Full text of "Expositio patrum graecorum in Psalmos, à Balthasare Corderio Soc. Iesu ex vetustissimis Sac. Caes. Maiestatis & sereniss. Bauariae ducis mss. codicibus anekdotois concinnata; in parapharasin, commentarium & catenam digesta; latinitate donata, & annotationibus illustrata. Tomus primus tertius Tomus primus qui primam Psalmorum qu"

See other formats

MO TENI, 
PATRUM 
eChnYaee i n 


PSALMOS, À 
BALTHASARE... 














EXPOSITIO 


PATRVM 
GRJECORVM 


I N 





- 
E 
* .— 
- . e 
i 
' 
"wo 3 
- 
* 
r 
* 
* 
' » 
4 
. 
4 
* 
4 
* 


vlt 


"cm ems 


-—- 


- 


*. 
Digitized by Google 








INVICTISSIMO 
E T 


AVGVSTISSIMO 


CAESARI 


FERDINANDO lll. 
PIO, IVSTO 
ROMANORVM 
IMPERATORI 


egpee LTRO ad T properat, CA- 
AUT. SAR AVGVSTISSIME, fcctus 

* AE hicce meus, aut, vt verius di- 

£9. cam, Tvvs. Alium quippe 

27» 625 parentem, alium auctorem, 
alium fautorem , tutorem alium prater 
CASAREM non agnofcit. T vvscít, quem 
cot nominibus T vv fecifti. E Bibliotheca 
quippe I vA, tot Mss. Codicibuscelebri ac 

(ecundá, T vo beneficio primum prodiit: 
fiquid à mc pratercà haufit, T1231 vni de- 
a5 ^ betur. 





V 
betur. Red igitur parentem,recte aucto- - 
rem CxsAREM appellat. Quidni etiam 
fautorem cutoremque , quem talem om- 
nesI vi agnofcunt, fentit armata actogata 
Pallas ibid; gratulatur. Et vero nefasfue- 
rat alió à me : ablegari RzcreM Pnornre- 
TICVM, quàm ad ArosroLicvM Rr- 
GEM. Huncin Tz Hungaria iampridem . 
agnofcit pradicatque: illum olim in Daui- 
de agnouit pradicauitquePalaftina. Simi- 
lc non tantum gaudet fimili, fed & fimile 
appetit. Itaque non folum, quia Rex eft; 
Regem & Imperatorem adire voluit Da- 
uid; fed & quia T 13 1quàm fimillimus. In 
co fumma olim illius temporis dignitas ac 
maieftas;in T'e vtraque hzc maxima Or- 
bis hodie veneratur. Ille, nequidquam fu- 
rente feque interponente Saule illiusque 
afTeclis,ad R egni folium ac purpuram eue- 
&us eft ; Tv ad Regnum & Imperium. 
Fruftra foit ac fuerunt hzrefeos furores, 
fruftra rabiofe voces, fruftra denique impiJ 
. eona- 


vij 
conatus, quibusilla ele&ionem illam diui- 
nitus factam qua Vi quà fraude amoliri 
moliebatur. Vicifti, A vavsTIssiME FEn- 
DINANDE, Vicifti PrgTATE & IvsriITIA: 
hzc dolofas illius fraudes , illa farentesim- 
petus criumphauit. Vicit in Pro Firio 
piiffimus Parens;cuius przclaras illas voces 
ex illius ore quondam audire me memini, 
cum de infolenti inimicorum audacia cum 
coageretnonnullus: F A crA wr, inquit 
(verba illius funt, luculenta candoris animi 
ac Pietatis ceftimonia) FACIANT QVID- 
QVID VOLVERINT ; EGO AGO CAV- 
SAM Dri. DEvs NON DESERET CAV- 
SAM SVAM. ET TANDEM IN FINE BO- 
NA CAVSA TRIVMPHAT. Digna pro- 
fecto Imperatore vox , digna verba Prrs- 
sIMO FEenDINANDO. Vtinam hzc om- 
nium Principum animis cam alte hare- 
rentinfixa quàm Tvo. At id mirum non 
eft: (quod de fe aiebat olim Magnus ille 
Imperator Ántoninus, etiam Prvs) a Pa- 
Lure 


tre ddl Ille Tz, quod vnicum illius vo- 
tisin terris deerat , tandem aliquando vidit 
coronatum. Át quo rerum ftatu ? quibus 
temporibus? Iis (ad Dauidem Tecum vl- 
tró mca dilabitur oratio) quibus ille Caput 
in T'ribubus Ifrael fa&us eft;nempe difficil- 
limis, cumomnia funeftis arderent belli £à— 
cibus ; quaque ab externo illius tumultu 
vd tandllum quiefcere videbantur, inter- | 
nis feditionum motibus, có miferius , quo 
minori fuo cum fenfu, perirent. Hifce ad 
Imperium vocatus; hifce vt ille Ifraelitici 
populi, ita T v Sacri Romani Imperij Ca- 
put conítitutuses. Neque mulum ab co 
difparem ha&enus in Imperio experiris 
fortunz aleam ; iifdem, quibus ille, id eft 
continuls beluas ttiodbus isque grauif- 
fimis, exercitatus. Sed nimirum virtutis 
glorianumquam clarius.quàm cum arctif- 
Íime premitur, elucefcit. Ita haec omnia 
Dauidem pro PrzrA TE & IvsrrriA pu- 
gnantem non tam opprefscre , quàm in- 

gentis 


1X 
gentis glotiz laudisq; materiam m prabucre, 
Nec fecüsde T x fi pondetinnata meliorque 
hereditatis paterne pars, relia in Tx 
P IET AS; idem animus pro eadem cau- 
sa i pugnandi: quibus fi Dauidem non af- 
fequeris , imitatione certe illius quàm 
proximé ab eo viderisabefle. Vt enim il- 
le nihil in omnibus ac prz omnibus vm- | 
quam potius habuit & antiquius, quam 
diuini. cultus honorisque augmentum; 
adeo vt, prout ipfe cecinit, NON DARET 
SOMNVM OCVLIS SVIS, NEQVE PAL- 
PEBRIS DORMITATIONEM; DONEC IN- 
VENIRET LOCVM DoMINO, TABERNA- 
CVLVM Dro laAcos : ita inter tot cam- 
que prementes curas, primatamen T' 181 
femper Dei cura eft, illiusque honoris 
tuendi , feruandi, amplificandi. Teftan- 
tur id toc Monafteria & T'empla, hoc dif- 
ficillimo rerum ftatu, Viennz prafer- 
tim, alisque in Procinciis Regni heredi- 
tariis, fumma liberalitate ac munificentia 


b par- 


X 
partim à fundamentis ere&a ac dotata, 


partim etiam innouata; atque ita innoua- 
tà, vt antiquam formam non agnofcere 
amplius, fed füperare videantur. Tefta- 
tur domefticus ille ac forenfis Sacrorum 
fplendor & magnificentia; cui aufim di- 
cere, alibi forte parem, at füperiorem vix 
habere Orbem , quá patet, vniuerfum. 
Illius partem non minimam ftbi Mufi- 
ca, & in eà fibi Pfalmi Dauidicai vendi- 
cant ; qui, f1 vípiamalibi, debito hic nu- 
merorum Muftcorum ornatu ac deco- 
re & concinnantur & cantantur ; atque 
adeo ( quod obftupefcat Orbis ) ab ipfo 
CxsAmRnE numeris Muficis & elaboran- 
tur & exornantur : quod ipfum in Da- 
uidis encomio principe loco ponere , ac 
prz ceteris virtutibus fufius depradicare 
non dubitauit iampridem grauis auctor 
Euthymius. Sats nimirum non erat, 
AvGvsTISSIME CESAR ac Sa- 
PIENTISSIM E, foccundo illi T vo fcien- 

tiarum 


X 
tiarum pecori atque ingenio, nifi & ha- 
rum rerum effes peritiffimus. Nifi forte 
idipíum ita fadum efle velimus , vt tan- 
to etiam Dauidi efTes fimilior: atque, vt il- 
leftreperos inter armorum fonos, raucaf- 
que tubarum tympanorumque voces, 
fummis in anguílis , fummis vitz pcri- 
culis fe(Tam animum quà concinnando, 
quà concinendo, hifce fübinde recreabat; 
ita I v eodem in loco ac tempore con- 
fticutus, potius quam Homerico carmi- 
. neMacedo, XenophonteSaipio, animum 
quoque hifce lenires tuum, & à moleftif- 
fimis curis , negotiis ac periculis vel tan- 
cifper abduceres. 

Quidquid fit , non iniucundum fore 
putaui myfticum hunc expofitionis no- 
ftrz concentum ; nec intempeftiuum, 
quod ille olim in fummis belli viteque pe- 
riculis concinnauit ac cecinit , in iifdem 
SACRA CESAREAR lvx MAIESTATI 
offerri. Faxit Deus, vt tempori meliori 

| 2 maiora 


xij 

maiora referuem ; átque ex diuturna hac 
bellorum tempeftate aliquando tandem 
T Dud&ore ac Vi&ore emetft , glorio- 
fum illud Dauidis carmen cum iubilo & 
exultatione canamus; Ex OMNISBVS His 
ERIPVIT ET LIBERAVIT NOs DoMiINvs: 
quod mecum boni omnes vouent, ac fe- 
liciter augurantur. Viue, vince. Romá 
v. Idus Augufti, M. DC. XLÍif 


SAc. Cxs. MarzsrTATI T V € 
zternüm deuotus 


Balthafar Corderius 


é Soc. Izsv. 


PRAEFATIO 
A D 
LECTOREM. 


jj NSTITVTI Ai in boc Obere. vatiopem paucis 
y^ Nn Aripe». Cum inte cumvia evixdo(y C'racorum 
tw Patrum monumenta, qua in Inperatoria Vien- 
gH» ueofi Bibliothe , E "Augrrium: Bufbequium 
EON natione Flandrum, D D. Ferdinandi I. 8 Ma: 
ximiliani II. ^d portam Ottomannicam Oratorem, v Lurza- 
vum manibus aff ia , atque are Cafareo redempta. (eruantur,; 
quinque 0gINIHO Codices Gracos antiquiffismos MS S. ( quibns 
Pfalmorum dEtyyne contincbatur ) veperiffrmn s thefaurum incla- 
ono , Ce[ari patefacio , oprram meum Ge indusiyinm ad cunt: 
eruendum M Applaudit Stan Imperator, & patrocinium 
Jiebfidiumá, [ium mihi offert liberaliter : dictos Codites ad Colle- 
gium deferri iubet , eubi illos dum examino accuratius , maiores 
duos im pergamena, uetus votundo charactere exavatos, veperi 
contintre Catenam Patrum , [ed cutramque mutilams atqueo 
cunam quidem non cultra quinquagefimum P[albmum contexta 
ad quam Lgs pend Eleitoralibus Serentiftimi BauariaDueis 
Codicibus duobus , qui in Bibliothecà Monachienfi feruabantur, 
opus miii effe intelligeret Imperator , per Vise-Canecllarium Stra- 
ndovfam flatim litteras [uo nomine ad e Electorem 
expediri curat , in cuirtute quarum duos Codes illos Viennam 
aifortandi facultas mihi fieret : qua & facia esf à Serenifémo 
anplifma.. Catenam itaque ex cutrifque pleniorem contexui y 
quam ne [alam darem , Commentarium Gracum Anonymum, 
$n charta quidem , [ed perantiqua, eleganter con[criptum, ex Ca- 
farei addere placuit , hactenus quidem. inzognitum s mifi quid, 
dum ante men[om Romnm cuenitns, Vaticanam Pontifiis , ac 
wirinalem Eminentiffimi Francifci Cardinalis Barberini Biblio- 
thecam perlusiro , & cum manuliriptis isa qua in per- 
3 gumtno 






xiiij 
gamtno defcripta ibidem feemantur, confero , vepererim effe T huo- 
dori Hevacleotes cuius nomine ita evant in[eripta: 


OEOAQPOY EIILIZKOIIOY 
HPAKAEIAZ OPAKHEZ 
EPMHNEIAÁ 
EIZ TOYZ vAAMOTZ. 


Je quo [anclus Hieronymi im libro de Scriptoribus Ecclofinfici : 
Theodorus Heraclez "T'hraciarum Epifcopus elegantis 
apertique fermonis, & magis hiftoricz intelligentiz, 
edidit fub Conftantio principe commentarios in Mat- 
thzum & Ioannem, & in Apoftolum & Pfalterium. 
In cg at quoque Grazorum Catetis ad S. Scripturam f 
viumtur fragmenta huius T heodoris cutpote auctoris Catholüi, 
antiquifümi , & rloguentiflinni s cuims etiazm perbonovificam men- 
tionem faciunt vazntiores, Honorius Auguftodunenfis,Six- 
tus Senenfis lib.4. Biblioth. Sacrz, Antonius Poffeuinus 
in Apparatu , Trithemius de Scriptoribus Ecclefiafticis. 

Denique cim duo alij Codites fimilter smutili , in quarto exn- 
rati , compendiaviam quamdam Pfabnorum explizationem con- 
tintrent , ex utroque Daraphrafim concimaui. Et ne ad Operis 
jlenitudinem curiofin Lector. quidquam defideravet , quarto loro 
ad fingulos P[almos man addi "Annotationes y in quibus cua- 
viantes peo lesiones. difeutiumtur , & ex üjfdesm doctrine 
cuaria eliciuntur.. Ac me quid defit in gratiam Concionatorum 
peculiavem indicem adieri in cumiueru, qua per ammi decuv [um ox- 
currunt, Euangelis.. Hifee cutere, fuere, & cualeL». 


FRAN- 


FRANCISCI MONTMORENCII 


E SOCIETATE IESV t 
PSALMORVM DAVIDIS 
ENCOMIVM. 





* ODE PINDARIC A. 


Strophe a. 


»P Hefauri melius latent. 
QA '/  Tcegatirrepertum 
«€ P255 CxcoTetra parens finu, 
AD AMOR —— Tenebrifá; damnet 
Aurum. Cur operofiüs 
Indorum caua montium 
Scruter vifcera ? pallidus 
Vbi Dite foffor 
Propiore vifo 
Redit, erutojuc 
Concolor auro. 
"ntiffropbe. 
» Nil mortalibus inuium, 
Labor has latebras 
Perrupit Salomonius, 
Ophyram ligones 
Primus hic docuit pati: 
Effofíaíquc Sioniis 
Gazas intulit arcibus; 
Biforcfque Templi 
Radiare valuas 
Dedit, infrequenti. 
Anté metallo. 
Epodur. 
His ab aufpiciis, Opum 
Dites quzfiit inftitor . 
Iber officinas: 
Nec lucris pofuit modum: 
Vt collegerit hiné Auus 
Olim multa; celer fequi 
Haud minora feret Nepos: 
Et adhuc füperfunt 
Plura repertis. 





* Induci- 
' ur Chorus 
Str ophe e diis qui ien 
D 2 TR motio 
, Frznet Spes nimias Pudor. rM NE 
Dauidis Poéma fionem ac 
Thefauris Ophytz altius Reserfio- 
: nem banc 
Locupletiuf$ue Oden. fic 
Qu uifquis illecebrà facri decurrat, 
Captus carminis afpicit; diari 
Nec profunda tamen pauet deterrwit, 
Animo fagaci pl 
Penetrarc fenfa; phe, Epe- 
Opus ille maius "con 
Viribus audet. firme. 
eAntifirophe. 
; Audentes bona Sors iuuat, 
Pizit ecce faufto 


Dux Chryfoftomus omine: 
Subit & Cyrillus: 
Nec illis Adamantius 
Cedit; Cappadocis neque 
Mens interrita Gregor] ; 
Vigiléíve Magni 
BAI lucernz, 
Et Apollinaris 
Vatis acumen. 
Epodus. 
Par omnes tenuit fitis 
Auri (quo Dauid hymnifer 
Scatet ) eruendi. 
Nec tc cura coquit minor 
CoR DERI, Bona publici 
Iuris vt facias , tibi 
Quz Graius peperit Labos; 
ReíereíQue gazas 
Anté latentes, 


XY 


PATRES GRECI 


Y bri 
LI uS 1 r1 


HAC.CATEN 


E(QY EBVS' 3555 


A 


CONCINNATA EST. 


AOGANAZIOZ, 
AMMÜNIO, 
ANONTMOZ 
ATIOAAINAPIO S3, 
AZTEPIOZ, 
BAZIAEIOZ 
TENNAAIOZ 

TEOPT. AAEZANAPEIAZ, 
TPET, NAZIANZHE, 
FfPET, NTZZHZ 
AIATMOZ, 

AIONTZIOZX APEOTIAT, 
ETZEBIOXS KAIZAPEIAZ, 
HzTXIOZ. 
OEOADnPHTOZ, : 
GEOAQPOZ ANTIOXEIAZ, 
GEQAQPOZ HPAKAEIAZ, 
IXOIAQPOXZ. 


KTPIÁAOZX AAEZANAPEIAZ/ 


MASIMOZ, 
HAXTMEPH. 
,XPTZOZTOMOZ, 
YEAAOZ 
QPITENHZ,. 


ÀTHANASIVS. 
AMMONIVS. 

ÀNONYMY S. 
APOLLINARIYS. 
ASTERIVS, 

BASILIVS. 

GENNADIVYS. 

GEOR. ALEXANDRINVS. 
GREG. NAZIANZENVS. 
GREC. NYSSENVYS. 
DIDYMVY S. 

DIONYSIVS AREOPAC. 
EVSEBIVS CESARIENSIS. 
HESYCHIVS. 
THEODORETY S, 
THEODORVS ANTIOCHENVS. 
THEODORVS HERACLEOT A. 
1ISIDORVS. 

CYRILLVS ALEXANDRINVS. 
MAXIMYVY S. 

PACHYMER A. 
CHRYSOSTOMVYS. 
PSELLVYS. 

ORIGENES. 


TOX 


xvij 


IOY METAAOY AOÓANAEZIOY, 


EIZ THN BIBAON 


TQN * 


AAMON 


IIPOOIMION. 


MAGNI ATHANASII 
I FN LIBRVM 


PSALMORVM 
PROOEMIVM. 


for 1 i n) 3reiayéog G*, 
Mea [/ dpi C" avis 
9x d acxa Na, uat- 
um dà.» QGAC" qd Yao 





tX. Ewden up 3 eA , 2. 


ídyov. Extr eut DYauxova, xo) m a- 
egoea " oíoy 5» lordo 

Jose xórqos xo) à» TIacreiao- 
^oxyor ras ejtes Tli 76 3s Ai- 
LIT l'rggii^ ECodoy » x9 um T 
voa rias , Tl Tg exufüc x 


Tii; isegetéae dal. H' Tei- 


T5 €", rl xnesdogian , xod 
quy Keriy rds Tr diee , xot) yt- 
yea Nry ian GJ AaGd. Ai Qatri- 
Ati, Xo cU Haegverrópdpay, 
Bano cur negl. Kajo up Ec- 
dene : PUnAwW T; abre 


Gf unis quidem So iTi», 
NS ptura. ( *vt Paulus 95 - 
Iu «1 ) diuinitus infpi- 
JacSES, rata, vulis eft ad ao- 
how cendum, /ed pr«- 
cipue liber Pfalmorums. OQ libet 
enim liber proprium frafat. ArgH- 
mentum , ilndque profequitur : ef 
bi gratiá Pentateuchus: mundi ge- M 
nerationem , c7 res gestas Patri- doi Mo- 
archarum , e. Ifraélis ex. vEgy- sme 
pto iin , €T cum lerillatione, - 
tabernaculi €9.. acerdotsj inffitutio- 
nemo. Triteuchus , hereditatis dif- Quia i- 
tributionem y e. res. geffas Judi. 9 te, 
cum , ac Dawidis genealogtam». Li- &Wh.. 
bri Regum , £9. Paralipornenon , res Mp Re E 
&eflas Regum. Et Efdras quidem, cem en 
capttuitatis folutionem , ac populi Vé-mm. 
ditum , 9. templi ac ciuitatis adi. Qu^ e 





ee 


cac , X, tzrotyodoy $ Aa, xol: 4i- ficationen». Propheta «eró aduen- Quid Pro- 


xodojslo $ yao) , xg) fc moAuc. 
oi arcydiira, , Tl dy- 


plas GÀ curiipoc , aruis AE ra) nmn xo) uiptpac x 


, IoMvs I. 


pes. . 


tum Saluatoris , mandatorum com- 
mendationes ^ e Lipi dir re- 
Tuy mqJou- 


€ ,.  . preben-. 


xviij SPROOEMIVM, 


prehenfiones, cs prophetiam gentibus. 


Die Liberautem "fabnorum4gamquam, 
rum cóti- parad n4 , fet bortus APIOHIBE, 09mz* 
nct omuia : , L . , 

qux in ce. "17 In fe [ruttus continens , modu- 


teis Sci- dando profert , e qua im iis Jfrngula- 
Drs ria fiant » p/allendo exbibet í $iqui- 


9r ^ dem ea aus ad Crenefm perttnento* 


p(sa8,. pfalit inPfalmo decimo octauo: Cac. 
cms q enarrant gloriam Dei , & opera 
manuum cius annuntiat firma- 
mentum. Zfem 1n "igefimo ter- 
Pfal.35,1 1g : Dominieft terra, & plenitu- 
do cius: orbis terrarum, & vniucr- 

fi qui habitant in eo. Ipfe fuper 

maria fundauit eum, & fuper flu- 

Pda mina preparauit eüm .. £a verà 
Wamdb aue ad Exodum , c» Numeros , £9 
nomion. JDenteropomton pertinent pulchré ca- 
nit in Pfalmo feptuagefrmo feptimo, 

eon cetefimo quarto;e9 1u centefimo 
quinto,c? in centefima decimo tertio, 

Pf.113,. dict2s : In exitu Ifrael de ZEgy- 
pto, domus Iacob de populo bar- 
baro: Facta eft Iudza fan&ifica- 
tio eius; lírael poteftas-cius. C'- 
dit. etiam in centefimo quarto bac, 
2ji.1os, dicens :. Emiíit Moyfen feruum 
"" — fuum ; Aaron , quem elegit ip- 
fum. Pofuit in eis verba figno- 

rum fuorum, «v/que ad illa verla, 

in omnibus fan&tis fuis. Et opnt- 

no totum tflum Pf/ahnum,c cente- 

fmm quintum , eff reperire de sfii 
confcriptum». - Et ea quidem qua ad 
facerdotium ac. tabernaculum». [pe- 

- (ant. accinit in exitu. tabernacu- 

7f. 141. [i ip Pfalmo decimo quarto; Affer- 
tc, Domino filij Dei , "ufque ad 

iffa verba, gloriam &: honorem. 


lou, Qe vero fofue e Judices con- 


2 


ea avra , yg taeodowr en Gi 
shyemw . H' 9$ (CA? mi [a .- 
LA, rd Té thru ec conade( O^, 
& arf msqvréouSpo. dseov(a. 
u£^u06 , Xa) (x id cA auray 
Vopaca duet. Tu up o 
Toccsoe ya^ 6p vd im. Oi d- 
eaa duryousr t d oca ecd, zroip- 
civ Y zraedy url. day od v 
ctuua,. Kal ó» vd xy To) 
xUgAoU 1 y À, xg] 77 TAUptiuet. Qus - 
vic" 5 ooapdn , xol zrarec 9 xa.- 
Gixdrrec 6n auiri.. Avec ei 3a- 
Aaordy £S$sueAiacey auTLo , wol 
JA mou xoqua(wy urls. 
Ta j rii EZodoy , xg] dv A'gjb- 
UU xod € Adoreeovouia, ada xa.- 
Ade ó su oL, YaANMd , «gió» TO 
Exod io d jc, vgl rra joy 
A£yur E'y cod l'oegmA o£ Ai- 
y iilo, oixcs lotxa(o x aod [9:29 - 
faegv E." Rptiom Vud aiat atia. 
duri, ream? o eacía, cturg Ya 
Md xg i) Td BÀ da Péyar* 


E 'Éamécene Maveolo v» d ooNov 


cur, A pay ov dIEsn eaa o ovr. 
E37 ày eis CE Adyots quy mt- 


uiay &urd , fuc ved , &» man ois. 


dyíug dur y. Kai 005 999 "EY 
a^i Góvy ve, € v» j£, aa 
po , (oM , 
quy aura isw. &péy ysleoue plor. 
Kai (' jdp iis seam, € iic 
exi , dae ey cIeodío exnyic, 
&y vd xi. Ev£yxaté TÀ xveJo toi 


Si , fuc GÀ , Aion x0) mulw. 


Tà 3 6) Naws , xgj vy Kexrav, - 


iuQaba rdc & T je ja 
My&y* Kal cusscü(awT 70A 
xxvixs(]ag. Koi £avtigay a opdc, 


Ide  cornupt. infinuat quodammodo in P[almo centefimo [exto , dicens: 
Pf, Et conftituerunt ciuitates habitationis. Et feminaucrunt agros, 
jé. E. j 


a o m p ag —Á IB 


IN LIBRYM PSALMORYM. 


X9] &Quréorap a ute Adyas.Ezri v3 
$£ Nau d dora, asGic 9» y$ Tis 
imayleas. Aya? e Td aum 
RUP UU ds * Kai Ax eg - 
£m vesc xocaos &y T Sesódag 
ect, (& x Tuy djatyxdy awra]v 
Édar&) oU) ST , dc "ue va» Kei- 
«dy à [BieNC", Tore à xegi ru 
dur , Wyees XV xaugg» xpirats, 
€ éra(/s v9» ^ao» Yero «uy $260r- 
quycu Ty, Koi (y uS dy [2aa- 
Acdy ,Nyaod cde 6» d f. Aeyar* 
OV à» aduaa , xo) à 6i Cn i- 
moi. Xd] ine $ T£NOG* T6 E 
Gd E'c?ea , 6» d pé. dy A'va.- 
Bal ada, E» vd chepépou 
xopi» Tló. abyutucip Eua * 
ijuhovgdp ded aSaxtx nup. 
Kai za?» 6) rd jua. EUQeoi- 
Sl» di Gig eipnxóoi (40i , &g 0ix0y 
 Xopía zrop&o(Cauis3a, Éuxc tv, tuato- 
rupi» T4 I reaa, Tat de vuv eoco- 
eidy, 6y $ustc o s, iov maid re- 
&À Tl; GU ewriigos e hdopias , € 
àn Xp soc di» cIfidiutied.. O7- 
ue Quei e» Mp d ub. NpnA- 
Ld, O' Ses uode WEA* 0 36; 
WX, xa] S aoncwmh(ern)* ép 
Aj rd U^ Esneymd" d ip- 
xáuSp(O? &» óvouam xvpíav. Eu- 
Asylüxaulp Üg.de d obxoU xv- 
glov* 90e xopiO^, € émáQanty n- 
pi. O nj es ior o S mates 
Aoy €, & rd js. Ve? A- 
"ces 79V Ayoy duré , oj iaat- 
T aUrÀ; , Xa) ipjuca o aordc GA 
vày dadopdv awrdy. 9 93 ieyo- 
pp" 3506, ais in xg) 250" 
diresaNuéy OP. Todo» 3 ev 29- 
yov, eds oy (a. "ev tov v? & 300, 
à34 eviv GÀ srareoc, &» p vd 
pÀ^* E Znediza à xaplín ju ^$- 


xix 
& plantauerunt vineas. Sub fofue 
enim data ef ipfis terra promifionis. 
Ceterum in eodem P falmo affidué dz- 
cit: Et clamaueruntad Dominum /54. 15. 
cüm tribularentur,& de neceffita- 
tibus eor eduxit eos; «i frenificat 
liber Iudicit.T unc enimipfts claman- 
tibus , excitauit pro tempore Judices, 
€9 feruauit populum ab bis qui eum 
affigehant». Ea autem qu& ad Reges W«ges. 
eant pfallit quodamodo in decimo 
nonoP/almo, dicens, Hi in curribus, P//.15,. 
.& hiin equis ; eaveró qua ad Ef- gg, 
dram pertinent in centefimovizefimo 
quinto,qui eff é Cradualibus canit Yn. 2f.12,. 
conuertendo Dominus captiuita- 
tem Sion: fa&i (umus ficut confo- 
lati. e7iteràm in centefimo virefr- 
mo primo: Laetatus fum in his, quz 7f i5. 
di&a funt mihi, in domum Do- 
mini ibimus, «/qué ad illa verba, 
teftimonium lírael. O44 porró Singuli 
Propbetarum funt in quolibet ferme arde 
Pfalmo [ienificat aliquid de aduen. Chito. 
tu Saluatoris c7 quód,citm Deus ef- a 
Jet, venturus fit. Ita in Pfalmo qui- 
dem quadragefimo nono ait , Deus ?j145, 
manifefté veniet: Deus nofter, & | 
non filebit ; 1m centefrmo autem de- 
cimo feptimo : Benedictus qui ve- 4.117, 
nit in nomine Domini. Benedixi- ?* 
mus vobis de domo Domini:Deus 
Dominus, & illuxit nobis. 7p/ien 
autem e[fe Verbum Patris , in cente- 
ffo. fexto canit :. Mifit Verbum ja, roe, 
fuum, & fanauit cos ; & eripuit ** 
eos de interitionibus eorum. Dem Quia as 
enim qui venit, idem e$t eo: Verbum Miam 
milfum. Hoc autemV erbum , citm» wis c 
fétret efe Filium Dei , uocem tpfiu, 
Patriscanit in Pfalmo quadragefimo — 
quarto : Eructauit cor meum ver- Pf 44,:. 
E bum 


XX 
bum bonum. e jteru in centefi- 
P[109,). 10 21080: Ex vtero antc luciferum 
genui tc. C) sodnam enim aliud di- 
xerit quis eenimen Dei, nifi Verbum 
c» fapientiam eiut? Cum foitum fci. 
ret bunc effe qui dixit Fiat lax , ip- 
fum etiam lic ipfe liber exhibet , di- 
?f316. ctn$: Verbo Domini cxli firmati 
funt : & fpiritu oris cius omrtis 
virtus eorum. Oum co Chriffum 
podium: pfi venturum minime tgnorauit, 
vet ven-. fed diferte de ipfo in "Pfalmo qua- 
Pfal 447. dragefimo quarto ait; Sedes tua 
Deus in feculum fzculi , v/gue » 
ad ifla verba, prz participibus tuis. 


Gen. 1. 


Pflmi 


Et ne quis eum. fecundum phanta- 


fam venturum exiflimet , fgnficat 

hunc ipfum bominem fore nafcitu- 

rum , ipfumd, effe illum per quem» 

facini funt omnia, dicens in Pf/almo 
rf4.86,. oÉfogefrmo fexto: * Mater Sion di- 
Numouid cet homo, «/que ad illud verbum 
altiffimus. Aoc entzz idem e$t ac fi 
diceret , Et Deus erat Verbum. 
iu Omnia per ipfum facta funt... E? 
ipia ideo cum eum ex virgine na[citurum 
mín- coepofceret. id minime (iluit , fed il- 
-. licoid diferte eodem P[almoquadra- 
Thlsw geffmo quarto exprefit dicens: Audi 
- filia, v/que ad illa verba, quia ipfe, 
eft Dominus tuus , & adorabis 

eum. Poc enim fimile e$t ifi quod 4 

Lue). Gabriele dictum e$t, Auc gratià 
plena: Dominus tecum. Cin enim 

spfum (hriffum dixiffet , 1llico ettam 
T]umanam ex "virgine. natiuttatem» 


declarauit, dicens, Audi filia. INN am 


arsi Lt 
JMalmi 
dicunt 


Galriel quidem de nomine Mariam: 


appellat , cim ei quoad generationem 
peregrinza effet , fed Dauid illam», 
«itpote ex femine fuo oriundam , ap- 


PROOEMIVM 


yer d'yaSoy, qoi ma 6) qd pO - 
Ex aces ave3 $uccpoesu $ju- 
mcd cs. Ti f ao "us dani "yo- 
vna. 9:490, à y ^or) lo (o- 
Qíay auis . Tod Gy dy eid ac 0v (a 07 
ézrs "jn Qs, «gj arn » (Gi- 
6N€" atiis Aeyo(a d 29yd* 
Kupis ($ deeyot isepsaiJdan Y, vd 
avéx.am $ sou tO" aure sra a. 
n ducas aoray. Kod Xeysóy 5) 
au9v tero dvor G3x. iyvónger , LA 
Ad xg] jua, ve] Té) Afyd e» 
vi uà . Ja» ud: O' 3e" eu 
Soc & 9» aidya. GU aid)", Eus 
S aod CIV usto, ca. Kod vat, 
p X9 day (rias Eo esr a me a- 
v vouágn, mali Gu Gv cuj ev du- 
Spurrov "Jn. opdpor , xog Gv &- 
wu Y) d mr cy EyoVe , Ey ON 
7d ms$* Mimp Xu» ip& do9pa- 
aO, £e; €0 à (is G". G0») 
ilov $si Td mer, Ka) S0; bó 
Ay G . Tla(g. dV. aurd. $ypev. 
Aud, Gk xg) 9 &x ragléva vai 
axay,GO emm L6, CV. &uc &u- 
Qací Ina. d UUen. Td a5: ud. 
Nau, Adv [vv SvyaT&2, 
tu; V, on aus £a xvejóc (ov, C 
«veo nuits a) TÀ« Tn 73 OtL0I0 
T9 ^syoudpe «od (60 Lacema, 
Xaüipt xeyaprrupSpn o xopiO" T, 
cu, Koo dpmuic au9y Xpiso?, 
&xlus Q vluo duSpuz luo "pie 5x 
$ marpléra Bebuouoxe, Af , A caer 
Suyarse. O' up yo TaGpmmA, dE 
ova o; xa^a Magutu, , Zw" 
ay euTlis X9 Tho "pen 6 2 Aa- 
6 ca E aztpuat oc ard Tuy ordi 
yagup rli), Suyarríen. evcoddba- 
yá raorls, — NySpurros A a 
y eipmyade yov Copdpor, dixoxdbus 


pelaz filiam. Ciim autem bominem dixerit na[citurum», confe quenter 


x 


IN LÍIBRVM PSALMOR V M. 


xo) sra wey oue caoxi encalra 
xg] Tl. cJ sAlo coa uv Ye- 
ain ioweu Sylt oed Vaha, 
& wp 7d 8. Vaud, l'a. Tí 
£Qp Jaca» ihm xgi Aaci , &vz (0, 
X04 x €À Xeucod aur$ * & dé 
qu xx Th soma &£ Sow, 
&x ave tezrou 60 cwriieós dua 
Eis ys» Saa Gu xa rimyaryés ut, 
fug , XO) c) vy ipm uy pr? 
$6aAoy xig. To 94,0 pan rd 
sens uoo, € ciu vólas uoU TÍ 
repo , n vw sauugóy aiv) cw- 
uae 5 Tasa za ddacxav 
«veesiduow , 0m uh dy &urey , Y 
ius às (i maa ó xiey Gr 
xod dnow Ca avegraroU Teo 
v" aud 6v dp mL. Em ius 
iregneky on ó Juuós Gy: e ds 
uem,À Gm X ipsae, "T$ dne 
TÍ)UM. ovn Ga 3o" ai Gy d- 
m yoke , aoa. d Ww & STU st, 
Wa) vy xa. Sd 3uuoy , o dia 
ai eg cum ip ivy ieasals* 
x ^eyórniy pop SJ er TO $ AC, 
Kvgis dV uode Vari uo 
A£yorrG di LL GU à» à o^ 
Kai caca GEU douc "UV zrevmmuv* 
x9) (vrevecd roxopasr la On 
Spirae TT OV €x diuudsoU, 
x9) éni(a d Ü xy Variipye [2onSoc. 
Auct $6 x. lo de Segvác cuua- 
"loeo eter du) jod oy asegluit, € A£- 
ye & TO wy*. A'egré mUAas (S) 
aj yos UL t E, de dA) 
6 (QasiAdos Tic dole .. 6» à$ 7G 
us ^ A'y£en à 606 à d ty uu 
xo" 6 wi PN Or". Tli às 
xa Quy eaae xad Qua 6 uiv 
p^ Eimer 0 vei 10 Kul ua" 
Kaos € &x duEidy ov, Su 60, 


An celos afcenfm pradtcit , c7 ait in 


xxj 
etiamitpfum carne patibile fenificaa : danni 
ev ciim videret infidias ipfi à Tudsis i pue- : 
fruendat fare Jn Pf almo quide "fecun- ener 
do canit, Quare fremuerunt gentes ciuidem. 
& populi, v/2, ad ifta cverba, & ad. ^-^ 
uerfus Chri(lü eius ; 77 vizeftro au- 
t&primo ipfam mortis condiutonem,ex 
perfona Saluatoris ait: Yn puluerem 7f: ic. 
mortis deduxilti me , v/que ad, & sia. is. 
füper veftémeam miferunt fortem. 
MHlud aut£, Foderunt manus meas, sid. 17. 
& pedes meos, qid aliud quam. 
erucem eius fignificat ?. Hac omnia 
docens , adiungit , quod non propter 
fémetipfum , fed propter. nos ifta 
Dominus pateretur: Cy ex perfona 
spfrus patientis ait in Pf/almo quidem 
octogefimo feptimo, Supcr me con- ?f2.$7, 
firmatus cft furor tuus ; (2 fexaeefr- 
mo autem ocfauo, Cyux non rapui, fal. 68, 
tunc exolucbam.. Nem ciim non 
e[fet reus , occubuit ,. fed propter nos 
perpejfus est , eg farórem, quem nos 
ob tranfevef(ionem merebamur jim fe- 
metipfum fufcepit : dum nos quidem 
dicimus 1n Pfalmo cente[iro trice[i- 
mo feptimo, Domine retribues pro 7/1575. 
me; ipfe vero tn feptuagefrm primo 
ait: Et faluos faciet filios paupe- (4.714 
rym: & humiliabit calumniatoré . 
Quia liberauit egenum à poten- i4. 1. 
t6; & pauperem, cui non erat ad- 
iutor. Zdetrco etiam corporalem eius. Afcenfio - 


nemChri- 
fti predi- 
cunt. 


vuieefimo tertio: "Tollite portas prin- 
icefí portasprin- m. 


cipes veftras,v/que ad t/a verba 8 
introibit Rex gloriz. 57 quadra- 
gefimo autem fexto: AÍcendit Deus P6 46, 
in lubilatione ; Dominus in voce 

* ^ . 
tubae. Sefftonem «vero annuntiat e 
ait in centefimo quidem nono: Dixit 


Dominus Domino mco : Scde à dextris meis, v/quwe ad iflaverba, 7f 165 1. 





QV 
m. RU 


E Íca- 


QTECA [25a PN 





io peni 


Xxij | 
Indici fcabellum [eus tuórum ; 47 "ono 
e p . . . 
tuns, 4MÉerI [aimo adiungit etiam. futu- 


ram diaboli perditionem, € clamat: 
Sedifti fuper thronum qui iudicas 
inftitiam. Increpafti gentes,& per- 
iit impius.. Q wod eniza tudiciumis 
omne, quod à Patre accepit, minim 
ebeondori, fid. iudex omnium-ven- 
turus fit, pranuntiat in feptuagefimo 
?[4.515 quidem primo, Dcus iudici tuum 
regi da , & iuflitiam tuam filio 
rcgis : Iudicare populum tuum in 
iuftitia,& pauperes wuosin iudicio; 
Pfslag,, 1H quadragefimo-vero nono ait: Ad- 
uocabit czlum furfum , & terram 
difícernere populum füumrn. Et an- 
nuntiabunt. celi iuftitiam. eius: 
quoniam Deus iudex cft. 7 i 
P[al.81,: Pf/almo otfoge[rmo primo: Deus-fte- 
» üitin fynagoga deorum : in me- 
* «y. dio autem deos * difcernet. Quim 
Sjdict. eo eocationem Posee ex bac Scri- 
ptura pluribus difcere liceat , prafer- 
tim ex Pfalmo quadragefimo fexto: 
P[4.45: Omnes gentes plaudite manibus, 
iubilate Deo in voce exultationis. 
7/319 in feptuagefimo autem primo , Co- 
ram illo procident, v/que ad illa 
erba, fetuient ei. Hec quidem in 
PfAalmis canuntur , in [mgulis autem 
aliis libris pranuntiantur. 
Ceterum non ignoro, in quolibet 
Scriptura libro eadem de Saluatore 
excellenter fienificari, atque boc effe » 
comune omnibus argumentum , eum- 
demá, [piritus concentum . Etenim 
ficut ea qua funt ceterorum in boc li- 
bro reperire licet , ita etiam qua bu- 
ius funt in aliis fapenumero reperiri: 
anam c» Moyfes Canticum confcri- 
bit, I aias anite Habacuc cum 
cantico precatur. 


P fal.9,5. 


PROOEMIVHM 


vwrodio sus 00d» (ov * &y 3 vd 
Ü. aod excisa xo] lu) ys- 
vouSpleo cizraiaeir € da Cops, xod 
[Qo E'xa:9igate chi 3 eova 9 xej- 
yas dwauomuDlas E. eremo ac £Dye- 
vi, € dare (o dirseye. Koi yo 0n 
Tl, xejaw zr can luo £A 66 zr - 
ex E aareos, cix Gxpu ev 00d 
xe) xou rluo av Tuy mary Eparo- 
tor zesp.ntod: &» udlp rox, O' 
«0c ? XeAu.a cà 70 (2amA& dog* 
€ zl diuorwibo rà da $ (9aci- 
A$ae*XgAVety 9 AatOy gà Gy dauuo - 
curn, xy) CFY 7Haryéc qa Gy xgiod* 
& 3 r6 uS . dy: YTeoexa2s( s.) 
v» deoyoy asa, x, lt lo) da xex- 
you y Ato aura K o dua ye) oy 
(& Xeauvol Ww detomwilus ciur*on 
Ócic xprrfeéci Kad 6 T aat. [a - 
G*O' 305 $cn à) uvalory$ edv 
& usco 2 $63; daxpira. Kalb 
x, Tw xNiay Ty ii az QTY $51 
paSay da. mods , ua2usa 0e 
Xm $us: Ya (X dm xeors- 
edle doge , dAaDazaTt TO 36 
&y Quy dyyavuaoeuc . Gp 2 TO 
ca" E»wmoy aw 60 aveymsc urrod , 
£c e), dA domum dux. Touw(a 
pA Gic NLaoquoie ade^).. 6 3 $a 
en vu» dur (2í62u9y avesfray- 

yia. | 
Ovx dysad 3$ 0n 6 ixtco v 
yea.d'ic (x aux el S vurheos 
eÉcuptruc onutverau y vod $a (oov 
X0WOV 7r La ac QUU (aris $7 aA quts 
x9) cuucbavía, 3 our G0 avus 
7€". Kai *3 darse (à dy a29ury 
duy io i» Cairn dUpéir, dnte wot) 
(e (au ms i» (ais $ríesue o uetuc 
&.plexerou* wuj yo Masi; ado 
y ead , «y) ó H'caias d4q , x16 
AluGaacip. ares C6re) ui) diis, 
Ilouy 


IN LIBRVM 
YToDw cj indict (06a iiv Dé 
xd) aves Qureac, Y, vouoleriow, xo) 
igogias. "Toyo nXP mua d 
may (ac ic. C9 UD Toà ig exat- 
by 460 "jpoudpluo dyaipecir, £xat.- 
s&» vlu dlácan auri sag da.-* 
XaY&i, Xo 2^ng5i, &TE Qe One, 
igi, eiT& vouoS eia , eiT& ic ogAd, 
à uvüun, etre vay Na AU 9 zya- 
eic. Eran j o) à, v aie mua 
iow, Aree € zio) od Oueéc as d- 
cíy. QU? 2 didapey i XS eua, 
diat (oi Goo Go» Dy) $e &y éowdl. 
X9 j vlà diayomw 0d cbwvspé Jac 
x, eupéceis $ méuaTO ixasois 
yivog xat ac lo "tutup 
Ateius, dice, xata eme odiztoy, vopuo- 
Seray (a v» Mau (49 aves Quráxay 
zors C adew. Ko) ee? dur &oo ac 
CEU aveocbi (as Eyre ood tU m mor. 
Of» v* Aucads, xalaeoi isse. 
Kai íeopav zor& * TOY Up Acum 
(6 x? ZXe(mwoar, 9 3 Heaiar 
vare xa ac v P'apoixlo: oj vv 
Zeayueau. Onus $3 C » quy 
yao uot i6 hoc $2772; idoy vu 
eXdy diezcdvuds pa. NouoSerá 
dy 49] UT Af yegor llacos bor 
óc yic, VC y xaT AGE Suuór, E'x- 
x^ayoy Qcrà xaxd, € zroioy Sya- 
Sov * (um(oy eelulo ,, Xa) Sip 
wurbó. Kei igoeá *y& zroTé oiov 
«i The czcocy Gd l'regma, aA 
Ad. Xe) aveo durá d aei Tis c)- 
One Gd cutüipO" , diarse cige- 
704 rbd Ko up 9 Giui- 
»)GÀ avdouacr O? ^to us fou td 
agi $ QUT, or ed 
mui, C v mua £3ínor, (Qv 
dide à ie, P aho Eyn ii 
v Earl» iv (gym 7j) xeelat, ec Sat 
s dusid oras le) oix Yoromhii- 


PSALMORYV M. xxiij 

(— Rrfint in quolibet libro "videre , em Spi 
liceat e7-vaticinia c legiflationem, -olenuk 
£9 iflarias. Idem enim Spiritus efl 1n 3 n om- 


nibusSciie 


omnibus , e fecuhdum diuifionem» yis." 


2.Cor. t2. 


eins in conoquoque factam, vnuf quif- 
que datam fibi gratiam admim[lrat 
e? implet , [iue prophetia fit, [rue ) 
legiflatio, fiue biffaria id quod com- 
memoratur, [iue gratia P[almorum. 
Ciup autem onus idem, Spiritus rt, viz am 
cuius etiam omnes diffributiones ex- Viooa. 
fflunt, ipfe autem natura [nd indi- sos. 
nifsus fit , idcirco boc totum quidem. 
eff in feipfó , fed fecundum intelle- 
&um manifeflationes go diuifiones 
Spiritus fingulis accidunt pro [ubie- 
a vutilate aut neceffitate 5; tta vt, 
ffcut antea dicebam , Moyfes lezem.; 
ferens quandoque etiam canat , €9 
(Propheta wvaticinantes quandoque.» 
aliquid practpianto. Quale efi il- 
lud : Lauamini, mundi eftote.. Jfei« 1,16 
Item aliquando bifforiam ntrrento: 
Daniel quidem qua ad Sufannam., 
Jfaias vero qua ad. Rapfacen. e 
Sennacherib [becfamto. Ita nimirum, Pli 
. : cum fint 
ettam. Pfalmorum über fe babens popu 
fuse quidem, quod illi proprium et, Cim 
(antica profequitur ,legern tamen qi sonia 
apfe prafcriblt dicens: Defincab ira, Pfad. 
& derelinque furorem. Declina à 2/55,5. 
malo , & fac bonum : quare pa- 
cem, & períequere eam. Q uando- 
que.etiam bifariam tradit, v.e. de 
exitu JfFaela, quim €9 "vaticinatur 
de aduentu Saluatoris , «ti fuperiis 
dicium est Communis quidem iffiuf- 
modi gratia Spiritus eadem fit apud — 


- omnes, prout "vfi exegerit, eo Sptri- 
-£ut "voluerit, ( [Nec enim refert, fiue 


amplis [iue sinus. habuerit in boc 
"ufu, vt vim quifque fine defectu pra- 
pum 





xxiiij E. 
prium e. perfectum expleat mini- 


Pülmi — fferium.) Liber autem P[almorum.» 


rz cecc- * . 
Fesai- efiam [ic gratiam quamdam babet 
-— fingularem cz eximiam obferuatio-. 
teraWe- HOD: nam ad alia , in quibus cum 
étum ex- 
citant, & 


. mourn. (Copypytticationem , boc infuper pro 
prium babet &g fingulare miracu- 
lum, quod etiam entufcuinfque ani 
mi molut , eorumque mutationes. ac 
direéttones in fe. defcviptas et ex- 
preffos habeat, ut, qui voluerit ex tp- 
Jo tamquam ex imagine illas perct- 
pit &9 intelligat , atque tta. [emet- 

| dpfim ficut. illic fcriptum eft. effar- 
met. In aliis enim libris folummodo 
- quis audit legem pracipientemo, qua 
oporteat facere , 9 qua non oporteat 
facere». Prophetias item audit , ot 
folum [ciat venturum Saluatorem., 

. quin e» hiffariis attendit , «ot ex iia 
regum c Sanctorum ves geffas cog- 

, tiofcere poft, in libro autem Pfal- 
morum , praterquam quod bac au- 
diens difcat , infuper ettam. animi 

fui motus in eodem percipit , atque 


Pólni, edocetur. Ceterum contra tlla ettam. 
u 


quomodo qua quis patitur , potes terim feh- 
endi" gere exemplar fermonum , ita*ot non 
E Egal- folum doceat auditoris ffeciem exbi- 
vbedus" Dere, verum etiam quomodo oporteat 
xev — bauendo c7 agendo curare. paffio- 
nem». Etenim in aliis quoque libria 
fint inhibitory fermones , qui mala 
probibent., in boc vero expre[[um, 
quomodo ab iis abflinendum fit : in 
aliis bortamentum eft. pgnitendi ez 
"a à peccatis ce[fandi , bic autem ri 
mitur quomodo etiam panitendum, 
€? quid in penitentia dicendum fit . 
Ro. 5,5. Paulus item dixit : "Tribulatio pa- 
tientiam operatur, patientiaautem 


PROOEMIVM 


1, € reA aw Qtxovias. ) 5 E e 
(IG AQ* mls Spa XU, C rac E24 
Ty Wo. retejy iO aw xol) cosa 
vígnow cEaipsor aacjs ja Gis t - 
Aóic , G4 oig «oC9e Td aate [Sí- 


ceteris libris bale. affinitatem qt: soc yd vli) s éew C xoniay. 


Aoir9y x, ilo £d (606 v Sapa, 
óm xo] (à. fxacne [vois xul 
& , rdc T$ rérw» us(aGoAac xo) 
dipSure £y duyey esp qiias 
xoj T£ TUz opas y eur, sé uat 
qu» (9sNoulpar ec dir eixoy G* cle 
atris Actu C atyey qo xa aryod , d- 
TÀ TÉ TUTHV iQU/'EY, d CK Ee - 
7h . Ev pp 2 (ig aus fi- 
(Uoic j uovoy me. ctosd €» voguor 
apess t doy (a a. dà zr; xod i uà 
dà zeatias, toes Qnréae Té ool, 
Ges pLoyoy edévou Tv Ep», oQjpor cu 
Tiex. Ke icozJauc 2) veont yet, 
(vat cJE tUa Y AvoX.eny dUvetTOM TOL G 
au» [Bae ay C quy aryía eate, 
6 3 rh Qe2uo av [A XU vs 
vÀ (aÀ(u puawSdyey v. xcov ae. 
£n xXaj (x xu mp T Eowrd Nvv- 
yns 6» aw xa (oyoá € dacxs.). 
Kai ^im) tvei-à. us 7100564, jy- 
yat) sob 0uy CAN TUb XO YQ. 
quy ANéÍan* diee uim uóvop aed aw (ae 
7 a ooe6oos, GLA. C 7r ade de Af or- 
(&, x90 zr (a Seer doy e zrá- 
3 € daiexa., Eici dp 5 € 6» (ais 
aJhais (BíeAaig xuNvmxoi. Nyyot, 
&zratyopébtvres (a canat , 6» (ao 
T^ ) mds dz£yesy dà reruma.) 
&y dois eoa yle^ qua de us a 
V , X, qtiae Tas ciutapriae, 
&ai3a , X9) 74e Q& uus (- | 
niv qs rl add Dip ve di 
(rola , rerémuro4 ..— Kad zra?uy 
epnxey o IIazA Q^ 5 34e van- 
quovleo $eyyatzertu , 5 d$ Crmojuovà 

jou luo, 


IN LIBRVM 
vou), 8 P doa Pura $2 
Eric € xa Quarti. Ey d pa- 
puoi, Xo cde dà Qiper ràc $2i- 
yas , € ví dé $0u5oplpor Ayer, 
xdi Té uf) ds S A pae, xoi, ds $- 
xag O dopo Te), er) Tiris ($9 ^9- 
yox uv EN Corauy eh xogjor, ys- 
eyegeroa Xo xeyotegcrou. K ad qat- 
pur, GJ GA Ew Gy rari. doy tea 
cáy , «a. € ri dà Afyer diya- 
gsár(u , dddatunr & jud. 
&(a mra trizuv obiorrtc, 0 (o 9í- 
Wenw dücsédg o» &» Xeyed dw- 
avo) ied rus Manuela, 
«o rac dà Q&oyoY (as egre, xol 
viyate duo upotc , € p vydyel[uoy 
ju&ré (ac croit; à ^ue eveoc- 
Qíper và 96d. Ese» ampery- 
yye?o oua, xev xexov , xa) c eou.o- 
Ao'yécra4 qd Xv2At , &N. 6» Gic 
Na dois vum éusSa. 7c T€ ad- 
váy y S9)», wa] vit jnua (a Aé- 
yyovréc eEooNo y suLeSra. TEE ÓM- 
voc, Ko] &Q' ixdigu 2 Tíc drug d 
&eoi rdc Seiac adds eve nas, 
Xo] rdg WjUQ xiWceG Ko) xa (a- 
scar xapdpac. Koi ydg GU 
aid doEay gy mau 6n Gi; NpaA- 
puoi , 9n & udo Gic dX. Gi 
É»oic d A eyunw () aai, (a (a - 
yaoxoyzec (8) aiucdovréc , Nc é- 
Ts 1| Gaeta Wyodr.) aei dro Ao- 
y G^. TbÀ 3 (862v (gum 0 ^eu.- 
Gaya , Tac pOp ati & cwrüpO" 
avescbireae , uusies e) Gris dA 
uc y eacbais dan uat ov € aveoc- 
xuudy dipryeraw GWY 0$ £réocte 
Apos de iéggug ov (e ^oyote 


... darn. xg] 0 cookay 0$ dc a- 


t; Afyus xa ayoterou , xd) vun- 
diari3élay Gic qu» add» pipa 


€ »tà^ L] x , eu , , , 
&x ilia» curd oyroy ,. Zt qnyeéag dv ix, TTA GE exomréav , xot y 
! d 


Tonuvs I. 


PSALMORVM.. XXV 


probationem; probatio veró fpem: 
fpes autem. non confundit. 7» 
Pfalmi »vero etiam fcriptum c ex- 
aratum e$t , quómodo ferenda finta 
tribulationes , c? quid. tribulato di- 
cendum ftt. quid item post tribulatio- 
nes y ey quomodo «nu[quifque pro- 
betur , c7 qui fint. férmones eorum» 
qui [erant in Dominum.Ttem man- 
datum eft in omnibus gratias agere; 
fed Pfalmi infuper docent quibus ver- 
bis gratie [mnt agende. Deinde cim» 
ín alis audiamus , Qui pie volünt 
.viuere jn Chrifto, . períecutionem 
patientur ; n bi Doe. quomo- 
do , £9 quas perfecutiones prudenter 
fugere oporteat , &9 à perfecutione o 


liberatos, quales Deo deceat offerre» 

Jfermonés.. fTubemur Dominum bene. 
dicere, c» Domino confiteri , fed 1n 
Pfalmis. efformamur. quodammado 
ad laudandum Deum, £9. qu&dam, 
«verba recitantes decenter confitemur. 
Quin eg invonoquoque quis reperiet 
diuina Cantica ad nos noft-o/que » 
metus componendos appofia. Et- 
enim boc quoque rurfra 1n Pfalmis 
admirandum, quod in aliis quidem, 
libris, ubi ea qua dicunt [anti cogno- 
uerint auditores, alios femetipfos ar - 
bitrentur ab iis de quibus fermo est. 


iTim., 
11. 


Páalmi 
pios om^ 
ne; ex- 
primunt 
affc&tus, 
iídemqua 
nos infor- 
mant. 


Q ui autem bunc librum fumit, eas — 


quidem que de Saluatore. [unt pro- 
phetias , «qué atque in aliis Scriptu- 
ris folet , admirans €9. adorans pro- 
fequitur , alios ver. Pfalmos tam- 
quam facrosquofdam férmones legit: 


quin £5 i1 qui audit , eque ac 1s qui ' 


eos recitat , compuneitur , atque tra 
(anticorum-verbis afficitur ac ftpfims 
e[fent propria. Clartratis aut£ gratia, 


beati 


Xxv] PR O'OEM 

. beati Apostoli exemplo , ne pigeat 
idem denuo repetere. Plurimn funt. 
fermones Patriarcharum e quidem 
(A proprij. Etenim Moyfes loque- 
atur, 9. Deus vefbondebat. | Elias 
quoque cz Elifeus in monte Carmelo 
fedentes inuocabant Dominum s, e» 

fed 15. femper dicebant, : Niuit Dominus 
cui adítiti in confpe&u eius hodie. 

Palme Ceferorum quoque fanttorum "Pro- 
bis ve pro- phetarum fermones pracipui quidem 
o cas Mnt ife , qui funt de Saluatore, dein- 


mur fecüs kr aptior : 

- a- «ero efiam plurima verba facia 
Prphe- fWnt gentibus, ct Ifraéli. Attamen 
tarum, 


nemo neque Patriarcharum fermo- 
nes tamquam proprios om 0- 
tulerit god s Ma und js 
mitari ac vfurpare propria verba 
o/4oyfís , neque Ahraba de Ifmaé- 

- le domi fua nato, cx quis de Ifaac 
dixit ; etf eadem «otilitas ac necef- 
fitus. quempjam apprebenderit , ue- 
amo fané prafumpferit illa ut propria 
proferre. Sed neque fi quis commife- 
ratione aut meliorts ret, defiderio te- 
neatur,comquam dixerit ot Moyfes, 
o» 9?» Offende mihi teipfum. £9' iferum: 
£xj1, Si quidem remittis eis peccatum. 
e eorum, remitte; fin autem, dele, 
me de libro tuo quem fcripfifti. 

Sed neque quifquam Prophetarum, 

verla «ut propria «/furpans quem- 

piam reprehenderit, aut. laudauerit, 

spfis [ontlia imprecantes qualia ill iis 
salia icépm ryan 

3. Reg. 18, 
T adítiti in. confpe&d. eius hodie, 
' quifpiam imitetur dicere tamquam, 
fermonem [uum proprium. Etenim. 


Neque iflud , Viuit Dominus, cui 


IVM 
p.a guo orig oov Eras? a Co (a 
T P Meyar. YIAéigol A9yr0i quy 
zrateia dy «a , G idi rag eu/quy 
 eipnudpot. xod 2 Mata fic EA? o dà 
Sex am exejare. Kai Hic x, E. 
Jugo 8" oA ^9 Kagpan2uoy ép" ka- 
STpdpoi Er exat 2v t9 XUe1oy, Y. ate 
$2yor Zi xug, - & zr do chny ya qnoy 
aurd cYpeow Oi Té Tov a.a [iov 
«oco dbyray Nye aveomdudpos ul 
&aw (9 ael $ curse" irren ng) 
masa oram piu.a (a Gic re $0ven,, 
Ca l'cegh^. Kod opa S3 dre Tig 
, UV Tr Tidi 78V 9746 aic idiote di 
qole moi r$ (624400 us uias a, 
xod eme (a. Macias ida Pa Gs " 
uds $ A'Goodu. «CL S oixo jose (od 
loan, € (x Jh 8 Vraax, xdv 8 
QTY xeetat Tia o avos x ka A d- 
Gn, GA unas do mc oid eros. AY 
ds C cuumaarwa , C roov Tori ^at- 
Go. S xpátloO" d sore d dro de 
Macc, E'udaucoy uoi ceat. 
 xgima?uy. Ei pop ape ouoic vao 
diuaprían , aes & 3 un o Ea Aer por 
xdusén 7 (9iehat na 6 £yeo Jas. 
dV s (x uiv emo rra ue An 
Gayay d ide opua (a osque moe 
v En curtlein rd oic (c opuoit aroadi- 
Ew; o; iusuNJaG , ) Pr vive aw 
&xéyoi , d) v Zi xveyO" o mat 
gl éómor diurd ciuseoy uito 
qz du mis ezréy de idyoy Ao*yoV . xdi 
yap 9 Oymyyawer (ais fMieovic 
Quseeov $31 uut ac dide, a. Tuy 
doi C quls dY euich devia 
Aéyuv GF Ao*yuc. Téc 0E ys p aA- 
pede e a saidoEoy p) (c ei o0 
c'uriipoc, xg) uy 9rd» aveo bnreiae, 


legenti libros per|picuum eft. fe illa sverbanon-ot propria fed ot fanctorum, 
E9 eorum qui per t/!a fgg mficantur proferre. At quiP[almosrecirat quod 
mirandum ef, prater Prophetias, qua de Saluatore &9' de gentibus fumt.s, 


6 Aya 


IN LIBRVM PSALMORV M, xxvij 


8 Afyay (a 4a. , dc ida prat reliqua tamquam frtà propria uerba 
AaAdy ic, aj «el aiurs 2pacbé as profert,eosa, quilibet pfalltmmquam 
aU feas Q* Apo dp» aciri. de f£ cenfcriptos, e? non quafi ex per- 
£4 Aéy ov (oc vi axe érépu'ewueutvoy (ac Jona alterius loquentis, aut de alio /i- 
deve. ),€ DeEipzves) doas irs ai &tficatos accipit recitatá,. fed ita affi. 
Peur Nay tris e") jp ola icy eiim, ac fs ipfe de femetipfo illos pra. 
A€youdpa, Gra de cur; "egLae nuntiaret et proit funt illa que reci. 
eE haud Made Aacípa 55). OU Tantur, 48 ac [i ipfe ea egiffet, etr ex 
29 aic (à uy TTaroeito v dy Pium .O femetipfa ea diceret Deo offert. Neg, 
& Ma/ctuc, xoj «uv a^a» queo enn vt yerba Patrtarcharum.s, ez VE 
Qirdy &aen3irs") C (adc. Tàs 4Moyfis, ceterorum, Prophetarum, 
38 Quid aM fig loo GGALA, Que. ime ber reuerebitur Jftqutdem Pfal- 
Gas (x Caumip, lure fva. TÉ4 meg. müfdm ferit obfermatarerm,quam eiuf 
Qi ven (2) NyaA uot. Awbyxnd; dem tranfareforem es riufa, actio- 
aaa. d Jpumror y rá Gu uofvexx, mem exbibent.Cererum neceffe eff vot 
X9 is dua aw (a rl) Ga Go ro ,." eomm bomo afadue in bis verferum, 
aar (e. airlu, Afyav C$ axe Coramaquam leet olferuator aut eimfa.— 
Burg yy endo otc. Ka- dem-vtolatar , vecitet verla qua de » " 
toi oi vivono m 2s ré Gus omoquog,conforipea funt Mibi $05 ra: 
Gp 97129» cic v. xa Cryosy Gp cu: dum ilb. pf al votdentur effe ramqua iac tpc- 
TU iauTJ (à D UE Ache suia a] ffeculum ad anfnn noffri motter tn eo- à s 
Sra aisroulyor duayEPay aUe, dem eognofcendos,ES "ot ita affetti ip mn: 
Kai à d desig) E daogiaiexovr Oy, fos recttemus. Etemm qui legentem pzeícn- 
terree dur Neyoppluo C viuo ad Lo audit, eque ac [f Ipfemer canticup, , nar 
Xa adfveru,. wo] di DsyviuluO" proferret acctpit; Q9 vel à frnacófcrem. 
Van T cupedor CO» KtU Xa ayude Iia reprehenfus ac compunéti paii- 
M gyoliza , íj GEL Tg eic vy Sgt tentiam aget , "vel de fpe im Deum, 
Er ldO. d'ixxav, wa) riis eic cf m- audiens yyel de auxilio quod credenti- 
s &o (aus vau éyng dum?unses e el; Doer obtfgt, aque ac ff tll ralis rata 
QU'FY AVouéig TIU yaen oc at accidilfer exultat, atque Deo erattas 
yu), G &ivapreay apvs)vd gere tncipit. Q) nando iyitur quis ter- 
31d.O Té yóup 9 rox Gy VeORdue, tum "Pf/almum canit, tu Jraprtas af- 
ds (s Diac SA as vuucedy, durs fliéliones oculos conuertens, verba tha 
eeu vou Ca (9. ày auri Pina xa) fua effe arbitratur; €9 decimum ac. —— 
* f xod is . aT) idia» zr oi Ovow, decbnumevtum Japquamprepriam (€ 
Yol arco, dvo) ioy rye fiduciam eg irationem pronuntiat; 
Yol vi V V ede ia, al dia us- Ejquinqüacefpim ac ff J/eeffer, tta 
(rolas cur pita a 2c yoy, xy di panttentia etur verba vecitat, Ü nado 
"y. 19 ". X9) Duc. ors Sla "vero p/ alli quinquagefpmum terim, ^ 
4x GPz aX dapoudye , d es cu quinquagefmum fextum, et cen- | 
QTY OY 6 dau cuidwer(óera., tefpmum quadracefomum primum, 
"mon quaft alius , fed quaft tpfemet. perfecutioneha pateretur afficitur, 
Touvs I, | d i 


. j 
. y e *. 





xxviij 

€ tfla verba tamquam fuà propria 

- Deocanit. Atque soniuerfim quilibet 
Pfalnus ita à Spiritu dicatus atque 
compofitus eff ot in eo, ficut pradict 

eff motu animi nofiri cogno[cantur , 

E9 omnia, quafi de nobis ditta fintip- 

fad, "verba, tamquam noflra propria 

fnt ,invecordatton? eorum qui in no- 

bis funt motui, vita propria emen- 
dationem. C sa entm p/allentes dixi- 

emus , ea po[funt effe forma ac figura 

bílmiex- Boffre, — Hac porro rurfue gratia eft 
Saexo- Jatbtatoris fiquidem propter nos emo 
- rem fepro fachuus , corpus quidem proprium pro 
feremem. Tobis obtulit in mortem , «t.omnes à 
enorte redimeret : quin && caleffems 

— fibid, placentem sjiuendi narmá nobis 

*-— exhiberevolensn de o hanc ex- 


prefétt , ne-vlli amplins ab boffe facil 


deciperentur habentes pigtues in fecu-. 


ritatem victoria ab ipfo pro nobis à 
diabolo reportata : idcirco nimirum s 
non folum docuit , [ed ct» fecit ea qua 
— docuit, «vt onufquisque audiat qui- 
dem [po loquentem, fed ab eodem. 
fimul tamquam in imagine accipiat 
exempla faciendi,audiens : Difcite à 
mequia mitis fum, & humilis cor- 


Chium de, Ffzc autem, quam Dominus in 
- nobis in à 


exmplá. femettpfo exprefttt, perfectiorem vir- 
omwum Mis doCirinarn nemo reperiet : [iue 
popo-  epim iniuriarum tolerantiam , fine » 
nunt, . . 
clementiam, fiue bonitatem, fiue for - 
titudinem, fiue mifericordiam , fiue 
iuflitiam quis requifiuerit , omnia in 


Mattb. 
i1 519: 


PROOEMIYM 


x9) di vd 9d, e iiec GE? yate 
véár&. Kal ó^es txasO" a uo 
bn aod S mua Gs dp) ziruu- 
Té(gx .) óc Gh ou Gis cala. epegeipn), 
fa xu pui DU xa aroa- 
Gg, ral ds ase i qo cipia, C. 
eiat iG qs io fot MU ANS'yotc, &iz 
ey LV "rV Gy TUAE XUVMLOCTA Yo) 
dióeluaw 7 idis monureiac. A 3 8) 
Nd o^orres eigfaagdpo, (0 (ia C ipudy 
dye) saos eivou , C xaenxiipts. 
Aim sáu & caniigoc ici » »d- 
eAc, du Spams y d suat SopSpos 
v pp ido cda Sz sp ju dy vos - 
fp xe) eig Sayavei , Wat ros (arc di- 
na ten & Sdtyalu'rlao 3 dooiioy € 
&idlpecor clus roD reas Jozou 9 £u 
LITT] éauTa (aom £TUTM EY uie 
E unén nac 65yepds amada, 
aod (6) iy 3p4 , £yof(ac GiÍv ven 
(vC3s da QdAeuy To rag ours ye 
yop, "zv se Ypud»y x9. $ da Cone 
vixluu* dia. G0 6 yos 4 ju ior £3Oa.- 
Éey doa C ztextoinuer a. £dd a Fev iva, 
£xa.e C dboón up ai G0 A. oir», 
dc 69 xou. dj (ÓAérav Au ean 
map cur copiar uaa G zroiem, 
dixe, Malers dz $3 , Un meatóc: 
eua xg Catevós 15 xad ít. TeAetoré- 
eg A gl &c Dreerüis dax ta 
Gix do n; &ogoi , We &rvvrac S» , 0 
xig. O* ày owed. eire à diuut- 
xia», re QuiAawSpurr ia», ciT& cya 
S ónf(a., etre dde, eire $entori- 
ilu, efré duxouoguvluo ,zr ana. G9 avr 


ipfo perfecía veperiet; ita ot nibil ad. ns pfe yoapDpaz aie und eic 


eotrtutem defit H^ qui humanam Do- 


mini vitam contemplatur. Hoc nimi-. 


guy. i rum [ciens Paulus dixit: Ymitatores 
i mei eftote, ficut & eco Chrifli. 
Y ive fiquidem legiflataresdicen- 

tenus gratiam babent», Dominis 


Digerleo Plzre md xa your v» do 
Spamvov [Qioy  xveis. T o0 7 id ds 
ó ada" £iejr Mipatlaj us 4- 
yes?e xau xo^, Xessod .. Oi Sg 
omae Xa vopio9 6), aves S A- 


yer Even 1b xou d 2 vio," 


e$ 





IN LIBRVM 
exc c9 de xe? dy S Tran es xod 
xndóuSpG* div eiey dira o, d uovoy vo- 
putlerá, dod «o raov £n» dédur- 
K£), eic 9 eid va, GEO [DM No A évotg rio 
* 0 roc ovn dl G0 à xg) 
ee) Tic d ditLocs tur Phía 
iym Eu ei yon Gv iva 
dare irénwTA 9 TA&oy C Ecos 
dpa oy TUzoy £jeizo , éro xg) 
quy Na xivigLa (gr, xot) racc riis 

— Sísae dv oras óBoNéuSpO" xa.- 
Gap.a 3, unes), éJg1xam & au)- 
Cis, xe) Tli) £e juriipaatr 9e. 
eam ean, Cocpsam. Eijà d& y, zi- 
Savoreesv "n eTE , naa p 5 
Séa pad» ddloxa 9c en Droeriic, 
xdj zriseu a ourlode" ) ) ie AQ" qu 
Na? aos, $ £xa € Tli éixoya, rdc Tf 
Aacyoyiüs xod vuv xoxór. Q $998 0 


écsp/SpdpO" ceeje ama. vum -. 


704 € qd rfi Cic i Praxi, iyu 
uh alea (ad(a Aeyur dzralddor 
byx2ulli. dave) [BiGA C? aim, vr x 
eer) xExof, € fehspdpor x XaL- 
Godira, rl $ cwrügoc $9 cuam 
TON THAP , ar 4j SOH re dey dict 
T dinyóssus [^ xiva Tii; jo- 
affi, xod, ru Noi oy Tuoi , xg - 
Qaod cio Pyy dires (4? [75 
uie yos. Eizi pd ev (iva GUG 


PSALMORYM. XxixX 
autem ,VJamquam qid veré Dominus 
eft vniuerfr, ev operum fuori curam 
gerityton folum fert legem ed femet- 
tpfrirri infuper in exemplar propofuit, 
vt qui voluerint faciendi oim cogna- 
Jéanto: uempe tdcircó etiam priuf- 
"n m ad nos *Veniret,id ipfum pfal- 

tibus in[piramityot ficut in femetip- 
én fo perfects,ac caleffis bominis 4 formam 
exhibuitjita etiam quivelet 2 Pf/abpi 
poet motus. cr affectiones ánimo- 
rum perdifcere , citm in tjfdem cuiuf- 
uis motionis curationem dtrectionemá, 
reperiat .. Quod [íi ff enim 4d boc per- 
tadendum efficactus aliquid afferre 
d ortuérit , opns quidem Scriptura 

iuina eff virtutit ac vere fdei ma- 
&iffra y fed Pfabnorum liber babet 
dnfuper quodammodo imaginem feu 
exepiplar infiitutionis vtta ac antmo- 
ru. : uae: enim i qui ad 
regem aliquem acct[farus e$t, cert 
n ur formaá, verborum 
Leere ne prater ifla quid profe-. 
rensrudia arguatur: sta bic liber eum nerd 
qui ! ad virtutem accurrit , £9 5. bua. En 
loris tn carpare viuendi 
cagnofCere cupit, primm per hanc le- im Deo 
éionem admonet de motilut ammi, jp 
e fic deinceps legentes. sHitufmody nuc. 


ed n; 7? (96s elemen). Q) fermanibueinfiruit erinfarmat.Sunt 
pp edmyiuam MySudpoi, Qi» autem («ut boc primum qutt in bac d- 
a eanéc, Q Ai eEouons yi Ce. bro obferuet) aliqui quidem Palm tn 
Kai da» &) à Ayala f f. uy. farma narrationis , alij vero in fer- 


un. ub. ol. TS 77h. W. p 


y. pus. ma adlortationt , alg denique in 


bis. eee. 
mflitutum. e 


€p js. Oi dt iv &Ty$ eri ie. Z. forma confeffiamz. Ac tn forma qu- Qu Pac - 


a0. pe pua. jua . oi d de $» dem marrationit funt 1f. 10. 43. fmanar- 
4i , x vi , X9] Arai, 48. 49. 77. 86. 88. 109. 11. 126. rd 


£e. C. it ie. il. x. xr. X. M. £9 136. In forma verá arationit saouio- 
AC. uS ry «VÀ . vé vg v. E. Z. funt 16. 67. 89. Yo. 11. 141, Ini ge 
., fürma autem felicis apprecationit , e$! voti , et fapphicationit funt. am 
$» 6. 7. 1t. 12. 15. 24. 27. 30. 34. 37. 42. $5 Hr fj. $6. 58. 6o. à 
E. s? j 4. 


XXX ^". PR O OE 
0 8135.82.139.140.147. fc tn forma 
quidem «vóti c felicis apprecationis 
Co gratiarum acttonis efl v8. In for- 
ma vero felicu apprecationis tantum 
fnt 3.25. 68.69.70. 75. 78.79.1608. 


Quim — 122 129.150. Zfc fn forma quidem con- 
forma . s 

cori.  fefflomis so. O si ver implexam ba. 

üons. — bet copfeftionem €$ narrationem cum 

laude eff vo. Et forma quidem ad- 

Quiin — snonitionis ef? 36. Informa vero va- 
formava- ,* « , 6 E 

ticinij. ticinij funt 20.21.44.56.71. Et nun- 

tiatiuus quidem. cum «vaticinio efi 

ui fint ; & . E 

dae 109. Hortatori vero;e quafi iulforgj 


ftit 18.33.34. 80.5$.96.97. 102. 103. 
11. "fc vuitam quidem voitrtute pradi- 
tam defcribunt 111.314.118.114. 132. 
Laudem vero annuntiant 6. y12. 116. 
Quint 134.14 5.146.147.148. "dc gratiarum 
Puows. quidem actionis funt 8.17.19. 3). 45. 
62... 73.84. 114.. 115. 120. 121. 123. 128. 
141. Qui vero beatitudinem depra- 
dicant fant 1.31.40.111.118.127. 41- 
que alius,qui prouidentiam cum can- 
tico demonffrat efl voz. Et ad forti- 
tudinem quidem adbortatur yo. In- 
pios "vero gy iniquos redarguunto 
QU I3$t.52. 2c de diluuio quidem 
Qui fint ; * . 
impe. Aff 4. Imprecatorg vero cenfentur 
vn. 19.66. Et verla quidem gloriationis 
in Domino annuntiant 12.26.38. 39. 
Quifin | 41.61.75.83.96.98.150. Reprebenfors 
uj. ^ vero funt 57.81. dc bymnos quidem 
Quiüm comcimumt 47.64. fubilationis verà 
ws. — €9 refurretlionis e$ 6$. dus ttem: 
Jolius iubilationis e$! 99. : 


City igitur ifliufmodi fit Pfal- 


amarum dispofítio , po[funt lectores in 
| «moquoque, «uti antea dicebam, ani- 
mi fui motus co confhitutionem re- 
perire , nec non «oniufcuimfque nor- 
mam atque doctrinam: c5: quid qui- 
dem dicendo placere poffit Domino, 


MÍiIVM -— 
76 méomQ DNO .ppe pui Kat av 
tc iv Ay C AAworia C. 6X aeksin 
p?a.. OW 5 de iv Aoi uot y x6. 
£n.Zl 0.0 .ox.oS . pr. pu . px . DXX. 
KaiopUp &» dÉoucaoyica ov. - 
Q' dé cuuzremelublu £yav cZouo- 
^ óynay, xot] dvrynaiy eX abéceuc pi. 
Kai 6 usv$y o oguéod sci 0 A5 .Ol 
j&racodnraa eciy x xa. vg, 
od, Kai cura ye^ nxos jui ui) eoe3 - 
Quréac isi p3  Ieoretfuxii 2 C de. 
X oaausAduouDpo eir x5. AG LA a. 
st.es .sG. pe py pry - Kai) pp 
diaypdiporres ev Guape oy (Oioy &iziv 
pit. jid. ps pud". B6. Oi j adyoy 
diac feos ovrec éizi e . pie pis pA. 
Bué pus". pa T . pur. Kou CO uer 4ü- 
xaésemot ec n. X9 . Ay. uf. 
ZG oy r9 . pid. pii. px -pxat. py - 
px. pud. Ot 3 uaxaeAC].ov dia- 
Qunévres eic a. Aa. M. pia. p. 
"px. Kot a9? e) ndconxoc eg - 
undas JT diiic pL. Kei aveores- 
7ihxok up ec dudbeian o í Oi A . 
xcmryogjaoi quy oireGa]y xo] txoo- 
quan éd. ry Aja. vo. Karolo 
adei e) dNeus 6d. Oi ) Emdu- 
qixoi rate hvorrou id . £z. Kai (9) 
Up xar Cine y xuejo d'a - 
y£?9orrsc ^6yatc, elici» x6. x9 . An. 
A9. ua. Eaof Ty . 5. sh. 'w.Oi 3. 
eyreertloxoi o iy. vC. orat. Ken 2) 
Uuyevrec uC. Ed .O daa ay) 
x0] duasdo tuc Zé. Kal free" di 
AaNyuo0 uova eS. 
Toig $» ? dtraZeoc donc rdv 
Aya XU, $e odio Quoc G8 E - 
Tuy dvo &Ugeis Gp. Sixto xad 
«xesamoy (a xima , xo TO xa- 
vásaow 7? idíac Vjvyie € aiti ixa- 
gu vy TUzov x, iy dacxa Ain" Y, Tí 
uy Aey ay Dele dva) rd xu, 
dd 





IN'LIBRVM PSALMORY M. 
did srofioy 2) Byz otrav eure» dp od. 
&oJ, Qua." ) xg] doy agas v d Xu- 
euo. d 3 uuóvoy 4 uv Slam, u^- . cere, €) uoniam non folum de operi- P. 
- Ad xo) aec srawte2eyod pina" — bus , fed. etiam de omni verbo ctiofo Qui vl. 
3odóva 27v opip va xerü.. reddituri fumus vationem Tudici. Si mi 
' NA T$ oiu axaguco) mà. S- 


Xxxj 
quibus «vera verbis femetipfum diri- 
gere valeat , e Domino gratias a- 


1 : tgitur aliquem beatum pronuntiare, vius te- 
Ave , £yetc ms 06 wd mi sii, wg]. "velis , babes quomodo , €9. in quo, 
ev quem dicere oporteat , fcilicet in 
Pfalmo 1. 31. 40. x1. n8. 117... $1.7 
«elis. reprebendere infidies. Tudso- 
rum aduerfus Saluatorem» , babes 
Pfahnum fecundum. |. Si-vero à Ju- 
deis fuflineas per[ecutionem , pliri- 
mosá, habeas qui adrerfus te infur- 
gant recita Pfabnum tertium. Siau- 
tem boc modo. ajjliéius. inuocaueris 
Dominum , c exauditis , volue- 
ris Deo gratias agere , p[alle quin- 
tim €9. cente(pnum. decimumquar- 
tum. Et fi ad malignantes qui infi- 
dias moliuntur véíbictens, orationem . 
tuam auribus percipi voluerit , pfalle 
mané quintum. Sentiens autem Dei 
comminationem , (i propterea temet- ' 
ipfum videris conturbari , potes dicere 
fextum e$ trigefbmum feptimums . : 
$1 etiam aliqui aduerfus te confilia 
excogitento, ficut "Achitophel contra 
Dauidem , c» boc aliquis tibi nun- 
tiauerit , pf alle feptimusa , €9. confide 
Deo qui te liberabit. Cernens.autem 
Saluatoris gratiam volique extenfam 
quafi ono aliquo bominum falmato, 
ff accineve velis Domino, babes eum- 
dem» quinquagefmmum.» c7 octogefr- 


Tíva Ey vvr& dl. ju. . piat. pi. 
piL- 6 T6 pipa à quy Ve- 
dale» X) GÀ garrüipG" c)meuAlw, 
Eyete lo (2. alo, £00 5 diaxn 7Ta- 

"m , OY x 
ea. To» l'adauy, € zoN vac £yne cb 
, &rayasa (ac xa. da, Ads my y. 
 jaAuóv. & d$ mic Su 6opdp 8" 


éx x0 Méca) Y XUGAOV , wor) cig atis. 


| &dc 95Aac &iyagie ey, Nas vv 
9. xg] pid. Kod &u ce) cf mom- 
pdoousvow, (Qiu éxelod-ey. 35- 
Aoc , Gywri ect0 (ou. Sos luo 
&yylo , Nd o? agni vv € aisyanc- 
pio" 3 aree rfe eg. xvgís $aw 
did 36 (a eo. fio uper aum» (3^£- 
mr Wet TUA Nye xg] AC. inp 
* € Gu dom (ai mre xal nu e A 74- 
TQ XV $ Aa , xo) Gov (9; d- 
gt me, Nyon vv C. od $atp- 
pa vd puc udo ce 9«d.. Baéran à 
lo roa ratu (eJ cariipO" 
ere (aul, uc cu rr O* ivo uv 
du9puzray , $n» avos Quváv 3éD«c 
Td xug1), yate oye Sv v C yr. 
Ad. mau d 00 SéAac cUman- 
Woy &jycteuc dv d XugAt , £e aU- 
v» vy v. dai due vi xa apyáda, 
vy Epor wo aeo ou Tlio xri, 


Qj xwv uSp 0". e saw, C. Dogue 
&idax vy ov 69 3100 GU 6 xa Gpla- 
| ea, fe vv pnuiroy D pau. 


mum. Sirurfus uelis canere pro tor- ro gn- 
: : : tianum 
cularibur Deo gratias agens , habes aóionc. 
eumdem quinquagefimum. | De ini- Cowa 
Kai buy ac à ean ci mc (eade mici autem albolittone. e creatu- git. 
An, £ve ov Tli) nexo now c) ixv-. v4 falnatione ne in temetipfo glorie- 
ris, fed fciens boc fuiffe praeclarum facinus Fil Dei, recita dicum [fal- Con, 
mum nonum. €t fi quia velit te ad pufillanimitatem prouocare, in Do- me 
Hnnum tem. 


xxxij PROOEMIVYM 


minum fiduciam bale, € palle deci- 
mum. C) uando autem videris fiper- 
biam multorum eg? malitiam redun-- 
dantem, ita ut mil [antium in bori- 
nibur exiflat , confuge tw ad Domi- 
. num , ev diccundecimum. Dwranti- 
bus autem. inimicorum infidiis, noli 


animum deibondere , quafi Dominus . 


oblitus fit tut , fed inuoca Dominum, 
canens vvige[imum fextum. C) nando 
Coma  eHfem audieris aliquos contra pro- 
bhh viderit am blafPhemantes,moli eorum 
ámptetati communicare , [ed Deum» 
rogans , dic Pfalmum decimum ter- 


tium c» quinquagefimum fecundum. : 


Ceterum fi fcire volueris quifnams 

fft miles regni calorum , p[alle deci- 

mum quartum. Oratione tibi opus eff 
propter aduer/arios tuos qui circum- 

dant animam tuam , cane decimum 
fextum , e 88. C 140., Ceterum» 

«is fcire quomodo Moyfes orauerit , 
In libes- habes 89. Citra feruatus. fueris ab 
Docob  fpipsicys tuis, ct" ereptus fueris ab bis 
qui te. perfequuntur , cane Pfal- 

mum 17. e/Admiraria ordinem crea. 

tura, €9 erga illam prouidentia gra- 

liam , pfalle 18. c7 23. Cum videris 
afflictos, confolare illos bene precando 

14, C7 dicendo erba qua funt in 
Palio decimo nono. Vides temet- 

ipfiim à Domino gubernari c7 diri- 

£1? de boc gaudens pfalle vigefimum 
fecundum. Dpminent tibi inimia ? 
"Atqui tu animam ad Deum attol- 

0 ens y'recita vigefimum quartum», 
9f. 14,3. C? videbis inique agentes fuperua- 
Inpeicy- CüC .. Perfeuerant inimici, nibil a- 
libi [id auay; pans plenas [anguinum 
* — dabentes, €9' te perdere querentes ? 
ne «des homini iudicium tuum , quia 


bumana omnia fnipetia funt , fcd 


* ,' 2 uv 
eo , xg) Vooos &v &, O'Gs 9 


Tl) riy s 02d zo tpnpabiaw idc, 


xo "soa aC Tl) xaxían , dise 
pni» 6moy eA du3pumos us- ^ 
&oa , xaradwys cu chi vr xv- 
gio», xg) ^éye vv it. Ey veo a 
auc d$ rfc ea ra £ypdv e) ncu- 
Ms, uh OMeyapa ce cn) die 
QWSd XUppA , NO, SRL. Tp 
xUe40V , adaw V» Xs. Emdv OV 
Ba (bnsosvius mvdy xa hg 
«ve9volae dXxdm6, pL kowavd UO 
aum Tf reet, Gi Toy atv dg 
Tu 9$, Afy& TY Vy. Xo) vv 96. 
Kai Aosróp £n $n; ua dép ó- 
ToO $a T« Bamoeac sar dog.-. 
idy à aime, pae m) i. aveg- 
c&yic Q. aga. óa cti dülsen- 
xé(c (os wa] aseaerverras (Go hà 
Ayo , a2& Py i9. xa) v» mh. 
xoj T» pu. A75 Sínag ualay 
7c Maücii; «veoréuza , Sore 
vy 20. E'd» icd Dori mui iy- 
Spdy cs, oj sppuóyne ard vuv da- 
xóvray g& , às v» i. NyaNuDr. 
Oauual'ac 1l 18; xricsoc ra- 
Ei , i, Tl) & aoro Tüc veia 
x den, Nya?^« vv vi. xa y xy. 
S)uCop Spec oedv agua rdi 
ir &oyoudp €», € Afer curvis (a 
&y và pa ud pfi (n. Opa. - 
dscu ev o ustyouSpoy G dod áp ppoy 
aod. GÀ xvoju , yaipuy cT rra 
poo v x6. Oi &lleoi di cs; 
dd cu troie Th) Mywyle 
«xe "9? 390», AMfys Tr xJ. wu 
oA ck déouod/(ac Yaxeyis. E- 
mdp aw &) $/eot, ddiv fregor n 
(gs veins Eyorrec alpudirun 25- 
gas, xo (n Gdrec 0€ Doro 245 t4 
dude du Sparte 9 xeJpuat y uaroret. 
XS mag G^ dopamia, do^ v 
E 


IN LIBRVM 

Seoy.xgyrlo €: quu ( us- 
(6 ? xe aus ) ^íys v" 
x£, (e vy M, xg) v uS. Ea 
d xod Gus irieo e)ddvran, 
xd 3436" es raga oa yt- 
yevra) (5 $5 ip » a aegris 
Té; Ux unito (gu yai Cr x 
did. G0 zo?sué» cs 36u0 , p 
aiene, dU dde yug ! ya. 
E'2d ót dires iew » Tu» du3pu- 
177 quac , £y TO Quo M- 
qi & d hee oorr, i ipa, Ln 
«C26 éattvots rl aono £xw, 
xeate deCos "y $60» Ny (a y 

v xL. Ko) id» S$é)me d), teA- 
edi uasáy za oa evcgcebepaw 
TU XUgAG nra , Vase. y x5. 
Kai 2oirós Byxanilus Ev oiov 
(o, , xli 7e Nolo là 9» xv- 
eo Ja eyopplo, E vy ou 
Ty A oxo, » cap.amas 
xa Guns diymeie, X0] Af£yt t» 
XY, xo] cy à» Ci dia Cafiuois 
be. Og» A cerey dà. bo 
UNS eas uio or , xg] duxo- 
UOpor axo. zraiuy Tuy vy"), 
xe) di^ev pans , ju 606 xa- 
(uos dAryaph(Xc , qund ap ; 


yap Nerepecbopdpous c ái 


es y av nsa oro Gino, 
exoda (à uia , xg) NyxA- 
A Ty Y. CE. OS Deo on 
Xod Avr esuuSpou; 2wo T qQian- 
Tüg jCeuc (OA , xgj San- 

pdTey Tl &ó 32d quan Spa- 
apap , ads eic Cuetvot; vy Aa. Kod 
0 (atv "n Mdo9w uer movdy 
dine, ch donec dud eos , X 
cfi ipfc qu Qi Tuudby tm, Vd 
^ y AG. gero? : eic GE £y- 
Sesis , € pd; adrés daQuyar, 

Towuvs I. 


PSALMORY M. xxxiij 
(Deum iudicem fieri vorans. ( folus 
enim ipfe iudex e$t ) dic 1$. 9 34- 
€9 41. Si verb etiam turbulentius 
initent.,€5. qua[i exercitus in mul. 
titudinem. excrefcant. inimici , te » 
tamquam nondum «ntum deifi- 
cientes , cg idcirco te expuenare P 
velinto , ne percellaris , fed cane.» 
Pfalnum vieefimum fextum. Cum 
autem imbecillia. fit bominum natu- 
ra, frvurfur impudenter? infliterint, 
infidiatores , ne ad ipfos attendas, 
vociferare ad. Dominum , dicens 
ea qua funt in Pfabno-«vieefimo fe- 
ptimo. Et fi volueris gratias agen- 
do difcere quomodo [piritaliter Do- 
mino litandum fit, pfalle «icefr. 
mum ocauumb.  Cetei um dum de- 
dicas domum tuam , €9. animam. 
tuam; qua Dominum exceptura eff, 
quin €9. fenfilem banc domum , in 
qua corporaliter babitas , gratias 
age, eo dic "vieefimum nonum , e * 


in Gradealibus 26. Cuando au- In imolc- 
G Quando au. Là 


tem te ab omnibus cognatis £9 ami- acids, 


cit propter. "veritatem odio. baberi 
er perfecutionem perpeti intellexe- 
rit, boc cognito,animum minime de- 
ffondeas , neque motos qui te auer- 
fantur. reuerearis , fed ab bis ani- 
mum. AMOCAHS , confi dera qu& fu- 
tura fmt», e pfalle quinquagefr- 
mum. Baptiz;atos autem, € 4 cor- 
ruptibili generatione redemptos CEr- 
nens, cr Dei clementiam admirans, 
cane in ipfos trigefpmum primum». 
Et quando quidem cum multis pfal. 
lere volueris , «tros tu$los &$ «uit 
rectos coneregans, pfalle trigefimum 


fecundum... Incidens autem tn im - 


amicos , 9. prudenter. eos eff ugtens, 
c ce 


xxxiilj : 

e infidias eorum. declinans fi «ois 
&rattas agere , viros manfnetos con- 
gregans p/alle cum 9s trigefimum» 

Com  fertijj, Et ffevideris iniquorum fuper 
rum con- A44lo contentionem , recita trigefi- 
wm. mum quintum , &$ videbis ipfos effe 
veos peccati. $1 autem videris pra- 

uos plurima mala perpetrantes , e 
aduerfus. pufills. infultzntes ,. e 
voluerit aliquos monere, ne illis az- 
tendant», néque ipfos emulentur ,eà 

quod celeriter. extinguantur , tam» 

tibi ipfi quàm aljs dicito trigeft- 

Ad animü pup, fextums. Ceterum cum tu 
dro quoque tibi ipfi attendere. proponis, 
ff videris inflare inimicum ( tunc e- 

nim maxime contra fales. excita- 

tur ) c7 volueris. temetipfum ad- 

uerfus eum inungere ac munire » , 

cane trigefimum octauum. Et [Bim- 

Props-  gmicorum ^ ingruentium | affücttones 
e fuffineas, ez velis difcere vtilitatem 
" patientis , pfalle trigefimum nonum. 
Exmié- Cjgy autem «videris »multos inopes 


ricordia. 


ac pauperes , e voluerit eorum mi- 
Jereri , poteris quidem eos qui pri- 
dem mtifericordiam exercuerunt ad. 
mittere ; alios vero ad idem facien- 
dum adbortari,recitando P/almum. 
quadracefimums. Deinde fi cum, 
magno Dei defiderio teneris , au- 
diueris inimicos. exprobrantes , ne) 
turberis, fed [ciens immortalem ex 
tflinfmodi defiderio fructum exaffere, 
animam tuam [pe in Deum confola- 
beris,t$ bac ipfam erigens, dic Pfal- 
Pro gnti- pum trigefgnum primum. C im au- 

- dem voles afidué meminiffe benefi 
| corum Dei , qua patribus tam in 


exitu de /Ec ypto , quàm in commo- 


PROOE MIVM 


xg) GuxAac Dom T, cUheuAHWe 
duri , € SíA&6 do Ges Ti( 00, 
cvyxa Mas CE meos did ege 
Vyaon eA aunly vy Ny. Kod 
kd» ide vu» cyegropeUYruy Tl 
cdi G9 xaxov duNovexias , Afye 
TE gi ola on evi G0 a- 
paprayay dci aimo. Ea» 
zo TeATG as duouc. chi 
mrovecus (OA Errns , xg) imoueons- 
yo X9 Tuv uuxpay , € 3525 7- 
eas mci uà qxeortvey TÉTIG 
purs afeai nay och , dua 
(arfee acri: Yor(etnusrtu, A£- 
vt xoj cur) xg) is $rígoig Ty- 
Ac. A'a dh xg] cv. exeslíue- 
Y" exeoc ye cenumd , $dy. (95$- 
z»6 eHinléudpoy d £ySe ( w- 
76 4€ LADor cEhryaperoa xa 
quy (oróvay ) xgj SéAuc UraAd- 
Quy ciu xaT curb , 06 TY 
AW. Kod dy uy iyOpdv cJm- 
Seu dpar Vautyne rdg 32i jas, 
€ 3A«s ualày Tl x Tic an- 
poris a£Naay , Njao9s vy 20. 
BA£rae» 0$ mo»ovs ztvmrt Xa] 
71006 , & S'ÉAeic £e 04 T4 Gtc, 
dua (o) ci up. E» $nei(mn- 
(ac Site , chi 0$ aWoe C 
&c 9 moii eeoretme Qa , 6» vd 
Afy&y vy Qu. eir. éd» rayo Ty 
7030) tuy eic ?y Sev , dixi ne 
qu» £y.Spdy ovd ova» , 4» T&t- 
eaore , 6G. muUVd; TY OX 

(Gui Gu 090 d9uavaov xapmor, 
qoSoxaAicWo Tlà cow MN 
Tl eic 960v xri, X, aon ch- 
xudb wy ," Afys "y utat. CuUe xd 
di donuuurfexerog 9idy Tae 
&ispysias S $90 , rdc "jpouyate 


dc cli zaríeas, C ail viic dIEodu Tig; Ai Var Gu, xod Tie Gy 15 teh diat 


^ 


7v, 


IN LIBRVM PSALMOR V M. 


T6 , Tk T6 0 m Ss aat 905, 
(Ó d düOpumor dyxtousi, vas 
vy gy , «gd T» 00, (& v9 m5, xo 
T») gl Ty pé; xo] T) De , € 
vi [ry - Ka ecvyar 3$ anesc vy 
3«0y , € dac uSac Doro quy «C4o€ 
xpopOpan. S Aibeam , iav 4y2es- 
eic StAec TÀ xuzuo, vo) Omyn- 
cac, Tli éc a "fpopdlo du- 
asperis , £y&i y ue. ATO 
WidoT&e , Xu] GM reanec uia 
Vocx4;, xg £A, ovo4 cL ecic, Sete 
CiU Tie coeno (eue € usa 
yoke Aoyuc CO» Ta Y. Ei 0$ wei 
deAxtÜng zrovned (Ont , X, opas 
ver dia ea oho (a. xa cuu, upoor, 
dua yp , va) Aye € cU (gen 
qu WX. xg) ors pop Ouexem wg) 
duaGaari mw; aesdodved c6 
Sénerrec , ex (9 Zudaioi wo) 4A- 
AoQuAoi '?y AaCid , un dixnda- 
c^; dA Sappdy vd xvee wo] 
UV GUY, Ay Xgl (X. GI qa y , 
Xod (& Gs vu vé. Eidy 0$ 4g) cuu- 
diegun à dwyuoc , ec v ami- 
Ac , wg) gU xum , qumós iru 
Titans * Eye 2) CU (ovrn &- 
yay xn enc (quot, éc aipaxoma C 
euNoyegebíag Ayo; Gp Td Ve, 
€ &y vd ut. E'av à: vg] Qu^a- 
x 9ioo xe don vli oixion, 0. ]hi- 
Bsndooy , € da quyn , doarida 
qd 3s Tho dew, uc xg) CH ev 
Paus y potu arp) 6» Tf Spurs, 
pomuósupoy écas $ us idlao9os 
C6 , X, A£yS (x G9 vd vh Na uud. 
Ea» 3óRdiL uei 32feorlsc (6 £273poi, 
Xe cba eau rss da den. (6) 


XXXV 
ratione in vleferto contigerunt , e 


uomodo Deus quidem bonus fit, 
Liens autem ingrati , habes 3. co 
77. €? 88. e9*104. €? 105. €9 106. 
ey: 13. Cum autem ad Deum con- 
f'ageris , &g feruatus fueris ab. affüi- 
&lionibur qua. tibi. acciderunt, , [i 
volueris Deo gratias agere , c cle- 
mentiam tibi exhibitam enarrare», 


babes quadragefimum quinti. Cete- 


riim peccaffi, c conuer[ur peniten- 
tiam agi, e mifertcordiam confe- 
qui cupis ? confeftonis e7 peniten- 
tia verba babes 1n Pfalmo quinqua. 
&efimo. $1 autem apud regem itni- 
quum calumniam perpeffue frs , e 
«uideris calumniatorem tnfolefcere », 
recede», cy dic etiam tu illa qua 


funt in quinquagefimo primo. | Et a cim- 
riis &cWp- 
: [idüs ver- 
titr , £9 calumniantur , prodere te ) ati. 


quando quidem aliqui te perfequun- 


famaentes , quemadmodum Ziphai 
€9 altenigeng "Dauidem , ne animo 
angaris fed Domino confidens eumd, 
laudans, dic etiam illa qua funt in 
tertio, €$' qua funt in quinquagefi- 
mo quinto. Si-vero etiam ineruerit 
per[ecutio, tu etiam in [Pelunca abf- 
condere , neque fic percellaria : ba- 
bes enim in bac necefüitate perutiles 
ad folatium 'fPylographie. fermones 
in quinquagefirmo fexto , ein qua- 
dragefimo primo.  Q wd [i etiam, 
infidiator domum obferuari iufferit, 
ev effugeris, gratiam banc *Deo ac- 
ceptam refer, tamquam in columnis 
illam in. anima tua defcribens , "t 
memoriale [it , te minime interujf[fe, 


(ro recon- 
iliaricne. 


dyoxévrec aya) dios, C Aumilicó» — e: dic ea qua funt in Pfalmo qutn- o expi- 

quacefimo ocfauo. Si autem exprobrent qui affligunt te inimici, c fub estioni- 

Jamantes te traduxerint bi qui videntur e[fe amici, ne vel tantillum im (abüan- 
Towvs I. € i eXeT- us, 


Ín folicu*. 
dine. 


?Tf.63,8. 


In profpe- 
ritate im- 
piorum. 


xxxv] PROOEMIVM 


exercitatione 1uA. contriiterit , e 
poteris. babere. confolationem | lau- 
dando Deum , c» pronuntia "verba 
illa qua funt in quinquagefimo quar- 
to. Et quidem aduerfus. [pmulatores 
E9 in facie gloriantes dic ad confa- 
fíonem ipforum Pfalmum quinqua- 
gefmum [eptimum , aduer fiut vero 
ils , qui crudeliter in te irruumto, 
€9 capere «volunt animam tuam» , 
oppone tu fubiectionem tuam erga 
Deum, fiduciá eius fetus. € wanto 
enim magis ipfi rabiuerint. , tanto 
magit tu Deo fubijcere , €5 recita ea 
qua funt in fexace[imo primo. Et 
ff. quidem. perpejfas. perfecuttonem, 
fm folitudinem recc[eris , mt terrea- 
ru, quel. folus illc fis, fed cism illic 
etiam Deum habeas, ad ipf4m de) 
luce. vigilans pfalle fexasefrmum, 
fecundum. Tnimicit autem te perter- 
refacientibus , €9. infidiari non cef- 
Jantibur , quin c omnia tua [cru- 
tantibus, etiamfi multi fuerint. , 
nequaquam cede , nam fagitta par- 
uulorum erunt plagz eorum, ca- 
nente te P[almum 65. e: 67.€9' 69. 
E& 7o. Et quando quidem Deum. 
celebrare «volueris , cane illa qua 
Junt in fexagefmmo quarto. Si autem 
aliquos docueris de refarrettione », 
cane qua funt in fexagefimo nono. 
Poflulans ver) à Domino mifera. 
tones , lauda ipfum pfalkns 66. 
Q) nando videris impios in. pace» 
proffer? agentes , ne fCandalizeris, 
neque commouearis , c* dic ea qua 
Junt in Pfalmo 71. Et quando qui- 


dem Deus fuerit in populum iratus, 


Tii ddv2esvia (ou vede O0eyov , xg] 
TT MEO TES TBOITETT 
vy 30r , Xo] Acys (a &» Td VÀ. 
Pina s. xoi arcos pd) CFR ao- 
xeAvopduc , «oj o» 7d d9C9r dk 
xxu yogSpise Aye eoe Geom 
Gxevay y vC, NVa^Nu0v* axe d 
cF dep ee ary oue X1 ov , noi 
Sénoy (ag Aa Gdy (ou rl Nun, 
dürileg cU Tl) «xeig T» S0 (ey 
Van (oylu, duri 3apjdy. O cw à 
Cucivos puatyorrod , (o) o» pud D9oy 
aeratora cU TÀ XyeA0 (C Aé*ys (o 
& rd £X. Keg ia» udi digxou.s- 
yO" eic £pnuiac daring uu do- 
fanlrc dg C v ud, £y às 
vy 360» CA x9) tvC9e our y opSpi- 
Cuv , 9e vy EG. E'ndoG rur 
OV Tu» iySpdy , Xo] t. zawou£- 
yu» Gd éxedpéoew , a9 xa c s- 
pfordvrus rasa x) 90, xdy 2 i- 
$9 da, i3» redde, BENn 9 m- 
may Wayra) od mUTUP zÀwyyOH, 
ULTIO (ov y £y xo) v E, 
x04 *» Z0, wj vv 6. Kad o(gy pip 
vu iCou (Odd v» S eov , ad& (o. e» 
79 E). E'dy 0$ xamy ve mac ael 
doasdiceuc, ad (x. Ga £0. Oi- 
Xiegsic 0$ aiat» cod. xveAu, v.v 
ay Nj vy £z. O (qt 9 - 
"Tw; Tà; aieGéie eiptm dS uou 
vote, ia a3 exaud aud fic , € caroat- 
cad. Uic, AMfys C.c0 (a Go rd o6 
Aya^ud. Kai 9(&v up oes o 
Sog e) v» ^as , $»eic eie oodi- 
xAnaw & Td oy .. O re 2 neca (0i 
d Eo oy fia aie , aids vy o), € 9» 
ei i) vo o wi vo , apl o 
qs, x mv 5G mr pA C Sy pAC. 


babes confolationem in feptuage[irmo tertio. C) uando autem opus babes 
confefftene cane 7 4.€7' 91.C7* 104.69 105.€7106.€2* 107.€9 134.69 137. 


Ava & 


IN LIBRVM PSALMORVM. 


Aurum vs (a. doy. me £A- 
Aa» , € (g vuiv eupsmxdy, on un 
qao eu Gis $n Secypacia, , dO Gy 
quovi Tj Ga anía. duro voáv, 
ado» vod ^$yuv (& cy Td c£. mv às 
Ey9pdy avesxa (aa Go vmuy Tei; da - 
Quas , vay), Sou Gode (ov, xdy 
(oov lic uu azrePerimte, 0 d3- 
xu xg) $a» xe cicaxs c, 
Goyaeisd Td $ed, Moyauv (x n rd 
es. Eds 0$ hyper; (9 £- 
Sei d Aecíndun , € padyun TY 
oiXoy XUgAOU , Tc T& diyiou, Dgrt- 
xrésaum , wd) (a cona (a aurdv 
Gi; zrerewois GÀ ui eguod prm, 

it, p» guUeX Nu eg xa acinen 

duly Tló guom(a , cujas 

Up Gi; mdieruow , riy arent 9E 

7À 3«d Meyuy vv on. Ey fopri JE 

Sfi» a.a TÀ xvel , cvyxa?- 

cac Tác 60 30) Qo otc , a9s 

(6 6! TÀ zs «9 (€ (r3 s). 

Td» 0$ £ySpdy gau» c hwwsa;- 

Séymuy maa m o9 (ayer, C iie 

Aérruy X9 v0 oix GÀ S49), cub- 

xac T€ zrorsDyoy X9 Tic dore- 

facias, ivo. aupciirwe und nude da 

v a9 6, rl dusacaa az- 
Ty , £y&ic darse a'yxveo gNní- 
0€" rà & rd a6 pnua (e. Koi 

éd» [BAfzws vv oio» 9100 xo] (x 
eieua, curd cxmauaTA , Xo) Ty 
g09o yag d; nord de Eo/ty O 
DugoN" , Afys wg C0 v» Ty. 
YIow (2 Sync 06 sors vic opc , 
Ti; abyuaMo(iac AvrpoSe(ye, 
idy $E A) yateAsfinos Td vveje, 
ye Ty n3, wo) Py pxé. xgy Tuo 
tp dacpoegy Tic xa.So2uiic Gx- 
xAwdias mwCos Td erlmuatT. idy 
Snc véokety, C Gyreérd) Gnceires, 


xxxvij 
$1 fe. moueant dogmata gentilium; 
e? bareticorums , non apud ipfos , 


In genri- 
lium & 
hzretico- 


. 4 . JH rum in- 
ftd in Ecclefia efe Dei cognitionem, emi 


intelligere poteris canendo c reci- 
tando ea qua funt in P[almo 7 s. 
Inimicis autem te valde afficto ef- 
f'tgia praoccupantibus , etf pertur-. 
Veris, minim defperes, [ed ora , e 
citm clamans fueris exauditur , Deo 
&ratias age , dicens ea qua funt in 
76. $1 autem inimici perfiflentes tr- 
ruerint, ct domum Domini pollue- 
rinto, c7 fancios interfecerinto, e. 
corpora eerum «volucribus cali. pro-. 
tecerint , ne obrutus eorum imma- 
nitate percellaris, compatere quidem 
iit qui patiuntur,obfecra vero Deum 
dicens. feptuagefimum | otfauum. 
Volens autem in folemnitate Domi- 
no canere » , conuocatis Dei feruis, 


p/alk ea qua funt in 86. &7 94. 


Omnibus autem. inimicis. iter» otemplo- 


án onum "undique congregatis , e? nas 


va- 


e 


«Dc domui minas intentantibus, c7: P" 


aduerfis religionem conibirantibus, 
ne animum puse vllo modo 
propter multitudinem e: potentiam 
eorum , babes quafi [pei anchoram» 
verba qua [unt im ocforefimo fe- 
cundo Pfalmo. Et fi «videris do- 
mum Dei atque eterna. eius taber- 
macula , eorumque. defiderio quem- 
admodums eAposlolus affictaris , 
dic etiam tw Pfalmum ottogefi- 
mum tertium». Trá «rà aliquan- 
do ceffante» , ev. folutà. captiui- 
tate » , fi volueris Domino gratias 
agere» , babes 84. e 125. hg 
quidem» inter. Catholicam Eccle- 
fam e» fchifmata differentiam ag- 
nofcere, eofque confundere «voluerzs, 
| e 3 potes 


Contra 
fchi(ma- 
ta. 


oXXxviij 
potes dicere illa qua in 8 6. fcripra 

fimt. Volens autem temetipfitm a- 

liosq, ad Dei cultum excitare, c of- 

Ron. $5. tendere. quomodo [pes in Deum imi- 
nimé confandat , fed animum red- 

dat imperterritim , lauda Deum, 

E9. dic ea qua funt in. Pfalmo 9o. 
Pfallere vis fabbato? babes 91. Vis 

agere. gratias Dominica? babes 13. 

Vis pfallere fecunda fabbatorum? dic 

ea qu& funt in 44. ('anere «ots Feria 

fexta ?: babes laudem in 91. d unc 

enim domus «dificata fiut, licet ini- 

mici eam ob[idere niterentur , atque 

idcirco canit Deo carmen nist 

le». $i autem facta captiuitate do- 

mus fuerit eyer[a, &9. denuo adifica- 

Inpc. fg, cane ea qua funt in9s. I erra 
«rà à bellis ceffante » , c» deinceps 
quiefcente , ac Domino regnante», 
fi hac de re carmen vecitare volueris, 
babes Pfahnum 96. Vis pfallere » 
quart& Feria? habes 93. tunc enim; 
Dominus traditus vindicare fibi ce- 
pit mortis victoriam c triumpha- 
re ipfam confidenter. C) uando enim. 
legens. Euangelium videris. Tudsos 
Mas. quarta Feria confilium accepi[fe ad- 
^ — werfus (Dominum , cernens ipfum» 
tunc confidenter agere , ot pro nobis 
de.diabolo woindittzim fumeret , pfal- 
le illa qua habentur in Pfalmo 93. 
Adadios Rurfus efiam "videns Domini in 
tae" Omnes prouidentiam , e domina- 
vnium. foy ejus, e» xvolens aliquos ad eam- 
dem fidem e obedientiam induce- 

re , perfuadens ipfis ot primum con- 
fiteantwur , pfalle 99. £t «ubi cogno- 

cens. eius. iudicialem poteftatem, 

€x quod müfericordia iudicium, 
temperando iudicet Deus ad ipfum; 


Matt. 16. 
Coloff.1, 
1j. 


PROOEMIVM 


dura ca, Meyer Td. 69 TU 72 yi- 
2p pora. (deg daga SD 
caer, C ckà £rípac dcs sorioeu, 
xod d&o4 Gg 9 eic v 9€0y Ez ic d 
xa uota , aat war a qosov luo 
Voyli) aX og dud d, aii * Sov, 
Xg) ^£ys TXLOI vá 9 . jan 3é- 
Aa; T caGedqu ; ipu Ty cu. 
EU aisé TÀ XU210 XT ; Éyvtts Ty 
xy . [ósA4 € ca Gauy NVaoNans 
AfytTà Gi TÀ ud). A L04 S£Aec 
75 aod 4), £r,ets 7» aboy G» d 
c6. rey) popup " à cin" dxa- 
Pouifion. xod, vuv $, 9pdy c hoA- 
pnratvruy xux^dadu , «oy dt 606 
emu ai rd 3:d. Ew» 3 aiy- 
ua ciae "jpooudune xa SoaueSno 
oiu", X, ma ouv oixod open, ade rad 
& TÀ $$. T9 2) yc tras. 2at- 
C dmn Dro Tu gro gucav Tu C Nou 
hpsu eon, € Ganado s & xveka, 
$a ÜE^nc ota aei T s Th ss. 
S24 véleg S ca G Cara aor, 
£yec vy ey. T$ 2 aoa oleis à 
xog", Guy ipZa e Ti» € 3a- 
viru vixluo C eei uS doy a) Gy 
zagpne ia. O (y dy cut vaoxan (o 
&xxyféNiov ds Tli Tereaa E caG- 
Gor cuu C ouoy ^a eov (ac cb Tu- 
Jutsc X?) & xveju , cpdy aiv» "Ts 
mracpnaia oppor & Tfi 4 € da- 
[3025 rte Wd cmd , ^xa- 
^ Tà 9 TÀ gy . mur 76 (2A£- 
uy Tlo eic 7r (ae cxeoi0ian (6j 
XygJ , Xd) TU xvzxón((a. curs , C 
9éNuy xt mico) miae eic Tlo ab- 
Tli)aíew (C ara xolg yrethon ars 
area oy cIEopoNoyéicx , Nyaons "y 
cB. Kai sa» u.a Day atur. rl xex- 
xlio dudar , xoi 9n $^ £u xsog.- 
gag Thy XeÁaw XeJJá à 3606, io 





IN LIBRVM PSALMORV M. 


aj] e«vesseA day " yes ec GU 
Ajyou CRY Oy vd p. Aes ài 
5EAU Tis Qices; ime, éay did. ral; 
guo yas 60 (is , ac rlunros 3 - 
tp C» axndvkone mort vo) $2A4- 
c; aoa xao sod $ p VaA- 
pov. Kod éd gecnd da zrapm, 


xg] y row hue Aa oA ui 


Sj, ore 9fAug &UNoyéP cT», 
£yas di; (o Q9 cé ed Taur eh 
Voxlu), «9j ^fyen T? je. T! 
py- Aiyety S'ÉNac ty 36», xdi é- 
diy más, Xo Jm Tiv Pe aye, 
xi Tóa zéemi Ty air (à Nye, 
bye Ps c) Ty [Lr ig) T» 
PE, Xo) y pus, el T pus 
xdi v» puc. "i T» pu, xad Ty 


Pp . Ewa mín uc eT 0 XU-' 


e, Cms c ín oi &Xyou Sp C" 
Ac, Ay Toy pis. Ava ato 
cay cisroan (aic vreaeeow , d- 
ee Afyey* Gi; uo om3ev c!- 
AawÜdyouos (oi; d$ &u meo 3er £- 
geremum £yuc xa9 ixxslo 
excoxyrlao eig 6. Afyey rdc i6 Tuy 
diaGaS UU elac. AiyuaTu- 
véUS dc wg) Tuy dori A9- 
| gii, We cdysy eazyiplpor 
€ prípioc raa g Apirod, € 
prac 6 oig calum d aapránf 
x& Tia; xAadev «g] cU à: m$- 
TroUX6y 0 "T€ Ano; Myan (^ETEAI 
| Ps. T& J agam uic TysulpO" 
irj cu Doug. ut cadence 
&dy dy aejsiizpa 3 Anci mv A 
Ayauor. 2t yn mn m £- 
x pv, € oom 3645 Afys Ta. 
"à jAD. Jenn j€ vaeyráiLad 
S£; Ms Ty pu » X9) Dic xod 
pao, Jd pui. E 3p3c ré2gn C" i- 
TOMÉCM Tt Nd) x, " e, aae oput 


XXXIX 
accedere volueris , babes ad boc ver- 
la q unt in Pfalmo centefi no. 


Ceterum cium natura noftra [i ff! 1m- a anxie- 


becillis, f£ propter buius vite angu- 
fias tamquam pauper efus » an- 
xierit aliquando , e confolatione ) 
fff volueris , babes Pfalmum Yos. 
Et quoniam "det nos per omnia 
£9 in omnibus Deo gratias acere », 
quando volueris ipfum benedicere », 
babes ad animum tuum excitandum, 


€9 dicendum , 1o. £7 105. Pfal- 


mum. Vis laudare Deum, c fcire Ml ne 
quomodo, e: de quo «jaudandus fi fi; Dem. 


e quanam laudantem proferre de- 
ceat ? babes 102. £7 106. e 134. 
€? 145. £9. 146. C7 147. €$' 148. 
E9 150. Hales fidem qualem dixit 
Dominus , cr. credis ea qua orans 
loqueris ?. dic vv. entis te fatta 
tuta af cendere, ita *ot dicere pofits 


Quz quidé rctró funt oblaiiícor, D » 


ad ca veio qua funt priora cxten- 
do meipíum ? potes im fmgulis pro- 
fe&libus recitare quatuordecim canti- 
ca Graduum.. c/Alienis captus cogt- 
tationibus fentia teipfum abduttum, 
€ defferas te in poslerum deftitu- 
rum, 9 permanéris in iis quibus 
te pecca percepifs ?. fleto etiam» 
tu , prout fecit. tunc populus , veci- 


Fans ea qua funt in 16. T entatio- , 


nes «ero probationem tam efe» 
cenfens , [i poft. tentationes gratias 
agere velis, babes Pfalmum trigefi- 


mumociauum., . eb inimicis tte. 1n difta- 
cione 
rim teneris , €9 liberari cupis ? dic & via 


ea qua fint i 12139. Precari e o- 
rare "is ? pfalle x40. ev 141. e 
142. £9" 14.5. Inirhteus. tyrannus 
4n populum c: in. te , ficut- Goliath 
in 


! Püalmi 


Alleluia 


iníccipti. 


Qui de 


Chrifto 
poriffi- 

müm á- 
gant. 


xl PROOEMIVM 


in Dauidem jnfurrexit,ne terrearis, 
Jed crede €&9. tu ficut Dauid, c dic 
ea qua habentur in Pf/almo 143. Mi 
raris Dei beneficia, E9 eius erga te» 
bonitatem commemoras? dicito wver- 
ba Dauidis , que e. ipfe protulit 


Palio cente[imo quarto. Vis canc- 


re Domino ? babes 95.89 96. Pfal-. 


mum. $i autem cim paruulus e[fes 
ad vfum aliquem. pralatus fis fra- 
tribus tuts , ne aduer(is eos extolla- 
ris , fed da elariam Domino qui te 
elegit , pfalle etiam tu centefpmum.; 
quinquage fimum primum qui pra- 
priuc eft Dauidia .. Ceterum vis 
pallere illos quibus infcribitur A lle- 


luia ? babes 104. 105. 106. 110. 111. 


112. IH. 114.115. 116.117.118.154.145. " 


146.147.148.149 150. OQ tando au- 
tem uis etiam pfallere ea qua ad 


Chriffum proprie [pectzmt.s , in «vno- 
quoque quidem P/almo fermé talia 


reperis : pracipue autem. babes 44. 


£9 109. qui genuinam eiut ex Patre: 


generationem einfdemq, in corpore 
prefentia fremificant,iwefimum pri- 
anum vero e? fexagefimum octauis, 
qui agunt de diuina cruce, && quan- 
fas pro nobis infidias fufceperit , e 
qua perpe[fus fit , e quidem fecun- 
dum €9. oclauum, qui €$. Judaorum 
infidias ac prauitatem c7 Juda If- 
cariota proditionem declarant, c7 
10.69 49. atque 71. qui demon- 
ffrant regnum ipfius €& 1udictariam 
potefl atem, co eius iterum in carne ) 
prafentiam. Et ya. quidem offendit 
eius án carne vefurrectionem, vugefr- 
mus uero tertius c 46. annuntiant 
eiut in celos afcenfums. Qui vero 


nonagefamum fecunda, e 95.69 97. 


TJ AaC un Tinzuc , d? mi- 
géus xo) cu d; AaGid , xo] Aye 
à 6 rd puy. Nya^ ud. Oaw- 
pac Tu f 3soj &xez*yec ite Xo 
pynuove ts ? eie o6 ypoo Dune dryac- 
Sónr C. 2£y«(u S AaGi pnua- 
(&, dat xo] cues dizrey eh 7d pi. 
A'cta S2; v xuzuo. $c mv 6, C 
v» eC. E'a$ uixeecav evesn2 sic 
€ic eias gia, qu ad $^ Qa gà , un 
Exaipa xar! autuly, dd rà GAs- 
Eaulpo ct xvejw do; vla) do£us, 
p&?»s C cv vy pat, idv oY(a 7d 
Aa6.A' 7a S£Adc o ba do jmra- 
xo3ty yo (go € anat s Enel 8 
Q0, pé, pss pi, pit, pe, ry, 
pid, i£, "pie, "pil. y pit, pA, 'pu£, 
pus» puC, put, pug, pr. On 
3 S124; € idia (a aei E cwrheoc 
Apa) , &y ixaisoo ud. sri) ov 43- 
guxas Nau (Gina yag 
(& uasa v» u , yo) Tv pH 
duodyreg Tl) 6x $ m ar29: a- 
(9d vnam ")yovnow xo) «lio 6yea- 
ua oy cur) zapoucian* vv X c 
xd, Xu] Ln avesheyo (ac aei 60 
Seu caueod , xg] oclo ÓY uas 
eC aA aisisZa o , xa) veo; d. - 
m£mroS* xgj TY up Q, e 9, 
cnuaborac Tbore dw ludaww 
edel xo) zrorvnetan , «gà vl 
GJ l'eda. G0 Texaguerev «vesdo- 
cía»* TOyT& X , gj TOY 4D , wa 
voy od, dynm^sU(us lure Baa- 
Ada» Guig xg] XeinxáD djusa- 
Qv , xo] Tl) eic Bue aui) ma.- 
Au» cagxi apovCien. Kod o 
Up i$ dvetiavow urs. rl) &y cag- 
xi dy&gamw * o Qj Xy, Xo] us 
erayyy£oNen Tl) dc degvou a- 
vodoy. OY Qj «6 xoi cf, xoi eC, 
xeu 


IN LIBRVM PSALMOR Y M. xlj 
Xg) $n ddaisnoxum, 9n, dus. ey» 98. legérit , ipfius Saluatarit in 
mic" Tc d; sue S cwrüpos dw mos beneficia per. pa[ttones exhibita 
Td» a Owuairen "jpoydpas diep- | poterit contemplari. Quin c ipfe.» svlus 
yécíag curd. "Torévwe ul i x, 0. fPylus libri Pfabmorum talis eif , «ut Leine 
 xaegurüe «ic ainaas Gic du- — fit ad vtilitatem bominum: compoff- picacm 
Sparroie Ga Tüc ioNa Ty NpmA- iue. Chr autem cum cantico. &7 ícase 
XU. da ví 2 wu usoa, C uilic concentu. 1fliufsmodi fermanes. veci- 
Apa9vor-), & Gier 29yo, dual- tentur, boc quaque nece[[ario dicen- 
xaio uds Gm mapshÜas, Tni dumeift. C midam enim apud nos 
pO B wd» map AUXU dxaipuy, fyzportumi , tametfi credant effe ver- 
xatei ms&jwres eit Seimáosa,, ba diuinitus infhirata , nibilominits 
pta e, Quee voi an d G9 &-— exiffimamt, "Píalmos cani ob foni 
Qurov, xy] Tépvpeus évexey v divoe f/'mauitztemo. e aurium oblectatio- 
p.e cx GEO Aus. Ovx ia. nem. Verum non ita fe ves babet: 
A rec d y) $20 qp mOmo» nam Scriptura [uauitatem c9 iu- 
iDmee $ yegQh, da xg] 606. cunditatem. per fe minime quafiuit, 
depsheias fvexz, ? puis veromu- — fed bac tpfa quoq, ad anima vtilim- 
Tu. Koi yag fgeeme ruo Sens tem retulit. Decebat enim diutnam 
yemdlo wh puóvoy dusEodude , Scripturam vt non folum diffese fed 
d)^a G juSuude xag! aharE"— etiam rhythmic Deum celebraret. 
(bor v» $0» dioquvév. Ka(gt vuo- — Continua igitur feu planá oratione » 
- yeum Mp d éieeron, oit i E ; ursi omnia qu ad Legem c7 
vius, € dy TIeoQnrdy, x, (y ico- — Prophetas atq, bifloriam [Dectemt,v- 
esopSpa. maa. DX P Xuiig da-  nàcum neucT eflamento. R bythmicé vais & 
Sion. podus 2) Aeyeros cii iw "ver fetu numerosa oratione recitan. A 
(& rdy ya^ XU, xod rd» diy, wo) tur Pf/almorum, carminum €$ Can- vice con- 
, ONT T AE. Es. 2d "s : Ícripta 
dictura pua ar x, duc T& cule) ticorum-cverba, atque ita feruatur, i 
. 8 o G2 xapdias C Qusdususd.- "Ut ex toto corde ey ex tota-virtute 
yay chi didpttec vv Sreóv. dir - bomines Deum diligant. Quemad. 
ae j oapuovia, CE Néyas cuumüá- modum autem barmonia férmones 
Gat uis len qu. epuniow YaoreA, apt? componens "vnicum quemdam 
Zu; iren x, 69 Ti Voy diQope, concentum perficit , ita, quoniam et- 
siripua ye), G icu er iri. iam in antma. diuer(i motus. affi- 
Aoi eros, wo] G. c)mSruuéw xg). gnantur , cz funt in tpfa «ois vatio- 
(C Suuocdés. £x 76 The Gusuy xvi. malis gy concupifcibilis atque irafci- 
cé , € 5 dv eAdy iere G0. bilis , c ex earumdem | motibus 
cajar OP Gpépyea . (onera 0. mezbrorum quoque corporis opera- 
ASyG" uh eovjuedbevoy. ciyog i tio extilit. Vult lic fermo bominem 
di Spur $auTd , tirs dsaeyos fecum minime diffentire 5, nec à fe- 
avos 6t , dice NryiCeon pop. metipfo diffidere, ita*ot. optima qui- 
(& Bixnca meg) (x qaia, dem cogitet , peffima «vero faciat 
Touvs I, X ( ficut 


(oLscas, 


xlij PR O OE 
( ficut Pilatus, qui dicebat quidem, 
Nullam caufam mortis inuenio 
in eo, attamen voluntati Iudsorum 
tradidit eum. ) Vel concuptfcat qui- 
dem ma facere », fed non valeat, 
ficut. feniares in Sufannam; vel rur- 
fie non machetur quidem , fed fure- 
tur , vel non furetur , fed occidat; 
vel non occidat quidem, fed blafphe- 
w — met. ANeigitur iffiufmodi aliqua in 
hominem »obis perturbatio accidat , bic fermo 
ponunt. - «jut animam bona mente pradiram, 
( vt "Apoffolus ait) boc inflitutore » 

«lli , c ineo quidem pafüones fuas 
fuperare, corporis vero membris im- 
perare, ut obediant rationi , «ut Find 

in concordia plectrum , ita tpfe bomo 
"Pfalterium effectus , toturd, [piritui 
intentus , omnibus. tam. membri 

quám motibus dinins voluntati mo- 

rem gerat , feruidtque ». Ifhinfmodi 

autem imperturbatt e fedatt ani- 

mi imago c7 figura efl diligens 

cv afídua Pfalmorum vecitatio . 

Q uemadmodum animi cogitationes 
notificamus , €9' fignificamus per 
fermones áuos proferimus; ita Do- 

eminus yoerborum [nauem confonan- 

tam jpiritualis im anima: concen- 

tus f'ymbolum Jr «volens , precepit 

vt afidue ac diligenter pfalleremus, 
P/almófque cum Cantico recitare- 

mut. o/ Atque boc eff anima defide- 

rium , vt recte spfa conffituta fit. 

Jta te pfallente , td quidem quod in 

ea perturbatum , e afperum» &9 
inordinatum. est. vité. componttge , 
triflitia vero mitigatu.. Hoc au- 

Tí^ss. tem erit. quando pfalla, Quare 


triflis es anima mea, & quare con- 


22. 


Pfilmi 


MIVM 

( & 6 Tl O^, Afy om ud i3e- 
Quay Saya ou airias &upioxo y 
duri, Tf Ot yvapun uy Vedautoy 
vrapidoxey aui vy. ) ii o) have udo 
eger (a! Qaiha , un Jusad 
d, de ( XV Zu anne mesoGu- 
Té£g9r* 9 OON, [49 Loi oci udo, 
xA 0? , 9 un xav , Qu- 
yójew 0,5 um ando up, D^ - 
Quadr dg. iv d» u» Guam me 
& uis (geay yino, $964 Thy 
Apuzeluo 0 29y €? Evusus vencoy 
yóy ( de &imey o A7rogoA Q" ) Go- 
r9 xa3nytuón 27egara, y xj ó 
Guro và» Mp à ari ra Senady 
xegéy,, suy 0$ GÀ cujua O" us- 
Ad» aper , ds Q Naraxée Td 
Aóyo , iW Gc O9 GQuoVit o aD. 
Te9y , Tue Avi ó dotem 
Vra riesor opp", € rd g4i- 
pam. axes (an 2a GNI ipt Q 
7T "ric |AkAe0i C ie xIPLLOLOW, 
Nar cocéór x, dA dor Td DA itat 
qm E 9100. Ts 06 (Gizime a (eo: - 
Ga xw) xa cosmos eixdv xg) 
Tun O^ igi » mp vpn iu- 
p.63 dyotyvanc, aavee y (y. v 
Apoaig voa ye Copy , xo) - 
enalvoudp OY &» eveorcbéesudio 
ASyuy , éTG6 Tli; vé. xli C4 
voy agusorías , vli &x quy 23- 
yan pue? adías aj GODS civa4 Sf- 
2uoy 0 xugA D", Gut» Suus dg 
Aya, xo EO Aaa quove uer 
adii dia yAvdoxecX. xo Gor iow 
envía ? Apvyic 0 xa2dcas- 
vli) Yaxác;. Obra Naoworrs vu, 
G ip! ir airí Gozo 
Tego» , G aene ooa PiCerau, 
v d$ Avmrody Seeasréueray. Too 


Ój iu , Gap avene , yas ví afi ouz C" 6 d puit et y xo] iot Tí ouu- 


, 


Gedosd 


IN LIBRVM 
(egisse us, Kod € 00D icQaA- 
uSpor dinyriei) Afyssa* E' uad 
aod "3s ica A do9vras (&) zro- 
0. G ds qon dp Tii 
Dori, 6» Td 2d Koo i £l 
fGailóc, xo à eerie ri von. 
cu uc d43por C. Oi top & un 
Git m» tire dua Avax ovs 
(gc 9dac a33c , d euusvdls V/a^- 
Ab, a fads Téyran, £u 
j uias s ón sy eoi" aO 
& couan duagraed 63i 
f axcj nidporrejror xboorles, 
&ss Tlzo us alían Tu Bre x 
$ S jullux T Apuzfic , wot The «ecos 8 
mu cuudwias eve Q: qeor 
& Gio. Vaen e ri yhMis- 
e door 3 € mà 16i. Ar: 
écTÀC LN, C CE 9E Tong ches 
duri) ueydNes GaoeN(uow. O 
|gouo axe C aS erus xa- 
(e p/ao»uv Zas^ , wv T6 &x- 
Bésd sd , o) v Toyo , vp) 
T ou dr aaO 6) Xi dzri- 
AQUIS , Yol yaAmay vl) MZ yl 
duré ic ooa i? Ocroc ($ 
ispác Alaorre; , eic a eoo ian 
Td Nye dy xad, wo] eig o- 
pióvoran oTOG qUV ON Beguyois xo 
páoorran. evcpreniNdy € deo, 
us uSate Afyeu. CEU cf) Njan- 
oos. Gh Éw &xponías ouo 1, 
aa TEXT eJ 7hc crou.oviatc Ty 
é Vox Nr ui" xe » £u- 
pei AS dyaysac íc , is cvu- 
Bo»: Tn AA qus xo) aot 
su xa fugatus Tic diavolac. xo] 
yae e aivàár id $e y xuueai- 
Aoc £yn yit Mo) ON xiSatpat " x9) 
y Avena iplo Vater, CUt.- 


PSALMORVYM, xliij 

turbas me? Errorem vero agnofcet 

dicens : Mci autem prné moti 7/713. 
funt pedes. 'izmorem vero [fpe » 
confirmabit dicens : Dominus mi- ?f17,6. 
hi adiutor , & non timebo quid 

faciat mihi homo. —|.Qus ieiter 

boc Me diuina Cantica mon reci- 

tant , baudquaquam [cité pfallant, 
fed (nal p/os obleétant y repreben- 

duntur autem , quoniam non eft z«ii.15,5 
fpeciofa laus in ore peccatoris. 

Qui autem predicto modo pfallunt, Ve 
ita ol verborum modulatio ex ani- 
imi compofitione. &9. [ptritss. concen- 
tu proferatur ; tales quidcm lingua 
pfallant. .nfallentes ero ev mente, 
non filum fi (bi tpfis , fed illis quo- 
que qui ipfos aitdire «ooluerint. ma- 
gmoperé proderumt.,— Beatus teitur Mala 
Dauid. citm boc modo coram Sau- áo Sa- 
le pfalleret , co ipfe Deo placuit, 5o e- 
ex perterbationem. eg inf[anums 
farorem Saudlis abegit, animumque » 
eiut tranquillum reddidit. Hoc mo- 
do Sacerdotes pfalentes excitabant.; 
populorum» animos ad. impertur- 
bationem.» e confen[tonem eorum, 
qui in celis choreas ducunt. Quod 
titur. Pfabni cum. modulatione 
recitentur , non fit propter gratum; 
onum, fed i in argumentum corita- 
Honum im anima rite concordan- 
tium; quin affidna diligensá, Pfal- 
morum vecitatio Jpmbolum est con- 
f'itutionis animi vité compofiti 7i at- sag 
que tranquilh. — Quod enim Deus si con- 
im cymbalis bene. fonantibur , c7. 9" 

in cithara € in decachordo Palierio 
laudaretur , iterim erat [ymbolum, 

e7 fimficabas , membra corporiá 


& mente, 


1.Cer. 14, 
1j« 


Pfalterium 
& cithara 
funt fym- 


aso» rdi lu vo) enam GÀ evyxóctt gp. voies uéo 60 


T fMvs LI. 


fai t2m- 


xliuj 
tamquam chordas. legitime  compo- 


ni , cogitationes «ero anima quafi 


cymbala exiffere , 4€ deinceps font- 
iuc [piritu ori lac omnia moutri 
1om3,15 AC "ViMEt, C9  fatin carmi mortifica- 
re,. Qui enim loc modo: pulchre 
pali , ii rité componit animum 
uum ,cT quafi ex inaqualitate» 
ad «qualitatem adducit ; ita «ut ip- 
t fecundum naturam rità ordina- 
qur à nemine terreatu , quin potiiis 
ferenifimus euadat , c7 ampliori 
wutivorum. bonorum de fiderio aff.- 
ciatur ; [aerorum enim "verborum 
modulatione compofitut, pafionum» 
obliuifcitur , gaudens ad C Iri- 
fuum. mentem dirigit , oplima que- 
que cogitans. Oporiet igitur comm" 
uemaue qui librum bunc legit, om- 
nibus quidem ficere, tamquam [- 
sinitis infpiratit, intendere , accipe- 
re autem. tamquam diuinos. quo[- 

dam frudus , ? paradifo De à 
| pálmo- etilitatem nofirum conce[[os . £xi- 
| UN fimo enim his libri buius coerbts, 
| — «niuer[am bominim vitam, c7 4ni- 
| mi. affectiones cogitationum, motus 
| contineri , atque bis nil maius in 
! hominibus reperiri. 5 jue enim patni- 
tentià c confeftione oput fit 5 fiue 
tribulatio aut tentatio. appreben- 
derit 5. iue quis perfecutionem fa 
tinuerit , e infidis ipppetitus illas 
|.  euaferit fiue etiam triffitia aut a- 
mimi perturbatione affetius,co" quid- 

iam fimile i5 que antea. di 

fant. erpeffw fuerit  voel. etiam 
femetipfum quidem viderit profice- 
re, boftem verb deletum e[fe , ac lau- 
des gratiá|que. C7 benedictionem 
«Domino afferre sooluerit, potest de» 


PROOEMIVM 


gduaiO" ds neis, ch 8i 2o- 
ruxc Tie Nyoxie t6 DULULC 
jpéa4 , xg) ^or o» T3 ho xod 
Tá ay dopo €i copas C" , QU 
(à xav xvéicyaa X9) Qi? xe 
vdc meoiete Ti cagxos Saxa Tar. 
Otras ydg xa^4s Vj o? an, ful- 
uita slo Vox &aurd, aep 
dE diro O" de icono, a'ya* 
HOTTE T xag Quay auri ig- 
xüan, qux Tflocics duo mG', d^- 
Ad wy) MADROy £i (amr "yire- 
Su), C he oirly) ^ae aret 
q 290 Tu LE OyT OY ayyeldr 78 
yag iy eps» puer 623i 
guodfulsudem ons dero 78V 
a aS4y, € yalesuCa (o^. £4 «eos 
gv ver vy Op Xesed ^oi opio 
( ome. à Giu vuv GI- 
quy 2 06 OV T V fuae» aUTÀ Th 
oie2.9, voeg 2c pp. dram yrn- 
cias Gic &y ah 9ecay éostls ddl, 

jap edyey Os uc chr Seuwg xug- 
gà, 9 afba dde Q6 3e avec 
slo d pénis SpA ddopdpec. H'- 
yüpag y) O9 niuis Gic Né ois TIS 
(exa Py ton (a Bion qdy dpa, 
(ac rs iic loads ha 3£zac, X; (e 
ady Nec UA xui gu a a A Es 
xg) uoi ador Guray à» d3pá- 
qroig &AgA CX 3 0M árt y ue fayoltte 
$ dÉouioNoy notas api S$2- 
s 5 mee x xariAa6a 9 
iwor9n Tís xod dis CeAdoo dp C" 
éppucon , ? € dfeinua O" £y 
$ rerdogxrag , € qdiora m Giad- 
(oy oio $pL 9955 € apro" 9 xo 
gupopá £aur up cpm Ty 
3 &le9 xa ey ép opor, «gi e iau- 
sica) , xd) Sox teie icol x9) &^9- 
yücw (i^e. ) "V xugjov, $2 TÓTUM 
* T 


IN LIBRVM PSALMORVY M. 


gh» dax as 6) Gic Üetoic p - 
qois zi Exi d Cea dTuc ux 
af Sau (a yel eo nba en oes 
dija.dbipay vd 382. M afei6n 
qu up, uc au (a. Cis alawoic du - 
Spuzrivne (ecpiate piuuacoi qnae zra- 
eg ivi vac ^de ue Caron, )9- 
Moz Gpa Aat (dy DN Tus TED 105 
(a y£y ea uua Jaén, € As- 
yim, dias éipni ) ia C ve avsdjua. 
Aaa, oy Gic dryloi , cusarm- 
Aat ease. ) nui. aw 3 uv ati 
6 (Gio; [Bs vriom ri Ww Eel ena - 
(y xo (a mro ciumdy prp.ot a, Tu) 
sag Wr cupide Opav, (ehcroret, 
xg) ia vecrs 2a dn us éimor datas. 
& Gv Gic 3 AOnpéen on vd 3d" X, 
(ad (e Myovrec dic eir&v 0 Ooroso- 
AQ", KamyavicasG (23oeiac, 
ep diano Obteuoguvlpo , £réTo;y ov 
irayeNime , tQeauZus opaco, 
Asóvias , écGerap dudar o£ 36; 
éQu[or cop. a a urat epe, 9 uat- 
uina» Yo dSyéciat , $ypton- 
cay io/up9i G4 Tra AÉLLU, zupeueo- 
Ads $ouya» dWoreiar. Na Gov y0- 
yaixes ce dua ea( suc chi vexegug 
duly. Ovxzy € (ada vao A£yay 
fuac O* $zo Sappdy , oni Y aurdy 
Eras (€) à. S60; vd deor . 
Eirs ydp 5Ai6eray 2&yav (ada, 
ueyaMuo oVeros lo. 6» osos 
ai Suxhwnw ére maeazs.), G du- 
xerod Ja 9v rac, dox aire O^ 
dux doni (^) , € exemaiSrne.) ede 
vU xugka , $ xg) v? emo 
Qa exer: ^^. 6 rie t i 
dix Gonov duaet]A , cb os A,at- 
puorate auo) c'oonc1. (Ua ds A6- 
yu», & Vp apres, ovvero $nu- 
t» stieg. o Gic uU Smp eoo) € 
Towvs I. 


xlv 
fingulis doctrinam in diuinis hifce 
Pfalmis eligere , 9 ea qua in n fant 
tamquam de fe confcripta offerre» 
Deo, e/Atqui nemo ifla comparet 
cum. perfuafibilibus humanz fa- 
pienüz verbis, meque quifquam. 

tentet dicliones aut "verba tran[pone- 
re aut "vllatenus immutare , fed pro- 
ut fcripta funt , fine fuco pfallantur 
e? recitentur, uti dium eit, vot c5* 

Jfiritus qui. loquitur. in fandlis fi- 
mul «nà nolis opituleztr . Quanto 

enim fantiorum «vita ceteris. prz- 

ffantior e$l , tanto etiam eorumdem 
verba cum noflris comparata , pr- 
flantiora potentioráque merito quia 
dixerit, In his enim beneplacitum, 
esl Deo €9 qui bac dicunt , vili ait 
e/Apoffolus ,  Deuicerunt. regna. , 
operati funt iuftitiam, adepti funt 
repromiffiones, obturauerunt ora 
lconum , extinxerunt impetum. 
ignis , effugerunt aciem gladij, 
conualucrunt de infirmitate , for- 
tes fadi funt in bello, caftra vertc- 
runt exterorum. Acceperunt mu- 
lieres de refurre&ione mortuos 
fuos. Vnufquifque igitur. etiam- 
num hac confidenter dicat quoniam 
per ipfos fupplicantes Deus exan- 
diet. Siue enim tribuletur qui bac 
dicit , magnam percipiet n tis con- 
folationem , fiue tentetur , c perfe- 
cutionem patiatur , boc modo pfal- 
lens probatior apparebit , c? à Do- 
mino brotegetur, qui bac etiam pro- 
ferentem defendit :. fiquidem in bis 
diabolum euertet , demones vero eiut 
excutiet. Porro qui bac pronuntiat, 
ff quidem. peccauerit , videbit fe.» 
lstantem, quia ad anteriara quidem 
f 3 exten- 


1. Cor.1,4 


Hib.12, 


xlvj P R O OE 
extenditur , e oppugnatus boc modo 
iteritim preualet ; à veritate autem. 
non dimouebitur in eternum.  Q uin 
ev exatlores gr decipere molientes 
redarguets cz huius non eft alius fi- 
deiuffar ánam ipfa Scriptura diina. 
Pülmi & "Der enim praceperat e/Moyf[r, vt 


Cantica ; 

nonun- ftriberef magnum carmen,e9. popu- 
tim fola- . (lia. 1. 'Hctbt con- 
Dude lum edoceret, illig, iam principi con 
impizi- ffo ftbet — fcribére | Deuterono- 
dio funt. 


mion, tllda, ad manut habere », 9 
afidue 1Ilins erba meditari , quippe 
quod [ermones in iis canteuti Á ce- 
rent ad «uirtutis commendationem, 
cz opem ferendam iis qui. [imcero 
animo illa meditarentur. — Quando 
nempe Jefus INaue in terram pro- 
muftonis ingrel[ur eh, cernens caftra 
gentitm , ct» reges Adiorrbsorums 
[mul omnes ad bellum conuenientes, 
Deuero- fad ipfim Deuteronomium  reci- 
rox nn tans , 'otrbad, legit omnium auribus 
bris dpfüillans, atque illis populum mu- 
IU ortas pe " » . 
pu. — mens, boffes fuperauitt.. Rex ttem 
(0 ffofías repertis Bibliis, iid, omnibus 
audientibus recitatis , non. amplins 
bofles timuit. Et fi quando bellum» 
populo ingruebat arca, qua legis tabu- 
las continebat, omnes pracedebat , illis 
pro munimento ad prefidium. fuff- 
ciebat, dummodo inter eius baiulos 
er in popilis peccatum nullum aut 
fmulatio inualuffet. | Fide enim c 
propria affectione bon opus e$t 5 t 
Saipmra. lex. precibus fuffragetur. Era qui- 
vaetad dep, audiui a viris prudentibul, quo- 
cxorcií- in SL. J 
mo. — 20do nimirum olim in Ifrael,dum. 
folmmodo legerent Scripturas, da- 
enonas expellerent, 9 in[idiasab spfis 


MIVM 

erexrérera , vo] coyunLéudu C» 
ist ma2uv érue* d c Mis is 
3 &c v9» aidye , 2o 11; An etes, 
a9 d. Xgj GEv draws (es C za.- 
yay ehyeaecüyr loc , $26 wal 
Gre GI 29? €yloninc, dw cu- 
Th ye.) 9. 96a y eon. o 2 3606 
&daaao rd Mec yemas Tij 
ual oda , xu dMa£o, vi 
Aaoy, vvre xac uoo) aor (e 
xe oa y eoa v Adorseovóuior, 
&yar 2 $6 a2 valence, € ue) erdr 
da & dur) (x pua a, de agir 
T4) Tay CJ RU Fi; A9'yUV, dXCoG TÉ 
asuma agerüc, C (Sora eun ebé- 
pen eic yonriuig 6y airfi ue? eram. 
du£^a ómnixa. ds vloo *y là Tic $- 
mratyleNiac eignA 3e 0 & Now Vu- 
(ede, (GA éreoy ds av Uv on- 
vac, v, ch (Ba.Acic vay A qecp- 
pos , T0 (dc cup? Do usc dc Ty 
"0er, tU)? duri 03h , Xo Zi- 
Qd» v IN&ursgoróiuio» doayvac, C 
eic (& dia may (à. T6 pua a, 
$ vous areuviaae , xg) T4 is ey 
Aaày xaSomicae, GE6)6 0 Tuy 
mo^suiuy. O' 5 BanMoclocías 
& peléyr G^ E (Ada , X2 duayvya- 
&évr" ei rdc tva dodo saxér 
GE £ySreoue &dboGdre . wg] emere 
3 mo2su. OG? Là qu ^ad , V xiCuee 
Lyra và uela. $ 5, avesud dus 
z'0 Tu C pé 6 Té otc dT ma 
aosartzeus eic [Dota ei an mc bo 
aea Gic Qausd «n, € &y Gic ?ansic 
«ve9xepr iaa (n. duoi, C vage 
xeeax. Ilíeeng yo 1, idit dale; - 
Ada, iat o vou C" eic f& xar diy» 
guido), Evo pip fosa 


asa deeriuay dddsdvas Geo. "9 TENA) G9 ra. lr eom juovoy doazvator- 
t5 Tic y ea Qais HAiuoy O aiuovac, G Ay rov às qiap. cura v avo uds Tri 


du3pantaie 


IN LIBRVM 
diSpdzrus cieuAas. bey xala- 
ynáceos admo dia ei 65 (ada 
Up debitrres ruumSérres à as- 
(Gi; gene pua. maya , xoi cn 
Gu; dÉcpiusas ian eo; óvoua- 
Corre: uhr rai um, C 2 t- 
pereaw £u Guc Gacvons eie P. 2y?eu- 
dlsSya,. oit wemov3acw C» (ais 
areazecw l'e3o0s (d) Zxdod. oi, 
cJdvyepicarrsc xd] cuoi vv ve9- 
sov (oov cl£cgxit ew. (oda mm M 
ditéoyT&c (Pod TU "PIÁTAY ($ oa- 
povsc ra an , (a 2) vu yit qo- 
G«dy.) pia (a, i wo dépew ao 
3 dudar), $a yà 61 Gig vu» y en- 
ebd» pnj.aum 0 xis", ór t3 dv- 
va uSpG" Qéger Exe ov, éopad (Gv 
Uh us eoo) xugg Qa(aicw. 
&matorG 3 & uovoy [3^ zr ovrec "ev 
xygio 409a. Ovrac C 6 IIaJ- 
AO" mires (oig dxx rais 
mvéu.acw rax xd) nie puatoW aris 
Axveraosof6 (g Ocupuoyit we c) 
E ?vosautoy 3 v9» eveodburluo $us 
zvde xvej , xo) «ecsedpirréose exei 
quy U3atray Gic sew (2m Adam 07€ 


CR Sra Cub quy TOLo/OVTuV 


xag" 2eyfru , xg) Muo-AAoV vy 
ari oro (i. Geo d , wor $aurd rb 
aréew ann «od (Geecuo. cmddeq 
Gs wo) (auro. pd (a "vv «ov, 
rsen Tl) Suearac» uoi a 


(Gic Aveopdois . Gí. vo] Sai 


yit , Nep 6» qd. pin SpaA- 
ud: Ta dveusua(a (ov usoerh- 
c» , Gh. ehNeua, Ty 29- 
yas (v .. Ya (i ricas uoi (x 0 
xudéua(g (s 6$» vaw magn 
xit; uop. E» wUTui; ydg xo) 
caiTfejoy Gxéeüuuyov, A&yorreg" Ei 


vé dà axe Nouo 6» Th (greca uv. O re 


PSALMORVM. xlvij 


bominibus | faclas | vedarguerento. 


Q namobremomni damnatione digni 
funt, qui, omtfiis quidem Scripturis, 
rss autem "verba. per[uafibilia 
componentes exorcifras fefe nominat : 
potius enim. ledunt , fefeá, illa ludi- 
Irium propinant, qualia nimirum in 
"Adlis perpefa funt Tudai, $ceua filij, 
qui e ipft bunc exorciz,andi rgo- 
dum emulati funt. Hac igitur cim 
damones ab iffiufmodi audiunt, ipfis 
illadunt , [an&lorum vero verba for- 
midant yvel etiam ea ferre nequeunt. 
(Dominus enim inest in verbis Scri- 
pturvarii , quem cim ferre non po[fet, 
clamabat , Rogo te ne me ante tempu 
torqueas.. Vrebantur enim «cel fo- 
lummodo cernentes Dominum pr«- 
fentem. Sicetiam Paulus immundis 
fpiritibus pracipiebats [ic c difcipu- 
lis demonia fubuciebantur, c [uper 
Elifzuza Prophetam fatta eit ma- 
nus Domini , €9 de aquis inter pfal- 
lendum tribus regibus prophetauit . 
Aic etiam nunc quilibet qui patitur 
dicat, cy magis proderit patienti, c 
fuam fidem veram firimámque de- 
monftrabit; ita ot Deus eam videns, 
perfectam medicinam tribuat rogan- 
tibus. Hoc etiam Dauid fciens dixit 


An Pfalmo 118. Iuftificationes tuas 7/18, 


meditabor, non obliuifcar fermo- 


nes tuos, Cantabiles mihi erant 54.5, 


iuftificationes tuc , in loco pere- 
grinationis mez. Z7 bis enim etiam 
falutem. confecuti fumto , dicentes: 


Nifi quia lex tua meditatio mea ;j44:: 


eft; cunc forté periiffem in humi- 
litate mea. Qum e» Paulus hifce 
uà 6n 6 vog G» (y uem co igi v- 
xoj 9 IHadAG" às Gov 
f 4 5c Qa- 


Mart. 


8,29. 


16. 


, 


xlviij 
difcipulum fuum muniwit , dicens : 
i Tim. 4; Hxc meditare, in his efto; vt pro- 
'^ —— fe&us tuus manifeftus ib. Hac 
meditans atque ita afüdue Pfalmos 
recitans, fenfum. quidem "niufcu- 
ju/que Spiritus [anti duclu. per- 
cipere poteris , talem «vero vitam tu 
quoque imitzberis , qualem babue- 
runt qui bac locuti funt Deiferi fan- 


TOY ANZ 


PRÓOEMIVM 


hrqa Aie vv $aurd uero M 
ye Tad Usa 69 Té Gic ii. 
inu cu » «qeoxom epaseeg "ym. 
Tas ue^era» € d Toy xa- 
yan GUU€ y óx eis Npa ^ uos , wv uf 
&y indico vu. od Spp O" o ed 
mua" xa ao. Gdy Quito 
eit v 3 «gi c9 Qi irag [Dior cioy 
$o/0y & fad S'sooeoupópot Adc- 
)guwrés dudbsg ani. 


NIYMOY 


EIZ 


THN BIBAON TON YAAMON 


IPOOIMION. 


ANONYMI 
IN 


LIBRVM PS 


ALMORVM 


PROOEMIV M. 


poca M N LS quidem Scriptura di- 
S D) umitus m[pirata c7 vtilis eft, 

B ad boc à Spiritu confcripta, 

| «it nos omnes inde, tamquam € com- 
muni animarum officina medicina- 
li , pafftenis propria medicinam. de- 

, promamus. — Éxcellenter. autem. id 
uod in. omnibus "utile erat , bic li- 
er Pfalmorum complexus esi. Post 
eZMoyfem enim. veliquofque. Pro- 
nex phetas Dauid , vtpote Chrifli pro- 
quiis il url nuncupatus , nouam p/al- 
n endi rationem. Hebraeis: tradidit , 
abolens quodammodo ea qua de» 
faerificus lege fancita eranto , mo- 

dum autem cultus. Chrifitani per 
Hymnos introducens ; nam posl 





Dauid no- 
uum pfal- 
lendi mo- 
dum tra- 


AZ A Mp' egy $v6- 
T mus" xaj aeu OY, 

dd GIG evyyenQá(a- 
ad GÀ muarO" , iV dass 
&y xoiyd TÀ» orydy invoco) owes 
Wudg laua E oieta ados Cu- 
AeyupusSa. diadbseórae di v8 Ox 
gray aQENjLo) à Ty va udY 
eiae pieAC^. Me yap 
Mo(*a. ug) ctà 2oriéc «xeu (ac 
Jopdp€" à. Aa€U, dre vesma- 
rop nenuaírae Xe1eod , Xcuyoy 
resao a? uadiac Genio za- 
pour , &arsg dotupdy (y ex 
Svaidy vevouoSempYoa , iic 0$ Xv 
Xei;ó» Aacedas , Vv dY Uva" 
reóno dedu" ui yag is 
xiGur á 





^^. 


IN LIBRVM 


.3xi&a 9 c» TegouCAmue Nar etur 


Donxarasaay , eic XApoy ^. Gay 
Tl duAbÀ Asi &rensZa o Tío- 
caege apyo(uc duy ,  A'cdep, 
Aiud» , Ai$dy, , € Và £xa'so 
3 réro» dzríviue Svo uad és o8 
aeos otov d , dori vu c7 mic 
qupyooliac gua/slévmy $3vdv oC", 
excedbnréowv, wc zra(. dox] 
y?dlosa. «y sopor , xo) $Nvaohor . 
oc pp rds 0py/iyo, 0c 2) uds 
&v uoc à NaGi UO a*meja,G 
£xa.c C" myéou.arm Cy io ivi udo 
pd (6 ) ANormoi ou zvriay yo 
"sores 2 v d wAsia, 0 aivé- 
capp ev 0 (g. Sreoy empu.atid. wine, 
3 d dor Erenídn, (8) ^orrol 
hpéuur. réro và A50 € TIaóA O* 
xa dicac Tl e» (oic uxo ieuz da- 
gd Seamr E'av a9, nci vortxa- 
Auc, o ge dr" oydiro. O ua 
3G ^paAuoi rtvrec jv eis rà $ 
dia; Tena0 C" mubo ec aed; 
zreaxoyratdatg dant. uDpoi. Ail 
ví 0$ pis riu" JB à qréymogoc 
2vuos map E egi. Ov GU 
Aa d arre , da wg) suy 
Aorrdy 2pyuds»* doacbieorra), 
0t zrayrsc eic ou) wr er cuoi xa.- 
Tüpza(o (Gora, xo) exnO" yore 
Tis doZooyíac, GE Opus Gu T - 
£ac Gi; yog9àà aco xod 
yag, Qaa, army aret pac Nani 
eimáy. d ECexiae Guy opéue- 
VOV "go ay Nova 9 7reany pu, 
yréc, dua Tl mo umnSíap , Dv 
&y mabrat da sd» $ 2.0 (opdy 
hein ixoince avcocretane 
3 € vy vatoy oikodourizau Tu xvejwo, 


PSALMORYV M. xlix 
arcam ferofolyma veflitutam, in for- 


tem acceptá tribu Leui,quatuor [cle- 


git principes. Canticorum, Afaph , 
ZEman, 4Etham cs: Idithum:on- 
cuique autem illorum ad laudem Dei 
aftgnautt. Pf/almorum cantores fe- 
pruaginra duos, pro illis fcptuaeinta 
dualsu nationibus, qua tn turris adi. 
ffcatione fuerant confu[&,vaticinans 
quomodo omnis lingua effet Domi- 
num glorificatura. | Et pfallebamt., 
alius quidem boc, alius.verà alio in- 
frumento, quorum medius erat Da- 
uid cum. pfaltertos&$ onifquifque » 
Spiritu fancto motus canebat, ceteri 
«rà quiefcebant, fed Alleluia fic- 
cinebant , quod. fignificat , Laude- 
mus verum Deum.  Qzazdo au- 
tem Spiritus in alium infiliebat ,ve- 
liqui ce[[abant. Hac ratione etiam» 
Paulus in Éccleffis rectum ordinem 
confittuens , Cruod fi alij , inquit, 
reuclatum fuerit, prior taceat./zi- 
uer[im autem omnes Pfabni funt. 
centum cz quinquaginta, bonorem 
Jantta*T rinitatis in tres quinquage- 
nas diftributi. Cur autem funt cen- 
tum €9. quinquaginta? O uia nimi- 
rum apud Hebraos quinquatenarint 
numerus in pretio babetur. — Non 
Junt autem omnes Dauidis , fed et- 
tamveliquorum cantus prafectorum: 
ad ipfum autem omnes referuntur, 
quiaipfe primus auctar exfhitit ifliuf- 
nodi collaudationit s c9 chori magi- 
ffris Hymnos afüenabat : etenim 
tradunt ipfum infinitos Pfalmos ve- 
ciraffe. Verum Ezechias rem hanc 


propter multitudinem. Leuttarum». 


neglettam [ctens.fecit ot ex omnibus centum q7 quinquaginta per popu- 
li fapientes feligerentur.pracepit itern-ottemplum Dornino adificaretur, 


cita 


r,Cor.t4, 
sa 


Pfalmi in 
tres quin^4 
quagenzs 
diflcibuti, 
& cur. 


l | PROOEMIYM 


citm "oniuer(a. flrutturs. menfuras 

formasa, tradidiffet , atque magnifr- 

co edificio fufficientes f[umptis reli- 

quens nempe auri decies dena mil- 

!4 talentorum , cy argenti. centies 

dena millia talentorum, arit, ac fer - 

ri tantum. pondus , ot numero com- 
prebendi minimé potuerit. 

sd& — Ceteriuz Palerium apud Cra- 

Pülená, eos. abud Hobrsos vero nablium 

dicitur : eff autem infirumentums 

mnuficum quod ad voci modulatio- 

nem concinnos reddit fonos y. porro 

Pülmus, Pfalmus e$? modulatio per muficum 

Canticum, fpferumentum, Canticum vero eff 

carminis , qua per os fit, cum verbis 

pronuntiatio Oratio autera eff fup- 

plicatio qua pro aliqua re "utili SDeo 

Hymnus, Offertr s Hymnus ef pro bonis 


Oratio, 


uere, xgà srtju oa Tis 02e s - 
euo: Ülopsosus , xo) Tüg qA6- 
y Noct € 00s oixod opus , Graia. 
Acray Qxmamua a, aeoro) ydp 
Là deubus uz raza, xo] 
£xd pyraxis Dy'yU2)'& ugue va- 
Dau fg, ya xo0 T$ va cióvegu gal- 
p; o0 ^ ih vum 2yi9 40r 
Gix nJvvato, 

Ya xrieor 2) axed mag E'20^ma, 
aed) EGegio WXohQt'  Opyd- 
yo dé £c» qusoixov Ga aoo vic GE" 
d:bloyjoe axeác lu) &x. 39e beris 
uL8?.adias Nord dor. $8 2 YaAuos 
Ulp s Y dpyatvs uomo ied 
Q.dn d$ » dia cou aO" oullin 
GÀ uin ote p may putare» Gn Da 
imn;* YTeosduzyn 2$ ixemola, ae m- 
VO uvsuu Ceo evmu toeoraty oem 
Sed» Y'uyGe n eai Gi; va agen 
Wis a'*ya3 ois dpa n9sudpn a Sed 
di pnuiar Aisec ii ads $e vuv Sreico 
Saut uy £r au O^ vv yo do 
és Ex O^ n d aus c)m (aae. 


EYTZEBIOY KAIZAPIAZ 


HEPI TOY AIAYAAMATOX. 


EVSEBII CASARIENSIS 
DE DIAPSALMATE. 






Lus — obtentis Dei celebratio, Laus, fie » 
laudatio,ef diuinorum miraculorum 
commendatio : fiquidem commen- 
datio uil aliud esl quam laudit am- 
phificatio. ] 

crim Me IAPSALMA feripferunt in- 

er. [ 17 b ferpretes quinque 11h princi- 
Sigon] pes, qui arege Dauid eledii 


eant à tribus Leui:quorum bac funt, 
nomina , e/Afaph , fily Core, 4E- 
man , /Etham, Hdithum :. illos mu- 


merus Canticorum. fubfequebatur , 


vnumquemque feptuaginta duo. Hi 


MD TPA*AN PÓaiaAua 
"3 ($9) iguméucavrée mire 
^A oc-vovrte (0) oZ £y oO 
xo Aa Gi0 S Goa éuc Ga 7 cbuAIiG 
Asi ayrd oua a dci (adu, A'- 
cdd, &) joi Kog?, Aid» , Aibuuu, 
L'ABep." 7361 2i uog ddr racn- 
xoNdld, nas o odo oy (a do. di 
ica 





IN LIBRVM PSALMOR V M. lj 
ica 6 Gamer GÀ idu" ffabant im confjectu [antiuarij Do- 
xvezu, airayréc y mtyrav Qeavo-. mini , laudantes Dominum vniuer- 
vl ós dp xiu aat, 0: NyaA-. forum: vnus quidem cymbala, alius 
Thpkoy , 0c 2 Xnjpay, 052 wegri-. "vero Pfalterium , alus fides , alius 
lao, oc 2) sullo vam , dr (O^ buccinam , alius. citharam babens; 
ia 0 Aa, xg) ásuc pror vd». quorum medius f'abat Dauid ; at- 
did xeurürréc oh váeus (g que boc modo cantica. auibicaban- 
Giu opycua" x9) és? aydi)- tur , tenentes in manibus iitiufmodi 
uam. oio uváupO? uud er dnffrumentas ev onu/quisq, Spirit 
960, maréc iméQuras vi paA- fancio motus Deum collaudabaz , 
^org & dwNdtL .— O mii dà. omnesá, p/allenti füccinebant Alle- 
8 TÀ avéJuaTO" v) diyíis cimrícn luia. Quandoautem Spiritus /an- 
areis vede eg, mv óeyopan | CH gratia ad breue tempus ce[fabat, 
Aouroy po xivepDpey, v muxsü-. infirumentit deincepsminimé motis, 
(& exc xo] v da pan ua Éyen- tunc, vti par eff , vocem iftam dia- 
do. ——— pfalma /eribebant-. 


ETZEBIOY TOY HIAMÓIAOT 
EIE THN TON 


YAAMQON ANAKEÓOAAAIQZIN ' 


IIOOEZIZ 


EVSEBII PAMPHILI 
IN | 


PSALMORVM ENVMERATIONEM 


ARGVMENTVM. 


2SDHz fQeAv TU A as R1 Pfalmorum bac fuerit ui 


7 


AS ids dà dno diaipraic óc diuifío , vt exatfa exempla- moram. 

EE dxo6n rdy dónyeoqar, ria atque ipfemet textu 

cu re "8 E Gegixov a cio. Eis Hebraicus exhibent. Hebrei nama, 

mérre ydg uim lo ma(o» vdy. totum librum P/almorum in quinque 

Van (Siénor za sc iGexu partes diffribuunt: rina eft Apri- 

deodar TTod'y eic cid oro sera mo P/almo-v[2, ad quadragefimum; 

Uit Téosaogxos od * di&Xrsegr eis Secundaeft aquadrage[fmoprimovf- 

Té vro Téoy t equos ó eua Aí2ei6 - que ad fpenere fomes primum;T er. — 

ede Gr ds Té; VarioG afe mir. tía indev/q, ad octogefimum ocfauis, 
Quarta, 





e 


lj PROOEMIVM IN LIBRVM PSALMORY M. 


Quarta , inde vfque ad centefimum 
e quintum, Quinta, ab boc «ofque 
ad finem libri. 

Sine infcriptione funt nouemdecim, 
infcripti [unt centum cs triginta c7 
vnu. Eorum qui infcripti fant ba 

fimt diuifiones : Dauidis feptuaein- 
12; filiotum Core vndecim ;. Afa- 
phi duodecim , JEthami Ifraelita 
«nus;Salomonis duo; Moy fis ums; 
Anonymi feptemdecim, fub Alle- 
luia quatuordecim». Sunt autem» 


Tí(aevr eig GF o nÜ ufvoe 
j£ méuztloy eic cbà ori js jare) 
víAct; (ioa. 

BentyeaQo d^ imyeauqdr'a 
Bh. Td ry eo uda cj )ua- 
pirec E Mg AaCid à. rdv 2 dd 
Kop: id* $ AcdQ i6 Aia, E 
l'regnMírs a^. Zone rO" €^ 
Matcíac d^. A'unut.os iC T9 &ig 
v diia. i£. Eici 2 dgdyuuos, 
$i ry eaqas wp Enrwow, d ui 


dwéa riy O* diciv. 


anonymi , quicumque titulos quidem babent. , fed mon declarant, 


cuiufnam fints. 





p 
XY 
CA 
It 
p | 1 
fom. f c .,*a] 
UNS EXPOSITIO 


^ 
^ , 
, 


PATRVM GR /ECORVM 
IN PSALMOS, 


à BALTHASARE Conpznio Soc. Izsy Doct. Theol. 


ex diuerfis SA c. C x 


s. MAIESTATIS, & Sg n"! 


ErLE£zcToRIS BaAvaRn1E& Dvcis MS. Codicibus 
hactenus ineditis concinnata, Latinitate donata , & 
Annotationibus illuftrata.. 
IN PSALMVM PRIMV M. 
ARGVMENTVM. 


E'swo qedr Oa A uoc $9:s 7rd 
(oc deber cà: iino(ae faw- 
(oc dzhdovau Tf mv aja dy 
pshérn* c$i &iceGac pSU ua- 
xa cf a(x6àc 3 a9 
eiva4 datcxay, 


PARAP 





| ES rne 0c cix &ro- 
I^ pé»9r à unii 
9. at (sea. 

A'rr] 78, 5c dut. 
7» 6» dovGdy Bu- 
Adbudruy ifvro ,— osi dà Bun dU uar 
£2 , 0 vOUi/ dr jh 62) Ov , 1 70 aro o qr, 
$2) AV), i3 aoeorocis d 9f rnm, 

Kai & odd &uaouAd Gix. £en. 

Oitw , Ge d mui ailes / mma Wil ,À 
did yriauc , ux ign , dAMd TuyVer uiri 
dww. Odirjà «lu) ave Eim n^i , óc m^ 
Maxdejoi oi djsajugi Co og , aiv) 78 , Co 
«vesti. 

Kai di xaS2l eo» ^oi cix 
xao (v. 
TowvsI 


CPrimus Pfalmus moralis ef , vuti- 
lis iia annibus , qui fe "volunt; 
addicere rerum. bonarum» me- 
dirationi : pios quidem beatos, 
impios "vero miferos effe. da-- 
cens. 


HRASI S. 


FEATVS Vir, qui 
» non abiit in con- 
filio impiorum. 
| Id eft , Qui impio- 
2E, rumcommentorum eft. 
expers. Impia autem ondig * 
commenra funt, exiftimare non effe Deum; emfiliw», 
vel opinari , quidem effe , fed non habere re- 
rum prouideritiam. 

Et in và peccatorum non fletit. 
Quafi diceret , Q ui peccata humana non |... - 
commifit; vcl,fi commiferit, non fübflitit, fed 2 add 

illicó refiliit, Viam enim vocat actionem , """» 

iuxta illud: Bearj immaculati im vid, id cft, in pc, |. 

a&ionc. 
Et in cathedrà. * 


non fedit.. 





peftilentium, * Vulgaza. 
peítilea- 
. uz, 


A Pefli- 


E 


PARA- 
PHRASTS 


PATRVM- 


Fefisientes 
qui. 


1. Cor. 1$, 
3» 


Qui bea- 
Iw. 


Vir pint 
wrifera 

pu i 5- 

mili. 


Imgicrum 
injtabiltac 
polueri af- 
fimilata. 


Peftlentes vocat eos, qui non folüm ip- 


fi peccant , fed & alios ad fimilia inducunt .- 


Beatum itaque przdicat eum qui fugit talium 
conuerfationem: nam fecundüm Apoftolum, 
torrumpunt mores bonos collequia. praua, 
Poftquam à malo auertit;ad meliora deducit. 
fuübdit-enim : 

2. Sed in lege Domini voluntas 
eius. 

Voluntas, id eft ftudium, & follicitudo, & 
diligentia eius. 

Et in lege eius meditabitur die; 


ac nocte. 

Ac fi dicat, femper. Beatus igitur , inquit, 
qui impios non fequitur, qui peccata dete- 
ftatur, qui peftilentes fugit,& fe tradit diuinz 
legis meditationi, necnon femper intentus eft 
fru&uofe contemplationi. Q alis enim talis 
futurus fit, fabiungit: 

j. Et erit tamquam lignum., 
quod plantatum eft fecus decurfus 
aquarum, quod fru&um fium da- 
bit in tempore fuo. Et folium eius 
non defluet.. 

Quemadmodum ením , inquit , lignum, 
aquz vicinum , propter continuam irrigatio- 
nem, fru&tiferum confpicitur in tempore op- 
portuno,quinimó etiam foliorum ornatu con- 
decoratur: talis erit etiam homo, cui piarum 
rerum meditatio eft quafi mentis quxdam ir- 
rigatio , vnde affiduó bona ceu fructus opti- 
mos proferre poffit. 

Et omnia quacumque faciet, 
profperabuntur. 

Ad rem ipfam tranfit à fimilitudine, Cüma 
enim lignum tamquam fimilitudinera affum- 
pfffet , ad ipfummet exemplum ( homi- 
nem inquam) pertranfit. Quoniam huic, 
inquit , omnia erunt facilia & expedita , co- 
operante Deo & coadiuuante. Tales quidem, 
inquit, erunt iufti, Verüm impij ac peccato- 
res quid ? 

4. Non fic impij, non fic: fed 
tamquam. puluis , quem proiicit, 
ventus à facie terra, 

Quemadmodum iufto firmitatem tri - 
buit & cofílantiam : fic impio iüanita- 


EXPOSITIO PATRVYVM GRECORVM 


Aoiugtt x36 vé d pror uU a afr - 
vor: 49d Q erkecuc mee Tai uoa aja mi. 
Sw(ac. Mauae/ T4 d YerogsUoovón vov Gnd 
qr T cuvegiav- Ope 29, x?! 3 A6. 
Jor , n acne opuag xomal. Ame pilas 
78 xtÍesr Qu , esca A voi; BXvrioow * $- 
74^À "yap* 

(9. PW 0 69 md voto Kugya 8 
Sion, aturs. 

To 39Ungg , aí1l T6, V anu) dur , nj) 
» egrrric , xy) 8 lupe da. 

Kay & vd ouo aur. usorüd 


. B feos xol vox. 


Üva eizn , dfamarrk, Maxden(o Suo , 
Qro] , 6 mát davCiri i diuaAuS dy, 6 m$ 
d Ayríuqcea Muddy, à vue ^onaic Soroqet- 
2Uv, x9, vega aoo kausiy ij uti 78 Dele 
Vie, eg) ferri illo Qr iadpra 
Ut^me. Tosa36 29 égaj 0 voii: Qe Cra! 

y . Kid icu) d; 9 Ejoor v ms- 
Qvréop on fS (gis duEod uc mv 
Ud druy, 0 "Ey xoprrov cturd duod ey 
Xgupdd curd . Kou 8 uo aur 
Gi: Srppvi('&- ). 

£Y'c 32 39 EvAor , Qno], eg vU. 
dup, Jfg3h cus ajd eias , fysap- 
Tor-óegTO) waTU Xaigdy TOY avESTIKO(z y 
5n alid xg) deglCera, mud 94 QUPNus X3 
AMuwmoud* ret ea) nd) o allog7r Gy», 5; 
lU. aazévlo 2] dyaS dv dc agdeias tod 
$ dfgsolas , (oy del vd xg^d. Jua?) xap- 
mopopéie, 

Koj za/(a (a dy zroiii , xat- 
TéoeSá(e ). — 

E'r1 7? «eeu Mirien oro 8 eR. 
deyuare. TÀ73 Eiaor oi good)yun 
eSggCar, eq auri den m) ad y irem , 9 
aiÜegmor Quia . O^ n ó voii , Quoi, arai- 
1| eU nc^a x9j dOn^gra , Tü CB cuj. 
«vesit(orr (Ov xu) cwApSousTQe . Om 
MX Guo ol ruE rd , Qvi. Oi Pi aci Css wo) 
oi d LZ intePo! 7i. 

0. Ovy' quc (6 desCas , ey 
fm* d » dca 28s 0v éx od 
0 aye. O? Yo apes a The *yiis. 

KY'arsp Edi v8 dhegín vo (Gat Cary à và 
Tumor ,- £n E 58 doy Gero, vi dE im- 


^o 


IN PSALMVM 7T 3 
Ac x aiviróguer. Xwic 59 af aeutopd 7Y/ — tem & infa bilitatem. Puluis enim fequitur r4nA- 
tviquay irakoAculé , xj id ev vx Vei dew, | ventorum circumlationem neque proprium "ane 
Ti & v su, habet firmamentum. Q uis igitur horum finis? eiii 


& Aud T36 Gix duasilovra, 
dir éGéc ey xod , dd amu hoi Gy 
s^ dixaiay, 

Té: oU dosCéiz GwToraTRXO/ Tuc dortQii- 
gavo 0), id Bo ideiv dussnsd vs i di 
taus8 bDu Tvyi X1 wg, oixTs Tuyeiy , 
dfe mM) cvyyraulu 38 dixo Ov». 
ini dy cl a'eeCéic Porra], tri, ry xexvlu, 
En. oi, dy ruo) xomovios Tu SJ dixalay 
9$; o. J 
s. O'n yaucxe xig O7 üdày d- 
xay. 


Tb 9n jstax] , ix Exi yalote og, 


aA EX oaculatuc qo) VutAeine , aiT) 
5B * olvesra) 90 0 S*iq TE duxadoy TuG 
ceste. 
Kai. ódoc dos&dy Yomaéirog. 
T&v dt dovGdv, Quo), vu Yam dua- 
Q& Xovhela exSadtSiov) eu). iui; mis 
fggaru dioi, 
COMME 
z AKAPIOZ ANHP.] Ma- 
JA ES xeesom Qr» uy tunl 4'- 
LJ B mc pto ó uda , 11^ 
Mose 02299) T) Menue1or oen. 
aAW Ureld mc £p ouuamuoit 
dyaSwi T&(o 47) voli em mAarogdiol , ei- 
xómac ow Vcl , Tl ajpras 6 A5) 
facirc* afC xaTu Tib U uyad jac , TU) dÀN- 
Sd; ueszaéur , x2) 1119 d3a98 oa 
Sud. SEeyÀptr V moocdpor , xg) «Ri TE 
Kel aiAcu, didilouur Ty aptriic $01- 
Galyorzz , yf) eva puStiras mu! uesaoío 
SUM T8. usps iic uium dididoken Eo 
mua , Oi dp 8v teo TRO xal. Suze dias 
eviceut , Mtgule1oy Cu£ivoy Quo. ovray eitay , 
vU wit Tei o, dÜmeuopi n TÀ "oeór- 
1» Bia doa Sic, vc x dul, Gic ga- 
TÀ c0 ua , Gic to TM OkvOC. O' di xal 
'Yisis dela 2íoor, uoxaeAov old m ums 
xomamienyG c5 75| dewfidy fai , um 
e: iyu (Gic d yntedy «ea - 
Lei, eim mis TE Dopudy iar» YaCt. 






f. Idcó non refürgent impij in 
judicio : ncque peccatores in con- 


. cilio iuftoruti.. 


Impios quidem füapte fententià damnatos 
effe declarauit, neque faciem iudicis videre 
polfe: vnde fortaffe etiam mifeticordiam ob- 
tineretit , propter magnam clementiam iudi- 
cantis. Impij ergo, inquir, iudicem non vide- 
bunt , neque peccatores communicabunt iu- 
florum congregationi . 

6. Quoniam nouit Dominus 


viam iuftorum.. 


lllud , ueniam mouit , non de noti- nfifami- 
tia accepit , fed de familiaritate & cura. quafi liar Dos 


dicat: Quoniam fibi vendicat Deus opera iu- 
florum. 
Et iter impiorum peribit. 
Impiorum veró, inquit, molimira interi- 
tui tradentur, vnà cum auctoribus fuis; 


NTARIVS. 


EDWUÉEATVS vrR.] Beatitu- pum. 
i» Hiis appe 
ntl. 


EWK dinem quidem naturà om- 5; 
) nes appetimus , finem bo- 
mie. D) beatitudinem flaruentes. 
Verum cüm erronee nonnulli in corporeis 
bonis hanc fitam arbitrentur , nieritó , vnde 
conuenicbat, diuing laudis harmoniam hic 
fermo concinhauit, dum veré beatum , & qui. 
à Deo finem boni adeptus cft , defcribit , & 
de bcato fine erudit illum qui ad virtutem 
tendit , nec non beato fine mitigat difficul- 
tates , vtpote qua laboris plena funt tradi- 
turus. Qui quidem à fancta fide noftra funt 
extranci , beatum illum effe volunt , qui tri- 
plicibus prafentis vitz , fcilicet anima , cor- 





poris & externis bonis zffluat. — Ar redus e, un 
hic nofler fermo beatum agnouit illum qui we 


non communicauit confilio impiorum , ne- 
que peccatorum facinoribus fuit addictus, ne- 
que peftilentium flagitiis fe munivit. Bea- 
tum itaque przdicat cum qui fugit talium 
conuerfationem , fcilicet eorum qui Deum 


, " $ , P , m a * [ 
fauicuso aces, Mawagites dy và YaotéÜoorza 7)/ sunévtey alu) cuwszias- Gi T] m 9» 
e * 


Toxvys I 


A a e 


nam. 


ES EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


€oX- inveritate non colunt , qui in vita & a&ioni- 


MENTA- 
nivs pA. DUS peccant , & iniqua docent : ( hoc enim 
TAva. Cathedra defignat) fed e diuerfo in lege Dei 


totum fuum ftudium affidué collocat. Me- 
ditatio enim , eft quidam víus & excrcitatio 
aQionis. Meditabitur autem non fine anim- 
adueríone , fed cum motu quodam volun- 
tario ; quod pulchré vocauit voluntatem , 
propter eos qui metu poena red agunt. 
Cüm beatos deprzdicaffet eos qui volunta- 
te fuá bonum eligunt ( neque enim teme- 
ré viz , & flationis, & cachedrz mentionem 
fecit; fed redé fciens,quomodo cogitatio pri- 
müm motionem , deinde ftationem , deni- 
que feffionem fubeat ; ) hortatur, vt , fi quid 


Melitatio 
quid. 


contrarium admiferimus , nequaquam illi: 


immoremur , neque id in mente figi permit- 
Yirmwmeff camus. Beatus autem vir, & non homo: 
sendere ad : a "n ; 
pefdie- fiquidem virilis animi eft przítare ifta qua 
beatum virum confequuntur: nam nomen 
beati, perfe&z virtutis fru&us . exiftit. Mu- 
liercs tamen à bcatitudine non exclufit , fed 
ex principaliori totum declarauit: fiquidem 
vnius naturz funt vir & mulier. Non dixit 
In b« si- autem , qui non abit. Qui enim exiftit in 


bene, — hac vita, necdum beatus dici debet, pro- 
pter incertitudinem euentus : at qui irrefra- 
gabili fine vitam conclufit, hic iam tutà bea- 
tus przdicatur. Qualis porró erit homo il- 
le, qui hzc diligenter exequitur ? Nempe 
qui impios non fcquitur , qui peccata dete- 
flatur, qui peftilentes fugit , & permanet in 
lege Domini. 
» ET ERIT TAMQVAM LIGNVM.] 
PeW 3 ^ Pulchrum fané boni-operis przmium ! Qui 
i. enim diuinz legi vacat,& riuulis eius irrigatur 


(nam & Chriftus do&rinam fuam aquz com- 
Ion.7, parauit, dicens: 55 quis fitit, veniat ad me, e 
ida bibat. ) affimilatus eft arbori iuxta aquas con- 
ftitutz , (emper florenti , femper maturis fru- 
gibus onuftz. Siquidem athletz virtutis , in 
futura quidem vita laborum fructus referent; 
attamen ctiam hic fpe boná tamquam foliis 
quibufdam obumbrantur , atque animi ala- 
critate laborum moleftiam fallunt. Tali om- 
nia rc&é fuccedent. Nihil enim diuinis le- 
gibus contrarium perpetrabit , cum legis de. 
creto voluntatem coónformans. Hic quidem 
fic ; fed quid impij? 
gubap pit Tuy Tm SOnux, OjCG 


&. d?sÜcia. uà aw Goular , TJ c» Dico v2) 
egeon dapes, T. didacuórms (G2 
aicutan (38 399 na idya rivarrios dà 6r md 
vOpep T8 9u8 7? orágur avv oAl) aid C- 
Tuc mayor . Mem 59 7g1 6 vic £23 
xg yuuazía eed us Qu . Mairiod 2 
ex aima, dad AQ! Gouaia porric, 
Síhnua 6m d df3 vw « QoGro nd 
ewe, 40 cxedriovras, Mageioydyioy Ty) 
evestuperd TO xgN aiegudMian (42 29 421 
i98 dzAdt, € cdowac , E xoÓio eac uv - 
Uovsogsy , «AN. eid uc c xirkow ceo ov à 
AoijubG NATA a don, ia Mdegia- 
e») ebyséi, 6 epí v ep lraD 


pawrlor , p yy esrígu) t0 , und ra 


,yliuy deéiva, v&(o Co dfsvoia, Maxdeu Ce 


d aiPp , x2) ix af Sepa (OM . aidgiaik 
28 T) maÓ 2 womopld ow) duy, d vd a- 
kgClo ajdg) trawo^wS 6 * cl 99 xav 
aper) mAewicwoo U7rdpyti xapróc T) 
uaxalex (Be. oua , OUx darix^ewt di T 
Mekeeizugó Tic yuudixae , dA Cy TÀ 
YoauurixoTkegu T9 Aor Grid el amo. Miáe 
29 QUctat , wdj dy?p xg] uus. OUx eaa 
Ji* & d mopsÜera]. 0 MA 3 Cr m Bien 
mvyyaloy , Dna. uaxaeseós , 4fÀ T) ddy- 
2oy Tj, Cu mte, o dV alasidin Td 
ali luli xa(gxAciouc, OUR Fd coquat. 
Ade uewseíferay. Tic di ó aUTA. QUIp- 
3d* al'Sosr Qe 1euj ; fri 0 mui dosi 
p. duo Say ,90mT7xc d Apr orm gucdv, 
6 mc 2oruguc "oroqsUoyun , x) pines ep vo 
£a xugis. 

. y. Kar zezTA1 Oz TO zrÀoN.] 
Ka2bc 7E xa op uar(O) 6 p. O' 9 
TU Seu) qohat ur vüut , x9) vit Cu. TH 
wiuagm apdéUi Oe , ( Cdam di woo 
Xeighc vl) durd. diducxaMas mupeira- 
ct ,Cmov. E1 mb àr]a , ipid avec 
pi, xo méme.) vU wap üdacw ied. 
m dVdbo deréinsagaj , dc) mnn, dci 
BexSorn (oi desior. wu) 99 oi iic d prrig. 
dÜnwta) msc X vf encre. xapméc xov 
TO [RANOY xopicorra, , oloy dá mo» QUANOI 
xdryrdU3w 73 à5a9 UridY xavuowiator- 
uL x2) xAtilaun 75 Yuan alu) 2f 
"rnv npo . Id suiro Tala dDo- 
dS ictna, Sdw dp éxapríor Gi; Suloig 
vóupi, ditrtpyfod , TU 78 rins Bauen 


j dy Grac, oi dt devCéi; ví; 


à.0rx 








IN PSALMVM LI $ 


d  Cvx ovraz o1 AzrsEIz oYx orroz.] 
Td dizAzanacpd d sugopsorsuc , To 7E 
cvuiTa ua(oe a 2afészior Sum i, A'mvrar- 
aíec Ài qul v8 uaxgei o dps ad eic voro- 
de^ uam, T6 api * zovCEt Opium T6207). 
Yu uy 39 Cwei ala] o yum qvew al 
pauxagías "ul, v; exec ooiucy alat u- 
svesou dujapw * CxruU9u di ét wg) 
uiuo. ipi?) 93 1j extdu riv?) mf üupíeo 
7) Opuoior ,. O, Mp C» 99 34€) xopoprol , 8- 
dir j3 yos suutcbr x) ova Qby gov ixudd e 
—apusiic , die 3 pad ioc ZanyugÜ or, vadit aeu 
edeyow, a^^ doó4y Qv x etatied d 

&y 18i xuGéia 7 alles mur, v; $ epeccalvmap- 

Eia durd ugzDreuiz uva moNwady (^ ^3m- 

Wirdtaw, e)c ui dv n éa6udieoc a! Tina), 

í AIA TOTTO OYK ANAXTHZONTAI 

AXEBEIX.| A'rri 1E, üur THX) Gi feorrag 

qai, idi. lo id v 08 duae v? JU Tc, 
"ela quin 623 € clvra 702, € fe ev rai plus 

79 dealo Qe. O2 99 d» cic dale 

dracaiv , oic pxdiy Tj. ScquAds Éanmerii- 

d&)- idi Ug iesu mric Aa Gom xefcw , 

oi arompal auweid 6n «vei c To awrox a eyoy 

oig puDurresd por, ru! und evecotiaj 0 (Go 
wis mujpwoiar. AU xdi uS Quoi 
ewvédidUswum dUxalov , Ertp 0 Z/upa- 
xGQ» à cuia) em , 0 d Ood»- 

qiu» Cp cu^.  AuqUneo dp, oim d. 

exGéic , cim d ADprmeAcl , izrel un mra xap- 

atv ObazAnciec Gu, dUxaíoi WiyxarG , 

€i; xgícw cx dyagsooyra| , dr p EAey- 

sev déadpo,  O' 98 ai ne dUan , Quei, e 

ipi, nd x5xgj?). 

s.Or1 riN ozxE1] Ex fc airias 
&uiéc Gp]. Eve 99 xvj Ov vc ürrac 
dur] * eld, dV «gj eve? xejewoe* Ovx 
£n 23 d-yroct di 9] dovGdv cipi) , Two 
6d» d'inaíav * dX fd mo dydfia Cay 
quolowec dyrd (& Gne, — Soto gd) ma- 
es6an Q« A'dup auoSd) mU d, ax 
ph eid'ac.. Odi» JV aovGdy (à Earemásb- 
pag Qvo, luo. da Dvrian , là gj eroAi- 
da) ^4 * dc 5v mu, ZymSrros]) 9 daría 

&urd , xg) $ yh dopo rov"), Kaj el m» 

v) (50s xa (exerit), v3) p. 20 d naim T 

poor per Gi di dcsGia x; Ah mormeta av) - 

X&(RAUt). 


Towvs I 


4. NoN src 1MPII, NON sic.] cox- 
Negationis geminatione , certam ac verifli- E 
mam ruinam confirmat. I(li autem exem- qa yy. 
plo viri qui beatus przdicandus eft, con- Js - 
traria hic de impio fimilitudo proponitur. plns. 
Illic enim aqua ponitur, quz fuapte naturà 
refocillet animam bcatam , & ad fecundita- 
tcm excitet; híc vcró , puluis & ventus. Fer- 
tur enim & diffipatur fimili fimile. Nam (i- 
milis fir pulueri , cm nihil habeat boni hu- 
moris , quod ipfum contineat & conftringat,. 
ne facilé rerum cuentibus diftrahatur; fed a- aret 
gitur & circumfertur in alea hominum , &' 
peruerfis fuis cogitationibus quafi ad nihilum 
rcdigitur, ac fi non ampliüs futurus effet poft 
mortem. 

f. IDEO NON RESYRGENT LM PEL] pj a- 
Id eft , fuapte , inquit , ententià daznnati c- 74» Dev 
runt , neque iudicis faciem afpicere aude- (uff. 
bunt, vnde licuiffet etiam mifericordiam ob- 
tinere, propter indulgentiam iudicantis. Ne- 
que enim refurgere valeant ad iuftificatio- 
nem, qui nihilegerint Deo gratum; nequeab ^ * 
alio quopiam fententiam accipere poffint , 
qui prauà confcientià ftimulati, ipfi fe con- 
demnant, ita vt nulla illis reliqua fit libertas. 

Scd neque concilio , inquit , iuftorum affide- 

bunt. Quod Symmachus, in fynagoga dixit; 
Theodotion veró, in congregatione. Vtrique 

enim tam impij , quàm peccatores , cum nul- 

lum ficut iufti fru&um tulerint , in iudicium 
minimé refürgent , vtpote qui non indigeant 
examine. Q ui enim, inquit,non credit in me, Ioan.5;15. 
iam iudicatus eft. 

6. QvoutAM NoyiT.] Excrimine 

ipfos confundit. Zewir enim -Deminus qui 1. 
fnnt eius ; quin etiam nouit ante iudicium. Daapr- 
Non enim quód i ignorer fada impiorum, di- piat, melos 
Gum eft , Nosit viam iufferum ; fed , quód rre 
illa quz ipforum funt, indigna fint eius cog- 
nitionc. Sic etiam cüm Adam przuaricatus 
effet , fcifcitabatur vbi effer, ac fi non fciret. 
Viam autem impiorum vocat ftudia corum , 
hempe pecc.tum, quod etiam difperdendum 
dicit,iuxta illud: Q uzretur peccatum cius, & 
non inuenictur. Et fi alicuius opus combura- 
tur, iuftorum fané opus maner. Simul autem 
cum impiis etiam nequitia diffoluitur. 


2. Tim. 3, 


A 3 CATE 


e Domini 


6 EXPOSITIO PATRVM GRACORVM 





tATE- 
NA PÀ- 
TAYM. 
ec. )QEATVS Vin] Turopo:- 
bui c RETI Nomen Peati, titu- 
TIT ? lus eft diuinus, atque. huius 
wet -$ rci teftis eft diuinus Apofto- 
1 Tim. lus, exclamans : Beatus, e» folus potens , Rex 
regum, & Dominus dominantium. Dcus au- 
tem fecit homiries,vt aliarum appellationum, 
fic etiam huius nominis participes. Hoc no- 
men igitur fears: , cit fru&us , qui ex perfe- 
T Gionc virtutis percipitur. 


n CunvsosroMi. Ceterorum ottinium bafis 
bafi ac f- ac fundamentum eft beatitudo que in Pfalmis 


nu. 
nccéffarió pro coronis proponitur, fui amato- 
res ad vi&oriam inungens. Beatus qui in fine 
huius exiftit;quippe qui cenfilium quidem im- 
piorum alacriter effugit, it via veró peccato- 
tum pedem non figet, neq; in cathedra pefti- 
Cijilisi» |enrium quie/zet vmquam. Confilium enim 
dmpisrum 


dieu, impiorum, vt inquit lfaias, ipfum diabolum 
Cohn. defignat ; confilium veró piorum Chriftus eft, 
qui eriam reperitur effe via, & cathedra. Via 
quidem, vt quz ad Patrem adducat ; cathe- 
- dra veró , vt quz quietem przbear deficien- 
Matth, tibus in hac vita. 'esite enim, inquit , emaes 
as. " : . 

qui laboratis , Q onerati eftis, C» ego reficiam 

Ves. 
Basrrrr. Quoniam multa, eaque diffi- 
Heard cilia, & mille fudoribus ac laboribus refer- 
animat ad tà , in decuríu orationis fuafurus erat ; pietatis 
bb. — pugilibus per afiticipationem beatum finem 
demonftrauit: vti repofitorum bonorum fpe 
fulti , hilariter preíentis vitz moleftias to- 
$i we. leremus. Eftitaque proprié quidem ac pri- 
saxivem» marió beatum przdicaftdum id quod eft veré 
fom jeben- bonum, hoc eft Deus. Verüm homihes im- 
- periti, ac mundi*amatores, naturam boni ig- 
norantes , fzpenumeró beata dicunt ea quz 
nullius funt valoris ; verbi gratià diuitias fani- 
tatem, vitz (plendorem, quorum nihil fuapte 
faturà bonum exiftit. Beatus igitur qui: plu- 
rimas res dignas poffider, & corum , qua au- 

ferri nequeunt, bonorum particeps exiftit. 
ANowYMr. Átqui cur funt beati qui 
amiulan-  4mbulant in lege Domini ? 2 nimirum hi 
- . qui bonum operantur, in ipfo opere fenten- 
2 tiam obtinent: qui veró malum fugiunt, non 
msi «f- quód femel iterumQue peccatum fugerint, 


In lege 


fwsife 


CATENA PATRVM. 


JE ^x^ri0x Axnp.]Oroaa- 
: PHTOY, Tb uaxdeAoG orop 
| E ua Umd pojl evesoroopía, 
MN. LU TVC TETH 0 OVio( A7TOco- 
Aoc i 'O' uaxdeA Oy, xd) ubvoc Quud 
snc, Ban db T Bao tór sw, C xve1 (B 7 T 
xug1dborrzn. Meridiyxa Ji Q mévu mol ad - 
Sesau, , darip € vj. do3u; ó dharom; 
Sióc.. To dv ande) Qo irum ; dx apte 
vl) mieimiGc O7 apyd xaprós. 
XrrzozToMor. Ilafrus 7 doy xpyzrá 
Ew 9 uaxaeuóm , imr e jaa ug aja 
xgitc dyr) cupdyur evesriQvra) TEC üuTfic 
lezsd; «eit vixos aAMciQuom . n, 0 €» TU 
Td sffgdp Qe ueni , c 045A LAQ 
Ole 9 Bul v] dawGalv , eic üdoy dV 
duap rud y 8 Qu ipelad vir «xd, udV c» 
xaÜidpa ^or) dyamavewra| 7oT& . 28 
Bu^à T desGdv, dc Qnow H'ouiac, auris aL 
vias] vc» dfaGoNor* 9» di (jw03 TJ eC ovGay 
Éàw 0 Xe1ci , Ue dDeloxv)) x2) ódoc, Xj 
xa9idea, O'dic qp d esc üuvoy dia - 
90ucu. T» munieg: xa idea di dc dra. 
avucu. TSC CuAvojd pou, C» Tu! Di, AcC- 
m, dip Quai, axdiymec oi xomolyme, X; 7reqop« 
mei yor, xd^a dyamavot v uác. 

BaziAri0Y. Eve m0Àd , xo) 
Üiimwa, X; uuefan idesine x, mróvav o 
puta , exSantit uM mesiórr B v8 25- 
99v , mi, dÜctGeias duvigui, vespa 
Üzidete TP Moxdpiov TAB , a m 
ard) 9) "eroxeupuy dal» , d2Umc T8 
Bí rd did. dfattesqüp. Et: 1d Uno 
xueluc xd) aegGr uaxapiebr T9. dAn3ndc 
da , io d E2w 6 aix. A' ani A 
dS ego , gy QUAM xo7 pt , d'yroürms durd 
vÜ djaSw) ? QUcm , uaxapi! cum TN 
mU und woe d'Zia , suiror , Uoylean , dup 
veu (Hin, b udis Pon dja9iy afi & 
QUod. MaxdpiBo Guo à 79 26s deja. a 
xmi y ud) 0) dyaqauperter doa dv ut- 
Tx OG». 

ANONTMOT, Kal Jg ví uaxa'enoi ci 
mo psoótdlpoi Gp váyato xvpíu , O n oi và dali 
ipyal ou poi Ur urged qu! prc 7 inue 
xor xem oí di vd ande qdoormic, x s 
mat à dU megr qu qun qiu hei : 


trav, 





l]N 

rmv), dAW. da) diusr3d a 12 osi 3? 
eeciear eic vo "raro dfadezray, Aid 4i 
di uh? tg opSoudra ?? dptrlo uetapict, 
9d qv p orvaennzóla vla) ditepríar , rta 
59 xd) mx D, x2) Pc uto euimwrai, ngj 
Mgo;. Mmegs drayueiyae , éUpkadc vo iua, 
brayljd AW Or m vüuo xuphs T0 9i 
Paua durd, Oen dX vous utMem B7r vo Ao- 
quor uror rie, Yleot Ts is apy eejc 
wl) doe] 3 wahd» , 9 drayalpronc 
T xaxdlv. ExAuor ap , Quom, Sarà xgued , € 
woiwooy doa. , Et 53 4090€. "mesotóaM 
e Td TíÀ6m , d7rülupymue dy "tees al) 
by aeipncw * vui) di moie dU2wrilontesit, eso - 
eA] , ba wa GAuou; 7)J (eii. do- 

mp 39 UC xAiuax (9 , cesm dratacw, 
8 6 Sie drà xu pra y ree 0 nie xt Pubr 
«vejxo7rho doy Ew 0 2eseA0 uoc T& Xo.xOU , 
 A'PA aj 7rionc exedittoe dpnyia Tic entp- 
9eíac dÜapisten . omior rà * Ov ugrydDadc, 
9 moprLiode y xy T. Efe y duy Wd vari 
a9) d92onoly énpyfiua(a, Teja di eestCa- 

Aer fuis Td QuAgxiit dE, Mà mopsG9laj 

&y uai devCdy, uà eina] en 60 d. dpapma- 

Adr, jà wsPyBli V3 xplegr ho 
7i Q6] 7 eg) na n Cri Qe, 7 miEm 
malu vci eipnpdpiois rk ma, Busto uia 

39 «eim , c icdap G^ BoXstjua, eir 

v; BuidUggow éragropdyoudy. E7rei dé d- 

ciGeia xveJa Mean) n elc Syr duapria., p 


fiu cimo ore à tact Tue cfe dmsias api. 


Colas 930, Ev eim Orxapd ia cu ded 623 
SyXc oloropif) Tc q^ Geasot Geg xpiat; 
&eg dyyumüdtaw , eUptone ài Buil davGdy. 

Orirzxorz.ErÜad góp 4/2 7o avd- 
yux 7. rd, xa pros rrun, tva mir. ael 
C: 8 di curio Yu melos meidv eoa 
péot, auem c 136 uae uie ames 
rm). Tlzfvwy dà esr» iurc af £n Ó 
suaeio oup (Be , db Q im auri droid 
memo» medrsa lao piv , di Sotudiuor dr- 
d'eg s réuque durd. Gun2ncías . T&G di 
lonas iCeoixh qui) mueicár, x23 &À ua- 
xa2)g« 6 drip , 12! 4 T€ dpS'esw cvesdr- 
xw Gpr), Kaj sias iel£ 6) dad ap- 
alu, n 0E xm 3 owrfen dyS ers T M9X2.- 
eub afpera , Hc emahyou, durd , Cv 
Yavj ÀJ 9 zegian , urn dà eoe 
£l 79. Bémóraw , «8 Deoa 05 cei 


néntia quidem prauorum , in meditatione veró & actione bonorum, & v 


PSALMVM 


I. rd 


laude digni fünt,fed fi omnino valuerint mali c412- 


periculum euitare, Verüm cur non virtutis 
cultorem , fed. eum qui peccatum non fecit, 
beatum przdicat ? Sic enim etiam cquus, & 
bos , & lapis beatus dici poffet. Expe&ta pau- 
lulüm , & reperies medelam feu moderatio- 
nem. fuübiungit enim :. Sed ip lege Domini 


NA PA- 
TRVM. 


vei. i. 


voluntas eius. Diuinz autem lcgis meditatio primu, 


folummodó cadit in eum qui particeps fit ra- 


gradi 2d 
virtuter 


tionis. Adhzc, principium fufcipiendi bona, z A 
eft receffio à malis: Declima enim , inquit , Píat.5, 
à malo, e fac bonum. Nam fi ftatim tibi illa "P 


quz perfecta funt propofuiffet, ad cadem am- 
ple&enda fegnior extitiffes; nunc veró faci- 
lioribus affuefacit, vt audeas etiam cetera. ' 
Quemadmodum enim ín fcala , primus ad- 
fcenfus elt à terra. receffus ; fic etiam diuini 


profcdus initium eft receffus à malo. Quin Hes lh 
& omnis actionis ceffatio, facilior cft opera- 4e «fam 
ntà malo. 


tione. Quale eftillud: Non maechaberis, non 
fornicaberis , & cetera animz adhuc iuuenilis 
& athletarum exercitia. Portó tria nobis pro- 
pofuit obferuatione digna , fcilicec, Non 
abiiffe in confilio impiorum , non fletiffe in 
via peccatorum , non fediffe in cathedra pe- 
[tilentium ; naturam rerum fecutus, ordinem 
hunc in iis, quz dicta funt, pofuit, Primim 
enim confultamus , deinde id quod conful- 
tum eft flatuimus , denique in decretis perfi- 
fimus; Cüm vcró impietas proprié dicatur 
peccatum contra Deum , numquam cueniat; 
vtex incredulitate nos Dei capiat dubitauo . 
Si dixeris in corde tvo: Eftne Deus fingula 
gubernans ? flne iudicium: éftne retributio? 
inuentus es in confilio impiorum. 


On1cEN15s Híc quidem,ob corum qui Muri 


Pfal- 


A 'v- 


olim bené agebant paucitatem, vnum quema rion bea- 
piam. beatum przdicat : at Saluator nofter pue 


plures beatos efficiens, pluraliter beatitudines 4/7». 


pronuntiat Ceterüm, cüm ipfe primus fit 
beatus przdicandus , vtique ctiam quis ad 
ipfum, Pfalmum hunc referre poffit , vtpote 
qui »vir fatus fit fponíze fuz Ecclefix. Quin 
vcró etiam hoc Hebraica vox declarare vifa 
eft, fecundüm quam Beatus vir, cum arti- 
culi additione prolatum eft, Atqui quale o- 
portebat. effe principium. Pfalmorum , nifi 
quod iuxta Saluatorem hominis beatitudi- 


nem continebat , cuius laudes funt. in abfli- 29v fts 


: soft dam 
nigeniti 4, uu. 
a(fimi- 





LL L—-- 
13— Comp o. XPRESS 


e cm es 
^ As 


SE re 


quar — 


im 


ts Em mele Liu 


—]ÀÓ— P 


8 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


"carr. affimilatione? qui cum fit fapientia , lignum 


ES : AS LM 
uriig quidem vitz in Prouerbiis à Salomone nun- 


Coh, —cupatus eft : nunc autem lignum quod planta- 
1*9 — tum e(t fecus decurfus aquarum,quz funt fer- 
muero mones fufiores,vel lege dialc&icà diftinguibi- 
m" my. les:cuius ligni fru&us quidé funt primordia- 
Md lia dogmata,folia veró dictiones, & vocabula. 
AsTER r1. Dauid, tamquam Chrifli di- 
. .— feipulus, a beatitudine do&rinze fumpfit ex- 
Cur non : 
Ampism, Odium. Angelos autcm non vocat beatos: 
madre Angelus enim in confiliisimpiorum non am- 
mwüeem — bulat, fed nec infans, quia rationis impos eft: 
bonam d^. cnin ncc feminz, quando nec omnis quidem 
vir, tametfi natur talis fit. Quemadmodum 
autem is qui malam vocem habet, dicitur non 
habere vocem: fic impij vocantur, qui Deum 
non colunt cum veritate. 
Turoponi AxrrocukNi. Cuüm Deus 
1 Tim.6, proprie bcatus fic (Paulus enim ait: Bears ac 
$é folus potens ) huius nos appellationis partici- 
1.Cor.1,*. pes eflecit, vt qui etiam fidelis dictus fit: Fi- 
delis enim, inquit, Deus, per quem vocati 
Deut. 52,4. eflis. Ex, Deus fidelis, C» non eit iniquitas in 
Pül.$1,6. ipfa. Sic etiam Deos vocat, iuxta illud: £ge 
p m dixi, Dj eftis, Nomen itaquc beati,fructus eft 
Hw per. perfectionis in virtute. 
fé —— Er iN vrA pEcCATORVM.] THEoDORETI. 
ie Mes. Licet viam peccatorum intelligere diabolum: 
ble. — inquaquicxiftit/haud permanear;iuxta illud: 
hc. — Refiflite diabolo, c» fugiet a volis. Qui enim 
non flat in illa, perueniet ad Dominum di- 
1on. 14,6. centem :. Ego fum via. 
Esc vita Basirir. Via vita dicitur , quód per tam 
iia quilibet natus properet ad finem. Hoc autem, 
Non [ffletit, quid (ibi vult? In prima adhuc z- 
tate exiflentes homines, nec in malitia fumus, 
Malum ir- nec in virtute , quód zeras ifta habitus vtriuf- 
wwra- que minimé (it capax: poftquam autem ratio 
"»"^. noftra fuerit completa, tunc fit quod fcriprum 
Rom.7,5- eft: $ed cum veniffet mandatum, peccatum re- 
uixit : ego autem mortuus fum. Repullulant 
enim prauz ex carnis affectibus cogitationes 
animis noftris innatz.. Reuerà namque vbi 
mandatum venit, hoc cít cognitio boni, fi pra- 
Ux copitationi non praualuerit,fed ratio per- 
mittatur ab affc&ionibus captiuari ; reuixit 
quidem peccatum, mens veró mortua eft,cüm 
per delicta interierit. Beatus igitur qui non eft 
* immoratus in via peccatorum , fed meliora 
cogitans ad piam fe recepit exercitationem , 


voy rfi , Ge aviae ay , EUAoY M Cost 
&» mueoiulat e Opmrap s) Xo soe , YOY 
di Eoi riqurd ipd iier eod. Tic B nZódbus 
T Üdu' ny , Gyrum 2lryum duod md, 8 viue 
d/aMkzxd diaperp) * 6 EU2se xeaporol py 2 
vvesnopoudpa dua , QU09 Dt aj ^zdc, 
e & pe. 

AxXTEPIOTY.Í!, uo9nic di TE Xe1co? 
AaGld' ero uowoeun us ipfa 9 diduexa- 
Mas , NT) ou, dà d uaxgext d. dace 30 
& (uou davGaiy d ropsUi?) oW Ed figit. 
Qoc, drin(oo yp- a9 edi o uvaikac * ire 
pni rác dip, ei Q x?! quow Twu&« Dv. a; 
dV xguáponoc d'pavot Ao9)- muc davCeis oi 
acr fiby p oui don 9ia. oxCadpos, 

Oroaaror AwriOxriAX, Kuegroc di 
purus Qu ov à 3v (Lla02. Qe ap qnaw, 
6 uaxa eO» Xj ub e J'uudsnc) perid ova 
Tuu/m6 d eme sav yup jas Vd , dc wg) meoc 
xgAudy (Qu. msbc ydp, Qnow,o Snàc, 9/8 
Cx, Y. Sibc mebc, C dx fem dd ixía ép 
Urt! Aut à) Dic xaAi, x?! iE d cima, 
Soi icv.. Tó 5r joue) B)» ropa, 9C gt 
dpirlu) eim e Ur dpoyd xaprot. 

Kat zN o4n AMA?TOAQN, ]. Oro- 
AnruTOr, E'ow ódir daIsuAdt Gavociy voy 
prn lr vn pninin 
ag v, Avilerm dl a6, € QaUEe) do 

dU. O' 53 uà cde ea uf , ameic wer 
WE], v» emma" Eoo) eju À dC, 

BAziAE!107, Ooc 0 Bí eiprrar, 

dfe al.) avedc T0 212 Qo indie Tp) efpon- 
plos Vrrei£w. To dV, dx éenyri Eoi ; n Eoi 
aiit ves? mc Viae ürrW oi alley , Vire 
&y xaxia. icybp, m &x dgerfi?. drezridixr (e 
99 » WAnia d (Eve Gumrieac* ireidds dO 
M» "yd cupmhwes38 , vn yiriva] 
«yeguidpor E'ASwenc di ai QN 9 
dffpría iyots io d doriQuyor, GraraTiA- 
xoi 3à ^o) ug) 7rovvegi Cx T]. saa 6 
eu proc Tas ^] unie vy. Armado, Td 
n dp iA9vou. 9 &rroh , TETÉe» n dfz- 
ront 78 xa28 , da) pà xexricn 79 x6 
eO Aca! , dA cvyephces Varo 
TE mSdy aidegmoó uolss; vt Aog uon, 
dr/rcw jp 5 daría , doiurs di 6 
vec , rxedc efie Cis comas iunt, 
Maxdei(De d» ó uà vyyesneouc 2$ odd 
9) duyrurórmer , dod Acyc ud Be^cíoni 
e»ejc lu) éÜUovGi matelas us amma - 

Kald'eos 


IN PSALMYM Lk 9 


KaÜid'ear d$ là idegiar wg) uóiugr 265A 
&y 3 xglad $ xoxías d/aveiGls , 0 QuAR- 
xvloy Wy dim 39 QQomrivet eoeocd foi 
mig duapriuc , y md dvoxiniGy Tut ^du- 
edi iumciéi .. YlaAautoDty 0 aya Sot vic Nu- 
aic , xe) tox utm esr. [Cmn 
duzíamós Éàw , ? «aj driaot zara, €i 
Qc» dc và mox TE (Ou ps Sueupdye. 
(acl JÉ vv ^ov ob Gl (acr dewol, 
rudis m d^ls?), x? Jfad oow £ài zai 
(ac cec &uCorras vipe9t ,. muda di ivi 
giai C oi igya?) d dvopias, A?Woc o d?Wuo 
qiie vórsw us(eed idovra , cuuvoó gn dAWwAOK, 
xg) cuva7r Mua). 

ErxrB10r, [legmieiow,oi 7 ^ob- 
d'évo juge yorre, rdow , uudiv Gyorrec ix- 
x, dXW an£ausuc xmeQdpol Acc usi 
& oi; ai Buy dew . Oi desCéi; damen 
azdymy , oi a row dAnilas eI nuapri- 
vorm, Oi di Aorg) erro, uh jvor von irme, 
ed xj QSversui d idoxa as uela id ov- 
mV mit d29cic y i x? raom, à x7! axelEm, 
à xg dutémeg . oig) Gridjus) T taxd 
gj débsless igmuóvts éy dpapriuc , dp] Ji 
«xe vuv ód borrar Cp za, O' di 7rd. 
quy as muy dznoarydyot, uade Oro. 

AzTEPIOY, AdWuczaac di " ka- 
91 ea, x? 7) ,52d 4 xabideac Mezcíat, 

ArarMor. Eg di duapneAds (dor 
eivreiv 30v df GoDur, C i o S jyubudyuoc pon ia- 
phptro x2 39 Avrierm dfe iA, X tuU ER) 
dq ux. O 53 uh edcér uri eese xw eio 
We] cime Ea) eid $ ódoc Ce 9 ftudio 
a? exor d'eau, véUevra] T£ feoGein. 

Hzrxior. A8 29 eg Or xa- 
[T dUotGeiap , € som vli 58 iu 
moowrcías pulpiene. ATWM Cue QÓp p 
mopioSlia , éymi9u di v) undi cla] 
exesc&(aLer . ya d uÀ) dasCeíac und* oov 
&y muejdw umragGei , à ats, tuAuEo- 
pla * dpagrías di ( &i xaj nc pi av dos- 
d'or Urapobtiow nfjpol) clin Gut Gr au- 
afl rurkenscrisueot , ) Engl em iyu iroplp. 
host dV paa uc dutiCoAou dylos/mcu , 
qàc 9 J'uzaucousluo tampfgv(ac d» orf utem, 
ali) waxías di penóre y vc, ed unn. 
aiv [Bias "ydp 6i Aouuginorra] Toy avSeoi- 
amor. Kaftdeg 39 Aondjl , » T duaear vi 
«»esd'id oras T2. dinaun. xa idea Aoi, 
6 vy) -atdodiduend oun SesiQe * xa5t- 

Tonwvs I 


CATE- 
NA PA- 
TRYVM. 


Cathedram veró vocat flabilem ac fiimam in 
iudicio prauo conuerfationcm ; qua cauenda 
nobis eft: quoniam diuturna in peccatis com-. Nen mo 
moratio, habitum qucmdam vix mobilem a- rcg S 
nimis indit. Antiquus cnim animi morbus, & 
mali exercitatio, longitudine temporis obdu- 
rata, vix remedium , vel potiüs omnino nul- 
lum, reperiet ; cüm in naturam vt plurimüm 
confuetudo vertatur. Dicunt autem peftilen- 
tiam , rerum harum periti , fimul vt quem- pere? 
piam corripuerit, per coinquinationem ad 7*4» 
proximos quofque flatim ferpere. Tales et- 
iam funt operari) iniquitatis. Alius enim alium 
inficientes,inuicem zgrotác, fimul 8$ pereunt, 
Evsrnrt 1. Primi funt, qui falfo cogni- 
tionis nomine decepti, nihil ccrti. habent, 
fed inconfideratis cogitationibus in confi- 
liis fuis moucntur. Sccundi funt impij om- 
nes , qui poft zgnitionem veritatis delin- 
quunt- Tertium veró locum tenent peftilen- 
tcs , qui nom modó ipfi male affc&i funt, fcd 
ctiam perniciofim doctrinam cum aliis com- 
municant , fiue in fcientia, fiuc in actione, fi- 
ue in vtrifque: qui & fuperflrruunt malo fe- 
cundorum in peccatis fubfiftentium , & pri- 
morum in crrore ambulantium . Quiautem 
ab his omnibus remotus eft, beatus. 
AsTER11. Cathedra autem eft dodtrinz, 
iuxta illud: Super cathedram Moyfis. Misjs 
Dipvwr. Liceat veró diabolum appel- pato 
lare viam peccatorum; in qua qui verfatur,ne vis. 
immoretur, iuxta illud : Refiffite diabolo, C 1c 4,. 
fugiet à vobis. Nam qui in ea non fteterit, Era can 
ad Dominum accedet dicentem : Fgo fus» 1622-14, 6. 
via .. In qua, qui ad metam currendo peruc- 
nerit, brauium confequerur, 

: Hesvcn rr. Primüm enim colenda pie-. 94; 
tas eít, ac tum viuendi inítitutum ordinan- fisdà 
dum. Atque illic quidem non abire, hic veró /e- 
non flare przcepit; vt impietati ne minimum 
quidcm ; vel per tranfennam communicare, 
aut eam attingere caucamus : & in peccato 
(vtcumque per id trznfire contigerit) non in-. 
fiftamus , hoc eft , immorari aut [erfeuerare 
fugiamus. Peftes veró vocat impoftores , cui 
fpecie tcnus iuftitiam colunt , malitiam vcró 
fa&is exercent. Hi fiquidem vitam humanam 
inficiunt. Cathedra enim peftilentiarum, eft. cadedra 
iudicum iura prodentium. Cathedra peftilen- ^ d fos 
tiarum, eft fedes falforum doctorum, Cathe. m 
2 B — dia 


Tris ordi. 
nei malo- 
TW. 





lO 


PATE... dra peftilentiarum , eft. hypocritarum ftola. 
iaya, Cathedra pefülentiarum , eft facerdotum hy- 


pocrifis : in ea iubet non fedcndum. 
2. SED 1N LEGE Douini. ]Turoponzrt. 
Spente, ce ulchré dixit , Volumtas eius, propter cos qui 
eden ex neceffitare rcd agunt poenarum mctu, iis 
tk beatis nuncupatis, qui motu proprio bonum 
eligunt. Legem veró vocat , non omnino 
vmbratilem iftam ac typicam, fed pot.us fpi- 
ritalem in ipsà latcntem.. Quin cciam lex 
. Domini eft lex naturalis, fecundum quam vi- 
ucbant ;jj qui ante Moyfen Deo placebant. 
Lex item dici poflit vcrbum Chrift , quod 
omnibus annuntiatum eft. 
CunvsosroMr Ecqua lex ifliuf- 
modi nifi Chriftus , ex Patre incffabiliter 
natus ? Quia de Sion exibit lex , c ver- 
bum Domini de Iernfalem. Lex quidem tam- 
quam paterna decreta ferens in femctipfo ; 
Verbum vcró tamquam infeparabilis à Pa- 
tre. 


Lex Chri- 
fiw. 


Maig 2, 3. 


€wy wr? — OkicENIS. Meditatur legem Domini die 

meditetur. 

Mg fm. 9C nod; non qui verba legis fine operibus 

pere eius memoriz. mandat ; fcd qui meditando 
peruenit ad opera ipfis confentanea, donec per 


affiduam legis operum meditationem prom-: 


ptus efficiatur;ad preftanda omnia qua fecun- 

düm Ícgem perfedté viuenti conducunt. Sic 

enim fieri poterit , vt quis totà die ac node 

1. Cot.1c, Dci legem meditetur. Siue enim comedar, fi- 
p ue bibat , fiue aliud quid faciat, iuxta quod 
. didum eft à diuino Apoftolo, talis omnia ad 
gloriam Dci facit: ita vt etiam fomni tempo- 

rc ad decentíam attendat, & contendat , per 
imaginationcs quz in ipfo funt. Per hoc etiam 
foluuntur quzdam dubia apud Apoftolum 

rThef.5, dicentem: Sipe.intermi((ione orate». Quo- 
qu, modo enim dormiens aliquis orare. poffit , 
oy n nd & humanum aliquod officium praftans , vel 
janter era-. fuum corpus curans? Verüm ad hoc refpon- 
"P demus; Quód vir perfc&us clamaucrit ad 
Deum, ipfumque roget optima quzque:con- 

. -€cdi poflulans , dum omnia facit fecundüm 
rationem , ita vt omnis cius actio fit oratio. 
Quemadmodum autem in meditando le- 

"gem non omittenda cít vocis iftius propric- 

ta; ita quoque minimé negligenda eft pro. 

prieras orationis , cüm meditari , fit optare 
quidquam facere fecundüm legem Domini. 

Inftabit veró quifpiam , num iuxta leges ana- 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


dea ^oyp , Y ul vex sAW xad 
jex MLLUP » T kpiay AxsoxtAciG" Cà muU 
xA^o04 p ali er. 

f. ^^À u zw TO Nova Krrlor.] 
OrosnriiTor. KaAd co S aua aur, 45 
adc dÜUczeaosorac c'e dy uw, QUGo wo^d - 
ever, uei oubpiav T amesmpkod vo Xg^o 
alesuDpev. NGugr JV Quow , rd vTu6 
axiudn C Tvmxtr , a2. uA or T Cp Goo 
2unvS eivoysa asvsL tomó .. Nóupe di xupín 
x9j 0 Quamoc, aU i Cras oi aves Mac tae 
eDapichovymec, Ka) vóuge A20) dv 07? Xeu- 
S8 M» mi mn kzmryyep ON. 

XrrzozTrOMor.Kd qí;ó vus T(Oe 
vóp(O" , ci pà ó Xeneóc ó Cx TE murede 
drixtessuc our ;' Ex 29 Xudy Qs «t. 
c1) vóu(O* ,. wj 2550 xuét& ce Ttesvsu- 
Afu « Nóuctc jdp de va muraza fuac ua- 
( Chee ir iawrad* 2559 di dic d yas Qe 
75 IHarese. : 

DOrtrrNorz, adc 
£X tuteac qa) vuxrit , wy ó Tut Aden T8 
rua zeeis TE xg dude guy Cip TD 
pamugtécoeu dyaAa uvam , 00d qgy 6 7H 
7 xaTUAIAg [27 ipzAudp utem 
&uTj] , Vat dfe. d cun Ec Tp] x7! or vou 
£poum psomic-, fuma) d oepne , Sarodid uc 
apavn (a Eon CaoDn( ul x21 Tov vópuov me- 
Pete fern, OiTuc 99 $a duwav 70 21 
Aug T v uleot xg] ruxvoc utherdy 2 78 Ow 
tiugr. Em 92 69H , eim 704 , eia dy 
ime» medir] xn ow MobApo cog Td 
Siieo A'mocoPvo , 7rárra eic doas A8 moii 
6 rust Be. dew x, 5p ul E Oo apod x 
qo d tor eod pa 7 eresosy Wt, gu] Eon ET 
QQurd om, wg) Vni Tuc Qarac ias Tic Cy üu- 
TU. id Tér& AU) wg] Ti cog Tu! A'm2- 
$6 dmoewipa , Aoyn:-. A dfaetatas 
ee:8 Uaec. Tlalc 50 woiutuloós mc éUEs.), 
€ aedavus m 7 cic avÜesizrou, xaSmormet, 
8 T6 tard. cd ua. SxegzicDan , A0d C oi 
urs QajÁU «— On xixeaoe eoc Sr , 
alvi Gym» vu xau cesta up OM, - 
ÉN ow eQexó» 6 cbe , mrárma xt 
mit Àó9o» qoid" , Gew 7rácuy aur cacuW 
dUul (7), Clamp di Eri v us^erár vov 
vóuov ex dusharrtor T duré. TE ld tecb, wTcéG 
8x dyaJarior durd. «& id xac do o4 , Ure 
utAevdy £23 wd, Dosen cea aar ver x2 7? 
véupr xugys, Esso] dV sv, ei x? voptew dret- 

2i 


IN PSALMVM 


yuarysc Nutea uM. d. Vra?) Nod n dameisu- 
Tot Pu) xaTusuon, v0E di » «pisumxb, 
JJ3 10 cuuSregrrbmes,  A& dV Cv vd duo 
avete 6), d aoro om T £r ndr ux. 
dynapdrT] , dd ggj ir Tot xaPu a 
areigao pois adE7r io p 

Erzrs101. Nó dV quom, 8 7r2y- 
quC Oy exit] wg) umor. aivov , 7mAU di 
«eirtegi T 5x uro! 2 nSóra riso uormaty 
Aógor, Ein d" d» véupc xveln xa) 6 Pol qucm 
vrdgw dySeshooi, Gyanapidy Be, 91 S xa- 
wp9dau, ^$5ov) oi «ves T8 Jf$ Mactuc 
»óus d'uoi. «WEA OW Quow 6 A'mogo^ (D * 
"Ora 39 Urn 8i jM vÀuer V yorms, 3 3caiTov 
dor Qn, QUod (z 78 rüus "aii * Toi vÓMQV 
qi yorme fauGis eict vduG. à vóu B» 
xvg/u eim dy 0 sad durd 35 xuefu C eurii- 
ex M nén Gk lire vemm oA 
Ua punc A6 Or. 
|y. KA1 EZTAI 2X TO z1AON.] 
OroAnrPrHTOr, E/Ao0 Xelgüca- 
va tyeania, &r «lj Duo7rvdUe t eati. xT! To 
eipydy or* EuAo» Caii, Ée1 780 Tui, irTEyo- 
go iut; .. 6A 8 àn oí. mesDornic val 
Xeigd cda dur. iow?) .. uereticwattrir] 
99 vi cda d surewadoeae ejl. avueptor 
qd cujui, déw durd , Au£ód uc di vdd. 
quy Tuc Siíac "yegtdio quan , en ale dzras- 
(2:8 62r dÜp£i Xeys on wwpuostudpor, Kap- 
7ràc di ÉvAu 8 p9Ài arie, , X) QUASY à TU 
érrAdy vípuzic, Ka] izréi voit datas moy 
Suy adrpz cwiap6i eic don Siy (Tlaeg 
39 xuej'« quo] và. dfsÉnuarra drSesira xa- 
ebbe?) , 1 T ódor durd. Sao o 900g.) 
Tice 2 *. Tldrra cu dy voi xamsood a- 
Slcv), éd dc, dc 8dly &varrlor Git Sion 
sí, Poe Two Dedou PuMot) , v 
Seíg vius 7) ümeior Sinua. eusapuor- 
quy, Kv 29 T vp, Ono, xugfs và 9tAn- 
pá durd, El di yeyeeriíay O'dàc devGdy 
dDod Z7) , Su "SacAoupiraet ividuow, dvm, 
dX desGdly* ib ig) ipi) E'sir Dodía & 
xayzit dyd CA, 

XrrzxozTOMor, AUTXÓttn 
v) EUovy 7o zréqurslpievor, 6msp 0 marhp diat- 
verrUmec aper , "0h QU? , Ej Üliwoguoy 
Warte flu row, T vo 79 ZUAor 9 vuuqn Dara ee 
A'suca £ Ro pdrtoy erre AvaGrooua] Ea 
vw Qoiriu, Q xearhat T wAdd ur dud, Ooi- 
vixa àyro xa mu Mfg T) ticdtoDie T oup- 


Towvsl 


I II 


goges dies quidem profper , nox vero aduer- 
füs nofler ftatus dici poffit , propter maiorem 
tetriciratem ?. Conandum autem vt in lege 
maneamus, non rantüm quando externa po- 
bis non reluctantur , verüm etiam quando in 
tentationes dictas incidimus. 

EvsEnit. Legeni autem dicit; non omninó 
vmbratilem tannüm & figuratum , fed illud 
potis quod in ea latebat fpiritale verbum . 
Poflit etiam lex Domini effe quz naturá ho- 
minibus cundis indita eft , cuius prafcripto 
fancti, qui Moyfis legem praceffere , fe dire- 
xiffe dicuntur ; de quibus ait Apoítolus: Cu 
Gentes, qua legem non babent, (fcilicet fcri- 
ptam) zaturá qua fant legis faciunt ; ba le- 
gem non babentes , fibiipfis funt lex. Vcl lex 
Domini effe poterit fermo Euangelicus,qui ab 
ipfo Domino & Saluatore noftro cunctis gen- 
tibus annuntiatus eft. 

3 ET ERIT TAMQVAM LIGNVM.] 
T urgoponzrr. Lignum Chriftus in diui- 
na Scriptura defcribitur, iuxta illud oraculum: 
Lignum vitz eft omnibus apprchendentibus 
cam. Dicit itaque illos qui Chrifto credunt, 
corpus eius futuros. Quoniam reformabit 
corpus humilitatis noflra configuratum corpo- 
ri claritatis fue... Decurfus autem aquarum 
vocat diuinas Scripturas, in quibus vbique li- 
ceat reperire Chriftum deprzdicatum. Fru- 
Qus autem ligni eft recta fides , & folia funt 
mandatorum obferuatio. Et quoniam di/j- 
gentibus Deum omnia cooperantur in bonnar; 
(nam apud Dominum, inquit, greffus bonzini 
diriguntur , C viam eius volet vehementer) 
pofuit illud : 0pnia quecumque faciet proffe- 
rabuntur , Íciens calem nihil diuinis legibus 
contrarium facere voliturum , quoniam diui- 
nz legi voluntatem propriam conformat: Is 
lege enim , inquit, Domini voluntas eius . 
Quód fi etiam fcriptum (it : Jia impiorum 
profperatur , non eft hec abfolute profperatio, 
fed impiorum : quare etiam dicitur : Eft pro- 
fperitas in malis viro. 
Cuxnvsosronwr.lpfecftetiam lignum 
quod plantatum cít , quod Pater immedia- 
té fructiferum , multiferum , & alticomum 
genuit. Lignum illud fponfa defiderans in 
Canticis Canticorum dixit: «ffcendam in 
palmam C apprebeadam * ramos eun. pal- 
mam ipfum vocans , propter affumptz car- 
Da nis 


CATE- 
NA PA- 
TRVM; 
Diis pro- 
nta, 
nox aduer- 


firms. 


Lex Domi- 
n qua * 


Rom. 1. 


Lignum 
Chrifine, 


Phil.$, in 


Eiu fru- 
ni C fo* 
lia. 
Rom.8,2$ 


Pl. 56, 
ig. 


'Pfal.1, 3. 


Proipetitas 
derum 
quina 


vei 3. 


Icr.ts,t. 
Profheritas 
imptrornm 
quan. 


Chriflün 
lignum à 
Patre; 
plania- 
IN 


Cant.7,1. 


* Vulg.fius 
Ma 


12 

€ATi- pis deiectionem,fru&uofum veró ob diuinita- 

: abi A tis fublimitatem. Dum huius efum Adam re- 
pudiarer, edendo prauaricatus eft. Nos verà 
quando myfticé iam ex illo comedimus, pra-- 
varicationem climinamus. Huius ligni rami 
funt Apoftoli ; frudus, ij qui faluantur , folia 
fcrmonces, radix baptifma.* 

Vir pe EvsrBiI. Qui per omnem vitz fuz 


ligno 
feoila ef- qi. curfum legi vacat , & eius riuulis irrigatur , 


tamquam arbor matura frudum przbens , 
pra dido ligno viz Dei Filio fimiliseft. Di- 
Pron.5,18 Cit enim de fapientia Salomon: Ligzss» cnim 
vite eit, fufcipientibus cam , C innitentibus 
illi, tamquam in Domino fecura. Chriftus igi- 
tur eft qui fecus decurí(us aquarum à diuinz 


Scripturz doGtoribus & Prophetis teftificatus. 


ac przdicatus eft. Hi enim funt illz aquazum 
emiffiones in Scriptura. Huic vtique fimilis, 
beatus , qui facra Scriptura riuulis irrigatus 
fru&um fert bonum , virtutis opera vel reip- 
fa per fe prx:ftans , vel eius ope indigentibus 
opportuno tempore communicans, vtpote fi- 
delis & prudens conferuis fuis demenfum 


A ls cibum praebens in tempore. Porró folia eius 
Biritusla cüm diuerfa fint à fpirituali fru&u ac vita, 
^"^ (unt ea quz ad humanam vitam fpectant, 
quibus etiam perfcdus fru&tus obtcgitur & 
cuftoditur; & non dcfluent , quoufque hzc 

etiam accurate feruabuntur, ideoque in om- 

nibus à Deo in viam bonam dirigetur. Aliter 

veró etiam dum in prafenti vita verfatur, in 
tempore fuo, id eft,in futuro fzculo,dat fru- 

&um, fiquidem à pra:fenti fzculo alienus eft. 

D inv. Quiaffimilatus eft fapientiz, 

"": |, is fimilis fit Dco,huimfmodi habitus largitori. 


efiiamur. Per iuftitiam enim. iuftus, & per fan&itatem 
fan&tus, & per fapientiam fapiens ipfi adfimi- 

latur , iuxta quod didum eft à Saluatore : 

Mus Sufficit difcipulo , vt fit. ficut magiffer eius. 
Qui autem ligno vitz fimilis eft, plantatur in 
paradifo, vt cum eo conferatur, quemadmo- 
dum ex perfona Dei dicit laias: Secumdim 
la. fotu. dies ligni vite,erunt dits populi mei, Peren- 
ed na nat itaque iuftus cum co ligno coalefcens, 
^ — vtpote ramus & palmes cius factus ad fru- 
&um diuinum producendum. Ciim enim vi- 
tis vera fit lignum vitas,difcipulis fuis ait: Ego 
1oan.15,1, fum vitis vera , vos palmites, d» Pater meus 
agricola : omnem palmitem i in me manentem 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


xóc 1dmo , dÜkapro di à 9vom(oC dr, Tiu 
alu fesion c grmeduAp Qo o Ad dps, mig 
parra crar tiov. ueic dà vt vÜy uy 
end éSíornc dor dud , 3 eset» ceo. 
"eMe o T rw 08 POP n^adhi oL AC 7rógoAU, 
xap"rc oi aw Got, TUN oi. 2b59, -» 
BiCa v Baatio um. 

Etzrsai0r. O dfjodon 7k iavnl 
Éiu J'ecusic roof Lum ud. vba , x2) voi; dfe 
aurd vaiaow dpd'oplpoc ,. dic dnd eor dej. 
ups acd idt 3 wgp?rin , ona Tu senuorrí. 
eurn Eo usc ijd 18 9àà, A£A23 dpi d 
cotías à Xo] EVA 29 Luik G2i moi; 
a) noodles auric € Dk anped'iul ons iar* 
utl), wc oni xJejor da QaAMc. Xeagóc uw 
zw 0g us ditid uc y. Üddrn M. 
ve gU adpoc je xunpor Top uo "zo TJ. 4 jag 
enti diduewiAu € evesQrmi.. Ovi 8 
a4 T 0d rus d tá z|c 5n 8 enti, mmt Tol 
ruo Vonxec à. gegen pd Qo, o T d 
Svias eate vaudmur dpd ouk (Qu woporio 
asa 3r arsd Ídiori, T war dpesld 'Eprya du. 
duc, i mu py , i Gi aur. diopdiioie co 
xaipdd Varrmd eio roa mod , Vei mele 
xgj Ceériu (D) &y xaipo Toit, uud Aoi, To 
eiGuspioy did c, uoa d dvrd nien UC 
38 vorTé xapzri y) Die, vd 01 dsllegorrlo 
Cul, na là wgj à i^e: O)9 kopzrac oxi 
5) € Qvid rn): C ix Vanbpel vios wa] 
méruy due) 6d copa qu^arr Gdplam , xg] iy 
avác Jfà T&(o xovéLod eS fo]) eg 9wi, 
Ka, doAuc À* x7 3 auejrm Dior vy ydetm 
ép xaupol durd qu ué?ourn aldui dide vj 
xaprrr: 5 59 maeórGc aldrixóow d'Wopis. 

A1ATMOT.O'upisDei af otia GugiC)e 
yn?) Sud. quf omma void 2ei outro. 
Auxauogupm 50 Ogis^) &uTOI 0 dau D, xa) 
domni d'ioc, Q 1» avtía ootic x1 rà Pax 
Sir Cu) TE suwtfesc. A'puesr qul parmi 
dra fon?) eie à Pid deua^ (Qe dor . O' i 
ups Up Qo Tu! 7 Lofic EVA qui!) ip vol 
«"bgdeizo , ba cu) &gu Qursi0i , oc 
"Va) eeocu7ra 8 Sw Qmow H culac- x 
vu6 Wáeac T8 £U^w ase anc éowwTa) ai T- 
Mipay Ag pu. Quxey uud aiwvi/ d à di- 
xai D quf £/2vo cvpquhe , XA Ge aud 
€ xAsiua *Sobudpor Var mof. Sir xapzrin d- 
gen. A uareooc 58 d xi re Qu^or d Cafe 
Tryydeom tr ee vic uade: E3d 


eiu v dan Qvi 5 d Ani vuéc T Y^UTCR ó Ilarfp n T gap os * qcdy nosip«a Cr iul prop 


zaSuípf 





IN PS 
RaOuip] du 0 Tlarhp , iva xapvróv zeícva 
eg. / 

Tor ArTOr, Tcv Dus evQiac xap- 
vrüc ji Écw 9 pusndy y 7Ts52mx T ea- 
qd dft « QUA dV vxerilorra 3, ei priad- 
voy xoprby aj aveo tieni Aes, aj eret To 
woieis o id iov $550v d» vcf. quAd dy v6 ap- 
rac 9 T9 0» yivor)) T dwejwrtesr tios. 
mu Sp] 1 doors xev Mod yior , xm 
qo, ad Des mu xgj walu/w cuadc xueyt. 

TENNAAIOT, Mrz uj (z Gxan- 
"Jolptla T) og. t A'xóAg 2e) 0d por, Mta 
tregurdludyor , vróSw 53 70 EUPor, «dei 8 6 
A0», ucEmaursU?) Ya 3 39 Edid 
diaipieton; 1 59 (pl amoc Co vl lapi ia" 
sÜsgrjoía qood v utra qu reU?) , eic mà i) 
d29cu usan GGr durd 4 eio (Qo , did 
utraziQuróUS AguGarcdint , 3x n dx 
ler à vf mgi( vat d ) doY nx; map 
inkeoic 3e). à xa iier &m6oAlu, 
8 luxs £21 78 owrsipON , bi ismod. 
Sw utramQerspdyn Eon ? xg d eor ira 
xj T» E vay uc» Qua , üuTo» jj vo 772 9o 
942svtra), din sapor Guroy eipmáras mol ut. 
surokouyn Ang] ^. XÁptesy uer! Gagü tow Cy 
gu caudcoo T& 9wi . Mtamqp dora, 
ei éxél y'a oi dion cu) Xeied 6j) , qu- 
vilorra Ur dum! qu 4 uolo Qum. 
cd), eveoxéniforre, 0» vj 9j]. rre Svwola, 
«T T opas T8 96. aUa di Gc ce 
angedo , Vred xveíoc fadi d'tdeey Aé- 
s) 79 Gípem io prór , To dV Oióóruy uaA- 
2o ipr|ixois dpubld ,. xg) vuU Doramoit 
Zrmnio dV , ei £g xaie?c (0 Evo Cuic 
"E xapmré Ay ? ooa ) waprrov 7róm p 
Vd, sx dno , Jib ex CipwP) , 0 3 xapmor 
«urJ. Coeyxn &n vaupdd durd. , do 03 wap- 

zr» dyrd. À ood &» xaupd gurd.— Kasee dV 
^ sun TE didéray , o TE Dou Gdvorsée 62w 
Eom emo . Cow dp (9 Vm. àvsul , frui 
póc £&w del didóra) ? wopz» dur, Ti dV 
(P eoo^o Tic Lafc, mie aiic avpiac , 
Ex "WerojpóUow , wand ei dei. Qux dA- 
2o9w dV AcGCir àpro G2w , à utre uc m 
quawox, Üohdfrref dara. ASA dV Um 
dfi T4; wgpét TU xapmotóea dVird eg ó 
Jpuspybc intAsbot BAcciou , ài dc 
€xtbor aeción xeT CmaxoMiOnow mn- 
TUA, aeta dU oxtzmyC vos wapmos, TAG 
Wav 7M QUAMaY , QuAgudit braun, TaUGx 


ALMVM L I3 


purgabit eum Pater , ot. frucium plu affe- 
rat. 


CATE- 
NA PA- 
TRVM. 


E1vspE M. Sapientiz quidem Dei fru- 5, 


&us , eft myfticus ac fpiritualis Scripturarum fo?» 
fenfus : folia veró quz dictum fructum obtc-. 24. 


gunt funt obuiz didiones, quarum munus 
proprium eft cuftodire frudus, fiuntQue cibus 
hominum rudiorum, qui propter fimplicita- 


tem iumenta vocantur, iuxta illud: Homines Pál., ,8. 


Q iumenta faluabis Domine ». 


GruNADrI. Poft hzc adiungamus id. Qwmodo 
Cbriflur, 
vt lignum 
Vnde enim lignum , de quo hic fermo eft, jon d 

nFAINFS 


quod ab Aquila di&um eft , tram(pJantatum. 


tvranfplantatum fuit fecus aquarum dinifio- ^ 
nes? Vel enim cüm in Patre radicatum effet, 
in commodum plurimorum tranfplantatum 
fuit , quó & alij participes exifterent imaginis 
iftius, quam in tranfplanrationc affumpfit; 
non quód non fit in Patre ( eft ctenim ) fed 
quód etiam apud alios natus fit. . Vel fecun- 
düm aliam applicationem, anima Saluatoris, 
quam affumpferat , hinc tranfplantata eft in 
paradifum , vbi etiam Euangelium aic ipfum 
poft paffionem extitiffe;narrans ipfum latroni 


pornitenti dixiffe : Hodie mecum erit in para- Vut33) 


dif» Dei. llluc autem tranfplantatus fuit;vt ij 
qui Chrifti confortio digni funt , ab ipfo illu- 
minentur lumine cognitionis, fecundüm Dei 
fapientiam in rerum contemplatione profi- 
cientes. Hzc autem fic accepimus , quia pro- 


bus animatis , iisáue rationalibus. Porró qua- 
rendum, an fit tempus (lignum vitz fructus 
dicendo fapientiam ) quo fru&um aliquando 
non habct , non fan&tum , quia non eft di- 
&um: Q uod fru&um fuum ferat in tempore 
fuo,fed,quod fructum fuum dabit in tempore 
fuo. Tempus autem eius dandi,eft fufcipientis 


opportunitas ; quantum enim ex parte ipfius, dardi feu 


femper parata eft dare fru&um fuum. Quod- 
nam autem fit folium vitz , id eft , fapien- 
tiz, quod non diffluat , confideratione di- 
gnum. Verüm id capere nequcunt , nifi qui 


e foli 


prié de arboribus dicitur quód fructum fe- ree 


rant, Hunc autem dare , magis congruit re- rey 
dant fru- 


BHnm. 


rd fit 


nm. 


frd 


- 


in rebus naturalibus mediocriter verfari funt, Felis fum 


Manife(tum autem quód propter fru&us, 
frugiferas arbores creator iufferit germina- 
re , propter quos per confequens fecit ea 
qua ipfis vtilia funt: fructibus autem vtile eft 
tegmen foliorum , vt cuftediantur. Hxc 

B ; vtique 


proprer 
fidi. 


CATÉ- 
NA PA- 
TRYM. 


Frudus 
Chnji 
qualu. 


Boetii. funt 
TA(i: im- 
ps fans 
frequentes 
Varia- 
biles. 


Impius eur 
Iulueri J- 
giu. 


14. 
vtique etiam in omnium fapientia confi- 
derare licet, in quà condiror vniuerforum 
omnia fecit. Quadam enim primarió fiunt, 
quzdam veró per confequentiam propter ca 
quz primarió exiftunr. Primario fiquidem 
exiftit animal rationale, ad cius vceró vfum 
funt pecora , & terrx germina. Nequaquam 
igitur eorum quidem quz primario facta 
funt , caufz exfiftunt fru&us arboris vitz , 
ceterorum verà quz propter hzc creata funt, 
folia: quorum nihil fruftra eft, neque omni- 
nó extenuari dignum tamquam vile , vt ca- 
dere mereatur , aut perire non cuftoditum . 
Quin potius ,. vt fequitur: Ef em»ia que- 
cumque facies profperabuntur.. Liceat cnim 
ad quzdam necelfaria etiam abuti iis omni- 
bus quz ex confequenti fiunt. Fructus por- 
ro Chrifti primarió fit doctrina illa, qua 
cibus eft perfedtiorum ; quemadmodum ho- 
mines fructibus vefcuntur , pecora veró fo- 
liis. Liceat quoque Scripturz quofdam fru- 
&us dicere illos , quos capiunt peritiores ; fo- 
lia veró , quibus fimpliciores nutriuntur. 
Ceterüm cius qui beatus przdicatur , & li- 
gno vitz: comparatus cft , fructus quidem di- 
ci poffint opera primaria , vt beneficentia , 
& ftudium fapientiz ; folia veró vitales cius 
motiones : quz etiam haudquaquam ncgli- 
gendz funt , neque dignz vt pereant , quód 
cum intentione etiam ad Dci gloriam om- 
nia fiant, 

Evstsir. Ac beatus quidem talis eft 
qualem hic fermo defcripfit. Verim rarus eft 
huiufcemodi ; multi autem funt impij , qui, 
cüm nihil habeant beati;reiiciuntur, Frudtum 
enim temporaneum, & variabilem, & corru- 
püibilem poffidentes , fai funt quafi puluis, 
quem proiicit ventus à facie tcrra vti de ipfis 
fuübiungit, dicens : 

4. NoN sic 1M» 11, NON sic.] 
Turoponrri. Per ncgationis gemina- 
tionem , contrarietatem demonftrat , Iudxos 
infinuats tamquam impios;quia neque bene- 
factorem colunt. Illud autem : Sed 14mquam 
puluis , ex fimilitudine declarat impiorum 
inftabilitatem . Nam quando tentatio flauc- 
rit , arguuntur tamquam puluis terrz , hinc 
inde difperfi,& ad placitum dynaftarum fen- 


tentiam mutantes . . 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


& Q Vn d ae) T Un eoqias Voy idi , 5n 
Wf mu craía 67r GAuy dypwepyoc arercineet. 
A* up 39 aree spiace i) , d di xar 
imuscou Snow, 4/3 à cveorysudlpa. Tleon- 
2 D/ac LAU 32 T) Acor Caos fl. JV cl 
dvrd. 2ecías alum , wcy vi Varü d i, qué- 
popa. Miro ev oi LX) 26591 T eneoryupás 
yox; e«gorümev , oi api &a 7£ dades, à 
uie T à Jf aUa. wmB rav T QUAD, 
t éd pdrauty Eow, dJ$ C EuSuréiOt vrarm 
dE dic dre, ra Dn oriaifr, C eripe 
p Qesvesvuduor. Kaj $n MANor 7o. ER- 
Ka] araírz Com. dy soi. wavecoodto tow) 
E'a à eq ma dyayxala xa(2eroucX , xg) 
ero cis Ox "r aoas S juo Go oo pipoonc - 
Kapzri, di v8 Xe ü ein a9 «oesmy qoae 
dudhexaAMa , » T mworiezr respi Gavtp 
Cic xopmis yesv)) oi al'2esemi , QU2^ok 
d mE fosuum(m. ^ Auvaro? d* xg) tie 
yentiic xapzrác mac Moy , dc dn Anu ears 
ew ci 20)oTteci * Qu i, oic itor?) oi 
dahdicvest. T8 Ji uowaeioudpu, C oupi- 
anie Tol Vo T Ce , taprris, Mg 2a 
ooi v «vesvosíu pa tpa. , olo Uma, 
xg wet vli copias doyoAa * QUA di x 
Bimxd. durd. xen , Sd muUa dium 
xa at esréict, ud V Yaojpeis ul 2! eesoo- 


 2dic x) ele dés 9x8 "raf e oir. 


ErzkB510r, Kao 4p uzxdexG)e 
qui T Os, oio 0 Ao9oc dityes lt. Ende 
di XE, moo) d devGéic , oi dc nó» 
1 Xon 78 Maxaete, JJ3CIGALu") « Kapzriy 
2 oe jcumue , xal exidastr, xl YN 
gópor xmadadpoi , ejeycracw oi cei opc , Dn 
xe aif] aituoc a9 esca zra TIS iG, «C 
ab4 aus] im^, Aram, 

ó, Ovx orTOo x Ol AZEBEIS, 
orx orraz.] Groanrnuror. Td 
diacacug $ amu)opsUoset clu) Grarmó- 
mi d'elurumi, vc Yudaíou airo Ov 
e acier, , trei usd voy dUeprynlo. oi- 
Cun. Tb dà* APO À) iod adc , CIE ouo 
actu droit 0 c] dosGdv dUeímsw . E - 
Aty yo?) 39 8g» anetena ux anon , arp 
à aes eh y, dh ndr perius, 
«eic m dixés (Gig Duvagmus ac "rd pus 
E aA b pityo. 

TENNAAI10r, Tot ceonlian 
dd ness r0 Vret7 ór JA C E Geginor vd 


— Gxwwapir, Nonnulli appofuerunt illud fccundum, ser fic. fed nec Hebraicus textus 


. M 


&UTD, 


IN PSALMVM 


uso , uni mt Ty] ipulusboafmev iyprauto 
18 vuU y dyatzu l4 aic 2ieent. 
Evzt£B107. [1c?A0 di ZosGeic, undiy 
Muxdeio yormc.  Xed 99. dvrenué/ ovra] 
xap7rte Cyormec extdacór Tt , Y (eicuaipo, 
T eixdja T8. Yyclsa Copiieuyret, 
AlArMOY, Nod di aiiuoy 3 aio 
xa'va T vat Ó/ngy7r it ov(a 2 mutopigdpor &u- 
ic dcr , xoi]. oguld di zm maovC, 


àurSc ipsuGauy 9uas duduexaMaz , às 73 


xuGía vy] ay Sesimuv, 6r aranepyia. 
Hxrxior. hp 

daio dus x? T iyups T8 up) uon Ov 
gU A'mrogünaw ridÜortyroc , udi wg Sdonp ó 
ege ei Gdiv. ducuSnaur ,. OU 7rühw 55, 
& Pgpeiar , sx ne?» m 29) c dpys $- 
xormc , toxopmridivouy eic i20» aio ic, 
"xaS4mp 6 yu. PusuApor C^ eoeiru- 
"P. 

&. A14 TOYTO OTK ANAZTHZONTAI!] 
OroaornTor, Adcisxdrashoor); 
Aud. 70 pi BíLas Ey em, undi tonvag cic ve p. 
£Jan qvGi;. Tà dV ajagtonsa, asa) 8 v 
efc) Gyarríor T9 9 x2! vor Te xerswun 
xar. Kaj ajagtourra) tdg , ex dEin od 
cota) dV ermiosoc , dA. dUU0c Til uod - 
«4 cpado9fewra . Ox eic xeiow 50, 
dW. eic goxeasw ajaghourra, , Voyvat 
gà dutulpor, Tà dV ud ol du IprtDo) 
&» u^ d'uxalav , quiin Tu zer xo] dio 
MET. 

ErzrBi0rEvth unt Conor, undt 
gnus fer (Gic d'ucauoit eanhariax, $n 
&u Ql dre ol d ayreol dragfawa, € éy Fui 
Mw. A'vaccorra) pp saaivo ( omi 
98 8G xav dugortezr. ) aras ton.) di Eo 
xoMed, 1 nueeía. Tid» 59 (9^ mom a4 
6 Sc eic xelom p axawri rapeneapduio ia 
ms doa Sie 8, uf mi Tormeóv. Znpeiage, d 
n ae Gc AaGid yj avacuw , € xefow, x) 
imuyplas (aic utidanc cuqac ididugs, 
Maatac Qa tdi; vui Gv ide, 

AiarMOr. H'oouo & xgíod sx ava- 
encwrap* aX dymguco ra, &ÓQ , S xei- 
Siowrra) d , vy yavormi au Gain xexi , 
O' 33 uà mecUay eig tué. ( &nav ) dw xt- 
xeTu. 

OroaoPor, Md goi; exeiGelac 
d it£eien &7ray Tí qyapa)o aenstus. OUx 
29 Cia, ix diagiicorsa) act Gti, dXX, ux 


A'mijirray J Ye o. 


I. I3 
« ; 
id habet , neque quifquam interpretum vfus 
cít iftiufmodi didionis repetitione. 

EvsEn1I:. Multi autem funt impij, cum 
nihil habeant bcati. Pulucri enim affimilan- 
tur, quód fru&um habeant fluxum ac tem- 
poraneum, imaginem terreni ferentes, 

DipbvMr.Sciesautem ventum effe, cm 
vltorem angelum hos furfum & deorfum dif- 
fipantem , tum impetum omnis erroms, qui 
diuini illos doctrinà priuat, iz wequizia bemi- 
num, in affutia. 

Hrsvcnurr. Iudei autcm difiedi funt, 
flante aduerfus cos vehementi Apoftolorum f^ 71 
przdicationis fpiritu , & tamquam puluis ad /z4. 
nihilum redacti funt. Nam neque ciuitatem, 
neque cultum facrum, neque aliud quidpiam 
priorum. habentes, per vniuerfum terrarum 
orbem diffipati lunt, inftar pulueris,in facicm 
contempti, 

jf. InEo NON RESVRGENT, &c. ] Iwpi»on 


CATE- 
NA PAÀ 
TRVM. 


Qui ven- 
18s nmpios 


diffiper. 


Ephef 4, 
14. 


Iuda in- 


unt 
Turoponzri. Cur non refurgent? Quia 7i, 
fed im dam- 


radicem non habent, neque fimiles funt adrian 
plantis fecundüm aquas fitis. Refurgent au- 

terh pofitum pro, non flabunt ante Deum 
tempore iudicij. Et refurgent quidem,fed non 
dignandi erunt examine , fed illicó tradentur 
fupplicio. Non enim in iudicium refurgent, 

fed in condemnationem , cüm redargutioni- 

bus non indigeant. Illud autem, Xeq«e pec- 

catores in confilio iufforum, hoc clt, in ordi- 

ne ac dignitate. 

Evsrn11. Quoniam nihil virale aut fer- i dom 
tile, prout iufti, habuerunt, neque ipfi, neque y» 
peccatores refurgent in confilio iuftrorum . 
Refurgent quidem & illi ( commune enim 
hoc eft vtrifque) fed rcfurgent ad poenas, & 
fupplicia. Deus enim opus omne,fiue bonum, 
fiuc malum, in iudicium palàm adducek Ad- Dawipi- 
uerte autem , Dauidem primum & refürre- cog 
&ionem, & iudicium, & futurz vitz promif- "erba 
fionem clare docuiffe , cim nihil huiufmodi 
Moyfes antcà tradiditfer. 

. Dipyxr. Non refurgent impij , nimi- made 
rum in iudicio; fcd icfürgent quidem, verüm gan: i» in- 
non deiude , cüm fuà fint fententià — 
damnati. Nam, qui non credit is mc (inquit) Ioan.3,1* 
iam iudicatus est | 

Turoponr. Spiritus fandus cum 
magna accuratione totum exponit. Non 
cnim dixit, Nes refurcent impg, icd , Non 

refur- 





16 EXPOSITIO PATRVYVM GRECORVM 


CArt- — refurgent in indicio. Quoi dicat : Refüurgunt 

N^ P^- quidem , fed in damnationem. "Non cnim 

ind ed opus habent accufatione , qui manifeftà im- 

rd pietate tenentur , fed. folum füpplicium ex- 
fpc&ant. Quemadmodum enim in flagranti 
cxdis crimine deprehenfos , non ad qua'ftio- 
nem iudices adducunt , fed vt legibus con- 
fentaneam in cos fententiam ferant: ita qui 
in impietate vixerunt , ftatim à refurrectione 
pacnas fübeunt , non in iudicium vocati , fcd 
ad fupplici] fententiam acciti. Quin ctiam 
illi qui ab impiis quidem dogmatibus alieni, 
vitam tamen improbam duxerunt , à iufto- 
rum quoque confortio longe aberunt. Siqui- 
dem pro cezcilio, Aquila & Theodotion coz- 
gregationem interpretati funt,Symmachus ve- 
IÓ conuentum. 

6. Qvou1AM Novir Dowixvs 

VIAM IVSTORVM.] Turoponrrt. 
1Tima, MNouit, id eft z(limat , iuxta illud Cognouit 
I po- Dominus qui [unt cius. De impiis autem 
bmc Quid dicic? Tamquam perditio erit finis pra- 
uorum operum, 

OnictENrs. Obferua quód folum bo- 
num cognofcatur à Domino, malum autem 
nullum vfquequaq;, Bonum fiquidem cft via 

7rli [mt iuflorum.Et non dixit: Nouit Dominus viam 
i p4 impiorum, quia mala funt indigna cius cog- 
fci" mitione, Quando enim peccarat Adam, non 
cognofcebat ipfum, neque locum in quem 
Gc».j,. exciderat: quocirca dicit : vfdam vbi es ? 
Et dzmonium vt iridignum quod nofceretur, 
vel nomen cius, interrogat , quodnam ipfius 
nomen cífet. ipfum autem refpondebar, ze- 


Lac.$, jo. gie. Quin & priüs quàm mulier quz fan- 


Lx.5, 4. guinis fluxu laborabat fanitatem acciperet , 


»— féifcitabatur dicens: Quis me tetigit? Con- 
gruent his de notione & ignoratione Dci , 
nomina memoriz & obliuionis Dei , quz 
paffim in prophetiis reperiuntur. Dicitur e- 
nim in precationibus: Memento mei , &, Vt 
quid oblitus e$ mei? Reiicit enim.à memo- 
ria fua peccatores, quemadmodum rurfus ve- 
cipit poenitentes. 


aya voorrdi eic xepow. "Turion dyacsa*) 
pip, dW. eic waizxetow, OUn 52 0$ 2a 
dera, eeparii ab) daiGeuy *yornt ; 
dX museker uirlo crescótocy)). Ka: 
Sam 39 7/c (m awrdqópo d^dvrac aj- 
desttou , xm qo t yt cizdsovow oi 
dia orme, dXW dew nl) mis vépois düxoj. 
eur WiQor oem gat auTy Creag) 
oi daa Geia cups rtt , dUlue 2! abd asa. 
guai 5l) udAgom ur deo , wx eic xei- 
ew d^óüylpo , dAWa qii; muuelas vlo -|i. 
€o deyéudpu, Kal i mi wa ci T]) dvost- 
Bids deua ey dzrgodyu Aii, Bubv dà aC. 
XóTM, xoa tour, ms Gora aru TE Ty] d maius 
cvy fucum. ls yap Tw hx) 
6 1X) AxuDas aj 6 Ciodorius cusan - 
9là fgulustega, auAAdoow di 6 Xie 
xv. | 

€. OTI TINOGZKE! KYrIOX 
O^oN AK A1QN, ] OzoAanruror, 
1? 2e0cx| ajvi T8 mud , OG rl *. Er 
Xv&4ot THC rra duré , O1 di 7y/. dovCay 
Tí Qu; KY'c dpi gap qo TA (Qo 0f 
mote y exea zen, 

É€)riTENOYEZ. Zmutiuou) 0n s2- 
Ji» aor? uvcxeD) "mo xupis , Qao 
di sdiy vdtavr, Kay. 92 édoc Omalan, 


Ka] ix ad ém , 20toxd xves(B)» 6dt» dew- 


Bd» , rel ds Zin d almo durd T xa- 
xa. Om 4 WUpTe 0 A'dup , sx cle 
uv , wd* Tiv qUmcY €ig by Cmcrta Text, 
dió (now, A'dd p. rü 61, Ka] 5 d aupcniot tig 
8x diy cidtra) , dk vo Grojuz dwrd ,aruv- 
Oan?) sí i vou durd . 6 di Ycoxe/rtray 
Afguy , Ajay. Kaj piv di al) dgicw X; 
cumeias AgGei vla) aliubi fous , vruuSd- 
"ap ey Tícuwijavo , Ajuósi dA GR 
«Jb uuoWec xu] dyrucizs NE , (& cust- 
adc wall pa. dy quí; mestre bum, 
quriptn wg) Mim S8 . Elpnra, 93 && d ydic 
ud Mrfknrí ps * xg) , ra 1 un Ur Qoo; 
WoaoipiI] jo v iuunl jmusc vic. d afr 
Fovrae , dlarsp 7ta uw «veccit) v6 uta. 
vosyrac, 


ANNO- 


ON PSALMVM i 


. ANNOTATIONES CORDERIL 


- o TA, Píalmum hunc titulo ca- 
g rere. In quibufdam tamen Grz- 
cis excmplaribus infcribitur,aa- 
Bid epitisud fames uio, Da- 
IP uid Pripheta C7 Regis carmen... 

ESS Alij habente) ule md AaCiJ,etrns- 
ediahu 7o - m ECeslus, P (almu pfi Danid, fine ti- 
eff cum — tulo apud Hebreos. Sunt qui putent,Píalmi hu- 
iusle, im — ius auctorcm cfle Efdram . qui Píalmos in ordi- 
ali fin& ncm redegit ac digeflit.. Verüm omnes paffim 





quibufdam 


cum S. Ambrofio , Hilario, Bafilio , Auguftino 


Ei au. Ccerifqueipfum Dauidi attribuunt: ctiam hi qui 
4m ef — alioquin diuerfos diucrforum Pfalmorum au- 
D^. — Gorcs faciunt, vt S. Hieronymus; qui in Epifto- 
la ad Paulinum de ftudio Scripturarü, hunc pri- 
mum Pfalmum Dauidis effe di(erté tradit. Eft 
autem hic Pfalmus adinflar prazfationis ad om- 
nes reliquos , adhortans ad mali fugam , & boni 
rofccutionem, iuftorum przmio,impiorumque 

Jaoplicio propofito. 
1, Beatus vir] Vel, vt eft in Hebrzo,Ze«ri- 
'ogudines illins viri fum ; 9n "re afchre baifcb. 
Vbi dcéi anitaduertunt,di&tionem Hebrzam 
vex afcbre,quam Septuagihta vertunt paxdeiyG-, 
beatus , duci à verbo ^ afchar, id cft, direxit , 
vete ambulanit,vt dcfienet quod dicitur Grace, 
d yTH xem pSUrTw, bene incedentes, felicster ten- 
dentes , vx ad hunc locum notat Auguftinus Eu- 
gubinus. Nimirum diuinus Spiritus hoc fignifi- 
Ffduuae Care Voluit, omnem huius vitz: felicitatem in re- 
ira bui; €t € ambulando & proficiendo confiftere ; illud- 
eenfiftit in que ipfum effe quod m: viz perfectio- 
prf" nem, quam incurriculo huius zui coníequi pof- 
VITINIWP-. (onc, quiad beatitudinem ftudio inflammaro ra- 
iuntur. Quare quod apud Se inta eft iaxé.- 
Hagrid, cii eia vise perjetmm tedidi 
Chaldazus bonum, Scholion dusustoy rrepreben- 
Jibilem.. Nos, vt dixi, ex Hcbrzo dicere poffu- 
mus , bene C feliciter ambulantemo . Talis fuit 
Gen, e, lítac, de quo ira fcribitur : Jbat proficiens atque 
Jücerefcens, donec magnus vehementer ejfettw efe. 


1j. 

x Talis Iofeph, quem frismm accrefcentemm honora- 
etx 59' tovaticinio pater indigitauic. Tales &Apoftoli,de 
Pf. 11$, 6. quibus in rcgij Vatis przdi&tione dicitur : Exn- 


165 ibant, quod in via Dei vlteriüs progrederen- 
tür. Quà item refpexiffe videtur lobus dicens: 
Tob 33,11 F'efligua eius fecutus efl pes meus. Vbi non finc 
myfterio vocemHebrzam, cui refpondet nomen 
vefhigia, Caietanus interpretatur beare; feu beati- 
tudinem , vt fenfus fit: Beare tunm fecutss ejt 
mtis : quo denotatur, beatitudinem noftram 
in eo fitam effe, vt Dei veftigia fequamur,& vias 

ac femitas eius cuftodiamus. 
Nora autem, non exigi à bono viro, vt non ab- 
, , tatin viam peccatorum, fed,vt non fter in ea, vt 
relpesegen non diutiüs moretur in illa. Verüm ad impio- 
] -— rum confilium ncc abire permittitur : in confi- 
fiendum, lioenim impiorum, magna crimina inrelliguntur; 
mairare inpeccatorum veró via, minora purantur delicta. 
44mitie- Maena ergo delicta nec.ad momentum admit- 
da quidtm. tenda ; minora quis non admittit ? Satis, fi per 
correptionem non maneant diutiüs. Ad hunc 
locum ita pulchré diuus Ambrofius : [Non 4 te 
exigit, quod vltramaturam eff , vt peccatum nono 

Toxvs I. 


17 

ANNO- 

TAI10- 

NES COR^ 
. . DERII, 
facias ; féd vt non maneas in peccato qnadam fla 
ttone diuturna: in grasiora ne abeae,m lessoribid 
ne fles. Numquam giouiora crimina vel appare- 
rT€ permittenda funt, fcd quamprimum iucci- 
denda , quz autem mihora funt , ca fatis cft (i 
non permirtantur fubfiftere diutiüs, 

nip M. Et in catbedra pefhlemtinm.] Gra 

C€ Aus y.quo ncminc Septuaginta folent vti non 
ad peftem, fed ad peftilentem fceleratumque ho- 
minemfignificandum. Exeinplofit locus in Pro- 
uctbiis:egevs i, dvBddve, d daaCay »gpis zaheT ras. 
erf udax, C contumax, C arrogans, pefhiens vo- 
catur, Eccerté S, Hieronymus in huius Pfalmi 
expofitionc,pefhlentism legitfe videtur, id quod 
iam inVulgata peffilentia habetur. Itaque pro pe- 
fhlentibsa, inquit, in Hebrao,de/wfora habetür, 
n Ícilicecomnes difcipulos peruerfus dcétor 
iludat. Hinc Aquila pro aja» vertit dpssacay, 
deriforum : quod etiam notauit S. Ambrofius ad 
hunc locum. Symmachus vceró tranftulit:ka/ t 
18lídra Ehityrdy 5 senem." £t in catbedra infi- 
diatorum non. communicauit, Quinta denique & 
Ícxtaeditio habent: Ka43 xia tear ipar x7 
ivpltw.. Et im catbedra imquorum mcntis non ejt. 
Quód fi forté cuipiam Septuaginta vocem He- 
braam 9i lerfim , id eft irriforum , ininüs pro- 
prié aequdy , peflslentium, rcddidiffe videantur; is 
Íciat A«digías , quod homen apud Gricos conwi- 
eium fignificat, fic di&um effe quafi japlar , hoc 
cft peftem,. Vnde non mirum, fi Au ér«r, hoc eft 
conusciatores & illufores, dixcruntaoneis, peflslen- 
tés. Idein enim eft Aupàr apud Septuaginta, quod 
Midhe- , sllmfor. 

Huiufmodi crgo homines proprié à regio Va- Irriferes 
te nominantur peflslentes ; quód eorum late vi- Junt ma 
tium malefica & funega contagicne proferpar : M" 
S.Paulus eofdem vocat deiferante femetipfos. in. Ephe(. 4, 
Graco cft donis. diuus Hieronymus vertit 19. 
indolerios , qui videlicet de nequitia & maleficio 
nullum dolore concipiant. Hi nimitum tor- 
rentem illam euomunt laqueorum,Loélis carmi- 
nc celebratum. Eiufmedi funt illi, qui communi 
olim nomine diccbantur ewer[;re:à quorum mo- 
ribus etfi plurimüm abhorrebat in adolcícentia 
fua D. Auguftinus,tamen cogebatur cum illis vi 
ucre pudore impsdenti, vt ipte confitetur. Horum 
proprium eft,tan&iffima quzqueirridere,cleuare 
diuina iudicia monita fzptentum afpernari, odif- 
fe przceptores , illudere aliorum. verecundiz; 
damnare bonitatem. Vide plura de his infrà ad 
Pfal. 5 s, verf.4. annotata. 

Pulchre huius cathedra fabricatione defcribie Quomodo 
Hugo de S. Victore. Qi malum, inquit operatur, catbedra 
catbedram fabricat: in catbedra fedet,qui in malo cesa 
perfenerat.. Infirumenta operis mali , (amt quin fobricstar. 
que fenfus corporis: materia eff, sflud quo quifque 
explet propofitum prame volwntuis. eXModm fn- 
bricands talis efl Vifis eligit, fermo pracidit,of- 
ficinm coaptat, experientia cempomit, V 1[nr perti- 
nct ad oculum , [fermo ad auditum , ojicium ad 
manum , experientia ad. olfatism. C gujinm. . 

Quem in prato opere spi propter f£ atio delecízt, 
1: in agendo gu[lat.: quales e gula C luxuria, 
Cnm antemip[e aclis pos per fe men placet, 


/4 


Vex m 


quid. 


Prou42,14 


Lib.Con- 
feil. 2.6.5. 


18 


AxNO« fid per id quod agituv , alid quod ic iderat,bo- 

TATIO- mo con(iqui cupit , sje de longe o/facit : qualia 

XEsCoR- fint latrocinium o» fartum. («eque emm latro 

DERüL — em deletlat bossinem occidere, fed delellar jbo- 

lia pojfidere:neque fnrem.iimen foffedere,féd pe- 

cnniam obtinere, 1Hla quinqua injirumenta non. 

eperantur in omni mre. seno tamen funt, 

peccata, vbi omma imul snseniuntuv, vt cff ver- 

bi grarjaluxuria. Cum enim primum ardorem 

libidinis per cogitationem. quis mente concepe- 

rii, Ad imiplendam desnde prawam voluntatem. 

per oculos materiam eligit , quando con(ortem, 

Turpundsuis cam, qua magi placere poil: ,fn- 

quirit, Dade per jermonim niatcriam pracidit; 

quia inuentam noxus. per(najombin a jlatm vc- 

(itudimis ad confin[um peruerjitatis trabit. De- 

' inde officio coaptat ; quia iuga ob[equio. ( quafi 

palpando ) in prauo confenfu confirmat. e/fd- 

aptaià materia fabricam conilrum quia con(en- 

jJ commumi Lalito, ad atium turpitudinis venit. 

Qnatwor ergo sila, boc efl, eligere , pracidere , co- 

aptare conj were, quatuor [mnt psjlilla cathedra: 

qua vidclicet cathedra tunc cathedra peiislentia 

fit , quando prauum opus im apertum veniens, 
piura corrwmpi. lac ille, 

Qui variis difciplinis dant operam , multum 
temporis in illas infumunt , & vix tandem ali- 
quando variis exandlatis laboribus , poft longas 
lucubrationes,alios do&uri in prid nud aflur- 
gunt. Neque omncs fine difcrimine ad hoc mu- 
nus affumuntur ; fed illi antüm, qui plurimüm 
valent ingenio, & alios longe fuperant. At vero 
impius,quem hoc verfu depingit Dauid, vix in- 
p viam, iam pro fugocftu alios erudit. Sci- 

icet quicumque peccat , alios fuo exemplo in 
peccarum pertrahit ; & flatim ac difcit peccare, 
in cathedram aícendit , vt pro fuggettu dlios cri- 
mina doceat. Ncque ad hoc longa temporum in- 
terualla aut mentis acies deliacratur ; fed qui. 
cumque ille cft qui pecca fuo crintine in fimilia 
iacula percrahit auditores. & fpe&atores fuos : 
vti pulchré Pettus Chryfologus Sermone 4 4. 
his verbis docet : Er im catbedia pejlilentie non 
fedut. Impiezatem probe qm facit , amat qus a- 
mat ,non potefi non docere, Hunc cfl, quod docens 
smpsctatem , pojilentze rcfidet in cathedra , c 
fermone. mellito virus dottrina. letalis andienti- 
bus fie effundit. Eclix ergo qui in hac peftilentiz 
cathedra non fedit. 

i. Sed in lege Domini voluntae eiu. ]. Ob- 
Legs diii- fcruant Hebrai min rborab , id cft , legem, dc- 
sami- duci à verbo my jarab, id eft, à docendo ; vt 

tatio eft a- ] R . hi 

Tias. lit princeps & exquifitum genus doürinz, Phi- 
Jepa, — lofophia pulcherrima, quz antiftat humanis do- 

&rinis,czlo cognata fcientia. Grat viusr, legem 
appellaucrunt, li homines afpicias , ab zquitate; 

i. eum, à religiofo cultu, quem fcmpiterna illi 

naturz. beatiflimzQue triburmus, quod cüm re- 

6 ficti nequeat non cognità Numinis pe 

tij, & mcd imbecillitate at uc ob igarione 

erga diuinam maicftatem ; hi, vt legts meditatio 

fic veluti apex Theologiz, & omnium earum rc- 

rum ccgnicio, qua'ad confequendam fclicitatem 

Pí11.89,11 pertinent. Hanc regius idem Vates eruditionem 
Sap.to,ro. cordis nuncupat j Salomon autem, fcientiam 

nétorum. cs 

Notandum autem, quód non dicat, In volun- 

gatc cius lx Domini; fcd, /n lege Domini velun- 


Virtus a- 


, vitium 
£s dija- 
sur ac 
FEHNT. 


" EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


^ 


. tionc omnis animi voluptas & gaudia. hauritur. 


t4 ei. Nam mulu (inquic Hugoà S.Vidtorc) 9, 
babent legeman corde , (cd non babent corin lege, m 
Legem in corde babent, qzi cov mojcust veritatem; tem ma. 
cor im lege babeniqui dili nu veritatem Qui ve- cpm 
ro legem im corde babent , mon cor in lege ; bi por- "n 
tant legem , not, poriantur à lege: onerati futit,, 

mon adimti quia (aentia , vbi mon eil caritas, 
granat, non allewat., 

Porro quod Vulgatus ait; n lege Domim v6- ouepyuj, 
Inntas eius , proprie ex Hebrzo legitur , velmpras leru ef 
tiu. Si quidem ex legis di(ciplina & obferua- v?lsia 
Animi. 
Per legem denique non folüm) Dei precepta, 
fed & inftitutione,& doctrinam morum vniuer-. iqém. i- 
fam intelligit, quà Deus nos fuam voluntatem fedigam. 
& totius vitz: informandz rationem edocet. At- 
que hoc modo toc Scriptura facra lex dici poteft, 

uomodo S. Gregorius Nyffenus Przfatione in 
Cantica exponit, dicens ; Spiritale ligas nomen 
comprehendat etiam bisftoricaé narrationes: adeo vt 
vmner(a 4 Deo inffirata Scriptmra, jit lex iis qui 
spfam legmnt , non folum per precepta, fed otiam 
per hifloriam erudiens , C» ad cognitionem myjle- 
riorum, C finceram vita iniliutwnem, Hac Íci- 
licet lex Domani tmmaculata, comuertens animaé Lex Du 
(vt alibi Dauid canit) c fapientiam: prastan; trfotan- 
paruuis , reficit, recrear & cranquillat animam, "49: 
& cordis fitim famemque excruciantem reftin- 

it. 

"4 BIDEM. Etin lcge eins meditabitur die ac 
nitie.] Poftquam de viroiufto dixiffet, Im. /ege 
Demini voluntas tus , id c(t Dci fcita, & leges 
amabit ; ftatim fubdit: Ersn lege esnc Pedstati- 
ter die ac nolle: id eft, torum tempus ftudio le- 
gis infümet,ita vt eam € lecto furgens memorià y, py a; 
recitet , cubans ruminet , comedens audiat , lo- iuitw le- 

uens conferat, fedens legat, vacans difcat,& (ic gem De 
die ac nodte hanc legem Domini affidué medi- p^ iind 
retur, Hoc nempe confert virzus, vc non folum 
ments tenebras difcutiat , & lumen infundar, 
quo facilé abdita quaque rimari poffimus ; fcd 
& propenfionem addat, vt ardenter & indcfefs& 
dogmatibus legis vacemus.— Lex enm ( vc ad 
hunc locum fanétus Ambrofius ait) volmnzarios 
quarit; quia lex "Domim srreprebenfibilis cfl , con- 
nertens animai. [Nemo auicm conuertitur , nifr 

x1 voluntate conuevtitur.— Voluntarius antento 
ab(condit , C fen[um furatur laboris .. Ideoque 
dise. ac nocle im lege meditatuy : im quo non. tam 
continua legends poilulatur antentio , quam fer- 
mande legis affciius . Ile enim plene meditatmr, 
qui spfi jbs lex efl, fcriptum im corde fuo opws le- 
di intendens, Virtus cnim ac pietas , quam quis jug; 4a 
colit , atramentum eit, quo lex tora fcribitur in. best legem 
cordibus iuftorum & piorum hominum. Nam Dee? 
ficut in libris facile fenfa fcribentis haurimus; zw d 
càdem us ratione , qui pius eft, facilé omnia j,,, 
qua in lege funt agnofcit, & quafi fcripta eflent 
in vifceribus fuis , omnia contemplatur. Atque 
hoc cft quod Apoftolus docet ad Romanos fcri- 
bens his verbis: Cm emn Gentcs,qua legem non 
babent , naturaliter ea, qua legis [unt , facinnt, 
exa [mods legem món babentes, spfs fita [unt lx: qua 
eflendwut opus legis fcriptum im. cordibns fous . 
Vbi Vm € illa verba , Zrft fibs funt. lex ; ac là 
dicat : Illi, qui mandata legis operc complent, 
ipfi fbi funt lex : id eft, legem in feipfis inuc- 
unt , & non aliter noucruni ea qux ad legem 

fpcctant, 


P6. 15,5 


Rom.;,!4 


Iuftu: [iii 
ipfi «ji les. 


i 





ju I 
fpe&ant , quàm femetipfos, Quemadmodum 
cilicet. nonnulli docent, Angelos non indigere 
ix Ípcciebus rerum, vt multa cognofcant ; fed à ne 
Angelorum naturam , inflar 1j cierum & imagi- 
.num effe ipfis , vt per spine cognofcant : ad 
hunc modum vír pius quodammodo intra fe ha- 
bettoram legem expaniam & ex pofitam, vt nul- 


73 E ms cà ctiam quz abdita funt legis, digno- 
LT cre pollit. 
- Idem fan&ias Ambrofius ad hunc locum ad- 
TET ducit lcétionem Aquilz, ui legit: Et im lege eins 
Mee fun refonabit die ac notte, Vbi,quam nofter Vulga- 
7 p af C05 meditationem dixit , Aquila ad inftrumenta 
"fci — mufica referr, que manibus perculfa,fuauem fo- 
wàm ver- num edunt. Scilicet magis meditatur legis fcita, 


& potiüs perfcrutatur, & penitiüs rimatur , qui 
em opcre complet, quàm qui cam mediran- 
expendit. Vnde quod alius meditationem, 

alius tonum tranftulit. Porró totum hoc 

tium virtus conficit; vndelegis fapientia, & ab- 

. ditorum myfteriorum cognitio in Scripturis fz-- 
p comparatur fono, qui per rympanum & fimi- 
ia inftrumenta editur, vt S. Ambrofius ibidem 
2) exponit his verbis: Qui voluntatem babnit ss. 
lege, C meditabumr in ea: ant (ficut Mquila po- 
foit ) refonabit in lege , vt precepta legas refonet 
vita eins, mores ve[ultent,, ficut sllorum,quorum 
sn omnem terram exiuis fonus, Vbi S. Doctor 
acuté obferuar, P falmiftam non dixifle, Inom- 
nem terram cxiuic verbum corum;íed,In omnem 
terram exiuit fonus eorum : quia nimirum lon- 
giüs refultat fonus, qui manibus,quàm qui voce 
cditur, Pari itaque ratione nos quoque faciliüs 
myfteria legis haurimus, & aliis exponimus per 
opcra virtutis, quàm per voces exhorrationis. 


sg 


Pfal. 1$,5. 


e arbori y. Et erit tamquam lgnum . ] Id cft arbor, 
frepferá— cuius partes omnes eleganter Hugo Victorinus 
s Prinbr— ayslicat ad hominem iuftum. A adicem ait elfe, 
pueris 4 Bem: Jpitem, (pein: ramos caritatem: medul- 
plicata. . . ? E 
lam intentionem bonam: cort;cem, conucr[atio- 
nis fpeciem : folia, iuftam a&tionem : fts, bo- 
nam famam : frwcium intus per conicientiam, 
foris per do&rinam , in per gloriam. Alias 
morales applicationes habes tuperiüs in Catena. 
" Omma vi. — Notaautem,quod non dicar, Erittamquam ro- , 


ver yw fa, nec tamquam oliua, aut quauis alia pulchra 
«f ^ fiu?- 8 formofa arbor in particulari; fed tamquam li- 
rant ^^^ enum . quafi dicat: Dummodo diuinis fluentis 
roximé aífiftat, quodcumque demum lignum 

uerit, quantumuis aridum & ficcum , in Hores 

& in fructusaletur immortales, Tora iufti feli- 

citas ab adiunctis gratie aquis oritur; quibus 

cim careat impius, efttamquam puluis , à quo- 

, uis vento facilé exfüufflabilis, Scd puluis vnde 


s Aqui pa- poterit acquirere fibi foliditatem ? Sané ab ad- 


E pues iunétis lacrymarum aquis , quibus homo repa- 
"omm  Taturad viram aternam, Adde hanc aquam pul- 
remp, — Ueti, in quem re redigunt peccata, & ita loli- 
€» frw- — daberis, vt poffis viuis lapidibus rea dificari ; & 


£m P^ licer aridum lignum fueris , parnicentiz lacrymis 
» je. perfufus , virorem gratiz recuperabis,& iuftidiz 
fructus vberrimos germinabis. Quod enim prz- 
ftabat viuidus fons in paradifo, hoc in terra pec- 
: cati przftat aqua verz: paenicenaz , quz vcl ari- 
4 diflimos truncos facit exurgere in fructiferas ar- 
bores. Ad illam Tertullianus libro de Parniten- 
1tiaexhortansait: Rape occafionem inopinate fe- 
lcuatts ot ille tn nibil quondam penes Denm mfi 
Texvs I. 


1N PSALMVYM L 


I9 
fila. fitule , € aree puluis , C vafculum faul ANNe- 
arbor exinde fias illa, qma penes aquas feritur, C TATIO- 
im foliis perennat, C in tempore [uo fruttus Aft, NES COR 
que non ignem , mon fecurim videbit. Ecce tibi pegar, 

uàm inopinara feliciras à fqualore & contri. 
uone paenitenriz. nafcatur : mediante cnim illá,« 
qui vel pulueris inftar,vcl confraé&ti vafculi ia- 
cebat; exurgit in arborem, & adalta tendens,mi- 
rificos falutis fructus affert. 

Intpz x. Quod fruttum dabit in tempore.] 

Eft hic duplex fruétus à nobis meditandus : al- 
ter operum & myfteriorum Dci; alter operum 
noftrorum. Fructus myfteriorum Dei eft omne 
illud boni & vülis, quod ex Chrifto & per Chri- 
ftum nobis accedit. De ipfo namque dictum le- 
gimus : Er erit tamquam lignum quod planta- Fruffwm 
tum cit fecus decwr[us aquarum , quod fruiium Chrifti 
fium dabit in empore fno : Aquila legit , quod 14's 
traníflantatum cii. Eo quod, vt fcribix Ambro- 


"fius , primà fit plantarus in. Virgine, & pofteà 


traníplantatus in paradifum; ficut dixit ad latro- 
net: men, 4men dico ribi, bdse mecum eris im Luc.í3,43 
paradifo. Hoc lignum fructum non tulit , ficut 
reliqua arbores, fed dedic; quia voluntarie lar- 
gar & donat. Et dedit 1n tempore ; quia pro- 
edó lignum fapientiz cft,& ideo debet fructum. . 
fapienter dare, & erogare prudenter, Nuncqui- 
dem in certis & ftatutis temporibus fructus gra- 
tiz donar, quoniam corrupubiles fumus, & abt- 
s vlla interruptione vacare exercitationibus 
iritualibus non valemus ; in futura autem vita 
ruétum gloriz femper dabit, quando nos im-^ 
mortales facti , eam temper mereamur, & pofli- 
mus accipere. Fructus autemopcrum noflrorum Frsdae 
non vnus eft, ficut ncc opcra noftra vnius genc- yp rencvd 
ris funt. Nam quzdam funt bona, quzdam ve- deg 
ró mala. Fructus operum malorum eft mors, 1 . 
& perna, & calamitas; fructus operum bono- 
rum, ex Chrifti gratia fa&torum , eft vira gratiz, 
& cranquillitas mendis, & multiplex donü Dei in 
hac vita, & immeníum gloriz pondus in futura. 

InipEM. Et folium ei non defiuet.] Com- 
pafar hic iuftum cum arbore d««6 (emper vi— 
rente , fcmper efflorefcente, & beariffimo fru&tu 
redundante, Ezechiel quoque Dauidem imita- Ezech. 7. , 
tus, eodem modo myfticum nobis & arcanum Tre fi 
emblema viuis coloribus arüificiosé depinxit. 1; fompeh 
Pingit enim in primis rorremrem,puta Ecclefiam, forenri, 

& in eius ripisarbores pomifcras, quz Thilenfes inzra ft- 
(de quibus B.Damianus lib.z. Epift.17.) & 4E- sso «m 
yptias (quarum meminit Plinius lib. 16. c. 11.) M 
oliorum fempirernà viriditate exuperent, Ao» 

defluet, inquit, folium ex ei. Tam tfru&uofz au- 

tcm funt atque abundantes , vt per fingulos men- 

fes adferant primitiua.. Hoc emblema eft pullu- 

lantis in dies animi , & meritorum copia cxube« 
rantis;de quo fubdit: 

I8i1DEM. Ét omnia quecumque faciet pro- 
fperabuninr.] Grace sgzdoduSüzvras, Vd cft, bene 
dirigentur ; Va fan&us Hilarius exponit; Are- 
tas vim facic in verbo illo Grzco, vt doceat de 
viro, non de ligno, locum intelligi: quia drrsgere, Elea om - 
ac dirigi innuunt mentis opus. Lignum enim ^ia ceope- 

rater folia & fructus , nil ampliàs haber quod Tener ww 
aciat : at viti iufli , prarfertim à Deo electi, ipfa "P 
etiam mala opera & peccata pracedentia bene 
diriguntur,& profperé fucccdunt; quia cocperan- Rom 83$ 
tur in bonum, caque Dcus dirigitin falutem cius, 
C i dum 


20 
AwWo- dum per finceram contritionem ac veram parni- 
TAT19- tentiam deleta , maioris poftmodum cxiftunt oc- 
xtzs cog cafio dilectionis, & caufa feruoris ; vnde fit, vt 
»iRi, quandoque Dcus peccatorem panitentem ad al- 
torem virtutis gradum euchat poft parniten- 
«iam, quàm priüs teneret, cim innocentiam fer- 
uaret. Nam ( vt pulchré Petrus Chryfologus 
Sermone 3,) apud celeffem Patrem filins [wr 
st plua de venia, quam corruit de rearu, 
4. [Non fic mpi) , mon fic » [ed tamquam pul- 
mii, quem prouctt ventu à facie terre.) Poft- 
uam de pio dixerat , ipfum daturum clfc fru- 
m in tempore uo ; L'ilice in die mortis, & 
poft illam , 1uxta illud : eat; morrm qmi in. 
Domino moriuntur. Opera enim illorum [equun- 
tur illor, numquam moritura inter zterna celo- 
Jipew,y, Tum gaudia, & erernüm pramianda ; quando 
$a praw | fructum confequentur centuplum laborum fue- 
difergus-. rum, centuplaque feenerarione fudores hic pro- 
qa fuíi rcfundentur ibi remuneratione aterná. Sub- 
.— iungit de impiis : Ion fic impij, non fic : fed à 
facic magni. Dci difpergentur , vt puluis arcz, 
qui à vento rapitur ; vt palez, qua excutiuntur à 
* — tritico ; vt zizania , que ignibus committuntur. 
Itaque opera fequuntur vtroíque, beatos bearo 
fine coronanda,impios numquam petituris igni- 
bus crucíanda. quz eft omnino. infcliciflima 
impiorum condiao. Delrius nolter parce fecun- 
dà Adagialium veteris Teftamenti, Adag. 14. in 
his vcrbis , T amquam puluis, quem proncit ven- 
tis, Obíeruat prouerbialem locutionem, quz lo- 
cum habet in iis quz vi maiore huc & illuc im- 
pelluntur. Huic non abíimilis cft illa Iobi de 
impiis in cumdem fenfum loquentis fententia: 
Yob.11,18. Erunt ficut palea ante faciem venti, C ficut fa- 
Prae pe will quam turbo arn Vbi impios cum pa- 
sritica cem. |Ci5 comparat, adoftendendum,quám futilis eo- 
paramar, Tum potentia, quàm inanis gloria quz cà faci- 
licate diffipatur , quà palez à vento vehementi, 
aut fauilla,arida & fine pondere , ab incitato pul- 
: uere propellitur. Eódem fpe&at illud Euangc- 
Mat.,11. lifte : Cuius ventilabrum in mann fna, C* per- 
mundabit aream. [uam , C» congregabit triticum 
uum im. horreum, paleas autem comburet. igni 
snextinguibilo. Vbi fimiliter in ventilatione iu- 
dicij , mali paleis , bóni triticeis granis affimi- ' 
lantur. 
Eidem fimilitudine víus eft I(aias , cm po- 
15.17, 15. pulo impio minitatur , dicens : Rapsetur ficut 
puluis montium à J pus venti , CF ficut turbo co 
ram tempejlate. 1d quod Scptuaginta clariüs ex- 
prefferunt his verbis : £j ddp mA) iÜrn m224, 
els v derB- mu. Bía Qipoplry. Kal irerweagxaet dvrir, 
à) Tijjw dvriy disZerad , ds yore dyVpu Mrjnrzwy d- 
mirar. ripa , X) ds norrprir Qui xxraryie eiquen. 
Tamquam aqua multa, genas multa, quafi aqua 
multa per vim impula. Et extermimabit eum, 
G longe eum putat , tamquam puluerem 
palea ventilantium coram vento, C quafi pulue- 
Quid hic. Tem rota tempe[las impellenr, 1n. Hebrao autem 
per piut- hoc & aliis locis ciratis pro puluere ct yis moz: 


Apoc.14, 
1. 


Siewt probi 
à Dei cl- 


tem prb quz vox proprié fignificat illum tenuiffimum 
fan. ew — Culuifculum fiue lanuginem ,qüz vià cum pa- 
! leis & frumento ventilatur. Solent quippe illi 


qui triturz dant operam,arcas fibi in locisediris 
confticuere, vt ciniüs quilquiliz & glumz venti 
flatu à granis feparentur.. Verumtamen de pul- 
ucre, lcu ficciore terra parte;plerique Patres ac- 


£XPOSITIO PATRYM GRECORYM 


* 


t,ad rem magis, quàm ad Hebrzam vo. 
cem attendentes, Et fane, cüm arez foleant zítu 
ficciores effe , ventus plerumque cum glumis il- 
lis multum fimuleterreni pulueris auchit atque 
nom Nec ratione myfticà caret, quód Vul- , 
gatus hic puiwerem: vetzere maluerit ; quia de 
peccatoribus agit, qui tecrenis opibus con&den- 
tes , fc firmos puzant , & fubuera non poffe; 
cüm tamen à Dco leui momento aucllancur & 
difpergantur, Optimé item pulueri comparan- 
rur iniqui , quos ventus, id cft Spiritus fan&us, 
prolicit à facie terra, & à confpcótu hominum, 
nc Ícilicet eorum praua opera diícant, atque imi- 
rentur, Hacenim ratione Deus iuflis ac piis vi- 
ris maximé profpicit, cauendo ne exempla ini- 
quorum oculis animóve excipiant , quibus ad 
malum alliciantur. Atque hzc cft S. Ambrofy— - 
ad hunc locum expofitio ; cuius ifta funt ver 
Ex ficut pulnis proucitmr à facie vents sta c T 
prowcientur C. diffipabuntwr à Spiritu. aniio, 
qui terra fernili atque fecunda amma falutaris, 
ficut ventus e,fujler aifarare con[nenit. In cum- 
dem fenfum exponit ibidem illud Canici: Swr- Cantay. 
ge Aquilo , C vem zdnjler : C perfia bortwm 
meum, C- fluent aromata. Auftrum vocat, id cít 
Spiritum fanétum, vt hortum fuum, fcilicet Ec- 
clefiam,aut animá iufti, ventiletac perflet, id cft, 
excutiar pulucrem quo fordenr plantulz; hoc eít, 
amouea: iniqua exempla malorum, qu& piorum 
confcientias ad malum trahunt ; vt, iis amotis, 
fluant aromara,nempe opera virtutis, qua fuauco- 
lentiam emittanr. S. Gregorius lib.7. Moralium epi is 
cap. 11. hunc Pfalmi locum exponit de iis pec- merde 
catoribus, qui paenitentiam nimis procraftinant, Ps «t 
& in inem vfque vitz differunt:tales enimtem- ^7 
pore mortis exanimabuntur , & peribunt tam- 
quam pulnis; quem proucit ventus à facie terra. 
Cüm enim nulluma habeant humorem virtutis, 
quo contineantur & conftringantur , inftar pul- 
ucris omni vento etroris circumferuntur, & per- 
uerfis fuis opinionibus diftrahuntur, & quaft ad 
nihilum rediguntur , ac. fi ampliüs futuri non 
cifent poft mortem. 
$.. ANon refurgent. impij in indicis. ] Noa, 
non hoc ita intelligendum vt Hebrai volunt, qui Hebrii se 
in iudicio non rcfurre&uros impios opinantur, 5... s 
quod fimul cum p corum anim per- f,rreáie 
cant. Nam ftulta cft hec expofitio, preterquam asp, 
quód noftzz fidei. & facris Literis aduerictur. 
Sed mon refurgent,, ita ditum puto,ac hi diceret: 
Non flabunt, , non audcbunt leuare caput , aut 
ante iudicem hifcere , & aliquid audacteroppo- —— 
nere, aut crimen excufarce. Neque enim fieri po-. fellitsr. 
teft ( vt reété docet Eufcbius fuperiüs in Cate- ir T7 
na) vtnon veniant in iudicium impij,cümlcri- — 
pum fit in Ecclefiafte in finc libri : Cuncóz q*4 Ecdeis 
finnt adducet Dess in wudicium pro omni errato, 14- 
fime bonum, [iue malum illud fit. 'Tacco Euange- 
lium (quia Iudzi illud non admittunt) in. quo ; 
legimus: Cum venerit Filis bominis in maicftate Mat. "m 
fü, &c. congregabuntur ante cum omnes gent. 9^ 
& in fine fubiungit de malis: Er ibant bi m fup- Toihaé- 
plicium esternum , imjla antem in vitam eternam. 
Paulus quoque ait: Omnet nos manifeflari opor-. 3. Coh 
tet. ante tribunal Chrifli, vt referat vnn[quifque !^ 
propria corporis, pront gejfit, fime bonum, jygc ma- 
ium. Non rcfurgent ergoimpi] in iudicio, quia 
in co cadent causa fuà, & damnabunzur. Qui au- 
| tcm 










IN PSAL 


tem in iudicio furgent, habent VES vcniz, vt 
, S. Ambrofius fcire notauit in Pfal. 118. Quare 
Omni im-. dicendum, mnes quidem impios ac manifeftos 


py [nbibüs peccatores iudicandos cile iudicio damnaconis, 
omma. Quo debita cuique paena decernctur ; non tamen 


5: fed xoa. Ornnes iudicandos effe iudicio ditcuflionis. Qui 
pe aria manifcfti. peccatores nullà opus habent difcuf- 
eium /ubi-. (ione, cüm fuam liquidó adferant damnatio- 
bunt difeu[- nem,qua tunc orbi innocefcer. Atque hoc fenía 
» fané&ti Patres digere folent , omnes quidem pec- 

catores perituros in iudicio; non tamcn ibiom- 
Rom.2,11. nes iudicandos. Nam vt Apoftolusait, Qai fine 
lege peccamerunt, fine lege peribunt,: atque ipfo- 
1oan.3,13. met Chriftotefte , qui non credit, iam smdscarus 
eii, Ex his patet, quàm opportuné Pfáltes, ficut 
initio huius Pfalmír dixerat, iuftos non abirc in 
confilio impiorum ; ita hic viciffim dicat , impios 
non refurgere in iudicio. iuftorum ; fignificans, 

long? aliud forc iudicium iufti, & aliud impij. 
6. Quoniam nomit Domiuni viam iuilorum.] 
Id e(t, placer illi via iuftorum, ac diligit eam, fic- 
Prou.:$, ut dictum eft in Proucrbiis: e/bominatio eff Do- 
13. mino via impys qui fequitur in[htiam, dihgitur 
Verbum —— b co, Sdn ein dir uck co ia ndi in facris 


di uid in Literis, pro co quod eft diligere, feu miferari,ac- 


Scripturis. pow Vnde in Prouerbiis , quod nos lepimus, 
"ime 1, onit iw[Ina iumentorum [uorum an: mat; Scpmua- 


ginta tranftulerunt d2s6p$, miferatur. Quam ex- 
pofiionem. probat etiam Paraphrafis Grzca fu- 
riüs pofita. Sic dixit etiam Diei per Amos ad 
Amos 5,2. aclits : T antummodo vos á ated omnibus 
.  Ebgnationibxs terra; hoceft, dilexi, elegi, amaui, 
Bis M E ua fententia illud. intelligi ct. caufam 
florum ex : dae g! porest 
De», perdi. quidem quare. iufti. faluentur , eile in eo pr- 
fio imperi cipue , quód Dominus nouit viam corum, & 
exis — (uà miícratione dirigit , ac profperum cur- 
fum tribuit : * um caufam quare impij inter- 
cant, ipfam illorum eile improbitatem, iuxta il- 


IN PSALMVM If. 
Secundus Pfalmus propletia eft tirca Domi- 


^ Q' dU nesc Va? uit eveotimrela E2iv eic vov 
«0 Keetor.. Mbond dà & aes vet T Yudakay 
vl) ic üemy dAGgew uciar , X9) ON 
«-gdscuom üusiy H'ogdn x, Vidmy , 
xg] óc ddiy &x qwrw 0 xvgy(O» fAaGi- 
ovra, , aeraprios dé xg Vaid e Zero] nl) 
iaurd. dófar, xz) a9c ud Cic iv mew 
orTag cüg] , Tác dV dareiSoUvrae vuv- 
agile à» Baavela lqupi. Té 4dp 
xad fuor nd wer. — Apa) Sv olore 
qer?ua(,u 5 aestimo, spl Qnam. 


MVM L 2I 
lud Ofce : Perditio tira Ifracl: tantummodo in, ^NNO- 
mt auxslsum ruum.. Aut viam licet accipere co- TATIO- 
quata, [pem, dejideria , Yuftorum igitur defideria Nzs con- 
& cogirara nouit Dominus , & illi grata (unt, & p&n1t. 
illa fecundat ; impiorum veró iter ac fpes peri. Oc 13: 
bit , & irit erit ac vana : neque cnim fuccel- fnr 4r 
fum habebunt eorum defideria. Viam porro fi- fofi a 
gnificare cogitationes atque confilia , teftis cft eipiar. 
líaias: JVem emim cogitationes mee y cogitationas i555. 
vejlrz: neque via velira , via mea, dici "Domi- 
mus. vt contrà de iuftis dicitur in Pfalmo: Qo. Pdl.9,15. 
miam non in finem oblimio erit pauperis , patiehtia 
pasperum ron peribit in finem. — Patientia nam- 
que pauperum fpes illorum eft : cuius vt com- 


potes fiant, patienter expectant. " 


InipEM. ter tai penk peribit.]. Vbi no- 
ta , Vatem non dixilfe ( vti confequens erat : ) 
Jtr antem ympiorum non nosif ( mhil enim il- 
lum omria inípiciétem oculgm fugir.) fed,quod 
iftiufmodi ignorationem fcquitur, pofuit, persiir: 
id eft, ad interitum & ruinam Illos perducet, 
Itain Proucrbüs legimus : Ja impiorum tene-. Prouw.a,té. 
brofa , nc[cimnt vlbs corruant,. & alibi: 1er aw-. Proui2; 
tem smpiorum decipies eos. Ier itaque impiorum ?* 
peribit ;. id eft corum canfa , rationes atque de-. )mpj eAs-— 
' fenfiones peribunt , nil virium apud Dcum iu- '* cadem 
dicem habebunt , improbabuntur, nullius mo- 
menti erunt. Nam lic folet v;a dici in facris Lit- 
teris, vtin Amos, J^iam bumslimm declinant, Amos, 7» 
& in Pfalmo : £r vi peccatorum. dijperdet . Píal.iag 
Ad quem locum fanétus Chryfoftomus: No» oe non 
dixit, inquit, Difperdet peccarores fed, viamip[o- am. peeco- 
rum, boc eil,eorum ailionem. Non enim anería- tersivlei- 
tur naturam, (éd odio habet vitinm. Dari inodo uec LR 
prafentem huius Pfalmi verfum exponit fanctus Leon 
Ambrofius his verbis : Perire uter smpiorum di-. rum. 
xut, non impios: [eruat eorimm fubitantiam, qui, 
Ji conmertamnr , filum iter ampietatis APyItCSD. 


ARGVMENTVM. 


num .Inmuitautem wm primis ludeorum erga 
ipfum. infaniffimum furorem , e quomo- 
do ipfum tradwuri fimt Herodi (* "Pilato, 
€ vt nibil inde Dominus ledendus ; fid 
e contrà [uam gloriam declaraturus fit: Qj 
in ipfum quidem credentes faluabit , incre- 
dulos cverà potenti imperio cofifringet . 
Hoc emm appellat cvirgam ferream. In- 
cipit itaque "Propheta. quafe. lamentando , 
€?* ait: 


PARAPHRASIS 









4 Miu NA vi idpiaZa i2, 1 EMÉ vAnE fremuerunt Gen- 
; E xj) Actoi £ASAETIT QM X6- JS tes, & populi meditati 
ZI P *s (int inania, ? 


EÜrm gg) Aaxc, Cim a9 kuTSG Chai 


Gentes & populos, velipíos vocat Iíra- Gema 


sig YrezwMras , eim «Jc dí H'ev- litas, vel Genciles dicit, illos qui circa Hero- ^?"2^ 
* d dem 
; OTT ! 
d aci ^N ver | 


LV ThE 








22 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


phRA- dem erant;populos veró,effe Iudzos, Manife- | luu ole iOvixovt, Y 2gie rdc 'adaíou, Aga) 
PHRASIS (is aurem in fequentibus, Herodem innuit v 2e)5dpor. Xagiswess di & và, G2 


PAIAVM. 


Peeeant i; 


Chriffum , 


jecatin ' uerfus Patrem cius. 


Purim, 


Lecutio $ro 
faclo ac " 
js. 


Chriflu 
Mx, 


& Dilarum, (übiungens: 
' da Adftiterunt res terne, 
& principes conucncerunt in v- 


nun. 
Ác fi diceret ; feipfos ad hoc dedica- 


runt. 
Aduerfus Dominum , & adüer- 
fus Chriftum cius. 

Declarauit híc , quód qui in Chriftum 
przuaricatur , nibilominds etiam peccet ad- 
Q uid igitur dicentes, hi 

omnes congregati funt ? Senn enim fen- 
tenti: huius intelligitur fubaudito vocabulo 
dicentes, quod frequens cít in Scriptura, vt in 
progreffu oftendemus. Subiungit itaque: 

;. Dirum pamus vincula eorum, 

& proiiciamus à nobis iugum ip- 
forum.. 

Vocabulum djcestes non fecundüm vo- 
cem accepit , fed fecundüm rem. Deficit 
enim vox dicentts , vci dictum eft; vt fit fen- 
fus,omnes conueniffe tantim-non hoc men- 
tc dicentes : Dirumpamus vincula eorum , 
& quz fequuntur. Sed illi quidem fic ; quid 
veró Dominus Deus? 

4. Qui habitat in calis irri- 
debit eos, & Dominus fubfanna- 
bit eos. 

Et non folüm , inquit, res illorum in ri- 
fum de(inenr, & in contemptum ; verüm et- 
iam grauiffimam eius iram experientur. Si- 
quidem fubiungit: 

$. Tunc lequetur ad eos ir. 


ira fua , & in furore fuo contur- 


babit eos. 
Tunc loquetur , fumit híc iterüm pro re- 


i 


. 


il ipfa. quafi dicar : Faciet illos experiri irum ac 


furorem fuum, qua turbabunt ipfos atque 
confternabunt. Dominus autem quid? 

6. Ego autem conftitutus fum 
Rex ab eo fuperSion montem fan- 
&um cius. 

Is enim qui patitur, reipsà dicet ; ifta per- 
petrantibus:Q uecumque tandem patraueritis, 
& E gutumImclneue infaniueritis, Rex confti- 


H'ezólw amm), € ? oar, Ent 

p. THapéenran ($ Ban^á; 3 
yh , € e, eyes cuu» n 
di € ad 

A'rri 73 , pem re)t gio d pue1cuy; 
AfA. 

Ka(g $ xvejs, xaX $ Xesca 
aud. 

Edei£or érmi9u in ei; o? Xeygir ma. 
ead, dw ori ntaiumid x9) eic à 
awrd aatíeg. Ti uy ?toorric , Eu 7raf ns 
cuu Sesidvams ; Kar iere 99 78 M. 
2orw, xe raj C»(aU ou d dro , olt X) 79A. 
2x8 d jentit , wa «t x9] esirne dci- 
Eouly. irdA 

Y- Auatbprizeud ch 3Cuie 
eua E Xmppéapdp do Wer 

Uy oy ray, 

Tà Msorn éx fii Quit ag Cw, do Eod 
eesyua (Qe. Aelzri 22 T) Mor , us 
ena, t o8 C, Urn muro Uwry. emma 
TM Mjronyl T&TO Uo dfgvolag eizrormc * 
Auapprzaup 3c Sui àuip , xu Td 
$e, A'RW- Xmeiyon pA irc Ti 0A di- 
a»óm, Sxóc 

4.0 xa Gray c &y degviis &nc- 
yere) ajrés , € à xvgu C cac- 
(Lvxmte AG. Que. 

Ka] & uvor; tro, elc yz meAdbrtod 
T XgT üuTHG xd eic óreidünube , dA seo) 
ópyfic "réieg 90ao") 7 map! zurd. Éagurimtc. 
Kai 

£ Tórs Aa «C eT; Jd 
Oy" aU , xol & rd 3vud a£ 
(aea aras. 

Tón AaMe] m0? $3 mes, ua Os. 
air) 7E 7éegOlUa üvruG cxcaonusbdei 
ópyüs xg, SuuS Tuesrrivmer Umi, xd] 
dean Acbbrsev, 0 di xve1O 7i; 

sg. Eye 0$ xa resatS bo (Qai- 
Ms Vas cuGo cii Zaey op 
d'y eu GU. e 

Bpé » Kdi 38 esu D xi 
mii 0 n. €n dms a$ dieden- 


T, xj 07 aj uoi, DacAsbc xan - 
] salu, 


IN PSALMYVYM Ih . 23 


Sul, , 3 adl, Y2ndeeevuy Ov $ fan- 
Agiag Vorà «iic uv , rzom dzrury)&NMam TE 
Si qo Éu2nuo , E'mhtA dp 
Iicy oou v eveodraty ua xveAs., 
| C. KygyQ? ease avese ut, dos ue 
& cU, £y mug oy yyévya, c. 
a» ^v , aM) T8 dawpiramo pa 9$ mU 
smrejt Quoi 1j , € «xeso iy ug (Dy eic 
fpi uiae ouyr Qo m4 qoas d Eio- 
Mx, dX üwrii v wolas Serodeizdong Tic 
Amogactac TE muteje (m. id yaegxrien. 
TÓ di epteoy 12r 1D T. arÜesrzrivam cegl. 
pdt viv onda ulus]. yedvos ( dX 6 
«pap Wu ptg tic T eoejs Ti 601. avosnuaiv] 
99 € ut'?ar(a, x; "rapi erra, ) Xi dE ri 
Sura yeh (Do u Suspe) jsuvaruegug) 
€ dj £e enuucin, , T8 Gries ye , i uda - 
^orr Oy , xy maponDueroz Qna, exjaniv] à 
ir durd. 10 onpseon,rb dua, x) 16 muwakdyw, 
Xj v raya adf «ux ev, 
5. Arm('ou mao' iu xo 0er 
[9s yn lu) xe ovo c. G clo 
, [i ^ , b 

naTco/sdiy au (a. míen a T yc. 

XywauoancMó, £21 ulasus 79 xvg/a old 


CnuSexmow. Ov ydp Tp Atjoulpar . 


ei dm. icc visidasplo ipi, rid 
roses wow aisivrera, ng) wlad oiworoplan, 
8 là e£ aui Ümrapzn , di clu diamo- 
T6aX, 

B LTonaatréic alio Ga patet midvpét. 

PáCAw od vedo Banisias loegr M, 
xg) dar omn. 

Ys ex&Unxeea usa cune 
tu Gus, 

KaAdc a9ndiseOs. 45 Iyup2 Bacca 
vl Grarne dpa direi. Tc uA 59 Te- 
d'alot; excUn oc eaxiva xia , alui dà a 
eDeias T8 7rap us] suvosuulu axiwegr. 
O' di muet. pdod Qe» eine. eusteow ie en- 
xiyoit, düAór 2a , xa) Gegrra] pg. Y educi 
gebudpor. E'uc qd 23 Urídu eiyor aia- 
s dicto mAoc Gxa AEG. aie co ul Yepsuia, 
Urt d/eroty 0 7€ Cn 9 yetebc T8 nieg- 
Mstet, xg) lady Gus Qo x?! mte T Ene 
pone ví, dyezAuncs T 7r00v, zt yA 0 S8oc* 
M? gafolc 6 weeopéÜc Coik d d'uvncvunj V pde 
aia7z.su, oixot Vreghh ;. ANN Gn Aorrür 


tutus füm; rcgni principatum declarans à »4n4- 

Sion, omnibus annuntiando voluntatem Dei. "?^4- 

fubdit enim: ME odor 
Prxdicans preceptum Domini. 

7. Dominus dixit ad mc: Filius 
meus es tu, cgo hodie genui te.. 

Rurfum verbum 4ixiq de rc ipfa accipit. 
quafi dicat, Patris nacara me filium decla- Cite 
rauit ; haudquaquam pracepto adoptionis iw. 
dignitatem in me transfundente, fed ipsámet 
fubftintiá, perfonge Patris characterem in me 
exprimente. lllud veró Zedie in humanis 
quidem rebus tempus prz'fens infinuat (tem- 
pus autem przfens apud nos eft ad aliquid: 
connotat enim fimul & futurura, & prateri- » bodie 
tum.) Verumtamen in Deo, vbi tempus non 127, 
confideratur , fimul] etiam accipiuntur tres ??"- 
ift: notiones , przfentis, inquam , futuri , & 
prateriti. Hodie itaque in ipfo fignificat fimul 
& perpetuitatem, & omnimodam infeparabi- 
litatem. 

8. Poftula à me, & dabo tibi 
Gentes hereditatem tuam, & pof- 
feffionem tuam terminos terra. 

Eft modus loquendi figuratus, infinuans 
ipfius Domini incarnationem. Quzcumque 
enim corum quz de ipfo dicta funt , ad con- 
defcenfionem fpectant , incarnationem infi- 
nuant & difpenfationem , non veró à princi- 
pio exiftentiam, neque principatum. 

9. Regeseosin virgaferrea.. 

Virgam ferream vocat forte regnum , & Virgefer- 
indomabile. s 

Tamquam * vafa figuli confrin- * ve v 


ges Cos. 

Pulchré oppofuit forti regno aduerfario- 
rum imbecillitatem. Nam ludos quidem s 
vafa teftacea nuncupauit , regnum vcró eius e. 
qui ab ipfis crucifixuserat, ferreum. Q uod au- 
tem facit virga ferrea vafis teftaceis , manife- 
fté etiam confpicitur Iudzis accidiffe, Quo- 1»4ei s 
ufque enim fpem habebant reformationis, veri. 
lutum appellabantur : quemadmodum in Ie- 
remia, quando ceciderat lutum é manu figu- 
li, & ipfe accepto illo, fecundüm leges artis, 
id quod ceciderat refingebar;fubiungit Deus: 
Numquid ficut. fieulus ifle mon potero vos Vatt, 6. 
reformare domus Ira ? Aft vbi demüm 

in 


* 





——————— 


A e MÀ MÀ 8 ees 





EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 
pma. inmalum proruperunt, & pro luto fadi funt o aid eei Aor ei) adi mE y 
PHRA-  tefla , irreparabilem ipfis contritionem com» — 290» 660949 » gares à Gic drei 
a ek minatur. Ad quid igitur ceterüm Propheta pre att idee roin ? estim; mda 
1ndsi qxà« lüadet vtilia omnibus, & ait? ebur ni eitiers xi a 
4^" i Etnuncreges intelligit: — 4 Kojyus games cuite, Tat 
erudimini qui iudicatis terram. duoi au xeoile; Th» yf. 
Difcite igitur, inquit, omnes quidignita- —— Maovn sr, nn, dmm oi kx m 
tem aliquam terreflam obtinctis quid & que F? * Ver Lyorrie v2 dudo studia md E 
tribuenda fint Deo. uL : iosr ak: 
11. Seruite Domino in timore, — /&. AeMogart rd Ku£A à p 
& exultatc ci cum tremorc.. Go, € ya Pads wr Y Te oup. 
repel Et fübiiciamini, inquit, feruientes quidem Ka] vuoroyrrk , qun, dbu)orme, Lp 
eum lari. cum |ztitia, exultantes veró cum iufla fub- — c! 2apá eUtegniulpoi di ueri dingiag 
icdtione. Vario) ! ] 

1; Apprchendite difciplinam, ^ !8. Aegzadt 7:043 eiae, piam 
nequando irafcatur Dominus, & 7f (£A xi," , X94 2oro^6)8 
pereatis de via iufla.. e£ os daas. 

Et affumite, inquit , difciplinam bonam, & Ka] hod 6uol, qun madsLot dali, 
ne excidatis ab opere tam laudabili. E geri aestu vini 455. 
15. Cüm cxaríerit in breui ira, — 5: O (gy Gao n ey Tara 0 
. . e 1 , I , , 
eius, beati omnes qui confidunt 3vuux QurJ , Lao) Tra TS (A) 
in co. aeroiSores er ara. 
Ira enim;inquit, omnes prauaricatores ap- MEM dp, tray, 7ra/8; evogyougÜvras 
Qumeb prehendet. Sed probabitis tunc meum con- — teGutuódrer üpyi. A0 aloes m7 


LS - ^-—— 3 c» 
^ filium, quandoirà in res humarias irrtehte, — 786 £s cvu Gui, Urur aiit Opyris ib a 
ey! ^ reieoc 


Emi füperiores apparebitis tentarione, przmuniti 24e sz ai3eaea , drofnie 
per fpem in faluatorem. Atque hiceftfenfus — Qarím v 007u, izuy £x? c/o 
fecundi Pfalmi. Grut x71 6 dU mest dao ud. 
Hàniqe —— Ceterüm etiam fciendum, apud Hebrzos Ka] s£r d: iim , Un eap E Gesioie : 
— a primum & fecundum Pfalmum noi elle — eom xgj à dd nest daa pis " tx 
Palme diftin&os , fed coniundos. Numerustamen | dUe/ptov , dd cuumpyDpor 6igir, aM 
centrefimus quinquagefimus faluatur in no- caer d 29). py 6 dea ule er TJ 6. 
no. Nam nonus Palmus diuiditurapudillos $ 29 * móc 4a»uX diiprra, map auis es 
in duos, apud nos verà coniungitur, & vni- — Juoyrap pii Je suniiifas, C éco 9. 
cus eft integer. Difiundio igitur que illiceft, ? 9» x? diajtes Taj Crraíu cuwd- 
eam quz híc exiftic coniundionem , vti par — Ceia» elc vla) joloo d^ A vim , cle eixoc , Tl 
eft, ad zqualem numeri ordinem reducit. dei)ugb. 


24 













" ^ 


COMMENTARIV S. 
(7 49 YARE FREMVERVNT GENTES? ] a. 53h 


Bv ENT * NA TI EOTTAZAN zoxit; ] 
( E/ Nonnulli aiunt. hoc cffe tempo- fs e Tsic drnyemías a&mi qam, 
ees ris inuerfionem , pro frement ; ides d"T! 7E Qpud LECT. A?hoi* d- 
alij, Tumultuate funt Gentes ; alij, Ad quid | ScpuGii9uony Wm. dor Cic vi t9yn xv- 
Gentes turbantur ? Sccundüm Septuaginta xá; Karg d mec i(dopumn T) Hpua- 

Frmeritr? ver), verbum fremuerunt fignificat füperbiue- — £a» onpade T) NoprparsUcurio , 79 ue 
mee runt, quod eft cum elatione, & iadanriá qua- Urdpswuc xg) utjaAauylas Tru, Tuggost- 


dam turbari & tumultuari, Hoc tranflatum — $i , xg] SepuGéigu,, Mte fe Wai et 
* ; djs 








IN PSALMVM 


WAbryu TE] yay opui , Ur iow) v des- 


mtv, 0 cusACn. wa) lud auo; E Xeicz, Tíc 


Qnow diri& 378 TocWTW Miobu , CiC TuUTLR 
vuud eguéi t9m G Agic, vic Yregáras ; 
Ert gw; eei H'eoid bo wa) YhAau(r ek (9- 
VU&OUG , xd) AgS6 eU6 L'udicu, dia] vo 2a- 
oppor. Kad dà evesctSmu xad, eic 
udi 39 aui (aZer 0) rvruv m d ege Gup- 
ía ; Dleseqod, di X9) Tó pEAsTügu xd 
exesaípusat vu! 2gd* Yudaios j9 dvm yt- 
9oro ) maegría , Tlaplenzas dix; oi Bam. 
Ait ,. ipi H'esid oe x2) YuAa TD , air) 38 


fawrcuc seit £o d tofesous , x9] oui fn 


va) , x? TiO Kar sg xveiu , wg) x? 

58 Xeic9 dud. Tí Jor: "dein 
dou, ; ( Aeizrd 29 09 Mocvr ) x? xPus 
Nunsimrer ina: 

y. AIAPTHZQMEN , itg] TU (ic. ] T&- 
*omien disse lagi, noy Yeropprd endi vov Co- 
9. Tíav, 7) xup/u wg) TU XEJSU durd- 
4id TETo j0 Oreidi oy &uro c. 2f. Yepsuriis 
VAejjr. EFras, 8 d'uMUow cor a1) 78 va 
Varohuvdbgt , dicw Yarogeloucot 9 eic ih du. 
Aeías SwMige], OU 20 i9wAor 4 iet Eric 
Pflu&Sr euylu/wc, A091 d Jf] o al emen- 
walysc T& vi 0 26 vestuéit , To dfaj- 
píEophp , 7€ mdlua(c v8 dyia mectigy- 
«9 Error , Afaüiryriva, rape) oth vrog vov 
&idisAoAg peine dz uy T). irai, wa) 3 
pud pA) Quy Sac pp 8 dif erine, 2 08 
78 Xgig 8 iA egy cod una. E'muraA di 
«xdi Toy Aóbov 6 «beotirmc vesc al ctc 
up arie ivvoiar , dauid al» 7). I? Xese 
qrivatau Ao Ürdy 3 Drthqar, nd orc da- 
eatdnin 7o TJ. alagdivur E/Gegíav xara 7 
qurojjolc avelapa *. olor rre; , ooi Ute 
gelpraar- xgi Quom 

À",O karoikax EN OrPANOIz.] AD" 
67 KanCupdiorr Queis U^] nA Urieo 6 taa 


Mod, roi 6A (z 1 Cnr on Gua Xm. 


Qapti , it admire Eagles mer , - Kaj 30 
px mene ub; É2s astu da. poav dquipa- 
vos eic olEud euo» T. utya2t puero A pam. 
Ka] 30 42! 92. ves 9t» di raUsa, eiit 
Éin(amn/rieert yl vi» ytoza * ngy s pbroy 
quo1 céra , da x2) épyic arien how). 
& Torr AAAnzE!.] rlón, Oe 
ds fpizo, vo 7 dUary Ma Wireioun dez uir, 
x9) * Ceyo cuir lag. Thra dd £21 d ip óp- 
95AaS ee , AS feta dg Uu à pa- 
Tonvs IL : 


It 25 
ab irrationabili equorum impetu ad id quod 
non decet ; quod conticit erizm Tudzis in 
Chrifto. Quinamihquit, caufa eft tanti odij, 


COM- 
MENTA- 


RIVS PA- 


TRVM. * 


vtin vnum concurrant gentes & populijIftac- 1,24, 
litz fcilicet? Illos nempe qui circa Herodem 9^» 


& Pilatum funt,Gentes eflc dictos intellige;Tu- 
daos vero, populos. Pulchré autem adiunxit 
inania. Ad nihil enim ipfis vtilis fuic iftiuf- 
modi machinatio. Accommodaté yeró etiam 
inania meditari adaptzüit populo ; fiquidem 
ludzorum hzc erat vefania.. Ceterüm adfti- 
terunt etiam reges,fcilicet Herodes & Pilatus, 
id eft feíe obtulerunt, & conucnerunt. Aduer- 
fusquem ?. 4duerfus Dominum , C aducrfus 
Chriflum eius. Quid veró dicentes congregati 
funt ? (deficit enim verbum Dicentes:) fecun- 
düm figuram reticentiz fübiungit: 

;. Din v MPAMvs, &c. ] Id eft labéinds mus, 
& proiiciamus iugum : quorum ? Domini, & 
Chrifli cius. Idcircó enim exprobrans ipfis per 


Chrjtam. 


Indai e 
idololatria 
Chris fis 


Ieremiam dixit: Dixifli, Non feruiam tibi: id $77. 


e(t; ità te geffifti , ac fi reiicere velles cultum 
meüm. Noluerunt enim effe in f2rena facra. 
Alij veró, quia hoc abfque vlla cius qui hoc 
dixerit , mentione pofitum fuit ; illud diruo- 
pars , mandatum efle cenfuerunt fancti Spi- 
ritus , Ethnicorum idololztriz vinculum dif- 
tumpere , & peccatorum graue iugum abii- 
cere, rrec non Chrifli leue iugum imponere 
pollicentis. Rurfum veró Propheta fermonem 
reducit ad priorem fenfum , Gentium Chrifto 
infultantium infaniam exaggerans,& quomo- 
do infaniffimorum Hebrzorum contra vni- 
genitum infolentia fit rifu excipienda; quód, 
cüm effent iftiufodi , talia fint agereffi, & 
ait : 

4. Qvr HABITAT IN CA£LIs, &c.] Verüm 


is qui infidiatoribus füblimior eft, inquit , ir- F 


ridebit , id eft infidias ipforum declarabit effe 
ridiculás, vt qui res impoffibiles terítarint . 
Subfanhatio enim eft fpiritus ille qui per na- 
res emittitur in defpc&tum eorum qui magni- 
fici iactant. Porró quód h&c ex propofito di- 
&a fint , intenfiorem rifum meretur ; neque 
hünc folaummodo, inquit, verüm ctiam iram 
experientur. 

f. Tvsc roa v£rvg.] Qiando? Cüm Fu- 
angclij vinculum difrumpere , & iugum con- 
terete minati func. Quxnam poirà funt illa 
qui in ira dicla funt? auferetur à vobis re- 

D gnum. 


gum alij- 


Icr.2,29, 


Detati iu- 
LI A 


gum 
Tumpen- 


pr 


M aha , 


14. 
vtique etiam in omnium fapientia coníi- 
derare licet, in quà conditor vniuerforum 
omnia fecit. Quxdam enim primarió fiunt, 
quzdam verà per confequentiam propter ca 
Quz primario exiftunc. Primario fiquidem 
exiftit animal rationale, ad cius vcró vfum 
funt pecora , & terrz germina, Nequaquam 
igitur eorum quidem quz primarió fada 
funt , caufz exfiftunt fructus arboris: vitz, 
ceterorum veró quz propter hzc creata funt, 
folia: quorum nihil fruftra eft , neque omni- 
nó extenuari dignum tamquam vile, vt ca- 
dere mereatur , aut pcrire non cuftoditum . 
Quin potiüs,. vt fequitur: Ef omzia que- 
cumque faciet properabuntur . Liceat cnim 
ad quzdam necelfaria etiam abuti iis omni- 
bus quz. ex confequenti fiunt. Fructus por- 
ró Chrifli primarió fit doctrina illa, qua 
cibus eft perfedtiorum ; quemadmodum ho- 
mines fructibus vefcuntur , pecora veró fo- 
lis. Liceat quoque Scripturz quofdam fru- 
&us dicere illos , quos capiunt peritiores ; fo- 
lia veró , quibus fimpliciores nutriuntur. 
Ceterüm eius qui beatus przdicatur, & li- 
gno vitz comparatus cít , fructus quidem di- 
ci poflint opera. primaria , vt beneficentia , 
& ftudium fpientiz ; folia veró vitales eius 
motiones : quz etiam haudquaquam ncegli- 
gendz funt, neque digna vt pereant , quód 
cum intentione etiam ad Dei gloriam om- 
nia fiant. 

Evsts11. Ac beatus quidem ralis eft 
qualem hic fermo defcripfit. Verüm rarus eft 
huiufcemodi ; multi autem funt impij , qui, 
cüm nihil habeant beati;reiiciuntur. Frudtum 
enim remporancum, & variabilem, & corru- 
püibilem poffidentes , fadi funt quafi puluis, 
quem proiicit ventus à facie tcrra , vti de ipis 
fübiungit, dicens : 

4. NoN siC IMPI1, NON sic.] 
Turopontrri. Per negationis gemina- 
tionem , contrarietatem demonftrat , Iudxos 
infinuans tamquam impios;quia neque bene- 
factorem colunt. Illud autem : Sed tamquam 
-o pulus , ex fimilitudine declarat impiorum 
inftabilitatem . Nam quando tentatio flaue- 
rit, arguuntur tamquam puluis terra , hinc 
inde difperfi,& ad placitum dynaftarum fcn- 
tentiam mutantes . 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


8 € E d$ aei T don copias Eoi den , e) 
Wf ovx oraísa 07 Num dypuupyoc aream. 
A? AB ?»] epeon sqopac nt) , 4 di xar 
musco) Snow, df rd coe orysudoa,  Tlegi- 
yud/ac LA) 39 19 Acor Caro fu. dV old 
dur ascia xilión, xcy à Sar 4 yf, tuc- 
tpa. Microms wv ci amm id T meansuá. 
ya, s govomu , ol xopaci eie TE d id esu D 
Coe T Ji fg TaUrx. wmOermer i QUAD, 
à Sd'y pdbraute Éow, di ceret oram 
dEior ex dU ric, fra Dn rir, C erc pps 
pÀ Qesvesiuliuoy. Kaj $n |4dD9or o. IR 
Ka] eea/ru bou. dy aoi kaveLodioStay)) . 
E'a 5à ele ma. dyaryxala xa erue, , xg) 
rdc vois Gn 1 dx Shy Go oou porc - 
Kapzrie di v8 Xe18 €in aj coeswystdpiuc 5 
dudhexaAMa , à T mpatorieyr respi" Gavtp 
Qi; xopmiz xev.) oi alSesmui , Quo^ok 
dU à (ocium. Musa? di wy) tC 
Jeatic xapmrác mras Ab , sc án Dau Gara 
ew ci Acyxu mesi * QUA ÓÀ, oic feipor,) oi 
dahuieveot. T8 dà uowaeiopd n , C o upi- 
vli! ba 4 (ok , aspis did 0o. 
9» Tu cesnsovudpa fpa. , olor domi, 
x2) aei vlà copias dyoMa * QUA di rc 
Biumxd dur xvin , S3 raDÓR drum 
ka apeoyéidn, dd apps md. a! evesoo- 
adc x eic dóEan 9x8 oral (ie moii. 

ExvzEBi10r, Ka] ó 3p uaxdejG)e 
Tut? T (Os, olor à Aó5c dyes le. Xm 
di ER, mol A desGCic , di dc und» 
Éyorri, 78 Moaeae fe, S/a IG") . Kaparby 
3À "vefcuuei , vd cut acto, wg] Yao. 
qopor xmodadpoi , eycracw ai o6i oec , ou 
Cxo/ af] altuot Sero «oecatvra T c, «e 
qii url) Vm A, Atar. 

à, Oxx orr2ox o1 AZEBEIS, 
orx orraz.] Oroanrnror. Td 
disiaciac ug $ amoyopstowa clu) Grarmó- 
mà d'elavum, vie Yedaíou aivrrrodp/ Oe 
dc acie , ere adi voy dxpyitlo ei- 
Gun. Th Ji* AD! 8 od adc, c ouo 
wavux d'ol 32 Tjj dosGd» dUeímsw , E'- 
Ar yor") 38 Gier aveteno uibs andUow , dar*p 
i jest visi, Dh min jones, ih 
eek mo dox (Gig d'uudem Tuc rd pues 
pta aoA uero. 

TrENWwAA10r. Tw cernlian 
ddUnes 9. Vret* Zr JA E Cegixos tad 


GzNNAD11, Nonnulli appofücrunt llud (cundo m,nen fic. fed nec Hebraicus textus 


?, 


IN PSALMVM 1 


&uà , sisi mt op] iulusbsaf rev U;priouto 
18 oU rw dya2ied4 $6 2áEenr. 
EvzEB107. [12A0 dt ZosGcit,undiv 
nexdeuo iyorns.  Xrg 20 dorem / ovra] 
xgpm frs axtd ac or 71 , X ejowaipun, 
3 eixóia T8 volue fophouyrec, 
aiArMOr, Noscc di aur ? aic 
xao Tí rat d/agym icora Y mppsgllpor àu- 
Tic drjAor , aT guo d aime 7rdont, 
&uréc ipsuscuy Suas duduoxaMas , &n o1 
xvGia 7)j a4 regime, Cv arawepy iat. 


Hzrxior. Ajo J Ye. 


Jain dulus xP T loups TE xpi uoa O9 

Py Amos oar orrdUotyot , wg) toS mp o 

-agüc eic àdiy. duciwouy ,. OU bow 5, 

" Aapelar , sy (neó» m vy c dpyii $- 

xormc , icxcpzidweuy eic i2ov «We it, 

" x&S4mp 6 yy Wnwaypor (^ eeiva- 
or. 

$. A14 TOYTO OTK ANASTHZONTAI.] 
OroaaorHTOr, Ad cí sx drago); 
Aud. so à) piLas yem, undi ionva) rci, ep. 
$Jac QuGiz. Tb JV aiagrowra aT) T8 € 
efc?) éyarríor à 9i x2! ov iic xeyawuc 
xsigó». Kaj ajaghoorra) 4A , ex dZiSd- 
corta, dV eriosoc , do dUUUe Til uod - 
ei a-ado9fscwra). OUx eic xejaw 50, 
dA eic au zeAcy ajuehoorra) , ky our 
3 dubidpo, Tà dV « di oi Guo 
& Bun d'uxaiav , suis Tu Zei xa] dio. 
Mx. 

ErzrBi0y.Ewndh idt uror und 
yup feo (oie datei eXSemharinr, zn 
ui às oi d Lumen dragfoma, € s Ésii 
Pao. A racáicovra, gp xaatiyo ( ome 
93 3&6 a1 dugoster. ) avacton,) di o 
xcd, Xy nuwe/a, Vids 32 G' goinua dl 
6 Sixt eic xolom &y ararri mapeoeopdyo laf 
mi doa So i, lí s o eor. Enpelage, d 
£n aeg Gc AaCid" x) drisuav , € xeíaw, y; 
PbrarygaMas. uiis uto0dÁame cuqalc ididate, 
Maatac o padtdiavé(oc vi Gv dde. 

AiaxMOr. H'oouo &y xefad sx ava- 
enoyr* 42M dyagnoorru jp , S xei- 
Síewra dU , vy ydvorma àuGkalaxex Gi , 


O' à uà mecUay cic tut. ( Qvow ) 92n xt- , 


XeI4). 

Orzo4afor, Mz qoi; dxerGelar 
ditio áras 10 avcpa or anvóDjugt. Ox. 
58 Cir, ux dagícusaj act Gic, dX, ux 


13 
id hzber , neque quifquam interpretum vfus 
cít iftiufmodi didionis repetitione. 

Evszren11. Multiautem funt impij, cüm 
nihil habeant bcati. Pulucri enim aflimilan- 
tur, quód fru&um habeant fluxum ac tem- 
porancum, imaginem terreni ferentes. 

DipvMr.Sciesautem ventum effe, cüm 
vltorem angelum hos furfum & deorfum dif- 
fipantem , tum impetum omhis errogs, qui 
diuinà illos doctrinà priuat, i» nequitia homi- 
num, in affutia. 

Hrsvcurr. ludaziautcm difiedti funt, 1,44 i»- 
flante aduerfus eos vehementi Apoftolorum 77. dif 
przdicationis fpiritu , & tamquam puluis ad gw 
nihilum redacti funt. Nam neque ciuicatem, 
neque cultum facrum, neque aliud quidpiam 
priorum. habentes, per vniuerfum térrarum 
orbem diffipáti lunt, inftar pulueris,in facicm 
contempti. 

f. InEOo NON RESVRGENT, &c. ] Impiven 
Turzopnonzri. Cur non refurgent? Quia Haee 
radicem non habent, neque fimiles funt fimm 
plantis fecundum aquas fitis. Aefurgemt au- 
tcrh pofitum pro, non flabunc ance Deum 
tempore iudicij. Et refurgenc quidem,fed non 
dignandi erunt examine , fed illicó tradentur 
fupplicio. Nonenim in iudicium refurgent, 
fed in condemnationem , cüm redargutioni- 
bus non indigeant. Illud autem, Xegue pec- 

catores in confilio iufforum, hoc clt, in ordi- 
ne ac dignitate. 

Evsrn1IT. Quoniam nihil vitale aut fer- Pea aad 
tile, prout iufti, habuerunt, neque ipfi, neque yum 
peccatores refurgent in confilio iuíitorum . 
Refurgent quidem & illi ( commune enim 
hoc eft vtrifque) fed rcfurgent ad poenas, & 
füpplicia. Deus enim opusomne,fiue bonum, 
fiue malum, in iudicium palàm adducer. Ad- Dowd pi. 
uerte autem , Dauidem primum & refürre- 7, " 
&ionem, & iudicium, & futura vitz promif- rwr 
fionem clare docuiffe , cim nihil huiufmodi 
Moyfes antcà tradiditfec. 

. Dipywr. Non refurgent impij , nimi- "a nj 
rum in iudicio; fed tefurgent quidem, verüm gas in iv- 
non iudicsbnnir , cüm füà fint fentenriá ^^^ 
damnati. Nam, qui non credit ia me (inquit) Ioan.3,1t 
jam iudicatus ef. 

Turopnonr. Spiritus fanus cum 
magna accuratione totum exponit. Non 
enim dixit, Ne» refurcent impy, fcd , Non 


refur- 


CATE- 
NA PAÀ 
TRY M. 


Cni ven- 
tus nmpios 


diffipet. 


Ephef 4, 
44. 


16 


cArr- — refurgent in indicio. Quafi dicat : Refurgunt 
*^ "^- quidem , fcd in damnationem. "Non enim 
pid Ri opus habent accufatione , qui manifeftà im- 
paroles pietate tenentur , fed. folum fupplicium ex- 
fpc&ant. Quemadmodum enim in flagranti 
czdis crimine deprehenfos , non ad qua'ftio- 
nem iudices adducunt , fed vt. legibus con- 
fentaneam in eos fententiam ferant: ita qui 
in impietate vixerunt , ftatim à refurredtione 
paenas fübeunt , non in iudicium vocati , fcd 
ad fupplicij fententiam acciti. Quin ctiam 
illi qui ab impiis quidem dogmatibus alieni, 
vitam tamen improbam duxerunt , à iufto- 
rum quoque confortio longe aberunt.. Siqui- 
dem pro concilio, Aquila & Theodotion coa- 
gregationem interpretati funr,Symmachus ve- 

rÓ conuentum. 

6. OvourAM xovir DowiwNvs 
VIAM IVSTORVM.] Turoponzri. 

iTimai, Nouit, id eft z(limar , iuxta illud 4 Cognouit 

Lus pe. Dominus qui [unt cius. De impiis autem 

Pr". quid dici Tamquam pcréitio erit finis pra- 
uorum operum. 

On1icrwris. Obferua quód folum bo. 
num cognofcatur à Domino, malum autem 
nullum vfquequaq;. Bonum fiquidem eft via 

Pri [wit iuflorum. Et non dixit: Nouit Dominus viam 
mordet impiorum , quia mala funt indigna eius cog- 
Vus ris nitione. Quando enim peccarat Adam, non 
" cognofcebat ipfum, neque locum in quem 
Gem». exciderat: quocirca dicit: &/fdam vbi es ? 
Et dzmonium vr irídignum quod nofceretur, 
vcl nomen cius, interrogat , quodnam ipfius 
nomen effet. ipfum autem refpondebat, zz- 
£i^. Quin & priüs quàm mulier quz fan- 
Luc.$, 45. guinis fluxu laborabat fanitatem. acciperet, 
|» feifcitabatur dicens: Quis me tetigit ? Con- 
gruent his de notione & ignoratione Dei , 
nomina memoriz & obliuionis Dei , qua 
paffim in prophetiis reperiuntur. Dicitur e- 
nim in precationibus : Memento mei , &, Vt 
quid oblitus e$ mei? Reiicit enim.à memo- 
ria fua peccatores, quemadmodum rurfus ic- 

cipit paenitentes. 


Luc.$, 30. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


dyaghoorra eic xekaw, Twrten* dyagíow*) 
pp, d^. eic wal zxeisw, OUn 52 6 cs 
dera, cecQuri sbà datGeis *yornc ; 
d» mueekzs pil evesod tcr). Ka. 
Sua 39 £c im^ AwrUtopto did rag ai- 
dest^ou , éxtn qo Vt) yem cizdopuoy ol 
á ma orm, ax 6e ab Toi; rÜuoit dincd 
eur XiQor jEnt;xa gT auTy" Fn tj) 
ci de Geia muni rete , dUÜoc pal abo a dri. 
suc 5l xcAgow Vargdieor , 8x €iC xgi- 
ew abo, d?a ii; myteelas Tho i. 
Qoi d'eyépdpor, Kal py^ri x9 0) TI ducat- 
Bd's defua'itoy darn dioi, Dato à ai - 
XÓTM Goa Toug, mbbjra eru T8 7f) duaiay 
cv rye Suhcorras.— Tl) "yap oi [bla 
6 1A A'xí2as dj 6 Otodoríus curare - 
là Tgulwsosgai , ewAdoom i 6 X/ppege- 
x9». ij 

9€. OTI TINOZKE! KYrP10z 
O^0N A1KA1OQN,] OzoAnrurTor, 
T? 2«0cx] ajri v8 nud , GC Or" Eres 
Xv106 WC Ürrac auré , GUI dà 7j. dosCaly 
7i Qnow , KY dortoAcia $gaj To TA. Dy 
mor esoy ces cuan, 

Érirr£NOrYZz,. Znucugn, m ga- 
2b» wor» jewcwe) Wxxo xp) , QajAo 
di ddr vdiaor, Kay 39 édog malos, 


Ka] 8x ai és , alan] xveX (B ódos das- 


pd , Urel asocia. d wal owe dnd. TÀ Xa- 
xa, enki usiad Ó Adiu , €x olde 
Güyk , WÓ V TU» quTTOY Ci Uy CmTTTUXS, 
dió AME T8 6, Ka] vo d euucniet di 
dx dZioy cid tra) , dÀÀ 39 Oro durd , aru 
San?) «í icu dund . 0 di Woxejserag 
Aiguy , Aeyioy. Kaj eyir dé al) dqiw a5 
ewmelas Agen vl) aiutifoun , vrauSrd- 
wrap Apu Tío uineam , Atuón| Ji OX 
«bI réotue xa dorecizs SNE , (R uws- 
atc valapa. y mui, cesis bue, 
purus wg Aion S8 , Eiprra, 99 C0 Ud 
T Myfenrá pna * xg) , ra vd un ims cus 
WuofprH] yo v Gaul. jurhumo m6 d yr 
Vovrae , Qartp 7rd A» «veicit) TEG Mia 
vYOsyTAa£, 


ANNO- 


|3»N PSALMVYM i | d7 


. 


k ANNOTATIONES .CORDERIL 





» o T A, Pfalmum hunc titulo ca- 
ISO rere. In quibufdam tamen Grz- 
cis exemplaribus infcribitur,Aa- 
Bià «pen vx laetos pi^G-., Da- 
Hic P[al- M wd Prepheta C Keyis carmen. 
qedifius Z9 Alij habent, so uie md AaCiJ sers 
Dünha TbestG- ssp ECesius, Palms spff Damid, fne t- 
eff cum — tulo apud Hebreos, Sunt qui putent,Pialmi hu- 
uale, i». jus auctorem cffe Efdram , qui Pfalmos in ordi- 
lit ^t^. nem redegit ac digeflit. Verüm omnes paffim 
cum S. Ambrofio, Hilario, Bafilio, Auguftino 
Em au. Ccterifque ipfum Dauidi attribuunt: etiam hi qui 
ef — alioquin diuerfos diuerforum Pfalmorum au- 
D4Wik — ores faciunt, vt S.Hieronymus; qui in Epifto- 
la ad Paulinum de ftudio Scriprurarü, hunc pri- 
mum Pfalmum Dauidis effe diferté tradit. Eft 
autem hic Píalmus adinflar przfationis ad om- 
nes reliquos , adhortans ad mali fugam , & boni 
| evt umd iuftorum przmio,impiorumque 
upplicio propofito. 
1. Biatmavar.] Vel, vt eft in Hebrzo,Zeati- 
!ogudines illis viri funt ; wen "ww afchre baifch. 
Vbi dcét aniiaduertunt,di&tionem Hebrzam 
9x aftbre,quam Septuaginta vertunt gaxaeiGe, 
bratus , duci à verbo ?e* afchar, id cft, direxit , 
veile ambulanit,vt dcfignet quod dicitur Grace, 
dd dy ue irme, bene incedentes, feliciter ten- 
denter , vt ad hunc locum notat Auguftinus Eu- 
gubinus. Nimirum diuinus Spiritus hoc fignifi- 
Tdias OCHO volhir, omnem huius vitz felicitatem in rc- 
irs buius t€ ambulando & proficiendo confiftere ; illud- 
cenfiflit. in que ipfum effe quod appellamus viz perfectio- 
priféluw — nem, quam incurriculo huius zui confequi pof- 
WITINIMP-. func quiad beatitudinem ftudio inflammaro ra- 
piuntur. Quare quod apud Septuacinta eft ga. 
RT Medocun siu MO reddit, 
Chaldzus &onum, Scholion Zuseer,irrepreben- 
Jibilem.. Nos, vt dixi, ex Hebrzo dicere poffu- 
mus , bene C feliciter ambulantemo . Talis fuit 
&en, 6, lítac, de quo itafcribitur : Jbar proficiens atque 
L] 

1. Jücerefcens, donec magnis vehementer effetlia efl. 
Ge Talis Iofeph, quem filum accrefcentermn honora- 
a. ^ tovaticinio parer indigitauit. Tales & A poftoli,de 
quibus in rcgij Vatis przdi&tione dicitur : Ewn- 
tei ibant, quod in via Dci vlteriüs progrederen- 
tur. Qu irem refpexifle videtur lobus dicens: 
Icb 33,11 P'effigua eius fecmtus eff. pes meus. Vbi non fine 
myflerio vocemHebream,cui refpondet nomen 
ve[hgia, Caietanus interpretatur Peare; feu beati- 
tudinem , vt fenfus fit: Beare tuum fecutus eff 
es mci : quo denotatur, beatitudinem noftram 
in eo fitam effe, vt Dei veftigia fequamur,& vias 

ac Íemitas eius cuftodiamus. 
. Nota autem, non exigi à bono viro, vt non ab- 
, , tatin viam peccatorum, fed,vt non fter in ea, vt 
lori non diuiüs morerur in illa, Verüm ad impio- 
ei Pri Yg mm confilium nec abire permittitur : in confi- 
fiemdum,  liocnimimpiorum,magna crimina intelliguntur; 
marane inpeccatorum vero via, minora putantur delicta. 
rrperris Magna crgo delicta nec ad momentum admit- 
quidem. (cn à; minora quis non admittit ? Satis, fi pcr 
€orreptionem non maneant diutiüs. Ad hunc 
locum ita pulchré dinus Ambrofius : [Nem 4 te 
exigit, qmod vltranaturam eJE , vt peccatum nen 

Tonuvs L 


Tf. 115, 6. 


ANNO- 

TATIO0- 

NES COR^ 

facias ; fed vt non maneas in peccato quadam fla- i 

tione diuturna: ip gramora ne abeai in lesioribis 

n fles. Numquam grauiora criinina vel apparc- 

rt permittenda funt , fed quamprimum tucci- 

denda ; quz autem minora (unt , ca (atis cft (i 

non permittantur fubfiftere diutitrs, 

as IDE M. Et im cathedra pefhlentium.] Gra- y Aui 
€ Aujery.quo nemine Septuaginta folent vti non quid. 

ad pcftem, (cd ad peftilentem tceleratumque ho- 

minemwgnificandum. Exemplo fic locus in Pro- 

uetbiis:€egevs x, duBadve d) dna dy »sieis xaherraz. 

eT udax, C contumax, € arrogant, pefhilens v9- pyou.q2,34 

catur. Etcerté S. Hieronymusin huius Pfalmi — ^ 

expofitione,pefhilentinm legiffe videtur, id quod 

iam in Vulgata peffslentie habetur. Itaque pro pe- 

flentibus, inquit, in Hcebrao,delnfores habetur, 

qued fciliceromnes difcipulos peruerfus dc&ot 

iludat. Hinc Aquila pro aua» verit z2svagar, 

deriforum : quod etiam notauit S, Ambrofius ad 

hunc locum. Symmachus veró tranftulit: a? t 

agDU dra Eoyrdy 4 soamemmas." £1 in catbedra infi- 

diatorum non communicauit, Quinta denique & 

fextaeditio habent: Kai 23i xe 6d ya ep arlur 4 

iupisn. Et in catbedra iniquorum imnmenrus non ej. 

Quod fi forte cuipiam Septuaginta vocem He- 

brzam 9*z* [erfm , id cft irriforum, tninüs pro- 

pri€ aeuo , peflilentium, rcddidiffe videantur; is 

Áciàt Audtpíar , qaod nomen apud Grircos conwi- 

eium lhignificat fic di&um efle quafi »upzgíar , hoc 

«ft peftem.. Vnde non mirum, fi Ao ger, hoc cft 

consaciatores & illufores, dixerüntaoqee, peffslen- 

res. Idein enim eft Aupis apud Scpruaginta, quod 

jolfp(G- , illufor. 

Huiufmodi cgo homines proprie à regio Va- Irriferes 
te nominantur peflifentes ;; quód corum lace vi- fnt ma- 
tium malcfica & fune&a contseicne proferpar : NNNM 
S.Paulus cofdem vocar de£ferantes fémetipfós. in. Ephef: a, 
Graco cft éso5mims. diuus Hieronymus vertit 15. 
sndolorios , qui videlicet de nequitia & maleficio 
nullum dolorc concipiant,: Hj nimirum tor- 
rentem illum euomunt Tuaneoratz, Lois carmi- 
ne celebratum. Eiufmodi tunt illi, qui communi 
olim nomine dicebantur exer/ora;:à quorum mo- 
ribus etfi plurimüm abhorrebar in adolefcentia 
fua D. Auguftinus,tamen cogebatur cum illis vi-- 
uere pudore impsdents, vt iplc confirctur. Horum 
proprium eft,fan&tiffima quequeirridere,cleuare 
diuina iudicia, monita fapientum afpernari, odif- 
[c przceptores , illudere aliorum verccundiz, 
damnare bonitatem. Vide plura de his infr ad 
Pfa1. 5 &. verf.4. annotata. 

Pulchre huius cathediz fabricationé defcribit &u5modo 
Hugo de S. Victore. Qua malum, imquit,eperatur, catbtdra 
caibedram fabricat: in catbedra (edet,qm in malo Lett 
perfeuerat, Inflfrumenta operis mali; funt quin. I5bricemre 
que fenfus corporis: materia eff, sflnd quo quifque 
expler propofrtmm prase volwntuzs. eJModus fa- 
bricands talis efl : Fifus eligit, fermo precidit,cf- 
ficium coaptat, experientia componit. Vifur perti- 
nct ad oculum , fermo ad auditum , ojficium ad 
manum , experiehtia ad. olfattum e gujlnm.. 

Quem in praso opere i fà propter [£ atio delecízt, 
5n agendo gu(lat.: quales fent gula c luxuria. 
Cnm autem ipfe eclis gon per fe non Nes 


Lib.Con- 
feil. 2.6.4. 


pur ac do- : : à 
enr. lucubrationes,alios do&turi incathedram affur- — guit. 


IS " EXPOSITIO PATRVM GR.ECORVM 


AxNO«  fédper id quod agitur, alid quod dederat, bo- — tar eie, Nam mult (inquit Hugoà S.Victorc) Quidan 
TATIO- mo con[cqui cupit , effe de longe olfacit : qualia — babent legemin corde , (éd mon babent corin lege. le- 
NES COR- fint latrocinium o» furtum. ivequeemm latro-.— Legem in corde babent, qui coznojcunt veritatem; ttm meet: 
piRiL — mem deletlat bominem occidere, fed deleilat fpo- — cov smlegebabent,quidli; nm veruatem Qui ve- Pa sb 
lia poffidere:meque furem,imen foffadere.jédpe- — và legem im corde habcnt , mon corim lege In por- "47^ 
cuniam obiinere, 1a quinque snjirumenta non, — tant icgem , nor. portantur à lege: onereti funt, 
operantur 1n omni peccato: qsadam ramen funt, — nom adimti; quia. [aentia , vbs non eit caritas, 
peccata, vbi omnia imul sndenuentur, vt efi ver- — grauat, non allemac., 
bi gratja luxuria. Cum enim primem ardorem — Porro quod Vulgarus ait; /n lege Dontims v6- Obferuatis 
hbidimis per cogitationem. quis mente concepe — lmntaa eus, proprit ex Hebrzo lcgitur , volwptar legs eft 
rit, ad implendam deande prauam voluntatemo — eiu, Si quidem ex legis difciplina & obfíerua- velupras 
per oxnlos materiam eligit , quando confortemo.  tioncomnis animi voluptas & gaudiü hauritur. — 
turpuudiis cam, qua magis placere pojt ,1n- — Per legem denique non folàm Dci pracepta, gi] p 
quint, Daede per fermoncm nattriam peacidi; — fed & infticutione, & doctrinam morum vniuer-. fepém. in- 
quia inucntam noxus. perfnafombus à jlatw vc — fam intelligit, quà Deus nos fuam voluntatem £efigarr. 
&itudinis ad con[in[um peruerfitatis trabit. De-.— & totius vitz informandz rationem edocet. At- 
inde officio coaptat ; quia ings ob(equio (quafi quehoc modo tota Scriptura facra lex dici poteit, 
palpando ) in prauo confénfia confirmat. e^ fd- — quomodo S. Gregorius Nyllenus Prxfacione in 
aptaiá materia fabricam coniiruit; quia confen- — Cantica exponit, dicens: Spirirale /:gis nomen 
ja communi babiro, ad aitum turpitudinis venit, — comprehendi etjam billoricae narrationes: adeo vt 
Quatwor evgo sila, hoc ejf, eligeve , pracidere, co-.— ummerfa à Deo inffirata Scriptwra, fit [exiis qui 
aptare con fh were, quatuor [unt psjlslla cathedre: — sp[am legmnt , non folum per Ü gicuLin fed etiam 
qua vidclicet catbedra tunc catbedra peílilentie — per bifloriam erudiens , C ad cogmisonem myjle- 
fit , quando prauwm opus im apertum veniens, — riorum, C finceram vita niliturionem, Hzc Íci- 
pinra corrumpit. Hac ille. licet lex Domini immaculata, conmertens animat Lex Dei 
Virua- ^— Qui variis difciplinis dant operam, multum — (vt alibi Dauid canit) C fapizentiam prastan; tefcirani- 
3, wt temporis in illas infumunc , & vix tandem ali- — parwwiss , reficit, recreat & rranquillat animam, "^9: . 
cote iai quando variis exanclatis laboribus , poft longas — & cordis fitim famemqQue excruciantem reftin- 
gunt. Neque omnes fine difcrimine ad hoc mu- InrprM. Et inlege eimi meditabitur die ac 
nus affumuntur ; fed illi tantüm, qui plurimüm — soe. ) Poftquam de viroiufto dixiffet, /n lege 
valent ingenio, & alios longe fuperant Atveró — Demini voluntas tiu , id cft Dei fcita, & leges 
impius,quem hoc veríu depingit Dauid, vix in-.— amabir ; ftatim fubdit : Esp lege eins mmeditati- 
'eifus viam, iam profugecílualios erudit. Sci- — twr die c nolle: id cft, torumtempus ftudiole- — — 
a quicumque peccat , alios fuo exemplo in. gis infamet,ita vt eam & le£to furgens memorià yj, piu, a 
ccatum pertrahit ; & ftatim ac difcit peccare, — recitet, cubans ruminet , comedens audiat , lo- iufus le- 
in cathedram afcendit , vc profuggeftualioscri- — quens conferat, fedens legar, vacans difcat,& (ic gem Dei 
mina doceat.Ncque ad hoc longa temporum in- — die ac nocte hanc legem Domini affidué medi- qe 
terualla aut mentis acies defideratur ; fed qui- — tetur. Hoc nempe confert virzus, vt non folüm "T 
cumque ille eft qui peccap fuo crintine infimilia — mens tenebras difcutiat , & lumen infundat, 
piacula percrahit auditores. & fpe&tatores fuos : — quo facile abdita quaque rimari poffimus ; fed 
vti pulchré Petrus Chryfologus Scrmone 44. — & propenfionem addat, vt ardenter & indefe(s& 
his verbis docet : Er in catbedza pefiilentie non dogmatibus legis vacemus.— Lex enim ( vc ad 
ffdst.. Impiecatem probe qui facit , amat qus a-.— hanc locum fanctus Ambrofius ait) volwntarios 
mat, non poteft non docere, 4lunc tfl, quod docens quarit; quia lex Domim mreprehenfibilis fl , con-. Pl. 18,8 
smpsetatem , pojientie rifidet. in catbtdra, Qe — wertens animas. Nemo antcm conuertitur , ifi 
fermone melisto virus dotirims letalis andienti- qui voluntate commertitur, — Voluntarius autem. 
bis fic effundit. Felix crgo qui in hac pcftilentiz abfcondu , C fenfum ('urntur laboris .— Ideoque 
cathedra non (edit. dut ac nocle in lege meditatur : in quo non. tam 
i. Sed in lege Domim voluntas tius. | Ob- — continma legends pofiulatwr intentio, quam fer- 
Legis diui" feruant Hebrai min (borab , id eft, legem, de- — sanda legis affcébus . Ile enim plene wsediatmr, — 
" "cs duci à verbo my iarab, ideít, à docendo; vt — qui ipfs fui lex eff, fcriptum im corde fuo opus le- 
pex Tine. fütprinceps & exquifitum genusdoQtrinz, Phi- — gi intendens, Vircus enim ac pictas , quam quis rug; ja 
Jega. — lolophia pulcherrima, quz antiftathumanisdo- — colit, atramentum cft, quo lex tora fcribitur in. benz lerem 
&rinis,czlo cognata fcientia, Graeci reor, legem. — cordibus iuftorum & piorum hominum. Nam Dei fci i- 
i i homines afpicias , abarquitate; — ficut in libris facile fenfa. fcribentis haurimus; dn 
1 Deurn, à religiofo cultu, quem fempiternz illi eàádem plané ratione , qui pius eft, facilé omnia 4, 
naturz beatiffimaque tribuimus. quod cüm re-— qua in lege funt agnofcit, & quafi fcripra effent 
A fieti nequeat non cognità Numinis przftan- — in vifceribus fuis , omnia contemplatur. Atque 
tià,& mortalium imbecillizate at aclaubne hoc cft quod Apoftolus docet ad Romanos fcri- 
erga diuinam maicftatern ; it, vt legis meditatio — bens his verbis: Cum enis Gentes,qua legem non. Rom.1,t4 
fit veluti apex Theologiz, & omniumearum re- — babewt , naturaliter ea, qua legis funt , faciunt, 
rum cognirio, quz ad confequendam felicitatem — eisfmod, legem nón babeutes, ipfi fobs [nnt lx: qua 
Písl.85,12 pertinent, Hanc regius idem Vates erwáaitionem ,. oftendwnt opis legis firiprum im. cordibns fuss . 
Sap.to,10. cordis nuncupauit ; Salomon autem, fcientiem — Vbi expende illa verba , Zj/fi frbs [sut lex ; ac fà Iuftus fob 
fin&orum. dicar : Illi, qui mandata legis opere complenr, 32/ €f ies 
Notandum autem, quod non dicat,In volun- — ipfi fibi funt lex :id eft, legem in fcipíis inuc- 
satc ciuslex Domini; Íed,£n lege Demini volun — njynt , & noa aliter noucrunc ca quz ad legem 
. Ípectaut, 


-——— — — 9 


E 2] 


y* 


"uar 


IN PSALMVYM IL I9 


nig quim femetipfos, Quemadmodum 
cilicet nonnulli docent, Angelos non indigere 
pom rerum, vt multa cognofcant ; fed iplam 
ngelorum naturam , inftar fpecierum & imagi- 
.num effe ipfis , vt per cam n cognofcant : ad 
hunc modum vír pius quodammodo intra fe ha- 
bettotam legem expanfam & ex pofitam, vt nul- 
lo ncgotio ca etiam quz abdita (unt legis, digno- 
Ícere poflit. - 
Idern fan&tus Ambrofius ad hunc locum ad- 
ducit le&ionem Aquilz qui legit: Er im lege eiua 


Better vire refinabit die ac notle, V iquam nofter Vulga- 


f tus medirationem dixit , Aquila ad inftrumenta 
fewior — mufica referr, quz manibus percuffa,faauem fo- 
p wr- num edunt. Scilicet magis meditatur legis (cita, 
m — &potiüs perícrutatur, & penitiüis rimatur , qui 
em opcre complet, quàm qui eam meditan- 
expendit. Vnde quod alius meditationem, 
alius fonum tranftulit. Porró totum hoc n 
tium virtus conficit; vnde legis fapientia, & ab- 
H ditorum myfteriorum cognitio in Scripturis fa. 
E comparatur fono, qui per rympanum & fimi- 
ia inftrumenta editur, vt $. Ambrofius ibidem 
exponit his verbis: Qus voluntatem babwit in. 
lege, C meditabitur sn ea: aut (ficut "Aquila po- 
fin ) refonabit im lege ,vt precepta legis vefonet 
Pül 18,5 vita eimi, morer re fultent., ficut sllorum,quorum 
sn omuem terram eximii (onu. Vbi S. DoGor 
acuté obíeruat,Pfalmiftam non dixifle, Inom- 
nem terram cxiuit verbum eorum; (ed, In omnem 
terram exiuit fonus eorum : quia nimirum lon- 
giüs refultat fonus, qui manibus,quàm qui voce 
cditur, Pari itaque ratione nos quoque faciliüs 
myfteria legis haurimus, & aliis cxponimus per 
opera virtutis, quàm per voces exhortationis, 
arbor j. Et erit tamquam lsgnum, ) 1d eft arbor, 
Írpfe& cuius partes omnes eleganter Hugo Victorinus 
peinbe^— 2o slicat ad hominem iuftum.  adicem ait cíle, 
edad eis: f'ipstem, [pein: ramos, caritatem: med»l- 
aplicaia. "aic f ? 
lam intentionem bonam: corticem, conueríatio- 
nis fpeciem : filia, iuftam actionem : fides, bo- 
nam famam : frucum intus per conicientiam, 
foris per doctrinam , fuprà per gloriam. Alias 
morales applicationcs habes tuperiàs in Catena, 


Omws vi. Notaautem,quod non dicar, Erictamquam ro- 


rer as fa, nec tamquam oliua, aut quzuis alia pulchra 
** Àfn- & formofa arbor in particulari; fed tamquam li- 
rant A!4". enum . quafi dicat: Dummodó diuinis Huentis 
TB, fum. à 
roximé affiftat , quodcumque demum lignum 
uerit, quantumuis aridum & ficcum , in tores 
& in fru&tusaletur immortales, Tora iufti feli- 
citas ab adiunctis gratiz aquis oritur; r gum 
clim careat impius, cfttamquam puluis , à quo- 
uis vento facilé exfufflabilis. Sed puluis vnde 
4qui ja. poterit acquirere fibi foliditarem? Sané ab ad- 
"ues — Quné&tis lacrymarum aquis, quibus homo repa- 
ipd ratur ad vitam aternam, Adde hanc aquam pul- 
rape, uen, in quem te rcdigunt peccara, & ita foli- 
€ fr — daberis, vt poffis viuis lapidibus rezdificari ; & 
£m PH. Jicer aridum ignum fueris , parnitenriz lacrymis 
he ifufus , virorem gratiz recuperabis,& iufticiz 
frudus vberrimos germinabis. Q uod enim pra-- 
ftibat viuidus fons in paradifo, hoc in terra pec- 
cati praftat aqua veraz: poenitentia , quz vel ari- 
dillimos truncos facit exurgcre in frucliferas ar- 
bores. Ad illam Tertullianus libro dc Darniten- 
tia exhortans ait: Rape occafionem imepinate fe- 
lcitatts vt ule tm vid. quondam penes Denm mfi 
Tgxvs I.. 


Jiilla fitule , C area puluis , C vafculum figuli) ANNe- 
arbor exinde fiae illa, qua penes aquas feritur, C TATIO- 
1n foliss perennat, Qin tempore fuo frnitus agit, wes cano 
que non sjnem , non [ecurim videbit. Ecce tibi DERII. 
quàm inopinara feliciras à Íqualore & contri- 
uone parnitentiz: naícatur : mediante enim ill4,. 
qui vcl pulucris inftar,vel confra&i vafcult ia.- 
ccbat; cxurgit in arborem, & adalta cendens,mi. 
rificos falutis fructus affert. 
Intps x. Quod frutlum dabit in tempore. 
Eft hic duplex fru&tus à nobis meditandus : al- 
ter operum & myfteriorum Dci; alter operum 
noftrorum. Fructus myfteriorum Dei eft omne 
illud boni & vtilis, quod ex Cltrifto & per Chri- 
ftum nobis accedit. De ipfo namque dictum le- 
gimus : Er erir tamquam lignum quod planta- Fruffu, 
tum eit fecus decur [ns aquarum , quod fruilum Chrifi 
fimm dabit in tempore fuo : Aquila legit, quod "alu. 
tranif$lantatum eji. Eo quód, vt (cribit Ambro 
' fius , pene fic plantarus in. Virgine, & poftcà 
traníplantatus in paradifum; ficut dixit ad latro- 
nct: zfmen, amen dico tibi, bodie mecum eris im Luc. 3,43 
paradifo. Hoc lignum fructum non tulit , ficuc 
reliqua arbores, fed dedit; quia voluntarie lar- 
itur, & donat, Et dedit in tempore ; quia pro- 
àó lignum fapientia eft,& idcó debe: frodhum à 
fapienter dare, & erogare prudenter, Nuncqui- 
dem in certis & ftatutis temporibus fructus gra- 
tiz donat, quoniam corrupubiles fumus, & ab(- 
Ps vlla interruptione vacare exercitationibus 
iritualibus non valemus ; in futura autem vita 
fuis gloriz femper dabit, quando nos im-^ 
mortales fati , eam iemper mereamur, & potli- ' 
mus accipere. Fru&us autem operum noflrorum Fraude 
non vnus clt, ficut nec opera noftra vnius gene- ? no. 
ris funt. Nam quadam funt bona, quzdam ve- ar. 
ró mala. Fructus operum malorum cft mors , . 
& pena, & calamitas ; fru&tus operum bono- 
rum, cx Chrifti gratia factorum , eít vita gratia, 
& cranquillitas mendis, & multiplex donü Dci in 
hac vira,& immeníum gloria: pondus in futura, 
Intprp. Er folinm eins non definet.] Com- 
pafat hic iuftum cum arbore deua femper vi- 
rente , femper effloreícente, & beariffimo fru&tu 


redundante, Ezechiel quoque Dauidem imira- P7tch.47- , 


tus, codem modo myflicum nobis & arcapum 7sfw fi- 

emblema viuis coloribus arüificiosé depinxit. deri ftp 

Pingit enim in primis torrenrem,puta Ecclefiam, fleremii, 

& in eius ripisarbores pomifcras, qua Thilenfes snxea f- 

(de quibus B. Damianus lib.z. Epift.17.) & 4£- sim «- 
yptias (quarum meminit Plinius lib. 16. c. 2 1.) f 
oliorum fempirernà viriditate exu rent. AVor 

deflnet, inquit, fo/ium ex ex. Tam fructuoíz au- 

tem funt atque abundantes , vt per fingulos men 

fes adferant primitiua, Hoc emblema eft pullu- 

lantis in dies animi , & meritorum copi3 exube 

rantis;de quo fubdir: 

I851D£EM. Et omnia quecumque faciet pro- 
Jperabuutur.] Grace ggrdoduSzias id eft, bené 
dirigentuer : ita [anétus Hilarius exponit Are- 
tas vim facit in verbo illo Grzco, vt docear dc 
viro, non de [igno, locum intelligi: quia dirigere, Elis om - 
ac dirigi innuunt mentis opus. Lignum enim nia crope- 
prater folia. & fructus , nil amplis haber quod f4nrar «s 
faciat : at viri iufli , praefertim à Dco electi, ipfa 23 
ctiam mala opera & peccata pracedentia bene 
diriguntur,& profperé fucccdunt; quia cooperan- Rom.$,1& 
inr in bonum, caque i dirigit in falutem eius, 

i 


* 


infin eret e somma seat eum e 


20 EXPOSITIO PATRYM GRECORYM 


Amxo- dum perinceram contritionemae veram pani- — ceperunt,ad rem magis, quàm ad Hebrzam io- 
TAT10- tentiam deleta , maioris poftmodum exiftunt oc- — cem attendentes, Et fané, cüm arez foleant zítu 
x15 con cafio dilcétionis, & caufa feruoris; vnde fit, vt ficciores effe, ventus plerumque cum glumis il- 
DEAIL quandoque Dcus peccatorem paenitentem ad al- — lis multum. fimuleterreni pulneris RE rn atque 
norem virtutis gradum euchat poft panicen- — diípergit. Nec ratione nyli 
etiam, quàm priüis teneret, cüm innocentiam fer- — gacus Fic psinerem. vertere maluerit ; quia de 

varet. Nam ( vt pulchré Petrus Chryfologus — peccatoribus agir, qui terrenis opibus confidcn- 

Sermone 3.) apud celeflem Patrem filius [ur- — ves, fc firmos putant, & fubuerti non. poffe; 

. qoi plya de vema, quam corruit de reatu. cüm tamen à Dco leui momento aucllancur & 

4. Non fic ympsj , mon fic » fed tamquam pul-.— di(pergantur, Optimé item pulucri comparan- 

nis, quem proicit ventué à facie terre.]. Poft- — tur iniqui , quos ventus, id eft Spiritus fanctus, 

uam de pio dixerat , ipfum daturum effe ftu- — proiicit à facie terrz, & à confpectu hominum, 

um in temporc fuo ; ilicet in die mortis, & — ne fcilicet eorum praua opera diícant, atque imi- 

Apot14, poftillam, uxt2 illud : eats mortui qmi 5n». tentur, Hac enim rationc Deus iuftis ac piis vi- 
1j. — — Domino moriuntur. Opera enim illorum (equun-— ris maxime profpicit, cauendo ne exempla ini- 
yo ens tur illos, numquam moritura interzterna czlo- — quorum oculis animóve excipiant , quibus ad 
dim, Tum gaudia, & aternüm premianda; quando — malum alliciantur. Atque hzc eft S. Ambrofgj 
ita raw! fructum confequentur centuplum laborum fue- — ad hunc locum cxpofitio; cuius ifta funt verbi: 
difergus-. rum, centuplaque faenerationc fudores hic pro- — Er fiewe puluis proucutmr à facie vents ,sta C » 
PS fuíi refundenturibi remuneratione zterná, Sub- — proucientur C diffipabumtur à Spirit. [antto, 
. iungit de impiis : Non fic smpij, mon fic : fed à — qms terra. fernli atque fecunda anima. falutaris, 
facie magni Dci difpergentur, vt puluis arez, — ficwt ventns ezfufler adpirare con[ncuit. n cum- 


icà earet; quód Vul- , 


qui à vento rapitur; vt palez, quz excutiuntur à dem fenfum exponit ibidem illud Cantici:-S»r- Canta. 


* — tridco; vt zizania, quz ignibus committuntur. — ge /fquilo , C- vem zwfler : C perfia bortum 
Itaque opera fequuntur vtroíque, beatos beato — mewm, C flwent aromata. Auftrum vocar, id eft 
fine coronanda,impios numquam perituris igni- Spiritum fanétum, vt hortum fuum, fcilicet Ec- 
bus crucianda. quz eft omnino infeliciflima — clefiam,aut animá iufti, ventiletac perfert, id cft, 

' impiorum conditio. Delrius nofter parte fccun- — excutiat puluerem quo fordent plantulz; hoc eft, 
dà Adagialium veteris Teftamenti, Adag. 14; in^ amoucat iniqua exempla malorum, quz piorum 
his verbis , Tamquam puluis, quem proncit ven-.— conícientias ad malum trahunt ; vt, iis amoris, 
t4, Obfcruat prouerbialem locutionem, quz lo-— Huantaromata,nempc opcra virtutis, qua fuauco- 


cum habet in iis quz vi maiore huc &illuc im- — lentiam emittant, $. Gregorius lib.7. Moralium  zspi is 
elluntur. Huic non abíimilis eft illa lobi de — cap. 11. huncPfalmi locum exponit de iis pec-. mere diffe 
impiis in eumdem fenfum loquentis fententia: — catoribus, qui poenitentiam nimis procraftinanr, Peste vé 


Yob.s108. Erunt ficut palea ante facicm. venu, C ficut fa-.— & in finem vfque vitz differunt:tales enim tem- 

Mali P7. silla quam turbo diipergi. Vbiimpios cum pa- — pore mortis exanimabuntur , & peribunt tam- 

—- leis comparat, adoftendendum,quàm futiliseo- — quam pulsis; quem proucit ventm à facie terre, 

parar, Tum potentia, quàm inanis loria, que cà faci- — Cüm enim nullum habeant humorem virtucis, 

litate diffipatur , quà palez à vento vehementi, quo contineantur & conftringantur , inftar pul- 

aut fauilla,arida & fine pondere ,abincirato pul- — ueris omni vento etroris circumferuntur, & per- 

. uere propellitur. Eódem fpe&tatillud Euange- — uerfis fis opinionibus diftrahuntur, & quaft ad 

Mar.3,12. lifte : Cin) ventilabrum in mann [na, C^ per-.— nihilum rediguntur , ac. fi amplis futuri non 
| mundabit aream. [uam , C congregabit tritiesm. — eíTent poft mortem. 

fuum im borreum, paleas autem comburet igni — $.. [Non ve[urgent impij in iudicio. ) Nota, 


pulsa. LI 


snextinguibili, Vbi fimiliterin ventilatione iu-.— non hoc ita intelligendum vt Hebrzi volunt, qui Hebrai se- 
dicij , mali paleis , bóni triticeis granis aflimi- ^ in iudicio non. relurre&uros impios opinantur, £4"! /m- 


quód fimul cum corporibus corum anim per- 


Eidem fimilitudine vfus eft 1íaias, cüm po- — eant. Nam ftulza cft hec expofitio, przterquam ep, 


13.17, 13. pulo impio miniratur , dicens : Rapietur [icut quód noftrz fidei. & (acris Litteris aduerictur. 
puluis montium à ai venti , G* ficut turbo co- — Scd nonre[urgent, ita didum puto,ac fi diceret: 
ram tempe[Iate. 1d quod Scptuaginra clariüs ex-.— Non flabunt, , non audcbunt leuare caput , aut 
prefferunt his verbis : 4r; dep mA im ma», ante iudicem hicere , & aliquid anda&ter oppo- 


rur re 
wrrellis- 


ei VJarQ- mw. Bía espuiry. Karncwegus der, nere, aut crimen excufarc. Neque enim fien po-. Aufelliter 


DL OUM dvriy diiferan , dis aiv dyépa Mrgdirzwr d-.— teft ( vt re&té docet Eufebius fuperiüs in Cate- 
mríraym. dris , X ds xorprir dy nyraryis eijwex, — na) vtnon veniant in iudicium impij, cüm (cri- 


eerum epi 
nie. 


Tamquam aqua multa, gentes multe, quafi aqua — ptum fit in Ecclefiafte in finc libri : Cunchz 25. pedes, 
mnlta per vim im ul(à. Et exterminabit eum, finnt adducet Deses in sudscium pro omni errato, v4. 


Q longe eum per[equetur , tamquam puluerem — fiue bonum, fue malum illud fit. Tacco Euange- 
palea ventilantium coram vento, C quafi pulse lium (quia Judai illud non admittunt) in quo 


Quid bic rtm rote tempe[las impellens, In Hebraoautem — legimus: Cum venerit Feliu bomnnis in masefate. Matth. 2» 


P peser hoc & aliis locis citatis pro pulucre eft yin moz: [it &c.. congregabuntur ante cum omna genics. 
xd quz vox proprie fignificat illam tenuiffimum — & in fine fubiungit de malis: Er ibunt bi 12 f?- 
uluifculum iuc e Quz vnàcum pa- fplicium eternum y injla autem in vitam eternam. 

cis & frumento venülatur. Solent quippe illi Paulus quoque ait: Ones nos manifeftari opor- 

qui triturz dant operam,arcas fibi in lociseditis — tee anre imibunal Chrifti, vt referat vis (3:1:/41e 
«onftituere, vt cinüs quifquiliz & glumz vend — propria corporis, pront ge[fit, fec bonum, «sc ma- 

flatu à granis feparentur, Verumtamen de pul. — lw». Non rcfurgent ergo impij in iudicio, quia 

vere, ca ficciore terr: parte,plerique Patres ac-— in co cadent causa fuà, X damnabuntur. Quiau- 


tcn 
* 


31 
I5id46. 


1. Cor. f. 
10, 


"a 
nd 


t] 
i, 


[1 


IN PSAL 


tem in iudicio fürgent, habent fpem veni, vt 
.. S. Ambrofius fcite notauit in Pfal 118. Quare 
Omnes im- dicendum, Omncs quidem impios ac manifeftos 


Pi [*5ibàt | peccatores iudicandos cíle iudicio damnationis, 
— quo debita - poena decernetur ; non tamen 
os effc iudicio dilcuffionis. Quia 


i5 tà xe Omnes iudican 2 
peer manifcfti. peccatores nullà opus habent diícuf- 
eiwm [ubi- fione, cüm fuam liquidó adferant damnatio- 
lust ifeM- nem Qna tunc orbi innotefcet. Atque hoc fenfa 
pm fandi Patres dicere folent, ómnes quidem pec- 

catores perituros in iudicio; non tamcn ibi om- 

Kom.:,3. pes iudicandos, Nam vt Apoftolusait, Qui fine 

lege peccasernnt, fine lege peribunt,: atque ipfo- 
101.5,18. met Chrifto tefle , qmi non credit, iam imdscatus 
elt, Ex his patet, quàm opportune Pfaltes, ficut 
initio huius Pfalmi dixerat, iuftos non abirc in 
confilio impiorum ; ita hic viciffim dicat , impios 
non refurgere in iudicio iuftorum ; fignificans, 
longé aliud fore iudicium iufti, & aliud impij. 

6. Quoniam nonit Dominns viam suiiorum,] 
ld eft, placet 1lli via iuftoram, ac diligir eam, fic- 
ut dictum eft in Prouerbiis: eA bomiatio eff Do- 
mino via impu qui. feqmitur sn[htiam, diligutuv 
cognofcen, 4P «9. Solet enim verbum cogno(zendi in factis 

i Duid im Lincri eid diee be dicar 
di quid is Liktcris,pro co cft diligere, (cu miferari,ac 
Seriptw, cipi. Vnde in Prouerbiis , quod nos lepimus, 
Pouii, — Nor sme iumentorum [uorum an:mai; Scptua- 
—: giora tranftulcrunt dzzeigd, miferatur. Quam ex- 

pofitionem. probar etiam i mn Grzca (u- 
periüs pofita. Sic dixit etiam Deus per Amos ad 
Amos ji. [fraelitas : 7 antummodo vos cognous ex onmibus 
bbs is coghaziomibia terre; lhoceft, dilexi, elegi, amaui, 
fenex Ex qua fententia illud intelligi poteft , caufam 
Des, perdi. quidem quare. iufti faluentur , eíle in eo pra- 
fio imperi cipue , quód Dominus nouit viam corum, & 
"bj ^ (uà mifceratione dirigit , ac profperum cur- 
fum tribuit : s cau(am quare impij inter- 
eant, ipfam illorum effe improbitatem, iuxta il- 


Prou. 1$, 


19. 
Verburm 


IN PSALMVM II. 
Secundus Pfalmus propletia eff tirca Domi- 


^ O' dd nesc Va) aestirela Eoiv eic mov 
00 Keens.. Ml 96 & ec ret T Yudaíay 
«là im dw» davysw parar , xg) de 
exoaducuow us? Hesidn x, YuAdmy , 
ag) dc idi dx mra 0 xvey Oe DoaGn- 
vwra, , acraprior di qgj VandeZera vla) 
daund. oar, xo) tic dp eic aurov mew- 
cTag Cog] , 18« dV dzrcioUvrag suv- 
cge: à Banaela qup? . Tür dp 
xad juGdor n wee — Apa) S» olore 
ger?uaaum à ees iem, xgá Quom. 


MVM L 2I 


lud Ofce: Perditio t»n Ifrael: tantummodo in, ANwO- 
me auxilium ruum.. Aut vium licet accipere co- TAT!0- 
qutatz, Jem, de/ideria , Yaftorum igitur defideria NES COR- 
& cogitata nouit Dominus , & illi grata funt, & Eni. 
illa fecundat ; impiorum veró iter ac fpes peri. Oise 15,5 
bit , & irrita erit ac vana : neque enim fuccef- posed : 
fum habebunt corum defideria. Viam porro fi- pai 
gnificare cogitationes atque confilia , teftis cft oper. 
líaias; Nom emim cogstationes mee , cogitationas V9 $$,5- 
vefira: neque via veiira , via mea, dici "Domi- 
miu. vt contra de iuftis dicitur in Pfalmo: Qwo-. Pal. 5,15. 
nam non in finem oblisio erit pauperis , patieria 
panperum von peribit in finem, — Patientia nam- 
que pauperum fpes illorum eft : cuius vt com- 
potes fiant, patienter expectant. : 
InipD£M.Jrer —— peribit]. Vbi no- 
tà, Vatcm non dixilfe ( vti confequens erat : ) 
Iter autcm impiorum non nom ( mhil enim il— 
lum omriia infpiciétem oculgm fugir. ) fed,quod 
iftiufmodi ignorationem fcquitur, pofuit, pericir: 
id eft, ad interitum & ruinam illos perducet, 
Ita in Proucrbiislegimus : Fa impiorum tene- 
brofa , ncfciurt vbi corrnant.. & alibi: Jrer aw- 
tem impsorsam decipiet eo. Ier itaque impiorum 
peribit ;. id e(t corum caufa , rationes atque de- 
' fenfiones p ; hil virium apud Dcum iu- 
dicem habcbunt , improbabuntur, nullius mo- 
menti erunt. Nam fic folet v;a dici in facris Lit- 
teris. vtin Amos, ^am bumilium: declinant,. Amosa, 7» 
& in Píalmo : £r vies peccatorum difperdet .' Pfal145,9 
Ad quem locum fanctus Chryfoftomus : Z(ox paw nm 
dixit, inquit, Difperder peccatores fed, viam ip[oo 1am. peeca- 
rum, boc cit,eornum ailionem. ANon enim aner[a- toris vid- 
twr naturam, (éd odio babet vitium. Dari modo E 
przfentem huius Pfalmi verfum exponit fanctus [nea ! 
Ambrofius his verbis : Perire ser umpiorum di- twm. 
mat, non impios: fernat eom fabitantiam, qui, 
Ji conwertanimr , félum iter impietatis AWHITCSDS 


ARGVMENTVM. 


Prou.4,16. 
P:0u.132, 
16. 


1mpj cAW- 
d uie 
áp iuecio, 


mum.Innuitautem im primi Indeorum erga 
ipfum. itfaniffmum. furorem , eo* quomo- 
do ipfugi tradwuri [imt Herodi ( "Pilato, 
(9 «vt nibil inde Dominus ledendus ; fid 
€ contrà [uam gloriam declaraturus fit : (gj 
£m ipfum quidem credentes [aluabit , incre- 
dulos cUerà potenti imperio cohfringet . 
Hoc emm appellat cvirgam ferream. In- 
cipit itaque "Propheta quaft lameutando , 
€? ait: 


PARAPHRASIS. 










y " &N ^ N53 L4 

: p Xaj ^atoi $j46AETIg 0M X&- 
" nin V.S " 

Em agj Aaóc, eim TQ àuTSc Quoi 


NA ri idpiaZas $9, 1. 9243 


JS tes, & populi meditati 
5 (ünt Inania, ? 


' 





Gentes & populos, vel ipfos vocat Ifra&- Geue & 


qi, l'regiMrag ,. eirs sd; el Hex. litas; vel Gentiles dicit, illos qui circa Hero- beprlqui, 
| C 5 dem 
e IESA EX * 


PCR 
(em AM NS 
VU UT thu 






Kex, 


22 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


PÀARA- dem erant;populos veró,effe Iudxos. Manife- 

geri ftis autem in fequentibus, Herodem innuit 
& Pilatum, fübiungens: 

1. A dftiterunt reges terre, 

& principes conuenerunt in v- 


nunr. 
Ác fi diceret ; feipfos ad hoc dedica- 
runt. 


Aduerfüs Dominum, & adüer- 


fus Chriftum eius. 
Declarauit hic , quód qui in Chriftum 
Cleifum, prauaricatur , nihilominüs etiam peccet ad- 
jecarin ^ uerfus Patrem eius. Quid i igitur dicentes, hi 
I/U"^ ^ omnes congregati funt? Senfus enim fen- 
téntiz huius intelligitur fubaudito vocabulo 
dicentes, quod frequens cft in Scriptura, vt in 
progreffu oftendemus. Subiungit itaque: 

3. Dirumpamus vincula corum, 
& proiiciamus à nobis iugum ip- 
forum.. 

Vocabulum diceztes non fecundüm vo- 
cem accepit , fed fecundüim rem. Deficit 
enim vox dicentés , vti dictum eft; vt fit fen- 
fus,omnes conueniffe tancüm-non hoc men- 
tc dicentes :. Dirumpamwus vincula eorum , 
& quz fequuntur. Sed illi quidem fic ; quid 
veró Dominus Deus? . 

4. Qui habitat in calis irri- 
debit eos, & Dominus fubíanna- 


bit cos. 

Etc non folüm , inquit, tes illorum in ri- 
fum definent, & in contemprum ; verüm et- 
iam grauiffimam eius iram experientur. Si- 
quidem fubiungit: 

$. Tunc lequetur ad eos in. 
ira fua , & in furore fuo contur- 


babit cos. 
po P» — Tuncloquetur , fumit hic iterüm pro re- 
pa. ipfa. quafi dicat : Faciet illos experiti iram ac 
furorem fuum, qua turbabunt ipfos atque 
-confternabunt. Dominus autem quid? 
6. Ego autem conftitutus fum 
Rex ab co fuperSion montem fan- 


&um cius. 
Is enim qui patitür, reipsà dicet ; ifta per- 
petrantibus:Q uecumque tandem patraueritis, 


Chii n bsp : 
nif a, quantumcumque infaniueritis, Rex confti- 


dl,o óc tS9viuoUc, 1 ^giic Tic Yud alou, J£a] 
T) ^*y5dpor . ZaQisweo dV p ct Sexe 
H'esdlo aive), € ? Tula Gr, nor" 

p. Tlapéenz as ($ Qan2ác d 
2s , €& ($ atevorrss muwiz, wan 
Ju e ue. 

A'vri 3 , m 7»ejt qi o d Quie1cur; 
At. 

Ka(g S xvejs, xa] x $ Xescà 
Quid. 

Eee riuü9u Cn cic voy Xejgir vim. 
earl, udi VgrGs zu ng) eio 
awrd satteg. Tiu» ?toornc, Gro raa 
eun esichven ; Kar boenje j9 78 M. 
9orne xeiva, UGiSu à 5 frons , óc Xj 792. 
2228 8 esti , xa ds ng) aresiórms dei 
foulp. irdA dv * 

Y. AuabjrZepdp chi 3C 
aurdy e Xroppéepp dai su vy 
Cuyo duri, 

Tà Atsorn ix Eoi Quric Ag Cw, 320. E31 
cesyuan(Oe . Acor] 29 và Pigormi , uie 
elprray , Tia , qois G, Ón cuum way dmm. 
TE uovomiy) TETo U7n d/gvolag ei7rbrTwG * 
Auabpr£eudp cic Üteudc av , xd, Td 
iEe, AW. Eneiyor 1 rues T1 0 6 di- 
arm S35c; 

à. O0' na Grady € y degoois ex- 
yere) aris, € 0 xvex C ea- 
tuus QUT. 

Ka] uin; Quo, elc 54 m/ébriol 
TU xaT üuréc wg, eic üreidiouby , dX aj 
ópysic "retea Sao!) 4 map! durd. Dapur, 
E"rd*A ydp 

£ Tórs Aag eo mie 
ey aUE , xe) & TÀ $uud ad 
(aeg awrac. 

Tón AaAfe| vaa Eo cesuan Or, 
uir) TE Tra Ola, üurüc cos ondbdad 
ópyss wd SuuS Tuewrrórmus Rue, xg] 
dfecucbirnes, 0 dA wie) Dye 7i. 

g. E'ya t xareca3lo QQaa- 
Ados "ag" ouXG0. ci Xaov op» 
ayoy eu GU. . 

Ep 29 Rise eckyHeT Oe wis 
qoum 0 mpm. &n jew aj dieden- 
7h, xpj Uma aj uri, acisbc xan - 

sa3lw, 


IN PSALMVM 


Vlll) , 3 apoyo, Yandesnvup O9 $ Ban 
Acla Sad «iic Xiv , rion dau) TE 
Sui si (u)nua. E'mA dp! 
Buiocyéown v evepdraty qua xveya. 
| CL Ky das acc us io; ue 
& c, Ey d qpitooy yia, ct. 

Dz»» w &mwoaUsu mn qe442- 
v» ^$A , air) T8 doapyraro pa 9$ nO 
murejt Quoi, qi» , 4 «esomí^ uon D cic 
ipà ira Cid rayr (Q9 v0 4 to9wrías dEio- 
x, dX üvTic * wolas Yerod'eiaon, Tí 
Axogactuc T8 zuTejc em. iub yaegxriie. 
T9 di efuseor 2 DT. avere ees. 
pv Tir Onsd(z ulwé] xyesvor ( dX 6 
«ap ui Ortctic T ces, Tí 601. evosnuaiy] 
99 € vo^, X) "rapi erra, ) E dE a 8 
Sij $a. ye (Do s Supél?) cusa sus?) 
É aj gà onuacvia, , T8 rte d T y , x) pA - 
^urt Qv , y maponDuÜoroc Quad, onair] iv 
Vr! durd. To onptesny rb dug, i 0 cuvakdyw, 
jm mama adfst sev, 

5. Ama) 729 o8, xg] Oro 
[gi yn à ome ovouian ca € lud 

, , 1 , "m 
naTdorsciy gà (a. mío (a T lic. 

Zywuenzuós £21 ulus 78 xve/a «là 
énwSexmem. O'vu ydp T] Atjopipay 
«I dum evejc xolai aci ópd , hà 
énaiÜes mew aivirrera, xg) lo) olesvoplar, 
ui lu eE apo Ürrapzo , dà su) Jio mo- 
TÉlaM, 

B ITejzarac bl2g &ppatéd uo aidvp. 

P'a&dby ad negy ,Baieiar Vyvegr Xe), 
x9) dor ómGr. 

Ye exdUn veg usc cune As 
tu Gus, 

KaAdt aynditceis 75 Iqupz Banca 
99/ Grarnsudpay ddyfireuw. Tàq jp 93 Ts- 
d aou cxdUn óc egxinma. xocwxes , alui d$ (ja- 
eias Tg 7Tdp &uTI) guvocuudUs ex wedr. 
O' di aue? pd ed (O» vidned) oxsbeow o6ea- 
Xisoit, d&Aóv 23 , a) Gera] og. Yedakoig 
Qnüudpor, Ew pd 28 Orid eiyor aia- 
vdewoc mor Gars. aie Cr Tol Yeptuda, 
Ünt dieruey 0 7md€ Óx 9. xeteoc T8. veg 
Mtt, ng) Aa Cdy Gnciv Qo x2! mit 7 Eine 
prc vitac, dyes T roiv, ératA 6 9c 
Mt ggfoc 0 weegusÜc Cost d d'uso uni Upde 
alazügu, cite, l'aggnà ; AW 6r Aor 


s 


rt 23 


tutus füm ; regni principatum declarans à »4n4- 
Sion, omnibus annuntiando voluntatem Dei. "??^*- 
fübdit enim: Ani 
Pradicans preceptum Domini. 
7. Dominus dixit ad me: Filius 
meus cs tu, ego hodie genui tc.. 
Rurfum verbum dixiq de re ipfa accipit. 
quafi dicat, Patris natura me filium decla- ioa 
rauit ; haudquaquam pracepto adoptionis Fi. 
dignitatem in me transfundene , fed ipsàámet 
fubftantià, perfona: Patris chara&erem in me 
exprimente. Illud veró 5edie in humanis 
quidem rebus tempus prafens infinuat (rem- 
pus autem przfens apud nos eft ad aliquid: 
connotat enim fimul & furururb, & prateri- 7 bodie 
tum.) Verumtamen in Dco, vbi tempus non 1,7 n. 
confideratur , fimul etiam accipiuntur tres 9"* 
ifl: notiones , przfentis , inquam , futuri , & 
prateriti. Hodie itaquein ipfo fignificat fimul 
& perpetuitatem, € omnimodam infeparabi- 
litatem. 
$. Poftula à me, .& dabo tibi 
Gentes hereditatem tuam, & pof- 
feffionem tuam terminos terra. 
Eít modus loquendi figuratus, infinuans 
ipfius Domini incarnationem. Quzcumque 
enim corum quz de ipfo dida funt , ad con- 
defcenfionem fpectant , incarnationem infi- 
nuant & difpenfationem , non vcró à princi- 
pio exiftentiam, neque principatum. à 
9. Regeseosin virga ferrea.. 
Virgam ferream vocat forte regnum , & Virgsfe- 
indomabile. 1 
Tamquam * vafa figuli confrin- * rv 
Ss cos. 
Pulchré oppofuit forti regno aduerfario- 
rum imbecillitatem. Nam Iudzos quidem exar 
vafa teflacea nuncupauit , regnum veró eius c. 
qui ab ipfis crucifixuserat, ferreum. Q uod au- 
cem facit virga ferrea vafis teftaceis , manifc- 
fté etiam confpicitur Iudzis accidiffe. Quo- -— »- 
ufque enim fpem habebant reformationis, — 
lutum appellabantur : quemadmodum in Ic- 
remia, quando ceciderat lutum é manu figu- 
li, & ipfe accepto illo, fecundüm leges artis, 
id quod ceciderar refingebar; fubiungit Deus: 
Aumquid ficut. fioulus ifle mon potero os let. 
reformare domus Ifraid ?.—. Alt vbi demüm 
in 


^" 


24 
sAmA- in malum proruperunt, & pro luto fa&i funt 
PHRA-  teflz , irrcparabilem ipfis contritionem com- 
inva, minatur. Ad quid igitur ceterüm Propheta 
1uisi quá- fuadet vtilia omnibus, & ait? 

: - f 4 

10. Et nunc reges intelligite, : 
erudimini qui iudicatis terram.. 

Difcite igitur, inquit , omnes qui dignita- 
tem aliquam terreflam obrinctis quid & quz 
tribuenda fint Deo. 

11. Seruite Domino in timore, 
& exultate ei cum tremore. 

— : Et fübiiciamini, inquit, feruientes quidem 
eumlariia- cum laetitia, exultantes veró cum iufta fub- 
icctione. 

Apprchendite difciplinam, 
nequando irafcatur Dominus , & 
pereatis de via iufta.. 

Et affumite, inquit , difciplinam bonam, & 
ne excidatis ab opere tam laudabili. 

13. Cüm exarícrit in breui ira; 
eius, beati omnes qui confidunt. 
1n co. 

Ira enim,inquit, otnnes przuaricatores ap- 

Qwemds prehendet. Sed probabitis tunc meum con- 


emn filium, quando irà in res humatias irrtehte, 

gperteat ini . fuperiores apparebitis tentatione , pramuniti 

UT per fpem in faluatorem. Atque hic cft fenfus 
fecundi Pfalmi. 

Hémiqe —— Ccterüm etiam fciendum, apud Hebrzos 

prd primum & fecundum Pfalmum noi elfe 

P/ame,  diftin&tos , fed coniunctos. Numeraüs tamen 


centefimus quinquagelimus faluatur in no- 
no. Nam nonus Pfalmus diuiditur apud illos 
in duos, apud nos verà coniungitur , & vni- 
cus cft integer. Difiun&io igitur quee illic cít, 
cam quz híc exiftit coniunctionem , vti par 
eft, ad zqualem numeri ordinem reducit. 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


eeu Qnauy erebc o Sgucy ug) ad 1) zmAG. v 
9aov Ücegua , muwTeA lu) wis doeet 
ddiópOwo. T1 cOy Aortis 6 eveopiemc zráa 
gue vd euutiog Gr, xgl Quay 
í, Ka] vud (222 éic ctu 6s, rau 
49e zan TÉ & xeiroiles Thy ys. 
Ma2vni 09r , Qna, dave, oi xai m 
T u xp byorTi, Tài ? dudosiodua f ud" 
xd 5; 
id. AA dogaté Td Xue O9 Qo 
6o, € d'a Puis wird 6v Teu. 
Ka Vavnént, Quan, dbuA orc 1 
cu) ^apà , éUtegnulpor di ueri Jigíag 


Vari, 


iB. Negare ad adc, una 
TÉ (PAR xtoJO" ,. xg] Dvro^icas 
dl 5d« dala. 

Ka] Videt, Quad ooo d abi, 
0j uduriom aede o) T€ 45s. 

"E O" (ay énpadian 7] Ta vt ó 
Suus curd ; pLODULL0) TERN TÉG To 
zéroiSors; zr aud. 

MEAM dp tray, 7ra4 6; o o grougUrras 
xo )auodyes üpyk. NOW aliiouOs Tk 
dí ius cuuGuNiic, Crap aii Opyiic édpr- 
xéont TÀ. aem , dsajmeoi d^ 7reiege 
Qarim TU QÜZzuJ Voriem 6212 cuc oit 
rt 17) 6 9d, mesc da) d. 

Ka] Ero d* igíor , 9n axap E Geoioi; à 
ceo xg) à deUnege "laMus dx Vyan 
d'ualptow , d^ cuwnpidpor eiai, Ava 
cutera, de 2p) pv ó dei9 uio &n v D. 
à 39 ta(2c *Ja^ uie dinprra rap. au Gic ei 
dVoyzrap "iuis de uvis, C eic 620 (Bo. 
5» 8» Ox dup Th) DrmU2u cusd. 
qeiay eic. ml) iol dA iEn , cie eixóc , 7 
aeiDugo, 


COMMENTARIYVY S. 


G YARE FREMVERVNT GENTES? ] 
2) s] E! Nonnulli aiunt hoc cffe tempo- 
(ris inuerfionem , pro frement ; 
alij , Tumulttate funt Gentes ; alij , Ad quid 
Gentes turbantur ? Secondiin Septuaginta 
prerreda veró,verbum fremuerunt fignificat fuperbiuc- 
runt, quod eft cum clatione, & iactantia qua- 
dam turbari & tumultuari. Hoc tranflitum 





n ei - 


dt^ Tr rorrAzAN rox] 
LOR Tai drnyesrías sir) Q0, 
ashes GT) TE Qpudisom. A?Wors d. 
Srplcrnean $m. d?^or cic qi É9 n xv- 
x&; Karo dà mwWc E TTE igpgua- 
fas onpaies To. "oaprparsUrurio , 72 uer! 
trdprea x9) utjaAaUylas Two, TUezoSE- 
& , xg] SepuGeidag, Mew "Xerà sit 

e d^pys 





IN PSALMVM It 


wAbyu Tp mrt Opp, , Ur Wow) Ti der- 


my, 0 cuéen x2) Yud dioc CX Xe: d. Tic 


Qwow dlriz T8 TocWTM ji0bu, , Ei TulUTIy 
uud eguéiy t9m Q Agàc, vc0c YroanMeras ; 
Efn gw eei H'esid lu ya) Vua or dc iS-- 
9U&OUC , Kg) AgHC TcUC Yedaicu dfZa, vo 2«- 
y/o. KaAde d& eesciSma xad. eic 
udir 52 au G0; fAnfor 9 aua d. esuaoup- 
3/a . legequa, di xg) v) puierizu, xnd 
evejcípuant ul! 2gd* Yudaioy 99 dvm3t- 
9ortr à vraegmía , Ylapienzas dV v; oi Qnm. 
A£it ,. ioi H'esd ws xg) TuAa TO» , aPri 38 
dawroUc 26st sivo d Qolejmy , wa suutofin- 
Cap, x? Tie , Kari vg xuels , wg) xm 
"E plonp dud. 1i gore eum3 eji. 
dou; ( Aer] 22 00 Dorm ) x7 o fua 
Yannsimyor ira^A: 
: y; AIAPTHZQMEN , 32) TX iL. ] T2- 
^ oníow dfena gi, wa] oro pb od vov Co- 
QU. iyw; TÉ xvp/M Rd) 39 XEIgU durd 
Aud TET» 30 Oeidi uv &utoU c df2 Yepiiln 
Vae Ebras, 8 à uAdÜcw cor aiv) 18 dra C 
VaoAuvdlot , dew Yaoaciauct ? eic iui du- 
Acías SaAMiau, OU 20 kOwior 7 eg; Orric 
sfipkSr culus, A090 dV Mfg o a emon- 
uárrtec TE qj6 0 2t veorxeiX , vo dfap- 
piéopdp , v méluatis vi dia eret - 
M9 tror , dfi irynóvas rage) odd vyoe vov 
idu oA pelas dta udy 27 ifpdlr, xd) 7 fa- 
puo MM Cuyo apiid $ dubias, 3 di 
v8 Xgig8 a teoy ood ura. E'maraA d& 
ad^ Toy Abbor ó &eotirmc aede «là ot 
up yc iroiay , dfgxopádas 7] i? Xees 
eruaZauApiav Üraly 3 dUrtdan, ngy ortec fa - 
oues 70 T4]. aud er E Gealav xara ** 
povofjoe yavefapa * olo Orres , olo, te- 
yéipiaoar- xal Qon: 
ó'.O kAroiknN EN OTPANOIZ.]A?X" 
6 T EmGuAsLórmr qual ^| n^ rieoc naizA- 
Mad, Vroi ha 3E Gncltor Yan Cuoui rc 
Qauei , t admire, b2nzrdesuw rer , - Ka] 39 
px mese ui 621 axsótjuo df. pray dquipus- 
voy eic ced vucw T. ut9aAa Qpuarro Day. 
Ka] à 42 77. ves toov di maU so. eipiot 
Eiamwu/ meer tyi mv um * ga) S uiro 
quo séra , dd qo) Opync artes 9 ow?). 
t TorE AAAHZEI,] Dion; On 
dIsEpiEn va 79 dDary Ais WiteiAows dez uir, 
19] ? Coyos swerlaj. Tira dé E02 T Gv p- 
9 An eo, ApSfovra] dq gi i fa- 


Toxvsl 


2$ 
ab irrationabili equorum impctu ad id quod c o- 
non dccet ; quod conticit etizm Iudzis in apis 
Chrifto. Quznam,ínquit, caufa eft canti odi], nva. * 
vtin vnum concurrant gentes & populi; l(ta€- po/aorusm 
liz fcilicet? Illos nempe qui circa Herodem fus. 
& Pilatum funt, Gentes effe di&os incellige;Iu- 
daos veró, populos. Pulchré autem adiunxit 
inamia. Ad nihil enim i[fis vtilis fuic iftiuf- 
modi machínatio. Accommodaté yeró etiam 
inania meditari adaptztit populo ; fiquidem 
ludzorum hzc erat vefania. Ceterüm adfti- 
terunt ctiam reges,fcilicer Herodes & Pilatus, 
id eft fefe obtulerunt, & conucnerunt, Aduer- 
fusquem ?  4duerfus Dominum , C aduerfus 
Chriflum eius. Quid veró dicentes congregati 
funt ? (deficit enim verbum Dicentes:) (ccun- 
düm figuram reticentiz fubiungit: 

3. DinvMPAMvs, &c. ] Id eft Labfcinda amus, 
& proiiciamus iugum : quorum ? Domini, & FenelLa 
Chrifti eius. Idcircó enim exprobrans ipfis per cj»; iu- 
Ieremiam dixit: Dixiffi, Non feruiam tibi: id ck 
eft, ità te geffifti , ac fi reiicere velles cultum Fer2,2o. 
meum. Noluerunt enim effe in (:pena facra. 
Alij vero, quia hoc abfque vlla cius qui hoc 
dixerit , mentione pofitum fuit ; illud dira- 
parus , mandatum efTe cenfuerunt fandi Spi- 
ritus , Échnicorum idololztriz vinculum di(- Perrin 
tumpere , & peccatorum graue iugum abii- foeeo- 
cere , nec non Chrifli leue iugum imponere ""* 
pollicentis. Rurfum veró Propheta fermonem 
reducit ad priorem fenfum , Gentium Chrifto 
infuleantium infaniam exaggerans,& quomo- 
do infaniffimorum Hebrzorum contra vni- 
genitum infolentia fic rifu excipicnda; quód, 
cüm effent iftiufinodi , talia fint agereffi, & 
ait : 

4. Qvr HaBITAT £N CALIs, &c.] Vcrüm 
is qui infidiatoribus füblimior eft, inquit, ir- Dow fe» 
ridebit , id eft infidias ipforum declarabit cffe pio 
ridiculás, vt qui res impoffibiles terítarint . 
Subfanhario enim eft fpiritus ille qui per na- 
res emittitur in defpedum eorum qui magni- 
fica isdlant. Porró quód h&c ex propofito » di- 
Ga fint, intenfiorem rifum meretur ; neque 
hunc folammodoó, inquit, verüm ctiam iram 
experientur, 

j. TIvsc 1oQvirva.] Qüando? Cüm Eu- . 
angelij vinculum difrumpere , & iugum con- 
terete minati funt. Quznam poiró funt illa 
quit in ira di&la funt? 4nferetur à vobis re- Mathar, 
D gom. 


m 


IV —T- 


UR ry ar ur I P e mci Ea aun a0 dis MERCATI. Lm 


2o SAbodh-M- vo MA Lá ox VLL Le 0L 


26 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


COM- fup, Ft vincam aliis locabit,& fides concul- 
MENTA- 


nivs pA. Cabitur. Exercitus enim Romanorum ipfos 

znvX. fübiugauit. Velillud oquerur pofitum ; ac fi 

dicat, Parabit illos ad iram, ad furorem, qui- 

Ferne bus perturbentur & concutiantur. Differt au- 

ma. tem füror ab ira , quód furor quidem fit ira 

efferuefcens, eorum nempe qui adhuc füccen- 

duntur; ira veró fit appetitus vindi . Furor 

itaque imperfcctior eft irá ; vtpote cuius com- 
plementum fit ipfamet ira. 

6. Eco AvtEM CoNsrITVTVS SYM Rrx.] 

Chifw —llliquidem, inquir, hzc fübibunt ; at ego et- 

s enti. iam infanientium Rex conftitutus fum , non 

wuwi. — cxli & terrai (nam regnum hoc habebam à 

natura ) fed inauguratus fum poft incarnatio- 

nem , vt hoc przceptum Patris vobis annun- 

tiarem. Hoc autem eft Euangelij promulgatio, 

fuper Sion montem,id cft ludzam, quam in- 

habitauit, (iuc Ecclefiam.Eft enim Rex nofter 

partim quidem in quantum omnitenens eft; 

partim veró quatenus nobis indit animi de- 

miffionem, quà nos in falutem afferere con- 

tendit. Secundüm quam fignificationem et- 

iam dicitur Rex conftitutus, fcilicet vc home: 

nam vt Deus infitum habet regnum. Alij ve- 

1à voculas ab ipfo interpungentes,coniungunt 

illud fuper Siom montem cum verbo pradi- 

cans. Non cnim aiunt ipfum foli monti Sion 

imperare , fed vniuer(x crcaturz : nam à Sion 

diuinam doctrinam propalauit. i] 

7. Dowiwvs pixiT AD M.]Id eft,decla- 

d rauit me Patris natura filium , non mandato 

prr peni opérante , fed. fübftantià. demonftrante me 

f. perfonze Patris charaderem. | Harc itaque po- 

tis accommodanda fint Chrifti fecundüm 

Píl.105,3 Carnem generationi. Ex vtero enim ante lu- 

ciferum fecundüm diuinam naturam genitus 

fuit. Pulchré autem adiungitur verbum e;, ad 

declarandam gencrationem quz cft ante íz- 

cula : femper enim erat filius, Subiunxit veró 

illud , Ego bodie genui te ; vt fecundüm car- 

nem generationem declararet. Nam illud /o- 

die temporis eft: quare etiam de temporafiea 

generatione pofitum eft. Confequenter ct- 

iam humano more accipienda quz fubiun- 

guntur. 
8. PosrvLA A ME.] Cui dicit poff ula? ei 
€i Chri Qui dicit: Ego autem conffitutus fum Rex ab 


fins pofi in- im i i : "finr 
Ir ih "- eo. Donec enim in terris per difpenfationem 


meia, Q 6 dumAdr iilesic óndoSriesf) 


- ebg. "ródas V Trio, Xregréia 99 auvub 


Pon ccludeamdiaeuG, h 9. god; 
air) T8 meeo Ola) üuréG oroaoxdLa d 
óprfic wg) SupugÜ, veg rrovmum [GU c vs, dfa- 
exAdoórme , Nia qip] d Sube Opyic , vol 
Suy 1A 6D) op lu) draSuuo dp hw , C n 
Ciro e , Ope lu) dà pt aJ wr itus. 
dnáeveoc uy óp3fic ó Sj , Sarosioso ju 
Ji $ ópyr. 

s/. Era A& KATEYTAOHN BAZIAETZ.] 
Euro: jp, Qna , vaD(z 7rtieor) - &). di 
xsj uawoudp uv Bancos tamigd olo , xx 
&egré xgj it ( £n quotus 29 exor enelsl 
al) Bacvieíay, ) dà. reves ovimóc a2 cad 


olxcvop4iap ToUTS "OvrCAXOY Uy «vC AA ^ 


dfeyy9^en , TE Jt aj &in và dLaryPumir 
x^puy4u2, V2. Xudv Ope , mutiem b als 
I'sd'aías 5 tvyacfat tr , 1 7l Grxonclar, 
Bas] 99 p xa: dr ud oc mrarTxed- 
qtep, x29" Íreesr dà bc Erspydl o ala) meia 
glu) , t 7rfegt vo Ya Gen nuc aw opdow. 
Ke9* 8 enuamüupor oj Ae) Bamos0s 
uas lua), F1 dic al Ses Gv- oc à 9c 
futuro Vy] T9. DanAdéem , doi d eic à 
v7 dunl cítorne , suvdaluoy và F0 Xidiv 
pO muU Jay Wr . OU 2 78 Xidv bec 
Qac) Bamslem uovor ,, xd gran, 9 wi 
tc. "Exà 39 Tii, Zu 1 Svias diduexajas 
ve snot, 

C. Kxrioz rims nroz mr.] A'r0) 58 
dawpnrao ut » T9 "uT696 QUow, yr, 
«esci ug os onpoytouyr(Bo , dod «it 
Scías "erdeigaen; , v TE muwreoc Vased. 
ctu ipà 2aegurfea, Tleocdaifovo sv uEA- 
Aor qii x2 caja forie] Xe 8 uUTR . E'n 
gacess 29 «ved tootiesu. x11 Y. uias Quow 
ejm). Ka2d'c di xe óoxti) T &i, 7 ce$ 
alovay dns Pjymew* Lu xà dei tóc, erf. 


"wey. di mi oriteor efi vmha. gv , fva old 


x? capxa njjontaw d ei£n. 76 93 c uteor yeórs 
E27, dib gj vido) aei T yeorixic )yonowoc. 
A'xoPdi Suc d qal dyS'egrrivo «gj à ima- 
»yàudpa. 

 AITHXAI DAP EM071.] TA 
ACA almzu, ; rd H7óyn* E'y di xa. 
"sd9lu Gand ve dun . ^ Ewc jb 
xa G9 Tl. olngropáa, dx Ciz aimse4, 
d ydp Vyei mc wx aimi, Cycy Sy exaíza 


Mj». apparuit, non dixit Poftula. Nam qua quis habet, minimé poftulat. Itaque qui omnid 


Js 


——^—«€^«^^A«^A^«^«^—«^4«-«€^W^«^€———Ó—— — — —M 


IN PSALMVM 


4g sli dias, Ag uad Ma lad oineropian. 
€l di 40 airéiy /Goue Tu! ugyorfjo€ , ducuor 
xd T 9» exp aiDeymw aW: 
Kaj vj YregnA , Qui, 7i xiey(Bo aivéi 
expg cU, d ^o QoGGOr aum , KAn- 
eotóu DO» & vrdvmer aiHermra) ari YlaDAos 
6 Gu aldrac mvmoemeic, I oic idioy ng) 
«»egrieov(a xNieor dracoioW ToUQ Eon fc 
drociac d'npmaaui cus "ao 8 dao , d 
12) eorr Bo qvo, Tla mp, dc Ji anale 
491 Cn. TE xo un , oo) Rruy , xy Lupl Ru CUG 
Üidaxas. Keroron Gy sowira) TÀ. 7r6ea- 
pesosctantelie tien 
yu hm, Taie di qnuemopim TETO Cimon, 
à 39 A/mzaj , Qao, xg) d eto dyr) 78. $- 
xe Eis. APA. ky EG) cl). dA ear 
xTM tOvgu» , xg) T3 «pego vurüTwcw , 
xg) xa(aGiGacubr óe9rra , al) pex. 
amo , X 1l) üouias 5x. cenpraurm, 
— K', rlormANEIz AYTOYZ EN PABAQ. 
H' TÓnxTWarTted di^yayit [46 (OG QYOALG.- 
e«j , he ol d evo ng, ddwéis evesc- 
dVorra* ac Tó* Emoxelouaj & ja62o. 
A?9d ne didum x^neovuiar, Eon mo! ouv. 
Tgi Cla, vun TE xMwesousyvt( Oe. MAx- 
ato &y alo) cuwreA Cl) ag) or oqsAcla m- 
vd'y x47 , uc và, mv juo cuim e pd poy* 
euure/^la, dy d£i và Cv pio vU un, ex 
ejukeSt Sveiar 12 Sd. Nofoujdp, euren- 
r2» xg) Um ipyd etui 0 Xegig*c , o UJuxcv 
9j 4d d « S94 o T aUa , xa) ?]) iic 
xoa, id ipuehry "ers Üegutv, Kal Eri qd. 
ifrd'y dV 2 farroo vociOt quU meos ontnus- 
qPpor Sx ditpucem, E'avijttré 59 iu Guc Cy 
lqupd Bae ela durd , Xj euvex lo , asa- 
meirmey dfo. d mary furias, 
— & KAI NTN BAZIAEIZ ZfNETE, ] 
Ocx. dAMorguo i6 T8 GwTh (O* aencóm- 
7(B» 7? mic xg dud. suvanBén yh Ti 
eut, E/ 59 Q «res rioórtnow , ir Gu AsC 
gud dwohaurnc , dX vus 2yornic aust- 
m x utirorauwn , € aom , dM. 
Tt &» Q6, OU 53 di uóvor f. qiAasos 
7ría. Supper , do^ yj uí rn. cuumpadilo 
digguosui/lu qo6éuaj, à vor QC». usi. 
Aurifioy eic alà eo! maw éD2ui Ger , me 
XóAgow Ux Éyd, ccTU* X uv Ueipnua 
Q5 qoCud ois Qurrós, Tide di, ei raid db- 
mxá Gow 9» ph xugíu , Tu ol pyia) xUeJor 
Vasca] m E 38 digas ; A?W. dne 
Towvs L 


I I. 27 
habebat per dignitztem , áccipit per difpenfa- 
tionem. Q uód fi poftulare irnominiofum fit 
vnigenito ; audi etiam Deum ab hominibus rnv. 
poftulantem: Et nnnc Ifrael audi quid Domi- 9590- 
nus petat à te , nift vt ipfum timeas ?. Heres eliguid p- 
itaque omnium conflitutus eft , fecundum "pax sc, 
Paulum, qui fecit (cula , vt tamquam pro- i4, ,. 
priam & fibi conuenientem hereditatem fer- crie 
o. : PES . beres om- 
uaret cos qui in terra facrilegé à diabolo di- ,/,5. 
fperfi erant : quo etiam fuperato , ait: Pater, 
quos dedifli mihi de mundo, tui erant, mibi 
eos dediffi.Poffcffioncm itaque facit terminos; 
& extendit prouidentiam etiam fupra Gentes. 
Nonnulli veró dicunt modum hunc loquen- 
di effe figuratum: | Poftula enitn, inquiunt, & 
Dabo, idem eft,quod Habes.Verüm & hi ve» 
ritatem reueriti func, & ca quz ad humilia- 
tionem & condefcenfionem fpe&abant, nem- 
pc hominis affumptionem, & difpenfationem; 
non negarunt. 
9. REGEs EOS IN VIRGA.] Seuerior regen- 
di ratio,virga nuncupata eft; quà peccatotes & virga fr- 
infirmi opus habent, iuxtaillud: Fiffrabo i — 
virga. Sed quis dat hereditatem, vt conteratur PPb395 
ab herede?Intelligendum itaque;contritionetn 
etiarn in quorumdam vtilitatem cedere , iüxtá 
illud : Spiritus contribulatur.. Contérendus as jo,t9 
igitur in nobis fpiritus, vt fiat Dco facrifi- ws ned 
cium. Intelligamüs etiam contritionem,quam pes "à P 
Chriftus operatur, dum id quod in nobis rna- Guu i» 
tetiale ac terreftre eft, à paffionibus ac ibali- € Pul 
tia: proprietatibus refcindit. Quin étiam hoc 
de Gentilibus dicum, alio fenfu non incon- 
gruum eric intelligere, Rexit enim illos in 
potenti regno fuo atque cotitriuit, vc ipfos pet 
regenerationem reíortnaret, 
1o. Er NyNC REGES I8TELLiGcITE.] Mi- 
nimé alienum à bonitate Saluatotis, vt iis qui — 
adüerfus ipfum congregati funt dicat, Intelli- fie ad in- 
gite . Etenim, inquit , fi priüis ignorantcs in(i- uir 
dias ftruxiftis; attámen iam acnofcerites incel- 
ligite , & tefipifcite , & fübiiciarnini fcruientes 
intimore; Nam non oportct fohüm confidere pes fe*- 
benighitati;verüm etiam huic coniundatn iü- —Ü 
ftitiam metuere. Vel timor accipiendus cft in 
quibufdam reuerentialis, qui poenam non ha- 
ber,iuxta illud: No e/f inopia timentibus eum. vGlia,a 
Quomodo autem , fi ira Domini corrigendi 
vim habeat, per hoc quód Dominus irafca- 


tur , quis pereat de via iufta ? Verdm hoc fic 
D z in- 


COM- 
MENTA- 
RIVS PA- 


Ioan.17,6: 





28 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


tatt-  intelligemus.quafi dicat: Vobis autemhec eue- 

^ra, nient, nifi apprehenderitis difciplinam, irafce- 

Dijilmá tut Dominus, & peribitis de via iufta, vel, ac 

Felis fi dixiffet : Ego fum via operationis bonz., Il- 
lud autem; i» óreui,quod per tranfpreffionem 
dictum eft, componendum cft cum appreben- 
dite, vt fit fenfus : Apprchendite difciplinam 

ENS breui & in hac vita , ne vobis defidià dif- 

sajdr. — Huentibus irafcatur Dominus, &c. Siquidem 
ira Dei tard fuccenditur , vt nobis peccanti- 
bus tolerabilior (it. Arcum quidem fuum in- 
tendit , fed fagittam nobis non immittit; & 
gladius quidem ftringiturfed non demictitut: 
at comminatione & oflentationc, ad conuer- 
fionem prouocat peccatores. 


votcwcp , Td JV ip couGiatra) , ia) ud) 
Jes£nts mudeias , ipudiaeru weis, 
a3j SaoAeién c 608 Jutgias - Wi Ti cip. 
xór(Qe- Eu eiu 5» ódic vii, avesbwos 
dyalsc. Kai o à, sid Ji , vw d'estact 
eua ifiov xa.9* "s pGaor eipnudyor , dic 02) 
rue * Aegbadt aru elas y Tl yd, ng) ép 
T Bio mro , prom jaSuudrtus dd 
ópy«93 xe (Qe, xa) i£. E'v 30 py Su 
Beadioc  duegropdVn , fing Qopriémesp 
WU dafpürirrer. Tà vito dur irrtiv] 
iA , ix dti Ji m9 EQ T md 
ud vueg ei GEra ui , S xaratiprra, dV 
dod 758 dzreqWi eg Vnde] elc Conres- 
ql) GwtaopiTa, vue day rivortas, 


CATENA PATRVM. 


VARE FREMVERVNT? ] T uEopo- 
AEE nrri. Cüm primum Pfalmum 
zm mentione impiorum claufiffet, ex 
hac rurfum fecundi principium fccit : docens 
fupradictum. impiorum finem , reges & prin- 
cipes , Iudzofiue ac Gentes contra Chriftum 
furentes manere. Hodaggepr 9 ware fremue- 
runt Gentes? deplorangilieft, atque horum de- 
mentiá reprehendentise Ad interpretationem 
huius loci haud multis Vétbis opus eft nobis, 
A*415 cüm Apoftolorum princeps in Adis Herodem 

& Pontium Pilatum,;& principes facerdotum, 
Iuda ins-. & Scribas , & reges nominauerit. Hi porró 
d ers vana & irania confültauerunt , quippe qui 
*"Í«  obliuione obfcurare ab ipfis ctuciisum non 
potuerint.Cüm enim tcrtià die furrexiffe;to- 
tius terra potitus eit imperio.Illud autem, 44- 
uer[us Dominum , C aduer[us Chriftum eius, 
fignificat infidias in Chriftum,etiam in ipfum 
Patrem redundare. Si enim Pater in Filio, & 

Filius in Patre, quomodo non ctiam vna fit in 

cofdem contumelia? 

Grzoncit. Duo na&ti exemplaria Hebrai- 

Beef: Cain altero quidem reperimus hoc effe fecun- 
exemplari di Palmi principium , in altero veró hoc effe 

us dine. 

fone dif coniunctum cum primo. Quin etiam in Adis 
"APP Apoftolorum, illud, Filis meus es tu, ego bo- 
A4533. die genui te , didum eft effc in primo Pfíalmo, 
Graca tamen exemplaria infinuant hunc effe 
Palmum fecundum. Ceterüm haud ignoran- 
dum cít, in nullo Hebraico exemplar Pfal- 
morum numerum adiun&um cffe, num pri- 










* 





, 


&. NA TI EG?TA£AN;]OroAn. 
ruTOr.E 75 umun 7 dosGaly 

ix 7 Ges T cuumesras |a), 

€x uim run ? ap ylu) & dora inihi. 
cu 5,4 ida ox Un 10 «vesc dor 7p da- 
Gd» «se, £j GUc yn v8 awriiege ^urrfamu- 
aac, Bacváes vt C Gpyorrac, C Yudalou; 
ÉSyinouc aod VEvraj, To dV, Ya ví ipp/a- 
£ar 9m; Gvesud/a 821, C ptuqojdya 7l) 
muy doas ,. Oo 2ecía. d "yy Au eig 
ipulueiar "029 dv , ü woputaía vy] Seogü- 
Aor Cp vui, cesi zecw H e9)d lu qug) Tlórzioy 
IAM ev , C (QUe apostpéic , Xj yenuuanéit , 
Daaieic xg) ag yorrac iopdeurr(Go. Kud 
di tg) udiraun (es ouym , M91 e»S2- 
dra) uà d'uunSirnc viv dor iTi caves- 
Sirm, Tj vein 23 dyagdc Wuipa, T oltg- 
pne En edmat, qb di x17 xweu, C x" Ti 
Xe 8 avrd ,dyAor, ai qvi eic 1 Xeteop VanCu- 
A», ei, &uri» dapi] 3 mvriea, € 59 6 
murip ép vu! jd, € 6 doc iy ol mag, 7rd 


9X) C pa mc 8 eic auris P Ggic oorr. dr; 


rEOPTIOT, àucir Crrvxorre, tCegi- 
xot dymyegqoic , & M3 quf. rip dDegudi 
aj xla) iríesu "laAuE Ero ds JY mul nip 
guum uA pov T&v Tt eres! ro, Ka] 6» $ axes - 
Di Ji S) A'"mosb^u To , uic upo & oV, 
$d chutes -yefjirma! ov , iym 62) c» 
T4. cesra -ja^po. Td iMwing ADV ol 
drriyeaqa AU vseoy 62) T&oy ulus]. Ka] 38- 
G di ix domitor , 9n d» TU iGeaixd sd«- 
9 và daos SOME Gogxe), ces- 
:Q. 


IN PSALMVM 


tO» ei roa, À ddUntesc, à ve Qo. Tí 4i 
v) Alooy dy eis «vejowmo «xestrreias asois- 
xo 7h) di v8 Xej 8: VG T) mi ua 
qo d'yuy , i av Toc 0 moesQi mc oiv, Auro di 
n8 da la^ pa Ge psa bs i) T Atoor- 
1»: Kei 53 0 Xeiebe, ic X T8 opasii- 
oojdp Tot MEne ees ormc. Kaj d Sauua- 
eir &i &» &) ahud , doi fs eeiewnón bo 
wv Aigor, qot x8 29 Turo 60w ideis. 

ErvzrzsiOrKAizAPEIAEI,I[leo?- 

€rrelay dV éprignow 6 «a» Xeicà Tu. 
egugías evesacopsimxluo , wd) cic ^o Te- 
dai pip fonfwAdiÓlcvra, ( ^adc 92 14- 
yd usAeriaugtas yat dur , qéTeG To mioD- 
ua. Qr) xeerio| di v dy dardymn . 
Ab dy ta có cess dan uic ua- 
X264 , d20 óugU zÓw9n qgÀ8. Fori T ua- 
xgeicuór, Ken 59 7 trav zme/q. 

COrrrsorz. Té dU ceu mpi, 
8n. oi MA Gdopiua(a x; 0 Otodbriam vraf- 
(& €is riy ma piouhuÜG(a. yes 'vor, NxuDas dV 
d (Ap eic moy mapewouS ira , d. Ji eic vov 
piXorm , Xéuuax Qu di vara. eic my 
értemi(a azar. E'Su, 50 Git E Gd opdtwor- 
(a moNbuc uq wi Xeieu aecQuniaz, 
tic Wdh "fiocudiac dry) 99s - xa dog 
€» Tu - Ed uxgy eic vo Bes Mo jo you - 
x0], AspigrourQ TE ipai met augu Gauges 
3j, O' 2gbc Óy &x fyro id Act ev! gi, O'io- 
qa. d iu eU t aU9" mw eii , Tui mn 
Silv éd oa] rad ro apply "ypkmecoc uy yx) 
3 Xe1giv dud , xgj i £r ail GrasDesriod 
eupena i dpa Goal 2&yly v! 242i aur 
Wn 9egoviras , vo (205 9) (28 7rvsÜóva , 
O'puoloe, dV xj 6k vo 71D uoc To doy TA. 77i 
el durd. dinyo?m, darsp Edi * waejrGoct. 
QU £v» Ji QayÀ, oc &diaume eic uova 
xiva cnouro dan 7 mesqrreoop d i uv ados 
dud. Ydw dp, Qna , cuuficd o 7radc uu, 

^ TX ec. 

Tsorrior, Kaüzyofouylp Ji uc MZe«. 
Téosaeg fin v9 ad Üesimuv qno! 6 Av) (Be 
Em6ie2axira] Xe1cal* Vim CpudZass xam 
diurd C 2g usernouveas wea e Baa éic 
4 Aic "ous drras uer! dpyórzuy cuvazfà- 
ww Fair) beri, Ka] iydgila 1g Urn d 
?£da vic dPopiec Tlic vrigtuc diSeo- 
"mu , Gc7sp TEC ceenalras quc Cpudzar- 
Tac X97 durd* quc di gc vc oro T. Qu- 
Ads $ xgramois y Ormriq pepe xia 


II 29 

mus fit, an fecundus , an tertius. Quanam c^r£- 

porró perfona fit, quz de Chrifto: perhibet hated 
prophetiam ; an eft Spiritus fan&tus , an ipfe.» P/aimis 
Propheta? A diapfalmate perfona loquentis — 

immutatur: eítenim Chriftus, vti demon- D 
flrabimus , cüm dictiones examinabimus . 

Neque mirum eft, fi in vno Pfalmo non fit 

vnica perfona qua loquitur. Nam hoc multis 

in locis videre licet. 

Evses11 CsanieNsis. Hic autem Pfal- 
mus prophetiam inducit aduentus Chrifti Palma 
pranuntiam; & vt Iudzorum quidem infidiis prrarad 
traducendus fit (fiquidem hos, populos inania ^* Cr/* 
meditantes, Spiritus fan&tus appellat) Gentes 
autem omnes acquifiturus fit. Quare non,vti 
primus Pfalmus, vnum aliquem beatum prz- 
dicat, fcd totam fimul multitudinem ad bca- 
titudinem inuitat. Continet enim vocationem 
Gentium. 

OnicENrSs. Hcc autem obferuandum, 
Septuaginta quidem & Theodotionem om- 7» ^ 
nia in praterito; Aquilam veró aliqua quidem iepretes 
in praterito;alia verà in futuro; Symmachum sin cad 
autem omnia in pracfenti pofuiffe. Solent c- dni. " 
nim Septuaginta frequenter prophetas , qu 
de Chriflo funt , tamquam iam factas enun- 
tiare; vt in illo: Dederuzt ip efcam meam fel. Pál.e8,1 
Et: Diuiftrunt fibi veflimenta mea. Et: Popu- Phal.it,19 
Ius quem non cognoui, feruimit mhi. Arbitra- Pl.17,44 
mur autem eos hac ita dixiffejeó quód Deus 
omnia nouerit priufquam fiant, vti & Chriftus 
eius, etiam ca quz in áffumpta humanitate ip- 
fi erant euentura , dicendo , ifta cenferi iam- 
pridem ipfi contigiffe, hac & ifta paffum effe. 


Similiter etiam,fi Spiritus fan&us de ipfo quz- 


dam referat , tamquam de prafente loquitur. 
Hoc autem non cà dicimus, quafi numquam 
ad futurum tempus vergant ea qua de ipfo 
predicta funt: Ecce enim , inquit , intelliget 
pucr meus, & quz fequuntur, 

Gzoncit. Ceterüm confideremus ea qux 
dicuntur. Quatuor genera hominum hic fer- 
mo tradit Chrifto infultaffe : nempe Gentes Cite i 
contra ipfum frementes  & popülos inania fuirarunr. 
meditantes, & reges terrx adítantes vnà cum 
principibus in vnum congregatis, Ac Gentes 
quidem arbitramur fignificare homines à fide 
alienos , vcluti duces qui aduerfus ipfum fre- 
mebant ; populos veró eos qui funt de tribu- 
bus eircumcitionis , qui meditati funt inania, 

D 5 quando 


Cratue? 
genera ho* 





1 


30 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cAtr- quando Chriftum, in propheticis fermonibus 

e. annuntiatum minimé agnouerunt. Reges ve- 

ró terre ac principes funt Herodes ac Pontius 

Pilatus,& Prafides populi ludzorum.Horum 

enim nominatim meminit & D. Petrus Apo- 

A&. 4,17. (tolusinAGisApoftolorum,vbi Scripturá hanc 

citat, Quód fi veró etiam inafpe&abiles virtu- 

Dames tes dixeris , minimé aberraueris. Siquidem fa- 

jene  pientiffimus quoque Apoftolus , non tam ho- 

pride minibus adícripfit Chrifti crucifixioné, quàm 

"re virtutibus principalibus , dicens: Sapiewtiam 

* autem loquimur inter perfecios .. Sapientiam 

veri non feculi buius, neque principum buius 

faculi qui deffrnuntur : fed loquimur Dei fa- 

pientiam in mysterio, que ab[condita eff , quam 

prad:flinauit Deus ante fecula in gloriam no- 

jfiram : quam memo principum buius. feculi 

cognouit. Si enim cognouiffent, numquam Do- 

finale minum clorie crucifixiffent . Quales enim 

uo Principes Chriftum gloriz Dominum cruci- 

eresfixe-. fixerun?Q ui nempe fapientiam Dei non cog- 

nouerunt,& fe fapientiam aliquam habere ar- 

bitrati funt. Velqui dicuntur in prophctiis, 

Dan.10,13 Princeps regni Perfarum , & Princeps regni 

Gracorum. Gentes itaque fremucrunt, quod 

clarius eft apud Aquilam , fumultuate funt . 

Eít autem vocabulum illud fremwerunt per 

Frmiw | onomatopcciam effidum,& infinuat incertum 

?"5 (onum lamentantium: talescnim funt ij , qui 

tempore infidiarum infolenter inuadunt cos 

qui ab ipfis impugnantur. Et quoniam qui 

Minh. 9, negat Filium, nec Patrem habet ; & qui reci- 

pit Filium, recipit eum qui mifit illum ; ; idcir- 

| có qui Chriftum oppugnat , in Pase im- 

papa, — pius eft. Iraque frementes, & inania meditan- 

pear. tes, & adílantes in vnum , vifi quidem funt 

operati effe aduerfus Chriftum folum ; ve- 

rumtamen aftimari funt. illud primarió fe- 

ciffe aduerfus Patrem , quamobrem dicuntur 

hzc egiffe aduerfus Dominum , & aduerfus 
Chriftum cius, 

3. DinvMPAMYS VINCVLA EORVM.] 

*  Turoronrri. Mihi videtur Spiritus fanctus 

fideles adhortando hzc dicere : Dirumpamue 

vincula eorum, fcilicet impiarum gentium, e 

proiiciamus à nobis iugum ipforum, nempe ini- 

quorum Iudzorum ; atque in nos iugum Do- 

rd 5 o mini fufcipiamus. Quin etiam ipfa lex iugum 

ab Apoftolis nuncupata cft. Diuus enim Pe- 

A&:510 trus de hac in Actis ait s. Cur zeptatis Deum 


» - 1, 


vir C Toit, emeoqtrrixoi, Ab90k, xg). 
tipos Xexsts d vowxor« .— Baniéic dà ox; 
9c xu) dpyorm H'esíón; T C Tore 
IuAdT(OM , G oi T Yuduior Aag Toovpfpor. 
Témwy 52. disce dj 6 Svarizwc, Dg (Oe 
A'mróssAot darsuumuórdoaty Ce (aic ced 
7M Wawum, cli coeguu)plo neos 
pagar. El i eg) mic daos Ghrde 
duoduei, 3y! da/jyrwc, Kat ó copoiras (Qe 
99uU A'rügoA(C)e x Tem» dvSesmoe 
«escirls qo igaugsimivay vos Xecür, cóc du. 
va uiow doyornuait , Moay* Xotlas dV Ag. 
AS £p voit eA elo copiar di T alavoq 
vérS, dÀt vj) Gpyórmay T aid voc muu qf 
xara pfoqdpiov, dd 2g yp cvplas 9ws co 
pose, "Earoxex guy lau la eme s aio towp 
6 Sic ae T aloiyoy eie doas wi , hóa. 
dele vij dpyóvnay v aldvog riru yrumer, 
€i 0 orum, wx al Y xve1oy q dol ieu. 
esr. Tlofor 50 dpyorrw isuveyous ? Xet- 
gir, ? 7 déEn xveuor, ol ud nocworne cl) 


copias 9«6 , C Garni) copias, mde yir ao. 


AguGarópdpoi , oj. Aeytpdpoi £r T eoeota- 
míóauc , dpaem (Bmioeias Visoady , X) dp 
Gamelas E?Wlulus. Td trn Tofrup éitpratar, 
Ümwp 623 cu.picvess xn ? A'WAay igopoGi- 
Smouy- E di à Aie opua atv Orowtorroora- 
moin, 9, Uapalracu. voy donusy Wyor T]J 
Spmérgey* us o1 50 oi atcoempoi x?! dg 
x2iegot và Vinea dUem /ardpyuon, xT Y or 
&u] mo)suegD oy, egy v6 0 dpru dp (Ge 
8 ior , 82b 2 marien 154, x21 6 di tidp (Qa 
7? uiv d oT) T Xoroeihara. Guror, 3/2 TE 0 
x?! Xee8 cearc dp Oe, dc 3 auTíog d- 
e6ei, Oi 50u£ tpuaZavmc, C werd uui. 
guyTW, X) GQogsayTi P7 TÜ Qum, Crtpylle 
Sucuy qp mt donis T E Xen uóns M 
Acyie dai dà auis 0 vrvroiiia cedes roii 
mupót. Jib Meyera, TU auüc 7rerooyag 
X?! 78 xvgf'e, Y) x71 39 Xess 8 durd. 
yj. AIAPPHEQMEN TOYZ AEZMOTX 
ArraN,] OrosarHTor. Ep! d'owe? c 
7vnséoxón map ud. 0 muto rig 
Tuba Ae" Duajpioudp 8c deris ün- 
vy) , yf duossCdy iÓrdiv,g) pm dp 
Wd ? Üeyor àuT,T axarouam Xud afar 
Ad Goat (0 Suae 3 xug/s 'oryby, Ka] àusie 
di 6 váupr Lac cro 7 Xarug óPvn toeosoo- 
psiUs. O' 5à. Snare Dit£oc abi viru Qn- 
ew i (Gi; eset ^ Ti réiga era vo» y 
(ansia, 





IN PSALMI SYM II. 3I 


Ema] Cuyiy Voi mor Teaymoy T6 ua- 
owl , Aio] Jv jr Porn V Ei 
dfovcia dum , Xuvipfveur qm 78 xve ayez] 
«ord à Xeje o dund , Moorne, foi pito ido 


sc dYr usc àv] , 8 50 kOAor d iteac ofiueo 


uuum, aU nto yesnia y Opin Go n 
facien 1$ 938 7a un . Coyoc di Eo, as 
8 eipy))* à Cvyóc ps sóc Gom. 

QrirENOTZE, A upi TEC OU)kO/- 
suGaKac ul vwiies d^y&ou, dyayawrüy- 
sac Vi T) xac durd VnGus Gamsto xg) 
dpyórmew 7 doegmus eiprkéa, Sc Tiosaegc 
«esu ciyuc " d'a xg) erazrogoun 105 Tí 
rro aUa yiri). eis* mela uod Touy 
oi vec aiSesimu, d'icurnc, wg) 3 tavTy/ 
n3 iwi Quy , Saoxelrra) vesc 
| mic dyyisc 6 do T8 96 , es TAG 

) qd papam, üuriv prr mt dr ud 
9y/ dufvu2dlr , ng) Yeroppeniev(a viv Coo 
iuf Afeistindo e iuis ri erai 
id tSp d Zjrclvorr , Un cdesiz 7. iuvnd 
rj Andi Utacoe 00544). Ka) v 2e: xpéivov 
qo Jfsppizai m0 dicic, oic Xau|ovjt 20- 
qu üuTs6 , 0 MAvra) iic T'teouezAhu » d- 
ebria, 9n id i£aro n dec xuela din Td 
dpuaprijti(n iif. O Je Yacjiidas dq 
laurd ? evecei«piydp'or Qeyor , duua?) 2ensov 
Ync8 (vy dpaj , xd) tipen vo iAate9r dud 
Qoprios, x) uir vare nuov dur) , Q Mou 
? d'tapiy avrd. oi uu 8mrad, 

Tor Arror, T2 tUm quiz dioi, dadp- 
mua aseo o Py fi) , dx rz iacUSvea. dió 
Quaw à Xe1goc , h vesc o6 uso! dfaxorir- 
a4 d»yyliuc , i evejc or muiteg Qvi doi 
ariéCpua, b tede voc Yaogiuae ToU € Uompl- 
qa; TE days, Ol d n0) cuni t 
qv xdyortu; «UJ 7 T8 vóus Quyor , dirauai- 
pera Gyorm« xaAd , € eescri uam 9 xa 
2d , evegouy buo) dJ3 7€ Xexsvü vd. 7rwéo- 
perma voco , erori9w?) 3. Bapus T£ Xan- 
xvivuuT, yes uua o6 CuyorT& ewtigor 2$. 
9ov (Gc «ve c vc veceipnpd puc vo" A mobpido- 
ip dQ sd 3 Cuybr aul , ror dg d 
woihotDp T9(o, M3 aorueirarrec T Qapuuo- 
pÀpan ? alynow 8 e auro cm 3 vójugr tfoe- 
tàpoc , merism dr iuo x)7 7reiSoLA ar jug 
8 Cory ivy] uéregy Belesc hoo udo 4f 
là eojc by GUc dryd rloo erc bpid dp. 


1mpontre iugum [mper ceruices difcipulorum ? €^1*- 
D. ficit autem verbum Dicentcs,vt fit hic fen- " is ; il 
fus: Conuencrunt aduerfus Dominum,& ad- 7r; 4if- 
uerfus Chriftum eius, dicentes : Dirumpamus ou 
vincula eorum. nolebant enim fieri de facra. C^ 
fagena ipfius, de qua fcriptum eft: Sipsile eff. Maths, 
regnum Dei fagene. lugum autcm cll,de quo Mi 
didum eft: Iugum meum fuane eff. BASH 

Onicznirs. Videntur mihi Angeli, qui vnà 
cum Saluatore defcenderant, ind;gnabundi ob 
inuifibilium regum ac principum contra Chri- 
ftum infidias , primos iftos quatuor vcrficulos 
pronuntiaffe , & fimul fubdubitiffe ad quid 
ifta fierent. Deinde quoniam ipfi erant qui 
homines ligabant, & fuum ipíis iugum impo- 
nebanr; ait ad Angelos fuos Filius Dei,adhor- vivcula 
tans eos,vt fe imitarentur vincula petcatorum 77,55. 
difrumpentem , & iugum ipforum proiicien- 
tem. Dirumpamus & nos vincula;quibus pec- 
cantes ligati fumus: quoniam funibus pecca- Prou.5, 22 
torum fuorum quifque conftringitur, Et certe 
praftat confeftim vincula difrumpere vt Sam-* 
fon, quàm diffoluere ficut peccatum Ierofoly- 
mz folutum fuit ; quoniam recepit de manu 
Domini duplicia peccata fua. Qui veró przdi- 

& iugum à fe proiicit;poreft fuaue Iefu iugum Matth.11, 

tollere, & leue ipfius onus ferre, & fieri fubiu- Luc19j6s 

gale cius: atq; difcipuli vinculü ipfius foluent. 
Eivsp£M. Gentes prorriis fuis peccatis con- 

fhinguntur,cüm non fint liberz;idcircó Chri- 

ftus dicit,vel ad Angelos miniftros fuos, vel ad 

Patrem & Spiritum fanum, vel ad Apoftolos 

Euangelij adminiflros. Populi veró qui cor- Iugum le- 

* $ . * F . £u tum rmm- 
pofhliter erant fub iugo legis , cüm iuftifica- t, corii 
tiones haberent pulchras , & przcepta non 777. 
pulchra ; addu&i à Chrifto ad legem fpirita- 
lem , graue occidenis litterz iugum depo- 
nunt,Saluatore ad przdi&os dicente: Dirum- 
pomus à nobis iugum ipforum. id eft; à nobis 
ipfis hoc faciamus, minime inharentes iis que 
grauant fenfum. Vel , at i dicat ipfe fub lege 
fa&us, A me & fidclibus meis,iugum ipforum 
noftrum onus arbitrantes , propter. diledio- 
nem erga ipfos proiiciamus. 

4. Qv1 HABITAT IN CZLIS, &c.] 
TuropoRntrI. Qui enim ab ipfis cruei Chrift 
affixus & morti boss im , cüm ? in cz. feine 
lis, & omnia contincat , inanes ac futiles 


dO kATOIKQN EN OYTANOIZ.] Oroaarnror,O' 29 Ug i9) euvod 
409010 9s , wy tva rta «a do Sale, p Gesn, av, wg) ara (a EI ut, werd Roy] € ueciae 


oftendit 





cATE- 
NA PA- 
TAYM, 


Maas; 


Dew ob 
noftram 
paniten- 
fiam retrA- 
&at iram. 


lonz ;. 


Vex hodic 
quid figni- 


jut. 


Toari.1, 3. 
Cirflus 
amnium 
Domini, 


52 EXPOSITIO PATRYM.GRECORVM 


oftenditeorum machinationes, atque cius Pa- 
ter,& omnium Dominus dignum ipfis fuppli- 
cium infligit. Itaque ipfos irridebit, tamquam 
qui infana confultauerint, Non dixit autem, 
Ridcbit, neque ludibrio habebit; fed, Subfan-' 
nabi , id eft, publice illos ludibrio exponet. 

5. Tvsc 1oQvErvR. ] Turoponzrz:. 
Quando dixit, Dirumpamus vincula eorum, 
Quznam autem funt ca quz in ira dixit? 
nempe: Ve volis Scribe e Pharifei . Velin 
tempore iudicij iram experientur, qui filucari 
verbo aduerfantur ; quando videbunt ignem 
gchennz inextinguibilem , & inexorabilem, 
& quacumque fupplicia infidelibus funt re- 
pofita, 

On1cENis, Sermones comminatorij fnt, 
fermones qui in ira pronunciantur. Promicttit 
autem Deus fe retractaturum mala illa, quae 
dicit fe irrogaturum , fi poenitentiam egeriüc 
auditores. Locutus et autem in ira fua Deus 
per Ionam Niniuitis; & quoniam in facco & 
cinere poenitentiam egerunt , nihil paffi funt 
eorum qua audiuerant. Prafciuerat nempe 
Deus, cüm Ionam mittebat , fa&uros pocni- 
rentiam; fiquidem Ionam iis mifit in falutem. 
Forté veró etiam híc ad falutem loquetur ad 
ipfos peccatores in ira fua : non enim dixit 
quód puniet cos. 

6. Eco AVrEM CoNsrITVTVS svM Rex. ] 
Turoponrzrr. In quantum quidem Deus, 
innatum habet regnum; in quantum veró ho- 
mo eft , delatum recipit... Non autem folüm 
montis Sionis Rex eft,fed etiam vniuerfz crca- 
turz. Quoniam veró in Sione ad fc acceden- 
tibus doctrinam deprompfit ; & qui hanc fuf- 
ceperunt,eamdem per orbem vniuerfum deri- 
uarunt, idcircó hoc dicit. 

7. Dowawvs pixiT AD Mr-] Tugoponi. 
Qui ante fzcula erat Filius, hodie nafcitur 
homo factus. 

OxrczNis. Iljud bodie nemen eft tempo- 
ris ; & idem eftac przens dies. Hoc autem 
dicit propter Saluatorem, qui factus homo, in « 
tempore natus fuit , vnde & Nofter appel- 
latur. 

8. PosrvLA A ME. ] Turoponsrr. Vt 
Deus quidem etiam conditor cft vniuerfori. 
Nam omnia per ipfum fata [nnt : fi autem 
conditor eft omnium , vtique etiam herus ac 
Dominus eft corum quz fecit. Verumtamen 


d'ebva vie Pus , na] 0 mára rump, ud) 
6 TE doaísuy diarómt a0). dian àvieuc 
eiceega Tera dixo .. Exodo?) mislu 
iu Uc , 9€ dim ÉuAsteuidos . Oox 
€im Jt euo dtoeroi 8d puxmpidi y. dA eu- 
uuxmexá , mrrées duugoiio] 3 i auGUG 
x^. 

€. Torz. AAAnzrr, ] Groaarnror, 
OG 1254 d/sbprCoudp 14; decus c uTE. 
Tí d £21 sd & ópyli oap. durd. 2er, 
su 5d) Uu "yezuu amic Q Caeumusoi . d cy 
Tu! xelavus xaifd py 96 e tipa Siourra, 
oi T8 GuTmeis A55» mount, Ge yTG T0 d- 
G Gto 4 o bhin, cU , T dix m(or , n7) óou. 
"oroxesra) Gic d2ricoig noAggheja . 

QOrir£NOrz. Oi 25907 dore d, 
Msi éiciy &y àpyfr uy olo. m» 
Srevraj di à Sic. us(grohzir Paro Tj). waxaie 
d AgAG T8 Tcu), day psanolauow ci di 
xa/orric- E Aa2wo di e ópyil aund df Yowa 
ó Soc roit Nurtuirauc* d) ized ép oa Q. 
arodd usmwinsatr , div moráSucw d» d. 
xióa, Teoryirucet Trà 9yó, avíuzus Toy 
Yan, vl,à iow lu ui(aveiar, Vari cwmmera 
duiorón uri Curs ? Yoyal . Td 2a dV 
&9j €à9a4i EX ewmeía Aga] «vesc à. 
m6 GU; d Zyrmiyorras &n ópyll aur. , 298 
£778 xod auTeu c. 

$^ Ern Ak KATESTAOHN nAXIAEYZ,] 
OroaornuTor. £Yc p Dwc ÉutvGv 
01 T BanAciar, óc di a Sev Ov yees- 
ml) Jio.) . O9 38 Xiv dV Bes Dam- 
AdUd uiv» , dod «grow; v xricne. 
A'0W. ferel £a Xiciy meis erecoisoi T5). $aurd 
diduzuaAMar ceshriyxs ; C oi aval di- 
Ea duoi, ues ersbmr eic ml) oixovidy lw, 
TÉTO Qro, 

€. Krrioz ring nroz xr. |Oroaoror. 
Tle? aidvae doc, autogr frd ras "Robot 
ai Sevz G». 

QrirrNors, TÀ shpteo? Oroue vedra 
Vi , xo Óuuuu] di vi v5 Gg om nuiga. 
Tro Jk Quow x?! 3 eusiiea , bc yvy Ge 
ai Ses Oy, à d vejro sefympbpoc, cz d 
xj !utnesc nativa. 

», AiTHzA! nar rMor]Oro- 
AürHTor, fYc 44g Soc xz) TomThé 
Gn d dmaíme. Uam 52 di zvrd. vf 
(* ei Ji morie $21 2]. Atv , wc diavo- 
7n6 ad €in 2 xvg1oc ay vxoinzer, A?W Uuat, 

Q evo 





IN PSALMVM 


2d) QUod v dean ouk dic Sube , AauCd d nu) 
dc al Sep Que TI). Gur cli Dtaponías, 
Kaj Vreid aaa] uirtey 72). Yudadoy ido- 
xci aesurdeida, , dg GAdionguy d$ Gu£itoi, 
( eic pend spíap d qvia) C 736 0d tuorias 
dicun) einéruc Eoi si V9 n uer pes 
alu cvesuisd ciay. 

Trnror, NAziANZHKOT, Aci qj 
qs? 2gu irem usoy ooluo, h xekam , i u2un- 
esopían iOrd'y, n scias mrdew, caguóc , 
do£aw , h uarie , oon do Xa). x9) Tre 
Ti, ai Sepzrinr(Q». Ei dà ag) v mud 
dine, dx. domos. OU 39 dic Earn d dod, 
€^ ac dar! dpyii auuvaspyaz, Q Abo 
Quota , d ydo Ov. 

Qrirzxorx, TéSef) 32 a alles Qe 
aDmegrójoc aya vmuY olx eroguixalc fra. Aoí7Toy 


e, àuTU «vesciuormi Tw Q idicr dyacolon . 


x24eyy muc E21 Tíic lic dyogieie dunpmrac- 
phpou Nea mi T8 df Giu , xy Ti) cu) n- 
qu! d'usdpsay meg» » OU Q. eic mteac 
énntyuDUs eec? taurd qaciea Quo) aret 
A * Occ didus uoi Cn E nom uso , 0l 
jauy , C iuc] &uGUc did xac. — Ap] dh v 
Éruuc. eie si». Vor dpryora aur mr xard 
quos dici, C ud? capuóc , €) 90 vas ci Go 
wücpQ TÀ TwWwTejc, «gva. mw& Te/Toy YON- 
Sé al 78 evuGuAdLorr (o avri! 2550v' 
voryap(i C $paext *. Llevo 2i ipd 0d E21, 
xg, à 02, iu , X didozac pu, &y Gumoic, 
Ilo £v aimir evescmév me), Q dto?) M eic 
x)xenouíar é9yn , xao (toy d t gii?) vet 
avíez(g 4 ois; A moexipriaurma 59 cIeiTi- 
2uic 3 dilpsoror d'a2elag d vro Ong, dard - 
eu ÜbAcoy i mov *jotomap3c C memrip remou- 


Qu ci vo1d € vov Creme xoc ov T ugronjy 


Moor, ira cfl Ov cdp£ , x, epic, C 
dti dcegtie xvpuler al y ua) ois dqsow , 
xj Tv£2cit dydleAear. OUxEy xd» €i 255016 
2aCén, xy nÜdidt nAneoróupe dà T) doboge- 
zmvoy , 9x doyrongeiudp vl oinovouian, 

Ü.TloimaNzIz Arrorz.]OsoanrHror, 
O óc aur)) «aues cic. 

QrirrNorz, Ei gor] gar imusj- 
2Mas Sy , roiulis) sv à Xetgóc, Ylonio) dá 
£2 moipugiyay € ple dva , € mild 
aA. 

OzoaornTOr, E'y jdodo ad vp, vi 
puizixij dnAaóm amieia., 

CürirpNOYz. PüCdo 9wj » Giucia, 

Toxvs L 


I I. 


cüm naturà fit Dominus in quantum Deus, 
etiam vt homo vniuerforum imperium acci- 
pit.Ec cm olim Iudeorum rantüm rationem 
habere videretur , illi autem reprobati fint, 
(vt qui ex hac cultura nullum frudum pro- 
ducerent ) meritó ad Gentes hanc curam 
uansfert. 

GaEcón. NazrANzENr. Dici ctiam poffit 
accipere ipfum vitam, vel iudicium, vel here- 7, 
ditatem Gentium, vel poteftatem omnis car- 
nis,vel gloriam, vel difcipulos,vel quecumque 
de ipfo dicuntur. idjuc eft humanitatis. Q uàód 
fi veró etiam hzc Deo tribueris, minimé ab- 
furdum fit. Non enim vt adícititia cribues;fed 
vt ab initio coéxiftentia , idjue ratione natu- 
rz, non gratiz., 

OnictNis. Conftitutus enim,in quantum 
homo, heres omnium per difpenfationem; vr 
dcinccps, tamquam ad fe fpedantem , & pro- 
priam fuam hereditaté,conferuaret eos qui in 
terra facrilege difperfi erant à diabolo, fociisá; 
cius virtutibus malignis. Quin & peradá iam 
difpenfatione , de nobis ad Patrem fuum di- 
xit: Quos dedifli mibi de mundo,tuierant, c 
mihi eos dedifli. Confidera veró quo modo ad 
diuitias fibi fecundüm naturam competentes 
afcendat etiam cum carne. Si enim ij qui in 
mundo erant, Patris exiftebant,vtique intelli- 
guntur etiam effe aliquo modo Verbi , cuius 
confilio cuncta gerit , fiquidem etiam dixic: 
Omnia mea tua funt c tuamea funt, c cleri- 
fíeatus fum in ei. Quomodo igitur poftulare 
iubetur, & accipit quidem in hereditatem 
Gentes, poffeffionem veró facit términos ter- 
rz? Nempe cüm hominem à diuino feruitio 
inaniter refilientem faluari vellet, Genitor ac 


Pater Verbum vnigenitum in mundum hunc 77 


mifit; vt caro fadum, & procedens, & naturá 
immutatum , przdicaret captiuis indulgen- 
tiam, & czcis vifum. Itaque quamuis ob hu- 
manitatem dicatur accipere , & heres con(li- 
tutus effe, non ignoremus difpenfationem. 

9. RecEs Eos.] Tukoponzzrt. 
Qui ab ipfis crucifixus es. 

OniczENrs. Siregat fecundüm promif- 


Chri 
fionem Dei,ergo Rex eft Chriftus.Rex autem 


efl regens in virga ferrea , & paftor bonus. 
TuropomntEri.Invirga ferrca;fcilicet, 
imperio Romano. 
O n 1c E N15. Virga Dci, eft poteftas eius, 
& 


33. 


CATEÉ- 
NA PA- 
TRYVM, 


Iudsi vi- 
probari, 


uim «i 


iden iu- 


dics, cre 


Hcb.1,1, 
Chriftus 
vt bomo 
conflitui- 
tur bere 
eEN Elo 


Iga.17,6 


Ioan.17,16 


Chrif ue 
nofiram 
redempti . 


nim mij f- 


LI(siz 6t, f: 


Rex fent- 
t1, C» P4- 
er. bots. 
Romani 
virga fer" 
rta. 
Crux Cbri- 
ffi virga 
Dei. 





24 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


cArt-  & fupplicium infidelium , fcilicet in cruce; 
reci à cuius quidem materia lignea cft, vis autem 
ferrea, 
InipgM. T AMQ Y AM vAs.]Turoponzrt. 
Sms Refoluens & rcfingens per lauacrum regene- 
euni rationis , atque fancti Spiritus ignem duros ef- 
ges ficiens. Porró figulus vas confringit, non vt 
deftruat, fed vt refingat ; non lutum aliud ap- 
ponens ad vas refingendum (fufficit enim ve- 
cus) fed aquam folummodoó affundens: vti et- 
iam Chriftus haudquaquam immutando ma- 
teriam,noftrum hominem refinxit; fed aquam 
dumtaxat baptifmatis affundendo. 
10. Er NY NC REGES INIELLIGITE. ] 
Turononrr:. Ommium enim noftrüm Rex 
eft, qui prius videbatur Iudzos folos regere. 
OniczNis. Vel inuitat ipfos ad porniten- 
tiam, & reges vocat, fuadens vt reuerterentur 
ad dignitatem quam habuerant. Intelligite 
igitur, ó reges, ad quid mihi datz fint Gentes 
in hereditatem. 
1. SER viTE DowrsNo 1N TIMORE.] 
Tim» Dii 'THEODORETI. Non enim eos qui falute lz- 
safer. cantur & gaudent, benignitati rantüm con- 
fidere decet , fed huic coniunctam iuftitiam 
L Corto, timere & contremifcere. Qui emim exiffimat 
fe fare, videat ne cadat. Nam nihil fidelem 
fícruum zqué confirmat ac timor, qui nihil 
permittit illum agere contra voluntatem do- 
mini fui. Et in zremore , id eft in compun- 
&ione;ne Chrifti gaudium ad mundi gaudium 
dilabatur. 
I2. ÁPPREHENDITE DISCIPLINAM. ] 
panel Turoponzzr. Sola enim diuinz cognitionis 
altime nn poffeffio non fufficit ad. perfedtionem , fed 
jor Oportet ctiam practicam virtutem adiungere; 
quam fi affumpferitis, per viam minimé erro- 
neam incedetis.Vel difciplinam;inquit,appre- 
hendite , nempe Euangelicam , Illud autem 

Di(iplina, in breui , referendum eft ad. apprebendite o 

eteie difciplinam vt fit per tranfgreffionem dictum; 
vt connexio ditionis fit eiufmodi: Apprehen- 
dite difciplinam in breui, & in hac vita ex- 
fiftentes , ne quando torpentibus vobis irafca- 
tur Dominus , & percatis à via iufta cius qui 
dixit , Ego fuz via. ! 

OnicrNiSs. Profedum quidem per 
erudimini , perfcdionem veró proponit per 
apprebendite difciplinam. Diligenter au- 
tem confideranti clarum cft , imperfe&tum in 


Vogt 7j] dere irme muae/arutten à md 
gaupd * ^ dp 39 2n Eu? , $i dt iic ni. 


owe; 


Oz xkrrn.] OroAarnuror, A'vzAUoy 
qd) dyaziuinuy df. Nétesu aiit Quy fiut- 
cas , x3) Tt "oed T9 7rYdÜjueTOG epspiou; 
dmpyat dp. 3uvpled dà à menudo 
qv) exs6 D, Vx dcs d tasigui, d). diee d. . 
vaivigu;, $ 7hAov (eov Dele elc dya za 
9 exélou (aguéi 596 va Nub, d ep di uror 
«esee, warp x; ó Xgigbe, dx diízag? 
CA oy nutrtess EzAagtr allÜegzroy , dA 
ippiZas vu 1 Dasilis aoc Udun, 

í, KA1 NTN BAZIAEIZ ZYNETE, ]Ozo- 
AnrHTor, Tldrme 50 "wg 621 Ban?^eDc, à 
gr ^a Y'ud'aiom utyeov d'oEas xegtém .. 

Qrirzxorz, H* ggAG àpréq € pis 
voids , xg) dcwMi wai , eic Gorsp €iyoy 
aLioum dyxpiyem vrtiQuy , Euptrs 9 d 
(iiic , 3f mí aga ddoras i Urn n2u- 
esopía. . 

4i, AOYAETZATE TO KTPlQ EN 905 
22. ] Oroaarnror. Ocdi 52 d£ uóry o8 
Qar2egnía Gujpisu , dX Y 3 muon 
euvrpadp lu duxaicowslus , doaToyipious 
Gr vil wme/a , n9) s ateorras didiray na) 
Piuem , O' 33. doxdy igara , ez vo. 
"ríav, Oud 20 ste 3 moi» d'&Aov di 6 Qd. 
Co; euuknaw , éd ovy aes aa To 8 
dtapórs dfsaedsnw9t 9Unua. Ka) ér po- 
pe, dyri $. Cp gov , uim n T Xejg a 
2x65 C, $ xcu) 2aedr uiGCT IN. 0 

C. APASAZOE HAIAEIAZ,] 
OrosaaornuTor. Ox dpei j9 ums 
d Oueyraias 3 xh e (Tema , dod 
2€) xd clo) epegoensla) pror dprlg, 
hic onAa pu Cayoud uoi al). daa ropéiaw o- 
dian, Horta: JegZacn! qua , 196 
dUacDuxsis DuAovón. 'Tà. di Cy mod m 
degEads vradélas Yerdortor wa9 xp Ga- 
qi» eigrdyor, à 62) T0 dxó^w9c? 7 Qedotec 
UTus Negtads acaid clas n Toy ag) C» 
TU Do adr qvyzdrorrc , umore pa9u- 
ursa Up, run xeu , xz) 9mo- 
Adéy aE ódoU dialae , T& Cipmór Qe" 
E54 cipa » ódéc. 

Qrrzxorz, Th) VM eesonlu 4/4 TE 
vrmud sUOymri sae)5 & , 1. dA Aeluow df T8 
d'estadi madeías. Td dà Enpt) deo a- 
miesudm aut Voir, Un Gd t24)) 7 d nf Ce 

vrad ity 


IN PSALMVM IL 


«uud ela, B ph eoecxisilor(a em opysic xuej'u 
druauCasen , viv di aDey d dudar 
Tuum Meriyes. 620 degzadu| mc 7ru- 
B'e'ac na Uteris, IP TE ph Oppo ara &u- 
qul 3 xieyor* xay Fn dic d», ópysc du- 
ya?) AaGéis vr&egy $8. ADW Vrel En i, 
mu iCeaixol evedaxit)), Un c» 7 ormai ip- 
plaueiaus o Qutaaz y asoriTebogdp uror 
kam oixotouias topsc i onegy TEzo 8 T€. d vrí- 
geata YA m). Kas' ohworojuar pp yir vues 
yohcvétàlp* ia) A3 dez eres vadis Jine 
Aidt cl 6d 8 dwglus , x Gnmoeióos awaiic 
épyd'a(oc Vir TE xvel/w .— AW ce ere To 
exei Gk , ei vraudtonxh » ópyh T8 Ou, 
vrac d/g vo dp Dr xve1an, Yero Aeira) m cl 
6d& dixaías ; Ov vrdrnec di 4f. ? ópyl) 
Yea 6s cE 008 dinolar , dod qme (67) 
Updy dfe Tu daprrjua(z. Ea) pA 3 naiqüpor 
v9 dixaílac , iur6l oi p d'estdypor mrai- 
da , rdi eioly à ódd. du dga33, 
Juana, ^42n96ruc Meet, 9n uà d'eac- 
evpdpar Cpl apeudelas Ppyíavra] xU- 
£v , ex 75 "Pero ida] Vue C mii 0d 
& » dfgreíotr , nm nmt Ugrdpoer H 
ry. OTAN EKKATOH. | OroAarHTOT, 
E» 9À Td $ xev xaipo 0 Uutikege wa- 
aías olo mv Q« wc dDpyfievo waa mp zrÜp 
vh Sms Cxsgudono Opyl) , mippo mu 
ies T " dixgíay 6d8 , dixaz aivorre 
t» xn Tóvd my Bio aviiauadem T?" 
suxaé (a. dV aj oi a2n9 dc x) Bi Galuc cic 
|wriy Somme , inler!) 9 rid Qu xop- 
eros TOV juga E40 ub. TO a2 oy Tou N230- 
Yel d ad mío piov s eam 
sf npweja c Qegolouy Y WajQacs. EymÜ. 
Su 4) Svuira, p) , d pd o gd, dod 
Mexei Doc. pti? Suxóv 90 70 7rÜp dala 
4 ipyic , leuc mc àuG. c Cie] m duxpio d 

MAKA?IOI! TIANTEZ OI HEIOIGOTEZ 
im 4rra. Jezoaarnror.Ei x7 ? mauedría 
Bio ? uoxagus ut Guam oi $ dperis dv. 
qa], à d dw ieveor Go xav énchloo 
digo?) 3 Sutear, xaU ld ci au meja cuv 
x/v« ? Sníap àp la) xoU iavT]) Fdnazdaw). 
Qi d er uma , Qvo , moi ores jaacdojot, 
1d» doi Pap d Pra?ol, C énexvo) coiden 
x d'un. O' Jp) 53 dIegu O duedGiic, ovy- 
grtdun; dà 8 d rra Dbc 040 E€). 

Tonvs I. 


35 
difciplina , & non proficientem , irz adhuc c4zz- 
Domibi obnoxium effe, perfe&um veró eius na PA- 
participem effe non poffe, Cüm enim quis Dijipias 
difciplinam apprehendere iubcatur, ne irafca- ere 
tur ipfi Dominus; vtique qui adhuc imperfe- «fiu. 
&us eft , iram Dei experiri poteft. Sed quo- 

niam neque ih Hebraico, neque in aliis inter- 
pretationibus habetur vox iw//a;(ufpicamur ne 

forté vel per difpenfationem hoc appofuerint; 

vel exemplaria errarint.. Per difpenfationem 
quidem , vc fit fenfus :: Nifi apprehenderitis 
difciplinam, peribitis de via iufta , & excide- 

tis ab ea, Dco vobis irafcente. Verüm ad 
amuffim, cüm ira Dei corrigendi vim ha- 

beat, quomodo per hoc quód Deus irafcatur, 

pereat quis de via iufta? "Vtique haudqua- 
uam omnino propter iram peribitis de via 

iufta, fed hoc vobis propter peccata veftrá 
eucniet.  Quód fi non fucrit appofita vox 

iufla , cüm ij qui non apprehendunt difcipli- 

nam, omnino fint in vianon bona; potefl la- 

tenter dici : Quoniam vobis difciplinam non 
appréhendéntibus irafcetur Dominus , cà 

quód pereatis de via , in qua verfamini , vt 

non amplius exiftatis in ea. 

13. CvM EXARSERIT;&c.] l'u£oponzrI. 
Tempore enim iudicij cüm veftra malitia Maliris 
veluti quzdam materia ad comburendum phai a 
apta, diuinam iram fuccendcerir inftar ignis, P^ 
tunc longe eritis à via iuftorum , pendentes 
poenas corum qua in vita peccaueritis. Tunc 
autem etiam illi, qui veré ac firmiter in ipfum 
fperauerunt , reportabunt fuz fpei fru&um 
ampliffimum, nempe beatitudinem. T'empus Dewiam 
itaque futurum infinuat , in quo celeriter ira- pu ded. 
fcetur, tamquam qui debeat fententiam fup- /feàeie- 
plicio confirmare. Modó veró irafcitur qui- 
dem , fed non confeftim , at longanimiter. 

Cüm enim quis lentum ignem irz fuccendar, 
forté pornitentiz lacrymis eum extinguer. 

IsipEM. B£ATI OMNES QYI1 CONFIDVNT 
IN £o. ] Tusoponzrt. Si virtutis athletz in Pré fene 
prafenti vita beatitudinem obtineant , vtique poftea ius 
finceriorem ipfam accipient in illa die, in qua ^ 
jj qui improbé vixerunt , diuinam in fe iram 
concitabunt. Qui itaque in co, inquit, confi- 
dunt, beati, fiue fuerint valdé peccatores, 
fiue ele&i valdé , & iufti. Siquidem iuftus 
retributionem , peccator veró veniam confc- 
quetur. ] : 


E 2 Onr- 





36 EXPOSITIÓ PATRVM GRÉCORVM 


ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 


adiutorio, nemine ipfum diuertente: 


On1cExrts Subaudiendum ifti, qui con- 
fídunt , ita vt infinuet fidem cum fpe irrefra: 
»ran. fabili firmiffimam , ac ftabilem , & inconcuf- 
ede. fam ; vt neque difficillimis etiam temporibus 
animum defpondeat, confidens in Domini 


Orirexorz, Katuouc t T myoroiloru, 
erfew iupaivorGc uer. &xridbc drvzrbate f. 
Buc ilu, C &J eglar, v) dew, $dÀ Cy mit 
dox Sa: 2a QC gue cie ovo (Ge 
Wacgauic xorroc ? T8 xugfu €, aum TResUe 
Glas id wo saper os ur, : 


ANNOTATIONES CORDERII. 


icPfAl- ve : . : 
M said ENS A! orA; etiam hunc Pfalmum titulo ca- 


situlo ch- Eig rere, licetaliqui codices Graci prafe- 
fet licet à PNRd rant ; YaAaui mj AaCA , P/almus ipfi 
quibu(dam pesi] Dawid : & Latini , Pfálmus Dauid. 
n Cuius rcucrà cíle, patet ex A&tis Apoftolorum, 
s. 4, 1 f. "u^ : . 

vbi ciratur his verbis: Qwi Spiritu (ánilo per os 

patris néffri Danid , pueri tuy , dixilli : s dn 
liquiecm- fremuerunt Gentes, &c. Nonnulli, quos Agellius 
















fent -—- citat & fequitur, Píalmum hunc non fecundum, 
pcs «m cd partem primi effe iudicant. — Paraphraftes 


efe quoque Gracus $" iin fub finem annotat, hunc 
in Hebrzis codicibus cum primo coniunctum 
effc; vti ctiam Georgius in Catena obferuar.Co- 
dexGrzcus quoque Vaticanus;inter hunc & pri- 
mum non diftinguit. Confirmant autem opinio- 
nem fuam qui ita fentiunt , ex eo quód in Adis 
Apbítolorüm c.13.v.5 3.fecundüm quofdam co- 
dices,citetur hic Pfalmus fub nomine primi Pfal- 
Veri !& yi, Sed cüm (vti Bellarminus & Lorirfs nofter 
den rims tcftantur ) plures & meliores codices ibidem le- 
jen. gant, Sicur in P (almo fecundo fcriptum eit , & 
plures etiam Patres & Auctores , cum ed 
füprà in Catena , cenfeant hunc fecundum elle, 
& plurima Grzca exemplaria antiquiffima, quz 
confulni, idem confirment ;* à communiori fen- 
tentia minime recedendum iudico, 
Zftetwdt* — Eft autem hic Píalmus manifeftiffima de re- 
Chrif — gno Chrifti prophetia, & ab Apoftolis A&or.4. 
& 15. atque ad Hebr. 1. & 5. explicata: ita vt 
(inquit Beleneinos) omnino errare videantur, 
qui ad litteram de Dauidc hunc Pfalmum expli- 
care nituntur. 

1. Ya ci vepvaLar, Quare fremuerunt?]. San- 
&us Auguflinus , vt qwid fremmerwnt ? fan&us 
Credo lib. 1. aduerfus Iudzos, ad quid tu- 
muliuata fim Gente ?. Aquila, ira 7í àSoguGi- 
exy G2rn, x, eUAa glty Ev) xardic 5 vt quid pertur- 
bate funt. Gentes , Gr tribus loquentur snamiter? 
Symmachus , é 7í iUm xuxg' ; ad quid Gentes 
turbant, ? Scholion , «apntardeurn , füperbie- 
runt? 

Notandum veró,illud quare, hoc eft qwor fum? 
non wm interrogantis effe , quàm deridentis; 
quód nullo fru&u, maximo cum periculo, tan- 
tum opus aggreffi fint. Idem enim eft: quare, &, 
quod mox dixit, smania. q.d. Nullo fru&u fre- 
mucrunt,nullo fructu meditati funt:quarum co- 
girationum long? diuerfus erít exitus , & magis 
po aliorum fructu, quàm pro ipforum vtilicare 

uturus. Praclaré S. Leo Sermone 11. de Paf- 
fione ait: Fwrit in vnum populus , C» meretur 
omnium Chriflus. Ea cft Chrifti mifericordia, 
bonum pro malo retribuentis. 

i e4djhiterunt, .] Symmachus, eussurra, 
fnaheis Thr yis d) Umaprei qurxirdor?) dusSupadór, Con- 
furgnnt rega terra c principai confiliatur fimul. 


Vox quare 


eco figmi- 
fec. 


IsrptM. efdner[us Chrifum.]Notat Ter- Contta 
tullianus in veteri Teftamento Chrifiwm Dei, de Praxcam, 
Dci Filio intelligi ; ficut in nouo diferte vocatur Pre dy 
Filius Dey: inde veró probat contra Praxeam, 9,5, quiam 
diftin&ionem harum períonarum . Quomodo is vereri 
autem rex Herodes, & principes ludzorum, Tefamen- 
de quibus hzc in Paraphrafi & Commentario ^ Frw 
Grzco explicata funt ; aduerfus Chriftum con- DA gn 
uenerint, vt eum morti traderent, diferé fcri- —— 
bunt Euangcliftz his verbis : T'»nc congregati Maxaé, ; 
fone principes facerdotum , C feniores popuis in 
atrium principis facerdotum,qui dicebaiur Cai- 
phas 5 C confilium fecerunt , vt Iefum dolo tene 
rent , C occiderent, .. Non fuerat hoc primum 
concilium : nam &anté apud Marcum, poft ari- 
dz manus in fabbato ickaaitavio » CXCHBIU. Marc. 3,6, 
Pharsfes, fL'atim cum Herodianis confilium facie- 
bant adwer[us eum , quomodo eum perderent,. 

Et Lucá teftante , »iferunt infidiatore, qui f. Luc.20310 

3nflos fimularent, vt caperent eum im fermone, C 

traderent illum principatu C poteflar Prafidus. 

Denique apud Ioannem : Collegerunt Pontificeé Yoan.rs, 

€ Pharifas concilium,G- ab illo die cogitauernnt, 47. 

«t interficerent eum... Libet bic cum Scribanio Nes es 

noftro in huius myfterij meditatione exclamare; «eiie 

O fatui filij hominum! & quod confilium effc ^74 m 

pe contra Dominum: aut quz fraudes illum 
allere,qui circumuenire doli,cui nota funt om- 

nia, & quem latere nihil poteft prxteritorum, 
prafentium , futurorum ? aut quid latére illum 

poteft, cui intima cordium noftrorum certiüs 

quàm nobis ipfis nota? aut quz prudentia aut 

etuditio illum docere, apud quem abfconditi 

funt omnesfapientiz & doctrinarum thefauri;& 

i quo,quidquid vbiq; prudentiz aut eruditionis 

cít, diuite venà fluit? aut denique, quid effuge- 

re illum poteft,apud quem regeítus c(t numerus 


' etiam capillorum noftrorum? O nimis ftolidz 


cogirationes hominum, mittere infidiarores , qui 
fallant Deum , mittere qui Deum impcellant in 
ftructas ante infidias ! Potuit aliquid ftolidius 
excogitari, quàm fperare in ignoratas precipitare 
seti Dex infidias: Hzc eit uie in sri eig 

uz Dco fucum fe poíle facere arbizratur. ó quo- 
tics hzc videmus! 

y. Dirumpamus vincula.] Annotat hoc loco. Aliqui 
Eüfcbius,apud Septuaginta;ante hzc verba, prz emíesc 
fore did da» ua, cüm tamen neque apud Theo- ye ure 

otionem,nequeapud Symmachum pofitum fir, " 
gu bac dictione, timiliter atque Septuaginta, va. ^ 
olent. Georgius quoque fuprà in Catena cita-. 
tus, hic Jié:|aAuaa appoficum fuiffc infinuat.. Ce- 
terüm Theodoretus in Carena , ibidem ait , hzc 
elfe verba Spiritus fan&i , quibus plebem fuam 
admonet , vt à fc iugum ludazorum cxcutiant, 
]dem fentit Eufcbius dicens: 14m v4 Au ep gurer- 
: :9. 


^ os 


E 


IN PSAL 
7O-, unm B mioauiy (vb 833 mdr d ur perm, uud 
ees dv aesrüpor duapruirwr VauTur muy prey. 
id eft , Disino monemur oraculo,ne adbuc vetus 
sucum humeris fram, ntque fumbi priorum. 
eccatorum viniti permancamui, Origenes veró 
ibidem cenfet hec effe verba Angelorum ad 
Chriftum ; vel Chrifti ad Patrem , & Spiritum 
fan&um , vel etiam ad Apoftolos fuos. Verüm 
mihi potior videtur fententia , quz fuperiüs in 
Commentario allata eft : qua tenet, hzc Chrifti 
hoftium verba effe atque confilia. Deeft enim, 
Malim — Vt in Paraphrafi in(inuatum eft,verbum dicentes, 
enfant i7. Vt fit hzc [ententía: Conuenerunt aduerfus Do- 
pem minum,& aduerfus Chriftum dicentes: Dirum- 
» pamus viriculaeius. Vincula enim & iugum ap- 
llant Chrifti Domini imperium, ac leges fu 
ingatis Gentibus datas : quod iugum illi, vt malí 
ac rebelles ferui , fibi imponi nolebant. Itaquo- 
que ad. litteram Agellius & Bellarminus locum 
hunc interpretantur. 
Tropologicum verà fenfum optimé tradit O- 


visam — Tigencs fuprà in Catena , qui hzc de vitiorum 


wmwa — Ítupeccatorum vinculis abrumpendis, & de du- 
dirm- — rodiabcli iugo excutiendo exponit. In hoc enim 
peia omne bellum aduerfus vitia dirigendum eft, vt 


omnc vitium in nobis deftruatur , & omnis gula, 
omnis luxuria, omnis auaritia, omnis ira, omnis 
intidiaomnis acedia, omnis inanis gloria,& om- 
nis fuperbia funditus pereat. Nec folüm hac, fed 
reliqua quoque minora via, quz ex his, tam- 
quam ex fontibus, promanant, penitus exhau- 
rantur & radicitus extirpentur. Hanc igitur vni- 
ueríorum extirpationem vitiorü iügis oratio po- 
ftulet, hanc inuocatio San&orum efflagitet, hanc 
omnc opus & omnis noftra exercitano quarat, 
hanc omnes gemítus & defi deria fufpirent. Di- 
vumpamus vincula corum (quz funt delicta cx 
vitiis progenita ) C proriciumus à nobis iwgum 
sp[orum, quod eft paenz reatus,à delidtis & pec- 
catis emanans. Ac iurc quidem meririffimo pec- 
catum vinculis iugoque affimilatur , quo caput 


animalis deprimitur, ne furfum refpicere queat. 


Vix cnim qui pr , leuare caput poteft ad cz- 

leftia contemplanda, vti pulchre S. Ambrofius 
Itiztj. ad illud I(aiz, Omne capnt languidum,annotauit, 
& (imul tanto malo remedium opportunum ad- 
iunxit, dicens: £go quando nos sn granant peor 
ta nojlra , € talento quodam smiquitatis plumbeo 
«d terrena deprimimur; dirumpamws vincula co- 
vum , C pronciamus à nobis gum sp forum , vt 
polfimms oculos mentis noffre attollere, 

4. Qui babitat in celis, irridebit cos. ]Ridicu- 
las nimirum & irritas illorum infidias reddendo, 
quas Chrifto ftruxcrant. Nihil profe&o Dei po- 
tentiam prouidentiamque hominibus adeó ad- 
tnirabilem commendabilemque reddit, quàm fi 
fuaui eius difpofitione iniquorum infidias in ip- 
famet auctorum capita retorqueri videant, & 
mi mgr corum conatus confractos irritofque 
cadere, Hanc ob caufam alibí ctiam Propheta 
Pál.41,10 Regius Deum laudare non ceffat : Quia Domi- 

nu diffipat. confilia gentimm , reprobat cogitatio- 
nes pepulorum, Qr reprobat confilia principum. 
Ita Babyloniorum impia in turris ac ciuitatis z- 
dificarione confilia dilfipauls & (imul ipfos zdi- 
ficatores per vniuer(um terrarum orbem difper- 
fic. Ita decepti quoque udzi,& in fraudem frau- 
dibus (uis du&ti funt , perieruntQue confilio fuo: 


Du difi- 
pet confilia 
fIRpieruno. 


MYVM ilk. 37 
Cüm enim Chrifti morteauertere à fc Romapo- Aw wo- 
rum imperium pofle fperarent, euerfi à Roma- 1 4r10- 
nis funt , fublatus locus, gens tota aut czía aüt wes cog 
difperfa, DERI. 
$. Tunc loquetur ad cos in ira fua.) Quia, 
vt Iob ait , fimmlatores C callidi ( quales erant. Simulate- 
Scribe & Pharifei , ceterique Iudzi ) prowocant. "* perfidá 
iram Dei: vcl, vcex Hebreo quidam cransferunt, ee DU. 
bypocrita falfi cordis iram coacermabunt,. De 
iis autem non dicit, quód mereantur iram Dei, 
fcd quod eam prouocent: quia non tantüm iram 
Dei, ficut ceteri peccatores , promerentur , fed 
eam vrgent & excitant contra feipfos. Seprua- 
ginta vertunt , ré£vo Sur , erdinabunt furerem. 
Quod Graci Parcs ira intelligunr; fcilicet (imu- 
latores ipfos Í quales erant perfidi Iudai ) contra 
fe ordinare diuinum furorem ; Dei fulmen in 
caput fuum euocare, di&are quodammodó (ibi 
futurum exitium , & eterno furori cíÍe deuotos, 
Quapropter Chriftus in Euangelio toties ipfi 
va magnum & formidandum imprecatur, 
6. Egoanutem confltutus (um "Rex.]Aquila&e 
Quinta cditio, &'45s Zisewedulw Bamiin pv, C 676 
mcolumem prajhti regem meum : Symmachus; 
xgys yt 9 Dania pw , C* ego vnxi regemo 
meum. locum deinde adiunxit : Swper Som, Mens Sion 
montem (antium ein: , mirabilium fcilicet rerum ys en 
glorià clariffimum. Ibi Chriftus feliciflima re- — 
ni fui aufpicia pofuir, ibi facrificium maximum 
inftiturum ,*& 79«rà 7078 , vt cum $.Diony- Eccl.Hicr, 
fio loquar ; panis ape, ambrofia men- P:3- 
tium, pignus immortalitatis, Ibi prima Ecclefia 
coaluit , inde lex fanéta exiuit, vt ait Ifaias, Iit 1» y» 
Quare Dauid illum vocat ssonzem (antium, aliàs, Pal.67. 
pogeem C ca(éatum; & dile&um Dco: Daniel Dan.t, - 
vero montem inclytum, vcl, vt eft apud Septua- 45* 
pre exGasiy aor, montem Sabaim fantlum, 
oc eft vcibidé notat Scholiaftes Grzcus, nouas 
Jernfalem.Hic enim eftinquit,xvpíor 4G- dein, 
mons gloriz Dei, & virtutis cius & voluntatis. 
In:D£ M. Predicans preceptum Domins.] 
S.Auguflinus, predicans preceptum eia ; fan- 
&tus Cyprianus lib.z. aduerfus Iudzos , ammun- 
tians imperium eins , Hilarius , amnuntians pre- 
ceptum ei; Scholion, dreyy 3r icops daeiCuo uir, 
annwhtians spfiwé foris. exatium. decretum»; 
Quinn cditio , 4ym)54x.or e Syàr daSiklo , «n- 
nuntian: in Deum teflamentum ; 'Thcodotion, 
lapi aeiemiyua , fortis preceptum, Verüm,quo — * à 
fenfum,omnia eódem rccidunt. 
7. Film mens e tu. Nota, Paraphrafim hoc 
de eterna; Commentarium , de diuina fimul & 
humana; Theodorcetum vero in Catena, & Ori- 
genem , de temporali Chrifti fecundàm carnem 
p explicare. Bellarminus autem tra- 


it tres huius loci expofitiones , & omnes qui- Triflex 
Chrifti 
matiuitas 
ua. 


cb.1,j« 


dem litterales , & à Spiritu fan&to intenras. Pri- 
ma cít de generatione aterna , quz colligirar ex 
Apoftolo cap. 1. ad Hebrzos, vbi fic ait: 7 Anto 
melior e/fngelis effectus , quanto differentime pra 
sllts momen beredituuit. Cub enum dixit e^fngelo- 
vum aliquando, Filius meus e tu, ego bodie genmi 
te? Altera expofitio cft de re(urrectione Domini, 
quz colligitur ex eodem Apoflolo A&or.13. 
vbi fic legimus: Ez nor vobis amnuntiamus cam 
qua ad patres nofiros repromiffio fnéfa efl ; quo- 
niam banc Deus adimplesiz filum veflris, re[ufci- 
ani defum, ficut Gr im ^r fecundo ferspium. 
j 


A&.13,3) 


eil: 


38 
ANNO- — efl: Filits meus et tn,ego bodie genui te. Terüa ex- 
TATi0- pofito cft dc die natalis Domini fecundiin car- 
NES COn- nem; quz colligitur etiam ex Introii Miiffz in 
$x&RiL — nocte eiufdem Nattuituis. luque fecundüm 
Theologos, qui docent in cidem fententia polle 
inucnia plures fenfus litterales , fenfus horum 
verborum ilis effe poteft. q. d. bodie ; id eft , in 
dic zternitatis,genui te Deus Deum. Item bodie, 
id eft, in die naralis tui fecundüm carnem , genui 
te,id efl, feci vt effes Deus homo. Item bodib; 
id eft, in die refurreionis genui xe , id eft, feci 
diuinà meà virtute , vt rcdires ad vitam, eamque 
immortalem & gloriofam. . 

8. Pojiula a me.] Hzc verba humane Chrifti 
nature tantüm áptari poffünt, vt fuperiüs in 
Paraphrafi & Commentario infinuatum cft. In 
hac enim orauit. & acccpit Gentes hereditatem, 
cüm in illa diaina zquali fit maieftatc cum Pa- 
tre. Patris autem proprium eft hereditatem filiis 
relinquere , ideoque apté , pofteaquam illum 
Filium appellauit , heredixaus mentionem fc- 


Dtatio 
tompetit 
bwmanita- 
Hi Chrifti, 


Nou, hinc przclara pro orationis commen- 
datione corollaria deduct poffc.Primó enim col- 
ligitur hinc, quanta nobis incumbat neccffiras 
orandi, cüm Deus Pater Filium fuum vnigeni- 
tum pro hereditate voluerit poftulare. Sccundó, 
hinc erigimur in fiduciam impetrandi ea quz 
rogamus , cüm propter promiffionem Patris, 
tum propter Filij remerentiam. Tera, hinc pa- 
tet Dci benignitas & liberalitas,quàd etiam vltrà 
ad poítulandum inuitet , vt nimirum fic gratiüs 
accipiatur id quod expeütur. De his vide plura 
: apud Lorinum. i . 
agi [um — 9. "Regereos.] Grzcé cftsueres, ideft, pa- 
idem quid (ces;quod idem tamen eft quod reges. Itaque et- 
pafteri.— 32m Gentiles Poet, rcgem supra iiy appcl- 

lant, hoceft, paflorem popnlorum. 1n Apocilypá 
Apoc.s,,7 2utem B. loannes , non ex Hebrzo ( vt folet in 
Éuangelio) (ed & Septuaginta citat hunc locum, 
mMpuarei , pafcet.. Vbi ctiam noftra Latina editio 
habct, reget. 
Rapum — ln1DENM. [n virga ferrea. Theodoretus in 
Remanum Catena intelligit hoc de Imperio Romano, vtpo- 
ad t te quod , ficut fcrrum ccieras omnes extenuat 
fubigitque materias ; ita reliquas Monarchias, 
PE ftatuam Nabuchodonoforis infinuatas , in 
uam redegetit poteftarem. Sub hoc regno ferrco 
Dan.2,54. Chriftus natus eft,qus abfciffmo efl lapis de monte 
Jine manibus , c percujjit flatuam sm pedsume eua 
ferreis c filyisbus , Gr comminun eos , &c. quz 
Prophetia huic loco apprimé confentit. Vide 
hoc ab Eufcbio pulchre expofitum , & Chrifti 
naciuitati applicatum,in Catena Parrum Graco- 
rum in Lucam cap.:,nu.3. Aliás quoque opti- 
mé hoc in Commentario Graco fuperius expli- 
catur, de rigorc iuftitie Dei, Minüs proprie ta- 
men aliqui id exponunt de Verbo Dei , fiue de 
Ytix 11, 4 Euangelica pradicanione,ex illo Haizg, Percutser 
; terram virga oris jsi,&c. cciamíi cius maximam 
fuiffe vim, compertum fit & mundi conucr- 
fionc. 
Isiptw. Er tumquam vafa figuli confrin- 
4£0.] S. Auguftinus legit conteres ; Grace, euwggi- 
m Nes, comminsei, Aquila eesspizesallidet Per vas 
mrgra isi. figlinum pulchré denotat fragilitarem regnorum 
4i [ragiliá. mundi huius; vci.in rhyzhmo de mundi vanitate 
elegancer deícribitur hac ftrophe: 


EXPOSITIÓ PATRVM GRECORVM 


Cur mundus militat [ub vana gloria? 

Ciim projperitas efl tranjitoría: 

7T am cito labiur eius potent:a, ; 

wam va[a figuli, qua [unt fragilia. ANE 

m has in re j^ aternum, vni- Repmus 
uerlaque alia confumet & diffipabit, vt Daniel Pis 
vaticinatur ; quod indubié de regno Chrifti in- pa, i 
telligendum cft, quem conftituit Dominus fuper Chbnfi 
Sion montem fanctum fuum, fupet omnem Ie- regsam 
rufalem caleftem , quique popalo Domini de- 444lc 
nuntiaret precepta falutis & legis nouz ; quem 
genuerat fodi in omni nimirum zrernirate : in 
qua quidquid eft, bodicrnum cft, prefens nimi- 
rum lecundüm omnem rationem fui, non fucce- 
danrum , nec artes aut frufta, fcd fe coto 
congenium. Quod in folum Chriftum cadere 

cft ; cui etiam Gentes dedit in hereditarem. 

Cüm enim ant foli Iudzi hereditas eflent Do- 

mini,foli in filios adoptati; adueniente Chrifto, 

acceflerunt Gentes , adoptatz in fanguine illius, 

& factz hereditas illius, quam morte fibi fuá 

paraucrat, emcratque à czlefti Patre fuo. Ve- 

reque folusque in omnes terminos terrz poffcí- 

fionem fuam per fidei propagationem extendit. 

Neque enim vlla fe vmquam fides latiüs pro- 

tendit , cüm nullam orbis partem intactam rc- 

liquerit.. Kexit vero illas in virga ferrea,& tam ] 

quam vas figuli confregit. Nam licet iugum Fides Cini 

Chrifti fuaue fit, & onus illius leue, & pra onere gd voi 

veteris Teftamenti molle & dulce ; ca tamen vis $ "ain 

verborum fidei eft, maximé miraculis accedentí- ". 

bus, vt ferrez virga componi poffit, omnisque 

potentia illi comparata, tamquam vas figuli fit, 

Sed & in virga ferrea rexiffe dici poccft, qui in- 

domitas dis aha Gentium mentes , tamquam 

figlinum vas,miraculorum magnitudine fregerit, 

acin quam voluit partem Blexerit. Et quidomnis verbi Dei 

terrarum potentia coram illoaliud, quàm vas fi- qw«nza fi 
uli & Ww terrea? quid omnis fapientia, omnis kei nd 

fonds conditio aliud,quàm palca vento rapta; G 

cim omnis illa pifcatorum,adeoque & rencllula- 

rum virginum , Chrifti fide ro ratarum, elo- 

quentiz ceffcrit?. Hincillanimis vera: Egoda- Luci; 

bo vobis os C fapientiam , cus non poterunt reji- 

flere c contradicere omuas aduer (ari veftri. Ex- 

preffit hoc etiam fortiüs in Ieremia: Dedi verba 

mea in ore to : ecce conjlstui/te bodie [uper Gen- 

tes, Cf [mper regna, vt euellasc defliruaa, c dif- 

perdas, C* diffiy es, C adifices, C plantes, 

10. Et nunc Reges antelhgite.] Aquila, &isv- 
piwriyfcitotes Séi um engen. acri in Sunc 
de practica intelligentia, & prafertim fpirituali eff pradics 
perlpicientia, quz inter bonum & malum, & in- ssreliger 
tcr maius ac minus bomum auc malum prudenter "^ 
di(cernit, vti patecex Pfal. 118.verf. 34. Da mubs 
intellelli C- ferutabor legem tnam ,G" cuflodsam 
ilans in. toto corde meo , Grace euínew. Hinc 
etiam Paulus ad Ephef. cap. $. vcrf. 17. monet: 
Nolite fieri infipientes, fed amielligentes,qna fit vo- 
Inntas Dei&c. vbi Grzcé eftsuuárzu. Nota au- 
tem, ab hoc verfu víque ad finem Pfalmi effe 
adhortationem ad cultum & obíeruantiam Dei , 
quz eft fumma intelligentia & prudentia. Vnde 
fubiungit : 

11, Sersite Domino in timore. ]. Vbi nota, 
timorem Domini primo loco fuaderi, vcpote fpi- 
ricalis vice, & caleftis (apientiz fundamentum & 
confummacdoné uita illud Eccle(iaftici: nit 


fápunua, 


Ier.1,1o. 


Eccli. 1,16 


"w7435ww 


- - uot TOS 


* 


IN PSALM VM II. 


Wilin o (piemrie,timor Domini. lem : Corona (apientie, 


Ducum — timor "Domini. Monet itaque ferutendum effe : 


ne 6  Deocumtimore,& exultandum ei cum tremore, 


privi id eft, cum vencratione & honore debito , cum 
dun, reucrentia, & maxima mentis attentione , cura, 

folicitudine & obedientia, Timor enim & tre- 
Phüpi, morhzcdelignant kactiam Paulus ad Philip- 
1i. penfes, Cun metunquir,c* tremore ve[lIram (à- 
Latis — utem operamini , Sapienter lan& exieltationem, 
nmeC) — fiue lgüiam , tremore moderatur : qa pericu 
moderan- 


lofa ad oblinionem timoris ejfet libera à tremore 
letitia inquit S. Hilarius, Abfque hoctimore & 
prudenti confideratione, eucnit [zpiüs illa corru- 
pro latitiz, cui S. Auguftinuslib. 1o. Confeffio- 
num terrificum illud inclamat:V e profperitatnibus 
buiss (aculs à corruptione letitie, Vnde lib. 4. 
Epift.4. Caffiodorus, vir iudicio & fan&imonià 
inclytus , gaudia inquietantia nominat : Gaudia 
femper amimos inquietante M odus enim raro re- 
bns latis imponitur, qui mmagis in triffibus inneni- 
tr. Atque idcirco. ( inquit fan&tus Hilarius ) 
repetit fermitig nofiri C* timorem exultantem , C 
exultationem trementem ; vr C metum feruiuutió 
gand exultatio temperet ; C ne libertas gaudiy 
fines congrua. moderationis excedat... Eo timore 
ac tremorc , fibi in domo Laban bene fuiffe tc- 
Gen. 55,45. ftatur Patriarcha Iacob, dicens : Nf Dess parris 
. mei e/f brabam , C tsmor. I (aac ad[miffes mubr, 
forfitan modo nudum me dimififfes .. Nbi Dcum 

appellat timorem 7 fac, id cft, quem Itaac habuit 

pro obicdto timoris, imó qui & Ifaaco & bonis 
omnibus fic ipfe timor ; à quo vt Iacobo bene 
fait in domo feruitutis, fic '& nobis pofterisque 
omnibus erit quàm optimé , fi modó nobis adfit 

timor Ifaac, Dci timor. 

12. e/fpprebendite difciplinam.] S. Cyptia- 

nus lib.1.Epift.t1, Continere difeiplinam. q. d 
Ne patiamini cam ex animis veftris clabi ; Sym- 
i iuit pi xzSagdig Adorate psre,id cít, 

purà & íincerá mente, Vnde monet Chriftus: 

Math.6, $. Cum oratis , non eritis ficut bypocrita.. Aquila, 
axTuIAEow Ti Ceo exTa s ofCulamins elctic; Hebraus, 

339023 naffckn bar, id eft , ofemlamini filium , 
fcilicet Metliam.q.d. Dei Filio homagium pre- 
ftate, quod manuum ac pedum deotculatione 
ficri folet, in fignum fubiectionis & obedientia. 
Quód fi cohiedurz , meo quidem iudicio non 
improbabili, locus fit; forraflis Septuaginta aac- 
Jí», idcft, puerum, fcu filium, ex Hebraco vran(- 
rülerunt: pro quo, vt procliue eft fieri,lapfu cala- 
mi poftmodum amanuenfes, fcu librarij,fubfti- 
tucrint , md eir, dsfisplimam , affinitate nominis 
decepti. Certe, cüm Palmus totus,vt initio an- 
notauimus , manifcfta fit de regno Chrifti pro- 
phetia, littera hic msg Fiis, quàm difciplina, 
nomen cxigere videtur. Nam ficuti Dcus Pater 
regnare ab per manum Filij fui, & in eius per- 
fona gloriz fuz notas & infignia infculpfi: hzc 
noftrz erga cum obedientiz, & pietatis legitima 
eft probauo , rcuerenter amplecti , quein. nobis 


39 
Regem przfecit, V: omnes bonovificent Filinms ANx0- 
fient bonorificant Patrem. — Atque hzc quoad rA1:0- 
literam. Pro myftico antem fenfu mihi valde yrs con- 
probatur D, Hieronymi interpretatio , adorate prm. 
pure , quomodo etiam Symmachus Gracé ver- 1022.5, 13 
terat& R, Salomon codé propé fenfuyarmamini 
minditia, puriratem,quantum fieri poteft,ange- paria, , 
licam,& animi innocentiam ad diuinum cultum | & bui- 
adhibete, numenque adorandum. Adiungicc & irr 44 
Chiiftianam sur nen que aliud eft Angclo- wrceucir al 
rum ornamentum, quibus dici nihil verecundius 1 
poteft in veneranda colendaque Dei maicftate: 
de quibus S, Joannes ita memorat: Omones zIngely Apoc7,1x 
flabant in ciremitu throm,&c.C* ceciderunt in fa- 
ciet fuas C adorauerumt,. llud,cadcre in faciem, 
nota eft dimiffionis animi fingularis eorum Prin- 
cipum,qui (c in terram abiiciant, neque audeant 
oculorum aciem in ipfius Dei folium intendere, 
Quarc S.Dionyfius Caleftis Hierarchiz cap.1 5. 
attribuit illis gay dlaaCear , facrum animi veuc- 
rentis borrorem,in contemplatione illins inuictae 
& interminate maiettatis cuius fplendore fulgu- 
ranti, & magnifice radiofo, omnis eorum mens 
cognitioque obruitur. Has comites fi habuerit 
adoratio , benigoé à communi Dominoexcapie- 
tur ; finc his placere nullo modo poteft. Quo 
ertinet fácrum znigma Moy fis, qui non eftau- 
bos ad flammiferum rubum accedere , nifi priüs 
foluiffet calceamenta de pedibus fuis. Nihil enim 
animale aut mortuum , nihil impurum & fotdi- 
bus inquinatum, ad Dei numen adferendum eft, 
Vnde forcé haufit Pythagoras , qui in fymbolis 
arcanz fapientig monebat, mad; pedibus ado- 
randum cc. 

IsiptM. JVe quando percatis de via iufla. ] 
Hac verba cum S. Auguftino Sermone de Ver- 
bis Apoftoli expendenda funt... Non enim dixit, 
Vt ingrcdiamini viam iuftam;fed, Ne percatis de 
via infla,quam fcilicet iam ingrefli fueratis,ma- 
gnaQue ex parte peregeratis, $i enim priusillud 77. dbe- 
diccret , forfitan. quis. exiftimaret timorem eos pum timo 
tantüm decere , qui virtutis limina attigerunt, neceffarius 
& vix pedem intulerunt , fcilicet incipientes & eff. 
tyrones: cum vero ait, A'e pereatis de via — 
cos alloquitur , qui in virtute profecerunt ; hos 
ctiam decetimor. Hunc fenfum his verbis tra- 
dit fan&us Auguftinus: Hec Dominus dicit : 
e/dpprebendite difciplinam C exultate , féd cum 
tremore : vt. femper bumiles tencatis quod. acce- 

piflis, ne quando ré Wil Dominus, vtique fü- 
perbis , fibi quod babent, tribuentibus , non illi à 
quo babent , gratias agentibiu.. [Ne quando sra- 
jcativr Dominm ,G- pereatis de viasnila. Num- 
quid dixit, Ne quando ira[catur Dominu, non 
veniatis ad viam i lam? Numquid, Ne quando 
irafcaiur Dominus,C7 non perducat vos ad viam 
sujtam $ eut non. vos admitte ad viam im[lam? 
Jam sn illa embulatis , nolite [uperbire , nc et- 
sam de slla pereatis ; Et pereatis , quat, dc vi& 


snjla. 


Exod, 5h* 


Nen tan» 
tim inci- 
piontibur, 
td etiam 


IN 


40 
PDARA- 
PHRA- 
$1s PA- 


TRVM. 
1. Reg. 15, 


: 1. Pfalmus Dauid, cüm fugerct. 
^c 


à facie Abfalom filij fui. 


lofiriptionem. babet. argumento. reffonden- 
zem. Non enim folus Ab[alom defecit yve- 
rim ctiam qui ipfi adbercbant, (y Daui- 
di infen[ ejant.. "Unde etiam P[almum 
incipit in bunc modum: 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


IN PSALMVM III. ARGVMENTVM. 


d. Ya^uos rd Aa€id, ore d'- 
ad ldeaoxe» rà eve9 um à. Aere 
caou $ us aUGU. 

N'udAuSus xd old Vamyegtld cy arid. 
QV 5à A'GiasaA dj. ub (Bo dien , dA. 
2d xg] oi Gueira avegoxei duoi C ioDeal- 
vorm; Tou AaGid, O gr xd) E TUG ajos) 


PARAPHRASIS. 


2. oMINEQquid multiplica- 
E ti funt qui tribulant me? 
Non enim, inquit, vnus mc 

oppugnat , fed multi : vnde fubiungit: 
Multi infurgunt aduerfum mc. 

Et quod molcftius cft, 

3 Mulu dicunt anim mez: 

Non cft falus ipfi in Dco cius. 


DIAPSALMA 
Non enim,inquit, tam acerbum mihi bcl- 
lum eorum, quàm füfpicio affe&us : nam ar- 
birrantur me folito more à te non adiuuari. 


4. Iu autem Domine fuíceptor 
.meuses, gloria mca, & exaltans ca- 


put meum. 

Scd tu , inquit , Domine , perfeuera,prout 
foles, me fufcipere in quibus fuccumbo;& ho- 
norare in quibus ab ipfis iufté circumuemor. 

z Cm Caput enim dicit pro principatu & regno: 

Panic» n. fiquidem vno nomine Hebraus, tam princi- 

ed pium feu principatum , quàm caput nuncu- 
pat. Clariüs autem id videre licet in libro de 
mundi creatione , vbi Septuaginta quidem 

Gert dixerunt: I» principio fecit Deus celum c 
seram , Aquila veró , Zn capite. fecit Deus 
fimul cum celo etiam terram. Atque hzc 
quidem ita fe habent. In Pfalmo autem fe- 
quitur : 

$. Vocemea ad Dominum cla- 
maui: & exaudiuit me de monte, 


fan&o fuo. 


DIAPSALM A. 
Tempus pro tempore ponitür in verficulis, 


Y PIE vj £zhuluud nay 
(&) 3 lGovTés 465 

Ovdi ydp G2 &i , Qni, 

eve us arbAaugtya 00d reo: Gay ray 
Ilo»oi grosigow.) iz. jas. 

Kaj To xaMrément, " 

y Io? yan Ti Noa wa, 
dx ici vu meJa a) rd 6p Td 3d quif. 
AIA*AAMA, 

o) Po vto pol, Qua, mxeóv dr iur 
rM u(Be , cc à miren d Opuiig* Aoi 
(or?) 99 gà awwhiSuc Borea] us ou cu. 

A. X) d$ gus dümMizwe 
pus d, Ooeo. ua, o) Up Tho xe- 
Qai us. 

A'0W Gwséc, tnos, d'éarole tirer a. x0. 
Sdy c'avm ai nhguGaridy e cn oit xa- 
Gor ifa , xg) doa av €» oic d'uegiux qup 
yp] Gon Custos, Tl) psta2u) 59 dr- 
7158 ? dpyl) 2A X, 1. Baias. $0) 2 
IPFE RE IECIT MPC 
xta), Xagicveos d Ua?) G0w id éiy £2 
[Goss 7 wor umellas, 6v Su cà ufi douter 
( eplagaw *. Ev aj oii Grotvovs 6 bc 2 4- 
eoviy xa) ? 94d * à dà A'w2az , Er xepa- 
Aait iacioty 0 9uoc eu Tu Zegrd xg vl 
là Ka] suUgu jp Grwc . » ds duoi 
Todas | 

, ^" ^ , 2 48 

& Qum us aoCoe xogioy Caté- 
XE&E. , you iran wa dS üpgue 
dia curd. 

ATlA*AAMA, 
Xejroc dyri yefra xéira] à Gc siocit, 


c 


é. 


IN PSALMYVM 


i3) imo m yS Tp dax) delaxtras. 
$99 duotalin [iae?), ale ar cimo Maro 
ajnigu6dra us, dial i ut, To (Efe. Kaj 
orla. wesoitopa, evejc at , ird us. 
TlapwAvlbGs y cime d rri ui'orr G^. Kaj 
süro di drayeaiór Enonuluadt, jn vi dfe- 
anuo pulp, vedo onugtd &aDAalfac, 
g sanud suy cIUEaoa die, dio dà davpporcy 
doi zutra] sere oft iara npdioe. 
, , M? / Av 
e^, E'ya éxonutidluo y vayamos , 
eripe on xvgAG» du mioivps- 
704 X. | 
A'udAuSoy à Cor perpuat xdi t, Goiang 
aispiooaryu die T8 x eire, Boer) 58 eimi 
e rm GEO sure ( rv JB 
dra 2u 3 ardua MA) 30 duree 0 ad» 
mouiup js, x; e eyAeor, wr Emeipt 
(.Ov qdoentrilo pu Dur uopiaday 
Aa, rdv xux^u cIarnüsudpe uar. 
Ere cimv oe dpyse Tí tanus 3n- 
eus à 9A Corr ut , vrigasjioaomoe d di 
azar Yap |ror cuwiiSu6 Qegrait o pea , wg) 
d qoCnlioua) d JV uvead das imagi iom, 
a) eéxsorni orm. 


A'vdsa, xDej , cd ov us 0 See. 


ps. | 

Tlo/noor &, Quoi, TETO dYaroG. 

$. On c) GíGLas mo(as 
CY £y Segvorras puoi ua Bic. 

Tla2ur à xe Qu dri9ax)). BUM) 28 
eve , Un avdrator arvmuG «9c olegitor- 
quic jugi Mo it. 

O'lóVgg dapi. auéret- 

as. 

A'rid vi, ud reiolos vy. eie ip dif. 
riri 3 Justa: ódüvras 0 (o) Qe vl 
Juvapu MÀ 7? Ixus. 

$3'. T& xveis c'ameia xg d 
d Adi qu ANO yit 7. 

Aus lp d pow, Un 9 eurmefa 6 vt 

GEuola Ti c5 xéira], V pror ip? dA d xg) 
à 38 ada O9 2g ov. 


Touvs I. 


IIÍ. 41 
idque frequens eft in Palmis. Connexio enim 
feu fequela talis eft; ac fi dicat: Domine fuf- 
cipe me, ac honorifica me , &c. Et cüm cla- 
maucro ad te, exaudi me. Prateritum itaque 
dixit pro futuro. Quin & hoc neceffarió no- 
tandurh,quód diapfalma fignificet rhythmi & 
modi viciffitudines;non fenfuum vatiationes. 
Quare numquam repcritur diffonare iis quz 
fubiunguntur: 

6. Ego dormiui , & foporatus 
fum, * cxurrexi , quia Dominus 


* fufcipiet me. 

Huius fimiliter fenfus connexio , eft tem- 
poris variati. Vult enim diccre: Quód fi in- 
terim humiliatus fum (fomnum enim hic 
vocat humiliationem ) tamen ipfe e(t fufce- 
pror meus, & cxurrexi. vnde fübiungit: 

7. Non timebo millia populi 
circumdantis me. 

Quoniam à principio dixerat : Quid mul- 
tiplicati funt , qui tribulant me fübiunxit 
ipfe: O Domine, preut foles, mei curam ha- 


TARA- 
* PHRASIS 
PATRYM. 


Diapfalmá 
ipe 
fun c 


* Vulg. & 
* Vywlg. 
fake 


veif.t; 


.be, & non timebo millia infurgentium atque 


circumdantium. 
Exurge Domine , faluum me 
facDeustmieüs; ^— 
Fac itaque, inquit; hoc Domine: 
8. Quoniam tu percuffifti om- 
nes aduerfantes mihi fine caufa.. 
Rurfüm tempus immutatum eft, Vult e- 
nim dicere : Percute omhes aduerfantes mihi 
fine caufa, 
Dentes peccatorum cónttiul- 
fü. 
-Id eft, Contere potentiam eorum qui con» 
tra me peccant. Dentes eniin hic vocat po- bebisene 
tentiam & tobur. fia e re 
9. Domini eft falus, &c füper e ^ 
populum tuum benediétio tuá.. 
Manifeftum enim eft , inquit, quód falus 
in poteftatc tua fita fit , non folüm mea , fcd 
etiam totius populi tui. 


COM- 


,c* 
n iba 


-—— mom Rr 


Lodo mme tn 


T dena v2 A m cma men t 


ia 


IQ RICE ET DE Pei n i —— T 


EL AL am ALT. am: 


COM- 
MENTA- * 


RIVSPA- 
TRVM. 


Numerus 
zfernariud 
fynbolum 
dmnitar ui. 


Pofl pecca 
fum muli 
Dauidi in- 
Juliabam. 


1 .Cor4, 
17. 


42 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


* sexr?] Annotandum, quomodo 
E in tertio Píalmo vox Domini 
Bem fit : ad fignificandum nempe, quód 
numerus ternarius przcipuam naturam ac 
dominationem repracfentet. Hacc autem Da- 
uid dixit fuge fue tempore , cüm eum filius 
cum fociis fuis infequebatur. Poftquam enim 
cum vxore Vriz peccauctat , multi aduerfus 
ipfum infürgebant , qui malis cius lataban- 
tur , & ipfi propter peccatum infultabant, & 
ad dcfperationem prouocabant, dicentes, di- 
uino ipfuni fauore fpoliatum cffc : quà re, vt. 
probus , maximé cruciabatur . Deus autem 
à multis finit iuftum tribulari , vt momenta- 
ncum & lcue tribulationis , gloriz pondus in 





: ipfo operaretur. Quoniam veró etiam quz- 


A: al- 


ria aie 
medo dif- 


E ies 


Spiritus S. 
Prophetis 
rernm in- 
gelligen- 
tiam imjlil- 
labat. 


dam falus cft, quz non fit à Dco, merità ad- 
ditur,i» Dto eiu. Vcl id de malignis virtuti- 
bus ait: Multi dicunt. 4xime me«.. Homo 


enim nequit immediate loqui anima. cui ct- , 


iam confonat illud, i» Dee eiws. llli enim 
huius imperium contempferunt. 

Notandum qualem habeant differentian 
;,, Piapfalma , & ode diapflmi , vel omnino 
quz fit corum intelligentia. Diapfalma fi- 
quidem eft cantus variatio & rhythmi com- 
mutatio, &.non fenfuum tranfitus, vt aliqui 
exiftimarunt. Ode autem diapfalmaris eft, 
dum frequenter etiam cantantes metra quz- 
dam projnftrumentorum occurrentia tranfi- 
liebant. Hzc itaque fignificant modorum 
quorumdam & rhythmorum viciffitudines, 
non feníuum immutationes. De alio enim 
etiam dicere ridiculum fit. Nonnulli fiqui- 
dem & hoc prodipiosé commenti funt , 
quafi fpiritus eà ipsà horà 4n Prophetam 
defcenderet , ac rurfüny difcederet. Hoc 
autem minimé fiebat , abf. Non enim 
ad dicendum tantüm dabatur Spiritus fan- 
Qus Prophetis , quemadmodum mali dz- 
moncs iis qui nefciunt quod loquuntur ; fed 
corum menti totam intelligentiam inflilla- 
bat, & qui cognitionem acceperat , pro fa- 
cultate fua illam enuntiabat. Non enim mo- 
re augurum feu diuinantium proferebant 


NEP OMINE QVID MYVLTIPLICATi f 


COMMENTARIVS 


M TrETI snAnerxenzan; ] 
Dlaeaonuarri dc és T ei- 
Ea) Tw aApue T) xUe1ot (eot 
eiler) , duouiv eic Ó Te1adixóc ae) uc ohad 
ap NenTw qiaw x2) xvejómria eEemort. 
Qj. Tara D t one qvyis Veo à 
Fire diuxó dp Qe "o 8 ji xg) T). ue 

.H lu£irrimón 38 6d 4 78 Ode , qmA- 
wy iuitenauy Aeupta ixgacot Urs. eairormas. 
durd. d! otd uer, xd) Vero yuddexem moy. 





7 , Cr TU. snyopard ez wor Ay fio alae 


porric , & abusu. daxveray ic drin, 
A'Qii d moo» SAGen Tiv dinguoy à 
Sc, $a m copavrig Dateir vic 9A 
Mem , BdpQN dvtye humd ipydenray. 
Erei dV 23 Jp xg) suma yix &y Sud JV, 
dualo amedoxei) 0 , é» vl. Sud dud * 
à eb) mores 26A duudqtus , 7o m9] 
Mon cl leid ioo. Mtm dolum ej 
luysi d rigent ai Dos ge" o 016) x m 


E» v4 3d dorf, Exéiroi 523 réra. diavo- 


aelap YHiemour, 
Xnpeuorior rojas $ yum dfsqoegr à dfa- 


EPLPRTEUT RR 


h Cc vic ay) v énoia, , AuasjaD uo Dg 
8p Vd utr atow, ADU, «94 poH CraA- 
A«yh , wg) d vonpdmey pera7howng , d 
wtcUmOgCo. £d» Ji driihue On, 
Ured'h aoXoehxue x2] dd'orme usriGauoy TE 
MA xard (g evejyeen T iyd ^ 


Teyrav 8 y wow wg) jou TXUTÀ CM-. 


paire cSaNayde , € vonudmw ceuA- 
Agydc. Til dp 8 iriesu xg) Ad o4- 
Bos Gi, Toc 52 asi 78 émegrdloro, 
dc T8 "ydUugrO Vantorrdyr(G)e xen 
T àurlu) degr Voi vo» «vestilun , y, d- 
Aw Yavtordrr(Qe. T6G dV ax tyi, ud 
JioeG. Ovdi dp e»ejc ME iid 
errUM9. Tü. doucy (cis avespirais o ei 6iy, 


xaÜaznp oi J'augne ves vx eidbow 8n QUE-— 


20v?), doW' &y vii diaria d'y Cori] vo yón- 
«t. y x2) 6 2g ey ala) rd ow cy fer cic 
€ dusdpsuc , Ovdà ap dawra xa- 
yu T6 paíse $p9eyoovG , a29d xa) ord 
sv eidinis 9i. Moopdyey sl). Jua . 


quz non intelligebant ; fcd eorum quz dicebantur vim omnem perfpe&tam habebant. 


Vd 


IN PSALMVM Iii 


O np 5v eim, jul] € mepmdv our és. 
Xa, i Siediugia eg) «i éJàl 9f 
dedo y 8 roni su us(aGaain. TUro 
di xg] dxo^sSía J'eixrvow .. Ocd som 22 
ru id EAyestl GU dfe la^ uere, 
doVuQoror dÜptSn To ies vónua vul ae? 
durd , à. Q d'yóA Scy eg) éyaguónoy: dic 
dsoor €) , $n mi Jf lanua 9n En uta, 
sdir rapiGAa]s aL. Jf/ovoiar 9I) Moopi- 
soy , 2A voy uS ior DA y Tuyor x2 
qc YóMgu, TRQ TUT XegTuon, Msonc xg) 
dUpuS uias, A'Ahl và VERG idle 78 "jaA- 


d", Zr az krriE ANTIAHIITOP MOT.] 
Ilpizoeu c5 7rie4 78 evestfra qovh , aaci- 
suc Giemr(EN mivtadras abigacqt , 9) 
molore y Vy xau Nep hor , dA «nest 
vu Boca) , xj opua), x0) là 
acielas erovi ler. 8o à els mric 
slo) sata . Ala Guo TE duxgis Ó 
i o tmiSu* 8 0) doEx 6 93 , CER 
diras al sepas), Tiesto pop sy vl 
dU» , me a vo dise ah ua 0j nati 
cias, fa mof mwvzeméeo) dir mot. NuS 
pÀ! 7o "3roc pet] m enejewmrw enej c nude, Q 
diryira, "rdc séEdud (Be ciens on , xaf 
Quot, 

$, DGNH MOY IIPOZ KYPION EKEKTA« 
EA.] Kaj farla! pd vero Aroifios 1 vote? 
dygvolas evest 3 T Ay Syr neris, OU 20 
3 xeguyl) ^&A , -dXAÀ ? arsdaiar $ dfs- 
volas dU y lu. rà dà izriauad pun cle esu , xt 


ali) ra2ap oris ous eipr)) dotar. Evóud- , 


(ero 58 £y 7 oni xacrcitiy , Emreidh cuci- 
Sw 4g) oi sero up mic pDow idídorm. 
bom oL ess dois, drri 8 SewyG , de 
«2| à à üpes doy) env" agg), timus ptam 
aacyiois, 
v, Era gkorMHeHN,] Kamo- 
pé faurd à Aa Id" su£( Ay , Vo. mud 
iognoped'ra iurriv aos * jamas, uxd's 7 
Óteruy vegan d eia dopr(z , xguegr Vno 
ew cage. AO dfaislo quei, i- 
me x/ej Qv ainMeleraj ps , dis uuesa. 
du» hag fonmSwApam uà qoerPita. 
8 VonYoy xj vi »$J mic evptoegt . aie 
39 & exire d) Um dfaryly vopatuom oi 
ad iaejis bum iiformec , x?! auTov &y anuai- 
»( xj Tic 9Arj(c, € 2 món datar ylui. 
B 2 08; dpaptas Uoryoy AA 0r f dapeiot- 
TonMvsL 


43 
Vti ergo dicebam, diapfalmatis & oda dia- 
pfalmatum , verficulorum & modorum crant 
interftindiones , non fenfuum tranfgreffio- 
nes. Hoc veró etiam fequela. demonflrar . 
Numquam enim poft infcriptionem diapfal- 
matis , fübíequens fenfus ab eo qui praceffe- 
rat diffentire reperitur , fed conuenire ac con- 
fonare: ita vt manifeftum fit, diapfalma inter- 
pofitum , nihil eorum quz dicebantur , fen- 
fum perturbaffe; fed ehythmum variaffe , ver- 


COM- 
MENTA- 
RIV$ PA- 
TRYM. 


bi gratià , iuxta leges inuficas, & numerorum : 


copulationes tunc vfitatas. Ceterüm id quod 
in Píalmo fequitur , confideremus. 

4. Tv AvTEM DoniNE SvVSCE- 
PTOR MEVS.] Vox decens fidem Prophe- 
tz, conflanter ferentis iftiufmodi calamitates, 
& confidentis fe non defertum , fed infüper 
adiutum , & exaltatum iri, & regno potitu- 
rum. Hoc enim nonnulli dixerunt effe caput. 
Gloria igitur iufti Deus eft, in quo confifus 
fuit : cuius autem gloria Deus eft, hic caput 
exaltat. Przmifit itaque precationem , deinde 
poft diapfalma etiam gratiarum actionem , 
quód confecutus fit quz petiuerat. Nunc ve- 
1 fe ad nos conuertit , & recenfet quomodo 
deprecans exauditus fit ; & ait: ^ 

j. Vocs MEA AD DouiNVM crAMAvI.] 
Ac vocem quidem accipere oportet intelle- 
&ilem mentis ad vniuerforum Deum fuppli- 
cationem. Neq; enim clamorem intelligit, fed Clase 
fcdulam mentis precationem. Illud aurem, 
exaudiuit me de monte , ditum cít , iuxta ve- 
terem, quz tunc obtinebat, opinionem. Pu- 
tabatur enim in tabernaculo habitare ; quo- 
niam ibi facerdotibus quoque oracula daban- 
tur. Vel de mozte fancio pofuit, pro czlo, 
iuxta illud,7s »i.nte fanéfo tuo; &, Appropin- 
quate montibus aternis. 

6. Eco ponMivi.] Accufat feipfum Da- 
uid hzc dicens , quód regno fuo non aduigi- 
laffec, neque debitam citcumfpectionem ad- 
hibuiffet , tempus & opportunitatem inua- 
dendi concedendo. Verüm exwrrexi, inquit, 
quis Dominus fu[cipiet me , ia vt millia po- 
puli circumdantis me non timeam. Vel fom- 
num & noctem vocat calamitates. Sicut enim 
in tenebris & fomno verfari fe exiftimant qui 
in res triftes incidunt : fic etiam à fimili expli- 
cat afflidiones , & harum liberationem... Vel 
peccati fomnum intelligit, quem ob inconfi- 

Fa derantiam 


Fiducia 
Dawnida. 


Gleria is^ 
1, Detet. 


Vex fpirie 
talis. 


fpiritalit. 


Pfal. 14,0; 


Somnus 
nex, cala- 
mitAtem 


defignans , 


44 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


cow» derantiam dormiuit: hunc etiam alibi depre- 

i cans ait: £Ne vmquam obdormiam in morte . 

rnvw, Et: Non des in commotionem pedem meum . 

Pn Cüm enim dixiffec in principio, multiplicati 
fuat , coníequenter nunc fubiunxit ssiZ;4: te 
me füfcipiente , inquit, neque millia circum- 
ftantium & circumdantium mc timebo. Hoc 
enim vult illud : in circuitu, 

7. Exvace Dowinr.] Obfidionem ho- 
ftium pertimefcens , efflagitat vt Deus con- 
tra ipfos exurgat , fiue inferat vltionem , fru- 
ftraneg: illorum inimicitiz confilus.Sine cau- 
fa enim habet inimicos , qui non przbet ari- 
fam odi; , qualis erar etiam hic. Illi enim qui 
plurimam ipfis manfuetudinem exhibuerat, 

Det pie. line caufa inidiabantur. Dentes autem pec- 

qp.  CAtOTUm , Vocat robur corum qui in ipfum 
peccauerant ( metaphorà à feris defumptà, 
quz maximé pollent dentibus) vel fern ones 
& blafphemias contra ipfum , quas fupr.. ve- 
cen(uit. quale eft illud : No» eff falus ipJ. & 
fimilia. Has igitur, inquit, etiam perem..: Y 
contriuifti; quoniam non in homine fpera. , 
fed à te falutem poftulaui: & non ego tar. 
tüm , verüm ctiam popülustuus qui mecum 
oppugnatur, Concede igitur nobis pacem, 
& benedictionem. 


£laz Ümroew, by dmt bud Oo Vejjo dA. 
Agxs: Mgon Ucvagu cic Sdyar . x3), 
Mà d'dt eie dor ? avódi ue. Eia 20 
&y api, vo inharDus 9o ap , dou toG vus 
Urfgat T? uvgjti dtr" adigi Caro diu ud 
ej, twi , «dt uveAdd a4 vravigusdi/ay Qo— 
ÜnSonu , xg) deze orm . TET 0 v9 
XUXAQ, 

Ü. AuazrA krrig,] Tli Fw kA cm 
Vasoilslaus 7 iofest Vinansod ev? casa - 
suom xg vil) T& 9e, Prot tl) diuuwar, 
Sujidy cj Cuchyuw uera Wopa. Ma- 
QaÍuc 9 (ad tofegoc 0. uà mupioer mesta- 
ew pícou, olog lu) wgj CE. TloN lao 58 
Eid'eoswpo «lu «eis avrác aresomx 
usiluo &nebsLos .. O diras JV diuapru- 
Ad , al leu AA Th. elc Gum d uap- 
murarmus (Uu) puaqeege Tp) SmeÁuv , d 
pá?^or sit üdéon ieu ) à ruc Aó50t TéG 
xaT dwrd , qg) vac [Agotnuias , dc aja- 
dle» ca - To, dx $e1 curme/a uro , 6, T 
üugix, Kaj av(ac v» abuei Ade Quo: , xd) 
cwAprlas , ere sx im aiSesmw Imn- 
qu , 4d. og. cu vla) curmer'ap maus 
xj six by) ubyos, d2Xd 2; Ó cU Agi 0 cud 
iuo) sroAjugu Dp QN. Ac io npo 3 eipluilin 
xj 1l) dUAoías, 


CATENA PATRVM. 


MES VANDO FVGIT A FACIE ÁBSA- 
IE roM.| Turoponr. Poft gemi- 
mE nam illam tranfgrcífionem , ma- 
Ymw ew gnus Dauid in multas ac varias incidit cala- 
dum [opui mitates. Non folüm enim finitima gentes 
Min in pugnam & bellum contra ipfum concitata 
funt, verüm etiam in familia cft exorta fedi-, 
tio, & malum malo fubíecutum eft : Am- 
nonis libidini homicidium Abfalomi , & fra- 
tricidio infultus in patrem , & defedio fub- 
ditorum, Nam donec ipfi Dauidi gratia Dei 
adfpirabat, niil horum illum inuafit: fed 
vbi ob patratum fcelus eadem gratia ipfum 
deferuiffet ; malitia campum occupauit, & 
res dignas tragoediis excitauit, atque calami- 
tatem vberem germinauit. Eo igitur tem- 
,pore parricidam filium fugiens , & eos qui 
adveríus fe cum illo militabant; przentem 
Pálmum confcripfit ; diuino fcilicet numine, 





&. TR AMEATATAZKENM 
Ano n»rozonorAsEz- 
ZAAQOM,] Oroaaror. 

Merz «là. dizAl Gneiyl «o o gyo uas , o 

ulja aCld. sait C murrodisma s aei 

anc evjtoesiz . Ov )0 pros Tài eesooi- 

x&v Vim «reso jud ylus Gaurk9n. xd). eu52- 

uot, dd wg] uro o oloc Y edam id VzaG, 

a9) eDerouia cxesoular did GCato , ? 7& 

N' pads duoAgaias 2T. A'CtosaDuip uasuto- 

yia. , xj alu) ddVAgoxsoriar 9 x2 TE mvre9c 

Vnvdguow, xg) *» Tj Uamwxócw Weróeuow,, 

IlegpnSvugdy ng 39. 9. Sela xydejGe, Tu Twp 

udi» extogcv qu! AaG - ixeimc di df 

Y jejpriiilo e'Spruas dmiom , yd. 

es DaCe 5 xgxón , «sy resyadas dia 

didesxe , w3) Coegs ieMdienot cUuGoeyr. , 

Kar' éuéivoy Toss TU» Xgueov T» mwTeg- 

2diap Yercd id'ediomam wt, x2) TEC cud avv 


alu) ve, kwriv aja pde oaa » TüTa yes |t vio "aAuir, 78 9 vrYéU Metroc d wAnóm, 


xu 





IN PSALMVM III. 


aj) eminzUru Crnpymeo Gt 3/8 Y Svp) V" 
&urd. efr lo ptísoias, 

AxowrMOr. Kam alu) fcopjas "rebel 
ew) NCtssAdga braresnour vu! ^aCid, 
Jipmra) aps Kay GropdU9nany 421 38. A Cea - 
enAdy o! aid)& cle Ytesiradnp, Ure avo! 
Q A's € Gina aneccerionrus, Q o 
spuuuo yvesr, Q. Agóc roN/c mur auo. 
Ovi 99 mam $92060r voy NaCid , & cic 
x9) à Ziel ifie Tneg, Bs. dntropdoopdiio xa- 
Tego Aafid, A'pubri JV ua»^or 63i Xex- 
$6. Oi JV undue dx uSfaurnc vul 
A' Btosa)ais, daryrtmóres ? Aafold oic veri- 
xnplpor (eoov*. Ex ci curmer a auro! ce rol 
Sd durd.. Kaj Y'udaios 92J6orr Toy Xez- 
glo, aipt viv voor, xegi ov, ori T c, 
" ewveou, ewüesu &urcy. errarisnaur di à 
Yédac ó wesdUmc wo) Kaiaqas 6 d paetpdUc, 
q9j Aras , € H'esdw,; à QanAdc, 22 
19) oi Qagiouioi , éruy VyiaS dou, d7ristA- 
Doy «»e;c üwroy apes Qaod rU aware SmpsUou, 
7 óx 78 cba Gc dur! - Xoglc di vj S2a- 
Bórszm Q 9M lrarmcuduw riri; di Sour oi 
Moorm ph 62) cume/as cr md. 91d ; M- 
— 0i xivüvTiG TC x4QaAdt ug) Aoormic, e 

1jóc 601. Ow itcr erre "oro 78 euveso, xg) 
jain lauri ; Kaj diNuc di Vrasigur.) 
pBp iva! tmeédtzoi, SA Gua di oí swrwr 
qugowa) .. OÍ JY aueic mirum dade dm- 
cárnc yd draj mra Seta £x 15 didkoxa- 
Ma XeigS , Sv Qdaxuci p) 62) cwmeJ'ar 
àurd & rd Su - 8 gay oi le d vou orc 
su cb] dnd. ieoprpd(a meon. A70 
xoxix T duaprurórmey 9A] d uir 78 Uu, 
dic x) miríeg sÓmupaMsyre ol as did &. 

OrirzNorz, Aoxéi ó *aAgbe eipicN 
ad AaCid' Guy dd (d egoxto Yer eve so i 
mu A Ciosa dla TS t8 aur A70 T0 €» T0 
AaCld salse aval vl kvefas 4 dQuva- 
mr. Tí j2 cvubdi one?) e»ejc 7) eresxelud por; 
E'9u ipo au, Ürrvuco, eJerryegllo, $m 
xve1 Qv adnAir]eraf uso . Y1o00a8 dV vk 
yeatiic Cep AaCid 17) ? Xeicir, d'amtp 
& 7d ))damocd 2a aAud-Eces Aa- 
Gd 2 Jor us Er Dale d») e Y yeuom uror 
Ka] ur üAfja* Ka] S hooua eic 2 aioira T8 
aldvoc và avípuz ivrd. , nz) ? S'ejror dud 
c/c T, Iutegt T veoró, Enc di idiegly, vie 
à A'GtosaAio/p. . gj ol tQ. Orfaty,) wrcv $7) 
eiucia $ avesduva ludis , oi dv 7 da Róhu. 


4$ 


tunc ipfi propter poenitenti& fcrgorem adfpi- 
rante. j 

AwowYM:. luxta hiftoriam multi cum 
Abfalomo infürrexerunt aduerfus Dauid. 
Di&um eft enim :. £t em «bfalom ierunt 
ducenti viri de Ierufalem , quando zd ipfum 
etam Achitophel & Thecon accefferunt, & ; 
agmen validum, & populus multus cum co. 


* Nam hi omnes Dauiderm zflligebant , inter 


quos & Semei filius Gera, qui cgredicnri 
Dauidi maledicebat . Verüm hzc in Chri- 
ftum meliüs quadrabunt. Porró hi qui Abía- 
lomum noh fequebantur , de Dauide tam- 
quam dcuicto defperantes, dicebant, X» eff 
flus ipfi in Deo eius . * Iudzi quoque dum 
Chriftum tribularent , clamabant, Te/e eum 
de terra, crucifige, crucifige ewm. Irfurrexe- 
runt veró in ipfum Iudas proditor , Caiphzs 
Pontifex , Annas item & Herodes Rex , & 
fortaffe etiam Pharifzi , ciim ad eum infidia- 
tores miferunt , vt interrogationis prztextu à. 
aliquid ex iplius ore veriarentur. Ceterüm 
quinam prater tribulantes & infürgentes di- 
cebant non effe falutem ipfi in Deo » Num- 
'quid qui mouebant capita, & dicebant: * 5i 
Filius Dei eff , defcemdat de cruce , c faluet ^ 
femetipfnm ?. Aliter etiam infargunt aduerfus 
eum heterodoxi , atque horum difcipuli ip- 
fum tribulant. Qui verà prater hos fimpli- 
citer non credunt vllam ineffe in dodrina 
Chrifti diuinitatem , hi funt qui dicunt , nul- 
Jam illi effe falutem in Deo: vel etiam qui 
falfa putant quz de ipfo prodigiof narran- 
tur. Quin & malitia peccantium «fHligit Dei 
Filium, non fecüs ac patrem filij delinquétes. 

On1czwirs. Videtur hic Pfalmus dictatus 
effe à Dauide quando fugiebat à facie Abía- 
lom filij fui. Venim in Dauide hiftoria hzc 
faluari non poteft. Quid enim conducit ad 
propofitum: Pgo dormini, C» faporatue fum: 
exurrexi,quia Dominus fufcipiet me? Multis 
autem Scripturz locis reperimus Dauidem 
effe Chriftum , quemadmodum in octogefi- 
mo o&uo Pfalmo : I»weni Dauid féruum 
meum ; oleo f[antfo meo vnxi eum. Ex poft 
pauca : Er ponam tn feculum feculi f.men 
eius , e thronum eius ficut dies celi. Cetc- 
rim videamus quis fit Ab(;lom . Atque ali- 


CATE- 
NAPDPA- 
TRVM, 


Multi cum 
Ab[alomo 
tor fbirant 
tetitra Da- 
utd. 

1. "& EA T 5 


* Haben- 
tur hzc in 
Carcpa . 
Danielis 
Biubari 
füb nomi- 
nc Orige- 
nis. 
Ican.15, 
1f. 

Qui ad- 
rM 
Chrifium 
in[urgant, 
C ipíum 
affiigant. 


* Vulg. Si 


Rex Ijrael 


eft, 
Matth.37; 
41. 


Y eif. 6. 


Tf41.88,11 


Ibid. v.36. 


qui quidem ipfum exiftimabunt effe figuram - 


lIudz proditoris, al verà diaboli. 


F ; 1. Do- 


CATE- 
NA PA- 
TRAVM. 


Irrifore: 
boftibus 
molefiores. 


46 

2. DoMINE QviD MVLTIPLIC A- 
T1 svNT?] Tugoponzrr. Multi qui- 
dem ac diuerfi hoftes me vndique adoriun- 
tur ; fed magis affligunr irrifores , ac dicentes 
me tuá prouidentià deftitutum effe. | Ego ve- 
ró non ignoro, tc nolle me defpe&ui habc- 
re , licet grauiter deliquerim; Vocula veró 


quid , ponitur pro valde. Quin etiam ad 


- Chriftum hoc referri poffit vt infurgentes 


Luc.13,3; 


Cir Deii 
fint iufles 
itribulari. 


2.Cor.4, 
M. 


1. Tim.5, 
14. 


Cum mul. 


14 bellibus ^ 


pugnan- 
Bumnebis 
&H. 


fint Herodes perfequens , Archelaus terrens, 
ludas prodens , Annas & Caiphas accufantes; 
& in crucem füfpenfum cernentes , qui dice- 
bant: Alios faluos fecit , feipfum mon poteft 
faluum facere. 

On1czNis, Poffunt etiam aliter tribulan- 
tes effe omnes peccatores. Quemadmodum 
enim patrem affligit filius improbus , quo- 
niam propter huius amorem fequitur omni- 
no ipfum affligi propter peccata filij fui: eo- 
dem prorfus modo vniufcuiufque peccatoris 
malitia affligit Filium Dei, 

Dipvwi. Permittit autem Deus, vt mul- 
ti iuftum tribulent , ipfi przbens occafionem 
ponderis gloriz , quod ingentes tribulationes 
operantur. Et fiquando iuftus quafi hafitans, 
Deo dixerit: Domine quid multiplicati funt 
qui tribulant me? adhuc eoloquente , Ecce 
adfum,refpondet,vt pondus gloriz quampri- 
müm tibi valdé leuem faciat tribulationem. 
Quare multz funt tribulationes. iuftorum, 
Cüm veró falus fit, at non in Dco, Dauid 
iam dictis addit illud,» Dec. 

EvsrnI1. Ompes vtique qui volunt pi? vi- 
uere in Chriflo Iefu, perfecutionem patientur. 
Oportct autem. conftanter fuftinere. Ingens 
enim certamen nobis eft , idque cum multis 
& magnis, non folim hominibus , verüm 
etiam inuifibilibus hoftibus,qui iuftis quidem 
fortiter fe gerentibus deijciuntur ac confun- 
duntur; cadentibus verà infurgunt , non fecüs 
ac Dauidi adulterio delinquenti infultantes, 
& falutem eius in difcrimen adducentes. Vc- 
rüm qui Gentium Saluatorem ex pracedenti 
Pfalmo didicit, ac credit beatos cffe omnes 
qui confidunt in eum , in Dei Verbum fpem 
coniiciens, inimicos quidem nihil curat , Sal- 
uatorem veró inclamat dicens: 

4. Iv AvTEM DoMiNE svscE- 


In filope PTOR MEVS ES.]Tugoponzr:t- Neque c- 


ducia 


nim in regno meo confido,nec in principatu, 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


B. Krriz r1 znanersonzaN;]O£o- 
AürHTOY, Vlowoi Ap C zrarrod mol jro- 
Auer Trav oSv «vesc uouow * adidn 
df us oi ÉàrreS dorm , Q 9 iic mesun- 
Stíac seyupad aj ut Mosyras Eya di 
oidw. dg wx dpiZm us mruejd Ci , wart - 
mnuutwwó ned. To di Ti , dyr) 
7E cQ0Àea x€isaj , h Q ol. Xejgbo dra. 
Cted poor voEr" ai , ol immricatudpoi H'ese 
Buc didum, A' you (Ov Gngofialv , Yudac 
«»ecd id uc " A'neg x9i Kata xgmm- 
esu mc , x9] oi euuegü xptuds Aor Ges. 
TW, Vor. A'PWog laut, iawror u diga?) 
cdzuj. 

QrirrNOfZ; Anar) tríee SAL 
Borr« 6) rare oi duros, damtp 9 
3 qutieg ÜNCA uppDvesc uoc, Un df 3 vu- 
q& Sol) dxohaS 6i T) 7ra/ rue Sj 
&uoy Ez Gic d rua T wE- v aurov 
d? Bem , 9j 8 abctuisu T]. dap arormuy 
xaxia 9A(6] 7 wis 5g 9i. 

Ai1ArMOr, A'CÍni de 9oc m2uc S2u6dr 
?. D'igguor , id ic diqopulu) àwrdl Gaesu d5- 
£nc vari T Sepa uod SAP leu Ütigu- 
tApnc, Kaj etmom à dinai D € qua "d 
291 7d Svd* Kueytri izDutfuu Snow oi 
Boris ut ; rn dur. ^aNSy Gc ida rid 
Xaroxe (st?) ira Ileoc dore igya omrad aci o 
«ogvrita iNateos T S2 enc nal op- 
BaMu , d'iom?9aj aj Sarle T] d'oaior. 
E ji Fes sume fa ij dn Go rd Su, Anf 
Gic rime eesoxei") v0 £» "d BH. c 

ErxEn10r. layvsc t0p & oi QAormet dO- 
evBd'c Cjr à Xesd Incw dye fhcw?). ^ei 
di saprei Vost. TloAU6 99 dyalr WP, 
X, ejc mac i ueydovac s adyoy ades. 
7Iut, E99. gy d oegiric to feguc, oimrte dOdoxi- 
vr LX jg]. d oxadtoy area) X) xau 
udi or)* slauaayrtoy d Erravigut) alid orep 
TQ Aa(ld Xanyalecre 7 ugrx dar Ad mm- 
7,03 7 durd. curmetar Sarojotiowormc, O' d 
«ECT otrfepc T DDyay dvrarmuy Sad? coec- 
mulia lap ug psp omae , € mesUsas 
En Medo uoi arai ree oi 7e D UTC VT. u- 
Td, Và viv 8 9 Abgoy Tic Vrid'as Goni- 
Blas , 9) Mp ofer id na A05or mira), 
a0 di corii eveooQarti 2 $uy* 

d. Zr AE KYPIE ANTIAHTITOP 
Morri,] Oroaanrnuror. oon 


33 7i Baciela Suffd, «gj «8 uwaccía, 
aW 


[.N 

«DW. Van d esc Uri o alsoeSr diEiac. 
. Audaexbuida di y ri mic , ic £0 5$ iugi 
ev uio 3v di cesmiba,, 

Erxzs»i:0r, ES di dfitopS dvZa, 
T8 diu Jo Ea à Snóc. Tlàc v S Jota 6zir à 
x , Ud") imr dund 3 apa) , meri 
Auxsc v) rapta. KY'arip 59 0d) waqa- 
29 78 x? cda Copt cud pis eS Td« 
7l. Vnd egkosr xepaMic xa ire xeqdpts , 
Eme d/nrasdom 9 Tí ugnaeln "uyse, eg) 
&ic Exon ajaGi enar , TE decr "uoc 
(t)6So 8 aga U- 1d), 98 auwtpyowi mc 
yi, x9) t»eic tawsos elc &egrac dydoorroc, 
Oshc 4Up dv i dpyrà utgeSuud , xc) iralp] 
? 8 doin "juylà- xgxia dV , na) Wovutpyx 
quiTy iafea Qi, ai Sesomic Quae gu- 
£99; xg) elc cuir ausd^A 7? y eroudol 
Sid - xj wo entia yhrerog ng] xo0oCD, 
ies cvy xvowac 4 xgxias VYrycidync, eic 
s? und alo modal, dul Ayuoira), 
am ? H'oujar , Oi 59 dpapravorn eic ddiy 
Voy inaur, Ka) daptp cupa om Vdoucóy 
sm c puxpuuléigu, ciclr be wa iy ene- 
WW mu. KegaM) Ji -uysc von- 
aio» ali. S/pormxls dusauw , Taie 20 
djetieguruy dV uirga 73 Énioiiow duva- 
qv, AUm Tor) 9 dfgyownxh d'wwaput , Te2- 
qnxoleeor waaAd An dioa E duoi, ofc up 
Do?) ajo BMmoUcn, 8 uiror ? lU , daa 
"9 ma/a Ti cupa Valpn jaen Q9 

páxex 3i. 

' Aunnuior, flesgr sp Quow $7) vv 
Sy ajmiwriloeg durd rea dias, trei 
Ua Y wequAMa/ . A nodu 13g $21, ya 
plor) "Paro ao^» Su oymy : Q izarsz- 
glor, ic di qul ad mAwifoes 9$ dota i 
«»ejntegr 20 aPnAgp adn?) 6 vlc , ira. d. 
£44, € E vlov did easy li 
aigaAlui 


$. DQNH MOY IIPOZ KI?ION EKEKPA- 
24.] OxoaarsTor. Ai s&Ó 4 eedcm; 
«vegSvuias «vega p] va c almiodc, eiduie ón 
eXSevrixz duua) cxoguulesir, Ov qu- 
vli di ca(gU 9u ? xegwry vorréor, d?^ai «iit 
"Jvxiis eesSuuias, OUre G Macs aryd» 
mos Tí fodic «ec Mia 4 3 arud aias $ 
Verolas Dx luí, 

ÜrirzNorz, Tavrlu) &v olii xpaw là 
6i kuxegr) os eveje Sir Gmaydorra| , 2a 


PSALMYHM 


' Moyfes cüm fileret , audiuit : 


III 47 

fed à tua dextera fpero me citó eredum iri. carz- 
Docemur autem in his, quomodo in calami- N^ »4- 
tatibus ad folum Deum accedendum fi. — "^^ 

EvsEB11. Eftautem diuerfa gloria. San- 

Bi gloria, Deuseit. Omnisigitur cuius gloria Fiifessi. 
cft Deus;exaltatur ab ipfo caput eius:hoc eft - 
animz eleuatio . Quemadmodum enim eius 

qui corporis incrementum fumpfit, caput 

prz iinorum capitibus depreffis exalta- 

tur : fic dum beati anima affurgit, eo modo aam " 
quo ahimz. maiores cuadunt , & incremen- sauer fiat. 
tum admittit, caput eius exaltatur, Deo ipfi 
cooperante;& in czlos ad fe idducoe. Deus 

itaque & virtus magnificant & extollunt a- 

nimam viri fancti; malitia vcró, & focia eius 

inimica hominibus virtus , eam, quz Deum 

non fequitur , contrahit , & in anguftias ad- Maliria | 
ducit : atque ita breuis efficitur & manca, zia 
vt confufione malitiz accedente, talis anima 
in nihilum reputetur, fecundum lIfaiam.Pec- 16.40, 17. 
catores enim in nihilum reputari funt. Er fic- 

ut inter corpora minimus cft puluis: fic ami- 

mz peruerfa , plurimum extenuarz, funt in- P6l-14- 
ftar pulueris , quem proiicit ventus. Porró c de. 
caput animz intelligi debet vis intelligendi. &w- 
hac enim przftantiorem ne mente quidem 
concipere valemus. Hzc itaque vis intelli- 
gendi, moraliter di&a caput animz , iis qui- 

bus exaltata fuerit furfum afpe&ando , non 

folüm terram , fed etiam omnia corpora 
tranfcendens atque defpiciens , pertingit vf- 

que ad Deum. 

AMMONTII. Primüm quidem ait effe Doc «f 
Deum fufceptorem fuum , dcinde gloriam, M 
denique exaltantem caput. Sufceptor quidem 77 cen 
eft, vt liberetur à multis tribulantibus & cir- 
cumdapti bus eum. Deinde veró poft fufce- 
prerem eft gloria: nam primüm Deus fufci- 


pit; deinde glorificat , ac tandem exaltat cà- 
| put cius quem glorificauit. 


f. Vocs£ MEA AD Dourw vM crAMavi.] 
Tutgoponzrti. Proptereà cum omni alacri- 
tate effundit preces , quia fcit ftatim confola- 
tionem adferri poffe. Hoc autem loco non cupoin- 
eft intelligenda vox pro clamore aliquo, fcd 779^. 
pro quadam animi alacritate. Sic etiam tr. 
Quid clamas Exoii4, 
ad me? ob fedulam mentis precationem. — '* 

4On1aGzNrs, Hunc itaque clamorem 
qui clamant ad Dcum , exaudiuntur , modó 

non 


48 
non dficiant, Vox enim fecundüm Pfalmum 
hunc loquentis interfa ad Dominum, exau- 
ditur : numquam aliundé quàm de monte 
fan&o,id eft, de.cxlo fano eius, & ex fubli- 
mi fan&o, quoniam fcriptum cft : Exaudiet 
- eum ex alto, de monte fando fuo. 
On1iczNiSs. Accufat per hzc verba fe- 
ipfum Dauid, vt qui regni tutelam neglexe- 
rit, vnde condigit Abfalomum illud inua- 
dere. Non enim hoc ( inquit ) cueniffet me 
vigili & experredo : verumtamen erectus 
fum , ad fiduciam in Dei ope collocandam. 
In perfona vcró Domini , fomnum fignificat 
fecundüm paffionem. Somnus fiquidem cft 
animi remiffio à corporeo munere relaxati , 
& intenfionem fecludentis, quód inceffan- 
tem illum tenorem minimé ferat. Sapenu- 
meró porro in Scriptura fignificat exitum 
Ehe: ^» anima à corpore. Dermiuit ( enim inquit) 
Math. 17, Cum patribus fuis. Ec: Multa corpora fancto- 
rum qua dormierant refurrexerunt . Quin 
1.Cor. 15, & refurrexit Chriflus à mortuis ,- primitie 
1. dormientium. Ex: Omnes quidem dormiemus. 
Somnus pratercà torporem fcu fegnitiem a- 
Pré. nimi defignat ; iuxta illud : Ne dederis fem- 
num oculis , ei dormitationem palpebris tuis, 
«t firueris quafi damula de laqueis , c quafi 
auis de pedica. Quin etiam de peccatoribus 
P6l75, €. dicitur Dormierunt femnum fuum, c nibil 
end b inuenerunt. Ex illud : Surge qui dormis ,e* 
exurge à mortuis C illucefcet tibi Chriffus. 
Huic fomno analogà quadam refpondet 
quod eft apud Salomonem & Dauidem dor- 
Pül57,. mitatio: Dermitauerunt omnes qui afcende- 
runt equos. Porró Chriftus communem pro 
nobis mortem fuftinuit, & dormitauit, dum 
anima ipfius erat feparata. A fimili enim (licet 
non per omnia) fignificatur per hoc feparabi- 
lis fpiritus operatio,quemad modum in fom- 


CATE- 
NA TPA- 
ÍRYM. 


Sonmui 

quid giif- 
qut varia 
Fignifica- 


i. 


ag veerd no anima, etiam iacente immoto corpore, 
bkmà — jmaginatur. At quid mirum, fi huiufmodi 
apriaaio- fomnus in Saluatore nón omnino animz o- 
— tium fuit, fed ceffatio quzdam àb vfu corpo- 

rei inftrumenti : (nam ipfa fua per fe munera 

obiuit) cm Iob in fe ipfo id manifeftá fecc- 
Iob y. rit? Quare (cnim inquit) soz ex vtero, in mo- 


numentum abj? INunc vtique dormiens file- 
rem , d dormitans quiefcerem cum regibus , 
C confulibus terra, qui gloriabantur in gla- 
diis , d cum principibus quorum erat multum 


EXPOSITIO PATRVM GRÉEÉCORVM 


€i p gala muro, H' Quy ronaeius 7r xm 


| T anuo 26g Ezrrreya pap n eese xeu 


bani?) , ux dcos mue , f in 7 Cecu, T 
m wi tem cle, degra dryia durd , y) ee d 
dac diu , ire ty eznfar. E'soxscs?) durd 
eE eu, ex Best dz fs durd, 
QrirrNort. Kamyppéi fa vd. 
vuv ó AaGid. kuurd , c 9 x? clu faciens 
doqaAeias SVuthrkós Qe, cie 5 utr aud. 
qn 78 A Cosa a «là AiSww ..— Osx a? 
39 VariiphA ( Quow ) iocnoesv e & au Gic 
ipa, iD9d dferic luo weis m Dujjfiem, vi 
Sx Qorücia, E'x «»escu7ru di TÉ xvejv, 
qi» gaTS T) 7rd. D. Üorvov ena]. Y- 
"vw Ap ir drioi; £23 dose 222 dine 
aro miedo Qu, Y x 1ló (Rom Ümwvd- 
enc, TU uà Qipes df ^eeffor To. ZNW- 
uaív] dà meooulxic dày 78 y enqn ala) Toro sl 
caluzr (B. VEodor c Muse. Exonuhon 
(4p Qna ) a2 7 mariesn aud * E.mA- 
Ad cu juorra dp] wxoiunyd iav. do luy Tryp- 
Sweus. Ka] rupl di yep?) Xexeb ón nt- ] 
xe» dzrap;yh aj] wenouvgdy ur, €, rare 
dp xopux9tobuila, Aue d 7v xa) 
Tie ^uyiis ali). davesoetian, xara vo* MÀ 
ddq aros Gic iue , X) voguyui» GR 
[^spdesi cu , fa co» Qartp dopxác óx 
Beíoar, xd) dartp Upwer Cx muyid Qu. 
Ejgrraj d xg) «e 57 d PpymaMd, vy 
ew Ümvor Guy , xg) Sy deo dw. 
m Eyeipa) 0 x09 d us, C dyaeu n T) ve 
xe9, , € Yàqavad cui 0 Xe1coc.. A'rdAónoy 
TWrQ X) 0 cog. Za^oU n vsu xp) 
«bg AaCid* Qicutar aín« oi Earn 
xéne TéC muc, O' dà Xeusbe vov worin 
Nap n vor&uemt Suyaür, wo) Uorvuct 
aoeiSeon, durd. 9 Moysi. ET Quen yl 
(& iam agdypz ) nuoto) 4/2 rure 
Queis) 78 ardUuen o Gripya , noliaorip 
€y Üoryo Cava o yino juicy dixe 
xeudus T8 coa (Oo . Ka] ví Saujacir, 
€i Ez 7g cwriieor 0 voz ot, vorYoC oy, OA 
$ vyiic avipoazla lo, do9d víc dydorabow, 
78 GU armx8. pd ( X » TX iav wa 
tal) epfigynaty ) ümru $ I46 & fand 
uu Tl id Wo. 1/3 T1, dp Qnam eu Sac edc 
eic uaijua dx dz ar , vu. ày xcineit 
ligu yacu , vrydouc dU dwraucd ul 1t 
[noáom, x2) BuAtT]d ^ic , di yavendvGo 
Ex Eigen , xg] Utrx. ap x ormet, ay qmAUc b 
auo. 


IN PSA 


aquel. EJ 9 1 efe d rigylas Giá, 
&y 3 a). aitmavcum mvyxdrur mur à- 
DR 4) TudydY , ia aj rna muU, 
Ele J'ai ipai sn 52i Eipws oi doi 
segndaa] , SvoriGelag Aoyto mof Guprigoo 
mde, uzyalege digóusu ves,lpoi Ra- 
(Q2 marrt 38 érarría ie aon9elas. Oi 
Ji SQ! mondr dfstkeorme xo vio X- 
syrra] af orm , avos Ji m KE 
dAs9elas Svapius(z, Tlowd JV ua^or 
6 ewrlp 466:6là) cle Grip Aar gum my 
€» 75 xo-SvNx8 Arm Déreer. Co o gg) 
mt 5» QuAGx arid up Tops, els Gnaipu- 
£v dvrediéuci mtv Q 12! vai slu vl woi- 
rupi 6 mwrip drn?gueari dp Qu cloylpw 

s^. Ern 3xo1MHeHN, KA! 1INGZA;] 
OzoAarBTOY, NUx(a Tuc evuQoegc xat 
8 Sela yonqh , vred oc ép onbrd Af 
vopil vow oi Gi; d^yas duaepi, ee; aviifor- 
aw. 1aic di vu)s 6 Porroc wA Ax). Xa- 
pln] ómun x7 Gwri» Tic 92-|ex, € 3 ni- 
7w aquianlu), T5590 eornyiplilu $n XU- 
£c drnAi"|tra| us, v (o dyAcP Ón 9 9lax 
Benhui/os jor xpeérmer ejaloo Tenego- 
incórmw xoxdv:. H'3 gb ? wu) Üwvy 
dioi, d 4 eie oli duaprías kgrertr ó 
AaGid. à 3 «esc Ben * Xescó dia cawpa 
SdiaG» , 3 93i dU Seja 7 &r dd Tvegr- 
valen juladpor. 

AuaxrMOY, H'su'2c d'aptp 0 auus móc 
doc palo» iusoiéi qul cal ptor , Vra wg) 
endum; Adi Quim, Un io quf éosond 
ws orror ardi pme murio duvapalira, 
pi Og 3, xj uou, Toc akDhadc » Jn. 
ofelllu dyns- aan, olas allis de 
anAsufou (aic Grarría dupdptow. — Sjutic 
Ip yd iba undis dies mo yen vai 2- 
ái. 


Or ?03HOHXOMA! ATO MYr1AÁDN.] 
Ürnrzsorr. fpa d)ig qur xgmep- 
Suxén utyiclu ajtil) sl) dqcGías 48 9 
«vej c Sàs mimo Snow, 1i gia. E'dy appa 
mE) en ipd arapipeo^3, $ qoenÜ rov) 5 
xspdja uw, xg) 0 cwrhp cr arró/uern Suai- 


exar vis alregdpas éuTor suuep 9 lay uv- | 


esxer dmi. ( xg(z. rapa. dV nb Qiu) 

' Aíooi dy a0(a. Edw dá mc xo(avofow v 

mid; 7 pd 7]) ipBes?r BaAoudp am, 3. 
Tonwvs L 


aurum.Nifi enim aliquami operationem circa 
animum intellexiffet, in qua bonorum quo- 
rumdam particeps effe&a cum illis rcquic- 
fceret,hzc vtique non dixiffet. Ceterim qui 
in gladiis gloriabantur; fucrint fan&i milites, 
qui pietatis fermone omni ancipiti gladio aca- 
tiore aduerfus quemlibet veritatis aduería- 
rium vtuntur. Qui veró ceteris antecellunt, 
idcircó Principes vocantur ; aurum autem 
torum, funt contemplationes veritatis. Mul- 
tó autetn potiori ratione Saluator feparabi- 
lem habuit aGionem , iuxta quod in Catbo- 


CATÀA- 
NA PA- 
TAYM: 


lica fua Petrüs ait: I» quo c bi qui in car- LINGE 


cere erant fpiritibus veniens predicauit , qui 
increduli fuerant aliquando.Et poft hanc dor- 
mitionem Pater ipfum fufcipiens excitauit. 
6, Eco poRMiVI, ET SOPORATYS sYM.] 
Tuzopontrrr. Nodem calamitates vo- 


cat facta Scriptura ; quoniam quafi in tenc- Calem- 


bris fe viuere exiftimant , qui in res valde gu 


triftes incidunt : no&ibus veró fomnus con- *** 
iundus eft. Significat igitur per hoc afflidtie- 
ncs , & ab illis liberationem. Nam hzc clau. 
fula,Exurrexi,quoniemDominu fu[cipiet me, 
hoc inhüit , quód diuina ope adiutus mala 
ingruentia fuperauerim. Vel mentaletn forh- 
num declarat, fecundüm quem in peccátum 
incidic Dauid. Vel breuem Chrifti mortem 
per crucem, quam fübiit pro libertate eorutn 
qui in inferno torquebantur. 


& 


AnNnourMi1. Velforté ficutfomnus cot- Somma 


Idtircó, inquit, dum fpiritalem (omhuim ca- 
piebam,id eft à Dco vires accipicbam, & fen- 
fus conniuebant , exurrexi, diuinum | fübfi- 
dium fentiens ad aduerfarias poteftates expu- 
gnandum. Exiflimamus fiquidet quz dida 
futt huinani nihi] continere. 

7. NoX 11ME3O MiLLIA.] OnRicrwis. 


poreus robur addit corpori , fic & fpiritalis, 7," "9 


Vox plané fan&um decens , qui maximá vir- serit, 


tute fun&tus-obtinuir fecuritatem , per con- 7 
fidentiam in Deum. | Huic fimilis eft ifta: 
5i confiffant aduerfum me caffra, non timebit 
cor $meuin .. Ex Saluator in fpiritu cognofcens 
millia populi circumcifionis , qua poftulatu- 
ra erant. ipfam vt crucifigeretur , & cernens 
animum fuum intrepidum(fecundüm carnem 
autem bz aio ) dicere etiam ifta poffit. Si 
quis autem confiderauerit multitudinem ab 
hoftibus MSN atque animam circum - 
G 


dantium, 


tonfidenis 


in Deum. 


PA. 26,1. 


SO * EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


€AXE- — dantiurn, ac perturbantium, atque ipfam exa- 

: se uiqgé girantium " tempefliue ad Deum confugiens 
mcritó dixerit: Non timebo millia populi cir- 
cumdantis me». 

PserLt. Hoc dupliciter poffis intelligere. 
Siue quód angelicis ordinibus circa ipíutn 
conflitutis, millia inimicorum non formida- 
turus fit. Siue quód , licet forinfecus millia 
populi infurgant,licet excubitores & corporis 
cullodes , & in circuitu flipatores; innoxius 
futurus fit. 

AMMoNrIt, Nam hominum falutem, 
tamquam benignus Saluator, & Rex fübditis 
propitius, propriam arbitratur. 

AxNoxYMr1. In circuitu eft, anté , retro, à 

a ,, dextris , à finiftris. Imminent itaque dzmo- 

à ixira— pes, ante quidem, cüm externà rerum facie 

en incícant; retró autem , cüm carnalium ima- 

"**' — ginum confiderationibus memoriam rmralitiae 
refricant ; à finitlris verb, quando carnalibus 
& lafciuis affc&tionibus animam eneruant ; à 
elextris denique;quando per inanem gloriam 
& fuperbiam animz infidiantur. 

IninkM. ExvRcE DOMINE, SALVVM M& 
fAc.] Tutoponzri. Fac me igitur partici- 
pem tuz perfcdse falutis.Et quemadmodum 
de iis fupplicium fumpfifti qui mecum iniu- 
ftas gerebant inimicitias , nec non de contri. 

J bulibus & alienigenis, & de ipfo infuper Sau- 
.le;fic me nunc quoque tuà falute dignum 
exiftima, Hoc veró , Dentes peccatorum con- 
Deus pe- triuiffs , id cft vniuerfis ipfos viribus exuifti, 
- ex metaphora ferarum , quz dentibus priua- 
tz , imbecilles admodum & cxpugnatu faci- 

les cxiftunt. 

$. QvoNIAM TV PERCVSSISTI OMNES 
ADVERSANTES MIHI SINE CAySA.] Oni- 
c£N1s. Hebraicum exemplar confulentes, 
illud fine caufa nequaquam fignificari poffe 
reperimus .. Quid enim commune habent 
voces ffue caufa cum maxilla? Quin etiam 
reliqui pofucrunt ficut textus Hebraeus. Ve- 
rofimile igitur eft,vt Hebrzi nonnulli aiunt, 
antiqua exemplaria aliter habuiffe, vel Septua- 

M rag ginta diGionis iftius vilitatem deuitantes,' pro 
C riscirad maxilla, aufos fuiffe ponere ffme caufa: 

[eM AxMonirt, Percuffit quidem aduerfantes, 
"Pr peccatorum veró dentes contriuit ; illos qui- 


vanum, fi- dem vt iterüm fanet: Ege ( enim , inquit) 


nc caufa. 
Deutj1, . perattiam, C iterum fanabo.. Dentes autem 


3? 


vSwdyar vi ^ui, xj vuegoxórney , y; xus 
pauvóyram unl , e» xeu dy qUi;orro a1 
$ wr coats, TOv qeCnBoo aa, Hard 
pvexddur Aag  wdaue i nudi Mp. 

YrAAOT, Tét dyydc dy votrw, H^ 

m 3 doux (Gags aA dum ieu. 
ptr, và 6 uuguddas TJ) Tc^&uEvTUY d Qo.. 
[hBiav?), H* jn, xd» Eoi 2adv uve1dd«; 
ézrayaguói , xày oi QuesuAEyTV, X T Cd ja 
QuAd a Gync, Y) XV n2» d opuqoesu mw, dawi 
fot7aj. 

AMMaONIOtT, Th 59 T dyS'eg'guy ou 
miejar, dic ccriip da S6 , X; Danse qe. 
diu v 7)À. mim ,oixelar Gest). 

AxaxtMOT, Td aikAo 2i si tuerosDw, 
9 ImBy, i Api», vi dejstefr. EaniSw)) 
&v oi dal uortc tuerecdw JA , Qr dfa T 
Anc Einparesd s d'a nom miae JV,d 
4fo T. aupaxde eeshdr]sur Tj] 2oycj d 
xexiaz ? urkplu draxdor. dejswog di, 
quy 4/2 Tj]. capiuxdt q9) dxo^asur mS-dy 
2 Nul dnupyAcUnor. d'izid dV, Óruv 4j2 
x4od dias xg) spnQanas 78 "vy Samri- 
Svr. 

ANAETA KIPIE, ZGZON MF. ]Ozoaa- 
uror, TtAclas ui Giruo psízdor T cum- 
gas. Ka] xaSraasp roWaliic ddlxoy xg 
iu& dup A | enr iomed (ac, xg) up QU Pu , ng) 
do^otU^ur , C Mya C üwroy T XasA Toi- 
vlió elewaresieoo di d d mias" rta a Q vui iq 
cii; carmeJas dZiecor. Tà J^ O doyras d... 
Mjyma^ d uvip rias , drri * 7ráon, àurüe 
iyourau; iy vB, 3x uta Qoegis T. 9melar, 
d Tà ódirner exesiudpa , dOxgrateinma 
Aa SiC dUxglayu gu. — 

Á, Ori zr EHATAZAZ TANTAZ TOYX 
EXOTAINONTAZ MO! MATAIQz,] Clri- 
rfíwOYx. Tg iGegixd Grm yir 39 Muz- 
Gic udauae Ges d'uudyApor duet. 
TÍ 98 xamip &. PMeoe m uerTuiuG pepe rà 
ext'yoras , Kaj oi Aoro) dà cóc o $C eguxor Tt- 
Seívaam, Elxóc 8v, ue mvt6 E'Gealary Atyuci 
TÀ apyaia dyriyenta Vrleot irm 9o 
en afe uigu dou, qut Gd oufxorra 2 M- 
Étoc, Tyr andva dyv), 78. cvaryovat 7odigos 
Mua iot, 

AxMaxior. Téc up toflegivorras tzra- 
abt, vic dT dpapreMIs ódivras cuvipi- 
Ae, 8c pd deu raw idu Ed jap 


Qua susao xd] zrdouy ioo) , mic dT 


dyegno- 


n-mgEO 


qpN PS ALMVYM II 


$I 


duapruDdly ódirraz , Tutic v6€ "rhesUt peccatorum,id cfl;prauos fermones,& carni- cATr- 
Aou, Q vus eupuoDóosus resize suiret- — moras actiones contriuit , penitus eas abolere ?^ "^7 


"ley , e m0 2rarmokc dqaríoe Eotplp Or. 


cupiens. Fortaffis veró etiam eofdem appel- 


TRVM. 


T42a di mic uris ferie, E da oat lauit adueríarios & peccatores: íi quidem 
End Auot . iplegiun 29 TU Xeyso) 7rdvmi Chrifto aduerfantur Qmnes. quidem pecca- 
L duffrhci VaJaluy diaaidec dfd Y à-.— tores, fcd. przcipué Iudzi propter infidclita- 


ms ias cJ upkriec, ài» Tuc Od ürrag ewige: 


tem, quorum dentes contriuit ; illos ncmpe 
- dórrac Eneiruc de auris &r (ripa ahud denres de quibus in alio Pfalmo ait : 
Pelr ci iQiormc 3 aor pu Co ostia are, deuorant plebem meam in » efc am panis , De- 


2i Pal. na 


Tu XUeJOv Sx PrgbdouiG. Tru; 29 «sc minum non imuecauerumt. Hos cnim den- 


ódorrac , aurei quc ais Tud'aixii « dni tes, id e(t fubdolos fermonts Iudxorum, pe- 
Mors, ewe zai t ex vexe gs d - nitus contritit , quando à mortuis refurrexit, 


yagüe, . 


9. DOMINI ES? SALVS. ] THuEODORETI. 


Ó. Tov xrrior n zargriA, » Groan- Pro populo follicitus hae ait, Salua me Do- 


THTOT. Té Aad adt uper vat 'ewn,cd- mine. 


Opto: autem falutem hane etiamad . ' 


có p xvejt, E)youuj dV v&(o C bs tvm totum populum deriuari. Solus autem ipfe 

GEvis£ ia]? Aaly, Mbrot dV &urocout 4, X)  laluat, & populo fuo benedicit. Populus por- dei fm 
Sand 2alp 420,8. Aa dà durd oi x2 tO cius funt , qui fecundüm legem eius vi- 5^ 
*yoy véjuor auri Cave , doors A4 uentes, veram benedictionem , nempe diui- 

ala) v Seley uusnejer sahur A«u- norum myfteriorum communionem , acci- 


Cdyorrc, piunt. 


Qrirrxorz. O selten 


Oxicexis. Qui credit quód Domini eft 


98 xupjiu oi » curmeja , di xi ó Sk falus, & quia Deus nofter Deus faluos fa- PA. €, 
WU) 919, 62s 39 cullew * 38 »3P xv&/sd ciendi, quoniam Domini exitus mortis , is " 
P£odu si Surtvo, clós Q mi 7i mra) nouir & illud, quid fit confidere in filiis ho- 


£A ido drSex'mun , oic dx fe cume/a , 


, minum in quibüs non eft falus. Quig etiam Pl, 145, 


E'& dt «gj Eo mv oun dud 8 diea" fupra populutn ipfius benedi&io eius, cüm *' 
durd &o2. mido 6r Gi vmuegrios ir fpiritalis fit in czleftibus in Chrifto. 


Xe1c8. 


AwxonurvnMr. Fortaffis etiam Dauid hic 


AuaonutMor, Tuyadt x; DuAoyiay "Theologiam quamdam tradit ; vt nempe à 
érimiSu b baCij MA , 6n obo. D "$ Domino ac Patre miffus fit Iz sv s Saluator, 
xoefu tj] muTeje daed?n* Ywcwcocu- qui eft natura falus ; & Spiritus fan&i bene- 
hp Y carme/a. «iic QuowC , xj "T8 n" di&io fupra populum fuum miffa. Quin & 
eridUpuaros, dry ln Eoi vov atr cu x32- — Chriftus falutem fuam , quà ex mortuis re- 
muticien, Ka] à Xejght tal) iavnltu- — furgens feruatus fuit , Patris effe ait. Simi- 

ejas ,xs8 là icalom dx wxess dsacd a6 liter etiam ipfi adícribit benediionem (u- 


3 mrejctz) eA, O uolet xy vl) fo auc pra fidcles:*quare dicit ; Venite benedicti Pa- Min. T 
qns dicurias dDocryias Ugo. dyasiown, à. tris mei. 


Me: Adm oi dero" moredt uu. 


AMMxaoxl0r Cmplu um! uc- 


AÁMMORII. Quo illin nomen erat, hoc 
& res: Et vocabis nomen eiue 1E SV M. Luc.1,51. 


às ; 9o, 6 19 ecfyus, xj xgXods T) bvouo durd. Yugug. 


ANNOT ATIONES CORDERII. 


1 FTN titulum haber, qui fi- 
mul eiufdem argumentum conri- 
Cur in fi- net, In Píalmorum autem titulis 
tula P(al- Septuaginta interpretes vtrobique 
-— ponunt «mj «fi, jn datiuo caíu, vt indicent, ho- 
vilis dire- EN quidem Pfalmorum (criptorem efe Daui- 
tar. écm ; [ed eorumdem auctorem. & in(piratorem. 


c(l Spiritam fan&um,qui Palos hefce Daui- 
Tonuvs k 


di,interiüs ipfum illminando, di&auit, Vt igi- 
tur primo au&tori locum concederent,Dauidem 
autem tamquam inftrumentum,& quafs ilaftra- 
tum atque edoctum à Deo oftenderent ; » P (al- 
mu, inquiunt, ipfi Damd,, fcilicet datus, vel di- 
&ams , vel reuclatus à Da Spitiu . Sic edam 
Eiangelium non Manhzi, aut Lucz , (ed ym 3 
MatzSuier, 9. Ax agryid e(t ; fecund in Mattheum, 
G i vel 


$2 . EXPQSITIO PATRVM GILECORVM 


AgxO- — vel Lucam, dicimus, cuius fcilicet fcriptor fit. vocem dé daayas interferunt , pro quo Hebrzus 

T4r10- |. Manhaus aut Lucas , non auctor. Audboritas — ponit nao félab; Chaldeus pos legalamun., 
NEsCOR- crim ad Spiritum fanctum referenda eft qui lo-.— jd eft is /2cw/a Quinta & Sexta cditio, Jezarnis, 
prRi. —cutus cft pcr Prophetas & Apoftolos. ita Gcne-,— fue J7 Dore, per totwm; Aquila, de, femper. Sán- 
brardus, Lorinus, & alij. ; &u$ Hieronymus in Pfalmum quartum putat 

Curfagif. — Inícribitur aucem hic Píalmus Dauidi, c&» — jmufici cuiufdam foni cffc fignaculum;Enfebius 

zi Piaioon. fogeret a facie eA Müfalom fils [ii. Srupct Chry-.— ín pfalmi quarti Commenrario,, ait hanc vocem 

— füftomus, quód fugienti Impetaroti decahtentur fententiz, vel rhythmi, vel perfona: mutationem 

-— Píalmí: non enim fugitiuos folent cantilenz cC- — indicare : Nyflenus denique definit Jd Langen, 

lcbrare. Quando,inquit, aede dignus eit 491 f"- — eife. cellationem & quictem derepente factam 
gut ? quando dighus eíl habitus exl, cHiMs H0». inter píallendum, ad diuinz illuftrationis atque 
e smferiberersr? fngitumos fcriptis litteris pro- doétrinz fufceptionem., Plura de hac voce vide 
— fequuntur , mou. bonoPtnt infcriptambus, Sed apud Agellium in Prolcgomenis ad Pfalmos,& 
di[te , à frater , cam am imeripuanis, G- animam — 5 »ud Lorinum noftrumad terium huius Pfalmi 
guum confirman tut colloca, Fugiebar film fum — verfum, « 
Danid,quoniam ca[litute fugerat,quia a practpto —. 4, T'u autem Domine [n[cepter meu] Poft- 
* Domini fmgitinma exuljme fugrat , propterea £- quam hoftium multimdinem,fuumque pericu- | 
lium fugiebat. Sané pulchrior fuga hac Dauidi lum Deo in oratione expofuiflet , ftatim Deum 
& gloriofior exftitic,qdàm omnium inimicorum — fui adiutorem expertus, feipfum confolatur,qua- peu, fuf. 
iba. Siquidem fuge, qua à Deodefecerat, — ( diceret, vt eum D. Chryfoftomus ibi loquen- eger 
hzc fuga fatisfaciebar ; ac proinde nimis in ha — tem introducit: eJM'ea mecum vifcera beim. preter 
fuga decorus , plufque fugitiuus, quàm victor, gerunt: mens popsisa , mens contra me armatgr. ! 49289 
decantarí debuit. Non infirmus igitur Dauid, — 7 vercir pu, oue; mea lupi fathi funt, G leone agni, 
fed foris : non timet ipfe mori, fcd imet ne cj. pup, cormupetentas: fed ru er Dgmine, pro me, 
forte filius parricida in canti patris pizíentia OC- — Fwndarus fupra petram fidei ton cado /. Quod 
cimbar: fugit fandtillimus vir, ne tantarum vir- Vulgatus fjefceptor vertit, Gracus Textus red- 
tutum przientia pernicicm adferat fcelefto & — dir, 2, uy. quod proprié fignificat cum qui 
abominabili filio. Ita Chryfoftomus ai F»gie-— vcluti porreétà mahu rcünet ac prehendit alio- 
bat Damd, non vt qui meret, fed vt Ls fiiium quin collapfurum, vr idem fit quod adiutor, 
caneret occidere.INon enim poterat nefarius Ab- rotector, defenfor. S. Hieronymus ex Hcbrzo 
falom, etfi magno cinctus exercitu iuxta fantif- — Jeoit, rs antem, Domine, clypens circa me: quod 
fimum Dauidem eífe, qui magnum fibi à Dco — gccuratam prote&ionem denotat: quafi non ma- 
cómpararet excidium. ] gis clypeus pugnantem , quàm Dominus oran- 
i. Dowiine quid nag ora fünt,&c.]Hzc, tem muniat ac tutetur. Hinc D.Gregorius Ny(- 
vt in cirulo exprimitur , dixit Dauid deperfecu- — fcgus libr. de Oratione fub initium, docet ora- 
tione , qdam perpelfus fuit à filio fup Abíalom, — tionem in omnibus periculis patronam adetfe 
quando amict eius & proximi contraeum infur- — fingularem : Orario, inquit, virginitatis figolluns 
rexerunt, &, concilio coacto, dolos contra iplum — eji , matrimoni fide , viatoribus fcutum , dor- 
excogitauerunt, & infidias ftruxerunt.Quoniam — ssjewtisem cuftos, agricolarum fertilitas nasigan- 
veró Dauid expreffàm gerebat figuram Chrifti, — remp falus. & ok pauca fubdir : Oratio Jona 
Theodoretus in Catena cum Chtyfoftomo, Au- — cerum demum effecir, Ezechiam ex portis mor- 
uftino,Gregorio, hac eriám Chrifto attribuunt — is ad. vitam reduxit, tribus adolefcentibus in» 
à fuis derelicto, & ludiorum infidiis multo-  jcntmm rorantem flammam conuertit , Ifrachiti» 

Cum mul- ties circumuento, Spiritualiter autem riobisom- — adwer (us ef malecitas tropaeum erexit, centum 

ti boflibus nibus hac verba congruunt , quibus non cum — eifogrmta. qsinque millia e^ f[y riorum vnà notic 

—— vno dumtaxat, fed cum pluribus hoftibus cer- ie insifibils proftranit. 

Ephe(e, tàmen éft: fiquidem pugnandum contra fpiri- Nota autem nomen hoc fufceptoris Deo mM 
tualia niquitie in celejisbur, vt Paulus ait: quz — quintuplici plané titulo competere. Primó,quia, uferptor 
maximo numero cífe minime dubitandum eft. — cüm totum genus humanum à falute excidif-. riu. 

: Imó & millia milliuh in mundo reperfri dice- — fet, atque ater damnationis reatum incuctif- 
bat S. Antonius , vt refert B. Athanaliusin cius — fet ; iple folus mifertus illius, benignitfimé fuf- 
Vita, confirmatque B. Hilarion (quem S.Anto- ^ cepit illud tedimendum & inftaurandum, vt fa- . 
nius filium fuum vocabit ) ex Euangelica hi- — lutem confequi poffet , iuxta illud Cancici Si- 
ftoria, vbi Dominus integram legionem de mo- meonis : Sn[cepit Ifrael puerum. funm , recor- got.s, 
num ex vnius hominis corpore pepulit, & in — darius psi ferscordsu [5«. ] 
duorum millium porcorum gregem irftmific. Sccundb,quia etiam inimicos fuos, à quibus 
quod ideb fa&um , vt aftantes veré cognofce- — graui(limis iniuriis affe&tus eft,(i ad ipfum redi- 
rent, innumeram dzmonum multitudinem v- rc velint, libentiffimé fufcipit , omnes. imiurias 
nicum illum hominem infeftaffe. Non enim — condonans, eos in priltintim gradum reftituens, 
(inquit S. Hilarion ) credere potuiflent, de vno — & rurfum in filios adopcans, iure czleftis herc- 
homine tantam dzmonum multitudinem exi- — ditatis,quo exciderant, redintegrato: ficut patet. puc sg. 
- uiffe, nifi grandis porcorum numerus, quaft à filium prodigum, poft libidines,& omnem fub- 
multis actus, pariter corruiflet. Opüméigitur — ftantiam cum meretricibus abíampram, lzriffi- — , 
Dauid de inimicis futs in numero plurali lo. mé fufcepit, & in priftinum ftatutn reftituit. 
quur. . Tett, quiaomnes in quacumque afflidione 

Quid fie. Diarsarua. HicPfalmus eft primus, cui | adiplum confugientes benignt excipit, confola- 

Jiólas- — poft tertium vesficulum Septuaginta in codice , tionem infundédo, & opportuno tempore opem | 

ax. 00 Naücano àd quamdam péallendi diftindioucm fcrendo.. Nullas qnum f[peeamir sn Dommo , & —Ecdi.s 

con- 


" * 





| IN PSALMVM III 
Matth, 11. eonfafos eft. Et ipfemet in Euangelio nos inuitar: chanti, quod idem ac cwEawi:& ficDidymus in- ANNo* 
Venite ad me omnes quà laborans, ch onerati efls, — vellexit, dicens : T3 éeupai3Un zvpaalres V dani, T^T107 
€ ero reficiam voi . il ld à vm- in 2. Id eft, Dorm, rtclimá- NES COR- 
uartó, quia omnes qui fe ciusobíequioad- — rencm Aes pest quam. [emnfe aduenit, PERIL, 
dixcrunt, peculiari curà fufcipit | roni eg il- | Cofmas Indicopleuftus dormitionem hanc im- 
luminandos, & formandos in ilios Dci , & ad 'prudentiam & negligentiam interpretatur. Eius 
omnem perfcdionem, quà Deo quàm fimillimi — verba funt: Keza g  igepíay gapdviaus zgmotouz ma. Stm 
intelle&u , affedu & bajen efücian- 3 AaGP m«ím edextur £05 nd gà ogrosplraa durty afe? o Men 
tur, fintque quàm maxime idonei cxleftihere- — 4" fanaeiaz , gud mejor 2 Jévoar tions órm, a5 diutedm- 
ditati capcllendz. " ,Xgopir ye 7a 7 Unlizios vu A hoaMda  xxTÀ dÀ fis : 
Quintg , quia iuftos ex hac vita migrantes — dya5s)luj Em eeia au xopls quí d syyioasx. Ix 
*'fuícipit in fuum regnum , & ad glorie fum om- — ra hifleriam dicimns, Dauidem [apum incw[an- 
niumque bonorum fuorum bcatiflimam com- 


53 


tem bec loqui , quód in tuendo regno parum vi- 
munionem, R ularit, c parum attentus fuerit ydeoque comin- 
Quemado Iniprx. Gloria mea.] Dicitur Deus gloria — ration: eb falemi locum dederit : fe fecund im 
Jie di. noftra, tum effe&tiuà, tum obie&tiué. EF fjéthwe — anagogen ex. per[ona Domini noflri dics . Haec 
epic uidtm , quia eft cau(a omnium bonorum no- 
ri^ 


) contendunt cum iis quz in Grzco commentario 
rorum , de quibus in hac vita aliquo medo — fuperiüs dicta funt. Éufebius his verbis Prophe- 
loriari poffümus: atquc infuper cft cauíagloriz — tam putat refurrectionem fuam przdicere , quà 
fllius fablimiffimz & aterna futuri fzculi, & (imul cüm aliis multis Chrifto rcfurgente dona- 
: omnitfm donorum , ex quibus illa tam tus cft. cius verba funt ifta : TIspitaureoeyre ot, 
: fplendor emicabic. Obieffiue vero, quiziple eft " dyaciune 3313 oeivor 7 98 cwripG- vequzit , A ir 
- obic&tum, menfura & fons omnis glor, &  só«us Vrae ii esi wriias Pn Xj ux oei6 ada xà ra Cas à jig 
beatiffimi illius ftatus , in quo omnes Beati i dySpdrw à Xeigig, 4 T cue ve;s diudrm y dqiLo, curi 
fum videndo , amando, guftando. fcu fruendo. — Zulu" à dpa 17 àu78 Cn. angor. dratsdaen md 
deificabuntur, & deiformes efficientur inftar — euam E alor TE xoxeiqomps vay gunayag vaa üurg" o 
diuinitatis fulgefkes. Tantum enim bonum eft. *i op 3? à Aa vy. Gapeair P PERITE 
Divinitas, vt ipfam videre , amare & guftare, fit — à dragactos 7 79 ewrip G- 7 jc ino d, ume Ee 
fumma & atetna gloria. ; Sedul , qumr. Tipsdge 5àt m qwedids drum 
Chriftus infuper dicitur yloria noftra meríto-  Qusdpauy (hou) Fino; fir 9 334 yir draCinnm dia 
rit, quia omnis gloria noftra in ipfius meritis * e3vparas 75 iuro ewnyla.Kai utt! ia Ad ripe 
tamquam in caula fecundiffima contimÉtur, & — Jaaug tace" E'yyoeig ds qnt àdis Colis, n) TÀ Aur. 
ex illis in nos promanat . Poteft etiam ipfe dici — medios ry meyyróad 4 jmevpam ws uz qii valuit, 
.— gloria quafi formaliter, quatenus eft caput no^ — qur(sr ir Sdvamr , did 4 wis y her G- dispycíot, 
on k nos eius membra. Sicut B. Virgo diclo — ig 7 ix dior iur d rus 73 38 eurhpO- diacdae. . 
tur gloria czleftis Ierufalem, & Iudith gloriales — De fé prophetar, fpellans ttmpss illud, quo Sal- yw a 
rufalem terreftris. . o wator ae adnenturus erat , poft quod bac pro- rae oin 
pawid* lmnprM. Exaltans caput mesm.) Td eft eri- phetia finem accepit cum ille Fslsus bominis Chri- fnrreiu- 
quomedo — genscaput meum ,adiunans ne fuccumbam pon- fiu ad inferos de (cendens, eiiam illorum, qui. ilic 
d'auanu. deri affliddonis. ita Paraphraftes fuprà, qui & — aduentum eim: preflolabantur, Salmator often fus 
caput pro regno accipit, vt idemfitquod,ad di- — fmit: itasvt fimml atque ille ex mortuis ve[urre- 
itatem me cuchens. Siquidem à caula ad au- xit , mnlta corpora Santiorum qui dermicranto, 
em deinde à pledro ad principatum wem um illo ve (nrgereut, inter quot verofimile eid ami 
à principatu ad. fceparum cue&tus fuit. Alij, — mam quoque Danidas fui|fe. Virtute igituy Do- 
eon qt evello capite incedam , id eft latus & 
ilaris 


uam 


Tum. 


Mauhb.i7. 


, id eft 1 mica ve furrcBionis freruscuins ope spfe quoque 
Gen, 6. hilaris , contra ilud: Cur concidit facis tua? ^ ve[urretburm eratac diit. Prami ibat enims 
id cft, cur triti vultu & demiffo incedis? quod . fire;vt millia adner (ariarum poteflatum smpedi- 
€ .ad Cain di&um, poftquam vidit Abclisoblaüo- re San&orum ve[urretliongm conarenturggg quod * 
int nem prz fua Dco placuiffc. nS sorum (aluti inuiderent,. Et poff pauca: Oua-. pcs. 
- s. De monte [antlo-| Aquila ijaeuire, fünthifi- — propter in alio P (almodicebat: Notas mibs feci- ih 
Mewa — caoSymmachus div ieu, fantlo füo ipfius. Per — fhs viai vire , C que (quuntur. praditlione fre- 
jandiva- montem fantlum in Commentario faperiüs in-.— zw, pra [fandi fibi poit dormitionem, hoc eit, poit 
Tasse — telli iurtabernaculum inquooraculadabantur; — seriem, per falutarem gratiam benefici, , ac fimul 
A vel ipfum calum , pto quo euam acdipitOrige- — pro certo babens; non aliter fore, quam in Sal- 
2. nes in Catena. Alijmagis propri& hoc demon- — satoris ugfiri re urretlione. AT 
te Sion intelligunt , de quo Píalmo precedenü — e. Non timebo millia populi circumdautis me. . * 
verfa. 6. egit. Alij de templo pofito in monte — Ira apud Latinos , quod Grace pluribus verbis 
Moria, quod erat fymkolum cali , atque adeb — dicitur : 4 eacus uat Soo poti dtuy Att SM xxt Gn- 
Eccefiz . fed illud nondum erat exftru&tum: — m5«uiror par. 2N on timebo à. decem millibus po- 
wi de illo id propheüct di&um accipiatur, — pul; in circuit imminentibus mibi, lnaliquot . 
eO quif vaticinetur. ibi wy inm conftruendum ^ codicibus, & apud Origenem in Catena , và & 
" cfle, Ahi] magis myftice 


c excclía Dei cogni- | apud Theodorctum , & Commenzariis Gizcis 
tione, vel ioftitia cinfdem, vt Didymus; vel de — elk, cuiemnisudrwr : in quibus etiam exponitur 
ipfo corde orantis exponunt, quo fan&umelle — gu rnw, fimul infidias fructibus, Exin Ca- 
oportet: Haymo rom deChrftoid explicát, tena vería à Daniele Barbaro legi videtur ex 
cui Symmachi le&io fauet, fed hac fufiüs viden — Chryfoftomo 7 cwAmmsphiw, atque exponitur 
Lorino ad hunc locum ; 


oum. - . pariter contra me. infidias firuentis : Chatzus 
6. Ego dormini,) kiebraict eft spyyz& fca» — wansfert , non timebo à lite, vel à controwtv[ia. 
s ; 


G 3 Quafi | 


AwNo- Quiliminima dillenfio non minüs viros iuftos — remarwm duitiarum [plendoribus ponutB, quia 
TÀT:0- attcrat &&inficiat, quàm inttgrum agmen, cx — vama Jal bominis. Potentatiss vocat magnorum 


3. QA. 


44. — EXPOSITIÓ PATRVM GRECORVM 


virorum excellentem praftantiam, honorem,di- 


Nzs con- multis virorum millibus colle&tum. aed di- ] 
nicatem , auctoritate , lacé patentem & diffu- 


DERIT. 


uus Paulus linum & contentionum arziflcct ob- 


Li mou lurgani: Omnino, inquit, detT;mm eff «m vebu, lam potentiam acque dominarum. Principes e- 


44. 
be ái 
MM patimini ? Vbi Apoflolus Chriflianos adhorta- — nuiorum volungges commoucndas, vt fiduciam 
1.Cor,6,7. Utr, vt potiüs ferant iniuriani,quám inferant nant, Vndefit, vt multifzpé Hemire; 
ie ' — dynaflarum & optimatum graciam plucis faciat, 24fi» plu 
finer: po- 


tem. 
"f j omnes aduer/antes | & maiora expedtent ab iis bona quàm à Dco, 2, 
e bemnibu, - 


Eiech.34, 
17. 


m Quod sudicia lorberis inter qos. Quare non magi — nim, clanque fapientid viri, quique magnificis 


snisriam acciptis ? quare mon maois friwdemt — opibus excellunt , vim magnam habent ad te- 


li- ia illis fuam r 


8. Quoniem th perc. 
piibi , &c.] Hocanima denota tunc meritó di- — plufque fpeiin ii(dem collocent, qudm in fum- 
cere poteft, quando diuinam in fe opem expeti- — mo & bencficentillimo Numine, à quo vno fa- qm m 
tur, quá iugum peccati , cui olirh libens colla lus, vt hoc loco Regius Propheta diferté docet, Dee 
' fubdebat; 4 fe fublatum nonfine probabilira- — Hatcinfanorum hominum vecordiam cleganter 
tione coniedtat ; atque 4 poteftate hoftium, fcili- | anteoculos pofuit D. Auguftinus in Palm. 14 s. 
ccc mundi, carnis & diaboli, feliberatam fentit, — fic fcribens : Dicatur. bomini sn afftéliona. ali- 
arque 4 dentibus beftiarum terrz,id cft d mor- quia cor]hiuto: Efl quidam bomo magnus per 
fibus affectuum cordis fui, fe ereptam vider. — quem poffis liberari ; arridet , gaudet , erigitur. 
Tunc, inquam, diuinz potenti & mifcricordir — Qwod ff dicatwr Mi, Liberet te "Deui, quafi de- 
hoc cílc'opus c. gpee & àiDontno,quamip-  JPeranome frigefcit, &c.. Sic nimirum cantem- 
jli murarione gloriam pofcit,,. nitur Deus dum humani fplendor fauoris per-' 


fe ex hae mira 

minime aufert,imó libenter ac grarantertribuit, —ftringir oculos, fpeíque boni perituri cicillat, &, 

dicens: Quoniam tw pertufif]s omnes admerfan- — rcicctà fotcotibuná Dei manu , ad iuuandum 

tes orbs fine cauja; dentes peccatormm contriuifli, — beanduimque paratá , brachium fuum homines 
Hzcaurem perfectz animz liberras,quiaffeéti- ^ carhem ponunt. lftius generis homines non 

bus (uis imperat, & nihil mundanum ,ni- dubiráuir Ieremias grauillinig verbo nominare Tet. 17,5. 
hil etam vitz cranfigendz neceffariumlihmo- — maledictos : e Maledictus borzo,qui confidit in. 22 rei 
derat concupifcir; rantz dignitatis eft, vt Deus — bomine. Quem ibidein aic fterili myricz in de- 2; - 
ipfe omnipotens., eam tamquam effedtum füx — ferto fimillimum, quz nullo frudu hominum ise.. 
omnipotentia frbi arroger, vt nullusnificius be- — vtilitati aut iucunditati confulat quare de il- 
ncficio talem libertatem fe a(fequi poflecogno- — la fubdit Vates: Er mon videbit cum venerit bo- 

Ícat. Scienr, inquit, quia ego Dominus, cum con-.— num. Contrà ver diuinz fiduciz Ferülitatem 

trimero catenas smgs eorum, C- eruero tos de ma-.— idem ipíc leremiasibidem profequitur, cim in- 

an imperantium fibi, Et non erunt vltra in ra-.— timá lzticià deliburus in hanc modum cxcla- 


inam im gentibus, neque be[lie terra demorabunt — itaci. "Béneditlis vir qui confidit im Domino, C^. 4; im Deo, 
wcia ciu. De cuius optabili & | arbori fru- 


A ? fed babitabunt confidenter ab[(que vllo ter- — erit "Dominus 

rert. rzdicando fructu continuo.fubdit : Er erit P 

8. Deme peccatorum contrinifli.] Significat — quafi lignum duod tran(blantatur [uper au, P^P»r 
uo pato elata ceruix fuperborum,diuinz jufli- — quod - bumoerem mittit radices [uas , C non. 


Superbia 
Fe nia e ded percuffa deprimatur , & efferata im-— timebit cim venerit efle. Et erit fóliwm eine 
ÀDed- piorum fzuitia fupremi Numinis ta&a iudicio — viride, n tempore ficcitatis non erit follicitum, 
Pr"r. emolliarar! Grandisquippe Domini percutien- — trec 4liqsando definet facere fruibum. O thefau- 
tis alapa, quz potentiam, uperbiam & feritatem — ros diuine fiduciz immeníos , in quibus plena. 
malorum confringit. Hi entm funtillorum dep- — & redundans cornucopia fernper exuberat ! Qui 
tcs; vt tota eft vis heftiarum in dentibus. Qifare — enim in Domino fpem locant fuam, arbores funt 
À Deo perculli, fuo ipfi malo manfuefcunt;aat — deSua fis, quit iucundá viriditate,& perenni vel- 
cert? ore proríus edentulonocerenon poffunt. — üt honore veftiunturzneque modó pulchrz funt, 
P] 9. alor ci? (alus, &c.] Significat, à folo & ad hominum commendationem decorz at- 
Dco nobis falutem poffe obtingere, & confe- — que amabiles, verüm etiam ad communem vri- 


quenter in nullo alio fpem aut fiduciam effe col- — htatem fructum ferunt. Non timebunt fi ten- 


Pfa.go,r locandam : Qwia vana falus bomimir , vt idem — tationes ingruent, fi venerit zftus,(i difficultares 
Vana (siu Píaltes alio loco dicit: Homo enim fzpé in of-  obiicientur : efllore(cunt in dies magis, atque ad 
cio & amicitia languet, & obliuifcitur,& con- — inclyta facinora con&cienda renouantur. Facit 
remnit , pemque fruftratur; & qdod vult, ne- — enim illa eum Dco coniunctio,quam pia fiducia 
quit ; & quzrit potis fua, quàm alioggm com- — conciliauit, vt , humani TEX t Íuperatà , 
. moda ; vanus eft , vanitasque ipfa. udiamt, &diíic&tis impedimenus, feliciter multa confi 
uit (an&us Hieronymusin Pfalm.59.) ciant, quz alioquin pcr ie numquam potuiffen 


b«c (in 
qu [ba j» in porentatibus borum, velin ter- — cfücerc, 


| 
| 


Vd 


au 


| ccn w 9. 


IN PSALMYM 1v. $5 


PARA-— 


IN PSALMVM IV. ARGVMENTVM. — " 


d. Eig v TA" Gy Uoc [a - 
pos Aa6d. 
Q10h Fawn; Exw , 9 saeierejoc alio. 
Eua 39 2QU vla) A'GtosaAdy. dor diAeiap 
T8 Cy evan Urixooy éqrküe Oy Sor, Eic 
s 7A ds , eniro Ó wai» ciaSucw 
Voptror Optxspl , 3 orarReY eAelur,, Xe 
peiogu di ón v 62i 1 Va myeaqi sü. Aa. 
€)2 , durd. $2) viv "laor ( Uus amic à 
evestmyxay iuarvébieíc,) "Td. AaC)d dt, 
Usa vec üui T€ 2eyGplpa clu) draqo- 
edr yn. Xo] d mo 9aluc gg) und, 
Q vro (2) Bir ard. Jfonoronpoiu vul 
ei uem Tu VemfaxMbudya Vm dun) 
«vestAioln* Erro d'oltrroc 78 daAus mi 7 
tid orry vira 9?) 1 Gneira su! AaCid, 


cui cazentium tradito y per ipfum Daui 


$18 PA- 
TRVM. 
I. In finem ,* in hymnis P(al. 27s 
musDauid. "- 
Eft ode triumphalis , «vel laur gratiarum 
atfiomi. Nam everi[imile efi, banc dixiffe 
poft interitum Abfalon , ctm Deum [ibi 
propitium babwiffet. In finem autem,efe id erapior 
quod appellare [olent vltimum de[iderio- fii win. 
rut, que eft ommum perfetfio. Nota au- 
tem,cum infcriptio e$ "Dauidis tum Pfal- 
mum ipfrgs WA ( quomiam ipfe erat qui di- 
uimá in[biratione illum promebat. ) *Da- 
widi autem imferibitur , quando illa que in 
€o dicuntur , ad ipfum referuntur. Fre- 
quenter autem accidit , cot es ipfrue, Qr 
ad ipfum fint: quando mimirumpfo Spiri- 
tui fubferuiente , ea que proponuntur ab 
^ 0 prenuntiata funt 5 demde Pfalmo ali- 


1 recitantur. 


PARAPHRASTIS. 
UN Td da ácrod us 


eim iiaigé us 0 36 d di. 
! ucuo( Uvy xx. 

Q'c wdy a/miwyorre gg) Quoxórees 
p. oen T. 3vÀl Ty) oes Cpl /am aai - 
Su, uxót cicuxseo T)). VanggNaqdyov, 4/7 
15(o sU9v€ olor dynAGA, vj &rie u(ois qa- 
exuv* Un as toMAdxie Forgiecusdyu , 
eicasos dà d'igaitoc aisirr (o. T 50 4 d i- 
xaxo0Usw; pu, Gru Du T x2 ? Bior 2€, 
dal d x? almow , enuaívon $n 7] p 
d 'utgíee abr swa (yu Vmrfuo(By sUpi- 
exi), XÉy Ji iDGme 6x elauxd], dro avrei; 
ano; »yirovra, 38 p elactccta) , 4/2 và pr 
d'iggia. 7rdyyuc alréiy , uud cvutteorr. 
Ebro» d$ 6n 30 iaurd. evesowmoy vri!) , 
€raUSu atuAguÉavay mura. TÀe muaV- 
al) Gxorrag yall, , d'utaias 5t Quai wg) 
ücías. Elm BeMdp (v d 6a, 7oía EZiv n 
diwgía alma a.c yj) duse d qivas mood 
&cuc, Sad aude 9$ Tw o Traoue yaezxm- 
e/C1 Tic dungíag almigde T1593 Gra; 

E» $25ba imhatmiac uo. 

H' 38 B itgla. a] mot yaeds 654. O 9v 
$x cio, mpi atoAe Tus GAfjei , ad ut- 


a1, 7C 
d. 









^ ARSIRVM intocarem exaudiuit 
AX r4 me Deus iuftitiz mex. 
IA — Cüm nonnulli quafi obiecif- . 

fent ac dixiffent, Deum nullam curam ha- 

bere corum qua hic geruntur , neque fe in- 
uocantes exaudire; idcircó ftatim quafi con- 

tradicit ipfis , atque ait: Cüm fapenume- Desi txay- 
ró ipfüm inuocarem, exaudiuit mc, quan- re rA 
do iufté poftulaui. Illud enim iuflitie mes , 

non hic ait de vita fua,fed de petitione; decla- 

rans quód facilis fit ad audiendum cos qui iu- 

fié aliquid petunt. Illi autem quos aliquando 

non exaudit , fibi ipfis caufa funt cur non 
exaudiantur; quód nimirum non omnino iu- 

fta poftulent neque vtilia. Dixi autem, quód 

hic perfonam fuam proponat , comprchen- 

dendo fimul omnes qui calem habent inten- 

tioncm, iuftam inquam & fanctam. Deinde 

volens declarare qualis iufta fit poftulatio , a- 

lias quidem plurimas omittens , ab hac vnica 

ceteras omncs iuftas poftulationes defiguat, 

Q uid enim-fübiungit ? 

In tribulatione dilatafti mihi. 
Iufta enim poftulatio gaudium habet. Hinc us Ne 

nondixir, T ranítulifti cribuladiones,(ed iis ma- [andium 
. nen- t. 


46 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
Mee nenribus d:latationem mihi przbuifti , & v- rezar mÀaTUuOp pp capite , wg duo 
pasa. berorem à fe prouidentiam füm adeptus, Joseesc mic od c« cenar Vrlvyor, 
zavx. dum me celeriter cxaudifti. Tribulatio enim — suyfac vw émuwouzurr Qe" 7 Ap 59 92e 
animam contrahit, gaudium vcro diffundit. — ? Jul even, 4 i pae eH. A 
Miferere mei, & exaudioratio. — Olkregnzor pus , xg] dtaie(oy 
nem mcam. aveo ( dore uua. 

Hic iterüm tempus immutatum eft, Vult — Ernaxra raw epe 9a Ó esr, 
enim dicere: Quoniam mifertus es mei, & Be^«esaj 29 eire , ün. axreipsadé pd , wg) 
exaudifli orationem rheam. Nam cüm inin- zHuveas 7& aem uu, Ylngemioó- 
uoluntárias afflictiones incidiffem , mifertus  & 59 sa 9A/jtoi Qu; dxovelon , Siinoas, 

es & opitulatus. Hzc vbi ad Deum direxit, | iGokonzas Taj (a dfe? oleis evegc ? 9nbr, 
rurfus conuertit fermonem ad imprudentes, | epépj zraów ? Moor aves més drofrus , xe] 
& ait: qo»* 
;Filij hominum víquequogra- — y. Ti diSparta sc rore (3a. 
&icordc? vt quid diligitis vanita-. pxapdia; isa Tí ayer Ti uat (gua - 
tem, & quzritis mendacium ? v, xo) Cnrérs ped C"; 
DIAPSALMA AIAYAAMA, 

Cüm itaque, inquit, Deus confefim (üc- — Té9«w Sy, Quo , imíiioc imn uirorr Ge 
currat & pref fit iis qui íuflam précatio- gj Box9wirr ge vox duas mopronc ; 
nein faciunt; cut vos aggtauatis corda veftra, afmow , ví y» lrtxr ucl; Bapusen vic 

Pectern: & qua(i ferrum ac lapidem induratis, volun- xspdiac V OQ , xu) cxiwpuutms olor gidW- 
1a: tarié ad inania & mendacia proruentes ? ey» à NO , ixórmc duriores, Yon voi uat 
Mendacium enim eft, dicere Deum non hà- aw, ag) 9* rz 4448. *42Q 5» 
bere rerum prouidenuam ; & cogitatio vana Ü qi yd pà eegrocir voy ule , xg) cp 
Corieatie. elt, cxiftimare iudicem non cernere. Huiuf- — eju uguómne o vouiLem ux iro'il Uem vi 
Mal. ^. cemodi autem cogitatio peccatoribus fem- xeyrl), Eyyymra, dà rg 0 Aoypie 
pér incidit : putant enim fe poenas non da- mi dfymírui wnyde clo?) 93 p d 
turos, vnà cum prouidentia iudicis ordinem — eew d'xge , ex cid af 
rcücientes. Verüm non fic, inquit, non fic fe — ay) 7l GU xeri TuZi. A'PW ux fées, Qn- 
tes habet , fed contrarium vobis perfuadete, — e» , ex 6s , 73 &ayvios dà axciovri, mroiow 
Quale illud? 780; 
4. Etfcitotequoniam mirifica- — 9. Kajjsdrón iSowp asa (S 
uit Dominus fan&um fuum... xugAO" c» Ociov ctrgl. 
Dow. [an- Quoniam, inquit, Dominus fibi deuotos On 3yóc, qnos, uc ayexequiyou, ual, 


A (hos cnim fan&os vocat) & refpicit, & glo- — ( rému 29 ócíos xg) vj iaosf d, eg) é- 
riofos facit , nec non ipfis conciliat admira- dio, udi , x3 Sauuai] 3 armis oa 
tionem. exsual 4. 
Dominus exaudiet me , €üm. —— KveyO éraxéesrad usó) Td 
clamauero ad euni. xsXeac)i4u uus ve)s aur. 
Ita, inquit , vt liceat cullibet eorum con- £Y'cx. decival , Qna , Guo T. onim 


fidenter exclamare : Quoniam exaudit me — 42! aojjncias (odv , ón eirumid uo 5x, 

* Deus, cüm clamauero ad eum, Ceterüm — ézeidd» üvriy Fauni, K'yei miri 
poftquam hadenus fuffiienter probauerat 7» iAeyyo dpuXwa moras Dp Or , x9) di- 

& docuerat , Deum quidem rebus omnibus — Ju£a; án. à Sw «vero jp «gà iri 
prouidere & attendere , femetipfum verb | zz ái , Endidum 9 dausiv Toc dixgua ai. 
concedere iis qui iufta poftulant, auerfarique — 8o , xs) Yam peg) 9c epai0ug Vna 
illos qui iniqua flagitant; aliam eorum per sec doWlw ard aiviQuw 2 dg 7a- 
adhortationem foluit obie&ionem , & ait — egmewoc, xaj Quow* . 

&. Open 





IN PSALMVM iV. £5 


£O py € un duafluiere. 

Iles isogtar 'Bgtiwas TEGS eejc Tc 
S'egnoras AaGid  qeloucor v A BosaDaits, 
xj à €i TA D) aosehou3 mof xaT 78 
mugo2ols Supe. Tlejc dà vli ord) ima 
vdpSus [A") 6 Mo uà (X T€ Suué 
óp gis Lora Spic , C. Td iumpegoa in. 
Ka) vue dA] ees Tio. 

A'AÉy&. ) 6) (Gic xad iouc Upudr, 
dti (aie xol gus Upddy xa yi ywro 

AYA*AAM A, 
aj 8y 9j BeAdUon mra. Toi D e, Quoi, 756 

lpyRs Fànxegmodan, , teddy dama 
dEisÜsic (78 59 XA nalslus ) Y cohdatwor 
oi Acc gl, tc ópyic uut oid aive «xa 
exsLal sanc , runi , 5 G Garría És- 
Aso dn, 


s. Oscars Suciu dieuoruuss, 
xo] £vri(atrs eH weir. 

Kgy rtc iauv?e dfalgrk , Quan, Gi Tl 
gonuitaS irr , oly Susías avr! «veso- 
Qiptri d'nauostuin; , 79 &vrizem Vm uve 
7E Aor . wg] xac erm d nuuc Su- 


olas , de Sj evesrigew Doycpil ddinen - 


rzur , 79) d dosis ajdveiomyórrey di. 
xguocwulo Tl) revDiyreer Veri 0 Tor 
d'rasa cid e. Ka) ex ardow dou &- 
D ario eletipe, xaj Qnoi* 

TIIo»^oi ys Tí; à«£a ouiy 
(o d : 

Oi Ap jd &pyfc , (an, wdu a Aot 
Cbupor, gsla) Vuoi Shearelas la) uia 
páheus. Oi dà ex àpyl oppor LJ) , Moo 
tlegs di el) Seridedzm dorauBrm , olov àu- 
qvila] 8c «vegwoiag "ct fonSuuérme, 
Afgovn «vejc Just, qun , iw valía Gi 
cesriías d5a9d dfenitan jpis , wy] Vari 
ópSuAac dy, é vrdpA- 

P.E' ues) ip nuds v dd; 
(Corm 4 c4 XUgie. 

Ka2 dlc £reonpeiti9n iq' nat Cortona 
72, 9 és Tuy , Quas, * ci eveoroías To. Tex- 
uieja. Gi; Geom Uruc. sl ya di Xj mic Ey 
üesiow Uvroc kAd Gong aidywrw. Un. Cv ux 
den aio Uu T evegvolag d^ ge TExUzne aun. 
O mía Ji ein ; 

E? wxac &ideorwwbu eig Tli) 
nacdiay uu, 
. lowvsL 


j. Irafcimini,& nolite peccare.. 424- 
Since hiftoriam adhortatio eft ad du- pasion 
ces militiz Dauidis , vc Ab(ilomo parcerent; 
& non in finem abuterentur furore contrá 
parricidam. Ad morum veró inftrudionem 
vult hic fermo perfuadere, ne motus feu im- 
petus furoris ad effedtum deducamus. Acque 
ad hoc conflit. 
Quz dicitis in cordibus veftris,in 
cubilibus veftris compungimint. 
DIAPSALMA 
Si quid igitur , inquit , iftiufmodi et- Qui ftris 
iam irà przualente cogitaueris , vbi animo peru 
fueris tranquillo (hoc enim cubile vocat) 
& vacaucrint cogitationes irà ipfas infolenter | 
concitante , compungimini , & contraria fla- 
tuite. 
6. Sacrificate facrificium iufti- 
tix, & fperate in Domino. 
Si fic, inquit;vos ipfi fuper deliàis gerere- spa in 
tis , quafi facrificium iuftitie Deo fpem in "m m 
pofterum in ipfum offerretis, & rc&é dixic "^5 
facrificium iuftitiz,cüm priores nempe cogi- 
tationes iniquz fuerint; poflcriores veró iufti- 
tiam econtrà introducant; perfuadentes fpem 
fuam collocare in illum qui cuncta nouit . 
Deinde iterim aliam infert oppofitionem , 
& ait: 
Multi dicunt: Quis oftendec 
nobis bona. ? 
Qui quidem, inquit, e ira tália cogitant; 
fufficientetn habebunt à peenitentia medici- 
nam. Qui veró haud quidem ira conciti 
funt,fed magis ratiohi confonam querunt de: 
monftrationem, quafi ad oculum videre pro- 
uidentiam defiderantes, dicunt ad nos,inquit, 
Hac ipía prouidentiz bona nobis proponite, 
& fub oculos adducite. Et fubiungit : 
7. Signatum cft fuper nos lu- 
men vultus tui Domine, 
Pulchre ffgnatum eff fuper nos. 1i nobis 
enim, inquit , qui tali modo videmus, proui- 
dentiz tuz figna fignata funt. Quin forté ct- Sipi4 Dé 
iam iis qui tali modo rion vident;eius fchfum (6 etta 
percipimus, Quoniam vita duci nequit fine fito 
prouidentiz tuz fignis. At quibus iis ? 
Dedifti lxtitiai in corde, 
mee. | 
H 8. Afra. 


PARA- 
PHRASIS 
PATRVM. 


Cur Deut 
nos mul- 
forum 1n- 
digei fe- 

cerit. 


* Vulgata 
confütuifti 


2 Petestum 
impedi. 
f ruitiontm 
donorum 
Da. 


$8 
8. A fructu frumenti, vini,& o- 


lei fui multiplicati funt. 

Cuilibet, inquit , cordi humano quafi in- 

fcripta & inufta funt quzdam prouidentia 
fimulacra. Quifnam enim externa ifta quz 
ad vitam futentandam neceffaria funt , prz- 
bet tque fappeditat?  Fortaffis enim ctiam 
idcirco , nos rerum indigos fecifti, vc , dum 
quotidie rogamus , & accipimus ; non capiat 
nos obliuio prouiforis. Poteras fiquidem pri- 
mum nos minime indigos cffccille , vnicum 
cibum dando , qui in plurimos dies fufficc- 
"ret: verüm noluifli; fcd facis vc quotidie il- 
lum quaramus , vt prz bendi locum habeas, 
& ij qui quotidie illum accipiunt , haudqua- 
quam in obliuionem veniant tui largientis. 
Hac , inquit, tam clara prouidentiz figna 
quis non admittat, nifi plané ftolidus fit? Sed 
mihi, inquit, Domine, concede tranquillita- 
tem cogitationum,ne diffideant, neque ftulta 
imaginentur, fed qua plena funt tua proui- 
dentiz. Subiungit enim: 

9. In pace in idipfum dormiam 
& requicícam. 

Mihi igiturjipquit,contingat,vt cum pace 
& tranquillitate ac folatio iuítis iftis cogita- 
tionibus acquiefcam. 

1o. Quoniam tu Dominc fingu- 


lariter in fpe * habitare fecifti me. 

Et przbe mihi , inquit, folà fpe euehi, & 
iftiufmodi cogitationibus immorari. Hoc e- 
nim expedit, & optimum eft iis qui illis 
fruuntur. 





nibus. Proponit cnim hic perfonam fuam iu- 
ftam & fan&am , vt nimirum oftendat & 
probet, ea quz ipfe confecutus fuit , fimiliter 
ctiam fan&os omnes adipifci. Atque hinc de- 
ducit, quód qui fimilibus non fruuntur, pro- 


pter proprium peccatü iis non fruantur;fiqui- 


dem non ex parte prouidentiz fit, quód non 
fimiliter omnes , tam peccatores quàm iufli 


fimilia confequantur ; fed quód finguli pro- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


, , i] r* , A vw 
Y. A'gà xtprá cire, «ou oia, vo) 
iAaba ew ra $a^a3 wo9w( av. 

E'xaguuapdía, Qxoir aj Dewmu cim Vy-. - 
jtyeatila, xg) Vyninaura] Td 36 coeovoia£ 
e&idw* Td 59 «vesc al) »ocias TE Cy» fZa- 
Sw ia vic Ó eraptytt , ni Tie Ó yeprya; 
Ta 39 C Jfd vo npe Ouà tle wotkon: 
cac, dy GrxaS Gclu diia Zu. 
Bároudp , ux Pa ula m «esrox. 
4 Q». nJuiaco 50. ces ro p. y moíizet 
odii, vias. dira) eotha tzrapuoUguy Gy 
qai Witegit, dAN dx dikoeu, dPDal gg 9" 
iud clo «bà quteay Ürreiv a ogexsoat e« : 
irat T8. sepiryAr 6c ovlegr "Col xaO nukegy 
Pg ayo mic y eiq 299 lu 14.9201 o TE D'1- 
dir: Qu. Tavra; à», quai, Tác rapuit cic 
"»estoiag gnMgcize dig WeromOkiTa] , ^ 
"ray dc PASTO dy ; A tupi , to, 
d'iazc(z dg oos vo CipluisUly Cic Apis git, 
x; iX cuciate , indi deresóne QarGiots 
d, dX T aizesudya Tí. ofi mesuu- — 
Seas. EdA dp 

9'. Ev aglón JA v uiv ka. 
turo, Xe maie. 

E'ugi &, tray, "uolo eichustem, C dra- 
srauté9T , xd) (uav yd en mis d ngos qu (cie 
Ao37 ugic. 

í. O'n ev xvgjs x 

Eri utTQium A6 Me. 
(— Kaj ex Qdiya ucl, Qnav, iori uon Tis EA- 
arid ye 06197, eg) Vyigrronttii roi, oid ou 
2o yugit , TEro 50 evu Tip] , € degigóv 8i 
voie yesopd pott. 


poc er 


COMMENTARIY S. 





au Aep[arorrr. Yloriray dà Tue 
acd eic ev, 6 Maxdot(B ^alÀ cu T pa" 
éawór , wa) Ox T1). xondlv esegue , Y'- 
motí9vra) 29 40 tavr/ «vejcumw Crascu 
d fauc x93 oiov , a Cour 6a). deiZn T7- 
aydvorra éawrcv, Yaedeizn rad at Gugiuc 06 
bc iuc SaoAdvorras. Kabsund*A Cx vuTE, 
Un oi uà SaroAatuos sw, 7)/. oegior, di oiceiae 
d uaprías dx Yers Aavugn" à 3/27 d eeecroiag 
£23 yr p zr rr aug 6 upioc yat, d prede , i 
dungduc ,T)7 éugiem digo" DW logsur ja 
1 


IN PSALMVM IV. 


) Zia Sas2duem afi; eroliae T8 wj. 
E'réimyp ó 7rdyrag ójugiti "Herouiueo t] 
"m2 , xin «ve;Toías i, dd evyx- 
ec x3] dd inxeicias, OUrto pU) iv Cn 9l 
tta9' tavsoy, "ard di vy/. nondiv avd^uy edt, 
Qn vácuy 9p] aiSesiaus alu) quon , e 
ap xffc 61d td. arias, wg) 8x Gud pun, idi 
(aas , dob die oic MES imc eiocdfu 
rej Ok vi, € ovyxeoréon: vi eor , X c o 
$)) xa myvs'e , doc ab vu! Dwuspydl dons. 
Ek m^tdqip Ow Dv v2 drayngiénen 9 a- 


C'eserimc 26508 cb9nu aura , óc 79 O8 


mráow dqlisuc vyopryouds(By , ciróv Qiu, 
. X olov, € Vauor* xgj 7rétegra) duemmaay, 
n «vegrolaz ld. ueyiene , 0 Gnvrdpyem aei 
oz Cad toy /ouc Co aen , epe cmo 67) oiov t. 
Xagicvesr di aor ma modb] 5 x? Aer - 
pneu, 

B. Ex va xnixAAEIZeA! ME] Zatí- 
gun mug/cnow ó evesQrme , oic doylan E23 
T) Egit. OU 52 £y Qovii xoíreray và 
VaxoAdida], doW. &r mod. J/s3iod , x2) 


eise (Gaia, Kal XagugwiA dp éy v 
Éxuto2uqdyoic Quo] * ng) riter, voy xb 


€» , xs) eiciuovty àuT]] , vel iqíageov 
gu «esedous(m dud . Elwr di Um, 
3x Wa udOuylp Ün canédn , da ra 
grdydpi rdc sg) uw Clair d'uoveimao- 
pila. Tlejc 40g 53 Uskqugia * en NaDEyré 
ev, Qnow, teg idu mápeua ,— Tlejc di x 
Y'ad'aiou, ia? hau alu dinon, ix eic- 
exofeopua) Vu. Ox &im JV, utem omo 
, d^ à qul VamaAcidaj ut, 
eic yaeot, Tldc dV elamsdu; duoi dv. 
à À dbuuoewim , ait] 58 0 d adag alii- 
etc. OU 98 Idi. T8 AaGid pryadMopprus- 
séiy,. H' d'oxauoosilu) £i vo pi éawrov Ón- 
J'adiauj, dA in Tow Ónfu, $ dnuwar, 
EN eAIEI EDAATTNAZ MOI] T$ 
39 9f |t eldn dVo* à 59 tavric Mfg duc- 
eoearyias deum eiespbp Sl Q ódwdax, 
à dorm, efte iod, A?W. 8 MU eeso- 
elea. S Abi aopuorlà ópelhes ag) xaym- 
eas yen, eid Uso ee sure dc u- 
div efbg m Sy , doW. iu) veter 
esq den niis dt Sapeiegr dxdy- 
. H' di dixaía. amoíc 62m 92 79 
E. SAM , 3 abemislodp d- 
xorr , had Ave di xegrsudpor moi 
26 , A muda Nrroyl orm , 8h goat orm 
Touvs I. 


59 


merito fuo diuinà prouidcntià perfruantur. co «- 


Quia fi omnes zqualiter iifdem fruerentur, 


MENTA- 
IVSPA« 


non id prouidentiz , fed confufionis effet & zn vx. 


indifcretionis.Atqueira quidem à propriis ar- 
gumentatur ; à communibus veró fic. Quia 
omnem hóminü naturam à principio inopem 
fecit , & fibi minimé fufficientem , ne ad vi- 
tam quidem, fed extrinfecus adícito cibo in- 
digentem, quo & animal corroborctur, & in 
fuo ftatu conferuetur, quoufq; creatori vifum 
fuerit. Idcircó recenfens cibos humanos ma- 
gis neceffarios, ifta pofuit ; quippe que Deus 
omnibus abundanter elargitur ; frumentum, 
inquam sinum & oleum; & conatur oftende- 
re, maxima fuiffe prouidentiz, quód femper 


in egeftate exiftentibus fupperant illa quae 


fufficiant ad conferuationem , Hac autem 
omnia clariora faciet explicatio textus. 
2. CvM 1NVOCAREM. ] Clariffimé decla- 


rat Propheta, quód SanQorum fit inuocare. sastorusm 


Non enim in voce dignofcitur inuocatio, fcd 
in quadam affcGione, ac fide firma. Nam e 
Samuel,inquit,imter eos qui imuocant:&imuo- 
cabant Domini, C exaudiebat eos,quia cusfo- 
diebant pracepta eius. Dixit autem hac, non 
vt fciremus exauditü effe,fed vt cognofcamus, 
quomodo ctiam nos cüm inuocamus ,' exau- 
diendi fimus. Nam ad mifericordem, Adhuc 
loquente te, inquit, difism; Ecce adíum. Ad 
Iudzos veró: Cüm multiplicaueritis oratio- 
nem, non exaudiam vos. Non dixit autem; 
Poft inuocationem, fed cim inuocarem , ex- 
audiuit. Quomodo autem exauditus eft? 
quàd iuftus effet: vel iuffitie , pofitum pro 
iufta petitione. Non enim proprium eft Da. 
uidi magnificé de fe loqui. Vel iuftitiaa 
dixit , feipfum non vlcifci; (ed à Dco "nes 
&am poftulare. 

IN TRIBVLATIONE DILATASTI MIHI.] 


Tribulationis fiquidem duz funt fpecies. vel Triwla- 
fionit 
enim nos ipfos ob calamitates tribulationibus gs. 


ac triftitiis configimus , vel inuiti in illas in- 
cidimus, Sed prima quidem tribulatio, pa- 
tientiá tolerantiàque opus habet, cüm fciant 
ij qui fic affliguntur,fe nil apud Deum;fed à fe 
ipfis domefticas fpinas metere;quas feuerunt. 


proprium 
eff inuocara 
Deum. 
Pí31.58, 6. 


ont dua 


Iufta autem poftulatio eft,qux fit de fecunda: ,, f; 


tribulatione, in quam inuiti feu inuoluncarij 
incidimus , vel à latronibus capti non raró, 
vel naufragia perpeffi , vel propter morbum 

H z niortá 


ma p- 


Ji uiatieo. 


13: qoe re 


Ee 


Mm 


i 
i 
' 


—— Aui 








60 


morti appropinquantes , in quibus omnibus 
- iufta poftulatio gaudium habet. De quibus 
etiam teftatur Dauid , fe fzpenumeró , cüm 
in inuoluntariam tribulationem incidiffet, & 
Deum rogaffet , non folüm liberatum effe, 
fed vberiorem etiam prouidentiam fuiffe con- 
fecutum. Hoc enim fignificat dilatationem ; 
quoniam tribulatio quidem animam contra- 
hit ac conf(tringit;relaxatio veró & gaudium 
dilatant & diffundunt. Q uin etiam hzc pul- 
chra eft conuerfio | Nam in primo quidem 
verfu loquitur ad cos qui contradicebant: 
in fecundo autem vtitur tran(greffione , & 
cum Dco loquitur , oftendens fe non errare 
in his quz dicit. 
MisrnERnE Mrr.] Verüm ad quid fupe- 
ris iuftitiz mentionem fecit, hic veró mife- 
ricordiz ? Meritó fané. Nam abfque miferi- 


$» «xau cordia & miferatione non poffumus exaudiri, 


tametíi quis ad virtutis culmen afcehderit. 

5. Fixi1 HoMrsvM.] Cümyjinquit, Deus 
fic iuuet eos qui iufté eum rogant, cur vos 
aggrauatis corda veftra, voluntarié ad inania 
proruentes? Vifus eft enim ifta dicere ad illos 
qui tentationibus perturbantur, & non confu- 
giunt ad Deum ; quos & filios hominum ap- 
pellat, quippe in nequitia viuentes, veluti ad 
impietatem propenfos..Nam & nos naturá 
quidem £lij hominqgg exiftimus , fed gratià 
filij Dei. Tarditatem autem arguit illud »f- 
queque : fiquidem infinuat ab initio fapere o- 
portuiffe;hos autem ne fucceffu quidem tem- 
poris emendari. Graui corde autem cft idem 


ent, 
pe per ac terreni , in nequitia viucntes , vanitatem 


amantes, & inania huius vitz , vt honores & 

principatus confe&tantes : quz: omnia vanita- 
tisfunt. Videtur hic etiam de idolis infinua- 
I€ , quorum nomina fünt rebus vacua. Ce- 
terüm,inquit, cüm fciatis Dominum mirifi- 
caffe fan&um fuum , id eft, illuftrem ac cla- 
rum reddidiffe, vos etiam ea qua fan&a funt 
agite. Nam fi tales fueritis, femper exaudiet ; 
ficut me quoque inuocantem, & ftudiosé in- 
terpellantem,exaudiuit. 

f. IRASCIMINI, ET NOLITE PECCARE.] 
Illud iraftimini per interrogationem ait. Q ui 
autem , inquit , iráfcimini , hoc zquo animo 
fuflinete; verumtamen nihil irà peius adiici- 


EXPOSITIO PATRVM GRXECORVM 


Surzme di d Bpeoe iac, c» oic 7rácw 9 divaia 
almox, 2«egv £y] - T'arip dv eg) usprége)) 
à Aafid , Un arNeixic iumnatoy dyovcia 
SA , gy deficis 58 9y6 , 4 piro ip 
Dui, E29 xg] dadiaciene froyor T ees- 
voias. T8(o 99 exuadr] Tov zAavuc póy- vred.- 
mp n 1A SA cusa A 2l) dul Ó ci- 
€O^a ,9 01 dria qi] À aed dÜpauti wg) 
éjsxei. Kan Ji C najasegQn, Ev 1d jà 
TU! cvesTipto irt vols ad mACyen dao) 
à» dV vel denipo teri 263), xg) 
Sd Quoi Joc c n 942) ie ' oic AA. 

OixrziPHzON Mz. ] A Ad eíd Were 
alo dxeuceu/nz tá gam?) rra 2a. d* obenp- 
M8, Eixdrtec , dveb à tous wg) olxnpug zx 
ni eiu yovdo liu, xdv eig «lud aii d pea iic mg 
alaGi xcpugliu, 

9. T101 ANOrOTION .] T£ 3s£, duon, 
Dre braorroc oit, aisi d madent xir (Go 
xden Uu&i; Dapuutre Tuc gpl as vp, 
ixórmec Snriifrms cic vi udrasm; Eon? 
«vejc 23$ SupuGupou, &r 7reiego uis ira 
2er, à uà Ei y niv sur QsUoov (ac , de 
x2) uov6 T alüesiztuw «326i , ie Ga TovveÍA 
dy , à eec datGeun Ymjprméx, Ka] 
iuis B) ahorro 3 qd aod n 
xem via iR, Bavar OS d 0o loc 
avón xtabe'ift) 59 vn dior cEz ap xc cui. 
vay: oi dt wd vul xesro fomir). Bapuxag- 
dioi d ajvi s& dvo , womeja cvdvr«, 
aiia agar ymo , à dfisuva TÀ (Du, 
doZas xg) duuaccías diuxorna , d zra/rs 
uermausmvc éàw, E'vaó9u di d'oxci Q «b? 
€idaiAuuy airo mic3t y ov a. roug ee. potov 603 
voegypdsu ipsu. Yarro dé , Quot , Un 
iSuvAa sut xvex(B)o voy Dorv dum , imo 
Édrlonugy emoirat xd) Age), ow xg) U-. 
Lic M fgtoe dn Tio. T ond reap 52 Orrtey del eic. 
axotav.) , aptp xàpi xexesyer Q^ , xg] 

AQ arad s, SanGowd iw iomrixwo, 

" OrrizExok KAU MH AMAPTANETE,]. 
Tó ópyi Cen tar los man AA, Oi doppi. 
dioi, qu, són audien , 9d. i ig 
29 à mci vyekesra I eoeodixlm, Cc 
33 énelson 2eyorny , ln a 29] cvuCanüs- 
Tuv aveo uon eic üpylu) xai d uat, o-, 
eS rr« T ie 79 aligor ord dà d pst at (ie 


""aoAg jue drondp , «o"guyéi yt O AaGid. 


te.]llis enim quodammodó dicentibus, Nos ex rerum euentibus ad iram prouocamur, 
dum vitz inzqualitatem cernimus : hoc autern cüm ob iram accidat, hortatur Dauid, 


dn 


IN PSALMVM IV. 


Ino ipii aoo diu plart,vo vopt dv 
devepon(a , do. $e» eld'de Un mood oy) 
eie Cael cx 3 dor. Ka] lomor 
«oa y opeiv Tu] rays eidum à) d'uvag do, 
E 3 iarejt o pruestulu 48 vl m- 
ehulu,Ó vi talea ? dijucor, à) vo vipyemy) 
i 3 x oe T aere am Cod 
alu aioalu" 7róso ui o9 or Vrreiddy wwe 
atess dxrieuidp es^ uan sg) S)u6i- 
&j& , datp 0 9wbc Wy lc lareoc irreoooc b 
id, 8 ovyytopl, co avriegc mas € c- 
dig arde eexaesi dp và vou 
Vansfun , rei orn avric dc Kir cuutíesy 
m Wy vd esr); erreiasp div (peoa 
qaUNo «vesr 9t co. 78 d3alo, Opi 
Cof dv toy € rà dpapraren, Kajerale ira 


À AETETE EN KATAIAÜZ *MON, 


EHI TA1Z KOITAIZ TMN KATA- 
xTrHT£] Ó'ce Ay, uh uror eic p» 
9or six duqiptm là àplu), dd wgj d Jwy- 
Suuéien Wear , 90 asc xPNime fuo 
topo , xo] 7o 78 suondb dyeiearnc 
d machen, dÜÜusas lauvé q dzramhon n Qd 
vl) duaprírssuys jfdroas wgvuceiogm , 
xerrkcumw! TE 29 To grau rm, Ban pe]n- 
Tv. Gt mi* Evrbnoas vut olor xoravo tto. 
Qéx im J's eo? jnudvus , do9! Gbupnua- 
quy, C& a buNolac , 61 9 à mormeg. Duoso 
dpa cvqeo dé al) uxlà , YasAopcr à- 
7rumiv(a tauri) D "nutegr. Avrb Téru 
53 9) oi TluSuópeior và doidyagy [no id voy 
inu Cis nola ogdpor VoriAeoor* 

TIS ragéGluo ; rí dV lpi£a ; Tí jupi dio» 

ex md 

Kaj Filio 7$ eei Qno 

gc. OYXZATE OTZIAN AIKAIO- 


zrNnHz,.] Awujajdv 3j rie mweÍag 


ivbir bant 19) uoDguariegs sla 


Auxdlu) igyasd dp Ov , x9) óxmepriess Xi 
L7: Md due x9) aoi jdsssuls eaa 
A Migor doaucouiílus Moy aeripnyadot, A 
?À A rl xa360u . 8 29 d tx six Svaía, 
O' J Jg as dadas moureidt Deer x2la- 
sou; và xlv , dull TUO ven ag] avia 
px. 

[loAA40t1 AE AzrOYz1,] Avrap- 


aícas ? qoi vj à9dv cQoginev, aéidum 


6r 
dicens: Vt quando irafceris,non amplis pec- € o - 
ces, exiftimando res inconfültà geri ; fed. fcias m 
plurima corum quz fiunt notitiam tuam fu- rav». 
perare,que vtique praftat committere omni- 77(4o- 
fcio & omnipotenti. Nam fi medicis propter Mantis 
peritiam eorum permittimus, vt zgrum"*& v-, fuperar. 
rant & fecent , neque ob dolorem quem in- rot 
ferunt artem reprehendimus aut incufamus: à medice 
quantó magis  cüm in res triftes ac moleftas 
inciderimus,quas Deus nobis,tamquarn peri- 
tus medicus, vcl immitrit, vel permittit quafi - 
cauteria quzdam ac fiftulas ? quomodo ron 
committimus nos tantz fcientiz , nobis per: 
fuadentes cunda in vtilitatem noftram geri? 
quoniam nihil mali fa&urus eft , prater bo- 
num. Jraftimini igitur, inquit, c »olize pec- 
care. Et quomodo hoc erit? Huius etiam rei 
medicinam przbe, ó beate Propheta. 

Qv.& DICITIS IN CORDIBVS VRSTRIS , IN 
CVBILIBVS VESTRIS COMPVNGIMINI.] Ac fi 
dicat: Non folüm iram in opus non deducite; 
verüm etiam ea quz interdiu cogitaftis , üt Cofcien- 


"m 
in cubiculo fueritis, confcientiz tribunal eri« tam c 


gentes, à vobisipfis poenas expofcite,& men- nene. 


tem peccatricem configite atque compungi- 
te: hoc enim fibi vult illud. co»punegimini , 
id eft conuertimini , iuxta illud : Poz4/fj mas PÀ.55, 3. 
vine compunttions . Non dixit autem de 
verbis; fed de cogitationibus fcilicet ex abun- 
danti. Nam fi prauz cogitationes puniendz 
fint, quantó magis à prauis opcribus anima 
cohibenda eft, dum à fe rationem expofcic 
corum quz de die gefta funt? Quin etiam pups. 
hinc Pythagorici cricum illum verficulum cu- 7. um [Us 
bitum euntes recitabant: usns j 
Quà fum tran(greffus ? quid deliqui? é rm 
quid omifi ? 
Et confilio infiftens ait : 
6. SACRIFICATE SACRIFICIVM IVSTITI E; P 
Vbi enim per cotpunc&tionem à malitia dc- 
duxit, atque ahimam molliorem reddidit , & 
ad peccata fegniorem; de iufticia quoque fer- 
monem introducit, dicens : Iuftitiam confe- 
&amini, Intelligit autém vniuerfalem : hzc 
enim eft facrificium acceptabile. Qui autem refus - 
per iuftam viuendi rationem Deum fibi pro- P^ be 
pitium reddit, facilem hunc habet etiam ad. zerem. 
iutorem: 
Mvrrr: picvwT.] Poftquam mora- 
lem abfoluit exhortationem , foluit ctiam 
H 3 ob- 


62 


obiedionem ab infirmioribus ac craffioribus 
introdu&am. Multi enim, inquit (id eft pro- 
Tnvw. ifcua multitudo ftulritiz dedita ) cum ad- 
auus Pr uerfitatibus confli&antes, prouidentiam ca- 
ealummian- lumniantur , dicentes: Vbi funt bona Dei? 
- quibas contradicens, ait: 
. 7: SicNATVM EsT sVPER NOos.] Quem- 
admodum inquit fignum fronti impreffum 
omnibus manifeftum eft ; ita etiam diuina 
prouidentia eft obuia. Hóc enim lumen, in- 
, quit, nobis impreffum cft, & cuilibet cordi 
manifeftz prouidentiz fpecies funt inuftz.. 
Quin etiam rerum neceffariarum füppedita- 
tio,prouidentiz fignum exiftir.Forraffis enim 
idcircó quotidie rogare ptzcipit , ne nos ob. 
Cris l,. liuio capiat largitoris, Deinde id explicans 
Marie. fubiungit etiam demonftrationera , nempe 
wiémna — cordis lztitiam; declarans hanc non tam in 
externis ac temporaneis ( fiquidem hzc non 
cordis, fed oculorum lztitia eft ) quàm in in- 
ternis bonis atque virtutibus prouidentiam 
Dei manifeftare. Attamen propter rudio- 
16$, & qui magis corporei funt, adiungit 
. hinc ctiam multiplicari fru&us neceffizari fer- 
uientes, dicens : . 
$. A FRVCTV FRVMENTI, ET VINI, ET 
OLEI SV, MYLTIPLICATI SVNT.] Tamquam 
fobrius, omittit fuperflua. Cüm itaque bona 
fint triplicia, fcilicet animz, vt virtutes; cor- 
poris , vt pulchritudo, fanitas; & externa , vt 
diuitiz , gloria ; Propheta hic € ceteris nihil 
vult effe przter animz bonum , vti manife- 
flum fit ex his quz infert,Signatum eJ fuper 
Silavirtu. 20$.Siquidem folà virtutum aflluentià lumen 
e n" vultus Domini fuper nos fignatur, id ett, in- 
ftar figilli nos infignit , & illuftres efficit, at- 
que hinc etiam nobis latitia veré fpiritalis 
ingeneratur. Qui veró terrenis bonis delc- 
&antur , nihil, inquit, aliud lucrati funt , nifi 
quàd in rebus inanibus multiplicati fint, nul- 
là verá alià 1zxitiá ipfis obucniente. 
5. IN PACE IN 1D1PSVM,] Ecce ctiam 
P«c frak- aliam fpeciem prouidentiz, vt nimirum pace 
br d fruantur , qui Deo deuoti funt ; dum paffio- 
num & curarum intempeftiuamm bellum 
exterminanc. Qui enim inuidus eft, vel ab 
aliis abfurdis cogitationibus obfidetur, ab il- 
lo quoque fomni exulat tranquillitas. Por- 
1O illud. is jdipfum magnam habet vim (i- 


CoM-' 
MENTA- 
AIVS PA- 


Prouideatia 
Dei obuia 


Bona funt 
triplicis. 


gnificandi , vc idem fit quod colle&us , ad feipfum conuerfus , minimé diftradus 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


Mog SJ iQweieet xg) muyvsiogs 
clou jopiu, TIo2^o] dp, Quai (72 »yud adop 
«^9 v , 7? dvoía tmesan?cladyor ) d'ocn- 
pteíax, mal sraDaíorre , * € dreproias di 
garaxiloi m Aorr« Ta dala 7 5, " 
aJ nean , Qnoí- 

C. ExuuE1n0n zo nua. ] C"arso 3$ 
Gà vU utralzro Quo) even ultor 7rào ge 
qx dwp Fingrmat £j 1 n-S'eía rires 
Amjs, 120 59 7» Qd'c émis?) $ Vp, xg) 
Qaned énw indu Qno] xdpd la vd. ví, es. 
réíac iyiegu)) eld'n, A7X.2 Q 3 yop la TE 
«ves 3 wen $e) «vesvolas G2. Tá30 
29 4j sivo tal Sudeas alséw 1t); fra Là 
Allo (Zu, dp 7& J'idive (Gs ETrae Varsgluod. 
Hou imd, ridet , nl d xpi 
dUgesnulu , d'exric ix £e GR (Eo9w , v) 
Bwenwoiz ( dum 52. 4 wopd as dUpegrusm, 
dox dpud! ) dow. 6o Gi rr Xj gr 
eje 7 7$ bn Petru «»eóroiay, Aia dU 
3t sw 4g mearriegu, Xy dAvyeTlegu aveor i 
Soi , Xj và "3or0 78 tgpmró adaryxaia cati 
auus Nu 

^. AnO KAPHOT XITOY KAI OINOT 
KAI EAAIOT ATTON EHAHOTNOHZAN.] 
Td abite maple dc &7rigyTGc. Texydc 
&y 2«50pp/an 7 d^aljd v, "luaexds dic dperaj, 
cuuermuly dc xa , Uoela* curi , oie 
snc xj dota « udis sy/ door draSüls 
ÉBé^«^) 4j) 6 eestleme, & ond x duod. Ka 
7&(o dW^o»dQ aw» Vatép: EonuewiSn iQ 
Aude, «8 39 T dp) dUmeja enuesi)) i9 
Wudc To Quo Y eeso 7r xvoJu, TwTÉeT CI- 
'enuttiirt*) vg, Serogalr| Spic, d nc c 0esryls 
arxeuDyn, Per) mieu dU à à ml orn ovde. 
Marmi Yuy yy in?) dU pesauun, oi d Gero T 
4 ic dja9 d'y 4 Smréydpot, diy cnápduras 
d29o, On ]y , € p v0 Ur] Tolc, uu gerotioc TA 


Sut , usdiagc iu Gi dA; € dic das Et 


Sd; dUpescuing Faryeadpn. 

Ü. EN xirHNH zn1 TO ArTO.] 
I9 ad) doWo «vegrolas &id (Bo , 72 &ipluw; 
VavAgéew vc ajaweudpou, Syd ,? cn 3f 
era d'y wg Qegrrid v axaosm ceoojCarrag 
axbAtuor, O' 59. Daaxaiyov, Yn cux (riegns 
Joys jugis divum sroNuopxastDy Gy, C 7 e 
7 Uorra ud pia. amesos 2ac pd port od. E japacu 
di C ro Vor và awrb C, arr ow dor, 
«neis aisi eunscesiud Qu value Qe 


eic 





IN PSALMYM tY. 


ét ubplag Qesrridas, d'apsp xy và x?t orae 
T3. monet xcoeíe. Yye eom , 6m iTi 
pinórsus Uridy Q vil eesrdouía rfj eic vu, 
Trdysu uis T zr gere tian, sel pato y 
Uayor AeÀ , ql) Dao Té Hie dyayupucw. 
Kaj ali aivíar Serdid 8c 7E. wéxordiieot wg) 
vorvaxtra, és eiploón, Umfoasjo* On er 
Vorldt ego da us, Eiprrag dt cy Com 
éx 75 9:8 coeyt rd du lu^ Kaiud'as Gr 
sid), i 


63 


in mille follicitudines; vci & illud , ffpgulari- cav- 


ter , Ícu feorfum, id cft, abíque malis. Ac fi 
dicat: Quoniam futurorum fpe atque exfpe- 
&atione in te omnes affectiones meas confti- 
tui. Vel dormitionem ac fomnum intelligit; 
ex hac vita emigrationem. Ft caufam affi- 
gnans , ob quam in pace dormiret ac requie- 
fceret, fubiunxit : 9uomiam in fpe conflituiffi 
ne.Di&tum eft autem in Ofea ex perfona Dei 
ad animam: Cenffituam te in feo. 


CATENA PATRVM. 


TW iz TO TEAOX EN YMNOIZ.] 
ZemES xrriA^or. O'p reir 
ESSA la^ dxuueen; Tio TH 
A'Ctosa? ou imaragactoc cupitlera, vd 
Aatid* (RE di T avemtidte ugras2uÜelenc; 
di muU (a Gxel pp Sarodvap er] , Ceyat Ou di 
Saee 6 xdxx6 jM x21 9 plas Guul ovo- 
xe) 0^) ube Arat Sua dà oi 78 uiouec juDpugl 
eic dac XeremAsosd ai, Q Cpauc; Elc vo 0&- 
AQ» yxp qnam, à C jutcic Lao ue d Sed 
&aGid, 
OxoAarnror. A'yr1 7. cit 70 01A)» 0 dp 
AisiAas gai 0 Otodbriey vof vnczmoidd spat 
ysiLour: 0 di XUugatyot mii Oo . Xnuad- 
31 dV v3 ig elei Oe, 6n. exerit Uevesr 
yeftoi, zhuezÜkcvra, à. «vesQwraLb pa . 
Tlegnyópsoos di Ge sl t4" Ada) ui als àv. 
soxesy dydeuew Jpyuad Ev eiplu/n £l vo du- 
qo woiumÜkeoua) xg) ur ou ,  Kaiz dicic: 
Dori Üjwoc Vanriuoc qr]. Yisomoid! «eesc- 
tip!) $ud ó maez v "jaA^ube 22 7. Maya 
exa A26 12 3 foo o xt 78 A Gissa- 
Aug vidus ,- Aid ents votrus er Tol maeórn 
"lao ud a9 dSiiar voroubrac, € evesrociy ? 
Sibr , C xuCipidy 13i ai Ses mra. yh vopiLor- 
vas; y eic Yerüd eia dgfaoxaMas sui nal 
iaesm dandum, — 
ÉrirENOTYZ, To» aol x" T6 
ied opitwarmz Cyorvav Faryeatlao eic To 0i- 
28», dfi on Qu apu, cIeresDoa, 3 d 
Ausglpoy Varo E MEG rdas - ictor di n dic 
tvdaw, ctus; xy Fanstiun, foi T TO, 
iU D azdU3 6 roit alo nios m sla 
Vanctulw: utnur , $T X, 7 20) QUavor 
96 «0. svyydiem, TEG 0t E21 0 n 
Xeicd (uuxomilua xai TY A'müst- 
2gl. Noi? op Twuu (Que eig T) Ti^ 











Vd N FINEM 1N HyMNrS.] CvxirLt 
à Terriusquidem Plalmus à Daui- 
siieuEoe. dc compofitus fuit,dum rebellio 


Abfalomi feruebat ; hic veró eius tyrannide f». 


iam diffolutà. Q uocircà ibi quidem conque- 
ritur ; hic veró gratias agit: atque ibi quidem 
Pfalmus ab ipfo compofitus eft per lamenta- 
tiones; hic veró cum modulatione verficuli 
in cantus definunt ac laudes. In finem enim; 
inquit, in hymnis Pfalmus cantici Dauid. 

T uroponzri. Pro his verbis 7» fípem, A- 
quila quidem & Theodotion, videris aucZo- 
ri interpretati funt; Symmachusauté. £rism- 
phali. Significat veró hoc verbum, i» finem; 
quoniam longa poft tempora , quz przdicta 
fuere, perficientur. In nouiffima veró parte 
huius Pfalmi hominum à morte rcfürrectio- 
nem prz dicit, dicens: I» pace ip idipfum dor- 
miam e» requiefcam. Scd fecundüm reliquos, 
hymnus triumphalis victoriz auctori offertur 
Dco przfens Pfalmus à beato Dauide , poft 
obtentam contra Abfalomum victoriam.Do- 
cet igitur in przfenti Pfalmo impietate labo- 
rantes, & Deum prouidere, & gubernare hu- 
mana, cum id non exiftiment; & in doctrinz 
fuz probationem fingula exponit atque per- 
currit. 

Onic£N1s. Cüm mülci pfalmi fecunddüin 
Septuaginta titulum habeant i» fípem ; ope- 


NA PA-— 


TRY M. 


Quando 
bicPfalmué 
compofita 


Vatia bu- 
ins P[almi 
infcriptio, 


Quid fii 


velit :n- 


rz pretium fuerit. pro virili inuefligare fen- fiiio ita 


fum hac dictione fignificatum. Sciendum 
autem, vt artis cuiuflibet atque fcientix qui- 
dam finis cft, quem intendit is qui artem vel 
fcientiam ferió exercet,fic etiam natura ratio- 
nalis finem aliquem cffe oportere. Hic auteni 
cít viuificatio in Chrifto fecundüim Apoltu- 
lum. Exiftimamus itaq; Pfalmos qui 47 fines 

in- 


jn fiuc. 


CATE- 
NA PAÀ- 
TRYM,. 


64 
infcribuntur , fenfum quemdam finis prz fe 
ferre , & ad illum ea quz dicuntur intelli. 


SleiPjalmi gentes cohortari. Omni autem certanti fi- 
nt in 


bon, 


Deu quo 
e«xAandiat. 


1.,3,5. 


Fiducia 
eranti ne^ 
eifaria. 


Iufitis 
virtia ge- 
meras. 


Quid epu 
erationc, 
enm Dee 
emnia 
fant t 


nis eft victoria. Q uare cüm, vti anteà often- 
dimus, Dauid dicatur Chriftus, Pfalmi qui in 
finem Dauid infcripti funt , finem & vidto- 
riam Chrifti vi&oriz au&oris annuntiant. 

2. Cv M TNVOCAREM,EXAVDIVIT.] T uzo- 
ponrri. Dicite, inquic , é rebus quz mihi 
euenerunt, quomodo vniuerforum Deus hu- 
manis przefít, atque puré illum inuocantes 
exaudit.Ego vtique ftatim vt mcam precatio- 
nem attuli,voti compos fadus füm.Hanc vc- 
10 vocem, iuffitiam meam, pro iufta mea po- 
ftulatione. pofuit. Non enim Dauidis pro- 
prium eft prudentiz, vt ipfe fuz ipfius iuftitiz 
atque virtutis teftis fit. Hzc autem verba fi- 
milia func illis: 4dbwc loquente te dicet, Ecce 
adum. 

CunrsosroMt. Ante cetera omnia , ob- 
ferua eum qui orat, debere habere fiduciam, 
& omnino confequetur quz petit. Quocircà 
etiam Propheta non dixit fimpliciter , Exau- 
diuit me, fed iuftitiatà meam. Cómmunem 
admonitionem valdé vtilem inducens ; vt 6 
quis velit apud Deum aliquid perficere, iufti- 
tiam fecum accipiens accedat , & adepturum 
effe quz petit. Iuftitiam autem hoc loco,non 
virtutis partem aliquam exiftima; fed vniuer- 
falem , & totalem. Sicetiam Iob iuftus erat, 
omnem humanam virtutem obtinens. Ita & 
nos quog; iuftam ftateram nuncupamus quz 
vndequaque zqualis eft. Verüm forfan ali- 
quis dixerit: Si habeo iuftitiam, quz neceffi- 
tas orationis, cüm res ipfa perficere cuncta 
poffit, & Deus omnia datutus fit , cüm fciat 
quibus egeamus? Quia nimirum non parua 
coniunctio eft dile&ionis Dej cum oratione, 
quz nobis cum illo conuerfandi confuetudi- 
nem indit , atq; ad philofophandum inducit. 
Homo enim qui vti decet cum Deo collo- 
quendi peritus eft, deinceps angelus erit : ad- 
€à anima corporcis vinculis abfoluitur , adeó 
cogitatio fublimis efficitur. 

PsrrLi.Vbi dixerat: Cum inuocarem exau- 
diuit me Déns iuflitie mea,(imul etiá declarat 
quomodo exauditus fit. tribulatione enim, 
inquit, di/atafli mibi. Atq; vbi hic gratiarum 
a&ioncm impleuit,fubiungit deprecationem: 
cMiferere mei , d exaudi orationem meam. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORV M 


Ehoeyesuudiou -jaNpityri Tiu mra a 
yestem vous , xg) Var. Gat£iro Guvipsan ot 
Atyápa "orar. Ylarr) di a umi o. 
pAiío iA) 9 rixa TvyydW .. Eveil d» dic 
«»epamd eí£audo,AaGid à Xe1ste 2o?) oj 
avyyesupiot eic T) 14 m AaGid S 
71A x2] vla vixlu) daa asi T Xen s 
pxemrolé. No nocua'a. 

B. Ew ra zniKAAEIZOA! ME EiXH- 
xorzz.] Orzoaanruror. MZ9wrí, Qro», 
ex 9]J. &ic Sp yrfyurpd am, Dertoc iqienws Cic 
aJ Sesemáoi, à 9). ev Sic, x) f. iux 
ya mte en Axo/d. Eo) vr vii 
X& €vesotyt) xa uu alu) d inan , Vrvyoy tf 
aiTrow, To JV afie dixaxccuino us , dy- 
7] 7& dixxiag jugo alTroweG TiÜenuy, OU- 
Jd 33 idyr 58 Ceovia os haCIÓ. Diyaucov. 
vau iav! xg) dprluó. Mysvp£i. E'oixe d 
TuUTA qul jn AgAsirrotovu &p€id 7rdpesua, 

XrrzorrOMOYr. O'eawej3) dou» 
drdyr , majjncías dei vv atvesocoyGpa- 
Yo Vyem, x 7rdrmc V-Ieraj T3 Tic alríctac, 
Aud Tívo xg] Ó «vesQirmi Vx er , eioixecd 
us, d 9l fic d naucoww, uu, To € ui 
vtow xonla) am^). xipó Ow Gurus. eicd2uy, 
dew d mc Bd) og ud dwew, «lu di. 
xancuuhu jJ iaynd AguGavev eveooimu, 
xj TÁ/ES) diy airéi, Anuucoudluo d Grai - 
Su yà pese dperiio viua , a). 6A GOwepr, 
x2) xg.o)uxli, Oisuc x9) $ 196 dag 
Là, arcas oem sl) dySegerhlo) dpalul, 
Od su xg) Wiz Ó tuucy ed. puo Alooadp, 
To uy (2 ys low, AV el (opa alo d'axauo- 
CU. luo, igeic ip£i me , TÍe ae8la. v «pego db 
29k , dpxirr Qe v8 eres ion Qi. darn 
xoTopSvud , xg) v8 pi^ Worr OQ» did ire 8 
cidit» a» déja ; O'n 8 puxesc ou. 
dici (Ov iic «vei 9r d dmt 8 «esos. 
Av, euotleuns tpe iumoiiou. qii eoei6 au- 
T0» üpuNiat , xgj eie quAocoQlapd'yecu, Av 
Ses G» jà ful aud, dc dc nes djo- 
Atrasr , d^ 94A cay ^ormir , 5756 Ya. 
At) víJ euudic uem T8 o lor Oo à duo, 
voc uero poi. rera, à 2i ct. 

VgAAor, Ezra, c» vd VixgAcidyal ps 


. €laifanagd juu 0 Snbc fic dixeucoudte ux, ma- 


ea elvai C ard comin. Es S24 3p 
Qnow izàdruudc u$, Kaj lu) dU aneiciar 
errat Su 2wes auc alu) ine ias tr aA Oix- 
Téfpnoóv pt, € eiadxscor ^ 4»e90 db y lic uou. 


IN 
exéira T ouforiBpicor sorvoplu uoi , iU T 

VanAsheqqipar, Ev suf VinegAcióa] pt, 
nov , elofasst uus, To d Fanta Ovoutat 
ajiror o 7? duagur ,. Evreux ydp a 
Juvdusus xpeir ov, 258 pom apud aían 

"Yerojpsoc Son C éunyary, E Mrs dp 8 
quidy. ixtud ait ve O Fame, Juoduix, 
mrac Yao 7p) 9^ aromelaz arvélud' vv gaci- 
aruv eic iauméc oi d Q auri Cxchyu» Tuq 
Vgog dotis 6x T ees üuvuG OpiDau, wgmt- 
Bialorro . E'QefAworro d T voiaU Tm rV 
MK, wudj Sucicu mo) «gj. agmen $7n- 
mdeiómow , H'jy dV ol; o 7E. Xe1gu 5àn- 
xir) trou, Gxéira uA) xim) wol xaríp- 
yura) , apxei di ralun amadaía vli) xpeív- 
qura po7rli eic taurlà Éinardaudaj. Ora 
xj AaCId Ereta AG (o ror wiejor, dx Prrdd vr , 
sdi nn Suuwriog vh ajoQw. EOnxugjar 
xa(2 Ca 2,Jp G» ; Pd secmoi, Svoedta 
qr xvguov eic iauràr iQehwotóp O .. Toi 
[7: A xg) XauguhA 0 eweoDmc. Kaj Ea. 
MIU ^p, Quot, eoesicmc e lus Émaas- 
pÀoic riv, à JV Viu, adm , dx. ép 
^ dosu x£ivaj ea) plusgaw, AW. &y napd ias 
xwhuaoi. Kd? à dp, Qnam, tmvratoaulu 
0 di Sy Tí; dea e Fam dowec vecta 
&éuaom; Sdaude , d/W. missae m dixauo- 
bunt us. Ef06 99 xveA0c Toit, bntgausquá - 
voi yov Gp doaeía. Ov 59 6 Moy ui i 
— ues xvejs , eleeAdUos?) eic T Bamelar y. 
Segyd» , aW b moidy vo Sota T8. ma PX 
p. mÀtía 58 vo. MoyAr xps , Ürty Tut gan 
eut yy). 

KrriAAOr, A Corór 21 ary waa oma ai 
24 dUpyaias poer , Emp ci &y Ua foie 
&irla. Aeemey) rei ior), Woran 1 relay 
xavaSuvjud/ d Qieonuíar , wx Cy aas 2 
xefra và alriua mAneziaumus « 8tiya 
dMu/eud , iie dx. do quf. eryd? , dXX Co uf 
por angu eit yo tae aj. Aetov") Ji dfg 
méTW , utya. 9j Omaipoess vo adfael Tuc 
4»e97dU nac, 

OroaaruTor, Ov uóyor; Cnci, T iuga: 
tun Cbar 9 x, ec apum las moA- 
à clay mapiensDacuc, Els dV à 7 G2aw 
Sil ovy op£ip pd ino iz do lo, i 2v 
neg: ug! d cl Jhuunacías dyagwpU- 
v&( 786 aÜAxge : xol mor xg] C» Gui 
mi; aveieac uoi, ayatauy mecs tpe "luya- 
uar. TE xdi GaU Su 0 utas didxex] 

Towvs E 


PSALMVM IV 


65 

Illi fant fa&orum , hi propofitorum füuccef- CATA- 
fus. Cum inuocarem, inquit, exaudiuit me». bd 2e "a 
Nomen inuocationis arcanam quamdá vim Jnwecario- 
habet. Quoniam inuocatio eft virtutis cuiuf- alc 
dam przítantioris, per probos mores occulta 
quzdam attratio adductiod;.Siquidem Gen- 
tiles incantationibus atq; inuocationibus quaf- 
dam ad fe prauorum fpirituurh virtutes at- 
trahebant; quin & ipfis eorum perfonis, cum 
iifdem conuerfando,vim inferebant. Huiuf- 
cemodi autem fpiritus etiam quibufdam fa- 
crificiis & oraculorum commoditatibus al- 
liciebantur. Nobis veró Chrifti nomen inuo- 
cantibus, illa quidem abrogata funt & aboli- 
ta: fed proba mens fufficit ad diuinum fauo- 
rem ad fe attrahendum. Sic etiam Pauid in- 
uocabat Dominum , non incantando, neque 
vilibus quibufdam facrificiis fupernum auxi- 
lium extorquendo, fed moribus deiformibus 
Dominum ad fe alliciendo. Talis erat etiam 
Samuel Propheta. Nam & Samucl, inquit , Pál. 58,6. 
Propheta inter eos qui inuocabant ipfum. 

Hac autem inuocatio;haud in lingua verbif- ewe 
ve fita eft; fcd in cordis motionibus. Nam & Mh ira.(ed 
ego , inquit, innocabam. Deus autem quid » ^"^ 
Num verbis ipnuocatioriis attendit ? nequa- 

quam : fed exaudiuit iuftitiam meam. Nam 

propt ejt Dominus inuocantibus eum in e- VC14a,1 
ritate. Non enim omnis qui dicit mibi, Da- Mac7,at 
mine , Domine, intrabit in regnum calorum : 

f(4 qui facit voluntatem Patris mei:fiquidem 

perfe&i eft dicere, Domine,quando opera cor- 
refpondent. 

Cv Ri1LLI. Ábfurdum eft ülentio fuppri- Bewfeia 
mere bencficij rationem : propter quod in fileda-. 
Euangeliis nouem illi leprofi reprehenduntur. 1,7, 5. 
Vel itaq; admiratut, diuinam munificentiam 
tanto temporis fpatio poftulata nondum im- 
pleffe ; vel certà docet , fe non tam filendo, 
quàm inuocando falutem confecutum. Hinc 
etiam declaratur , magnum emolumentum 
adferre affiduam orationem. 

Tusoponzri. Non folüm,inquit, à peri- 
culis eripuifti ; verüm etiam in loco valde li- 
bero conílituifti: Solet autem vniuerforum pra 
Deus permittere quidem , vt fan&is viris res acidant. 
aduerfe accidant;poft probationem veró pra'- 
coniis celebrare athletas: quin etiatn ih ipfis 
tentationibus omnem animi confolationena 
adferre; ld etiam hoc loco docet magnus 
j Dauid, 


66 


cATx-.— Dauid, dicens: Quoniam in ip(isafflidioni- 
Pava, Dus tuà ope, animique confolatione perfrui- 
tus fum.Iftiufmodi etiam eftid quod ab vni- 
uerforum Deo ad Apoftolum di&um eft: 
1.Cor12, Sufficit tibi gratia mea. Nam virtus mea in 
* infirmitate perficitur.Ceterim hic iuftus non 
capit orandi fatictatem, fed perfeuerat. 
CunxsosroMr. Non dixit, Tranftulifti tri- 
bulationes,neque tentationes füftulifti ,fed,il- 
las confiftere permififti,& dilatafti mihi.Hinc 
Dese. €ninf maxime Dei artificium demonftratur, 
m?* quódnon folüm füblatis, verüm etiam rema- 


hentibus 
iribulatie. pentibus tribulationibus,mulram przbeat de- 


2 fia. lectationem. Nam hoc & Dei potentiam de- 
"^ clarat, & afflidtos cfficit prudentiores : cüm 
latitudo fiue relaxatio tribulatum animum 
foletur; atque tribulatio ipfum non refoluat, 
Dilae- | fcd coh(tringat corpeícentem. Atqui quomo- 
Rs Louny do in tribulatione exiftat dilatatio ? Sicut in 
b". camino trium puerorum , ficut in lacu leo- 
num, Nam & camino valdé fuccenfo;& feris 
minime fübmoctis ; viri iufti magná fuauitate 
animi fruebantur. Liceat etiam alio modo 
latitudinem illam intelligere; vt quando ani- 
mus tentationibus affli&us , à paffionibus li- 

beratur, 
ErvspEM. Atqui, cur poftquam ex- 
auditus eft,dicit Miferere mei, fi à miferiis & 
Cw  anguítia fuerit liberatus? Quia nimirum, 
tandi" quód homo effet , & anxius fit de futuro; 
precandum. ne inftantes tenrationes ac tribulationes om- 
nino ei przualeant,dilatari poftulat,& ea qua: 
triftitias anguftiamQue creant , pertranfire. 
Diffolue , inquit , agonem meum , & da pe- 
nitus liberari. Vt autem ex Apoftoli quo- 
que dodrina diícas , quomodo ex tribulatio- 
ne dilatatio exiftat, audi Paulum eius fru- 
ftom. 5,5. Qum recenfentem .. Tribulatio , inquit, p- 
reca tientiam operatur , patientia verb probatio- 
8e. — mem, probatio vero fpem ; [pes autem non 
confundit . Verüm fi hzc cfficiat tribulatio, 
Intribule- quomodo Dauid hanc deprecatur? Q uia ni- 
mesh mirum, fi quisineam incidit,oportet quidem 
sed , ipfam philofophiz argumentum , & virtutis 
incrementum efficere : verumtamen fibi ipfi 
fidere, infaniz eft & temeritatis : quare meri- 
tó hanc Dauid deprecatur, licet cüm incide- 
rit, in ipfa perfeuerare debeat, donec à Deo 
transferatur. Tres autem Apoftolus no- 
bis voluptates ex hac ait procreati ; fcilicct 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


AvaCio Aran O n & ila; 3 924m f of 
Eamus jas Q unas ufa, dmi au- 
eu. Toi 601 T0 Vzg2. TÀ iE T Dy eve jc 
3 A*óssPur eipydgor* — Apte ow 8 ydejt 
Uu 8 53 dusauic uu éo dwela mestar. 
OV Agubas] JV o J'ixcuO xdeyr eos s 
aic, à. Eanydy. 

XrizoxrOMOr,OUx Crt;mprao« Tat 
SAbleceJi dréiAse r8 c reiepr udc, dA» a - 
Quac icdva, Q ind ruude uci To 23 0 ud. 
aavor 78. Qui wir udoueu dense"), ix. 
€ Tt mapirioyxeiy Tic Sos]es ubvor, d d 
xj 6» Tt] dpusaiy üuTi). qoo mupies ? 
pascha, TÀG Q * 9v d'ebrum 3 loud), x 
tuc iurinórmxc QiNosoparriogu, ipyal tray , 
Ürxv €) dUpusevoin v Sa uuDupárn ? 920 
Copfplu "uà, 9j $ 9a ui enhn), 
evas QE yum. Tau Tlw paluudiouy . Kaj adig 
al à 9Af|4 form mAaTvo ubc , Qc à 1 
xo uve TÀ) ce1av 7raíd av , acce fol Mdxxo 
vjJ. 2abrtey. Tilcm 59 vauive 0 00d est dya- 
"foudp/ne, wa) TjJ. Selon x dpud ow , oi 
Ó fxascs 7T6NNia d7rhAguor ^ Became. Ea JA 
4 irtedoc dpoywekar ehreiv Jc 0m aoo T. 
aveogo y) 32 Gotdyin 8 uz, TJ md 
dua mra. 

Tot ArTO rr. Tí 5 Qnoi 42! m) eio. 
xsdilia, olwrelpngór us, € dcmp9ouion T dA. 
ondtray Q. 4 dÜuuias; Un ales Ge di», 9 
ePejC T) juVoy dioyavidhr , p dx istíot dfa- 
maroc Éonxeudpay 7 vreegepdl v; T 9x- 
deor 2 arua abréiray, X) auro M T 
qoomxa T dxyid ron Q à a9uuías mA 
Sev, AUcón, e, T d»ydsa e; Jc TurnAde 
dmaNayluiay. Yva di pa 6 Ya) 4 Ya. 
sv/uxii; d)dteaxaAe ; rdc» varo SA 
dto nea iri?), dicor aumd YlavAu 3 xap- 
rr uri Moorr Bo. H' A Sie, Qnolr, 
vro ovo wore pydie 6) , » dV Nassuori dbxa- 
uli); à di dou Verida,, 5 d Drs S xg 
Quxu. AW d TUR SAÍd« xamt;- 
ydteraj, rdc duca suiTlw 0 ^ai; 
On ebria QAp dé uolo d qiAoS- 
Qiag xo Sow ; x9] ave) aperl Voridoow 
oi€lDa, ama, dV kavmu! , Yerovoias 
62i xg) Sedauc . duh dinaiec amd oraj 
(aUrlu à AaCid , € adj vov afbuminiora 
C» üwTi coeccxei xapmepéiv , Voc aj vas 
Dui magenta. Tpeic JV 6. A'rósoA (Qo vis 
Woods in aimo Myes vix mia , alil m 


Aum up. 


IN PSALMVM 


Ve psibo , wg) sl Joxiulai, i") vl i 

mida sif uoórmy dala , Tate Gi 
CiAcootd» 6 ee;tim, Ee jo * Ev SA 
Ui ruudc uot, E7re1d n 20 cia piaicougt 
usu 9x, ^o ua) o» mo red to eimi voU- 
et. OUx v »elugam, idty jo ri vous, 
v" ira. bes xegrizw, 9di 20 saC(z rd, 
do & dria elocust ped , quay, ii 6v pá- 
coa ri SM puc focal n. Otwrekgnoón ut uj 
,eicaycusor 7i vesadU yis umo, Ti MAG; 
ajo d iegicausime, pania) , GG s ox mip- 
M xg) Qiu, Naj, Quow , Un. xdy uela 
xgGplacuulp , Seri oixnpusi dxebjida ngy 
QiMauÜesrmlas* xdv ces aula) dytA Sono 
4 qiie aperiic noptluo, "orà dou, ewLout3u. 
Ka] cizduzuau 7 eoegnoyiic gu, ala di- 
xax cud uas , Gra Su. Tlic reo doy us. 
Ora wgj à Kopnau(Bje elonucó n , ted 
quil £i» cuwtopegr, aj eveonáLyal m8, 
Qno], xgj aj iAenpgoupa, coo. dyiCnoug ei 


umuócuuor Gra moy T X8, Td dp f- 
ga. 683 mt dwauógdya , X (& xa opluiuo a. 


Ovx dads d aj avesosoya] , dÀW aj x 
vóuoy i8 ópdpaj. Ka] Thrtc eiciy du); aj 
quí(g aiTSu) d TU Ow cpptzr] didovay, aj 
pà VA sd drarrín qo dul Youpi, üusoY 
e oxa^guj. 
— KrriAAOr. Ildc eicuxeuDlca, 6&- 
"rw , a ecu loa) yd ut «o4 o9ggA6; 9 xod 
1 Eddy dT) yesya adv] 2 78. olxreigr- 
các Hu, xg) e afova at augu, eiprrát oix sei— 
gnacv ut, xg) eiadxucón uov, à Toy dmt 
xdc caxdtoa) d , ere vc Cnr 
devo, iS$oorsas ovx. Gd tera] io 2) 
ap diac (uc wg ord? (Dióv opaMEiY 9 Aà- 
tow. Ei y qgy xaTZ. aya/(z cicuwouen bout 
avesoni/Earo, d. Gut, dédoues qdb4 T ui^ 
2orr Gy d wd) daalc evegom/ 24 ,G* xip- 
Jo vii; eesrdby is Che dud Qu. 
YEAAOT. Kd ulw tzwuaMeou- 
6 xeu, xg) eicuyoU Dn, T1 iv apyd2uy 
rréi ; O^n vo jd didtoxer 6 ww o4, (^ Je 
alCaAG. Aída Th) utjaMolvxíar, Q 
mi £y Doriow dryaoWeot Tic 8 Tues x2— 
Gwotuc , tn di maar vejzau an- 
GxD(o. Obww 59 mulas d iecsudi n 
arsp (Ov. To up ap pin vi) moMpior, 
75 d jd arneurin v ddpor. ép AQ 
Cxeiroic eine ua) , C» di mrt Cir 
va, evescdUyouaj, T aUra ad eio Q O xg" 
Tonuvsl 


I V. 


patientiam , & probationem , & fpem bo- 
norum futurorum. Hzc vtique Propheta fa- 
pienter expendens, dixit: I» tribulatione di- 
latafli mibi. Cüm ctim dixiffet: Exaudinit 
me Dtuiait etiam quonam modo exaudiue- 
tit. Non in diuitiis, has enim non petiuerat; 
neque vt inimicos füperaret,nam nec hoc ro- 
gauerat ; fed in tolerantia, inquit, exaudiuit 
me;quz fuit in media tribulatione. Miferere 
mei , d exaudi orationem meam, Quid dis? 
fuprà iuftitiz mentionem feceras , hic mifeti- 
cordiz ac miferationis. Certe, inquit , licet 
millies rc&é nos gefferimus, ex mifericordia 
tamen atque clementia exaudimtr ; licet ad 
ipfum virtutis culmen peruenerimus , à thi- 
fericordia faluamur. E exaudi orationem 
meam. luperiüs dixit,imitie mee; hic autem 
erationem meam. Sic etiam Cornelius exau- 
ditus fuit, quoniam hanc habuit patronam. 
Orationes tue , inquit , (» eleémofyna tua; 
aftenderunt in memoriam in con[pectu Dei . 
Opera enim & benefacta funt quz exaudiun- 
tur. Non fimpliciter autem orationes , fed 
quz fecundum legem Dei fiunt. Ecquznam 
funt hz ? quz nimirum poftulant ea qua 
Deum dare decet , & quz. non interpellant 
ipfum pro iis qua legibus eius aduerfantur. 
CyniLLi. Quomodo, cüm fe dixerit ex- 
auditum , audiri denuó poftulat? Vel certe 
tcmpus eft pro tempore: nempe pro, Mifer- 
tus es mei, & exaudifti me, didum eft, si/c- 
rere mei,c exaudi me. Velforté continenter 


67 


CATÉ-^ 
NA PA- 
1RV23Á. 


Per [slam 
Dei mife- 
ricordiam 
exaudimur 
ev falua- 
mur. 


A8.:10,4. 
Orarneoni 
Qo leemos 
[yna fru- 
wu. 


Etiam poff 
exandiio - 


audiri poftulat , quoniam qui pié viuere vO- pem oran- 
lunt, non poffunt non affidué in hac vita tri- ** 


bulationibus affici. Etíi itaque etiam fecun- 
düm omnia quz deprecatus fuerat exauditus 
fit, attamen fimul de futuro follicité metuc- 
bat: ideoque fimpliciter orabat , emolumen- 
tum orationis exploratum habens. 

PsELLr. Vérumtamen inuocauit Domi- 


num,& exauditus eft.Quid igitur iterüm po- Dweriam 


ftulat? Quoniam nempe aliud quidem dedit 4i. vo 


Dominus;aliud veró diftulit.Dedit magnani- 


e(xan- 


fiatim om- 


nia (imul 


mitatem & exultationem in fpe excifionis ty- 4^ 


ranni,vltimum autem tropzum adhuc diftu- 
lic, Necdum enim exercitus hoftium deletus 
eft. Pars quidem aduerfariorum fufa eft; pars 
veró manet adhuc refiftens & pugnans. in 
illis quidem exauditus fum; in his vcró exau- 
diri poftulo. Hzc etiam dicere poffit Domi. 

I z nus 


CATE- 
NAPA- 
T1RAVM, 
Chriliss 
atiam pe[t 
exanditio- 
pam adbuc 
erat. 
loan. 10, 
1s. 


MHominti 
carnales 
funt graui 
eiráco. 


68 


nus fecundüm nos natus. Nam & ille par- 
tim quidem exauditus eft à Patre ; partim ve- 
rb rogat exaudiri, Exauditus quidem eft, 
quando Lazarum refüfcitabat , atque alia mi- 
racula patrabat: rogat veró cxaudiri, pro aliis 
ouibus quz funt in alio ouili, vt & ipíz addu- 
cantur, & fiat vnum difperfarü ouile,& vnus 
paftor- Rogat etiam pro difcipulis;vt & ipfi v- 
num fint,fecundüm quod ipfe & Pater vnum 
funt. Rogat etiam pro crücifixoribus, vt non 
ftatuat illis hoc peccatum. Rogat, humanitus 
loquendo, ctiam pro morte: vt, fi fieri poffet; 
tranfeat ab eo calix . deindc fuam hac de to 
precationem , paternz. voluntati fubmittit , 
Ceterüm vbi Dauid hzc ad Deui depreca- 
tus eft,rurfus conuettitur ad cos qui in vanum 
ipfum oppugnabant, & ait: 


jy Fit HOMINVM VSQYEQVO GRAVI. 


tonpE?] Tugoponzrt. Hzc ait quafi ad il- 
los qui credebant , multitudine exercitus iu- 
ftum captum iri. Hzc autem fpes inanis & 
falfa eft. Vel fic: Ex iis quz mihi acciderunt, 
6 homines, diícite vniuerforü moderatorem; 
quomodo humana refpiciat, atque ftudiosé 
togantibus res petitas porrigat : atque inanes 
vetras cogitationes abiicientes , fcitote quo- 
niam mirificauit Dominus fan&um fuum. 
CunxsosroMi, Ceterüm confidera pru« 
dentiam Prophetz. Vbi enim priüs Dei po- 
tentiam,& facilitatem ac humanitatem often- 
derat,quód in tribulatione dilatet;deinde ma- 
litiam hominum expendens,& quafi pra an- 
guftia fuffocatus; ad ipfos fermonem conuer- 
tit, tantim.non dicens : Quia talem habetis 
Deum, tam bonum, tam benignum, tam po- 
tentem, exorbitaftis ad impietatem. Et obfer- 
ua monitionem , quantà fimul cum furore 
abundet bencuolentià. Quid enim ait? Fi/j 
bominum; v[quequo graui corde? Hzc verba 
funt valdé períltringentis , etiam à tempore. 
Si enim ab initio Dei beneficium non agno- 
fcere;culpa fit; qualem veniam mereatur,tan- 
to tempore ad veritatem czcutire ?. Quid 
autem eít graui corde» ? craffo corde, car- 
nales , terrz affixi, malitiam fc&antes , deli- 
ciis corrupti. Iftiufmodi enim eft homo car- 
nalis. Et vbi vitam illorum perftrinxit , fon. 


tem indicat impietatis : demonftrans hoc vel 


iaximé ipfis ad fublimiora documenta im- 
pedimento effe ; quód , cügi aurigz vicein 


EXPOSFTIO PATRVM GRAECORVM 


jade ofulpi poc wea Oy - Kdxé'voc à sui dye 
eias a| qa. T ma poor di Ó ciraj eiou- 
xudilaj. Eirfauca jp dyactouc ? Adfa- 
es, xg) 7 42a Suvuomupyheuc - dé) dV 
eicuxudilajai qii T riexv eoosGa my 7 cy 
afi iríga àyAj, diet xdxalya Vansusaobliu, 
d lót 3 in 7 Jpn uber, 
Vra oir, Arad £j 64 T o or, a 
umo) dy dnx und X mgictrugw, Aé)?) 
Xx qb; vjJ cavesadyzur, ta. uà eon TéTw£ 
dADptiar, &EVra, ad oesmurmeos Q abi TE 
Suve'ss, ya, €i d'uvaov , rapi Un on! dur 
T) worheio. Cg cl) qjbA TuTw dno ru 
mure xg(aMierdw| ÜuMjuemn, Tajma 
«vega UE dudpoc 10e9c 3 i36 AaCIJ, duSie 
vesc muc d font auro! moAuürrus Von- 
&péqx)), xa] Qnow* 

y. T101 Axeràünüx £ü£ nOTR BA- 
PIKAPAI01; ] OroanrHTOr, Tajmm ax 
«2e9t Té c ms docuyac , "MU cess in 
Ty d huuey, &vm d Voriz uaioa, wa) 1 
d 620, hi mec in Ty) eic ipa gefjonubay 
pat Ovii à. aj J'egrmi v). Ao TY eyvTum, . 
Ümuc iQopá "mi. dy eoomrd , wg] mi; nue 
Ad anesoin Tue aivkojc 0peA, xs) mif 
uto(aluc QU Ny jugo c erop pidan rd v 
En iQuvud euet we1 D ? avv dud , 

Xrrzozrowor, A? Sia sl) ow. 
ev 18 «vesorre, Acizae 29 telniegs T& Sd 
tli) ion , € và dÜpfi ovo Y) Qi ayer, 
&n é& S0v]4 marmuer ,| a davon y cll 
dy dress woxíar, C dartp Savoy ddpoc 
Yad 4 dÜvules , pir] $ 205ev vesc writ, 
pugrovane Moyus Un Toi Qv Cxormic vit, rue 
angor , nuc Quales , rue A'uvany, 
c EuxeiAgm «vescdciGear, Kalfea? aa- 
estan, acbon, i? uui Ap] xg) v avepen- 
vyetaz, Tí ydp qo; Y'iol dy 'esimuy fone 7608 
Bapuxapdioi , E'vrat 9u aq6d ea 621 xaSu- 
"loud Q oro 18 efie, El 99 To GE apu 
tà suvidéiy T8. 6 3 dUipoacias €juDauaz, 
"Ras Vyor av [roiluo (9 ub es mira veo 
? dAilcias vtAuauy; vi 94 62 aguxdp- 
dor, sra zyuxa pd ior, ga pxixol 78 9 ampoomAto- 
pUyon, xgxias d'ialporrae , 9 1d vmraleiau ga 
(Gro gdpoi. ro Gc 99 0 rupxixoe dySer- 
aO». Kaj df andy àuT]d 3 oiov, deban 
vl) mryl) «sc devGelac * dnd $n ua- 
Jugu TÉTO bd: T) «vejc TU duyugla àu- 
wA iumod ior T3 U-]nAa , Ón mióxu TuEn 

iz. 


IN PSALMVM 


Varum 3 loy , à amies ror ror T 
Welaic, dNN ao d^ ag) iuri xo(aipr) 
ues wg) dior mftesui ml) adpa gj 
puer por ipyaGeX, , 9 dV evygliua)) vul 
— fapomi'as 0j. d dp mualze qopsio, Ti &v 

d'hermay xpluo zoieit clu) xapd'iaw , Bie 
Suus oC , xg] vo ave9c undi 7 GrruóSu 
xé2fira), 

VrxxAA1OY. T to) a S'esimuy , 6 ud 
-— m6 haga) «Xe Qegenud c eipicir , óc y) EA- 
Putaw £9 Gy Tic A yaudv. Ene dà 9er 78 
ewrhieoc aptculuoi , moXMtY aenaaiaor- 
(c; q8 aiSesimru , là aliia, BuAtcorraj 
didi 5 ie 9 alere , x d- 
mÀac Atgpudpar auNaxie udy ajSosns 
xphuantorre ,. OU. Dre 28. xz) o1 T8 
aures aeitegnc a eit To , tjr avSesó ru 
üuroy óopd(ac(, Vrel DteTay  ELucias 
Ídtue lur wg) xekon moii , 9n uoc aj- 
Sesizra 62. Xpl rovus v&To xaÜo^u 2uai- 
exei , n n dileezr (O* avesomoeía , 9 
pA oi doi eveysusopdtorray , im Hine 
Pg yita] , o T0-. E) eia 9wol iet; E 
tjo) U|ígeo , 0j«60e dà cie. deseri "eror 
exei, O ni diwilum ig, 9nea oi df ma- 
Acl, £X erar xao miostra), oe T9* A. 
Sem Q xclun coladc xveys. 

AxaxrAMOr, E xgj dry vo dr9og. 
m» 2uuGdies , xa9d. VzriogGa A'gróso- 
AQ», Atyur* O' esr, drSegrmos &x fc 
xuixós , 6 ddUnesé. dySesrmc à xveoc e 
searü. oloc à xoixóc, To roi ol xolxol xg) 
ojo; 0 VrsedriO , uiri Q. oí Cruepaioi, 
Ildow di Q dme 4d 39 evescoseet nd -. 
yaj* On iuvya euet xueJot ov 0ciov üurd , 
rmotetray, dq oí xaT m) y6iesr tol 
sj arÜesauw evescrarvorra; $poos ayS'esi- 
aw moguj Tb 29 dva] Un (Qua stct 
x/e1 (By viv few dud , dien Eod. Ed etpe 
di «8 Aou) , trei Jusara] 0 auroc OQ 
&y elegi, dy jc dr esa , $)) xaT TY 
af Ses moy xyoixor" utra aA uy d , Üorep 
x dduuary , Linda d dylesi7ru, xat 
m» dyOgpmwy v tzwedror, Otro Ót oi 
q2 dylesisus x?! vo d &rtesy , dt qol vvy- 
geírorme 78 en. ie noix C aponapdte, 4. 
Auc Aiooirso Q dgacrdr Me Guoma, x) Un- 
26i m 4452 Or. 
YrAAor. Erpemmóctom 0 A9 v, 

eg] olor óredugmóe. Moro) ydp vero 


I V. 69 


animus fuftineat, non continet equum fteno, carz- 
fed ipfemet ab alio tra&us deiicitur: & cüm F^ "^7 
debuiffet carni alas anne&ere , & füblimem " 
efficere;ipfemet grauiffimo peccatorum pon- 

dere attrahitur. Quid igitur cor leue redde- gi 7i 
re valet ? Vita admirabilis , & ad nihil eo- 
rum quz hic funt, propenfüm effe. 

GrnuNapir. Illud Fí/j bomimum, putabit 
aliquis periphrafticé didum, vti mos cft Grae- 

tantur ^. 
cis dicere, Filij Achiuorum. Alij veró à Salua- libe bom 
tore fumpto exordio , qui multis locis Filius "" 
hominis nuncupatus-eft , rationem etiam in- 
ueftigare volent de ceteris hominibus , qui 
non abíoluté fzpenumeró dicuntur filij ho- 
minum nuncupati. Verumenimueró quoad 
Saluatorenr,haudquaquam fuerit circumfcri- 
prio,cüm Filius hominis nominatur, vt cüm 
dicitur: Pefeffatem dedit ei etiam iudicium Ioan. 5, 
faceres quia Filius homini eff. aque hoc in *^ 
genere fciendum eft ; quód appellatio homi- 
nis,quando quidem de fanis enunciatur ; ad 
vituperium fumitur , vt in illo: Ege dixi D pl. 11,6. 
eflis e fil Excelfi : vos autem ficut homines 
moriemini. quando veró peccatores pecora 
& beftiz vocantur; tunc in laudem ponitur, 
iuxta illud : Hemimes x iumenta faluabit pgi. y, 8. 
Domine. 

AnoNtMr. Liceat etiam duplicem homi- some du- 
nem accipere; quemadmodum accepit Apo- ^** 
ftolus,dicens: Primus bomo de terra terrenus: *- Cor 15 
fecundus bomo eft * Dominus de celo. Qua- * Tv "u 
lis terrenus,tales c terreni; c qualis celefpa, pet ifi. 
tales C calefles.. Quin etiam rurfus , cim 
przcipiatur fciri : Quoniam mirificauit Domi- 
hus fanctum fuum quzretur quomodo hi qui 
in malo funt filij hominum, przcipiantur fa. 
cere opus hominum ? fiquidem noffe , 4ue- 
niam wirificauit Domin (antium [uumyfan- 

&orum cft. Facilis cft huius rei folutio: quan- 
doquidem fieri poteft , vt idem qui in ma- 

lis erat filius hominis , fecundüm hominem qw fne. 
terrenum exiftat ; at conperías (quod haud ^ 5e» " 
impoffibile eft) euadat in filium hominis , fe- » csi 
cundüm hominem czleftem. Hi autem filij ' S 
hominum iuxta fecundum, quatenus funt fi- 

lij de terra terreni, & graüi corde; merità di- 

ci poffint & diligere vanitatem , & quarere 
mendacium. | 

Psgrrr. Hic fermo eft adhortatorius, 

& quafi exprobratorius. Nam tantüm-non 
15; dicit: 


lena ved- 


dat. 


^QÓ EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


cxrE-. dicit: O qui ad vana dumtaxat effuíi eítis, & 

i nd humanis cogitationbus ducimini : diuinum 
veró quidpiam fapere neque valentes , neque 
cupientes. Quin & fecundüm alium fenfum, 
fermo hic increpatoriuseft. q. d... Cur, cüm 
fitis homines , & noftram naturam circum- 
feratis ; in ferarum inimanitatem mutati 
eftis ? Magis proprié veró ad Abfalomum 
di&um e(t , quàd , cim effet filius hominis, 
contra genitorem fuum immanitate fuerit 
feriná. 

4. Er scrrore QVONIAM MiRIFICAVIT.] 
Tuzoponzri. Non enim fimpliciter ex ca- 
lamiratibus quz mihi acciderunt , liberauit 
me: fed etiam illuftrem & clarum, per vi&o- 
riam me reddidit. Hoc enim dicit: Mirifíca- 
wit, & affidué pergit meas preces admittere. 
Sanctum verà ruríus hic , id eft innocentem, 
pofuit,& qui nullum contra inimicos crimen 

(A ai admiferit; fed ab ipfis iniurià affeQtus fit. Gra- 
crée. — ui corde infideles meritó nominauit, tam- 
quam ad Deum nolentes refpicere, atque di- 
uinas gubernationes cernere , ex metaphora 
illorum qui per temulentiam , ex vaporibus 
inferna furfum afcendentibus, capite grauan- 
tur , & claudere oculos coguntur , atque eos 
aperire nequeunt. 
Cunvsosrowr.. Alius interpres ait: Sed 
Jitoté quóniam miri ficauit Dominus fanctum 
fuum. | Vide fapientiam Prophetz, qui ipfos 
inducit , femetipfum in medium adferens. 
Ego feruus fum, inquit, Dei veri. ex me igitur 
difcite eius potentiam ac curam. Propheta 
enim homines ad Dei notitiam perducit: 
Prowidew- partitn quidem cx creaturis ( vt quando de 
-——- prouidentia eius differit) partim veró etiam 
o gj de Dei feruis fermonem mouct. Vna itaque 
fs. via ad Dei notitiam eft per creaturas ; altera 
veró , eaque manifeftior , elt per feruos cius 
virtute confpicuos. Quare etiam hic Prophe- 
ta, ab his quz fanis eueniunt , inducit eos 
qui in prauitate viuunt,dicens: ££ fcitete quo- 
niam mirificauit Dominus fautium fuum, 
id eft, mirabilem reddidit, & illuftrem,ac cla- 
rum. Et Scriptura plena eft exemplis. Domi- 
nus exaudiet me,&c. Vbi dixit: Quoniam mi- 
rificauit Dominus (antium fuum, nion ibi fti- 
tit, verüm etiam aliud fauoris genus recenfet: 
quód nimirum affidué Deum habeat adiuto- 
rcm & commilitonem, Non cnim femel aut 


Qnow: d eA TÀ ud Qua XA 2m UTR dyllosi. 
7x3 émojauc Uma oupor: Sov dé m pep. 
viu, sm duuvfrrc, uorrt 9vAliaurTK, E'cz 
Jt xg) d vawmrmxóc 0 A65oc xa" tikegy 6. 
yolgaz Aid 51 3. dvÜesema rmt n9 T utTkegy 
QUow drtyxd, duoi, eic 7 79 Snekav pani- 
CAs9rmi dejó ma , 1 dfereo d aede vy 
A'GtosaA dps &ipr.) , n sos avDesemre fiui 
VQ emm 
a. 


à", Kai rNOTE OTÍ FOATMAZTOZE.] 
firOAarHrOr, OU 53 dzAd cut T]d vega. 
mrucdy VAsbÜtesos cuuqoedv, d'0.d. Q m 
extari, v E G2eaTor, Afd. T vix gros, 
Téro dp £210 ila uastoct, v Foi] dim. 
rixd'c uc iua Pthode d'tyblp (o. Oy 
Jt zrdJuv (aU Ou , dyri' 3 ddoy vileoes, 
€ ? Jo Town 1c aoi ac dw. Uo 
wj] Sd wp yov. Bagunta pdiou, dY vc dri ig 
Cixovut roug oc ay [DAkzremw vesc vy 
wx ÜtAorar , ij T6 Delare oixoro das ui BDuAo- 
tos ópdr , Cx utttoegic T) Nav me 
oirog/wsyias Bapuuotdpiam Y xspaMu) cx 
xa TtsSyy ds on deri y uve Tus 
6t9u uiis dyaryxgl oppor , eg] arorydo u- 
TECH d'usautvar, 

XrrzozroMor. E'mege ipulwsUric 2$. 
A: A09 rd mi Un iSuvpuaisort xvex e 
TOY Gcw0v duré , 14 eoqias eregtitu , 7ro9w 
&uric Cra , favror Cie poo» oanOis, 
Ey9 d8A& eiui , Qno , T6 2v TE dAmSoUc 
dm iB sy ua Svr durd. alu) duuajur xg) 
slo wnd'sugrias, AA )9 0 vesti eic 9vo- 
yrocías víc dyes mou, , sm1i ply aro 2 
xn7 dry (Uruv «fe4 vit emesvolas dnd. dfa 
Dtyera)) xivei d C vov ard 2] d Moy durd 
Abjos. Mim Toifuw ódUc «ves Svryrucias, 
5/9 vi] xncuavur* &ricg di, 9 xa] cutt- 
Sfea , 1 J/d vy) duAr aurd. T). Graph, 
Aib x2) 6 eoesQirmo GE Sao vL ei TG 
d*yíots »tvoutvan, €ra^À vc Cy 7o nea Cd y- 
(ec, Mouy- Ka] am in iGuvpudguos x/- 
€» v»v Giov. dud , muti , Quvjasiy 
Uminctr , ÉXíonuo , Aguaes, ^ Ka] z29i- 
p 9 3e20h 77 aSaderyucmu Kvex e 
eiuxoUctra| uou , xg) à Wc. CUT Dn 
iSuvpzsuct xJex(By» iv nor durd , 9x 
igura] utyes Tru , da xg) ires» dUn- 
Utefac MoA ed Qe, m? dm cem ovp 
M9 vor wg) Donor sor Sor. Ov 29 dat à 

àx, 


—— 


IN PSALMVM IV: 


de 56 2 tegit T&(o tbi, da d'mxal o quas; 
ial àuvov xad dp. 

QrirzNorz, O' «eiQirmt qii v8 Xo4- 
95 diduox] Muac, Oc £2w dn»; env. 
Aunt dl Q db) srarmic oría d'iditexidaj 
hu. 

YrAAOY, Ola: b albmi d aj ha6ó 
12m , X, 6 vorroc, O' uA ard 2]. colon 

cst tsSone A Ge 9, i Ji ell 
vy xdvus GB , € dfg 0 x? opa Sfi 
evt, To! mpl oniudp o. Apo di igav- 
pats d'yauy To Sud .O' QD Um T 207 h- 
oua ajaDu Uoc , wa) Pamelar dEuleic, 
ó Ji 49. 9 eesa^ diua oe 3 dpytuaxo xa- 


SyAdv ÜQn , É cuS Adone durd 4 ducas 


gatauAkr. Tro v, quow 0 T Yiosa] rac, 
Ón pa «esarta vy xdvora , nM m- 
amines 6 Soc, v otia Agi v üvrl T ees- 
Cr arb aoi, — Kaj poris 78 Jp) NGio- 
euAda xarateormuT: , TU Ji iud xedri 
avescré9 rmi avesooieici mm. E] 50 9j un- 
gu, » Paoguzia Wpeyigaj, xd] » Vrastisuas 
xgTaAUTa , d2Ad x/gi Ov cleusalotroj 
pu, eo sol vate jt ht eec moy, o j 

& Dado ya ygjauc dyio, € Bid axdc ? m- 
giat durd. ^gi» df guuGeprür , »e) oic dA. 
Aopí2ou d'usdyti, v5 i48 rond veio, 
xd TÀ Sia SuvjugTupynzas pugtitAt, lu 
v6 aJ uoi gg] vov 7raida xo.Svoováze , wg) 
d'eogdy/e ^ enesa dolis ereosat?). Ta/(a ng] 
&vorrót A&G)d Up darysaaMois quaírs E'zrei- 
di 33 Erro) Qus Gurt! qoo) d yup ydp 
Aavtp éx sad iw tit Tcv suvedy ipnpat ; y) 
ddoeptophrt mU xveja suada, vul srdam 
d'yjejuxii véíeec dinitepyd Te i2) voe- 
páni , h doxes; , Quow , Un 9 daa, npn 
e bgnghion, ni» muries iue , t9) e bg 


sod api n ehou, 9) d'adua 2eoaivag doy yi 


Jum; A9. i ad TA Bo aj eL Lugó ames] 


pires dilEuwro ,. O! d avri; quow , O'n 
G'SaxaMeou Toy ararleg uu , x2] dNoy 
eDoxx?urror 7riu]d. O'pác 06 ng] 6 T8 
Xezs cuuCiez C") do*. KVexGe eiouxacs- 
Taj ux, 

í.OrrIzEZOE,KA]| MH AMAP- 
rai sir] OroAnrHToOor, Á»a- 
ya éirá, Quos, wg] d worteahveme, muc ad ient 
Dy iorasigupd pou, dUnptesui as Gegytc* 
dd ju dum said vo saxo» , vreítdy x2) 


Td; dou areis poi ;oh, dire orar xj davGiprms Qépt)). Td 59 vurarzíor avegeint muéiv, 
delicet 


7I 
bis, aut etiam ter hoc facit; fed affiduó, in 
quit, fi ipfum inuocemus. 

OniózNrs. Propheta nos de Chrifto do- 
cet ; qui eft verus fan&tus. Poffümus autem 
hoc etiam intelligere de omni fan&o. 

PsErir. San&us quoque tam fenfibilis , 
quàm intelligibilis , Dauid appellari poffit : 
cüm ílle quidem ex diuinis operibus Deo de- 
dicatus fit ; hic veró etiam naturá fan&us ex- 
fi(tat, & per natiuitatem fecundüm carnem 
Patri confecratus fit. Vterque à Deo fa&us 
eft admirabilis. Ille quidem dum de poft fce- 
tantibus acceptus ; & regno dignus eft habi- 


tus : hic veró, dum per id quod affumpfir fer- re 


7 cATE- 


NA PA- 
TRVM, 


uomodo 
Led 
Deo miri- 

-—s 


pentem , mali originem ; fuitulit , & inuifum fwerir. 


cius caput confregit. Scitote igitur, inquit fi- 
lius Ieffe; quoniam cüm eflem paftor ouium, 
Deus me regem fecit; & loco ouium, paíto- 
rem me vocauit populorum . Et cüm hoc 
fciatis ; Abfalomum quidem defpicite, & ro- 
bori meo adie&ti, reconciliemini. Etfi enini 
necdum defe&io fit abolita ; neque rebellio 
diffolutá; tamen Dominus exaudiet me, cüm 
clamauero ad eum. Nam qui oleo fando vn- 
xit me , ac populum fuum hereditarium tra- 
didit mihi gubernandum ; & extraneas po- 
teftates füb mca. manu inclinauit ; & diuina 
myfteria mirabiliter operatus eft; ipfe etiam 
mihi filium fübiicier,& füpplicantis exaudiet 
orationem, Hsc ctiam fpiritalis Dauid in 
Euangeliis ait: cüm nempe plurimi ipfum 
quafi condemnatum irridebant , dum iner- 
mis ad crucem ducebatur fine fatellitio fuo 
Dominus fabaoth, & vniuerfi ordiriis angeli- 
ci creator ac du&or : 7/4» putas, inquit, quia 
non poffam modb rogare Patrem ineum , c 
exhibebit onibi plus quàm duodecim legiones 
c/ngelerum? verüm ea quz de nie predicta 
funt,finem non fortirentur. Idem vetó dicit: 
Quoniarn rogabo Patrem , c alium paracle- 


Matth.16, 
$3». 


Ioin.t4, 


tum mittet .. Vides quomodo etiam Chrifto ' 


conueniat illud : Dominus exandiet rne. 

f- IRASCIMINI, ET NOLITE PECCARE.] 
T usoponzrti. Indignaminijinquit, & irafci- 
mini ; videntes eos qui in vos iniufté infurre- 
xerunt, felices effe: verüm nolite malum ma- 
lo cumulare, tentantes aliis perfuadere, quód 
oinnia fine ordine atque fortuitó fetantur . 
Horum enim contrarium facere oportet vi- 


Nanindi- 
gnari debe- 
mwa ob. fe- 
licitatem 
impfobo- 
fum. 


Li 


Ee EXPOSITIO PATRYVM GRAECORVM 


catr- 'delicet vt homines peccatorum quz interdiu — 9 ud ^ukezc jiodan d ad Td ov, qat 
rav, Pitrant,à (eipfis no&tu poenas exigant. üyéc virtap uic dU 9'uwas claregvreim. 
Cunysosrour. Quoniam ad Dei rioti- Xmozrowot. ET Wmp vesc 9xo- 
tiam illos addu&urus crat , animos primürn — 5rvziay pM] àwrác yetegyaryén , doraA- 
ab zgritudinibus liberat. Vita namque corru-— Az'7*j «»eénes 1l) Jvyli 7f) vomnud.. 
ptà, impedimento eft difciplinz dogmatum — we. Kd 59 fioc dt Supidy Qv , xa? uua 
fublimiorum.Q iare dicit: traftimiini, noli- 9 39 dv Soyudmus dueiGelas id). 
"tg te peccare. Haud iram € mediocollit(ad mul« — Aió $wen*.— O py , no) i darme, 
" taenim vtilis eft) ncque excandefcentiam ex- Ov là àpyli) asaipéll ( 2ehaiu Oy 58 ames. 
ftirpat (quoniam vtilis eft aduerfus iniurio- — 72A ) 643 sv Supy dxxasf] ( € 59 dge- 
fos ac negligentes: ) fed iniquam iram , & ir- — uu x?! 74) dd maro, x; TJ. pa Deum, 
Ir í»o rationabilem furorem. Irafcimini, inquit, c» — ^a «là ddiwor plus x) aiv dAosoy Ov- 
pur nolite peccare. Fieri enim poteft, vt quis ira- Mi, O' pyiteot, "e » X2j Ui duy pam, 
fcatur, & non peccet: quando nimirum iuftlé | E JU 43 dpaproven ipyLidyor $us 
A891), hoc facimus, v. ficut PaulusElymzfüccen- — dutzi»e v8 o moidadp , ck Dei Q d E. 
fait, & Petrus Ananiz & Sipphirz. Illeau- — Apa ipo ion, C  TMreoc A'varía ng Xa7r- 
tem peccat irafcendo , qui fe ipfum vlcifci- qeipn. Excioc di dfi éppL dp Qu, 
tur: qui verà id facit vralios corrigat, hic — 9 sawzoy ddmidv* 8 d$ Ji i rien dwpSdr, 
omnino eft manfuetus; quandoquidem quo- u1(O» aaí muc Eziv Watesireoot , Url ug) o 
quc Deus, cüm dicitur irafci, non id facit (e — 9wx , teda? 2ymrarópyitiay, dy. iav. 


* 


ipfum vlcifcendo, fed alios corrigendo. TU duas TR Trid , &NV Wut dioplla 
PsELLt. lis qui adhuc fub lege erant,legis | d». 
Lex Euas- dator Dominus ex lege loquitur: zraftimini, YrAAO: En Vm) vous Yer i 


p inquit, c solite peccare. Lex veró Euange- vdps à w/euos 6 8 vipte dori 93$yyra 8 
pue lica prima quoque prauorum actuum prin- O'pyiC e, quoi, xd) 1 duaprírem. O' ud 
Matth. y Cipia e medio tollit. ait enim : Non concapi- 29 Day unà; Yo Or xg) dc. ap ydo dl 
- HL fees& 2 Nen irafceris.lex veró Moyfaica: Ne. nep esum aiupii. Mà Ente 
i ini: maechaberis , non occides. Principium enim — 20, €nai , xgj jh ópyidtow $ Ji Mucu,.. 
a fola pec adulterij quidem cft concupifcentia ; homi. x26 OV uprysozeit, ux QovsUa eic, A'pyd o9 
vna" Cidij veró ira. Nunc autem non fines folüm, Mpreias LÓp. 3 Eanllupia , ord JY dp. 
verüm etiam principia caftigantur : tunc ve-.— A?Ad suZ uJp & dl sion uiro», 20d wg) aj 
1Ó fi quis concupifcebat & irafcebatur , non ap xa] e» Vinnpiauc eor o0 di en 59v 
condemnabatur; fed qui moechabatur & oc- UY mc, 7 Op 6p (O9 tore io, 9d 
cidebat. Hoc ipfüm vtique Dominus ctiam Mgi deos wa) Sera aver. "Tuo ud àu.. 
ludzis ait: Irafcimini, e nolite peccare.Nam 70 Gic Yud aíoit 0 x/eibs quow- O' piti 
quàd illud quidem lex permittit, hoc veró ^ d Zprévers- Tà 4A 52 6 vóggc ovy yapéi, 
non; lapis vobis fa&us eft offenfionis,& petra y dtux niri, Aot Uus» Vefiu tro esc- 
Ícandali; irà tenus motum fiftite. winner Qe » *9) eres exasdu Au, Mixers 
Qva piciris IN CORDIBVS VESTRIS.] — Ó0»86 he zivnaw eom. 
Nexemm- Ll HEODORETI. Quandoquidem no&urnum. A AETETE EN TAIZ KAPAIAIZ 
m tempus ab externis tumultibus liberum,mul-. x «ox, ] 9:o^arnuror. Eced 
tam cogitationibus przbet quietem ; merità — 29 ó vvxmtegie xouedc Tj. tav SopuGar 
ih hoc inquirere in ea quz interdiu di&a, vel — dora o, moa papier Tolg 2o- 
patrata funt, przcepit, & compunctionis re- 2p; Yovxíar , €ixóvut C» To/TQ Thu 
mcdio vulnera curare iuflic. | Vel hoc ait: — &Zerxor. zoieia, e»ecotratt Tp) Co vui- 
vt, quamuis iram conceperitis , irritam feu — pa AsoopApow, à ear GA v , x2) T Tii 
caífam illam reddatis , per compunétionem * agzuriEsoc Qapuzo 3 req uox muea- 
tempore quietis. Hoc enim fibi vult illud: Uem &ouo9 mot», H' s&ro qnom, 9n xd* 
In cubilibus veftris compungimini. idi£as ol) ópylid , dasega(oy dmvpiia- 
m, 7j Gr iovyla rg). Tüm ydp fox , Ca Tadc woírtie Gu xglgrime. 
X^ 





"x IN PSALMVM IV. 73 


Xmzozrowor, Ti £5 7» eipsubos ——— CuRvsosroMr. Quid eft quod dicitur? c4T?- 
Ax 59 dewpic 12). Ew geupil vw 2! videtur enim obfcurum effe, Poft coenam, d data 
mu d'üorid, quon, Ying ad aejcü7ryor dyín- — inquit, quando cubitum proceditis , & nemi- veri 


conjcies- 


$T. x2) undc éroxASrr Ov o3 Tovyia | ne interpellante multa quies exiftit ; tunc tii-. 4, «mi: 


Coi" vn r$ d'itagnejor Vyelearno T8 cuve. manda: 


dor», Tu; dU SUrác dzrarienm Vu, e. 


& Al Spdeac Gea ouch mo mmog , mÜ'a Cy 
ef xéipd 9 ovyías decime eic pasos dra- 
ode , xg) 76 qubeid óc Gui; Gong fure 
agraLaiyera 8G Tol TEC AC usc y x0] a 
sueirent 7? d Zogveruy J/syoiat, TGG 2p 
Vix, avi ym , Iam, xecíoum- di Hi 
Wuleat Voimeadoy arormeg., Tat (x Co Ta xoi 
qui Vj xoAdoums , mucpowrs, Kaj dea 


bunal erigentes confcientiz, à vobisipíis poc- 
nas expofcite : & quz interdiu perperam co- 
gitaflis , hzc in tempore quietis illius in me- 
dium adducentes , & id cuius vobis confcij 
eftis proponentes, iftiufmodi cogitationes ca- 
ftigate;& peccatricem mcntem inhibete.Hoc 
enim eft , compurgimini, pungite, ftimul:te; 
mala quz interdiu cogitaftis , hzc in cubili- 
bus veftris punite , caftigate.. Et obferua hic 
accurationem. Non dixit, Verborum & ope- 


dxejGeias, OU prpdbmum xg) pus eiav) dU-. rum poenas expofcite: fed ipfarum ctiam co- iw des 
Dudas daurrés , àXd wg) durd v 7j é»-.— gitationum. Vidifti peritiffimam medendi ar- «cio 


Suurvwu. EJd se latas deiclw,mae «ves- e^ 
QuAgxiolt, xg] diopSurnwok, xÍcemra, Qap- 
"ld xo«, To 0p «o aryye ^em uh Emnpptifuy 
iawrét eic dari Aga mestuAax mx Cap- 
ptixu yulens erii v0 dà, d Alm Cr mot 
xgpd icut uU y oc) ic, d'iopSuenxz. 
$9. OrzATE O121AN AlKAIOZTNRZ.] 
OzoAorHTOr. Aid més T. buius 3 vópa 
2a lap ie dberrlad , eror?) e rl 
d'uxguoguuwg Surias «eor Qipew rouoSyret 
euonadin, auri] duAorbn $ avra y (ridic. 
E'zrel qo9o) yj E?Mson, Q Yud aiav s ai- 
pioxaly owtescwilo xg) dnauccuilw iori 
parlagm , did d eie Suiv Orid Qo ievpn- 
piros xgporie dd ira. Cors Ow 7roe XC orran. 
XrrzoxzroMOr. 126 dxcAulías evuCu- 
Ae dgiene, Ard walarí zc 9 101 voie d- 
Apmriuam , «vejc T « dprri ipyacias d^. 
Tí dí Ed, Svowm Suzías duacowinc; di 
aauomudluo rip y 6 , d naucmutlo eveza- 
qiperi, T8 ydp utysor vw 9vd deor. 8 
v) «ve? 6a(g Sue , xg) uox c, a0. d iueua 
«veserriy, Kaj exami d cuoio Y qeu 
cla, dyu9w «vesd wyegpouirlu. Nxauoot- 
vluo d C év(aU Su md uy 2A ml) ager). 
Ka] vri ae Gori xd ejos. O' 59 df 0 dueías 
erAurelag Asa à Tos wma aqduoc , ueyigluo 
fd CUM AG yl , Y) diovehparroy luo Bonleiar, 
Eid « Sucíar, Ganlvegior 3 wapzror (sous. 
O' 33 vor Sr c jte on ovr, Aorzrbr u3- 


tem : quomodo pra'feruantibus & corrigen- 
tibus remediis fit vfus. Prazmonitio cnim,ne 
nos in peccata przcipites daremus,praíeruan- 
tis medicinz locum obtinet: illud veró, 9e 
dicitis in cordibus veffris, &c. corrigentis. 

6. SACRIFICATE SACRIFICIVM IVSTITI &.] 
Tuzopnomnzr 1. Per hzc verba legis cul- ' 
tum, vt füperuacaneum, reircic, iufhitizque 


fpes ipforum illi coniuncta fit., Quoniam 
inulti etiam Grzcorum,& Iudzorum,& ha- 
reticorum,temperantiam & iuflitiam aliquan- 
do exercent; verüm fpe in Deum priuati, nul- 
lum hinc fru&um percipiunt. 
CunvsosroMtr. Videconfequentiam 
optimi confilij. Nam per compunctionem de 
peccatis , ad virtutis operationem inducit. 
Q üid porró fibi vul illud , Sacriffcate facri- 


ficium iuffitie ?. Nempe iufütiam exercete, j,554 ,0 


iuftitiam offerte, Nam hoc maximum Deo ^mm 
, . faerifi- 
donum eft: non oues & vitulos immolare,fed cium. 


ca quz iufla funt facere.Ert obferua vocis hu- 
ius fienificationem, fuperiüs defcriptam. Iu- 
ftitiam autem etiam hic omnem vircutem 
nuncupat. Er fferate in Domino. Qui enim 
propter iuftam viuendi rationem ipfum ha- 
bet propitium; maximum fubfidium obxinet, 
& auxilium infuperabile. Vid:fti facrificium, 
quod fru&dum habet obuium. Qui enim 
Deum habet adiutorem , deinceps neminem | , 
timebit. 


Iufii:is /a- 
evifictuns 


facrificium offerre przcipit : quód nimirum qsáic- 


ya Qo nS otras, 
finrixorz, O efe ad iuam rop ov veo - OniczNrS. Qui ex iniquo quzftu offert, bw d » 
€teyr ,u. dnuuocwin; 9Ue Sucíar , xaT — haud immolat facrificium iuftitiz , dum pro (42:fex 
? t - / . "m ; S0 dnique 
dias dr xbemma ueeírov mi did yo, modulo poffcffionum indigentibus di(tcibuit; 24,77 f- 
TonuvsI ' K yj mm 


74 
vti necis, qui ex triftiria & neceffitate fua tri- 
buit. Perípicué autem fcimus,quis modus fer- 
uandus fit in facrificiis : horum enim rationes 
15 Scriptura fübiungit, Sacrificium Deo fpiritus 
contribulatus.Hifce cófonum eft illud,Sperate 
ry dd ip Domino.Haud enim zquá eft fperare;priuf- 
mima, Quam quis iu(ta gefferit : qui verà re&té agit, 
^i^. confidenter fperare poteft,& Dei bona prefto- 
lari.Spes enim elt bonorum expectatio. V erüm 

cim à multis quzratur: Án etiam vir probus 

ac bonus quidquam fperet , vt cui nihil abit, 

' aut defit ad perfedionem ; atque adeó nihil 
habeat quod fperet , cüm fpes fit abfentium? 

age etiam nos pauca , fecundüm fcnfum 
Scripturarum , de hac quzlione diíferamus. 
Clariffime fané facra Litterz iubét nos fpera- 

P6135, tc in Dominum.$peret enimjinquit,2/rac/ im 
Dl.i1,? Dosino. &, Domus Ifrael fperauit in Domino. 
Paulus autem & Prophetz, cüm qualis fit de- 
yr m P (cribere volunt ( dico charitatem ) fic ait : 
Charitas omnia credit , omnia [perat , omnia 
f'nflinet. Charitas numquam excidit. Si autem 
: numquá excidere, fit opus perfe&ionis, cüm 


€ATE- 
NA PA- 
TRYM,. 


Pl.50, 


berita Te . Na 
Pefelia fit charitatis : vti & omnia füftinere propter 
emnia [u[- ; i : " 
Praes charitatem. omni labore fuperato , nec non 


mus. — omniacredere: manifeflum autem. quód ea 
quz exiftunt, & vera funr. ( (iquidelm ea qua 
falfa funt, non funt in rebus computanda:) 
vtique qui facit charitatem , perfectus ac fta- 
bilis eft in. fide falutari, ita vt etiam omnia 
Chei — fperet. Quàd fi veró etiam minutim enu- 
sw. 7!" clezndo , explicare velimus quid fit oninia 
fperare; dicimus quód fit hereditare regnum 
czlorum, & filium Dei nuncupari, ac Deum 
cernere, nec non fatiari , & (vt verbo dicam) 
in omnibus exiftére,quz promifit is qui men- 
tiri non pote(t,Deus ac Saluator & Dominus 
"uma nofler Iefus Chriftus. Nam zec oculus vidir, 
nec auris audiuit, nec in cor bominis afcendit, 
qua praparauit Deus iis qui diligunt illum. 
Ipip£M. Mvrr: biCVNT, QV1s Os7EN- 
DET NOBIS BONA?] T u£oponzr1. Innuit cos 
quos graucs corde nominauit, tamquam in- 
dignantes in rebus aduerfis qua incidunt , & 
diuinz prouidentia diffidentes. 
CunvsosroMr. Abfoluens fuam circa mo- 
res admonitionem , & ad diuinam notitiam 
adducens, ponit hic quamdam obiectionem, 
ab infirmioribus ac rudioribus illatam, eam- 
Que foluic. Atqui, inquit, C2£a/zi dicunt &c. 


EXPOSITIO:PATRVM GRAECORVM 


à 6 «x 27 € e dydyxnc dic. Xung. 
gum dV iz,dp aic 0 DI T Suc Teíme 
Vaso 64XM 59 diqopuuac Td. Acpia Dh ovi ruf 
Sài Sucia 7rréD uo cu tere) audor. Tu Gic 
dixo uSor vo, E Aor owrt Voi x gy09, OU ai 


: Gón UA ge UT go, r6 dincuo meaning 


Tu! d'itguoascanmuui n dV arymoiÜenac 6o» (A... 
qrígu, , X) TX 78 9i d 9ald aves d'oxiiawg, 
Eri dp 621 veccd oxía doaldy, Ed 
d iLim]) eT Sy mod, e i ghbc doa. 
Score] m, ex 78 As Tul y a7í- 
xo», € sd vic DX G» 5 49 ri 
8d tr AzriLorr Qe rires yp V2wv crie 
Oípt C nudi £a, x? 7) Beo £2» 
Qd» , c 8 ce atoc dao Guy, 
ZaQisumm À eecpenuow nuás Dritem 
dri xve1or, T4 ted. Aog. E'^mi dise dp, 
Qro», l'oeg3 92 3 xveuos, xj , Oloc '2- 
eo iomasr Voi wejor. O' d TlafA Qu, 
€ oi esti) Duo idporta s fioe, rio 
Tv) dri (Neo dà vl) doy dl ) Quofr- Hf 
dam aru (a mydU1, raf x rit A ram 
Vacplp i7 dyda ud'eren emiail]. &à 9 qi 
qanó eroi Cnm iiv, mA eta ÉZir poor d» az 
Vr por, xg) 9 aval va vscpl pie dfÀ ql 
d» aiu , Uawegean rop i Tr arsot 20 ro 
Y& , x9) 70 7ra/TX mo Uen-. d'or di Un red 
ürroc x) dnb ( 4 53 6v me 7rd T [4043 
deum ) à 43 cl doy d mls moempod. 
Ca tietoc Q BiCmuot Cy mil owmelo 7rigd, 
6c C mà 7raíra VvriLem, El A Y arravsp- 
Mati ovre và rad ga erit dy Duda dm. 
reus ieszulio Un xAvegiouficu, fanAMcias 
seardr, C ui» 9v nÓwÜZay, Y, St ólesr, 
a2) xopueiaest , y (Aaa dal) eo ra 
ew Ícw9a| oi, Emr)IeíAgro 5 d-|«Ud c Six 
xg) qti! x3 xveA CO) aU. Ywrie Xeagic - 
O't Su? uit 39 dx 6idV ia] 8C vx Yxvot, xo) 
Uri xopd iav as Desimru dix dyiCn , d i eipa- 
ctr ó 9wxc mot d'yacr dl ow Gwrér, 

[104401 AETOYZI, TIX AEIZE! HMIN 
TA ATA0A; ] OroanrHTOr, AirzeTa] 
&c Dapoxapó iow avojtactr oie d vxteaivorat 
V0 G7, evesapiiTeo Ames, xg) 15 9 
eresunSeia dfamswuiTas. 

XrrxoxroMor, A'auprízac T abi 2p) 
Ddv eXSahton, 9j 78 9wjacia cesrnza.- 
y dv yri9naí ma a/ai9ww oa T dàwici- 
ern 9) monter cien palio, n9) NA. 
Kaj 71, Q121, IloNio] ^$3ovc: , xg] vu izjc- 

ixl 


IN PSA 
5x1 ol GXi9oi *yrhavor wg] doxiugi , d? rà 
don cuplpon mias v ddfaixermr. Ka] ip 
€ici mri , oi up 78 Sv JfaGaooraus ol) 
«»eóroiu * oi dà ndorfig moo rris ieagal, 
xg) 7]] ruf Bia, uar swa. QUtyeorray. 
apu Tu dose 76 iE; ES er rire, Q 
ríza, 5j wear xgxoic, dioi dà gota! ew 
éaptegÜo , Y df ora tur kom T]. x2 Toy 
Bor deals. Kaj oi 459 a2 uia Cien 
m d^ald. , vul Uri dryald c api ornc, 
dier) Ayo , wg) v3 31 antc, Oi dà mp 
$p2mr cizrdv , wg vl) T& Oud evesyotar &r- 
mw dfa Ga oormc , Aiouor mi 8 Sui f 
«vejrtim , omui /mc d cui yuctut or Tu. (Dio 
garopitrmt , Tàurov d qroiiow oi TaUTa 2650y- 
cc, Garsp iab m, cr cu Ssp pernuGol a xa) 
xa Sup, vov Vuor deir norm. O mp 
d'envc Sun 0 veopirme xo) mavis lo ima 
9d» ali A/aw, C flv" 

(. ExuwEIneH ro' nMAZ TO enz.] 
Xrrzozrowor, OZx éizw, iain &izir, 
Vaaule, dX. lenpieui 2n, CY'arip 99 5 or 
proizrg aemnuevovivor 7r Y eg dut 63, 
x2] 5X écn 4d ta àv) Ager, pac , nain, 
8d cli) zeesroias al) cl, C'arip 29 qQd« 
ceenjtettouiror, x, Crmisumwyio) £y enesa ai- 
710) y8x al nt duco dyrocis mor*. vC dV 
ali eeiroias qai S epiac alc ose, Dae 
39 ài Ou 1lJ airiamló , qu , vl) wn- 
diuption, 7? "meiroiar, ETra YaoQna,dy Gr 
a5G , «gj aseo". E'Joxas 4 pescuslu 
eic clà. wapd lay ue, ado] T8 , QINono Div ui 
braíd oout , apopdr 7 Buenxdlv enesiy- 
pega , eldtvas c. don 98 ag) pora, Of 
99 avesad oxalv và dig viz doa, Jic Un 
«42ej 7 7reiogt Tii Dorid) eaptud p Qe , à «b. 
tesou goliema. Ma Em six. ew daa dle, 
fJuwat, à2W. ele old gap íay uw, vuricm, ux 
é&» Gix ÉcoOw «ed^uaow n D pecousn ^ 
poro, cro res T! Burma ji 2 peorswr, d'om 
98 ^ A pesewin w api ls d? iin ép Sud 


, 
prar, 


OrirrNorz. On Qdctow ó mie, - 


m^ays 6201 Tic exQhc edéis,— Ka] asÜp 
dX sa ana doxoy 2doyra), tic 6 YlaUAó Qn- 
ew. KYarip dà Ei suf. ouutoenxdl cuvtro- 
28,9 &orh dcin, alfo LAU tori 4, te £2, 
xa90 01 Ehxegrei 2y/ void vd vAdv, xav- 
€x gj xa(asd Auge Tuy tive uu TJ , rÜp 
E13 xaieraMexor* dre Tusapür wg) à Svor, 
Tonwuvsl 


LMVM IV. 7$ 
Non pauci illi finceri ac probi;fed confufa & car2- 
indifcreta multitudo. Etenim funt nonnulli, *^ 7^* 
qui Dei traducunt prouidentiam ; qui cüm use nd 
cuiufdam voluptatis , & rerum fzcularium Mn 
amatores fint,dicunt iftiufmodi: Vbi funt bo- prefrerira- 
na Dei ? Ego in egeftate, & morbo; ac mille " aad 
malis verfor : alij veró deliciantur & ducunt 
in bonis dies fuos, & omnibus vitz bonis af- 
fluunt, Atqui hi ifta fola bona quzrunt , ea Peres 
quz veré bona funt pratereuntes , virtutem vera 6enà 
inquam, & qux ex ipfa funt. Hi veró, vti an- 2"*"^ 
teà dicebam ; inde Dei prouidentiam tradu- 
centcs, aiunt : Vbi eft Dei prouidentia, cüm 
tanta fit in hac vita confufio? Idem autem fa- 
ciun: hi qui ifta dicunt , ac fi quisadulrà iam - 
meridie ferená, folem videre poftulet. Quod 
declarans nobis Propheta , & promptam fo- 
lutionem fubiungens, ait: 

7. SYGNATVM EST SVPER NOS LVMEN ] 
Cnunxvsosronr. Non dixit, Apparuit; non di- 
xit, Illuxit; fed, Sigzatumefl. Quemadmo- p, 
dura enim id quod in fionte fignatum cft, "^ Do. 
omnibus exiftit manifeftum , neque quem. "fete 
quam illud latere poteft : fic, inquit , etiam 
tua prouidentia. Sicut enim lumen fignatum, 
& in facie impreffum , nemo vmquam igno- 
rare poterit : ita neque prouidentiam beni- 
gniratis tuz ,. Lumen cnim hic vocat prote- 
&ionem , curam & prouidentiam. Deinde 
etiam hoc explicans declarauit , cüm ait: 
Dedifli letitiam in corde meo. ld eft, do- setiu- 
cuifti me philofophari ; res quz ad hanc 5,4, ja. 
vitam pertinent afpernari ; ea fcire quz: funt. ^ 
vera ac permanentia. Qui enim expectat 
bona fempiterna, manifeftum eft , quód, 
antequam illa perceperit , fpe altus, in lz- 
titia degat. Quocircà non fimpliciter di- 
xit, dedifli: Ícd , iz corde meo , id eft , haud or 
in externis rebus lzticia ifta exfiftit , qualis s «f 
eft illa rerum fzcularium ac fluxarum : nam ^", 
hzc lztitia non cordis eft , fed folorum ocu- 
lorum. 

OnrcENrIs. Quód Deus lumen fit, ex 
multis Scriptura locis cognofci poteft. Quin 7 Dew Ad 
& ignis confumens dicitur , vti Paulus ait. ; i. 
Quemadmodum autem in re corporea vía ,,. ^" 
venit, vt eadem fubftantia , quatenus illumi- 
nat , lumen fit ; quatenus vcró has vel illas 
materias comburendo abfumit ac deuorat, 
ignis confumens exiftat: fic vtiq; etiam Deus, 

K ai ea 


76 
cATE-  €a quidem quz praua funt abolet , & mali- 
" iil tiam abfümit ; iis autem qui apti funt, & cor- 
Due fo depuro, lumenexiftit. Sicut enim radius fo- 
rs f^ |ans, in ipfum fanis oculis intuentem , prz- 

uenit ; neque folis expertem cffe finit eum, 

qui ad ipfum accedit: fic omnino exiftiman- 
dum elt, Dei participem effe illum;qui diuini 
verbi legem percepit, quz przbet intelligent 
tiam cognitionis Dei. Quod exiftimo Pro- 
phetam hoc loco fignificaffe,cüm ait: $7gá- 
tum eif fuper nas lumen vultus tui Domine. 
Signum enim , inquit , luminis vultus tui ad 
nos perucniens, nobis impreffum eft : quin & 
ipfummet lumen vultus tui fic expreffum eft, 
ita vt qui nouerit videre fignum diuini lumi- 
nis quod fignatum eft, hoc ipfum intelligat 
Mo: f& in nobis fadum cffe.Exiftimo veró etiam hoc 
cies glorifi- » : 
«a e — arcanum illud in Exodo declarare , quando 
ipn Moyfe longiufculé cum Dco colloquente ac 
firmis». commorante , facies ipfius glorificata fuit; 
animade |— »" -— , 
ita vt non poffent filij Ifrael intendere in glo- 
riam eius : & idcircó affumebat velamen, fi 
, quando ad populum loquebatur. Omnis au- 
tcm ánima, quz cum Deo coniuncta eft , & 
ad veritatem eius, plurimis ignotam, accedit, 
& diuinitatis cius particeps efficitur ; multorá 
captum excedit , ita vt velamine affumpto 
dirigere debeat inferiores, ea quz ad captum 
Dew om. lorum funt, proferendo. Porró dictam Dei 
pubs faciem , quz illuminat quidquid cius radios 
emilu- fuícipere poteft; principalem caufam effe cog- 
Pál. «e,, hitionis, in Pfalmo quoque fexagefimo fexto 
declaratur,qui fic habet: Dew mifereatur no- 
ffris e benedicat nobis, illuminet vulti fuum 

(uper nos: vt cognoftamus in terra viam tnà, 

& quz fequuntur... Qui autem hóc modo lu- 

minis huius participes effecti funt , & reipsá 

dicere poffunt : Sigmatum eit. fuper nos lu- 
men vultus tui Domine , cm hac caufa fit, 
cur nihil patiantur in tempore quo alij pu- 
niuntur qui iftiufmodi remediis indigent,ha- 
bent lumen cui communicarunt. Neque enim 
aliud eft fignum illud quod in fronte datum 
eft, quàm communicatio diuinitatis in illos 
qui ipfam fané intellexerunt. Dediffi Lezitiam 
in corde mco. Confentic mens verficuli huius 
cum iis quz in przcedenti diximus. Nam fi- 
gnatum effe füper fan&os lumé vultus Domi- 
ni , quid aliud eft , quàm cor latum ? quod 
accipimus pro fpiritali , cui tribuitur "lztitia, 


nera. 
Exod. j4. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


gy! up. zretoirov dpasiemóc 21,8 d xaxisc 
ajaAarmeóc Gic dt Varrmá eioic iie a Qu pumows 
alu) wgpdiar, qd vvyydWl. XU'anip A Gr 
qÜdy] » Wuaxn duri, T8 Uéow ót3uA git 
£251 (Qe aura , Q wy olore dioipeir 3 
Mu Tiv «rej, üvTt! Tuy dro , wt von- 
aitov zrakqus utri Sx 3 xo(arcürmm 3 v6- 
por T8 Sela 25 , Vandidorra voy viv tau 
«e$t 19 cuna, Svr. O rep oluaj dy 
m» eestin lu iy aU Ou AA Tv* E' enutia 9 
iQ'*udc 7) Qa6 TB «vesc TM C0U XUQJÉ, 
Enptior ap, Quot, 8 Qué, cu Or Tu! ees- 
cort, QÜdras eic die , Crreri ura] wir, 
12) &urà 70 Que T8 aeso timo cou FyRt yd. 
eaxTa, Gov or Cidusm Opdy owu£ior Qurroq 
conpteitopdyoy S8, mmica Ta voti TQ "joe 
tÀpor £r fus, Oluca d'é wy ro eri] pnvov TE- 
v» dia, ey vii GE0d v , Un Mwcic Xi 
ay óuuA Er Oe mu Sud , n1 cuivre 
àuTU , dido tco T0 «oeiotrmor , cw uà dU 
va:9t quc tjouc I'eegià dmmica, elc al) 4». 
£nr durd- ag) J/g Tiro wo uujut 226r Ojo 
ópaMt T«f ^d, Ylon di doy aj axtiui- 
tn Tt. 9d, xg] eic mo. dni dur. xz) oi 
m?^ait d jvapi(os claw Sren , uia nod. 
m cii: umm (Oo, d. aeopn à Gic oos irt 
Ta) , (9€ GUT loo xeca)v udo bixorotu Ely 
Tit ar eielesu, , SfaMooud plu Td xg A- 
Ang üvsciz, On d* vo oro a Gud por eves- 
cum TE 98 , Qurrior vo duodqdpor 2a- 


-ffigug durd To 6 luyatc , Woj uarinór al nor oji- 


véra| )vavoc dfa Té bs. "jaAud mazísu- 
T2 fma byor(OM- O' fie onereipiizag ?- 
uc, wdy cUAoyigetg Wadi, Es taiva, To med 
cum durd i9 "udc, TE ra va. Cr Ti 9 
ali) 63r ow), wa) a (ic. Ol d uetyorme 
Ere 18 Quzoc , qo dJuudadpoi ipo eirér 
E'enueu Sn 69 sud 79. Qd« TS cvesz tmo 
Gu xU21€ , aFnor 0p TÀ und ma ci» àv vd 
x2ipd. 8 wol ra) qct onéstey Qapudaun 
dVeousroi , tyun T) Qd« P1 X&X 0l evita - 
vv. OUdi 3à do v) 2i m. perro en- 
utis dud odor, 9 womamia Tii, Sei G)» 
tic TEC Ug &uTl) Uprodprrac ,. Edwue 
dU pesoui'u eic ala) wapdias upo. Xuuddd- 
78 c inyou, 0 vàc , oic elc vov toe) mum elpiata- 
pp. E»jàaw cnuasQa £i cA dios 
Tw CO; 18 «eor tia xvolu , vl do Gol" 
» dOteamouim- wapd'ía , Umep AuuCaro- 
tdp ad7) 38 vorrü , e didoruj 0 dU tescum 
: Svscsudn 


IN PSALMVM 


Sueepum si 9ibryug) utrrtyorn ic 9vom- 
v OM dur. d aiusct 0 0o dUpegireSt wap- 
día , à) vo éUteghreDa, eupei. E'y Jp 59 
Sweía xapd ia dUtegirtra, , Ga Ji mic v2u- 
xoit Bey aai vt y) 704m x9) piger ado 
dUtegivtral, nic xapd ia remp s nu) 
«€; vo idkos dal or Sure Ji op pine. 

f, Aro KArrIOY ZITOT, KAI OINOr.] 
OroaarHTor. Tla2us cxteiyay xgomoppéi 7 
Acre Tic Oe] rudy ui d9aSa ; di mo- 
cT x? ? maeórya [ior Vorohguie vtr, wg) 
d ^atgJg lap voci Tuy, 621 di To vONAG xaT 
"Gay Gamer. "rol Moy uoi , sg) TO. cec, Sero 
xapré ara Q ola gj gia Guy) émalus- 
Saar, Kaf soi, Quolr, ob aU(& 22orri v] 
muvndu dy 9 yii xapzra SaoDguuo, dfe 
58 T gud v uus eid d'y Q i d29n evum. 
pe Ct, ? Duel Ay nay dro uomo. 

Qrirzxorz, E» su ECeaixe , ad wgi- 
ed,diye, Kaj oi (GAoulua 2 di Cra mel. 
aac , Qc Til; De 2&ent 62) d v6 sui Gy" 
Ev sz suugol Tp) Sues opo. anipudmuy 
Cru , wd) x£A9 8C, gj TJ). ToniTuY dzrad Tay 
izhaiS uu Sugar. 

Ó- Ex xirHxn zn: To Arro.] 


OroaarHTOT, lla/ 53 SópuGor, wgj di- 


areas SJ. ^cycjdd. ciesA asas , na) mo 
«pvo Uo as e lil, € aUra ae] 4 a5a- 
Si ew avecvoias Qidu Zac Ceovém , iAridi 
aii; ajagdgemc ? Saravor dáEuuaj. Tor 
29 érmí9u T DSusair avecon)0psLatr , 
&indTuc dt uxAa , Tl 78 Durdru pafum vla) 
tAcrida eui «LE , 8c bI evescias 25- 
9*t; dn ER Sur, E'7redh 20 q0(0] gga voy 
mesa Dior duc exez)ia eXtimorm , di- 
yurTa) 7$ Din vo 1.9 , ddigudc m Qv 
Ünweefas meo wmm , d " uà dus 
eatem 6 piyas ASaGld y c Eorid Oe mul 
Sunt: ow s pw, ua Divae viz 
aPmdocs«t twin. 

OrirzNorz, Eas JA éx evecctirn E 
Xe16 8 à aA uix duy e99w7), x7 ? didoui- 
vloo üvul yeyaAeurmz Sero T qeoc , ( aic 
pxdtya duvadt marmo T peytouu, uTiie ut- 
TOAg Eis) dixoAud uc Qual ro x7! ubvas garrai- 
xirdc ue, €i dt Cx aneco r8 T8 eveoQiTu, 
eiua) duAESe t arduis T8 dag pi, € pa- 
Jug érfortake d LZ yrteAd v. Goion lio Cu 7 
Tutegit H'Aia 2oorroc-. Kugué vc eveotiras 
cu azr&tTjyar mi Sucushitid Gu kgTiT Re 


mixtionibus caro lztatur, corde incraffato, & «aro. 


' bus fruuntur. Per has enim tres fpecies ctiam 


I V. 77 

dum Deum contemplatur, & diuinitatis eius cAT2- 
particeps efficitur. Non autem idem clt la- iid 
tari corde , & latari fecundüm carnem. Si- ;» fsrira- 
quidem in contemplatione cor latatur 7 in rosse d 


materialibus veró cibis & potibus , & com- zw 
ad proprium bonum przpedito. 

$. A FR VCTY FRVMENTI, ET VINI.] 
Turoponrri. Rurfus accufat illos qui di- 
cunt: Quis effendet nobis bona? tamquam his 
in prarfenti vita perfruentes , & ingrati animi 
vitio laborantes ; fenfus eft autem cum hy- 
perbáto. Multi dicunt &c. A frucfu frumen- 
ti, vini d ola fui multiplicati [unt Acqui; 
ait qui hzc dicunt , omnigenis terra fructi- 


alia comprehendit ; illorum ingratitudinem 
redarguens. 

On1cznirs., In Hebraico crat, À tempore. 
Verüm Septuaginta etiam hoc modo pofuc- 
runt, vt totius fententiz fenfus fit iftiufmodi: 
In tempore meffis feminum frumenti , & 
hordei , & omnium fimilium , multiplicati 
funt. 

9. Iu Pac 1N ipIPsvM. ] TuropoRrI- | 





Cuüm enim omnem tumultum , cogitatio- 
numdque diffidium expulerim,& cum his pa- 
cem firmauerim , tuamque inprimis proui- | 
dentiam alios docuerim fapere ; in fpe refur- ! 
reQtionis mortem exfpectabo. Nam fomnum 75, i. 

hic mortem appellauit. Admodum autem sped 
congruenter cum mortis memoria fpem con- eui cs- 
iunxit, habitis de prouidentia fermonibus, "9 
Cüm enim multi in przfenti vita in aduer- 
fam fortunam inciderint,& ab iniquis homi- 
nibus iniurià affe&i , nem huius vitz fufce- 
perint null ope adiuti; docet magnus Dauid 
ne indignentur, cüm fpes refurgendi cum 
morte coniuncta fit, & poft obitum remunc- 
ratio futura fit, 

OniczNis. Si quidem ex perfona Chrifti 
Pfalmus hic recitctur, fecundüm datam ipfi 
à Patre magnificentiam ( quam nimirum.ne- 
mo poffit comprehendere) confequenter et- 
iam dicit illud : Sjsgulariter conflituifli me. 
Sin ex perfona Propheta loquatur , exiftimo 
fignificari raritatem fan&tiratis , & maxime in 
generationibus peccatorum. Quale erat. il- 
lud in diebus Eliz dicentis: Domine prophe- 3 Regao, 
tas tuos occiderunt , altaria tua. deffruxe- s 


K ; 


Sani viri 1 
rari junt, | 


runt, 


* 


78 EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM ' 
Axwo- runt, C derelictus [um ego folue. Forté verd. Jas , eg] yd UmiAeio9n uisu. Ta 2a di 
TAT!O- eriam dum brauium acciperet, atque omni- 5j à AuCdror T) fleaGeiv , no] va rus 
NES COR- LM Coa; gs 
pia, Dus füis coztaneis füperior exifleret , hunc — «7! v4 £u uta» "fot p Qe , pri old 
Pfilmi verficulum pronuntiarit.Illud autem, | Ae Tivriw TE aug. Tà dA, im Uri. 
4n fje o , fi quidem Saluator hoc dixerit pro- . 0, 62 ug à swr?p Atyn d/Z vla) oleoro- 
pter difpenfitionem ; haud mirum eft, ipfum — uer, s Suus , Dri orte avrov v1u) 
fperantem dicere , difcelfum fuum in fpc à — dfar Xaotarisuzw 26er (NÍ rura. 
10n.17,5. Dco conflicutuni effe,iuxta illud: C/aríffca me — xkSq m 982, x?! vo * Aófasóy pa rai rip 
Pater claritate quam habui, prius quàm muu-.— 08 doEn if ciyor eoe$ m sey wósupy 67) 
dus effet , apud te. Poffet eriam à Saluatore ed. ew, dVuwrat Aera x? bras M. 
dici iltud fzeulariter,fecundim tempus quo. 5&8«j ad. T8 ewrip Oe 2f. vot aucsr , by 
omncs difcipuli eius fcandalizati fuerunt , ip- qraín izxtrdaiidrour oi uaa) aurd, 
fum deferentes. Quin etiam clarum id eft, wa(aoerzórmie àv. Xatk dà, xdi à 
etiamfi quis Propheta dicat hoc de fpe cuiufli- estén; 25)» mc T» br Dori marri; 
bet fancti , qui propter dilectionem omnia — &5/«, 4g 2h ddzlo afin. iNTriaa- 


TO». 
ANNOTATIONES CORDERII. 


$ sanMvs hic »» finem infcribitur, — erant im mondo, in finem dilexit eos. In finem, 


ferat. 








1. 23048 7 
Infine ^ d Ey hocefl, im vita ifla perfechonem, | hoceft, víque ad extremum fpirium , victrice 
ia Racin, kulsc vrvult $. Auguftinus ad hunclo- — perfeuerantiá, fic vt. neque augeri illius amor 
quiddeé- — Midixkou cum; vcl in lxtam, & fuis numeris (Tec , neque deficere. Vnde hoc etiam ad per- 
gut ablolutam victorram.. TíAG-enim,hoc eft. pz, — fe&ionem vitz iuftz refertur , quam boni om- 
nes intuentur , vt i8 finem Dco feruiant , & in 


apud Gracos idem aliquando eft quod. victoria, 
' — wt norat S. Chryfoftomus : additque apud He- 
brzos eamdem vocem 7$4G- x, nxbo, finem c 
viilortam, ignificare.. Hinc pro illis verbis, in 


illius chatirate moriantur. quz res vna cft om- 
nium coníolarione pleniffii;a. Siquidem hzc 
colophon cft cotius operis & corona, & tam- 
quam lzuffimus portus,in quem omnes vt bea- 


finem, Aquila interiptioné hanc pofuit, md raonue, 
vincenti , leu vidloria effclori ; Symmachus au- 
tcm verti. , éamícr , id cll , carmen eriumpha- 
le , quod nimirum victorià paccque partá cani- 
uir. [n Hebrzoeft 513333 ny1pb » lammat cach 
biagbiuoth, quod S. Hicionymus vertit, vicfor; 
12 canticis ,. Hanc autem varietatem , incer Hc- 
braicam. & Septuaginta Interprerum. Grzcam 
lcétionem , t SA. ie verofimiliter coniicit, 
ortam fuiffe ex additione punctorum , & litte- 
rt p, quz librartorum forie vitio irrepfic. Nam 
Sepuaginta videntur legiie , ni^ launer (ach, 
quod fignificat, ja finem. Et fané hzc interpre 
tatio alteri praeferenda meritó vidctur: tum quia 
magna cft Septuaginta Interpretum auctoritas, 
quos & doctiffimos fuiife, & optimos codices 


tilfimum in finem, in hac communi mortaiium 
nauigatione tendamus . Ataue ob hanccaufam 
Regius Vates Plalmos quoídam edidit, quibus 
titulus, Zn finem, in quorum numero cft in pri- 
mis nobilis Pfalmus hic numero quartus , & 
cygnaus fancti viri cantus, finem via falucanus. 
|oà.Cum inuocarem. | S.Hicronymus, imuocaa- 
ters me ,vcl,vt alij codices habent, snwocante me. 


Origenes noua lolos iuftos abfoluré dicendos setiiufi 


inuocatores Dci. Sic de Enos, cin iuftus effer, prope im 
socAterel 


dicitur quód capst inuocare nomen Domini , Íci- 


licet peculiari quodam ritu, aut quód externum Ga, "P 


Dci cultum in hliis Cain renouauerit. Vide plu- 
rà fuperius de fignificatione ac virtute huius 
vócabuli in Catena , vbi Pícllus vim cius fusé 


explicar, & exemplis illuftrat. 
Iniptw. Exasdmit me.] S 


Hieronymus, Variantet 
exaidifhi me;in Bibliis Regiis eil, exaudi me; Fe- lt 


habuifle, dubitari non poteft; tum quia hac fen- 
ind. 


tentia cft erauior, Nam fecundüm Hebraicam 


le&ionem fignificatur hunc Pfalmum datum 
eife victori in hymnis, id eft, magiítro canro- 
rum , fiue optimo cantori , qui prz pofitus e(t 
hymnis decantandis. qua res (inquit Bellarmi- 
niis) non videtur adeo grauis, vt debuerit exta- 
re in diuinis libris ad zternam memoriam. Át 
Íccundum Septuaginta , fignificatur hunc Pal. 
mum eife canendum vfque i» finem , id eft, 
peipecuo, fiue frequentillimé: quod eft fignum, 
Püslmum iunc vnumeffe ex vülioribus. Acce- 


lix & Caieunus, rejPonde mibi : quod Hebraicé 
eft 33g baneni pet tfere, vt fit Imperaciui modi, 
quomodo Maforciz. Alij vero legunt per patach, 
vt ftz przceriti temporis, 33 banani , id cit, rc- 
fpondit mili , vt idem dicat in vtroque hemiiti- 
chio immutarà tantü.n períonà per Enallagzn. 
Gizcélegimus , aeu, exasdimir; Scholion, 
rzxacov , exaudi ; Aldina editio haber, eieieezas, 


exandifhi. 
lsipotw. Dem iuflirie mee. ] Ideft, Dcus 


dit etiam myfftica intelligentia, quód fit Píalmus 
& abíoluic, & vindicat ab ho-. 1/»4 Deus 


ad Chriftum pertinens , qui. eft finis legam ac p me iuftificar, Hh 
Prophecarum. Hinc eiu(imodi eprnicium diuus im oppugnazionibus : Deus mei iuris , mez- seni " 
Ioannes accinit Seruarori, dum inuictam illius — que cauíx defenfor ac tutor. Eugubinus illud figeifen 


sujhitie mee ait idem eflc , quoa. miferscordia 
mc, id eft, qui mei mifereri foler,& mihi opem 


fcrre confucuit, Nam hac loquendi formà non 
aliud 


cnaritatern przd:cat, quam víque iam ad ex- 
treimum, & fublimem perfedionem fimul cum 


Ioan.13. vita perucnille videbat : Cs» dilex:ffet fuos qui 





IN PSALMVM IV. 79 


aliud nomen Dco sdiungi folct, nift falutis. 
Pál.2),5. Vnde Pfalmo 25. vbi legimus , Hic accipiet 
beneditlionem à. Domino , C7 mifiricordiam à 
Deo falutari fio ; Hebrus legit, & Deo smfhitie 
fée. In paraphrafi veró fuperiüs,& in Commen- 
tario Graco 14^ri4 hoc loco exponitur iufta 
Vera ora. poftulatio. Nam, tcfte S.Chryfoftomo, oratio 
Me ta!19! nis nomen preces noftra non merentur, cüm ea 
infia petir. qua funt non iu(ta, aut virtuti confentanea,pe- 
tunt. [raque illa veré eft oratio, quz cxleftia & 
fpiriralia petit, & hac quodammodó ex iuftitia 


s sepe : 
BIDE M. In tribulatione dilatafti mihi. ) 
B. Thomas ad litteram de Dauide accipit dila- 
tationem pro ampliori poteftate, iuxta illud: 
Gcn.9,17. "Dilatet Deus lapbet . Lyranus capit pro maio- 
Diluate — ri fpatio loci, & pro maiori libertate b illuc- 
Íf"*. Que excurrendi;; fcilicet hoftibus , à quibus in 
ar&um rcdigebatur , diffiparis atque tublatis. 
Alij fumunt dc cordis dilatatione per latitiam, 
moleftiis, quz animum coarctabant , propulfa- 
tis. S. Chryloftomus in Catena accipit pro ma- 
nanimitatis dono in ipfis tribulationibus, iuxta 
».Cor.4,$. illud Pauli: Jm omnibus tribulationem patimur, 
féd non anguhamur, &c. Pulchré quoque Gra- 
cus Commentarius fuprà id explicat de vbc- 
Wirtui ani. riori gratie auxilio, & virtutis incremento, Vir- 
mum Ai^" tus quippe ita animum dilatat , vt de rcbus a- 
"- fperis & difcilibus gaudeat. Nifi enim virtus 
animum dilataret , nequaquam Paulus Corín- 
s. Coré. thiis diceret : Dilatamini C vor, Hanc latitu- 
dinem inter anguítias Dauid inuenerat , cüm 
dicebat : m tribulatione dilata[fls mbi , id cft, 
cüm in anguftum cílem reda&tus,nec fpes cua- 
dendi adeflet, quafi eruptione fadá,mihi viam 
Sani» — aperuifti,& dilatafti. Hinc fit vt Santi in vri- 
frix^- — bulationibus glorientur , in fame , fiti & infir- 
luaway, mitatibus carnis exul:ent.Qui licet gratiam in- 
duerint, cüm tamen namram non cxuerint, 
non poflent in his laboribus exultare , nili eos 
e[ic conditos aliquá voluptate fentirent.. Sicut 
enim vifu non nil lucidum aut coloratum 
percipitur ; & ficut auditu non nifi vox aut fo- 
nus auditur : ita voluntas non nifi de aliqua 
voluptate aut confolatione leratur. Atque adcó 
fancti & iufti viri in ftudiis virtutis exultantes, 
quz mo]cíta quapiam amaritudine obruta ap- 
ent , non rnodicam in iis voluptatem conío- 

ionemque percipiunt. 

y. Fil hominum. ]. Hebraicé ww *33 bene 
P , id cit, viri preftantes & clari , (nam ob- 
curi & plebei] vocantur pw *33 5ene adam. ) 
quafi dicat: O potentes, ó nobiles, quouque 
obftinaro aduerium me animo & voluntate cri- 
tis ? quouíque pertinaciter me vexabitis, X ad- 
ecfibimind ? Velin genere: Quouíque obiu- 
fo, cratlo,catnali,animali, deorum ad fenfum, 
materiata & terrena ruente animo eris , vc lo- 
lent grauía ; non fpiricuali, non fulxili, non lc- 
ui, qualis ad czlcítia & fublimia adfpirat? Vbi 
Net , quomodo peccatores , dum €0s carpit, 
Cr gren. filios boninum appellet. quafi dicat: Cum ge- 
sera fij nus hamanum Dcus condiderit, vt prfit cun- 
berum — Olis animantibus , & magnam gencris nobili:a- 
weexEr.— tem indiderit, quid eft quód, abicctà vobis in- 
genità nobilitate, ad flagitia deflectitis?  Cercé 
generis claritas continere hominem quàm ma. 


ximé deberet, ne ad illicitadilabereur. Huius 


expofirionis auctor eft Chtyfoftomus ad hnnc Awxo- 
locum, dicens i //t enim magii amplificarot c0» TAT10- 
rum rcprebenfiontm , reuocauwit in memoriam, NES COR 
maximum 9. erimen offendens; quód , cum tnlu DERI. 
ejfent exort , ex talibus fé precipita[fent n im- 
probitatem. Quamobrem id ipium adhuc ma- 
gis exaggerans tubdit: 
Intvz M. "Ufguequo graui corde? ] S, Au- 
guftinus reddit , grawes corde ; Grace cft, &a,v- 
xdpdet. Scholion notat ofnes edidiíleyipdio uw, 
glorofi mei , S. Hicronymus, vígwequo snelyts 
mus ig nomuose ; riga vv23 wony bad-med 
ebenodi lchlimma: id cft, V [quequo gloria mea. Gloria fe« 
in confufione ? fubaudi erit. Vbi gloriam fuam miter 
appellat Deum, vc P(almo 10$. Er mmtauerunt rod n 
gloriam fuam in fimilitudinem vituli ; vcl ma- PE10 E 
icfticem fuam regiam, q. d. Quoufque mecon- 
tumelià afficere ftudebits? velquouíque Deum, 
decus meum, ignominià afficieis ? Vbi credi- 
bile eft, Scpuaginta legiífe,nm 3*5 vma5 partim 
aliis punctis, partim diuifo pofteriore vocabu 
lo, kcbude leb lamma , id elt , graues corde , vt 
quid? propter affinitatem, caph habito pro beth, 
quód id fequentibus magis congruerer, vt bené 
obíeruat Genebrardus. Atque m fimul patet 
rc(ponfio ad obie£tionem Caluini, qui in Anti- 
doto Concilij Tridentini hunc locum obiicit, 
tamquam in Latina editione deprauatum. vide 
fufiüs Bellarminum Tom. 1. Controuerf. lib.a. 
de Verbo Dci cap,13.vbi accuraté Caluini obie- 
&ionem diluit. Chaldzus transfert, v[amequo 
bonor mcus ad vituperimm ? Vatablus legit , vf- 
quequà potentes ac printipei? 
ed cur, inquies, Deus eos,quibus ram multa. eris 
peccata exprobrat, priüs inclytos faos,& hono- ojwrgaejo, 
rem & gloriam fuam, & potentes ac principes quam ame 
appellati Plané, vt quó magis corum extollitur Per rais 
dignitas, eó magis eorum quoque "mre ex- 
aggeretur. Gjorsofos emim, inquic Eufebius, ad 
deteriora prolabentas [ngslat fermo, Sic impro- 
bilfimi ilii gigantes, quorum peccatis factum 
cft , vt totus orbis diluuio obrucretur, in Scri- Gen e, 4, 
m nuncupatur F/jj Des, qui potiori iure de- , 
uerant filij damonis appellari. Sed vt bené ad 
hunc Píalmi locum notat S. Chryfoftomus;: Qui ex bo* 
Da filios vocamit eos, qui ex viris bonzi nati fuco mu. ovni 
rant., C Dei bonorem perceperant,; deinde mu- degeme- 
140. crant , C emaferant deteriores , cb fuum bo- eren - 
norem perdiderant,, &c. . gnumrwr, 
Hoc itaque verficalo Propheta animz pecca- 
tricis ftatum mirificé mihi explicaffe videtur . 
Nam cüm impetum fue cupiditatis , quo pris gimur 
cxleftia profequebatur , ad vilium rerum volu- pecearerie 
tatem & affectionem conuerüt; feníim amor £r^*« &r 
borack diuinus , & alieno iíto calore , ac ^"^^ . 
mundi appetitione opprimitur. Quó intuens 
S. Auguilinus Scrmone 5o. de Tempore , aic 
cor animumque in terra putrefcere, ac proinde 
leuandum efle in czlum,vc in tutum & beariffi- 
mum locum, in quo nulla eft corruptio. Quam 
ob cauíam Zoroaflres alas animo addebat, fine 
quibus , in corpus atque canum, in furiles & 
ciducas res , pracipitem illum ferri aiebat. 
Qui diuinis itaque gratiz alis de(tituuntur , à 


Regio Vate hoc loco nominantur fa;vxagdior, 


graustordos , hoc eft, inquit $. Chryfotlomus , 
qui luteum cor habent & ponderofum,non ala- 
tum : qui tcr aflixi , lucris & honoribus in- 

hiantes, 


— 


80 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
Axwo- hiantes , prono affcdlu fe in vitz voluptates in-— Dei in me voluntate ac. prouidentia , difcire, 
TATiO0- gurgitant, czlum & Deum ne intuentur qui- quód , etfi. rebus. aduerfis vrgear & impellar, 
xis com- dem , nec amore fuo dignantur. Qujmobrem — tamen fimul atque ad eum clanzaucro, me ex- 
PxRin Cc fubdic: . — audiet, ac liberabit. 
Is1D5 x. Prquid diligitis vanitatem , C Non, Hebreum vcrhum quo hic vfus eff 
quaritis mendacium ?. ]. Milera profedtó mor- Dauid, non fine myfterio figaihicare mirificum, 
Bomiw;  Ulium condito / dubia, vana, doloía, certis, fcu mirabilem facere, & feparare aut diuidere; 
pleraque. lolidis, zternaturis, neminemque fallentibus — Q2 videlicet non facit Deus Sanctos fuos miri- Seqwras 
vamec — anrcponcre. ]ra patimur nos ludi & falli, dum — ficos& ipfi celo admirabiles,nifi à mundi con- 4tereay 
fola joli. ducimur per mundi cafnpos, per laxa & riden- fortio & carnis voluptatibus ipfos feparando. AN 
prafermnt. tia illius 3 aps per luxurtz nemora , per fuper- o enim pacto Deus A ftclos, ac nominatim ji, ^ 
biz fleriles montes , per diuiriarum tribulos & s. Paulum adco admirabilem reddidit? numquid Gali, 
fpinas : & harc omnia füb (pecie fallacis boni, 3 cune & fanguine iplum feparando , atque ira 
P 61,10. Vt meritó exclamer alibi Pfalimifta :: Jm: fiy in miniflerinm Euangelij fegregando ?. Quid 
bominum , mendaces fily bominum in flnteris ut Martyres inuictos & infuperabiles ? vpn Ana- 
elecipiant ipfi de vamtate in ipfim. Vani, in- chorctas eximios ac fingulares ? quid virgines 
quam,& infipientes in zftimarione falfi & veri, — Puritate confpicuas ? quid Religiofos viuendi 
mendaces in ftatera boni & mali ; vt decipiant, exemplo Ípcétabiles, & Sanctos denique omnes 
ducantque de vanitare in vanitatem n & in- mirificos & adimirabiles reddit ; nifi E carne & 
anium vaniratum aceruos,ad infclicia,nulloque fanguine, à mundi coníortio ac vanirate,d rebus 
zuo mitiganda zternitatum. incendia. Quo terrenis atque caducis perfecta ucftratio, &, 
quid vanius? quid mendacius? Pulchré ad hunc — hanc comitari folet, totalis ad Deum con- 
Mundi fe- |ocum S. Chryfoftomus : Fanum, inquit, sud ucrfio coniunétioque ?. Hinc dicirur fanctum, 
ve fob dicitur, quod ejf inane , quod nomen quidem fue- quod cft purum à contagione omni tezrenarum 
lan. rit , ra nequaquam, [ta nomen dimtiarum,va — 9€ vilium rerum , quz fordibus animum jnfi- 
autem minime nomen potentie , C" remaner (j-.— C1unt. Nam ficut argentum ex immixtione plum- 
dum nomenz.. Quis ergo ade excors , vt'quarat, bi, & quzlibet res ex peioris immixtionc forde- 
momnna qua rebus defhtuuntur , C profequatur fcit, ita ( inquit D. Thomas ) sem; bwmana n... eat; 
snam qua opertet fugere ?. evfn mon vita voln- quinatur , ex eo quod inferieribui rebus coniun- a. 3. 
peres C. felicitates tales. funt, ?. INonme omnia — £T Eft nempe proprium fanctimoniz cdu- 
mentinntur C7 decipimnt.? Quifquisergo vanis — €CIC animum e luto , atque mundi colluuione, 
& inconflantibus atque fallacibus mundi gau — "tà fzce purus, & colatus cum filiis Leui, ful- 
diis innititur, non minüs quàm ipía gaudia, gentibus & candidis affcctionibus cum Dco ver- 
fiactuet & vacillet , àc tandem percat neccí- fari poffit. 
1e cit. In Hebrzo pro iftis verbis /GnéInm fuum, ha- saudm 
4. eJMirificanir (ántilum,]Sanctus Hicrony- betur qo chafadecha , id eft, miferiordema Heb 
mus, mirabilem reddsdst ; Auguftinus, magnifi-- [aum : quam vocem vt plurimüm Septuaginta 
c4wit : iteram habetPlalterium Romanum, —Véftunt, aor, fan Iur; dieitu, prm; dina Ci, rtN6- 
Chaldzus,ery3 parefcb, id eft, feparazir, feere- rentem : vt intelligamus mifericordem compo- 
gawit , felegit ,. fcilicet ad multa przclara mu- Ficisei plurium cximiarumque virtutum. 3cd 
Rom.1,1. nera & functiones , ficut Paulus dicitur. fegre- icio Hebrza proprie fignificat mifericordem, 
atus in Esangelinm Dei, Noua autem Septua- benignum , dc omnibus bene meritum, bench- 
€a«g- . ginti hoc loco non do», fcd sac vertere: quod cum. Quam ob caufam à von chafid , dicitur 
Lt nomen teligiofum,deuotum Deo hominem,& Hobrais ciconia myem chafdeb,, quód bene- cirmia 
LE Dci cultorem fignificat. vti etiam in Paraphrafi — fica fir in parentes , & corum miferatione tenca- ax pa & 
fuperiüs explicatur. Et Philofophiziims partem — tur, quos fenio confectos alit & tuetur:ynde asi fno. 
cam iuftitiz vocant, quà Deumcolimus, quam — fr nuncupata fuit à Romanis , vt notat fandtus 


ietatem ac religionem nos Latini vocamus, — Ambrofius lib. 5. Hexaem.cap. 16.Inhacautem — 
benignitate, & bene merendi ftudio, Dauid ex- — EN 


E nsn Paraphraftesfuprà, vti & Chry- 
Íoitomus , (antium interpretantur 3 éraxeiussy celluit , quod illum tam czio carum & amicum tip, 
&uro , id cft, Deo dicatum , con[écratum , addi- effecit, vt Numinis bencficio , ampli(fimi reghi 
Eum. Theodoretus vero in Catena , m» és; s&— dominatum fit confecutus. Hoc enim vult his 
$7 abso Tilems , S rsen pro smmocente pofuit. verbis ; Mirificawit. Domini antium fosm, 
quia (cilicet nihil criminis admiferat contra ini- mifericordem fuum;cuius fuit fingularis huma- 
eem D4- gmicos. Hunc igicur fan&um ac fibi deuotum, — nitas, & promptus animus ad lcuandam alio- 
"^" quem vos ( inquit) deiicere ftudetis,fcitotc — rum calamitatem , & tribuendam omni homi- 
num generi bencficentiam. Hzc illum fan&um 


tificanrrit. : » . : dp 
quoniam mirificauit Dominus , ac mirabiliter 
fecit, quai Deo confecratum , & illius fan&ica- 


extulit & eucxit ; vt ex paítore ouium po uli 
cum eft: Erfufielit — ti Binitimum, hac coronam verüci impofuir, hzc 


Pí. 24.70. fui Regem faceret, vt fcri 
ewm de gregibus ouum , ja post feranies accepit — in regia manu Ícepcrum collocauit. 

em , pa[ceve Jacob populum fam , e Lfrael be- $« Drafcimimi, G- nolite peccare. ]. Hocám- 
veditatem fuam. Aliter quoque maorificawit: quia — perandi modo cfle pronundatum afferunt muld 

cüm fzpé ad extrema pericula venilfet, vt de — Patres, vt fit idem baba, ac fi dicat: [refcimi- 

eius falute iam deíperarent homines,mità qua- — mine peccetis. Fieri enim poteft aliquando,vt vas 

dam ntià eum liberauit ille, cui nihil eft— cuitas irz deputetur. nox& atque íceleri , cüm 
d bile ; cuius potentia, przfertim in his — Dei honor , & commune bonum à nobis repe- 
rebus oftenditur,qua przter curlum ordinem- — tit, vt iuftam itam concipiamus, Non enim om- 
Quc naturz fiunt, Ex hac igiurinquit,mirifica X tis iracundia vitium cft ; led illa dumuxat, quz 
quantum 


m, 
kr: 


IN PSALMVM IV. 


Ies quando qd" ad fubftantiam , vel quantum ad mo- 


bona. fit 
autmals, — 8. 


E 
Tg. i 


x; 


. 
* 


n, 


"n t 


UR 


s 


«* 


Nelis ipfis 
irafcen- 
dum cim 
peecamme. 


1. Cor. 11, 
jg 


Ephef. 4, 
16. 


Suomodo 


mA - 


um, ordiné rationis excedit. Irafci enim malis 
ribus ex iudicio rationis, & cum debita 
mogleratione , non eft malum. 1mó non irafci 
eccatis, nec illa prohibere,neque,fi poffis & de- 
ipize reins poros penam infligere, 
crimen cile poteft. Quare Chryfoft. (vel pociüs 
Auctor Opcris imperte&i Hom. 1 1n Matth.) 
ai: Qui cum cana srafcitur non erit rem. Nam 
ff ira non fuerit nec dollrina proficit, nec iudicia 
lant, nec crimina compecuntnr. Iujla crgo ira 
mater eft difaplina. Itaque non folum non pec- 
cant: quia patientia irrationabilu viria femimat, 
negligentiam nutrit, C non (olum malos , fed et- 
14m bonos inuitat ad malum, lra veró tunc bona 
eft, quando rationem non przuenir nequc ob- 
nubilat, quando appetit vt puniatur, qui puniri 
meruit fecundüm menfuram deliti , abeo qui 
facultarem habet puniendi , & propter debitum 
iuftiiz finem. At fi quis a t punitionem 
alterius ex folo defiderio vindi&z, aut vltta de- 
lici: menfuram , aut velit per feipfum , aut per 
alium non' habentem ad id facultatem, punire; 
aut omiffo ordine debiro punitionis ; vcl deni- 
que fi motus irz interiüs,aut exterius, fine frz- 
no racioniscfferuefcat : tunc motus iíte pertinet 
ad vitium irz, & pro qualitate peruerficatis ma- 
iorem aut minorem habct malitiam. 

Quamobrem pulchré fanctus Bernardus Set- 
mone 13.inP(al. Qui babirat. , de ira loquens 
ait: Qwam melins fibi spfis srafcá potwerant, 
non peccarent,? Nimirum, affttlio natur«lis ira 
bominum cfi : fed abutentibus bono natura. gra- 
Mis perditio eit, C miferanda pernicies. Occupe- 
mni illam, fratres, in quibus expedit, ne forre 4d 
snutilia sllcitaque prorumpat. 

Quód fi ira no(tra in nofmetipfos quando 
dclinquimus conuerteretur , & lingua cenforia 
fuum ipfa dominum vellicaret , & abditos illi 
defe&us exprobraret; rem fané bonam faceret, 
fcrretque opera ligu Hinc maxima in orbe 
quics & tranquillitas fequeretur ; omnia longà 

uàm aliás ordinarius fuccederent , fi quifque 
fuus fibi cenfor & vituperator effer. Hoc & 
Chriftus , hoc & difcipuli Chrifti omnibus in- 
culcant: Qnid Ji nofmetip[os diiudicaremus, non 
vtique indicaremur , Ergo calculus nofter in 
noímetipfos feratur , lima noftra cenforia in 
noftrammet acuatur ftultitiam, quemadmodum 
fcorpio effugium defperans , fcipfum fuà cu- 
fpide ferit, feipfum leo ad. iram caudj prouo- 
cat : fic & nos irafcamur contra nos . haec nobis 
ira permitütur his verbis : /rafcimini , C nolite 


peccare. 


Notat Genebrardus hunc verfum apud He- 
brazos per hypotheticam loquendi formular ef- 
ferri: quafi dicat, Si srafcimnni nolite peccare, id 
eft iram perficere, aut in ira perfcuerare , & vl- 
tonem expofcere. ] 

Sanctus Paulus veluti exponens hunc locum 
in Epift. ad Ephefios ait : Jrafcimini , c nolite 
peccare. Si ira animum commouet , faltem ne 
tantum illi indulgeatis, vt ad opus excar. Dein- 
dé verba fcquentía explicare videtur, dicens: 
Sol non occidat (uper sracundsam ve[lram , hoc 
eft, Qua dicitis ingordibus veftris , sn cubilibus 
ve[Iris compungimini. vt nimirum abcunte die, 


node faltem in cubili deferuefcat iracundiz ca- 


Toxvs I, 


81. 


lor , & illius fubitz irz 


nirentià animus re- ANXO» 


fipiícat: ita vt non neceflitas finem irz , fed re- rAr10- 
&a ratio & perturbationis damnatio impofuiffe wzs con 
videatur, Vti etiám fanctus Ambrofius ad hunc. pzgur. 


locum : $i irafcimini , inquit , molite peccare, 
fed. wincite ratione iracundiam, ldem lib.x. de 
Officiis cap. a1. Non mediocre , inquit, eff mi- 
tigare sracundiam , non inferi , quam omni- 
no non commoneri. Hoc no[Irum dit , naturail- 
Ind, Illa denique commotiones in pueris innoxie 
»- » que plua babent gratia, quàm amaritu- 
inis. 
Non abs re erit hoc loco etiam Eufebij infi- 
is diuinarum Scripturarum interpretis expo 
tionem adiungere , cüm ca in Catena Grzca 
non reperiarur, Putat autem his verbis Daui- 
dem cohibere militum fuorum iras adueríus 
Abíilomi perfidiam indignantium. Verbacius 
funt hzc : XuuCwkui xum e 756 ópyvt a3, 
eisvri dy&raxms dvaxisti), uad ele yr viv Suy 
sure, espguvev. Ock dugeas ) TuUTÉ Qnem, dXX vre— 
Ji xr t6 A Campa ép urTe4, Vig TUM LUL T OgryR 4 
&nezur, dc eixÀ« , oi prz 76 AaCi], dyarawrarzw 1303 
vé dw) agTd TÀ mispié Vvupagdge , TVT) xem Sour 
TuaUT Tw qejs Aure Abus. e Monet «t affe- 
Eum ira co£rceant, ficnbs ad sndignationem per- 
mouetur , (uadetque ne iram ad opus exire pa- 
tiantur. [Neque vero id temert dicit. Nam quia 
aduer fus Ab(alomum accenfi ad pugnam irá in- 
flammati exserant (vt verofimile e$t) qus cum. 
Dauide erant, eius filio indignati quod admer [i 
patrem conffira[fer; cam ob can [am illos bis ver- 
bis alloquitur. Ex pauló poft hzc verba fubiun- 
git: E/ 3 Àpoortió, xgrd 9 A'knónap, Td -uyds Jui 
7d Ty A CuaseNd i Timur , dX opt p x Vr Veg 
£3 d. eerriegt vey2turm duapríar T8 opi Phurerni. 
E'vtoc dU dv x) tyrd T iupíar mid mugnirra àyny 
Qrionix Ti mudÓg. Eltaieg drSparmi Sri qb d)a- 
voci QD Wakegr éppqUumror dox 83 9 gafrass Guy 
Wevyclag ag Savroft yarsptrot xgayéyirm , 78. d) Sulege 
Vjarmoezyutra dava Céparu. Quod fi turbamimi, 
vt vertit e/f quila , ammi veftris propter auda- 
cia e/fb[alomi cepta; at, videte , ne alterum, 
priori peccatum adiiciatis , dum in ira permanc- 
tis. Facile autem etiam in bifloria inueniassllum 
fepiss monwiffe, vt filio parcerent.Fru[hrà mor- 
tales interdiu irat multa cogitatis : (éd im cubi- 


libus veitris per quiesem apud vos manentes comt- 


psngimini , qua per diem à vobis ge[la funt, 
reputantes. Vt nimirum fi fort& quis interdiu 


defipuit, no&u refipifcar; & fi à folediumnoque 


zítu contracta (it aliqua labes & macula, ca be- 
neficio noctis eluatur; prudente fcilicet confi- 
lio, maturáque prouidentià, quam notis filen- 
tium inferre folet. Vnde apud Hefiodum & 
Euripidem nox dicitur 4sjémt, à verbo d epoér, 
uod fignificat , bene (pere, probe fentire, pru- 
y side effe, quód fcilicet optima confilia nocte 
inftiruantur, cüm animus liber eft, & vacuus à 
curis, e quodammodoó reftitutus. Ex quo 
manauit illa paraemia , E» ruxr) fuh ,. in nocte 
confilium , confilium, inquam, animz falutare: 
duos víurpauit Dauid, fimul & aliis commen- 
auit, his verbis : Qa dicitis sn cordibis ve- 
ftris , im cubilibus 2i compungimimi . Eft 
enim cor humanum caloris & affectionum om- 
nium officina, fuos habet zítus, fuos ignes & in- 
cendia,quz interdiu plus equo tolluntur, & in- 
L ardcícunt: 


Nox fani 


de. cén- 


82 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ANNO- ardefcunt: ea fopiri & extingui decet concubiá 
TATIO- note, aut faltem in ius vocari , & ad confcien- 
NES COn- tiz tribunal reuocari. Id cüm naturz lumine vi- 


fperate in Deo , Ceterüm cüm iuftitir munus 
fit, fuum cuique tribuere; is vere iuftitiz facrifi- 
cium offert, qui Deo quidem debitum cultum, 


prar — detentprilci Philofophi, qui magiftri effe vide- — feruitutem & honorem cxhibet,iuxta illud: /m- Pf. 49,16. 
Exames — bantur orbis terrarum , ad officium boni viri mola Deo f[acrificuum landis , C redde e^flnffi- uve 
S Philofo-. pertínere iudicauerunt , vt velperi totius diei — mo vota tw« . "Proximo vcro impendit ofücium "f /a- 
bis fre- curfum relegeret , fe excuteret , arque fua dili- — charitatis, iusta illud: Nemum qsidpiam debea- guru, 
quema. — genter exsminarec, Huc fpe&tat aureum illud — ez, mifi vt inmicem diligatis . Qui enim diligit. Komaj,t 
dnm. 


Pythagora : 
Mid" mot uaAaxeioy Vr! Quae meia d ALARX, 
Tlpgiv 9A Wuaturor (goyur qglé esr 6m nir, 
TIj supiClo ; v] I tpsEa Tí usi Jio 6n rhon 


pm legem impleuit. Denique fibs «pfi vri- 
uit mortificaiionem , & cordis contrinonem, 
iuxta illud : &Mortasficate membra. veflira qma. Colof.j s. 
funt. füper terram , firnicationem , immundi 


Quod totidem Latinis verfibus expreffit Aufo- 


refipifcentiam , vel pietarem. teftari folebant, 
Quoniam hoc cít du eem carnale, externum; 
illud vero eft animi, fpiritale , internum , quod 


Deo offeruur in fpiritu & veritate. whirsa igitur 


nam, &c. 


ceperunt. Miferi profe&o, qui Dei valentis di- 
rati, non folüm alios lucrati non funt , vt diui- 
tias ges & meritorum acquiterent ; fed,quod 
cis diui 


nius: Per excellentiam quoque led ue: imfhitie Fucher- 
AN'on prins in dulcem declines lumina fomnum, | intelligi poteft de facrificio altaris, iuftificante ac. ff!& ef fa 
Ornia quam langi reputzueris acia dici. falutari. Nam quo Hebraifmo fuperiüs verf. 2. erifeim, 
Qua pratergreffas?. quid fatlum in tempore? — Deus smjHtia cft Deus iuftihicans ,codem [acri- pen 
quid non, ? ficium sujhitie fignificare poffit facrificium , non 
Quz tametfi eleganter ab Aufonio tranflii — modó in fe iuftum , fed quod edam iuftificet, ' 
fint, non aquant tamen Pythagorz magnam & infundat Spiritum fanctum , iuftitiz omnis 
mentem , & prudenüz plenam atnimaduerfio- — auctorem & caufam in nobis. qua dicar, O ffer-- 
nem, qui diferte pofuerat aris &ovBer , ter di&a te fan&tam Euchariftiam victimam pro peccatis, , 
Examem — & facta [ua perewrrere oportere hoc cft,nonle- — frpiiis ca vtimini. ita Genebrardus & alij. 
ge uiter, neque in fpéciem & vfurpationem officij, IstpgM. eJM ulii dicunt, Quis o[lendet no- 
2 fanden, fed diligenter , accurate , perfedte. ld enim in — &is fona? ] Expendit hic eorum infcitiam & in- 
fed dii" — fchola Sapientum sie, ter fignificat, quod dici-  gratiudinem, qui prz manibus fcrentes bene- 
gener fa^. tur à. Salomone veisas, triphcirer. Hic iaqüe — hcia Dei, quibus cos repleucrat,ad maiorem ip- 
; locus diligens & exactum examen confgentim — forum contufionem, adhuc fatentur Íc ignorare 
commendat , fine quo czcus vt plurimümani- eum 4 quo tanta bona acceperang, Hac animi 1 
mus eft, atque in propriis videt nihil. Eftenim — ingrati labes in Hebrzis maxime arguitur,quód 25 Amd 
fui lena diflimulatrix natura, cor profundum & — càm effet in oculis Erythrzum mare,& columna. 4;, 
tortuofum , homo vetus mille & mille inuolu-.— mirifica, & lucidum nubis tentorium,& manna, 
cris obtegitur: quem eleganter vocat B. Maca- & Ícaturiens rupes, auium delicarum obfonium, 
rius Hom. 42- xéxvaua exi, velamen tenebra- — verra. la&e ac melle manans , & plenus omni 
rum. Itaque monent Sandi, vt mentisaciem in — amanitate paradifus , alia denique innumerabi- 
nos atque noftra intendamus. Ac indtus qui- — lia Dei benefa&ta ; omnium obliti, inexpiabili 
dem líidorus Pelufiota libr. 3; Epift. 387.ad — crimine, & perfidiofiffimà maliià non iolum 
Leontium Epifcopum ita fcribit: Muir ipwa- — Deum deferucrint , fed idolis eriam tribuerint, 
uai d xyrd. easy exire, admyré m mapopdur 1$ m- — velutab iis accepta , quz à Dco folo habuerant. 
eadry ^uid) dperg. Millenis oculi; vitam tnam — Quapropter merito Dominus apud Ofeam fic 
ac mores c.rcump:ce , ne alioqui negleilum abs t6/— conqueritur de plebe fua, dicens : Er b«c ne- Ofezu,t. 
quidpiam, tante virtuti labem ac perniciem ad- — [cimnt , quia ego dedi ei frumentum , C* vinum, 
first. Sands verb Dionyfius Ecclef. Hierar- — Gr olewm, c argentum mulisplicasi e & aurum, 
chiz cap.z. ait opus effe intueri fe atque fua — qw& fecerunt Baal. Non potuit maior defcribi 
daeymásvo i95u» sie, oculis ab omm perturbatio- — iniquitas , vel par ingratitudo excogitari , quàm 
ne liberis, Quod illuftrans S. Maximus,vultin — quod ex auro, & argento, & cetejis bonis à 
co diuinam legem obícruari, quz fic przcipite — Deo acceptis, materia defumatur Deum inho- 
acoge marg , atiende tibi ipf. Quod Moyfis | norandi, & illius diuinitatem falfis & infcn(i- 
apophthegma Nyffenus quoque Gregorius,ciuf- — bilibus idolis tribuendi. Ad predium Ofez 
Que frater S. Bafiliusad fui difcuffionem retu- — locum ita pulchr&. S. Hieronymus : eAMulti, 
lerunt , ex qua eximius ille fru&us fequitur, — inquit , cceperwnt aurum C argentum faprn- 
quem optare & quarere omnes debent , vt& — tie C eloquentia , de quibus facerent candela- 
luto vidorum emergant , & defc&tus animique brum feptem lucernarum ex auro pnri[fimo , C 
zgrotationes ab fe notatas & animaducrías e- — menfam propojitionis , C propitiatorium C Che- 
mendent. vubim auri [plendore radiantia , c bafes colnm- 
Quid fit 6. Sacrificate facrificium suflitie.] Nota ü- — marum argenteas , Cr triticum fermonis Des , c 
faerificium. cyificium sujlitie opponi facrificio pecudum, fi-.— vinum gandi Spiritus fanthi, qua vninerfa ver- 
Wa. — Cc Decudibus facrihicio deftinatis, quibus olim — terwnt midololatrie cultwm,c* deceprs alios de- 


: nitus in ipforum vtiliratem vaditum cít, 

facrificium appcllat iuftitiam ipfam, fiueiufta& — eis ceffit in ruinam , & aliis maximo fuit nocu- 
fanéta opera , quibus nihil Dco gratius offerri — mento, 

poffix . vd fuperiüs in Paraphrafi , Commenta- 7. Signatum eit fuper nos lumen vnltis tui.] 
rio & Catena expofitum elt. Hinc Chaldzus | Grace, omueon , id elt, i pene datum tit. 
quoque legit, Demate concupi[centiam vejlram, — ewusiw cnim proprie fignum eft & nota ad ali- 
C reputabusr vobis ficur facrificium infe," — quid indicandum aut monftrandum, Aquila, 


: 
iaapen, 


IN PSAL 

Vrae lest, quem fequitur (an&us Hieronymus 

hoc loco vertens, lea [wper nos ; Symmachus, 

$Sowan mw, imfgne fnc ; Tertullianus libr. 5. 

contra Marcionem cap. t1. jr pam, efi: vbi 

^ Pamelius fufpicatur ipfum lcpifle, tewadot,à z»- 
i pasivo, figmifico : Hebraice eft 193 nefa, pro quo 
» Genebrardus 793. siffa in preterito Nibhal le- 
i gendum ceníet , à 02 ne , quod eft fignum , & 
vexilium ; & vult fignari non tam at figinlari 
& imprimi , quàm elewari & attolli vr gnum: 
id eft indicari , claré apparere, perfpicuum cui- 
denique fieri ; ficut càm Apoftolus fcribit : aue 
&.Thef. — jog rimo maie, "Per epiflolam bunc notate, 
»'* —— adefbindicate,manifeftate.Notaautem Prophe- 
Nass tam hocloco docere, homines non poffe excufari 
pyra I ignorantiam, fi non Íeruent przcepta mora- 
i b ipfa natura lumen in corde impref- 

s4 C mala lia, cum ab ipfa n. rde impre 

moralis — [um habeant , vt fan&us Cyrillus exponit lib.:. 
diee rt-— in Ioan.cap.9. & probat fufiàs Bellarminus To- 
ds. mo 4. Controuerfiarum lib. j. cap. 2. Quod 
vt clariüs intelligamus, inprimis ftatucndum 

hic cft, in hominibus lumen eífe quoddam cla- 

riffimum , in cuius pofleflione mens letitiá in- 

Lumems- cxplicabili perfruirur.H oc animaduertit Caffio- 
mma 444- dorus lib.de Anima, aitque lumen aliquod fub- 
ht^ ^ füntiale animas habere,quod in Euangelio dica- 
loan.9-. tur lumen illuminans omnem borqnem venien- 
1m in binc mundum : &,In cogitatione, inquit, 

pofiti, nefcio quid senme , volubile , clarum nobis 

anc[[e fentimut, quod ve(pscit fine féle,quod videt 

Jine extraneo lumine. 1d,meo iudicio, Vates Re- 

ius hoc loco /umen vultms Dei nominauit,quod 
Eccli. 24, Ecclefaftici au&or anmtelwcanum illuminatum 
omnibus , magnus Apoftolus merwm Dei in om- 
nibus enter am dixit; quod Origenes vulteffe 
notitiz diuinz irradiationem; fandfus vero Hic- 
ronymus, & D.Auguflinus, illuminationem ra- 
,.. Wonis, quz diuinitatis imagoeft, impreífa in a- 
Hemini à. nimo,& infignita. Id quod hominis dignitatem 


44. 
Rom.1,19 


Deer; mirum quannm commendet, & fupra omnes 
gi Dafr- creaturas cfferat. Quacumque enim in hoc or- 
wulitnde. aípe&abili à nobis videntur, tantiim exhi- 


bent veftigium aliquod diuinz illius fempiter- 

na'que mentis : vnus homo cius imago quadam, 

& veluti expreffa fimilitudo eft. Siquidem in 

homine femetipfe impreffit & expreflit Deus, 

vclut in cera molli , nuda tabella , pretiofo nu- 
mifmate , fignaculo fimilitudinis. de quo pul- 

chré Rupertus lib.z. in Genef. c.12. 7 amquam 

«era, inquit , /rgslls teflatoris umagine fignata ; fic 

imagine Dei fisnatus efl bomo. Quarc Tertullia- 

nus lib. . in Marcionem cap.i1. vertit , /wmen 

perfone Des; vt fit Numinis quadam veluti ira- 

diatio. Id lumen itaque fi ad naturam rcfera- 

/—— tur fur mi omnium opificis donum cft pulcher- 
rimum, & omnibus commune : fed in iuftis cft* 

etiam quzdam lux formofior , gratia nitor, iu- 

baris empyrei ftilla, incomparabile animi orna- 
mentum : quod ab inhabirante Spiritu fancto 

oriri putat Magrrus Leo Pontifex Maximus Scr- 

Lex gr&-. inonc 1. dc Penteccfte.. Jpfe , inquit, Spiriti 
rero ventatis , facit domum. glori fue lmnis fus 
yh nitore fulgere, C imn remplo fuo nec tenebricofum 
aliquid vult effe, nec tepidum. Rc&té quidem 

ille ac siarum : nam acceílu ad Deum, & quo- 

dam veluti commercio , neceffe cft hominem 

fieri clo fplendidiorem, & folem, vt ita loquar, 
terrenum.  Qucd diuinitus à. fanctis Patribus 
Tonuvs I. 


MYM IY 


LE, 


video fuiffe notatum. Deus enim (it aic fan&us 
Dionyfius lib. de Diuinis Nomihib. cap.4. 6,6.) 
eft. dris maii t al CA vou tomos ix, radi fon- 
tale, f(upereffmens luminis «ffufio. qui fons plc- 
niffimus,& redundans large exuberat in omnem 
intelle&um , fiue celíos Angelorum choros in- 
tueamur, qui proxime Numen circumftant, fiué 
homines in terra degentes, vt idem 8. Dionyfius 
Ecclefiaft. Hierarch.cap.a. fufiàs tradit:ad ocu- 
lum quafi oftendens impios fceleribus fuis nul- 
lam poffe excufationis vmbram obtendere, cüih 
]umen illnd, cui rebelles fuerunt, fit illa notitia, 
quam non à magiftro, aut noftra induftria, aut 
humana difciplina didicimus ; (ed ab ipfa natu- 
raarripuimus,haufimus,expreffimus.Hec com. 
muni Scholafticorum fenfu furiquos cicitur, feu 
diilamen rations. quod qui exa&é obferuant ac 
' fequuntur, vberioris poftmodum lucis, & diui- 
nz grati& participes efficiuntur, vt S. Dionyfius 
loco citato docet. 
Pulchre $. Ambrofius lib.:. Epift. 11. Bona, Chrifii 
inquit, reqwirens Danid ut : Quis offendit no- 5) wes 
bis bona? Et offendu sp [um ejfe bonu, [ubiicitnt. Loue ma- 
Ssgnatum eft im nolis iumen vultus tw) Domine. fum. — — 
Quis autem Inmen vultus Patris , mifi [plendor 
glorsa, & imago inwifibils Dei ? Ipfé ergo est Do- 
minns Iefus [(ummum bonum. Hocbonum veniat, 
in mima no[ira, quod propitius Dens dat peten- 
tibus (€. Hic eid the(amrus nofler, bic efl vita no- 
fira, bic eit fapientia noflra , suflitia noflra , pa- 
flor nofler , && paflor bonus , bic eÉ via nofira . 
"Fides quanta bona in bono vno? 

Multis fuit hzc folicitudo de veris bonis signi ers- 
querendis & acquirendis: multi inter mundialia € ef i» 
mala clamabant, Quis oftendec nobis bona? quis — 
deducet nos in vitam vndequaque beatam? Scd. "P" 
felices illi, quos Deus bonus amauit , in quos 
fuam effudit Dominus charitatem , qui (piri 
diuini amoris funt prazoccupari:ij fignum cruci- 
fixi fide viuà fufcipientes, & in íe habentes, in 
bonorum cumulum euolarunt. Id quod Caffio- 
dorus in hunc Pfalmum notabat ji cien : Jw 
ernci smprefione lumen e5i umltus Dei, quia in 
eus femp.r nofcitur radiare , qui (€ non eligunt, 
aliqua prauitate pollnere ; ficut dicit e/4poitolus: 

INolste contriflare Spiritum fantlum Dei,in qno 
Áignats efti 3n dse redemptionis... Expende quis, 


. & quo pretio nobis oftendit bona,nimirum Spi- 


ritus fan&tus Dci , fpiritus diuiniffimz charita- 
tis, nobis per fidem fignum crucis impreffit: 
fignum inquam,crucis, quod effet nobis yir 
Mori Dei, ad videnda bona , ad extirpanda 
mala. 

Porró elegantiffimé S. Gregorius Nyffenus ,. 
locum hunc exponens, per illad Lipa Sulin. Hash 
Da , nods veluti & lincamentis expreffum in tu Dei. 
nobis , non aliud vult intelligi , quàm virtutes, l 
quibus, inquit, 9 5ui éd G- 5aesengits 9 , dimina 
fpecies C angujla vlla fórma exprimitur. Hoc 
cecinit quoque Ifaias; cuius ote loquens Deus, Ifaig 49. 
ait fe pinxifle muros Ierufalem , hoc eft animz. 

Quod illuftrat D.Ambrofius lib.de Bono mor- 
tis in hunc modum : Virtutibus imago Dei ac- 
quiritur ; ideo qui noi D quafi pe. xim pinxit 
virtutum coloribus, £cce, inquit, ad Jernjalem, 
pinxi muros twos. Non detergamus penicillo meg- 
higentie depicla amima nofira mnuralia, &c. Etin 
Hexaém.lib. 6.cap.7.cüm eumdem Vatislocum 


Lai axtuliffet: 


84 EXPOSITIO PATRVM GR/AECORVM 


. AWwo-  amulilfer: fa, inquit, anima à Deo pingitur, y duri rumyuár(Q- eje iaxurér, euni, Y) euuteeouubyG-, 
€ 


tAri:0-  Paber in fe virtutum gratiam renuentem, 


Be € gil üurQ- es pupiae ggorrlas, dà & sud e» Q-, 5,7 


NEs cog. doremáue pietate, Neque vero finecaufadocti(-.— ZevQ- weequav. Quid elf amtem im tdip[nm? 15, 
pzai, fumus Patcr nitorem virtuti fplendoremque at-.— mesp fw, inqait, rotms coactia C» conner fue, non 


e, Reg.17. 


Myfti 


tribuit, quemadmodum hoc loco Regius dixit — im ewrae snnumserabilas dimifs, non qme jnnt bn 
Vates /umen Ícu illuminationem varum Dei; vt — us vel tlins cogitans. Quafi & pax & quies ho- 
Oftendat pulchritudinem illam mirandam & il- — minis inde valde proficiarquód in feiptum col. 
luftrem , qua feriat oculos, & latere non poflit; — lectus negotium fua faludis nulli altcri eredar, 
- S. e frutiu frumenti]Sanctus Hieronymus, — fed ipfe fatagat , vt per bona opera certam fuam 4.per pi, 
àn tempere [iumentum eorum, G* vinum corum» — faciat vocationem. . 
multiplicata funt, ; Aaguftinus, Calliodorus & 1c, Singniariter in fpe. ] Quid cít ; inguft 
alij legunt, 4 rempore frumenti: forté quódlege- — S.Chryfoftomus, x«a peras fon gmiariter? Ao rna 
Tint xgapie, prO. sgprés. p9 xpic , feorfum ab improbis. Quod fingularis 
Allerius.ait Prophetam hoc verfu explicare — ille Doctor ic illuftrat: Rezals pedem à commu- 
Íd quod fuperiüs dixerat: /m rribulatimne dila- — mone fceleratorum , atque morum contagionem., 
zafhs mis : & comportatá fibi vndique annoná — fumma diligentia curaque fungi. Ncc immerito, 
Izratum eílc , quód fumma & fua & fuorum — Nam vt corpora e corrupti aéris lue pereunt, pass 
inopia Dei beneficio leuata fit. Eius verba cüm — fic animi incxplicabile damnum capiunt é ma- mai feos 
in isa Pio habeantur,hicadferam. TZ vua- — lorum focietate.. Et quemadmodum fanus ocu- /4rie 
me IE 34 duo d ru op6ia yaMaom word) Mug uc wb- — lus quando vitiatum afpexcrit , confimili modo 
quroy , 3n xgpri iru, y, oia, jj cix imhrricug , ug qd) — afficitur; & qui fcabiecit coopertus , illis etium 
pórr üpd , dol xgd rre Tis a lp, Xrhasew X — Qui ani funt , cam impertit : ita vulgó euenire 
segre airo, dy clu, Xy (Aat, Kai 8 ckemorztaeia di-.— Conftat in improborum hominum confuetudi- 
portum ugpdias uei) 4jéri. Teo j aasDarspar tw! áyrig — DC, vt Ízua ns Íc blandé infinuans nec opi- 
4 igoplar. dr ydg susp - var T A'Cemowuieyar  nantem maculet. Ait ergo Pfalmifla fe in pace 
V P plans dj ir nie pnis, driyxs dein diwyug, | dormicurum, id eft (ecuré moriturum, quia (c- 
éuegri2n. ADM! d yir aura T drdynlo mepiuuSiowm, — paratus à malis vixerat. 
eywrG- yap i X«Cx Pk Foi Té XexA, Weyxr 9o — Aduerte mortem hic , &alibi paflim , in Scri- sy, fe 
erus diexotion , ny crar, i) mthi us d) qugidhe, ei Tk put as fomnum & dormitionem appellari. Sic in m cme- 
Td Tiny Dij iai $ Teal in , 3, àuris àuru eeyri- — libris Rcgum:  Dormimst Roboam cum patribus retur. 
pytya PG naf vas, Ira pi autuns X, dugrrámwras mit — fuis. Similiter & Ieropoam. Apoftolus quoque "dts 
aging vag sym; , 3, 74 Norrá. EUzaesup y ad Corinthios fcribic: Dorminnt multi. Itern, 1, Coci, 
43i énuc gneiv io 2d enhaerusds a. T ribulatio- — Quidam antcm dormiersnt,, Exprefliüs autem 3o. 
num finis velox tranquillitas diffoluit , & me /— Chiiftus de Diincipis fynagogz filia iam de- 1.Cor.tf, 
fame tabe[centem a fruitu frumenti, C vini, C — functa ait: Non eff mortua pnella, fed dormit. V, gis 
elei dita[ls: vt his fruthibua non ego felus, fed bà ^ Eodém modo Lazari mortem dormitionem vo- [os ,i;, 
quoque qui me fequebantur , abunde frueren-.— cat, Sicut enim fomnus ordinatus eft à natura :1. 
tur: illorumdue abundantia mili letitiam cordis ad requiem fenfuum , atque ita vitz hominum 
«tulit. quod. ab spía bifloria diftimm. Cim | accommodatus eft, vt hac fine illo tranfigi non rufi is 
enim bello fibi & filio illato im defertis ac monti-.— poffit: ita Spiritus in Apocalypíi beatos vocat memo 
bns exul ageret, fAme ac penuria vt pulfum par — mortuos , qui in Domino moriantur , id cft , in quent. 
erat, prejfns eil. «^ft vero Deus eiut inopiam, — Domini (ina quafi dormientes conquiefcunr. ?P* 
Jubleuanit. "Primus emm Seba ex domo Saul, Hoc enim fenlu didum cft in Ais de B. Stce- 
atrulit es pane ducentos,C vinum, C palatha, | phano, quod obdermuuit in Domine, Appella- AR. 7, 6o. 
C vna  pajfa«. poil hunc Berzellai Galaaditu, | &urautcm iuftorum mors fomnus, tum propter 
eriam ipe attulit decem lellos , ne bumi cubare fummam in ipfa móxte quietem , & tranquilli- 
cogeretur, C- tapetas qui nnnc vocantur tylota- — tatem mentis , vt fomnum potius dulcem ca- 
petes&c. De hu igitur gratias agens, ait: Ino.— pore, quàm mori videantur : tum etiam quia, 
tribulatione dilatafli me. Atque hzc ad hiftorià — ficut fomnus. prareriti laboris cft requies , ita 
Dauidis (pe&ant. Myfticé Genebrardus iftud, — San&i per mortem à laboribus vitz requiefcunt. 


frumentum. A frulln frumenti, vini, olei, explicatde Sa-.— Quam ob caufam Spiritus ibidem fubdic: Ur 
€ vinim cramento Euchariftiz & Chrifmatisnec non de — reqseefcant a laboriors fuis. Sicetiam in hoc 


rei- 


o 


olco facro , cuius in pluribus Sactamentis vfus — Pfalmo quies cum feno coniungitur: 7» pacc Phil 1 
eft maximus. quibus omnibus rite confecratis, — 2m ssp fum dormiam, 3 requie (cam, Eodem re- 


ea homines multiplicantur & augentur fpitituali- — cidit illud quod de Moyfe dicitut:. «Mortuo 
Chrifme — bus bonis in Ecclcfia. ' eit Moyfo jeruns Domini in terra M oabimben- 


9. In pace 1m idipfum dormiam.] Commen- — te Domno: (cu, vt alij transferunt , fuper os Je- 
tarius Gracus id de animi tranquillitate pul- — bowab , (eu, ex efculo Jehosab. vt fic fcnfus: 
chré exponit, Theodoretus in Catena de im Sicut mater dormientem in finu fuo infancu- 
borum morte, Origenes ibid.de Chrifto à difci- — lum folet ore ori applicato in ic&tulo teponere; 
ulis deferto, & folo relicto. Docet autem, fe — ita Deus Moyfem fezuum fuum, ceu dormien- 
ba praíidio & prouidentià effe zqué fecurum, — tem infantulum , per ofculum & amplexum in 
ac fi maximo exercitu. & cuftodibus y amic finu Abrahz quafi in lectulo collocanit. Sunt 
A Deo enim venit hzc felicitas, quód fingula- — plurima huius rci teftimonia, Cüm enim mor- 
riter in fpe conftituamur,hoc eft, quód fpes (a- — tui (int ad viram. reuccandi,, iure merito mors 
luis noftre, in his quz in nobis funt fingulari- — fomnas nuncupatur, prz(ertim iam poft Chrifti Cirif 
ter nitatur, nec alicni diligentià opus habeat. — refurre&tionem, Hoc namque nobis confecurus 77" 


Polchr sd bunc! Chryfok. Ti sé Fir im — eft Chriftus, vc mors quz in ztcrnum duratura (5, 
CTAT | eoryertif. 


IN PSALMVM.. V j 85 


emt, pet eum finem haberet,efficereturquetem- — S, Ambrofius in Oratione ad fcpulchrum fra-. 4 & 44 
poralis. Et hzc eft mortis vidoria,& morsmor- — tris fui Satyri , die feptimà poft eius obitum, in psg 4. 
1.Cor. 15» ris, vt Apoftolus ait. Quando igitur Scriptura — principio orationis oftendit, morcem non effe lu- $1$ PAÉ 
5 mortem focinum.appellat, myíterium indicat, «^ geüdam. Primum; quia communis cft, & cun- a vy, 
uod Chriftus effecit (uà morte, noftram occi- — cis debita; deinde, quia nos fzculi huius abíol- 
du. In Chriflo cnim omnes viuificabuntsr. — uit zrumnis; poftremo, quia fomni fpecie, vbi 
Ab fiac meraphorz & veritaré Paulus atgumen- .— ab iftius mundi labore requierum fit, vigor no- 
ram accipit confolandi eos qui mortuos lugent, — bis viuacior refunditur. Atque hac fpe fultus 
vt fit lu&us moderatus , quafi proiis quieuigi- — Dauid , ait fe libenter in pace in idipium obs 
lari funt , & ad vitam reuocahdi. Simihter — dormiturum, & quietem accepturum. ) 


^ 


1.Cor. 15, 
3A. 


IN PSALMVM V. ARGVMENTVM., 


d. E P Tf", Cmse Th xMr- — 1. In finem,pto ea quz heredita- 
esvouxaw ,AjaAuéc md Aa6d. ^— tem confequitur, P(almus Dauid; 

20 Emà Q4 00e 8 vontín Owegropéi — Qnoniam pofl finem [Donfi [bonfa confequi- 
iwuQn, dz EQ Sr iztyes|w 0.— tur bereditatemydcircó. Dauid boc modo 
AaC. O'm 336 Xec$ 3awrQe | — Pfalmum bunc infcripfit. Quando emim 
aveyiGn, ovs 8 vUpuQU V Exx2vcia €veje Ex mors precefferat , tunc [ponfa, 

'mbó aüe xNwnegropaitms voulu) Gunn Ecclefra vocata efl ad cernendam bere- 
A ntegropdiaay vla) dus MA , rluj ditatem. | Vel eam que bereditatem adit 
T& idu sMiesu Sarumuour, Cap we 6- "vocat animam, que à propria hereditate 
"tn à AaGiA riod^ A ia Cp epa yi- — Exciderat : pro qua. Dauid. interceffio- 
.wrraj audAuy , xgj üc pAvxelas diy — nem inducit , eot in priflinum. [latum 
. Quis Adm ob diloyydoi TR rapós — reffituatur , do fuauem illam cvocem 
. Mu, A'í0oc d. ÉuCuAoviaxis eim T» — audiat: Venite benedicti Patris mei. «sk, 
Na uir , dn vesctóru 8 Agü Tü Óeéi- —— Quidam aliis cveró "vocauit bunc Pfal- ?* 
^et dx ovqoes. dipiompó a xg) diode mum "Babylomicum , ex. perfona popsli 


s, 


beratiomem à 


* dana, X, Bevrloow iran plu, — rOgantut ac deprecantis li 


calamitatibus , quas ibi patiebatur , &- emendationem pollicentis. 


PAR APHRASIS 


ie ERBA fnea auribus per^ 
Sei cipe Domine. | 
A'vr) i Gdfrluo DE . Id eff, vnamquamque didtio- 
- *» Cd , , : : : Cur Difeeestia 
ereorólysic uu axeiGalc dyd; o9, Aud ví nem orationis mete accurate obferua. Cur 2,7... 
J'iuÀ em 3 2ópor us, d'Air uv; autem non dixit, fermonem meum, fed, ver- i» ce 
On uv 6 by ge md VQ lar at;-. ba mea? Quia nimirum fermo multa fub fe 
2auGav| puse, va d piugia uin 621 T8 — verba com prehendic ; verba veró. parzes fct 





Aye, óc un cu arr Oro. orationis, non feciis ac membra corpons 
, " "- ^ : * em mcunL. 
Ziuis; Tli Xeguyne uu Intellige clamor 


Kegulà Ji érou9u, d vy ver ty — Clamorem autem hic, non VOS intCm- Ciumo 
Quis , a.d Tf, dfonolas ? dfa2vow* wc Q — fionem dicit, fed mentis affedom: vi ctiam 27^ 57 
9 Mocéi Ue Tí Boc toes ut Moyfi dixit: Quid lema 46m Tes 
" [.Teónecrü Qurüt deireseus. — 3. Intendevoci orationis mcr. 

QU 3à raum 621 Qu Q. xegv) f. xeav- Non enim idem font T & cimor. r& sa» 
3» 39 duxaís 5 &egróQesn Tc Avxsc dfz- Nam clamor iuíh , eft relxooluzi animae in- preis 
qunfi* qurà Ji 6 asi, xopd iac Dap/sw(Qe  fliutum, cella Gpicas; VOX Wero, prog. — 
eveyi PU" dum cod gin. 

Baa? us, xoj à 9o; pu, Rex meus, : Deus mc. 

j Ives 


$6 : EXPOSITIO PATRVM GREGORVM : 
PARA" Deus, vt qui'me creauit; & Rex ,vt qui — O'9sk dc 6 Jpuepyrs 1t é fao- 
sis pA. mihi prouidit. Adis dic aveswoity gt momod Ap Qe. 
rw — 4. Quoniam ad teoraboDo- — A. On axesc re eor doo 
mine: XVgIb* 
Orationem enirn non aliis , fed foli Deo (1e9s yl) 92 dx do9oie dot qu Sud. 
offert. posco eve ot Dh. 
Manéexaudies vocem meam. — Té ggeidauxsion 7 queri eu, 
Id eft celeriter , confeftim , iuxta illud: Tuszíci a yiac, x?! T) Kaj ga mei à 

16.65,14. Erítque antequam clament , ego exaudiam:  mixediEoj rie V) Uoraxérous] urp/* fa 
adbuc illà loquentibus ego audiam. Dgusyrum turp] ai xusidopidi. 

*mqe — y. Manéadítabotibi, & * vi« — €. Tóapei aas tlo.a] (oi, & 
debis me: quoniam non Deus vo-. irój4 ue 0n yi 96s Síur 
lens iniquitatem tu cs. ayoptia cV &. 

A primordiis diei, inquit, hoc opus fa- — Ex eeonda & ridege, QnolystG mig. 

I» erts diri ciens, non autem poft mille opera, vt pleri- 2» muitdp Oo, d^ & 1! uvela lpya , aic 

iut" que  adftabo tibi, non loco, fed operibus. oj qol , «x bactiaoquaf coi , & Tir , d^X 
Nam talis eft vicinus Deo: fiquidem id Pro^ 95s. à 59 mer Qe jc 60 9E 796 j3 
pà ac Remoté hoc loco fignificant:quia Deus &éc X) uoxegr Gyr 9w evpair* $32 9s 
vbique eft. | mz y Gov. 

6. Neque habitabit iuxta t& — s. Ov zaeondiod (Qs srortióoo- 
malignus : neque permanebunt Jp si dagdpsa apro 
iniufti ante oculos tuos. xaTérayn Tuy 03 aAUAU ev. 

Quafi dicat : Meas preces fufcipis, & in- Q'cal émw. Aoyw ra uat deiode, x9) 

fpicis ; quoniam omnem iniquitatem re- Uroilives* ted) avdcuy g)p. ajoyías a 

fpuis , malitiaque affuefados omnino a- smjspee«, € 9c monofa ev(dvtac exar 

ma- ueris. Execratur enim Deus omnes ini- mAd'; Yaocpiqn, BóAirmera) 29 6 9x d 

"son quam vitam ampledentes. Hoc enim etiam mue vé, egroup Dior daral oper. 
fübiunxit: sÉw 29 x, Vmh 

7. Odifti omnesqui operanur — C. E'tm( as 700 (uc às ip- 
iniquitarem:perdes omnes quilo- 5 aCepSpete rli) doas , Dons 
quuntur mendacium... gro» (uc réc ^a Eas o 1403". 

Virum fanguinum & dolofum, — — Apa alain xg] 992v fÀs- 
abominabitur Dominus: | Avoseroa xog, O7 

Du»mal- Non folüm enim malitiam atque iniqui- OV 3dp ubro d'rasopduet srorvofan, vj 

"ades tatem, & mendacium, & dolum, & homici- eXparouiar , xg] 143 Qv , à Y, w- 

P dium improbat; vcrüm etiam cos qui hzc muporíap , d) C vc mime y drac Bd - 
patrant , nec poenitentiz vacare volunt, exe- Misseral » x9) wslaroía. aegre 9 BuDo- 
cratur. ] spa Mis b 

$. Ego autem in multitudine, |, *. Eye Jcérrd ai E ONee 

mifericordiz tuz introibo in do- lev eiesA&Jejua e e iy (ov 


, 


mum tuam: adorabo ad templum «xesoxuwi(Cw caes Yao aco (gu, 


fan&um tuum in timore tuo. & qoo (oy. 
diam ^ Cümenim tuà benignitate perfruar, tuà- — Ti 38 eiie YasAduusu. Qva esrrías, 
pei que dextrá cuftodiar ; quotidianam ad te af- x9) 8 o8 9 «i£ Qesuesyidyn , vla) dunes 
fero adorationem in templotuz glorie con- 9" q»esrükep esowau noy C» Tu. dones- 
fecrato , femper tuum timorem circumfe- tm 505 90g vad, ? c di — 


IN PSALMVM V, 87 
t6Cco. QUY 33 diizopa umi YeGaAcv, rens. Neque enim permittam eum diffluere, An A- 
a$ a8 qiAgslesria Suppian. tuz benignitati confidens. cgo 

f. Kogssódmytoov us & 15 9-— 9. Domine deduc me ip iuftitia za. 
xauomuu (ov vexat, ry GySpdy us. tua: propter inimicos meos dirige, 
xdlóJounov Gy mór cra luo ódov js... in confpe&u tuo viam meam.. 

Ka2dlc eim d'ixguoswin cw, Ei 99 xg] — Pulchré dixit ju5/itiá tu4.Nam eft & ho- 

ases mu diaucoudw Ser TJ). vopem T A£o- — minum iuftitia , quz exiftit à legibus exter- 
$w,4X ix even so TtAcior E50 dV3 9a? nis; fed non continet perfe&ionem. Ego au- 
es aisd d'auucauilu., Eixorwcd t evesoxe) tem (inquit) tuam peto iuftitiam. Reáé au- Luis 
m) üdwwcor , ooi xetegrya oor d Sd - tem adiungitur: Deduc me: ac fi dicat, qua- » ere — 
éx5rou, mràc 78 (Giu. Eua T. a/nogapur a/1). fi à quibufdam vitz tenebris manuducas, ""* 
7&* xam Suy ao mór mul) 636r ps, Nonnulla exemplaria pro Dirige in confpe- 
Vel, Gr mór uis el) 8d v oov. Guten D Tis — Üfu tuo. viam meam , habent, In confjecfa 
doi Gi, lara] dfavolas . eia jn Tutren — meo viam tuam. Vttaque veró pium fenfum 
ódbc tardo SusÜehy God moy 38 9s, 2A mc habent. Siue enim noflra via dirigatur in. 
s Ajoula 7réiegt.ctre » "t 9x8 0d 0 cya mor confpedu Dei, non aberrabimus : fiue via 
TU nardo Sus ein uela) 69d ooidp , x2) Domini ante nos dirigatur, ipfam ambulabi-- 
«ejt au? aestum Deauduida, Aii mí- mus, ad illamque prompte curremus. Petit 
yuo Y xoweovopgUaut 6d n ylliDa, pp Nan igitur heres , deduci quidem à Dei iuftitia , 
7 S8 d igguocui nc, nardus, dV anoo Y viamque fibi ipfi dirigi atque explanari,vt fa- 
ódàv x, eso merita y ya padiuc Gov. — cilé gradiatur. 

, u E] v 5 , . * 

í. O'n éx few óy mi soar 10. Quoniam non cft in orc, 
ardy oii eot, * 5 xapdia, QTY corum veritas : coreorum vanum 
pa aio. eft. | 

Td «4/4, tol, Jom e nhi 5A Gov Mendacio,inquit, continué linguam ma- 
dusMudscm. A ag) voi, Abo, o7) oi. culant. Quin etiam cum fermonibus corum 
oy up! avuCaívun , xzj cuutugAyci TW — cogitationes conueniunt , & cor ori con- 


ouam  xapdia., fentit. 
it. TQ" aieuryud pO" 9^a- — 11. Sepulchrum patens cft gut-, 
pryE cuir. tur corunr. 


'c oi sex cio gor alqoi exputo Vt claufa fepulchra fuum teterrimum yj; 5. 
yai sli) doooa uar , oi 91 ait) utrorm?- odorem occultum habent , referara veró il- Pati. 
Mu ajazáumun ?. dvsud'ias , oai Tz 42). lum foras cmitcunt : talia & hi , inquit, eru- 
Gi, tno ipu [ruo pnptacra 7rdiam dusocuias — Gant. verba , omnis factoris & impietatis 
Q duastfleias usgd, Aid mévur d$ T Ay plena. Der hzc verba innuit. blafphemias 
mit xn 9i 9c Onpías abiTer2, xg) T& contra Deum , & fermones libidinis & la- 
dxohacias xg) v drtNvyeias Tà Bua. Íciuiz. 

Tau yAuosaus asrds )oPuSow. — Linguis fuis doloséagebanc. 

XaAerwTtes TU «escQueopopur pr- Occulra verba grauiora funt, quàm i[- oci 
ime rà xexpupudya. Abo 2 xAa"- la qua propalàm. proferuntur. Dolo enim MA Ier 
pio , uveía swa xard v9; ari^2& TV-  Vtentes , infinita.contra proximum moliun- sicofora. 
pun. tur. 

Keguoy ach) 6 960c. Iudica illos Deus. 

A'ses (asa (p vr d) da- -.— Decidantà cogitationibus fuis; 

Pos2udy awrdy , xa (a v 2252" fecundüm multitudinem. impic- 
vay dirsceds curi £u (oy e cfU, tatum corum expelle cos,quoniam 
0" Trdo67 iRegvdy ds XUe&. iritaucrunt te Domine. — 

Addu- 


L| 








$8 


$A^A- . Adducantur iniudicium tuum, ó Domine, 
PHRASIS Hi : 
PATREM: & aberrent ab iis quz contra nos machinan- 


Delo; me- tur , atque per experientiam difcant , quód 

teni, [uy ATànez: telam contexant , & poenam fuis au- 

mis (fjbusdignam pendanc. Contra te enim bel- 
lum mouerunt , aduerfusáue illos qui tibi 
addi&i funt, aciem inftruxerunt. 

1;. Etletentur omnes qui fpc- 

rant in te, in ternum exultabunt: 
& habitabis in cis. 

Hoc autem cos qui in te credunt latitià 
re ti implebit , & przbebit ipfis voluptatem fem- 
"r^. piternam; non illorum interitus,fed tua pro- 

uidentia. Credunt enim quód in ipfis habi- 
tas, & inambulas . 

Et gloriabuntur in te omnes, qui 
diligunt nomen tuum.. 


13. Quoniam tu benedices iufto. 
Nam cüm tua benedidio & prouidentia 

tuis cultoribus abunde fuppeditet ; ; qui feip- 
fos exhibuerunt tui nominis amatorcs , glo- 
riabuntur propter folicitudinem  & curam 

quam de illis habes, tuarn potentiam przdi- 

Lr Corinth. cantes, Sic etiam B.Paulus ait: Qui gloriatur, 

ia Domino glorietur. 
Domine vt fcuto bonz volun- 
tatis coronafti nos. 

Evdtxías facrz Litterz nuncupant bonam 

- Dei voluntatem. Eiufmodi etiam eft illud: 
Pal. $4. Benedixifli Domine terram tuam;id cít,bona 
Ephef.1,s, Voluifti terr tuz. Et apud Apoftolum : 5e- 
cundum beneplacitum voluntatis eius, id eft, 
fecundüm bonam ipfius voluntatem. Hic 
igitur etiam hoc dicit, quód nempe tua bo- 
na voluntas , tuusque maximus amor & di- 
ledio in nos, fa&us fit nobis & fcutum vi- 

Qoriam parans, & corona triumphalis. 


Probi l- 


E'v dixi 
quid. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Al ofieony sciruus "a0 1 ob) xefow ài 
daro, xgi d/auajvucw Gv xaTriem o5 
i , es] Ao rom 29) eic rege; de 
icy dedo Uqaírauct, xy, duTuous movlui T 
Gun rv dEiar, Karl 0 50 3 7T ÜDtgugy 
xeximtaemikg, exeo quc alaxeudycu, goi wa. 
xniugc Tl) cogar, 

i6 Kod &ipeg ricas marec C 
Erit ovres o) T ce,eis aidya da A- 
M € xa (aom cds 6» aw Gic, 

TEG di rdc eic cd meme done dotes 
eunt a3, wd] rapiz| Ru Gies Quum iar 
algwor, sy 0 Cxemay GA&S.egc , aW. 1 ci 
e»esuk?em. Tleí9ovTa] 90 a daoméiG da 
avoit, xg) Us aerem éic, 

Kod xawvilevlay 6» (o1 6) ya - 
aA VTEG 9 Qvod, c6. 

(y . On ev &Aeyrce door, 

Tit 9 o5c 4U20)íac Tt x2] vesicae Gi 
cui, seprysiirmc Sears , ci tác &u- 
mc tegcac T8 c3 ürüuas Oe nalactournt, 
Eon T o nd tupra utyateorso , 71 cli) 
dimyudipos d'uu/a uas, rta mg] 0 ernst e Co 
AA TlaUAe* O' xavyoyip Go, C» xug)'o 
xay yao, 

Kvejs oc om o &Joxíae iss- 
qaas np.atc. 

E'vdbxías xgA€i n Oeía 2 e2th vc dya- 
Si 7E 9&j SU. TuXm 6X1 T) Eudo- 
xicuz xUeit 5l lg cu, air) T$ dja9d 
nU nuc T8 34 cx. xg] e mu A'mcó. 
Au x2 clo. dUd oxían ^; SuaT Oe aud, 
Turic x7 o. doa» qund. Sw, Kaj Gr- 
Tu) Su (oivuu v& 6 AyÁ Un To dabas zw Sí 
nue » Qn mut cu dE 7 fiai quiNosepyia 
mi 1) dd, C 920 viue ^ 650rs vacio wej- 
Evor, C cítasoc emu. 


COMMENTARIV S. 





s fponfum Ecclefia feu Propheta; 
-& petit fibi adiutorem fieri vfque in finem. 
Loquitur autem cum fiducia:quoniam iftiu(- 
modi poftulabat , qualia ipfe dare volebat. 

Clme — Non clamorem hic, vel aurcs intelligere o- 

tris 94^ portet, fed ex membris humanis , diuinas 


e. A PHMATA MOT ENO- 
TIZA] KTPIE.] Kvgior 

XaA€i voy vu Qior W GyxAnzia, 

WO «vestirme , X9) togae , CUMMLBYOY 
uri fué d st dyigu,, Ka] ug muppnz ias 
Ayl imei soia (a i4,oa didtvas éxéiv Ge 
uA. Os di xev; là vowriov, i amt, 
d^N Pai T aMÜesmivav ugela , Tic tas 
Grp tias 


1N PSALMVM V.. 89 


operationes intelligamus. Ac clamórem qui- cox 


értpytias dura ila, Keguryho TPEUS 
es) ajap Tfi dfarolas ixertizr di gg) vi, 
CUJUS, evejoxet)), T véncoy 3 Xa aN itu 
Cn $ apart ex xupdías mori; xegu- 
eic. Tà d Ga noag, Eri T. uim, apri 7, 
elata 7 a'suv Cu "jjuicOr or Ti $ xk pua 
qu. A'Eioi JV y eve; ot yormec Éonxejvat, Un 
p drdia dur. vy yid i ftam, 8 au 
00/0) €i S dnguouim qii T) abre doy, Ys &a- 
d'envoi Tor tegz , àv xome diooiésreg 
duarhslio , à Ban, po 2puru ag) à 
Sóc uev. 

d", Or1 mroz xx nrozerxouat. ] 
Td; aivia; vi9nos , di d dZiol eicuxcuO i. 
yaj, OU 39 *»escimiesn, d'a aree at mih. 
coa Td dU ds, Ka] Cn enegoiitn d Wuege 
aS G i ipsos momco pua), dS doy oie ol r9 
AQ! uvefas dxoNas. E'v JY axes go) TO 
quU, oi (ax. Car T 96 C éroiplu ad vion- 
Ala 2aGeiv, ei ditogdp 9 T9 "prava, 3 xu- 
eor, óc peor Voipuov dUphoopdo wrscr. 

í, To nra1 nArPAzTHZOMA! ZOI,] 
Tlaegghoonc), 8 TO, dXX Wpyoi. ó 
ydp ost» yc 631 T£. $à* à d 1 


Tul 1 y , oppo. vl Vy Uc xg) TE Mexegy 


Cx 7i, fa S iovoc 79d. eesevpyoulruy cvu- 
Éawürr , ha o gederi boa]; 8 oc 
Vrvegc, owo7ríoo ; O'n vx fer ovi zo wwpdbo- 


phot Qo (Bo , 8 vAncior , iV ota c6 
4Uod 31a| , dfg. Trai vv JunnDon. rà T8. S 


puavzrómegy , Kaya d vl (reg yoatl 


si imbe wt. O'n sapevegud plo dody ut. 


Jf9 alo dolar, xo) rev ap o marn- 
vri; éaleac , d. dz ptpu df. vla) qro- 
ynejay vus di EonSwepfiodc émtegias Son 
pb, y 2Aibege utslua. 

C. EMizHZAZ HANTAZ TOYZ EfTA- 
XOMENOIZ THN ANOMIAN. ] Tlz/s , 
xdv AoQ, xdy Qd op Ov , xdr fan 
Adlc , quo , 9, Q0 eg evi d). uloots eic, 
€i exodivoupi eer , à ^15d Cic, 0 qouxol f 
dVjuor, Ob 50 Ya 7yJ dz ur, AW CIE 
aperi, vyxelres cuc QiAou, Claw. Karo 
d 4Jg. v8 eizréiy, Suienrauc, vd TWUTÉQ9 
Và reis lp De , Vmrfyan n9) waDeal. 
Tier, o YecAic,. O'eg d arde ut ri Qo- 
98 «gj y dt2uos Va, vov onem Auxov, 
sov Ü'ruAor y, Juegbuum - xz) dingiox, 
AvcQoenn Qe 39 dv xj ] ovyxpíiln Tl) 
mure an ymo ipyaleray Tat d eed 

Tonuvs I. 


dem, fedulam mentis deprecationem ; quarc 


MENTA- 
RIVSTA- 


etiam additur , ipteZiige , id eft , attende feu 1, V, 


confidera ; appofité fcilicet ad clamorem qui 
occulré fk excorde.IlIlud autem auribus per- 
cipe, ad verba refertur, q.d. Fiant in auris 
tuis verba deprecationis mez-.Petit autem at- 
tenté obferuari, quoniam haud indigna nc- 
que vulgaria funt verbaeius. Vel eadem in- 
culcat prz rei petitz defiderio , & vt amo- 
rem declaret, cómunem Dominum fibi pro- 
prium facit, dicens : Rex meus, Dess meus. 
4. QvoN1AM AD TE ORARO.] Caufas 
proponit , ob quas poftulat exaudiri. Non 
enim ad alium, quàm ad te, orationes facia. 
Atqueà primordiis diei hoc erit opus meum; 
non autem, vt plurimis , poft mille occupa- 
tiones. Eft veró ma? ctiam idem, quod ve- 
lox fiue promptum & expeditum auxilium 
accipere. Si enim quz(iuerimus Deum noffe, 
quafi mané, paratum ipfum repcriemus. 
f. MaNE ApsTABO T1BI.] Adftabo, non 
loco , fed operibus. talis enim Dco propin- 
quus eft: qui veró non eft eiufmodi, remotus 


exiftit. ita vt propinquitas & longinquitas ex 75 


accedentium affe&u contingat, Ceterüm ad- 
ftans quid videbo? vel, vt alius legit;confidc- 
rabo? Quoniam non eft tibi malignus ami- 
cus, vel propinquus, neque à te dirigitur, per 
omnia declarans Deum odiffe malum.  Se- 
cundüm aliam veró lectionem eft, «deba 
me. Quoniam cüm defpe&a eram propter 
infidelitatem , re priüs quidem tamquam 
omnium fpeculator etiam videbas , fed ob 
iniquitatem auerfabaris; modó verà me afpi- 
cies mutatam, & dealbatam. 


Manà 
Dt d^ 


randa, 


Qui bd 
agit, uu 
Deo pro» 
pinqua 


7. OpisrI OMNES QY1 OPERANTVR INI- Omni; 
QYITATEM.] Omnesjnquit, fiue feruus, fiue 5, 7. 
liber, fiue Rex fit,valdé tibi exofi funt, ini- 


qui fuerint,vel mendaces, vel homicidz, vel 


dolofi. Siquidem non ex dignitatibus, fed ex Doi eit 


virtute amicos diiudicare folet, Quafi veró; difeiimen 
perjaco. 


cim dixit odi//i , rudiores non comprchen- 

diffet/fabiunxit etiarh id quod magis poenam 
declarat, nempe perdes. Obferua vero, quo- 
modo cum homicida quoque dolofum con- 
iunxerit , ceu blandum lupum, fübdolum, & 
difficulter euitabilem. idque mericó.. Cirn 
enim fic intoleiabilis , & malitiam occultet, 

plurima mala patrat. 
2 M 8. Eco 


em ,nod 





EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


|.Ero AE EN HAHOEI TOY FAFors.] 
£Y'; mic armerasorr Oy aec bà inv. 
, 4 ^ * , , LED , 
ciu OncU di, Cx vum? wort , mo tig 
Eni; eis TOv remo 15, qurmolar, Un df2 9 
qol) QuihaySrosriat . wg) Cirio Ta T 


9o 
cow- S. EGO AVTEM IN MYLTITVDINE MISERI- 
MENTA- CORDLZ.] Àc fi quifpiam Ecclefiz obicciffet: 
"ava Quin & cu, càm ralis effes,quomodo falua- 
Salu «&/ ta es? tradidit modum faluationis, nempe 
propter multam benignitatem:& cüm ea que 








mifericor- 
dia oput. 
ex patte Dei fe habent enarraffet , fübiunxit 
etiam quz ad fc fpe&tabant. Quando, inquit, 
cgo gratià tuà fruar , adorabo in timore, non 
vt plerique ofcitanter , fed in timore. Nam 
qui fic orat, abiiciet iniquitatem, & ad virtu- 
tem adducetur. Deinde conuertit fermonem 
ad rogationem, & ait: 

9. DOMINE,DEDVC ME IN IVSTITIA TVA.] 
Vides quomodo nihil futile petat ? Pulchré 
autem dixit, 1» iuffitia tua. Siquidem eft & 
hominum iuf(titia quedam legalis, fed qua 
perfedionem non habet. Ego veró, inquit, 
tuam poftulo iuftitiam, & ad hanc me dedu- 
cito : quoniam multz funt femitz auiz. Pro 
dirige veró Symmachus complaza dixit ; id 
eft, facilem redde coram te viam meam: 
vel coram me viam tuam. Vtrumque c- 
nim pium fenfum habet. Aitautem , Pro- 
pier inimicos meos, quafi dicat, Quia me 
diuertere, & per aliam viam erroneam dedu- 
cere fluderunt, tu ipfe me deducito. Deinde 
particulatim malitiz ipforum conatus edif- 
ferit , & os corum & mentem perftringens : 
Cum.verbis, inquit; ipforum etiam cogicatio- 


Itti. nes concordant , atque ori mens confentit, 


factida verba erudtans. Per hzc autcm infi- 
nuat blafphemias aduerfus Deum , & mor- 
tuas ac fcetidas doctrinas, verbadj turpia , & 
fraudes ac dolos verbis obumbratos. Ve- 
rumtamen obferua manfuetudinem oratio- 
nis qua contra illos vtitur. 

11. IvbicA 1110s Dzvs.] Non dixit Pu- 
ni , fed. iudica , & ceffare facias à malitia. 
(AuaCéAua. enim funt machinationes ad malé 
faciendum;)quod eft pro ipfis deprecari. Vc- 
rüm ad quid hoc ? Quoniam irritauerunt 
te. q. d. Non curo illa quz contra me gefta 
funt, fed zgré fero quz funt aduerfus te. Hoc 
enim animi philofophi cft , iniurias proprias 
non vlcifci; ea veró quz aduerfus Deum 
fiunt, vehementer perftringere. 

1n. Er LE£TENTYR OMNES.] 
Vide lucrum orationis. Atquc ipfi , inquir, 
euadent meliores , & ab iniquitate defiftent: 

quin & alij multa voluptate períruentur, 


fui ymescrionai y v2 éaw rii. O Gr, trclyit 
Xxtíex ee "ero dut , «vesexwuwtou e eia 
cw, wy coi qu^^o) 2ezuatpdpor, d» ey 
Qi6ro. O' 30 Gne dU bu Or , daeSies) 
(Io kaxiat, yeiogousu S ios?) dt mere ace. 
al, (irm Em] m 2óyor €i6 al'mon, xaj 
Cnov : 

S' Krrib, oAHrHZON ME EN TH 
AIKAIOZYNIH zor.] Orác 7rd q éd; Edi. 
xnegr air£i, wg2a c di eia , Ev asi digauo- 
cuia cw, E'y150 e ad 2esim duegicowrn, 
A Wa) TQ véuuvr , d29d TO Ti etcr gy tys- 
eu, E54 Qt al) cL alza , Qvo, Óungnsi. 
vlw "eds Lb ut eios a usur ia cd aA - 
Aa] aj Gxpirusu, dTeamol, Av) Ji Tuae 
aco Swor SVuuao, Ov ona 2agty Coe seti 
et, pad iar "roiccor Gro mór cu vl) 6d ov go, 
3 Gre mb» usu la) 6d or eu, Ezd weg jo m 
das6sc Eon") dfavcias, Eng di 7d iofezr 
M6 Qna * Ere Gral ut iy maiz eei 
érfegs ódoy ErvCuAsbuv , ódfeynzón ut iv- 
Tt. ii x7 uses didi] ài vie nein 
morvelas onmmdsUuum , v6 T eiua diz- 
Gdohuras 7 dfyeoize ec ighulu do2Sdy " 
Gic 265oit uy] , exe, xj 6i 2074 uel oup 
Éaírsn, v) auvcughcye Tu! cimi dfascin 
ipuf*y divum pua duculdw , iz mima dE 
Tic x? O2 ÜAga Qrulag aiv Tero) , ag) TR 
nxeg dc*y uaa Xj duzuJW , quj T cioed 
pius, C mue piso nudus cocuiatz- 
Mas doxibanae ,, dw Bea ali aie xg 
üwiy) dU Vis iuiesma. 

iX. KPINON ArTOYY O eroz, ] Ovx 
€i o2aoy, dd. wgjror, v maUsur T qo- 
melae ( dfa epum o3 Tu cese o qae pow 
Gr3upiuaTAI ) Üxip vp üviy| $42 
dw. A'PAl meo 4/2 «1, 6n mra pevriaeomas ove 
SX Vey WU iei fpopAy/am ut uoi, tre 
cir, dA Vip T adv dxyd. TEG 26 ques 
qu lo ys Gel a) TJ. citis uà d uut 
"GmP di T €i Suy 2toutrur 0150 ex imriLie:n). 

i£, Kar kxeraxenrOzAN nANTEZ.] 
Olea «fic dis vo xig (Qu. Kdx£iroi, tva, 
É)rtou, 'éaorva , wa) ere oorr e acm- 
Gas * xy] rte) moo, YeroAau ow?) 3d ait, 

cze- 


IN PSALMYM Y. 9I 


ard dibreoo1 vou oot Ti Gaeireoy utra CoA, 
$21 dt avis yg) d mrtxiic doa? ai, 
ry. OT! xr ETAOTHXEIZ AIKAION.] 
Oh 6 JJ. dzraf nu: dtavbmt abauvpéari xg) 
dUAvyET, avamer ieaj U-InAorip)e , xdr 
vo Tra suy woxitw"). Yya 22 wn mc ui- 
ria vp). macukepy , dybyd dfi Tus al 
dfaroiar da 78 , à dA ylade d nauor, eTroe 
eríAn elc &Ünaeieias xüloxAci] viv Abor, 
xaj Quar. dq Uno dd oues, O mor 90 dej- 
sor x ualulu) $:13; 5 eg T 5 doa. 
AA. XTiQaraladc 9 d'ingaov, Wroi oí 
Yu TÀ75 Quai 9nv dDapkenox, der) 822a yine?), 
hi Un cune xia waoWlew rer yirde Y d inguor, 
a3 cdurd. dU oxía C quhasSesía. 


dum illorum conuerfione probiores euadent. c412- 

quamquam & ipfis quoque iugis fit exultatio. N^ PA- 
13. QvoNIAM TY BENEDICES IVSTO.] ipiius 

Quem Dominus omnium laudat ac bene- ;4 De 


laudari 
dicit,füblimior erit vniuerfis, quantumuis ab srafac 


omnibus malé audiat. Ne quis itaque rudio- —— 
rum animo concidat , idcircó mentem erigit 
ac faftentat, dicens: Tw benedices iuffo. De- 
inde rurfum gratiarum actione fermonem 
concludit, & ait: P? fcuto bona voluntatis. 
Scutum enim optimum ex mente Dci;diui- 
nà benediio eft, 

Alius. Ceroemabis iuffum. Vcl itaque hoc 
dicit, quia bona voluntas pro fcuto feruir,vel 
quia przfidio firmiffimo pulcherrimoqQue iu- 


ftum fuffulcies atque firmabis ; nempe tuo beneplacito atque humanitate. 3 


CATENA PATR VM. 


DUT nEP THZ KAHPONOMOI- 
CENESSS xuz.] Xrrzozrowor. Te/a 
y us. ny Sero aiit bomyegt ini 
n Manli]. 7/6 i X/utegropsimtt, y aic ó 
xAApO, wd) 7r Y xmecropia; Kaj x2ut- 
ewougou jj Go Y GxxAncia, vy To mey - 
ua avri, KAxewoyla dt d 6 óp9uA plc dx 
olds, & sc ux Fasc, C Uo mapd iar ajÜesl- 
qu dx dyiCn, To di zrüóri use idiihwotr 
eiov , elg v0 11A (y, Urrsp Eois 0 uia, 
dX 8y' üémiegy alt, Ad í f xOnegro- 
pots Tui Vyocd tl; 9m uomsauso qvas Tut 
dE d Ei déniie o7 5o Adv aurd QUAmiac. 
AuoxrMOr, Ajo79 aiSeéay utei- 
dk orani Tu Sd, de dl ifc sup CoD x, 
Aoyu idiAcot, ndi duo quaiv déc , xg) dvo 
maid'az , Teri TC Dogs Q «fic apyves- 
yrs, H' Ap d» «veoóm uto)e 7rd2« axeiap 
qul ud. A'vm d ld 6 Ux rro m erovo- 
"et y Ov Aaic, 6c x) dum uv nasuvésa- 
set, $dE Add eri), YE Yo 
pÁjine taam tU msU?) oic . Mtejic 29 X) Soi- 
vic jue Dwegropiac C 2gbc caia (yo C a! 
xd ooucu. 7. oou quy 0 Age CSot anxia). 
H' d ésto. utolc dmm urn vieoc (rU yan 
si dyuuspyu, mk Hd acis afaxeu y Ov, 
a2] 9wit, yetogy qMicugow, M m gr 7] 
uo , dfi eli) eic vo mwríeg ayraugmuadus 
7550 mt wg] aóxAnp(O)o hd, £i Jm 
«fegy ic dfaliwac Uroimovo 0 mrarbp,r; x2u- 
enin» GU d molas abu ias oye fiin) 
Towvs I. 








: i des ex hoc titulo quzfliones 
oriuntur. Quz fit heres hzc; & quz heredi- 


' tas; & quando eius poffeffio adeatur. Ec he- 


res quidem eft Ecclefia, & plenitudo eius. 
Hereditas veró funt ea quz oculus non vidit, *-Cor.1,2. 
nec auris audiuit, nec in cor hominis afcen- 
derunt. Quando autem adeatur, ipfe decla- Dei bere- 
rauit, dicens, I» fípem, id eft, in futuro, non — 
aurem in prafenti fzculo. Ceterüm cur nos ("i» ju 
heredes fcribit? quia videlicet quofdam qui 
digni erant,in filios adoptauit. Digni autem 
fun illi, qui mandata eius feruant. 

AnuoxYMr. Deo fuerunt duz partes ho- 
minum, quas vnico fymbolo feu fermone fi- 
gnificauit;& duos vocat filios ac duos liberos, 
nempe liberz & emptitiz. Ac prima quidem 
pars olim Deo familiaris eraz. Haec auté erat. Primus fr- 
populus quiex circumcifione nuncupatus eft; veda 
qui etiam vinea nominatus, & cx /Egypro !/74A/« 
tranflatus,nec non in terra promiff ionis plan- 
tatus fuit. Pars enim & funiculus hereditatis, 
& populus acquifitus;aliisá; pulcherrimis no- 
minibus populus hic appellabatur. Altera vc- purgé etd 
1 pars vfquedum repellebatur à creatore, vt- Gewe. 
pote idolis addida & diis manu fa&tis. Hec 
iraque pars'fliorum , ob fuam erga patrem 
ignorantiam & ingratitudiné,repudiabatur,& 
exheres erat. Alteri veró pater tabellas fecit, Ifrsilit^ 
atq; adcó hec heres extitit paternae fubflantie: resaliva 


runt Cn ré 
M z verüm idi fnnt» 


78 EXPOSITIO PATRVM GREECORVM , 
Auxo- runt, Ch derelictus [um eqo folus. Forté verÓ — ear , eg) $yud vmMíoSn utro. T2322 d 
TATIO- eriam dum brauium acciperet, atque omni- — xz) ó Agrar T) Beaeeior , vo) Gu aus 
bus fuis coxtaneis fuperior exifteret , hunc — x?! «49 £n pota ftp Ov , fpsi 120 
Pfilmi verficulum pronuntiarit, Illud autem, | Aie zzvréw 78 a2 UE. Tà d, im EA 
In ffe.) , fi quidem Saluator hoc dixerit pro- . d), iu) QÀJ à ewrip 2&yn 4fg vl) oinaro- 
pter difpenfitionem ; haud mirum eft, ipfum — uar, s Suuuzsir , PeriLor(n apro Tl) 
fperantem dicere , difccffam fuuin. in fpe à idYas Yaveumusuzw Aber Prid xao. C 
1o:1.17,5. Dco conflitutuni effe,iuxta illud: C/ariffca ,e — xq amo S88, x7! 07 Aófacóy ua ra rip 
Pater claritate quam habui, prins quàm mun- 8 din v eiyoy ee? mU vor nézugr €) 
dur e/fet , apud te. Poffet etiam à Saluatore xS. ew, dVauaroy pA ary x7 uóras 2. 
dici iflud ffzegulariter,fecundüm tempus quo — 2&8uj iod. T8 atwrip (Ojo 2fg. vit sucer y v 
omncs difcipuli eius fcandalizati fuerunt , ip- "ra/ss iexuduMrour oí upra] durd, 
fum deferentes. Quin etiam clarum id efl, — tedgoerzórm &umy.  XatW dA, xdi ó 
etiamfi quis Propheta dicat hoc de fpe cuiufli- estén; 26)n wx 0 9r Pid) arr; 
bet fancti , qui propter dilectionem omnia. d»/&, 4f sl) ddzlo rar; iVmiLa- 


7». 
ANNOTATIONES CORDERII. 


$ sALMVS hic ss finem infcribitur, — erant in miumndo,, in finem dilexit eos. [m finem, 


NES COR- 
DERI. 


frerat. 





1.2 
infi — ^ p hoc efl, im vita ifla perfeitionem, | hoceft, víque ad extremum fpiritum , victrice 
in fincin, ^ je; vtvult S. Auguftinus ad hunclo- — petfeueranniá , fic vt. neque augeri illius amor 
quid de. — ahuxksxhé com; vel in latam, & fuis numeris [et , neque deficere. Vnde hoc etiam ad per- 
unti abíolutam victoriam. TíA(- enim,hoc eft, finis, feni vice iuftz refertur , quam boni om- 
nes intuentur, vt us finem Dco leruiant , & in 
1 


apud Gracos idem aliquando eft quod. victoria, 
' — wtnorat S. Chryfoftomus : additque apud He- 
brzos camdem vocem vb- 9j rixbo, finem cÀ 
videram, ignificare.. Hinc pro illis verbis, is 
finem, Aquila infcriptioné hanc pofuit, md saos, 
vincenti , Íeu villorsa effélori ; Symmachus au- 
tcm verti. , é3»íesr , id efl , carmen triumpba- 
le, quod nimirum victorià paccque partá cani- 
tur, [n Hebrzocft py353 ny198 , amma! fcach 
bisghimoth, quod S. Hicronymus vertit, vifor; 
in cAnticis .. Hanc autem varietazem , inter Hec- 
braicam. & Sepruaginta Interpretum. Grazcam 
lectionem , Bellarminus verofimiliter coniicit, 
ortam fuiffe ex additione punctorum , & litte- 
rx 5, quz librariorum forté vitio irrepfit. Nam 
Sepuaginta videntur legifle , my Jamner[ach, 
quod fignificat, im finem. Et fané hc interprc- 
tatio alteri przferenda meritó videtur: tum qnia 
magna eft Septuaginta Interpretum auctoritas, 
uos & doctiffimos fuiife, & optimos codices 
habuiffe, dubitari non potcft; tum quia hzc fen- 


illias chariraze. moriantur. qua res vna eft om- 

nium conífolationc pleniffi.;a. Siquidem hac 
colophon cít cotius operis & corona , & tram- 

quam laciffimus portus,in quem omnes, vt bea- 
tillimum in finem, in hac communi mortaiium 
nauigatione rendamus . Atque ob hanc caufam 

Regius Vates Pfalmos quofdam edidit, quibus 

iilos, In finem. in quorum numero cít in pri- 

mis nobilis Pfalmus hic numero quartus , & 
cygnaus fandi virt cantus finem vk (alucanus, 

Cons Cum inuocarem. ] S.Hieronymus, imsocan- 

tem me ,vcl,vt alijcodices habent, imuocante me. 
Origenes norat folos iuftos abfoluté dicendos | seri iuffi 
inuocatores Dci. Sic de Enos, clin iuftus effet, proprie im- 
dicitur quód capat immocare nomen Domini , (ci-. ecnteres 
licet peculiari quodam rítu, aut quód externum Ge, 1i 
Dci cultum in hliis Cain renouauerir. Vide plu- 

ra fuperiüs de fignificatione ac virtute huius 
vócabuli in Catena , vbi Píellus vim eius fusé 


explicat, & exemplis illuftrar. : 


Iniptw. Exasdmit me. ] S Hicronymus, Variante 
lectionis, 


tentia cft grauior. Nam fecundüm Hebraicam 
lc&ionem fignificatur hunc Pfalmum datum 
eile victori in hymnis, id eft, magiitro canro- 
rum , fiue optimo cantori , qui przpofitus cft 
hymnis decantandis. qua res (inquic Bellarmi- 
nas) non videturadeó grauis, vt debuerit exta- 
re in diuinis libris ad eternam memoriam. Át 
fecunditm Septuaginta , fignificatur hunc Pfal- 
mum cile canendum víque ;n finem , id cft, 
perpetuo, fiuc frequenciffimé. quod eft fignum, 
Ptalimum hunc vnumelffeexvulioribus. Accce- 


exaidifli me;in Bibliis Regiis eft, exaxdi me; Fe- 
lix & Caieanus , refponde mili : quod Hebraicé 
eft :33y baneni per cícre, vc fit Imperadui modi, 
quomodo Maforerzs. Alij veró legunt per parach, 
vt ftt przteriti temporis, 339 Janani , id clt, rc^ 
Jpondit mihi , vc idem dicat in vtroque hemitti- 
chio immutatà tantü,n pecíonà per Eoallagen. 
Gixcélegimus , &zie, examdiuit; Scholion, 
Urzacwr , exaudi , Aldina cditio habec, eizwwous, 


exaudi, 
IniptM. Deut iuflitie mee. ] Ideft, Deus 


dit eciam myftica intelliyentia,quàd fit Pfalinus 
ad Chriftum pertinens, qui. eft finis legum ac 
Pcophezarum. Hine eiufmodi epinicium diuus 
Ioannes accinic Seruarori , dum inuictam illius 
charitarem przd:cat, quam vfque iam ad ex- 
tremum, & füblimem perfedionem fimul cum 
Ioan. 3. vica perucnille videbat: Cum dilexiffee fuos qui 


ui me iuftificat, & ab(oluit, & vindicatab ho-. 1/«d Deus 
ds ML ag recen Deus mci iuris , mez- iig uid 
quc cau defenfor ac tutor. Eugubinus illud figuifices- 
sujhitia mee ait idem elle , quod. miférscordia 

mes, id clt, qui mei milereri foler,& mthi opem 

fzire confucuit, Nam hac loquendi formà non 


aliud 


IN PSALMVM IV. 


aliud nomen Dco adiungi folet, nifi falutis. 
76l.15,5. Vnde Pfalmo 25. vbi legimus , J;€ accipiet 
beneditlionem: à. Domine , C mifericordiam à 
Deo [alutari fuo ; Hebraeus legit, & Deo infhirie 
fée. In paraphrafi vero fuperiüs,& in Commen- 
torio Graco sw[lti« hoc loco exponitur iuíta 
Vea era-  poftulatio. Nam, tcfte S.Chryfoftomo, oratio- 
dis ta5/4'!. pis nomen preces noftra non merentur, cüm ea 
infia petif- cac (unt non iufta, aut virtuti con(entanea, pe- 
tunt. [caque illa veré eftoratio, que cxleftia & 
fpiritalia petit, & hzc quodammodó ex iuftiria 


expolcit. . 
P 1D E M. In tribulatione dilatafli mibi. ] 
B. Thomas ad litteram de Dauide accipit dila- 
taionem pro ampliori poteftate, iuxta illud: 
€en.9,17. "Dilatet Dens Iaphbet , Lyranus capit pro maio- 
Diluane ri [pario loci, & pro maiori libertate jd illuc- 
| "ad Que excurrendi ; fcilicet hoftibus , à quibus in 
: ar&um redigebatur , difliparis atque tublatis, 
Ali | fumunt de cordis dilatatione per latitiam, 
moleftiis, quz animum coarétabant , propulía- 
tis, S. Chryloftomus in Catena accipit pro ma- 
nanimitatis dono in ipfis tribulationibus, iuxta 
s.Cor.4,9- illud Pauli: /m ommbus tribulationem patimnr, 
féd nen angu[hiamur, &c. Pulchre quoque Gra- 
* — (eus Commentarius füprà id explicat de vbe- 
intus mni-' riori gratiz auxilio, & virtutis incremento. Vit- 
mum tus quippe ira animum dilatat , vt de rcbus a- 
"m fperis & difficilibus gaudeat. Nifi enim virtus 
animum dilataret , nequaquam Paulus Corin- 
A.Coré. thiis diceret : Dilatamimi C vos, Hanc latitu- 
dinem inter anguftias Dauid inuenerat , cüm 
dicebat : m tribslatione dilatajlá mbi , id cft, 
cüm in anguftum cífem reda&tus,nec fpes cua- 
dendi adeífet, quafi eruptione fa&á,mihi viam 
Sii  aperuiíti,& dilarafti. Hinc fit vc Saneti in tri- 
friul4- — bulationibus glorientur , in fame , fiti & infir- 
miatibus carnis exulzent.Quui licet graciam in- 
ducrint, cüm tamen maturam non cxuerint, 
non poflent in his laboribus exultare , nili eos 
e(Ic condiros aliquá voluptate fcniirent , Sicut 
enm vifu non niü lucidum aut coloratum 
percipitur ; & ficut auditu non nifi vox aut fo- 
nus auditur : ita voluntas non niíi de aliua 
voluptate aut confolatione lztatur. Atque adcó 
fan&ti & iufti viri in ftudiis virtutis exultantes, 
quz moleita quapiam amaritudine obruta ap- 
rent , non modicam in iis voluptatem conío- 

aesniéa percipiunt. 

y. Fil bomnnum., ]. Hebraice ww v3 bene 
Ip , id eit, viri preftantes & clari , (nam ob- 
curi & plebeij vocantur pog 23. Sene adam. ) 
quafi dicat: O potentes, o nobiles, quoulque 
. obftinaro adueríum me animo & voluntate cri- 
tis ? quouíque pertinaciter me vexabitis, & ad- 
mero biini ? Velin genere: Quoulque obuu- 
fo, craífo,carnali,animali, deorum ad fenfum, 
materiata & verrena ruente animo eris , vt fo 
lent grauia ; non fpirituali, non fubiüli, non le- 
ui, qualis ad czleitia & fublimia adfpirar? Vbi 
Noa , quomodo peccatores , dum eos carpit, 
Cyr pttcs- filios bominum appelle. quafi dicat: Cüm ge- 
fera fij nas humanum Deus condiderit, vt praíit cun- 
bumnem — Cis animantibus , & magnam gencris nobilita- 
weenwr.. tem indiderit, quid cft quód, abiectà vobis in- 
genità nobilitate, ad flagitia deflc&itis Cer 
gencris claritas continere hominem quàm ma. 


ximé deberet, ne ad illicitadilaberecur. Huius 


latsniur. 


.Qui 


79 
expofitionis auctor eft Chtyfoftomus ad hnnc ANxo- 


locum, dicens : //t emm magis amplificaret c0- TATIO- 
rum rcprebenfionem , rewocauit sn. memoriam, NES CORA 
maximum cjfe crimen offendens; quód ,cum tali DERI, 
ejfenz exorty , ex talibus fé precipitaffemt im im- 
probitatem. Quamobrem id ipfum adhuc ma- 

gis exaggerans tubdit: 

In1bEM. Ufquequo grani corde? ] S. Au- 
guftinus reddit , grawes corde ; Grace cft, Bayv* 
xdpdii, Scholion notat ofnes edidiffejird£oi uv, 
gloriofi mei ; S. Hicronymus , víqmequo snciyts 
mi sg nommiose ; nov »y23 "07 bad-med 
ebtnodi lichlimma: id e(t, P f[quequo gloria mea. Gloria fae 
$n confufione ? fubaudi erit. Vbi gloriam fuam ster 
appellat Deum, vc Píalmo 105. £t etes De, 

loram [nam in fimilitudinem vituli; wel ma- py. 

ardent fuam sire q. d. Quoufque me con- TR 
tumelià afficere ftudebits? velquoutque Deum, 
decus meum, ignominià afficietis ? Vbi credi- 
bile eft, Septuaginta legiife,np' 35 7735 parim 
aliis punctis, partim diuifo pofteriore vocabu- 

lo , kcbnude leb lamma , id elt, graua corde , vt 
quid? propter affinitatem, capb habito pro beth, 
quód id fequentibus magis congruerer, vt bené 
obíeruat Genebrardus. Atque hinc fimul patet 
ref[ponfio ad obiectionem Caluini, qui in Anti- 
doto Concilij Tridentini hunc locum obiicit, 
tamquam in Latina cditione deprauatum. vide 
fufiüs Bellarminum Tom. 1. Controuerf. lib.a. 

de Verbo Dei cap,13.vbi accurate Caluini obie- 
&ionem diluit. Chaldzus transfert , v/2weguó 
bonor meus ad vituperium ? Vatablus legit , vf- 
quequó potentes ac printipai? 

Scd cur, inquies, Deus eos,quibus tam multa s, ryipe 
peccata exprobrat, priüs inclycos fuos,& hono- ebiwrgario, 
rem & gloriam fuam, & potentes ac principes quem ase 
appellatPlané, vt quó magis eorum extollitur plier prais 
dignitas, có magis corum quoque iniquitas ex- 
aggeretur. Gjeriofos enim, inquiz Eufebius, ad 
deteriora prolabentes fügsllat fermo, Sic impro- 
bilfimi i gigantes, quorum peccatis factum 
cít , vt totus orbis diluuio obrueretur , in Scri- Gen.e, a. 
p nuncupátur F:/;j Des, qui potiori iure de- ; 

uerant filij daemonis appellari . Sed vt bené ad 
hanc Píalmi locum. notat S. Chryfoftomus: iex be* 
Da filios vocauit eos, qui ex viria bong nati fwete nw. orti 
rant, c Dei bonorem perceperant,; dcinde mu- degem- 
t4) crant , C emaferant deteriores , cj fümm bo- — 
norem perdiderant,, &c. . gNuBIMF. 

Hoc itaque verficalo Propheta animz joe 
tricis flatum mirificé mihi explicaffe videtur . 

Nam cüm impetum fue cupiditatis , quo priüs animis 

cxleftia profequebatur , ad vilium rerum volu peccrenw 
tatem. & affectionem conuerat ; fenum amor pure 

guefcir diuinus , & alieno ifto calore , ac ' 

mundi appetitione opprimitur. Quó intuens 

S. Augultinus Sermone jo. de Tempore , ait 

cor animumque in terra putreícere, ac een 

leuandum efle in czlum,vc in tutum & beatiffi- 

mum locum, in quo nulla eft corruptio. Quam 

ob caufam Zoroa tres alas animo addebat, fine 

quibus , in corpus atque canum, in fudles & 

caducas res , praecipitem illum ferri aiebat, 

diuinis itaque gratie alis deftituuntur , à 

Regio Vate. hoc loco nominantur favxdpdiet, 

grauicordes , hoc eft, inquit S. Chryfol'omus » 

qui luteum cor habent & ponderofum,non ala- 

tum : qui terrg affixi , lucris & honoribus in- 

hiantes, 


80 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Awxwo- hiüantes , prono affedlu fe in vitz voluptates in-.— Dci in. me voluntate ac prouidentia , difcite, 
TATj0- gurgitant, crlum & Deum me intuentur qui» — quód , ctfi rebus. aduerfis vrgcar & impellar, 
wEs com- dem , nec amore uo dignantur. Quamobrem — tamen fimul atque ad eum clanraucro, me ex- 
PxzRi. cce fubdic: - — audict, ac liberabir, 
Isipra. Prquid diligitis vanitatem,c* Noa, Hebreum verbum quo hic vfus eff 
quaritis mendacium ? |. Miicra profeció mor- Dauid, non fine myfterio fignihicare mirificum, 
Hemiw; Ulum condiuo / dubia, vana, dolofa , certis, fcu mirabilem facere, & fcparare auc diuidere; 
P «« lolidis, aternamuris , neminemque fallenibus — quia videlicet non facitDeus Sanctos fuos miri- emp 
"4^ — antcponcre. Ita patimur nos ludi & falli, dum — fícos,& ipficelo admirabiles,nifi à mundi con- À terres 
An ductmur per mundi cafnpos, per laxa & riden- foro & carnis volupratibus ipfos feparando. ^» n: 
graferur, Uia illius prata, per luxurie nemora , per fuper- Quo enim pacto Deus Apoftolos, ac nominatóm 1, ^ 
biz (leriles montes , per diuitiarum tribulos & — S-Paulum adeó admirabilem reddidit? numquid. Gali, 
fpinas: & hzc omnia fub fpecie fallacis boni, — à Carne & fanguine ipfum feparando , atque ira 
PC é1, 10. Vt meritó exclamet alibi Pülnifla |a fiy n miniflerium Euangelij fegregando ?. Quid 
bominum , sendacus fil benéasms n fateris; ed Martyres inuictos & infuperabiles ? quid Ana- 
secipiant 1p/í de vamtate in sdipfiüm. Vani, in- chorctas eximios ac fingulares ? qui virgines 
quam,& infipientes in zftimationc falfi & veri, — Puritate. confpicuas ? quid Rcligiofos viuendi 
mendaces in ftatera boni & mali ; vt decipiat, excmplo fpectabiles, & Sanctos denique omnes 
ducantque de vanitate in vanitatem , & per in- — mirificos & admirabiles reddir; nifi à carne & 
anium vaniratum aceruos ad iN aie Fo fanguine, à mundi confortio ac vanitate, rebus 
zuo mitiganda zternitatum íncendia. uo &errenis atque caducis perfecta fequeftrario, &, 
qua hanc comitari folet, coralis ad Deum con- 


., quid vanius? quid mendacius? Pulchré ad hunc ; 
Mundi fe- locum S. Chryfottomus : anum, inquit, sull«d ucrfio coniunctioque ? Hinc dicitur fanctum, 


a dicitur, quod ejf inane , quod nomen quidem fwe- quod cft purum à contagionc omni terrenarum 


«M v 
Ba C fai- ;l i i inh 
t of rH y rà Hicquaquam.. [t4 nomen diutiarum, vg — 2C vilium rerum , quz fordibus animum jnfi- 
«tem minimi y nomen potentie , C remaner (j-.— Ciunt. Nam ficut argentum ex immixcione plum- 


dnm nomen). Quis à adeo excors ,vt'querat, 00 , & qualibet rescx pcioris immixtione forde- 






nonna qua rebus de[lituyuntur , C profcquatur it, ita ( inquit D. Thomas) mens bumana 57 iag1f, 
snam qua oportet fugere v evfn non vite volu. — QUinatur , ex co quod inferioribus rebus coniun. a, 8. 
petes C. felicitar taler funt, ?  Nónne omma — £'*r .. Eft nempe proprium fanctimoniz edu- 
mentiuntur C7 decipimnt,? Quifquis ergo vanig  CCrc antmuim € luto , atque mundi colluuione, 
& inconflantibus atque fallicibus mundi gau- — Vt à fzce purus, & colarus cum filiis Leui, ful- 
diis ianiticur, non minàs quàm ipa gaudia, perds candidis affectionibus cum Dco ver- 
flactuet & vacillet , ac tandem pereat neceí- — fari poffit. 
Íc cít. In Hebrzo se iftis verbis fantIum fuum, ha-. sanifm 
4- eM irifcauir (ánibum,| Sanctus Hicrony- betur 3vyory, ebafüdecha , id cft, mifericordem, Hebus 
mus, »irabslem reddsdst ; Auguftinus, magmfi-.. |" "*: quam vocem vt plurimüm Septuaginta — 
€4wit: iractiam habetPlülterium Romanum; —YCftunt, ia», fans; dieiCi, pimm; dinaCi, rene- 
Chaldzus,w33 perefch, id eft, feparamir, fégre- — " "rem: vt intelligamus milericordem com 
ganit , felegu .. ícilicet ad multa preclara mu- tem effe plurium eximiarumQue virtutum. Scd 
Rom.1, t. nera & functiones, ficur Paulus dicitur. fégre- dicio Hcbrza proprie fignihcat mifericordem, 
gatis in Enangelinm Dei. Nota autem Scptua- ignam , de omnibus bené meritum , benefi- 
QaG- . ginta hoc loco non jor, Ícd jaw vertere: quod. — C! Quam ob caufam à Ten chafid , dicitur 
£2 nomen religiofum,deuotum Deo hominem, & Hobrais ciconia rwyory ehafdeb , quod bene- cjemia 
, fica fit in parentes , & corum miferatione tenea- «xi p 


wo otn 


Dci cultorem fignificat. vti etiam in Paraphrafi , : 
fuperiüs explicatur. Et Philofophi zzmw partem — tur, quos fenio confcétos alit & tuetur:vnde auis. mom» 


eam iuftitiz vocant, quà Deum colimus, quam — f/4 nuncupata fuit à Romanis , vt notat fanctus 
pietatem ac religionem nos Latini vocamus, — Ambrofius lib. p reru TE Em hacautem —— 
cm Paraphraftesíuprà, vti & Chry- — benignitate, & bene merendi ftudio, Dauid ex- Dauid e 
Íoitomus , (antium interpretantur 7 draxeiuersr celluit , quod illum tam czio carum & amicum nif ek 
&vro id cft , Deo dicatum , con(écratum , addi- effecit, vt Numinis beneficio , ampliffimi reghi 
&wm. Theodoretus vero in Catena , ámsr dy) s&— dominatum fit confecutus, — Hoc enim vult his 
$ sor Tiles , T evene pre smmocemte pofuit, — verbis , AMarificamit. Domina. (antium: (uum, 
$w^mede quia fcilicet nihil criminis admiferat contra ipi-— mifericordem fuuim;cuius fuit fingularis huma- 
Dr Ds micos. Hunc igiur fanctum ac fibi deuocum, — nitas, & promptus animus ad lcuandam alio- 
rum calamitatem ,. & tribuendam omni homi- 


quem vos ( inquit ) deiicere ftudetis , fcitote 
quoniam mirificauit Dominus , ac mirabiliter num generi bencficentiam. Hzc illum fanum 


extulit & euexit; vt cx paftore onium rn fecit, quafi Dco confecratum , & illius fan&ita- 
Pf. 24,70. fui Regem faceret, vt Ícriptum eft :. Er fuflulig — ti Binittimum,haec coronam vertici impofuit, brc 


eum de gregibus ouium , de poit farantcs accepit — in rcgia manu fceptrum collocaux. 
$« dFrafcimini, G nolite peccare. ). Hocim- 


eum , pajcere 14cob populum [umm , C» 1frael be- 
reditatem fuam. Aliter quoque parificauit: quia — perandi modo cíle pronunuatum  affezunc muld 
cüm fzpé ad exirema pericula veniffer, vt de — Patres, vt fit idem fen(us, ac (i dicat: Zrefcimi- 
eius falute iam defperatent homines,mirà qua- — mise peccetis. Fieri enim potcit aliquando,vt va- 
dam porendà eum liberauit ille , cui nihil eft  cuitas ire deputetur. nox& atque fceleri , cim 

*ámpoflibile ; cuius potentia, przíertim in his — Dei honor , & commune bonum à nobis rege- 
rcbus oftenditur, quz prater curum ordinem- — tit, vr iuftam iram concipiamus, Non enim om- 
Quc naturz fiunt, Ex hac igiturjinquit, mirifica nis iracundia virium cft ; fed illa dumtaxat, qw 

quantur 


rificanerit. 


IN PSALMVM IV. 

Iuquesdo quantum ad fubftantiam , vel quantum ad mo- 
bwa fit — dum , ordiné rationis excedit. Irafci enim malis 
animale. — g peccatoribus ex iudicio rationis, & cum debita 
moyleratione , non eft malum .. Imó non irafci 


$1. 

lor , & illius fubitz irz Á ver mim animus re- ANXO- 
fipifcat: ita vt non necefliras finem irz , fed re- 1 &ri0- 
Ga ratio & perturbationis damnatio impofuiffe wzs con- 
videatur. Vu etiam fanus Ambrofius ad hanc. psgur. 


^ eas,condignam peccatoribus penam infligere, — (éd vincite ratione iracundiam. ldem lib.i. de 

^ crimen effe poteft. Quare Chryfoft. (vel potiüs — Officiis cap. a1. Nem mediocre , inquit, eff mi- 

5 Auctor Operis impertedti Hom. 11,4n Matth.) — tigare iracundiam , non inferna , quam omni- 

i: ait: Qui cum cana srafcitur non erit veu, Nam. — no non commoueri, Hoc no(lrum eit , naturasl- 

ü Jf ira non fuerit nec dotirina proficitnec indicia — Ind, Ille demique commotiones in pueris innoxia 
Jfant, nec crimina compefcuninr. Iufla ergo ira — funt, , qua plus babent gratia, quàm amaritu- 
mater ejt difapline, Itaque non folum non pec- — dimis. 
cant: quia patientia irrationabilu vitiafeminat, — Non abs re erit hoc loco etiam Eufebij infi- 
ntgligentiam nutrit, C non flum malos, fed et- — gnis diuinarum Scripturarum interpretis expo 
sam bonos inuitat ad malum, lra veró tunc bona. — fitionern adiungere , cüm ca in Catena Graca 
eft, quando rationem non przuenit neque ob- — non reperiatur. Purat autem his verbis Daui- 
nubilar, quando appetit vt puniatur,qui puniri dem cohibere militum fuorum iras adueríus 
meruit fecundüm menfuram delidi, abeo qui — Abíalomi perfidiam indignantium . Verbacius 

: facultatem habet puniendi, & propter debitum — funt hzc :. vate xnieo t 75s pyés dS", 
iuftiiz finem. Ac fi quis appetat punitionem — &ixvz d&raxmaue dyexiri )), uad ele ipyor iv Supdy 
alterius ex folo defidertio vindi&kz, aut vltra de- — sure pari. OUx dixgigos ) uUTA. Quem. d vr 
lii menfuram , aut velit per feipfum , aut per — Ji gra vw A CuaraAuipa óeuarTEt, 6i TM Gt ut pnt 
alium non: habentem ad id facultatem, punire; — &Eisour, dc 13 , el uera 8 AaCiJ, dyarawrórri P7 
aur omiffo ordine debiro punitionis ; vel deni- — su (kJ xgrd à mezpic krayacdts , Try pem iota 
que fi motus irz inreriüs,aut exterius, (ine frz- — zwazr4 mia ec); uns Afr. e Monet vt affe- 
no ratdioniscfferuefcar : cunc motus ifte pertinet — Im ir& coerceant, ficnbi ad indignationem per- 

ad vitium irz, & pro qualirate peruerfitatis ma- — mometwr , fuaderque ne iram ad opus exire pa- 
iorem aut minorem habet malitiam, tiantur, Neque vero id temere dicit. Nam quia 
B REN 7 ulchréfanéctus BernardusSet- — adwer fuu db(alomum accenfi ad pugnamirá in- 
mone 15.inP(al. Qui babitat,, de iraloquens — flammati exierant (vt verofimle eil) qus cum. 
ait: Qwam melius. fibi pfis ivafcs potuerant, — Dauide erant, cius filio indignati quod admer [ig 
non peccarent,? AN imirum, affectio naturalis ira — patrem conffira[fet; cam ob cam[am illos bis ver- 
hominum cft : fd abutentibus bono natura. gra- — bis alloquitur. Et paul poft hzc verba fubiun- 
uis perditio eil, miferanda pernicie. Occupe- — git: Eé 5j dy xoorsch, xurd  A'kipar, rds uy de di 
ma illam, fiatrer, in quibus expedit, ne forté 4d — 1d m A'Gasend rh uméra , dX ópiri i X, erkegy 
inutilia aMicitaque prorumpat.. &3 d. verriegt vesctutrzi Zuapriar 78 op) Phulrornr. 

Nebaipfs — Quàd íi ira noftra in nofmetipfos quando — E'uc 4' dy X, «x1 7. ispíar md megnérma üuriv 

iraem- — delinquimus conuerteretur , & lingua ceníoria — geísudy su mulie. Elugiws dr3pomi 3i] mia dia- 
dumcAm — (nnm ipfa dominum vellicaret , & abditosilli — sio i ier ppt iuaror dox 28 P freue adv 
pueemm— defe&tus exprobraret; rem fané bonam faceret, — jevy/ar rap &avroie jarbpavot xgraróyrm , 78. d) Wutege 
ferretque opera pem Hinc maxima inorbe — juirmoesyuira dia éptroi.. Quod fi turbamims, 

quies & cranquilliras fequerctur; omnialongé — vr vertit e/f quila , amnis veftris propter auda- 

uám aliás ordinatiüs fuccederent, fi quifque — cia eAfbfalomi cepta; at. videte , ne alterum 

uus fibi cenfor & vituperator effet. Hoc & priori peccatum adiiciatis , dum in ira permane- 

Chriftus, hoc & difcipuli Chrifti omnibus in- — eis. Facile «mtem etiam in biftoria inuenias slum 

1. Cor. t1, culcant: Quod fi nofmetipos diiudicaremus, non — (episis monsiffe, vt filio parcerent,. Fru[Irà mor- 

n. tique indicaremur , Ergo calculus nofter in — gales interdum irati multz cogitatis : fed im cubi- 

noímetipfos feratur , lima noftra cenforia in — //bwe vefíris per quierem apud vos manentes cont- 
noftrammet acuatur ftultitiam, qM psngimini , qua per diem à vobis gefla funt, 
Ícorpio effugium defperans, feipfum fu& cu- — repwtamtes. Vt nimirum fi forté quis interdiu 
fpide ferit, ieipfum leo ad iram caudj prouo- — defipuit, no&u refipifcar; & fi à fole diurnoque 
cat: fic & nos irafcamurcontranos, hzc nobis — xítu contracta fit x sim labes & macula, ca be- 
ira permittitur his vetbis : /rafcimini , C- nolite — neficio noctis eluatur; prudente fcilicet confi- Nes fami 
peccare. lio, maturàque prouidentiá, quam no&is filen- ^ft eo»- 
Notat Genebrardus hunc verfum apud He- — tium inferre bc Vnde apud Hefiodum & liu. 
bros per hypotheticam loquendi formulam ef- — Euripidem nox dicitur dejó, à verbo depores, 
ferri: quaft dicar, 5i srafcimuni,nolite peccare, id.— quod fignificat , bene (apere, probe (entire, pru- 
eft iram perficere, aut in ira perfeuerare , & vl- an effe, quód fcilicet optima confilia noce 
tionem expofcere. j inftituantur, cüm dnimus liber eft, & vacuus à 
San&us Paulus veluti exponens hunc locum — curis, fibique quodammodo refticutus. Ex quo 
Ephef4, inEpiít.ad Ephefios ait: Jra/csmimi , c nolite ^ manauit illa paraemia , Ev ruxr) funi ,. in nocte 

16. peccare . Si ira animum commouet , faltem ne — confilium , confilium, inquam, animz falutare: 

tantum illi indulgeatis, vt ad opusexcat, Dein- — quod víurpauit Dauid, fimul & aliis commen- 
dé verba fcquentia explicare videtur, dicens: dnd, his verbis : Que dicitis in cordibus ve- 
uemodo — Sol non occidat fuper sracundiam veflram , hoc — firis , im cubilibus ve[lris compungimimi. Eft 


modi. 
mináa. 


ccatis, nec illa prohibere;neque,fi polTis & dc- 


eft, Qua dicitis ingcordibus veffris , yn cmbilibus 
veftris compungimini. vt nimirum abeunte die, 


node faltem in cubili deferucfcat iracundiz ca- 


Toxvs I, 


locum : 5: srafécsmini , inquit , molite peccare, 


enim cor humanum caloris & affectionum om- 
nium officina, fuos habet 2 ftus, fuos ignes & in- 
cendia,quz interdiu plus zquo tolluntur, & in- 

L ardefcunt: 


82 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Awwo- ardeícunt: ea fopiri & extingui decet concubià p in Deo, Ceterüm cüm iuflitiz munus 
rATIo- noflc,aut filtem in ius vocari, &ad confcien- — fit, fuum cuique tribuere; is vere iuftiti: faciifi- 
NES COn- tiz tribunal renocari. Id cüm naturzluminevi- — cium offert, qui Dee quidem debitum cultum, 
prmr. —detentpriíci Philofophi, qui magiftri efle vide- —feruitutem & honorem exhiber,iuxra illud: /m- Pf. 49,14, 
Examem — bantur orbis terrarum , ad officium boni viri mola Deo facrificium landis , C» redde eflriffi-. Sui veri 
yore pertinere iudicaucrunt , vt vefperi totius diei — me vota r4 "Proximo vcro impendit officium m 
"a fo. Curfum relegeret , fe excuteret , atque faa dili- charitatis, iuxta illud: Memim qmdpiam debea- eras. 
tit , nifi ut inmicem diligatis, Qui enim diligit: Komay,t 


ume im genter examinare, Huc fpectat aurcum illud 
roximum, legem implenit. Denique fibs ipfi wi- 





dum. Pythagorz : ( 
Mrd" mor guahatzoiam Vr Spguast oeicP iix, uit mortificationem , & cordis contritionem, 
Tlpiy S lpeeerr égoyur sgis Vagser i onir, iuxta illud : &AMerrificate membra. veftra qua. Coloy,s, 
TI supiClu ; vi d ipta; TÍ unt dior in brin; jünt füper terram , fornicationem , ummunds- 
Q uod cotidem Latinis verfibus expreflit Auío- tium, &c. 
nius: Per excellentiam quoque. facrifícinm: imflrie  Euchari- 
ANon prises in dulcem declines Iumina fómnum, intelliei poteft de facrificio altaris, iuftificante ac fts ef fa- 
falutart. Nam quo Hebraifmo fuperiàs verfi. 25,0 
iuflificuns, 


Omm quam longi reputaueris acia diet. 
Que pala ? quid failum in tempore? — Dena initia cft Dcus iuftificans , codem facri- 


quid non, ? ficium sufhtie fignificare poffit facrificium , non 

Quz tametfi eleganter. ab Aufonio tranflara modó in fe iuftum , fed quod etiam iuftificct, 

fint, non zquant tamen Pythagorz magnam  & infundat Spiritum fanétum , iuftitiz omnis 

mentem , & prudenüe plenam animaduerfio- — auctorem & caufam in nobis. quafi dicat, Offer- 

nem, qui diferté pofuerat rir imer, ter dicta — te (anétam Euchariftiomn victimam pro ccatis, , 

mer nad & facta fua percurrere oportere, hoc cfl,nonle. —fxpiils ca vtimini, ita Genebrardus & alij. 

»m pe. Uitet, ncque in fpeciem & vfurparionem officij, —— IsipEM. eAMulii dicunt,, Quis oflendet no- 
2 funeri, fed tp oven accurate, perfecte. Id enim in bis bona? ]. Expendit hic corum infcitiam & in- 
jed dis- — Íchola Sapientum sre, ter fignificat, quod dici- grtitudinem , qui prz manibus ferentes bene- 
hcía Dei, quibus cos repleuerat,ad maiorem ip- 


genter fa cir à. Salomone gezsás, tripliciter. Hic itagüe 
locus diligens & exactum examen conígentiz — forum contufionem, adhuc fatentur fc ignorare 


commendat , fine quo cacus vr plurimümani- — eum à quo tanta bona acceperang Hac animi. 7 
mus elt, atque ia propriis vider nihil. Eftenim — ingrati labes in Hebrzis maxtmé arguitur,quód ri sbrred 
fui lena diffimulatrix natura, cor profundum & — cüm cflct in oculis Erythrzum mare, & columna 4^ 
tortuofum , homo vctus mille & mille inuolu-.— mirifica, & lucidum nubis tentorium,& manna, 
cris obtegitur : quem eleganter vocat B.Maca-  & fcaturiens rupes, auium delicarum obfíonium, 
rius Hom. 41. x4xupqua exor, velamen tenébr4- — terra. lacte ac melle. manans , & plenus omni 
rum. ltaque monent Sandi, vt mentisaciemin — amaenitate paradifus , alia denique innumerabi- 
nos atque noftra intendamus. Ac fin&tus qui- — lia Dei benefacta ; omnium obliti, inexpiabili 
dem llidorus Pelufiota libr. 3: Epift. 587.ad — crimine, & perfidiofiffima malià non folum 
Leontium Epifcopum ita fcribit: Mugío épsaa- Deum deferucrint , fed idolis etiam tribucrint, 
gui T& xyTd. carry exiret, pinvri m mapeSir7? m-  velutab iis accepta, quz à Dco folo habuerant. 
eadry Avin?) diers- Millenis oculi; vitam tuam. — Quapropter merito Dominus apud Ofeam fic 
ac mores circum pice , ne alioqui negletum abs te conqueritur de plebe fua, dicens : Er bec ne- Oz s, 8. 
quidpiam, tanta virtuti labem ac perniciem ad- — (ciunt , quia ego dedi ei fiumentum , C vinum, 
frase San&us vero Dionyfius Ecclef. Hierar- — C oleum, C argentum mulisplicasi ei C aurum, 
chiz cap. 1. ait opus cífe intueri fc atque fua — qw& fecerunt Baal. Non potuit maior deícribi 
deeyand Seri 55» poit, oculis ab omni perturbatio- — iniquitas , vel par ingratitudo excogitari , quàm 
nc libere. Quod illuftrans S.Maximus,vultin | quód ex auro, & argento , & cetejis bonis 
co diuinam legem obferuari, qua fic praecipit, Deo acceptis, materia defamatur Deum inho- 
acis nvurp , atiende tibi ipfi. Quod Moyfis | norandi, & illius diuinitatem falis & infenfi- 
hthegma Ny ffenus quoque Gregorius,duí- bilibus idolis tribuendi. Ad predictum Ofez 
Que frater. S. Bafilius;ad fui difcuffionem retu- — locum ira pulchrà S. Hieronymus : eJMslri, 
lerunt , ex qua eximius ille fru&us fequitur, inquit, 4cceperwnt aurum C argentum fapien- 
quem optare & quarere omnes debent, vtà — ti« C eloquentia , de quibus. facerent candela- 
luto vitiorum emergant, & defe&us animique — brum feptem Iucernarum ex anro pariffimo , c 
zgrotationes ab fe notatas & animaduerfas e- — menfam propofitionis, C» propitiatorium C Che- 
mendenr. - rubimanuri [plendore radiantia , C bacs colum 
Quid fit 6. Sacrificate facrificium inlitis-) Nou,fa- — marum argenteae, C triricum (irmonis Dei , e 
[ncrificium. cviGcium iujHtie opponi facrificio pecudum, fi. —vinwm gandi Spiritus faniti, qua vniner[a ver- 
E gu facrilicio deftinatis, quibus olim — rerwnt msdololatrie cultum, C" deceptis alios de- 
refipifcentiam , vel pietatem. teftari folebant. — ceperamt.. Miferi profe&o, qui Dci talentis di- 
Quoniam hoc eft corporale, carnale, externum; — tati, non folüm alios lucrati non funt , vt diui- 
illud veró elt animi, fpirirale , internum , quod tias gratiz & meritorum acquiterent ; fed, quod 
Deo offertur in fpiritu & veritate. Iwfhitie yap eis diuinitus in ipforum valicatem traditum cít, 
facrificium appellat iuftitiam ipfam, Íiueiufta& — cis ceflit in ruinam, & aliis maximo fuit nocu- 
fantka opera , quibus nihil Deo gratius offerri — mento. 
poffit. vd fuperiüs in Para hrafi , Commenta- 7. Signatwm e$t fuper nos Inmen vultus tni.) 


tio & Catena expofitum eit. Hinc Chaldaus Grzcà,Vueui3n , id cit, i» pe datum eil. 
quoque legit, Demate concupi[centiam veram, — exu&r cnim proprié fignum eft & nota ad ali- 
. C reputabutwr vob ficur (acrificium inftstie,C- — quid indicandum aut monftrandum, Aquila, 


aaper, 


ax 


IN PSALMVM IV 8 


bages lea, quem fequirur fanckas Hieronymus — video fuiffe notarum. Deus enim (vt aicfantus 
Dionyfius lib. de Diuinis Nomihib. cap.4. 6.6.) 


hoc loco vertens, /ewa [uper nos ; $ymmachus, 
reum más, infigne fac ; Tertullianus libr. $.— eft darir jas $j vel vq won qomor ia rudims fón- 
contra Marcionem cap. 11. festen eH: vbi — false, fupereffmens luminis cffufo, qui fons plc- 
cpille, iewudr5y,d m- — niflimus,& redundans largé cxuberatin omnem 


Ln Pamelius fufpicatur iplum lep 
» pexiros, figmfico : Hebraice eft 10 sofa, proquo — intellectui ; fiue celíos Angelorum choros in- 
d Genebrardus 792 sjfa in przteriro Niphalle- — tucamur, qui proxime Numen circumftant, fiué 
fe um cenfet, à 02 na , quod cft fignum, & — homines intertadcgentes, vt idem 5. Dionyfius 
zy vexillum ; & vult fgnari non tam cíle gulari — Ecclefiaft. Hierarch.cap.a. fufiüs traditzad ocu- 
& imprimi, quàm elemar: & attolli vt Agnum: — lum quafi oftendens impios fceleribus fuis nul- 
id eft indicari , claré apparere, perípicuum eui- — lam pofle excufationis vmbram obtendere, cürn 
Adj, den(que fieri ; ficut cüm Apoftolus fcribit: au! — lumen illud, cui rebelles fuerunt, fit illa nodi, 
quam non à magiftro, aut noftra induftria, aut 


&.Thel.-— ji Ego rrr nuin, "Per epiflolam bunc notate, 
»* ^— adefLindicate,manifeftare.Notaautem Prophe- — humana difciplina didicimus ; fed ab ipía natu- 
ài — Natwrsk t3m hocloco docere homines non poffeexcufari | raarripuimus, haufimus,expreflimus. Hec com- 
udi uh. r ignorantiam, fi non feruent precepra mora- — muni $Scholafticorum fenfu £uvrsgras cicitur, fcu 
je 74 (9 maja lia, cüm ab ipfa narura lumen in corde impref- — diciumen rationis. quod qui exacte obícruant ac 
^ meala — lum habeant, vt fanctus Cyríllus exponitlib.r, ^ fequuntur, vberioris pofimodum lucis, & diui- 
diermm-.— in Ioan.cap.9. & probat fufiüs Bellarminus To- — nz grati&t participes cfficiuntur, vt S, Dionyfius 
de. mo 4. Controuetíiarum lib. s. cap. :. Quod loco cirato docct. 
vt clariüs intelligamus, inprimis ftatuendum Pulchre S. Ambrofius lib.3. Epift. 11. Bene, Chriftus 
hic eft, in hominibus lumen effe quoddam cla- — inquit, regwirens Das uit : Quis offendit no- eser 
riflimum , in cuius poflcílionc mens lztirià in- — £ss bona? Et offendu spfum ejfe bona, [(ubicitns. ose ma- 
Lumma-  explicabili perfruirur.Hoc animaduertit Caflio- — Ssgmarum eff im nolis nmen vultus tu Domine. ffrum.— 
mma 444- dorus lib.de Anima, aitquclumenaliquod fub- — Quis aurem Immen vmltne Patris , nifi (plendor 
^Ít- — flaniiale animas habere,quod in Euangeliodica- — glorsa, b smago snwifibulis Dei ? Ipfe ergo e$t Do- 
lom.L9. tur lumen sllwmiman; omnem. bominem venien- — minua [cf [ummum bonum. Hocbonum veniat, 
tem in bunc mundum: &,In coputatione, inquit, — im tima noflra, quod propitius Deus dat peren- 
pofitis, nefcio quid tenue , volubile, clarmm nobi — tibus fé. Hic eil thefamrus nofler, bic eff vita mo- 
ane[fe [emtimme, quod refhacst fine fle,quod vider — fla, bic efi fapientia nofira , wa|Hitia noftra , pa- 
Jine extraneo lumine, Id, meo iudicio, Vates Re- — ffor offer, c paflor bonus , hnc eff via nofira . 
us hoc loco /»men vultw Dcinominauit,quod der qwanta bona in bono vno? 
Eccli. 14, Eccietattici auctor amte/mcamum illuminatur Multis fuit hzc folicirudo de veris bonis Signé crw- 
f.i; Omnibus, magnus Apoftolus mersm Des inom- — quarendis & acquirendis: multi inter mundialia € ef is" 
777 nibus manifeftum dixit; quod Origenesvulteffe | mala clamabant, Quis oftendet nobis bona? quis — 
notitiz diuina: iradiationem; fanchus veró Hie- — deducet nos in vitam vndequaque bearam? Sed 
ronymus, & D.Auguflinus, illuminationem ra- — felices illi, quos Deus bonus amauit , in quos 
.. tionis, que diuinitatis imagoeft, impreffa in a- — fuam effudit Dominus charitatem , qui fpiritu 
Eemniti à nimo,& infignita. Id quod hominis dignitatem — diuini amoris funt praoccupari:ij fignum cruci- 
P mirum quantum commendet, & fupraomnes — fixi fide viuá fufcipientes, & in íe habentes, in 
ei Dafr- creaturas cfferat, Quacumqueenim in hoc or-— bonorum cumulum cuolarunt. Id pus Caffio- 
"e be afpcétabili à nobis videntur, tantüm exhi- — dorus in hunc Píalmum notabat, dicens : I. 
bent veftigium aliquod diuina illius (empiter- — ermcse smpreffione lnmen eit vnitus Dei, quia in. 
na'que mentis: vnus homociusimagoquadam, — es fempir nofcitur radiare , qui. fé mon eligunt, 
& vcluti exprefla fimilitudo eft. Siquidem in — aliqma pramstate pollnere ; ficut dicit e7 poitolus: 
homine femetipfe impreffit & expreflit Deus, — Nolite contriflare Spiritum fantlum Dei,in qno 
velut in cera molli, nuda tabella, pretiofo nu- — figmats eflzs sn die redemptionis. Expende quis, 
mifmate , fignaculo fimilitudinis. de quo pul- . & quo pretio nobis oftendit bona,nimirum Spi- 


chré Rupertus lib.2. in Genef. c.12. Tamquam — ritus fanus Dci , fpiritus diuiniffimz charita- 
etra, inquit , figills teflatoris imagine fignata; fic tis , nobis per fidem fignum crucis impreflit: 
imagine Dei fienatus efl bomo. nme Tertullia- — fignum,inquam, crucis, quod effet nobls lunc 
nus lib. s. in Marcionem cap.r1. vertit, /wmen — vultus Det , ad videnda bona , ad extirpanda 
perfona Dei; vi fit Numinis quadam veluti irra-.— mala. 
diatio. Id lumen itaque fi ad naturam refera- Porró elegantiffimé S. Gregorius Nyffenus y; et 
tur,fur mi omnium opificis donum cft pulcher- — locum. hunc exponens, per illud /pmen vultw ]ugwen vl- 
rimum, & omnibus commune : fed in iuftiscft" Dei , notis veluti & lincamentis expreffum in tj Déi-. 
etiam quzdam lux formofior, gratiz nitor,iu- — nobis, non aliud vult intelligi , quàm virtutes, 
baris empyrei ftilla, incomparabile animi orna- — quibus,inquit, s» 5vaved'G- 3aesenpis) , dimina 
mentum : quod ab inhabitante Spintu fanéto — fpecies C a»gw[la slla forma exprimitur. Hoc 
oriri putat Magrrus Leo Pontifex Maximus Ser- — cecinit quoque Ifaias; cuius ore loquens Deus, Ifaiz 49. 
L«x fr4-. ivonc 1, de Penteccfte. /pfe,inquit, Spiritmé — ait fe pinxifie muros Ierufalem , hoc eft anima. 
P dre, Veritatis , facit. domum gloria fu« luminis (ai Quod illuftrar D.Ambrofius lib.de Bono mor- 
inflar pir, fulgere, C in templo fuo nec tenebricofum — tis in hunc modum : Firtutibus mago Dei ac 
altqwd vult cffe, nec tepidum. Rc&é quidem — quritur : ideo qui mos pinxit quafi s ig pinxit 
illeac fapienter : nam acccflu ad Deum, & quo- — virrwtwm coloribus, Á cce, inquit, ad Jern|alem, 
dam vo commercio , neceffe cft hominem — pinxs muros two. [Non detergamus penicillo neg- 
fieri czlofplendidiorem, & folem, vt italoquar, — Jsgemtie depicfa anima noflra muralia, &c. Et in 
terrenum. Qucd diuinitus à fanis Pauibus — Hexaem.lib. 6.cap.7.cüm eumdem Vatislocum 
Lai axuliffec: 


Tonxvs L 


$4 


. Asgwo.  amulifer: Ifa, inquit, anima à Deo pingitur, que 
rArio- Pabet in fe virtutum gratiam remientem, [plen- 
Nts cog. diremáne pietati, Neque veró fine caufa do&if- 
prmi,  limusPatcr nitorem virtud fplendoremque at- 
tribuit, quemadmodum hoc loco Regius dixic 
Vates [umen fcu illuminationem vara Dei ; vt 
oftendat pulchritudinem illam mirandam & il- 
luftrem , qua feriat oculos, & latere non polit; 
- 8.e frutiu frumenti.]San&us Hicronymus, 
an tempore frumentum corum, vinum eorum, 
mnltiplicata [unt ; Auguftinus, Cathiodorus & 
alij legunt, à rempore frwmenti: forté quód lege- 
rint xzpiv, prO. zgpréc. 
Afterius-ait Prophetam hoc verfu explicare 
id quod fuperiàs dixerat: Jm tribulatione dila- 
tajfhs mibi : & comportatá fibi vndique annoná 
lectum effe , quód famma & fua & fuorum 
inopia Dei beneficio leuata (ic, Eius verba cüm 
in Carena'non habeantur, hic adferam. TZ &vua- 
mc jf 3i dur 8 T&op6a ym dawn d) Mijas. ua axe 
pror , Urs xg9i iru, x, ciru, x) cuu (maion , aie pi 
pónoy Su , dd xq T&vTRG TÀ4 OR Bpb, Erf auout Xy 
o8 cire, i) chu, yy Vale, Kad 8 Cueimnoy otaigia di 
portum xgpdias uci) jori. Tuo j sarDaropar tw" àuTEE 
4 iguplar. Bri yog mwspaiuar- art Y. A'Cumowp igvyr 
Vo 9 plus Xj Ur mic pun juu à dvds dto diy, 
Skeggri2w. A2! à fiie &urs P dvdyxlo vaptuuSuewTe. 
eywr(- yap à Xa(z à cx T onar TW XaxA , Wyrar 9c 
eprug daxoaion, 3, olror, x vuAa Ong, n, ugidig, e TH (a$- 
74 Ténw Dij rosa] à TaAual Íry , X, àuréc Aure Geyni- 
vtyss J'icg aires, la. pi yagatung , x) dugridomrae ut 
Ag) epureg rud Ty Támrrag , X, T& Mur. EUzatigdy ev 
4x Té nie qneiv bo 3o e vhcrunas pn. T ribnlatio- 
nnm fiucins velox tranquillitas diffoluit , C me 
fame tabe [centem a feuiln frumenti, C vim,6 
elei dsta[ls: vt bis frutlibus non ego flus, fed bà 
quoque qui me fequebantur , abunde frueren- 
tur: sllorumánue ai undantia mibi letitiam cordis 
attulit. quod. ab spfa lnfloria difismis. Cim 
enim bello fibi à filso sllato im defertis ac menti- 
bus exul ageret, fdme ac penwria,ut pul[um par 
trac, profi ell. et vero Dem eiut inopiam, 
a Reg, fublemamit, "Primus emm Seba ex damo Saul, 
attulit ei pana ducentos,CÀ vinum, C palatbas, 
C vnuas pa[Jae. posl hunc Berzellas Galaadite, 
etiam spíe attulit decem lellos , ne bumi cubare 
cogeretur, C tapetas qui nunc vocantur tylota- 
ere &c, De bis sgitur gratias agens, ast: In, 
tribulatione dilata[ls me. Atque hzc ad híftoriá 
Myftic? Dauidis fpe&ant. Myfticé Genebrardus iftud, 
frementum. LA fruiln frumenti, vini, olei, cxplicat de Sa- 
vin»  cramento Eucharifliz & Chrifmatis,nec non de 


oae: pi,  Olcofacro , cuius in pluribus Sacramentis vfus 
fiam;o-  Clmaximus, quibus omnibas rite confecraris, 


lem ver), homines multiplicantur & augentur fpirituali- 
Chrifms — bus bonis in Ecclefia. 

9. In pace in idip[um dormiam.) Commen- 
tarius Grzcus id de animi tranquillitate pul- 
chr exponit, Theodoretus in Catena de pro- 
borum morte, Origenes ibid.de Chrifto à difci- 
me deferto, & folo reli&o. Docet autem , fe 

ci przridio & prouidenniá effe zqué fecurum, 
ac fi maximo exercitu. & cuftodibus ftiparetur, 
A Dco enim venit hzc felicitas, quàd fingula- 
riter in fpe conftituamur, hoc eft, quód fpes fa- 
lutis noftzz, in his quz: in nobis funt fingulari- 
ter niratur, nec aliená diligentià opus habear. 
Pulchre ad hunc locum Chryfoft, T/ (4 9 9i 


EXPOSITIO PATRVM GR/AECORVM 


duris cum uir G- cejs Vari euni i) euvtres alo, 
9 SiC uurQ- eit poplag egorrid as, eJ ré vu Je Q-, 3 7 
JerQ- iaquay. Ouid eff amtem im idip[um? 1n, 
mep[unz, mquit, rotus coach Gr conuer fu, non 
sn curas innumerabiles dimi[mi, non que [unt bu- 
jus vel ilius cogitans, Quafi & pax & quies ho- 
minis inde valde proficiar,quód in feiptum eol^ 
lectus ium fuz falucis nulli alteri credat, 
fcd ipfe fatagat , vt perbona opera certam fuam 1. Pet,1,16 
faciat vocationem. . 
1c, Singnlariuer in [pe. ) MM cít ; inquit 
S.Chryfoftomus, xer& uira; fingmlariter? P ocrn- 
pv xpis , feorfum ab improbis. Quod fingularis 
ille Do&or ficilluftrat: Rezws pedem à commu- 
mone fceleratorum , atqut morum Contagionem., 
fumma diligentia curaque fugi. Ncc immerito, 
Nam vt corpora € corrupt aeris lue pereunt, Damnum 
fic animi incxplicabile damnum capiunt & ma- mal fear 
lorum focietate. Et quemadmodum fanus ocu- (4n 
lus quando vitiatum afpexcrit , confimili modo 
afficitur ; & qui fcabieeft coopertus , illis etiam 
qui fani funt , eam imperüt: ita vulgó euenire 
conftat in improborum hominum confuetudi- 
ne, vt Ízua lues fe blandé infinuans nec opi- 
nantem maculet, Ait ergo Pfalmifta fe in pace 
dormiturum, id eft fecuré moriturum, quia íc- 
paratus à malis vixerat. 
Aduerte mortem hic , & alibi paflim , in Scri- 3, fe 
eom fomnum & dormitionem appellari. Sic in se compa 
ibris Regum: Dermiuit Koboars cum patribus "X 
fiii. Similiter & Ieropoam. Apoftolus quoque n Sj 
ad Corinthios fcribit: Derminnt muli, Item, 1. Cor i1, 
widam autcm dormierunt,, Exprcflius autem 3o. 
Chriftus de Principis fynagoga: filia iam dc- 1.Cor. 1f, 
functa ait: Ion eff mortua puella , fed dormit. M ito 
Eodém modo Lazari mortem dormitionem vo- fosn.11, 
cat. Sicut enim fomnus ordinatus eft à natura 1:1. 
ad requiem fenfuum , arque ita vitz hominum 
accommodatus cft, vt hac fine illo tranfigi non Iunfii in 
poflit: ita Spiritus in Apocalypíi bearos vocat mero 
mortuos , qus sn Domino meruntnr , id cft, in quefamte 
Domini finu quafi dormientes conquiefcunr. ER 
Hoc enim fenfu dictuin eft in AQis de B. Scc- 
phano, quód ebdermuuit in Domino. Appella- A&.7, 6e. 
turautem iuftorum mors fomnus, tum propter 
fummam in ipfa mórte quietem , & tranquilli- 
ratem mentis , vt Íomnum podiüs dulcem ca- 
pere, quàm mori videantur : tum euam quia, 
licut fomnus prateria laboris eft requics , ita 
Sanài per mortem à laboribus vitz requiefcunt. 
Quam ob caufam Spiritus ibidem (ubdic: Ur 
reque [cant à laborivis fuis. Sic etiam in hoc 
Pialmo quies cum for:ino coniungitur: /» pace Pfal, 15 
sn idip[/um dormiam, 3 requie (am. Eodem re- 
cidit illud quod de Moyfe dicitur: eJMoriwne 


* et Moy [ei jerums Dominis in terra AM oab imben- 


te Domino: lcu, vt alij cransferunt , füper os Je- 
bowab , icu, ex ofculo lebonab. vt fic fenfus: 
Sicut mater dormientem in finu fuo infantu- 
lum folet ore ori applicato in 4e&tulo reponere; 
ità Deus Moyfem ícruum fuum, ceu dormien- 
tem infantulum, per ofculum & amplexum in 
finu Abrahz quafi ín lectulo collocauit. Sunt 
plurima huius rei teflimonia. Cám enim mor- 
tui (int ad vitam reuccandi,, iure merito mors 
Jómnis nuncupatur, przfertim iam poft Chrifti Chrift 
refurrectionem. Hoc namque nobis confecutus "rte 
cft Chriftus , vt mors quz in zternum duratura od 


amu 
CTAC; conuertif. 


IN PSALMVM.:..W 7 
fra. 


85 


^ PARA» 


ent, pet éum finem haberet,efficereturquetem- /— S. Ambrofius in Oratione ad fepulchrüm 
tris fui Satyri , die feptimà poft eius obitum, in pg 4. 


ralis. Et hac cfl inortis victoria, & mors mor- 


po : *c 
us, vt Apoftolus ait. Quando igitur cg 
icat, 


1. Cor. 1 f; 
3 mortem fomnum.appellac, mpfteríum in 


1.Cor. 15, 1 
9 Abfac merphorz & vezicaré Paulus 


ram accipit confolandi cos qui mortuos ugent, 
vt fit luctus moderatus , quafi pro iis qui euigi- 
lwüri funt, & ad vitam reuocandi. Similiver 


^ IN PSALMVM V. 


^ 


&. Ei t$ TÉAÓ", aig The xA- 
garouuang , Aya Ajoc d And. 
E'zel 4 T) TA Qu 78 vouqíu xAnegrouel 

Bruqu, dz 8o neg (tyea]t à 
AaGd., Om 3395 Xe Saar | 
apepíón, TvE W suugn » ExxAncía €vejt 
qbus cit xAnggroiison; voulu) cu Ann" 
, B onerosa rl) dul) MA, lal 
s$. ide tIdiegu Paemowons, Ua We G- 
"til ó AaGid eiaa^ A, ira Co epa y4- 
.mmaj ardor , gj Tic oAvxelag dion 
- Qurie* AdUn. ol. dU oynidyor Ti má 
. gus, A'oAoc dà. DaCuAGviaxó) ere Toy 
"Ja uir , dx «teoralzra T£ Ag8 8 Cuti- 
^ etéx cuutoeso dst n eo) diopdu 
7 bran yi, i (aria Üran Acidi, 
* calamitatibus , quaa ibi patiebatur , 
PAR AP 
"m EA fuc uu Gumn- 
ms Eas COM XUg/£. 
WÉÉMAS Avr ci indien MÉY T 
ereoróbylic uu axeiGalc dyd^pmSn, Aid ví 
Ji di eimi 2 269r uw, d29.à TUE [jp uu; 
On uw o Ab) (go zd vq iavmr ati- 
AauGdy] putare, v d) piuco uin 623 TS 
Mya, ic ihn cu Mer (Go. 
Zuss; Tl Xeguyne uu. 
Keg) dà érGU2u, d. To qóvor Qr 
Qui, , &29.2 7/, dfasolas T dfaOvon* ec Q 
TÀ Mocéi VAMr Tí Boc eese us , 
: f. ITeóarec rti Qui? dele eme n. 
OV jà ravriv 621 Qur Q xegvyh. xeav- 











9) 29 duxgís 5 degrótoss vii "vx?c £fz- Nam clamor iufti , eft religiofum animae in- 
Bap/swQQe — ftitutum, czleftia fapiens; vox veró, profun- 


gut Quy di 6 asi, xgpd iac 
swa ub. 


uod Chriftus cffccit fud morte, nofltram occi- 

endo, /m Chriffo enim omnes vinificabunter, 
cn- . 

bis viuacior refunditur. Atque hac fpe fultus 


Bao^4x us, xXtj 9 966 us. 


principio orationis oftendit, morcem non effe lu- $1$ PAá 
geüdam. Primüm; quia communis cft, & con-. 1 & v y, 
&is debita; deinde, quis nos fzculi huius abíol- 

uit zrumnis; poftremo, quia fomni fpecie, vbí 

ab iftius mundi labore requierum fit, vigor no- 


Dauid , ait fe libenter in pace in idiptum ob 
dormiturum, & quietem accepmurum., 


ARGVMENTVM, | 

1. In finem,pto ea quz heredita- 

tem confequitur, Pfalmus Dauid; 
JQnoniam pof] finem por f  fponfa confequi- ' 


tur bereditatemydcircó. Dauid boc modo 


Pfalpum bunc anferipfit.. Quando emm 
di mors precefferat, tunc fponfá 
Ecclefja "vocata eff ad cernendam bere- 
ditatem. Vel eam que bereditatem adit 
vocat animam, que à propria bereditate. 
exciderat : po que Dauid imterceffto- 
mem inducit , eot im priflinum. flatum 
refftuatur , do fuauetm illam cvocem 
audiat: Venite benedicti Patris mei; sank. 25, 
^ Quidam alius everó cvocauit bunc Pfal- à 
mum "Babylomicum , ex ri populi 
rogant ac deprecanti liberationem à 
co- emendationem pollicentis. . 


HRASI S 
bus ERBA tnea auribus per- 
ei cipe Domine. 
Mme | Ideílvnamquamque didio- 
nem orationis mez accuraté obferua. Cur Differentia 
" Intcr ver- 
autem non dixit,fermonem meum, fed, ver- iu» e jer- 
ba mea? Quia nimirum fermo multa fub fe "^"^ 
verba comprehendit ; verba verà partes funt 
orationis, non fectis ac membra corporis. 
Intellige clamorem meum.. 
Clamorem autem hic , non vocis inten- Clamor 
fionem dicit, fed mentis affe&um: vti ctiam pri T 
Moyfi dixit : wid clamas ad me? e 
3. Intende voci orationis mez. 
Non enim idem funt vox & clamor. rex &cla- 





mor m quo 
difftrant. 


dum cordis fufpirium. 
Rex meus, & Deus meus. 
L ; Dcus, 


i 86 
PARA- 


Deus, vt qui me cteauit ; & Rex , vt qui 
PHRAÀ- 5 ni 
sis pA-. Inihi prouidit. 
7». — 4. Quoniam ad te orabo Do- 
mine: 
Orationem enim non aliis , fed foli Deo 
offert. 
Mané exaudies vocem meam.. 
Id eft celeritet , confeftim , iuxta illud: 
16.65, 14. Erítque antequam clament , ego exaudiam: 
adbuc illis loquentibus ego audiam. 
s. Mane adítabo tibi, & * vi- 
debis me: quoniam non Deus vo- 


lens iniquitatem tu es. 
A primordiis diei , inquit, hoc opus fa- 
In ertu dui ciens, non autern poft mille opera, vt pleri- 
iain. ^ que , adftabo tibi, non loco, fed operibus. 
Nam talis eft vicinus Deo: fiquidem id Pro- 
pé ac Remoté hoc loco fignificant:quia Deus 

vbique eft. 

6. Neque habitabit iuxta te 
malignus : neque permanebunc 


iniufti ante oculos tuos. 

Quafi dicat : Meas preces fufcipis, & in- 
fpicis ; quoniam omnem iniquitatem re- 
fpuis , malitiajue affuefaüdos omnino a- 

Dew wa- uctfaris, Execratur enim Deus omnes ini- 

ls encera- . ; : 

$e quam vitam ampledentes. Hoc enim etiam 
fubiunxit: 

7. Odifti omnes qui operantur 
iniquitatem: perdes ornnes qui lo- 
quuntur mendacium. 

Virum fanguinum & dolofum., 
abominabitur Dominus: 


Dw- Non folàüm enim malitiam atque iniqui- 

«demo tatem, & mendacium, & dolum, & homici- 

bd dium improbat; vcrüm etiam cos qui hzc 
patrant , nec poenicentiz vacare volunt, exe- 
cratur, 

8. Ego autem in multitudine, 
mifericordiz tuz introibo in do- 
mum tuam : adorabo ad templum 
fan&um tuum in timore tuo. 

Quid — Cüm enim tuà benignitate perfruar, tuà- 

preces Deo ] : :d 

efemmd,, Que dextrá cuftodiar ; quotidianam ad te af- 
fero adorationem in templo tuz gloriz con- 
fccrato , femper tuum timorem circumfe- 


* Vulgata 
videbo 


EXPOSITIO PATRVM GRAEGORVM 


O' 2ek dl b 9'pnepy frc 1, € fam 
Ado dc emessoidy uei momad dp Qu. 

à. O'n acicctaesróouon 
XVg,á ud 

D1eorsL ld 52 dx dohor,d20ai T! 9d 
MÓno oes iod. | | 

T? argo ed (Catia v eris cs, 

Turríem Tu yiot, x? T Kaj $gaj7rei»à 
siXedEo, üuTu( Vo voraxécopua RUTIJ* n 
Agoudyroey dup] a xudopaadi. 

& T3 meuii af Sao u.a) G., [A 
Groj4 us* on dyi $10; Sour 
auouiaw cv &. 

E'x evesotuiay 4 Yu egt, Qno) o T) tp. 
gor monsidp Qe, d & a2 vela ipa, aic 
ol geo , xoa feouaj cui , v TiO , dox 
dppx. 03 ire ipit Y 9£- 308 3 
Uc X) uoxegs Gym evpaiN* 650 Sui 
mta yu Gom. 

s. OU maponded Grzroredod- 
ip" x; dapJpsa Sdrouoi 
xaTírayn Tu» 03 aAQUXU (ev. 

Q'cal ew. Mn T6 luat daoic, xg) 
imoifivex* (oreid) adcouy gdp afouías a. 
mu»optues , € Tc aomefa evCdvrac exar- 
md Vaocpiou, BóejérTera] 29 6 $9 d. 
mue Té; er parouor Hio» daratoutrou. 
vj) xy émigerfp* 

C. Eun(ae ma (ac Ts ip- 
y aCopSpotz rli) dope , Xon 
700 (gc T6 Aa Adae o 493 e. 

A'dea opio rav xg] do2uo» (33- 
Avosert xvg, G7" 

Ov 5dp ubvor d'rasopéUe zromo/'ar, xj 
eXparouiar , ttg) 40d (e , Qoo Xj tu- 
autora, , d20a. Q 796 Tw ry ipd ras dV - 
Píosera) xg] Migroia avegrtyen v Quo- 
jou. — 

Á. Eyà Bérrd sMiN £ ides 
(v deshSuopuay eis Pv eixv (v 
avesoxtup( e cxi vaoy aca» (gu, 
& do6o (ov. 

Ti 58 eic VeoAduwrm QuS eerriar, 
xg) 18 o5 dE gegvesydyn , vli June 
C01 4»e97 tes «»esoxuonow Ce Tol dtiteo- 
Iva Tf o8 dogm vag, ? ov ddpss ra 

oj. 


IN PSALMVM V, 


87 


qiCe. OUdV 52 diiZous) uris Sao6Ac, rens. Neque enim permittam eum diffüluere, rAnA» 
tuz benignitati confidens. 
9. Domine deduc me in iuftitia 74. 
xauomuum (ov* $vexat rd Vy Spdy us. tua: propter inimicos meos dirige, 

xadJdtuuoy Gym» và luo ójov us... in confpe&tu tuo viam meam.. 
Pulchré dixit iuj/iti4 t&4.Nam eft & ho- 
allesmun d naucsusn Sad Tj sour T £9- — minum iuftitia , quz exiftit à legibus exter- 
Swu,4X Vx 'tyeou qo 1tÀeor.E 4 JV? 3s? nis; fed non continet perfedionem. Ego au- 


af o8 qigseoria Suppsiou, 
f. Kvexe d mnsoy i Gy 12 ài- 


KaAdc eis d'ixauocwdn c8, Ee 29 x9) 


ex aivà d puucouillu. Emcracd i rejet) tem (inquit) tuam peto iuftitiam. 


PHRA- 
$1$ PA» 


Reáé au- Dei din- 


Biene opus, 


vo ódwncwr , olore xetegryo^noor a 993 - tem adiungitur: Deduc me: ac fi dicat, qua- » ere- 
ex5rou, Tibe 78 fis, Eia. T. aénogaqun 2/1). fi à quibufdam vitz tenebris manuducas, ""* 
T&* xad Sruuoy ép món cual) 65v us, Nonnulla exemplaria pro Dirige in confpe- 
Vel, Gl mór usi «là 6d 6v sov. éuíriea Ji riis — (Iu tuo. viam meam , habent, In confjeifu 
eUos GE, Vera favola . eim )ónTperien — meo viam tuam. Vitraque veró pium fenfum 

63 bc tardo Sue Gam T 9v, Adm habent. Siue enim noftra via dirigátur in . 

s Arjona 7réiegr.eyr V1 2x8 030 ép — confpedu Dei, non aberrabimus : fiue via 

Td karsoSuuS en junlu d dUooudp , aj Domini ante nos dirigatur, ipfam ambulabi-- 

«vesc av? vestium; Jeguésiüa, Ael ví- mus, ad illamque prompte curremus. Petit 

yup Y xAweovougUeu 6d wyÜla pA So igitur heres , deduci quidem à Dei iuftitia, 

7$ 9€ d'uggueousm, naréubuuUsra, JWauvi? | viamque fibi ipfi dirigi atque explanari,vt fa- 

cilé gradiatur. 
ro. Quoniam non cft in orc, 
ary adiac, * 3 xapdia, du) corum veritas : coreorum vanum 
cft. | 
Mendacio,inquit, continué linguam ma- 
gughuulucn . A00 ag) voi Moi, 1] oi. culant. Quin ctiam cum fermonibus eorum 
Aoyo up). cup Gairen , x7] cuutug^y&i T cogitationes conueniunt , & cor ori con- 
fentit. 


11, Sepulchrum patens cft gut-. 


tur corumnr. 
Vt claufa fepulchra fuum teterrimum jj; s. 
oen là dusoa uías , oi di altryutrorm?- odorem occultum habent , referata veró il. ^l^» 


ódov D ee unosi , ha padiec üdebzn. 
í. On ex £sw y vu souam 


p.a aio... 
Td «4/4, Qno), Joe e nhi 5A Gn(2s 


ouem » xapd ia, 

id. Té QO" aieuy uy O" 9 2a- 
py & aurdy. 

£'c. oi swaxAciogdpoi sul por waxpopqopluo 


Maj aiazráumoun ?. dvsud ias , voa) T2 x2). lum foras emitcunt : talia & hi , inquit, eru- 


aff. guilati. 


(1, twi ipu [ayuno pryterra 7r diam dvoocuíae Cant verba ,. omnis foctoris. & impictatis 
Q dvaxieias usgd, Aid mirar d$ T Ay plena. Per hac verba innuit blafphemias 
vut 7 9vi B9gr plac alrirreraj, xg)ti& contra Deum , & fermones libidinis & la- 
Íciuiz. 


dyongaias ng) T datAyelar 3 plan. 
"Tauc y Audosauc ouoTAV $do? uiam. 
XaMmrwrea TU cegcQegplpur pu- 


pare i xixpupad a. APA 39 xe'- la qua propalàm proferuntur. Dolo eni 


Linguis fuis dolosé agebant. 


Occulta verba grauiora funt, quàm il- oct 


m mails, ma- 


nifeftis per- 


pw , uveía mra xari véq ari?a TU-  vtentes , infinita.contra proximum moliun- »eiefera. 
tur. 


pun. 
Keuoy QUcWy o 90c. 
A'sors( avro vro 74) dia.- 


Iudica illos Deus. 
Decidant à cogitationibus fuis; 


os2uds aurdy , xa v mi2€" fecundüm multitudinem impic- 
vdly dirtoedy curi» £aley eucf?, tatum corum cxpelle cosquoniam 


[4 
0n 7967 IRegydy d xUeys. 


LU 


irritaucrunt te Domine. 


- Addu- 





$8 


$ARA- . Adducantur iniudicium tuum, ó Domine, 
PHAASIS H ] 
farms e aberrent ab iis quz contra nos machinan- 


Dilof, me- tur , atque per experientiam difcant , quód 
err fii aranez telam contexant , & poenam fuis au- 
imei  fibusdignam pendanc. Contra te enim bel- 
lum mouerunt , aduerfusque illos qui tibi 

addidi funt, acier inftruxerunt. 
12. Etlxtentur omncs qui fpe- 
rantin te, in xternum exultabunt: 


& habicabis in eis. 


Probi ls. Hoc autem eos qui in te credunt latitià 
Tantur,cim . d x 
indi — implebit ; & prabebit ipfis voluptatem fem- 


er» piternam; non illorum interitus;fed tua pro- 
uidentia. Credunt enim quód in ipfis habi- 
tas, & inambulas . 


Et gloriabuntur in te omnes, qui 
diligunt nomen tuum.. 


13. Quoniam tu benedices iufto. 

Nam cüm tua benedi&io & prouidentia 

tuis cultoribus abundé fuppeditet ; ; qui feip- 

fos exhibuerunt tui nominis amatores , glo- 
riabuntur propter folicitudinem & curam 

quam de illis habes, tuam potentiam przdi- 

j Corinth. cantes, Sic etiam B.Paulus ait: ui gloriatur, 

EE" Domino glorietur. 


Domine vt fcuto bonz volun- 


tatis coronafti nos. 

Evdtxías facra: Litterz nuncupant bonam 
. Dei voluntatem . Eiufmodi etiam eft illud: 
Pal. $41. Bepediyiffi Domine terram tuamjd cítbona 
Ephef.1,s, Voluifti terrz cuz. Et apud Apoftolum : 5e- 
cundüm beneplacitum voluntatis eius, id eft, 
fecundüm bonam ipfius voluntatem. Hic 
igitur etiam hoc dicit, quód nempe tua bo- 
na voluntas , tuusQue maximus amor & di- 
ledio in nos, fa&us fit nobis & fcutum vi- 

Qoriam parans, & corona triumphalis. 


E'odinin 
quid. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


A'slireauy iras ^zao 3 ola) xcfow 
dYaroz, xdi Sfauay vus dv xarriem xaS* 
TRU , xa] Mo imeous d/3 viis melenc , e 
igbr dedoumc Oqaívuat, xg, doizous sonia) T 
G^ und mer dEias, | Kavdi 08 20 3 7TÓDsugr 
xexumimgo kg) coe?c Tic afaxeupicu, qoi x4 
xniuaa Tl evo utn. 

i$ .Koj &xpeg liri as murec (5) 
EN ÉU ovres c) ce eis lavo dye - 
»ua(oyloa, C xa xni eds e» ou) Gic, 

T8G di véc eic ot meson éUtes- 
cuins uddiod y wa) ma] au GI, Qvid iar 
aimo», wx 0 Cxciray GAtOege , aNW n o) 
«»esuíJem, Tle9ura] 93 a Gyon C» 
abit, xg) Usaürmeéi, 

Ko bxaurvilorlau en (Qi aya- 
návrec v T ova cs. 

ty. O^m ev &ANeyvcete dicauoy, 

Ti 58 o5, dU20las mi wd] tmencias Qi 
coit epis same Svesr dit , oi ot ác &b- 
qs iegcdc T8 od ütuat B na(achournt, 
E21 0 o1 nd tupra utyatesrsa , 1529 cl 
dnysidipoi d'uu/agu, Tt ng] 0 gute Oo 
MÀ rla9Ae* O' xavxa pop Oe, C» xvej'o 
xaJ ya d, 

Kuejs dc 63» o dd oxía ise 
Qao, Wpuac. 

Eudbias wgAci $ Sein Denth vi T d?a- 
Sy 7E Dh8 Sus. Tus biis Evdo- 
xncuz xveit 7l l4 cu, air) T dja9d 
inouc 48 5 cw. x2] Q9 Tu A'atcó. 
Apr wo Tl) d doxiar 7t Suluar dud, 
métier T so. doa dud Sina, Ka] n. 
quU 9u (oivub TR (o AA Un To djafliy cu 9- 
nup , C n mw cu ddp) Tusc qiosopyía 
mt x dazm, C UnAor Tui * jt2on vocunc ej- 
£vor, € citaros Pari. 


COMMENTARIVS, 


$ ERBA MEA AVRIBVS PERCIPE 
m DowiwE.] Dominum vocat 
x«i. (ponfum Ecclefia feu Propheta; 
* & petit fibi adiutorem fieri. vfque in finem. 
Loquitur autem cum fiducia:quoniam iftiuf- 
modi poítulabat , qualia ipfe dare volebat. 
Clme — Non clamorem hic , vel aurcs intelligere o- 
i;ri« 1" portet, fed ex membris humanis , diuinas 








AS A PHMATA MOT ENQO- : 
^ .] Keen» 
f xXaA€i vov vu Dior Y GyuAmcia, 
M6 avesphmc , x7) -ogxaAd , cupo 
üwri pic, e driowj, Ka] a2 mafpuzias 
2&4: eei oiaD (i 3r4,ola dida Gxis 
iG4AG. OUms di xegv; là rarior, m Gm, 
dAW "Pai 7 alMÜegnivav jagekar , v 9eiag 
&rtp)elas 


1N PSALMVYM V. 


pelas dxovou uda, Keg TET 
uvrud atas 756 dfarolas wereizs" db wg) y, 
cuiic, "pelauei), d 121 vónsr , walaP oiu 
Vii $ aqudc cn soplías roirm, xegu- 
fic. Tà 4 Genoa, Edi 7. pnudimer, ajri T, 
eiat T dva c fot pi T 9 doy Bat. 
qu. NEiol JV xj vezetyormec EanxeTvat, Un 
p drdEia dur. voy yel] v Bhjter,  Tav- 
005 €i Cogo puit qeA T0 al riy dpor, Ys Gr- 
d'eawupám Té» Keg , TOv xomby 1d iomiéira) 
diaydil , 6 BanAsUc apu 2opucu xg) 
S5 uso. 

d", Or1 mroz zz nrozzrxouat. ] 
Td; airiag ví9moi , di dc dioi eicmcu Di. 
raj, OU 2 avec (rveor, d'a aves mt mo 
eua, vis d xis. Kaj Ga enegoiítn d Y ukeac 
a8 Ti poor motco aj, dS do dis el monal 
MO! pueías dxoNac. Es? di aei ng) vo 
Tu XU, Boi (ay Car T SaE C éroiplu) ad ríom- 
jo 2aGéir, €i diogDp 9 To ra va, Y xv- 
eor, oi Beso A ipuov dÜphoopd awrór. 

Í. To nra1 narAzrHzoAaA: zo1,] 
Ilaeag^cwuc) , 8 mwTO , dNW dpyon. Ó 
ydp monis (O» Vyovc 63 78 ya: 0 d 
qué 1 (By , rüjpo, vé Vy) xg] TE jMaxegy 
€x aii Sf S iowec v). enegotpyoulrar cvu- 
Bawivrus . em egsd ti b|oual ; 8 dic 
(regc, owo7ríat, O n vx er ow gro mpato- 
ilioc. Gi By , 8 malos , 34V Sg c6 


éUod àv) , Jfg Trad rv ductam T) T8. A8 


pucozrómeoy , Kaga dV al érieov yontluà 


yi enbles ua. O^n mapiveguAplo $cdy us. me 


dfg 1ls áSvlar,. xg) mro ap dic mrarn- 
"rürInc iaeac, &NV. dance pipa d/g. lu) qo- 
relar vuó d hnSvophoy, irteoias oafow- 
plu, x MAoego uil. 

(. EMIzHZAZ HANTAZ TOYZ ERTA- 
ZOMENOTZ THN ANOMIAN.] Tlfmc, 
xdv A, , xdr (dU , xdy faa- 
Adi , Qa , 9, oQíd eg evi d/À. uan, eiziv, 
€ ed irouoi elitr , à 155a 6c, did. d 
dMuo,, Ob 38 Sai 7) aguja sur, AX cfe 
aptric tyxelrem uc QiAou Boy. £Y'arsp 
d Jfg 8 eizréin, iulanouc, vy] myrto 
V) xe Sw lp Qu , Vra tg) nofasruti- 
miesr, vo SaAeiz , O'ea dà ade p v8 Qo- 
98 x9) viv di2uer Vat, voy Uohenc Avwor, 
sir Üre^oy X, dva quagxTo * wg) d wgiok, 
Aucqces/rtt y 39 uy x, vyxpiailay Tiu 
mone as ovt ipya raj T6 d etd. 

Tonuvs]I 


$9 


operationes intelligamus. Ac clamórem qui- cox» 


dem, fedulam mentis deprecationem ; quare 


MENTAe 
RIVSTA- 


etiam additur , iszeZige , id eft , attende feu £14 V, 


confidera ; appofité fcilicet ad clamorem qui 
occulté fit excorde.Illud autem auribus per- 
cipe, ad verba refertur, q.d. Fiant in aurilsas 
tuis verba deprecationis mez. Petit aurem at- 
tenté obferuari, quoniam haud indigna ne- 
que vulgaria funt verbaeius. Vel eadem in- 
culcat prz rei petitz defiderio , & vt amo- 
rem declaret, cómunem Dominum fibi pro- 
prium facit, dicens : Rex mese Deus meus. 

4. QvonrAM AD TE ORABO.] Caufas 
proponit , ob quas poftulat exaudiri. Non 
enim ad alium, quàm ad te, orationes facia. 
Atqueà primordiis dici hoc erit opus meum; 
non autem, vt plurimis , poft mille occupa- 
tiones, Eft veró san? etiam idem, quod ve- 
lox fiue promptum & expeditum auxilium 
accipere. Si enim quzfiuerimus Deum noffe, 
quafi mané, paratum ipfum reperiemus. 

f. MANE ADstABO TIBI.] Adítabo, non 
loco, fed operibus. talis enim Deo propin- 
quus eft: qui veró non eft eiufmodi, remotus 
exiftit. ita vt propinquitas & longinquitas ex 
accedentium affe&u contingat. Ceterüm ad- 
ftans quid videbo? vel, vt alius legit;confide- 
rabo ? Quoniam non eft tibi malignus ami- 
cus, vel propinquus, neque à te dirigitur, per 
omnia declarans Deum odiffe malum.  Se- 
cundüm aliam veró le&ionem eft, videbaa 

. Quoniam cüm defpce&ta eram propter 
infidelitatem , me priüs quidem tamquam 
omnium fpeculator etiam videbas , fed ob 
iniquitatem auerfabaris, modó verà me afpi- 
cies mutatam, & dealbatam. 


randud, 


Qui bel 
agit, uw 

Dee pro» 
pinquae 
eft. 


7. OptsTI OMNES Q Y 1 OPERANTVR INI- nd 
QY1rATEM.] Omnesjinquit, fiuc feruus, fiue 5, 
liber, fiue Rex fit,valdé tibi exofi funt,fi ini- /* 


qui fuerint,vel mendaces, vel homicidz, vel 


dolofi. Siquidem non ex dignitatibus, fed ex Dew vir- 


tutem , nod 


virtutc amicos diiudicare folet, Q uafí vero; Jigniznzm 


cüm dixit vdj//; , rudiores non comprchen- 
diffec,fübiunxit etiam id quod magis poenam 
declarat, nempe perdes. Obferua veró, quo- 
modo cum homicida quoque dolofum con« 
iunxerit , ceu blandum lupurn, fübdolurm, & 
difficulter euitabilem. idque mericó.. Curn 
enim fit intoleiabilis , & malitiam occultet, 
plurima mala patrat. 


M 8. Eco 


post. 








- C daa T RE 


ES rod 





COoM- 


9o | EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


$. Eco AVTEM IN MVLTITVDINE MISERI- 


MENTA- CORDL.] Àc fi quifpiam Ecclefia obieciffet: 


RIVSPA- 
TRVM. 
Salus eil 
mifericor- 
opui. 


Iufitin 
Doa, non 
béminum, 


prodeji. 


Direllio 
Dei ncef. 
faria ne, 
(Oremus, 


O: eruC at 
qua in 
mente» 
lntelant. 


Aia és 
quid? 


Inisria 
prora 
non curan- 
da , fed 
Dui. . 


Quin & tu, cüm ralis cffes,quomodo falua- 
ta es? tradidit modum faluationis , nempc 
propter multam benignitatem:& cüm ea que 
ex parte Dei fe habent enarraffec , fübiunxit 
etiam quz ad fe (pe&abant. Quando, inquit, 
cgo gratià tuá fruar , adorabo in timorc, non 
vt plerique ofcitanter , fed in timore. Nam 
qui fic orat, abiiciet iniquitatem, & ad vircu- 
tem adducetur. Deinde conuertit fcrmonem 
ad rogationem, & ait: 

9. DoMINE,DEDVC ME IN IVSTITIA TVA.] 
Vides quomodo nihil futile petat ? Pulchre 
autem dixit, 77 iuflitia tua. Siquidem eft & 
hominum iuftitia quxdam legalis, fed qua 
perfe&ionem non habet. Ego veró, inquit, 
tuam poftulo iuftitiam, & ad hanc me dedu- 
cito : quoniam multz funt femitz auiz, Pro 
dirige veró Symmachus complaza dixit ; id 
eft, facilem redde coram te viam meam: 
vel coram me viam tuam. Vtrumque c- 
nim pium fenfum habet. Ait autem , Pro- 
pter inimicos meos. quaíi dicat, Quia me 
diuertere, & per aliam viam erroneam dedu- 
cere ftuderunt, tu ipfe me deducito. Deinde 
particulatim malitiz ipforum conatus edif- 
ferit , & os corum & mentem perftringens : 
Cum verbis, inquit, ipforum etiam cogitatio- 
nes concordanr , atque ori mens confentit, 
faetida verba erudans. Per hzc autem infi- 
nuat blafphemias aduerfus Deum , & mor- 
tuas ac fcetidas dodtrinas, verbad turpia , & 
fraudes ac dolos verbis obumbratos. Ve- 
rumtamen obferua manfüetudinem oratio- 
nis qua contra illos vtitur. 

11. IvpiCA 1110s Dzvs.] Non dixit Pu- 
ni , fed iudica, & ceffare facias à malitia. 
(Aia G2ua enim funt machinationes ad malé 
faciendum;) quod eft pro ipfis deprecari. Ve- 
rim ad quid hoc ? Quoniam irritauerunt 
te. q.d. Non curo illa quz contra me gefta 
funt, fcd zgré fero quz funt aduerfus te. Hoc 
enim animi philofophi cít , iniurias proprias 
non vlcifci ; ea veró quz aduerfus Deum 
fiunt, vehementer perítringere. 

1. Er LE&TENTVR OMNES.] 
Vide lucrum orationis. Atque ipfi , inquir, 
euadent meliores , & ab iniquitate defiftent: 


quin & alij multa voluptate perfruentur, 


5, Ern AE EN IIAHOEI TOY FAForz,] 
CY; mot ar merásort Oy» ae:6 abi Con. 
Cia/* O'ncU Ji, Ga mou Tuv wor, mt cian 
Ent ; &izrs vov re dotv 15; ow metas, Un dfa 9 
qo» QiarSrecctias . wg] Cim uou. Tu Tü 
Dui zescrino y, và. iavriic, O Gy tuzlyit 
xoi oe "SaroAdhuato , eresonuwton e qi Ca 
Cu, uy Uc ol quo 2acpuopdpor, dX. ey 
Qi, O' 28 mus SO you Ov , dawSies) 
VS iar, eon int?) di meis age 
Ti, (im Bir] vü 2Óyer €i, afmon, xaj 
Cnor 

S KrrIR, OAHTHZON ME EN TH 
AIKAIOEYNH zor.] Ord; 7rd edi Em. 
xvegy abre; wg2uc d cia , Ev ai diaauo- 
Cw cw, E' 39 gj ad Sei muw dugicour, 
Wa) Tj) vüpw , do3 T cien Ey Vy 
eu. E*9 di alu) cb aid , qnot, dutguoav- 
vlw "vesc b) ut yeiegy a yasor Va cid i moA- 
aj aj évpemusu] denm, Av) JÀ aae 
ad wor Vua y Ov oaa Dagoy Cy sii 
e», pad iar "roue Gowns cu vl 5d v uto, 
hh Gea mrnóv gu vl) &dór ev, E2 nen PES 
diese oa?) dfovoias, Esta dà vd iofez 
48 Quay rel Gara) ut i mAarizu, enest 
éríegr ódoy ErvCuAsbour , odii us iu. 
m. €i x?! pess d'idion] và a Cnelrr 
momefas SarmdsUnur , Tí Tt cO djz- 
Gao usn 7 d/stoize cho ighuluo do 29d, 
Cic Moi, àus) , Qva, gj oi ^o uri aun 
Gaíran, Y euvcupic 6 Tul sóuemn dfaycia 
ipu[*y divus. Duos duci], Aud vuv d 
T2; x?! 5 Duc trulag airismsol , xg) vi 
vixeg doyua(n vy duca dh , wg) v eiyed 
pus , € vit uie ries. coexiato- 
yas dopinnm ,, do Sea al) ais xaT 
uy d viis uses ma. 

i. KrINON ArTOYr O oroxz, ] CUs 
Ciro oor, dX xelror, EjmaUcw 7 Wo. 
ejas (dfaGéun 73 qu cceie mo nane pcr 
Gupta ) Ümip ap iy) s02s22j 
Eàw. A? v&( 4/2 ví, 6n mm ptr iaeondis cv 
SX Vep TU eie ipd efpoply/ ey ut uoi, tr 
cin dNN Nep T dv dxyd. TEO 29 qiMa5- 
Qu "lose, el 1) TU) oieius uà dau t 
"ap di €c 9r 0eoutiur cq6o ea trita). 

i£. Kat zrorANonrOzAN nANTEZ.] 
Cea «iic yii, ro xipd Qu. Kdxéict, troi, 
fAcrtou, 'fawrza] , xt) Yertetoorra, 06 a m- 
ac * 19) Wrweo) 770i YanAav ew) "d wc, 

cyu- 


IN 
am«d'aibreooi wo udoot Tl Gxeiray utu Co, 
$a di av(Gi ug, d'uvtxdc doa?Aaat, 

r^ Ori zr ETAOTHZEIZ AIKAION.] 
Oh à TJ dzraí vu: deanime adawpoari xa) 
dÜAvyET, avalruy ipa) jdn inp , *dr 
Vago Trad un nic) Tja 523 um ni ta(a- 
arie T muy vtiepr , dvtyi dfi Tura là 
dferoiar Jfg 18 , Xd dUAvyhrde d incuor, eT 
río eic &Ünacicias xalguAci] viv Miyor, 
xaj Quar: aic Unio dUd'oxiae, O mÀov j0 de1- 
gor x rol plo 983, 9 erg. ws dU a. 
NONO». XTiQaracdc 3 d'inguo, rot Toí- 
vu TÀ76 Qua, Um dDapkenax, der) zu yin), 
8 Un cuiua yla wage pyode 7 dínguor, 
78 cdurd. dUdoxía C quhasSeoría. 


PSALMVM 


y. 9I 

dum illorum conuerfione probiores euadent. c42- 

quamquam & ipfis quoque iugis fit exultatio. N4 »4- 
13. QvONIAM TY BENEDICES 1VsTO.] das 

Quem Dominus omnium laudat ac bene- ;4 Dee 


laudari 
dicit,(üblimior erit vniuerfis, quantumuis ab prac. 


omnibus malé audiat. Ne quis itaque rudio- £54» P 
rum animo concidat , idcircó mentem erigit 
ac (üftentat, dicens: T» Penedices iuffe. De- 
inde rurfüm gratiarum actione fermonem 
concludit, & ait: 7 fcuto bone voluntati. 
Scutum enim optimum ex mente Dei,diui- 
na benedi&io eft. 

Alius. Ceresabis iuffum, Vel itaque hoc 
dicit,quía bona voluntas pro fcuto feruir,vcl 
quia pra'fidio firmiffimo pulcherrimoque iu- 


ftum fuffulcies atque firmabis ; nempe tuo beneplacito atque humanitate. . 


j CKETENA PATRVM. 


nEP THZ KAHPONOMOY- 
e zur.] Xrrzozrowor. Te/a 
yi ruv Sero aii6 boy enti eni 
uaa To TíC V X)wegvopsiaut , y ic Ó 
xANip(O, ua) rore n x2necrouía, Kaj xAat- * 
enougieu LU 62w n Gola, vy 10 m er- 
ux avriic, KAesoyla dt d 6 tuu ux 
ojdt, i 5C ix Faso, C 21 napd iar ad ües- 
vta ux. dyiCn, To di zrür üwmoc, idAocwr 
einir , el; vo 01A Oy, Ümrip Gor 0. pio unr, 
dM Sy ümueyy aio, Aid ví Qi 2nesro- 
Mou, Tuc tyocd td n t OTCI TUTO TY TC 
d Eia DEI imr oi T C9 GA avnd quaa. 
AnourMOY, Avo) ajS'esmy ute) - 
dV 94) aci rt Sid, de dj irc svi G ou x) 
A5yu idiAwot, xg] duo quoi dst , «2j dvo 
muid az , vorm Tfi Dl iege Q cic apyves- 
yii, H' jdQ dv «resm utelt gra axeiap 
qu Sd. A'vm d là 6 $n erro, mt eooro- 
"aep u B)» Aube, Gc y; dorsAuy wasuvéguz- 
ed), vj ol Anual usrip)), C Eis Gnlya- 
pAine sa acretursU?) 56 . Mtejic 20 1j orci 
vic uat wegroíac C 2abc con c (Oye JC Tui 
xdojugu, 7. üroui say 6 2arc GSP. Vana). 
W' jt too. utelc dore ubyn vteot (rU yam 
83 dyuuspys, C mi eid ui Aoic ajaxeud G», 
x23) 9wit yetogy nisugow, Wi Qd dy 
ufu , dg eld eit vo? murkeg a-yrauomuidus 
ds 0 vt xg) Seróonp(Oyo hà, £o dl) C 
«fea Tuc dfaDBiwae Üromawr 0 mrbp,r, xAn-. 
eniuQ» ORE d mmi alas aeuum las ?9)io2* 
Towvs I. 





| RO EA QVE HEREDITATEM CON- 
25 quissber Cunxsosronr. Tres 
nobis ex hoc titulo quzftiones 
oriuntur. Quz fit heres hzc; & quz heredi- 
tas; & quando eius poffeffio adeatur. Ec he- 
res quidem eft Ecclefia, & plenitudo eius. 
Hereditas veró funt ea quz oculus non vidit, 1.Cor.1,2. 
nec auris audiuit, nec in cor hominis afcen- 
derunt. Quando autem adeatur, ipfe decla- pei bere- 
PAST Hitas adi- 
rauit, dicens, I» finem, id eft, in futuro, non 5, (.- 
autem in prafenti fzculo. Ceterüm cur nos ^v bro 
heredes fcribit? quia videlicet quofdam qui 
digni erantjin filios adoptauit. Digni autem 
funt illi, qui mandata eius feruant, 
AuonvMr. Dco fuerunt duz partes ho- 
minum, quas vnico fymbolo feu fermone fi- 
gnificauit;& duos vocat filios ac duos liberos, 
nempe liberz & emptitiz.Ac prima quidem 
pars olim Deo familiaris eraz.Haec auté erat. Prims fe 
populus qui ex circumciíione nuncupatus eft, ppc 
qui etiam vinea nominatus , & ex /gypro !/7^l« 
tranflatus,nec non in terra promiffionis plan- 
tatus fuit. Pars enim & funiculus hereditatis, 
& populus acquifitus;aliisd; pulcherrimis no« 
minibus populus hic appellabatur. Altera ve- pin jen 
1à pars víquedum repellebatur à creatore, vt- Gewe:. 
pote idolis addicta & diis manu factis. Haec 
itaque pars'fliorum , ob fuam erga patrem 
ignorantiam & ingraticudiné, repudiabatur, & 
exhetes erat. Alteri veró pater tabellas feci, Ur4ili 
atq; adeó hec heres extitit paterna: fubftanri: realen 


- Tunt, LE 
M a verüm 5; pne 





CATÉ- 
NA PA- 
TRYM. 


Q ce 1, ». 


Gmtes fro 
tW intreda- 
Rom.tt, 
ij. 


Ecclefia 

Gnrium 
ber tdita- 
tem adit 
in finem. 


x 


92 
verüm deliciosé habitus fe effudit, & impin- 
guatus recalcitrauit, atque fatietas ipfi cau- 
fam dedit infolefcendi. Quocircà, iuxta vo- 
cem Okfce, populus iffe, non populus fatf us eff, 
C mifericordiam confeeutus , odio babitus. 
Fornicati enim funt in ftudiis , feu inftitutis 
fuis: & Ifraelis Dominum derclinquentes, 
iuuencis in collibus facrificauerunt , & cum 
alienigenis cómixti funt. Introducta veró eft 
pars altera, fcilicet Gentium fynagoga : quia, 
fecundüm Apoftolum ,cecitas ex parte conti- 
git in 1fraéldonec plenitudo Gentium intra- 
ret. Atque inde fitum eft, vt quz reiecta 
fucrat,affumeretur , & qux exhcres erat, hc- 
rcs fieret. Pro hac itaque fynagoga Pfzlmum 
hunc faciens Dauid, infcripfit eum, Pro bere- 
ditante, in finem .. Siue quia in fine nyflerij 
Chrifti fornicariz Iudzorá turbz, tamquam 
vxori adulterz, iuxta fermonem Ifaiz, libel- 


lus repudij datus eft;Ecclefia: veró ex Genti- , 


bus,amorisaffe&dtum Deus demonftrauit : fi 
uc quia lege finem accipiente,in quibus fpiri- 
taliter ab incarnato Verbo adimplebatur, 
Chrifti Euangelium Gentibus eft expofitum. 
Porró pro hereditante , & non , pro herede 
fcriptum: quia nimirum non vbi femel here- 
ditatem adiit,poftmodum teftatore dereli&to, 
res nouas fe&ata fuit; fed hereditatem quam 


' acceperat, alterius hereditatis fomitem & in- 


ciramentum facit, & affidue paterna fabftan- 
tia paícitur , afcenfiones in corde fuo difpo- 
nens,& cantica graduum concinens, nec non 
exemplo Iacob,de claritate ad maiorem pro- 
fecit virtutem. Ab ipfomet exordio heredi- 
tantis vocem , atque ferenam Pfilmi faciem 
aduerte , aurca propylza templi , triadicam 
theologiam , in capite przfidentem, & intel- 


. |cctualiter corufcantem. 


Ecclefia t 
anima pia 
Juperanc., 
aduer(i- 
[T 


2. VERBA MEA AVRIBVS PERCIPE.] T u&0- 
ponerr Multis & omnigenis fluctibus cir- 
cumdata Dei Eccleíia,atque adcó ctiam ani- 
ma qux piam vitam ample&itur , fuperior e- 
uadit,cempeftatiQue fupernatat;quando diui- 
nam opem cótinuó implorat Hoc ctiam pro- 


, pheticus hic fermo nos edocet, modum fug- 


gerens,quoDeum vniuerforü obfecrare ac de- 
precari deceat. Verba meajinquit auribus per- 
cipe Domineyntellige clamorem meum intende 
voci orationismes,V erüm nec clamor pro cla- 
gore accipiendus eft;neque aures pro auribus. 


EXPOSITIO PATRVM GR4ECORVM 


dA Futkeuc ^U TTE , t9) Jumav Scit d. 
mw dine wg) 0 vóp(Qo ÜGptuc ap yn ur 
95oor.. Aud Tala x1 clà T£ CY oni qanla, 
t) 2gpe d. Agbc o oon , xo] 0 mp 
pspaanyoy Gy. E Eezrügyéo amy 52. £y Gic Em- 
md b ugomn üpTy , wgà 7 xv eios Vynagra2e- 
Aormónsg ? Yoeghà, vui; dAaudAcom S3 7j 
Bivdv iSvslal on , x8) 4 TJ d2^oQUA y 
cuviuiyruw o. A'vreiizDn dà à éteg uioit, 
BTE (Ovdv cusazwh* muepaks 22 x1 vv 
A'mósoAor "a? páesu, igo Tu! YaeghA, 
Vut d eir Un m0 a0nemug 7 iral. Aid muU. 
(g ore 9 dec uim eve;ooxeuspmn, vg) 
| Xarcx2weoc 12n296u O9, Trip ruv mi dr 
$ suvaun it 3 la) s mou Gv 6 ^a- 
€/4, Eno gale, i Pnegrousiane lic rà 
1i Ort Un 6r uf 104 58 x! Xeiet» uen. 
eiu, vj top avmpdouija 7 Vadaiqu z0ufus, 
Gaytp uum) uoraa?4d) , vo TE Paceucia 
Bieoior x2 3 H'aula 255or ide 9o 265: 0T 
cv. If iÓsdy eanoariar qiosepoon Mfg cm 
UrideíZaro 6 90c. 8 Un 2006 2g tor s 
7 vÍugu , Cv cic vy ouem C cuo TS qup. 
xal C) ines 9n Mou , r2 x?! Xeicir 
ivayy uor ari Gic cz Evolv cIEerk?m. Y'orin 
di & kAvegrouionc, Q d Nai 0 xnenóue, 
Un uj dna ^aCsou ? xAiecr, ciat qa et 
mücu $ xAnecd rl) Gpturrlgaato , dO. Td 
AntÜi »Aneorouías ét oncmiéira] vor ix av 
Mg jd) d inia c mar euni uaias waa pud, 
ajaC dic à» 8 xa pd Ía mSwulm, s vic dida 
T ada Cau dura, v; Sero dogm eic nptiv- 
qora yn voy Y'axaG evesuánfuru. dudapur . 
O'ea Ya) «»ecottien a1). n 86 X2mecropaione 
qunla) , xg] maji T8 aA p eegsumw, 
TU 2eU7À coegrUAaua TE ya , 1l) 1e4aÀ i- 
xli) 9«ocryias , taza euy Cy xatd) , wg) 
vorr alc Ssrog egifumuy. 

E. T^ ruMATA Mor ENarIzAI.] 
OroanrHTOr, [lo^^aZ; gg) TG dhruiC 
Baoouám cexxuuiais V TE. 93 CuxAncía, Q 
iMm Q ixaien lon DosCs ior dana ouc- 
nya? in) , t xAud av (GO Gp ytan) rl) 
Srelas Édxuelay waM2ou. d imixal c, Tio d' 
xd) Ó «oes trnido Suo CaomudsOn A5, , 
didi zxus. Gc arescixes vor T) Duy DR 
Aumragéiy vs x) ierdD|y. Td Bhutnien uu Quer, 
ya nguy xvgyt muU, d xeguync ue, me dori 
TW Qu» cc dieMc.ne pu. AW £m cl) 
xeguylu) xeguylu) vorrio , 9a yn era. 

: : [lie? 


IN PSALMVM V. 


[Í; 33 78 Sw5 jj «v cuneo me 
129» 78 Sea estf ^ar , nz) Xun 
Tj ai Desmrhay uogray Tie Seas Ung: 
y eiat waAEy , ópSuAic Tl oim ud , wa) 
alu) ducusmlu) aa, xg) da QTUUTAC, 
Keguylu) di , Yài vj. «bodas 0lo eeo- 
Suas x22, i Tl) armed alas vit dfzroiac 
ixertías, To dà Cra nguy , &vri và cioe T) 
erus coy fu iis «mess ye uoo TS 
pucoón, wa) cUrdpde dxccuy vis iuis int- 
velar , x9) evesorse dxgiGdq mis eic d'a- 
ew uu A09pi , Erreid ct Ovis oid a «g) 
faxa, 

XrrzozTOMOr, Kügios vct vou pio x2- 
AG. Ka) 30 T€ 6 wjuqne dU yr uer o , d 
£v id &ir x, Fi vj. Cv Bi. Evraé9u di & 
Móyor dc vupQir xaA€1 x/eAcr , a 20d ig) dd 
d'tapónlu , xg) onapZra, aurov €oesc al 
d'inaw, E7reid 50. Gucil veut) v 12meg- 
rouía , cxogutaAMTra, eie Epoor en luda, , vy 
dia, A 00 ovp yor unii o jokSt, dex 
dign, à coerxel uda , wg) uà Cumvotiy 78 
xecu, ub Qrov. Tài [rgeacrt uua ena mia . 
€ jd majpnoías 28yÀ Tiro , vro À suazra 
QDifoeron, drip vj durée d'évay Bow). 

QOrirENOrZ, Xph nude Cmoéw Gm 
peor vorriic Qavii tem dé, EU o wg?d- 
evydp là curtaw. 78 935. xo] mua rs Bé 
uox ajuol win. ie qu! xveico , xa) qarlu) 
ddictac Sujjjcus , Q $2] v] wejciioy 
7$ dtaróGu, OX d el dà d d taprías Ba 
eod loue, pé m vd, à Baci, p 
dy Sytc i zou, x ies?on, 9óc, pue, vof 
5. 

ErzeBiQor, Kugyoc dió Vd raises vix, 

ó mur?p 7 ugvorfjoec tfe. ein à amt pe, 
Q 6 9i uiv.. Noo d* BanadUc d tj, 
Sii; d mug vo dyor* y dcr] 6i- 
ey Q€90 Grut v kgANsutray Tto 4 Sómoe 
&nbugrn, dX. dic £j mi Quric, Babe uu, 
alà ayvlà and esent dQ'uuapur v3 Sc. 
E34 di viis wAnenouson, nd) 80 m2ui 

Hip, Ty tp 29 merken xvelu aroDuircee 
drouuce, T dà ur à TRU MR 0 d 

yir ididcu o, O' Band us, 4p fne, 


xgj 6 9óc go. Tós A 59 mate i 10) 


Lad akuv iaypko Gsoge susauyl, sov d qon 
x2) 7o 714 M2. 6 off vay Aoc Gxciuoto, 
356 xjd N2ayü jmuuitTE). OQ $156, dp Qn- 
ev ,à fils ps eios agi. O pac ioi v ua 0 


te. 


93 


Nam de Deo vniuerforum , tamquam de re cavz- 
corporea,loqui folet Scriptura,& ex humanis 7 WA PA- 


membris diuinas potentias denominare, 


RVM, 


v. g. din e 


videndi potentiá, oculos;vim audiendi;aurcs; 2» 24 


& alia fimiliter. Clamorem veró appellat de- 
precantium propenfam voluncatem , fludio- 
famQue mentis obfecrationem. Z4turibus per- 


.€ipe quoque idem eft ac fi dicat ; Verba de- , 


precationis mez intra tuas aures fint , atque 
meas preces benigné exaudias, & attende 
diligenter ad verba obfecrationis mez, quo- 
niam te Deum ac regem agnofco. 


Cunvsosrour. Dominum vocat fpon- 


fum. Etenim hoc fponfz eft bené morigera- 7 
tz , vti ctiam videre eft fieri in hoc fzculo. 
Hoc loco autem non taptüm vt fponfum 
vocat Dominum, fed etiam vt herum , & al- 
licit ipfum ad fuam deprecationem. Cüm e- 
nim ipfi propofita fit hereditas , rogat vt in 
opus prodeat, & obfecrat vt fibi adiutor fit, 
ad ea quz propofita funt perficienda ; & ne 
excidat ab hereditate. Idcircó ait: erba mea 
4nribus percipe. & cum fiducia hoc dicit: 
quia talia loquitur ac petit ; qua: & ipfe dare 
cupit. 

OnirczNurs.. Con(iderandum eft , quàm 
magnam vocem fpiritalem habere oporteat, 
quà Dei intelligentiam prouocemus: & qua- 


Deus cuiut 


fi pid or a 


Qualis vex 
A Deo iu- 


lia verba, quz quati Domino conueniznt, rigarnr. 


vocemque deprecationis in Domini oratione 
confidentem.. Nemo autem , qui à peccato 
regitur, dixerit Deo, Rex sem: & quorum 


Deus venter eft;haud dicent Dco,Dess men. 


ÉvsEn11. Dominus autem omnium Deus, 


e Pater vnigeniri Filij. Deinde Rex sese, c Cor r4- 


Deus meus. Ac Rex quidem intelligi poteft 


frem vocet 
Domi- 


: num, Fi- 
Filius, Dews ver Spiritus fan&us : non quafi ^ 


ctiam alix perfona diuinitatis nomine non gem,spi- 


appellentur ; fed quód hac vox, 
eamdem vim habeat , idemque fignificet 
quod Dews. Fgo autem illud etiam in hac 
herede miratus füm , quód Patrem quidcm 
abfoluté Dominum appellarit; Filium autem 
& Spiritum fanctum nomine magis particu- 


lari. Rex, enim inquit, meus; C Deus mens. 


ritum (an- 
Rex »heus, à Dcum. 


Pauem enim, Iudzorum quoque Synagoga 7 Tndai Pa- 


em,Cbri- 


przdicauit; Filium veró & Spiritum, populus / fani pra- 
ex Gentibus familiarem habuit. Hoc etiam i: y 


zlibi infinuatur : Deus, enim inquit; Deus 


n" 


iiieus attende mihi. Vides vtde Filio nomen efi ia- 


M ; 


pofitum "e 


€ATE- 
NA PA- 
TRVM 
Trinitas 
perfona- 
rum, C» 
natura 
vnita à 
Moyfeo 
expre[ja. 


Ioan.$,46 


Verba qui 
differant, 
à clamare, 


Vox depre- 
cationis, 
eff efica- 
filas can- 
ferpla- 
diens. 


Sworum 
fit adflare 
Deo. 


4. Reg. 5, 
16. 


Multi o- 
vant ad 
ejlentatio- 
, nem bomi: 
nam. 


Man? e- 


randum, 


94 


pofitum fit, quod heredis familiaritatem de- 
claret ? Cüm iraque fic tres perfonas decla- 
rauit , vnitatem naturz definit : Ec T rinita- 
tem, inquit, colu. Ait enim : 4j Ifracl, 
Deminus , deinde Deus tuus : & iterüm , 
Dominu: , atque ita fubiunxit, sw; eff. Ex 
pulchré in Euangeliis Dominus Tudzos in- 
crepauit: Quia fi legiffetis CMayfem , vti- 
que cognouifetis me». Ipfe enim de me fcri- 
yit. 

t Psrrti. Verba quidem , quz fecundüm 
prolatitium fermonem com pofita funt, auri- 
bus percipiuntur ; clamor autem, id eft, vox 
quz ipíis quafi operibus intenditur , intelli- 
gente opus habet vt cognofcatur: depreca- 
tio autem obfecranti commenfuratur, Ver- 
ba autem heredis huius. funt prima virtutes, 
quz faciliores exiftunt ac (impliciores , & in 
moribus noftris verfantur. Clamor veró, eft 
intenfius circa res maiores ftudium. Vox 
autent deprecationis , eft efficacitas contem- 
plationis , quam potiffimum Deus exaudit. 
Ceterüm heres per ifta infinuat etiam verba 
legalia , fiue praecepta , & voces ludzorum, 
& clamorem eorum qui ore fit. Quz omnia 


deteftatus eft , neque in aures fuas Dominus 


fabaoth intromifit, quando fpiritus litteram 
foluit. 

4. QvoutrAM AD TE ORABO.] Turo- 
DonETI. Confidens enim te meas preces ad- 
miffurum ; cüm primüm illuxerit ; abie&o à 
palpebris fomno, tamquam Regi & Domino 
adíto, deprecationem tibi, afferens. Non au- 
tem cuiuflibet eft dicere , Tibi vniuerforum 
Deo adítabo , & videbis me; fed eorum qui, 
fecundüm magnum Eliam, ob familiaritatis 
fiduciam dicere audent : Fiwit Dominus, cui 
adstiti coram ipfo bodie. 

CunvsosrOoMt. Quis enim non oret 
Deum?Multi quidem videntur orare Deum, 
fcd id faciunt ad hominum oftentationem. 
Verüm hzc non ita; fed in ipíummet Deum 
intendit, humana cuncta dimittens. 

On1cENIS. Simul atque fol oritur, 


adftabo cbi , & in contemplatione verfabor; 


quia non Deus volens iniquitatem tu es, nz- 
que habitabit iuxta te malignus, neque per- 
manebunt. iniuflh ante oculos tuos. Quem- 
admodum enim qui zgrotat , non manet 
ante oculos medici qui fanare illum poffit; 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


admevvulay xeudy lo afit nAwegrous on; dw. 
Aücuy cl) oixetrma , OUra Uy à rela 
dnAalsuau evejawma.,To iniaioy 4 qUctt d - 
qog£/ €"). Kaj Qa ? redu miriotea- qu-- 
gi 9à* A'gatn TreghA, xues(O* ira 6 9d 
Cu* E) &o9 i, xue) Oe, C Eneciariyarfio eis 
£21. Ka] toa c à Toi dL Pose b xio1oG 
TJ; Tud 2/oi VzrtzÓuta , Uri €i asagotéoxtr 
Mugs , ioodoxtze a). Qué. ixEvoC 20 del 
ity. - 

VrAAOr. Td pnus x? vy eveo- 
Qo&4xór 2ó5cy euwvpDufpa qi dizi cioiy d- 
xsgd- ndi xXogu)?, ruris, v da v) tgouy 
oiov cuu Tuin oh , T& cuvirr(G dà 
TX ce;6 maarmow: » di eves045 x qul 
dto eSeutpiprray Phat dt ela d 
xAwegrouwonc, ai eegira, 7. aptr]l , ad des- 
Mctegi vt gg) dz aiespai, C is nouo Tw 
xeropSiudpa]. Kegujh di & cuum Ten 
qb Tu uei apud 5, Qovi dA daimtuc i 
x?! Sweelas rkgyda , he xg] ud00oy duset 
Sec. A'wirmra, dU fo md mu i Dwecso- 
paa, V di vopuxd Bhutan, foi co cal tA- 
MT, , Xy TAG TI) Yedaktr Qovdc , dy vb 
4/2 v& cóuar Qe ruv xegvylo ,. d d 
raj qa iDemras , Y eit am xvoju euGaut 
8x €igtrivma, vo yeso TE véujuaT o 
xaTuAorr (ye. 

d". Ori nroz zr nrozrrzoua:,] 
Ozoaornuror, Oajpssu 50 aic dion ci 
pic inerelac 60000 Quorc dyiororme, 7 24. 
quies "rosa n 2 Üorvov, c Bandi dà 
9j d tavórn mag /cuyat, x) amat 601 en6;0- 
Qteouou. OU 7rarréc dà 621 2Ar, ml T GAwy 
9wl oISachnpai cn à imi un dia vU 
x? ? uias H Mas dfg alu) Serd 4 mo?artias 
mappusiay Aly Subpous ne (5 vex, 
Q) rupes luo épaymos durd. afipsem, 

Xmzozrowor. T 2955) mJ màu 
tvesr dU 14^, 1099) dp. deni repo 
vd id , vesc dt ad Üesimuy Yid ei£y 1860 
mriügw. 9. dx. pr, 19d emect roy dya- 
cetera) 3 ie mai diles/mya 7rdv(z dtiéiu. 

Orirrworz. Aue m ar. 
aj ov Buon, Q'asaoMa] qoi, ug) Cp Sia- 
ia teo, T8 p iva] 0$ QYAGr i ayoUia 
Sr», undi maecimitae: 00i 7o (neóc , 4 J/2- 
tleón emu apriam S! doen 
cw, d 93 dd dfayd et von div de tSaA- 
HMgis T& dusayd iu S'teaaui ou auo inp, 

v6 


IN PSALMVM V. 9$. 


ds; dd dapdp S o ogroupi érarrior vy) 
étOweljo 78 9. 

AxaNYMOr. E» uM Auaugiion 
ij Aaa , Tedaior dà aeieymdie yaal 


coej ma yum» * £d di eese ot "ec duLo- 


pay vir Ei oraguy Sor, Yudalos oÀp. éavi- 
eac qu Tl) Jf Garkeur eriAemay zranu- 
gir Vas 39 7lu) T8 Yóugv exidt Cui S logo 
i9 di cli duylu Qunáéira aX; dcez- 
qpécuie aiyAuur T8 miéUuaT O9 , m aii 
d'aucun Vp cut veio equa , OC gg) vi 
iudic elavtxlow Quriic , ole à i4 alaseí- 
2a éx aic mapSira , wa) vÀ Ta TA gei 
ga 4L bubpoyic, Tà 52 ptxeA dide xUpits 
"éupxai auc aur al ngu bo , €izx Ta; 
ópS eraat dxrigs 7r tiic ic aur. asacei- 
Aarr C» duapuyudmey 0 xicu e iui 
mrsaj, AW dani (quo]) a0 &» vu wapa 
qii; 76 utbene ja ala oA; 186 uie ClguxucT 
qarüc , na d xdyd sui 75). aptryl Agu- 
eyuu S éirn. Mfptrpuydin , xd, olor mAau- 
oic. sfpoudn , veg aea íoouan] coi mud 
Verre xdo9es séxonenuó mn , n9) (eis vd 
dp) dxyioy awpumo pi y i Vrodes ue. 
VgAAOr, Ila 438 29 igopi 0 dxcl- 
put» ót9uAuóc. Ydioreszue di uc Q0 
d reae ipopdy, C. axsem üuT)) , dc di dos- 
Céic aae og tUa, ^eyerag. Aid EG 39. Qvi, 
qvegia eui Goasnmous|, C imo pt , 5n 
8x] Suc SfAur drouiay cU €i, eoe aiv 
245p, qnow, Enea , dV 3 aec ? aedor 
x49] W7U «cV, £y Piugrrat ua Tí Aly, AnAol 
di xg) cuc debuots À x2negrousiau , xo] TO 
vj). Vudaiar drouSrz Agbr , Tr T8 xvpis 
Y5ug: p aid Chlor , € dE Timo od 
qoos dvouer ,. O* d 6 TlaGA Go dxoiCu- 
ilo 2A dx hy dou 98, dX imp 
Xeicc , demie Ón gj 3 78 Manut vó- 
Ho Péerpros , x20) TO» T8 XeJg 8 imeAtinet . 
Qux eios did ovysaloitia] oui, dX d mm- 
enn eui, Eo di xa enia ug suup Qu, 
i9 Z ncoixei i fatur mueoiia di cejoxai- 
exc xaT n 2e 0 « daga. TÀ 208 At- 
"omoes à xAwgorouscu Cvohuou, Ov ma- 
e ntha] sul, Quoi, "rormpótcudpot, mwrtew id dV 
VA 0A dyagJalas portis maptdpábad cut, On 
dV sudslu 6,612 rro agonía Ga irl peo 
Jud. duci editar à ^aGid * Kuem vis 
mueomnz] c» vol. cxmaugi ou s TiG dl xg- 
Tucunaloi cr ópe dig cov , TuTísI , TÁs TO 


fic neque permanebunt iniufti ànte oculos cart- 
Dei. HAC AT 

AnoNrMr. Éthnici quidem damonia co- P 
lunt, ludzi veró manufa&to templo atten- 
dunt; ego autem ad te orabo Deum vniuer- 
forum. ludi quidem velfpere tranfitoriam 
tibi panegyrim facrificabant, quoniam fub 
legis vmbra fedebant; ego autem fecundüm 47447 
animam corufcantibus fancti Spiritus. ra- e»aiw. 
diis illuminata, tibi Soli iuftitiz affifto, qui & 
meam vocem exaudies , tamquam fol oriens 
ex Virgine, & omnia adimplens fplendore. pios 
Nam vfque ad Domini incarnationem mera "s 
erant tenebrz., at vbi ipfe matutinis radiis 
fuis fuper terram exortus eft, mundus imple- 
tus eft fplendoribus. Ceterüm vt (inquit) cu 
in tempore ortus myfterij exaudies vocem 
meam; fic vtique & ego virtutum fplendori- 
bus illuftrata, & quafi fplendida effecta, ma- 
né adílabo cibi recondità pulchritudine or- 
nata, & virtutum radiis illuminata, & vide- 
bis me. 

PsreLLL Omnia enim afpicit oculus qui 
non dormitat. Proprié autem loquendo, iu- pea iw- 
ftos quidem afpicere , & cos audire; impios pan 
veró auerfari dicitur. Idcircó enim inquit: imb» fe 
Mant aflabo tibi , c videli me, quoniam S 
non Deus volens iniquitatem tu es. Ad quem 16e 66,5. 
enim, inquit , refpiciam , nifi ad manfüetum 
& tranquillum, & trementé fermones meos? 
Heres autem taxat hic iniquos , & ifnpium 
populum ludzorum , qui legem Domini 
non fufcepit , & idcircó impius nuncupatur. 
Quod. vtique Paulus accuraté perpendens, 
ait, Cum fine lege Dei non cffcem , fd in lcge t m » 
effem Chrifli : declarans fe legem quoque " 
Moyfis obferuaffe , ac Chrifti legem com- 
pleuiffe. Non dixit autem, Non cohabitabic 
tibi, fed, Non habitabit iuxta te... Kazzxia 
enim fcu izeolatus , elt conftans alicuius in vean 
domo aliqua commoratio ; zuecuxia verà feu nu queme* 
accolatur , eft vemporanca quedam ad cer ^ ^fe'" 
tum vfum mora. Hoc itaque exadtiüs hzc 
heres expendens , (o Pabitabit , inquic, Meli 
iuxta te malignus; id et, nc pun&o quidem bim De» 
temporis tecum commorabitur, Hunc au- 
tem fenfum nomen hoc habere,in alio Pfal- 
mo declarat Dauid,ita fcribens: Domize quit pta. 14,1. 
babitabit in tabernaculo tuo, aut quis requie- 
fet im monte fancto tuo ? id eft, Quis taber- 

: naculum 


CAT?-, 
NA PA- 
TIAVM. 


Impiw non 
fujtiner 


Dei oculos. 


Lex ecu- 
bu Dei. 


A&.7, r3. 


PY vaut) 
c eg 
vou G- 
qui diffe- 
TAL. 


Iniqui fuwt 
Jjraclita. 


Mendaces 
f unt fchi- 
[matici, e 
bareici. 


Dew odit 
Aniquos. 


AM bomi- 
natio quid 


fignifices. 


96 
naculum hoc corporeum accolatum arbi- 
trabitur; conltanter autem rcquiefcet in cx- 
lefti commoratione ? Malignus autem hic 
fimilis eft Ifracli , qui malum malo accumu- 
lat, minori maius; vt peccato impietatem, & 
neci Prophetarum,Dei cxdem. Q uocirca ne 
ad breue quidem tempus cum Dco commo- 
ratus eft, Nec permanebunt iniufli ante ocu- 
los tuos. Quemadmodum enim qui oculis 
laborant, foli nequeunt obtueri: fic vtique & 
ifti qui fpiritalem oculum affc&um habent, 
non poterunt ftare ante oculos tuos. Oculi 
autem Dci funt leges , qua datz nobis funt 
ad noftram inftitutionem: vt quz per Ange- 
los Moyti tradita eft,fecundüm Stephanum, 
& quz ab ipfomet Domino nobis eft annun- 
tiaa. Nam in harum nulla permanferunt. 
Vnde cüm Euangelium quidem non fufce- 
perint, Zroupt, feu exleges, à Dauide appella- 
ti funt: cüm veró primum teflamentum vio- 
larint,o-eg»cugt,feu tranfgreffores, nuncupa- 
& funt. Idcircó, inquit, edi/fi emnes qui ope- 
rantur iniquitatem,perdes omnts qui loquun- 
tur mendacium. Qui quidem iniquitatem o- 
peratur, fuerit puer Ifrael ; qui primüm qui- 
dem erat dilectus, nunc autem odio habitus. 
Hic enim iniquitatem operatus eft, cüm au- 
fus fuit leuare dextram aduerfus Dcum lc- 
giflatorem fuum.Qui autem mendacium lo- 
quitur, eft is qui rectis opinionibus repugnat; 


qui Filium fcindic à Patre; qui Spiritutm dicit , 


effe fübditum & feruum , fed non Deum, 
qui vnionem incarnationis habirudinalem,& 
non hypoftaticam effe tradit ; qui naturas 
confundit. Hi profe&tó vel maximé pereunt, 
quoniam cüm dona Spiritus acceperint , fefe 
non tamquam fpiritales , fed tamquam Dei 
hoftes ac tyrannos exhibuerunt. 

EvsEB1iIT. Nonecosqui olim operati 
funt, fed & illos qui etiam adhuc operantur , 
vtpote iniquitati immorantes , odit Deus. 
Ante omnes autem hos tradit ad interitum, 
qui non folüm ad decipiendum mendacia 
comminifcuntur, verüm etiam qui ipfa pro- 
ferunt, & aliis propinant ; quales funt athei, 
hzrctici : & fupra omnes hos virum fangui- 
num abominabitur Dominus , & in zquali 
cum hoc füpplicio dolofum ftatuit. Abomi- 
natio autem defignat vehementem auerfio- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


4Bp ou own exl e maeghuas Wy tovrál; 
dus(a 9 iac di ga(noulw dod alui 6y Seovois 
xsroixáap ; Vlornpstosdp (Ov di roc E2w. dic 
6 l'aegh^. xxr aveccnÜeic xaxa uciCor i- 
Adr 46 d uqgpría datGesur Q Qóra ames 
qui cli Sxowrwiar , Aia s&To $01 evese 
Beau) mupéneot qul 9v * udi fou 
«xSgroupi xaThayn Tp ópSuAMU mw. 
KY'arsp 39 oi vosouc T, à 6 oj ec an Ced, 
£ Jusarra Tt] WAic* ir dU wix6ivoi 79 
voe?» pue xxxn poi , i diuuticorraj 
c lia) xertarn Ty) cdvógouxA . Og- 
SuAugi d vi Sig, ci dorm huy cic mrai- 
dasavíar vóupi , Urv dd Tj. dyyiAun vof 
Meovci dfaruseit , dc Quow à Xriqar Oy, 
€ 6m dvd. T8 xveíu Tui dDay Pues. 
Ovdei 33. Té «Sg uudpiwaow,  O'9wr 
Gc 4D To Day yov uà duZaydpoi, dvouot 
cog 4 AaCld evoudémeuy * uic dirlo 
aves?tluo df riaduo «ota e emi , oc - 
yougi «vescvxAnOrcar, Aid TET, Qrow, i- 
Mionaac arai vas Tic Val opinar 1l ajo- 
pá29 , "EcroAKig 7rdyTag TmUG Aghürraz TO 
A463 Qv. O' 4Xp * drouíartgya 6h Os, 
0 muic ay ei YcegnA , 0 7rejiv jp Wjam- 
Os, vui 25 usum (Qu. OÓrxc 5233 
aiopay ci Pyaauro, To^ ufi a Eo sor vojus- 
dirlo Suy ierdpay là. degisí .. O' di v 
A45 »gAdr , à raíz ópSui, diEau as- 
exeipdube G2w* 0 vov dor Pero épurem Poro 78 
muTÉjC * ü TO vU Meu UmfoO fd] 
dAEAor , &XX* s SuÓr 0 1 efe alu ol. 
xaropias iyw oremxlo) , do oy asoeum- 
xl) 9 idée* 6 aq QUoer ovy yia. Oi d 9) 
p5Aiga. Serohirva) , Un «a cedudpor Td 
78 z Wu Qe , vy ac vo uere) di- 
niSnour, dX ox Sou 50i vg) TVEYVixGI. 
ExzzB101. OU sé caortipyal optar d 
Q réc ín C rud ipyalopirac dc ad Eanutvor- 
(ac ti] saxi, puoi 6 Sc, Ylaeg rdv ae dV 
Térkt dau cía «gd iJuciréc uh uóyov x? 
dorm Ao opirucTá dn, d» Q »- 
Ave ure, wd) érkesis fguavapairac, ósciót 
7/) divum oi d'or, ad ptawi ")- wj 53i 7r 
éroic T ajdeg aua mar BdW/ost?) wies, 
x, r qi iow Tr mueora C 3 JüXor Tow 
ew. O di BdUwy uic apo uacur Yat- 
cestlià , dx Y uryd)u fidis orn vi Bde- 
Avosotdpis exei T. d «vxo v mae eno. 


nem; ita vt qui abominatur aliquem, magná erga ipfum violentià feratur. 


ANnDe 





- ^ 


IN PSA 


AunxYMOrY, Térs dau 56 oyr(O v, ux 
ow Cx 8B qu xao, GG olor) Oi CM ao 
eod là waxías vÜdpoi. Amio9wn dV rdc 
2gAGrrar m 40 Qe * 8 vbUga] ciem , 
Earyrd oi rl) doyleian, bà wg) m dAa 1d 
ey, Tlaisty dV v]d. Agharror 79 sid Qe 
Yaroohwydpur , "SaoAciras xáxé£ii C» «ti 
eiprray O uy 2gÀéi To ^l)d (Qu, Gn T idiav 
Pad, & di aso , ix tas naa doias xauéc. 
Qv 53 dua vu! -jjosDun , d? 42) mín 
Tea7réit, apxlu "r Agir vo i84» fto. 
Kajrítoy di ix cvesStotoc, d2W. dx ex ut- 
puc Quric vov ^1508 udo , Tra i Gig aun 
ela) dz eia) ob. ciwevopuxdla, smrà 389 7n- 
frunxóTi , i; Pado. Eee ap «0d. 
da| «vesc ce ala Drréras Yaroxmiva] voU6 
xaTacxómOu , GQ CA v [D GAc IwowU mU 
Navü deer . Tro Yww] dp Yen- 
suMwmc (rapi) aW; «necOicwag Huy. 
A'W. idi drip aiu mes 2e fein , 0 x7 v6- 
pg. Soy "Saroxretyam adc disc T9 ma- 
Sé. imei gi Moyagdp Xavi xg] H'Alao 
adc utydAou, aldpas AjyrropnS (an , Vat- 
xéida Toc iyu alrpieórac davoéic 
swa, Tiro óp9i € üupAoywpdpav , To x 
«pa 6aow róugo almor dvaipkctas ai Ses 
su yebupor, Coro» xg) cipaTey aidez 
Aet. Kaj.vo do2uos dV dUAuc aui- 
Cora. Vlde 29 6 euo do2«o qaridie ai- 
quera ad 3 o5 mum Gn yin , 8 Bd wxroc xu- 
eío; 


LMVM V. 97 


AwouvMi. Hoc cüm ita veré fe habeat, cac£- 
non eft ex Deo malum , vti arbitrantur qui N^ P^- 
in fubftantia malum ponunt: Perdit autem pose 
omnes qui loquuntur mendacium : fiuc men- -— 
daces fint , fiue agnofcant veritatem , quam 
euam antiqui nouerant. Perditis autem iis. Dew per- 
omnibus qui mendacium loquuntur,perde- zs. - 
tur etiam is de quo di&um eft: Cim /oquitur. oan. 4s 
mendacium, ex propriis loquitur. Quod fi 
ita fit, haudquaquam fecundüm fübftantiam 

malus eft, Non enim fimul vt extitit , (cd 

poftquam peruerfus fuit , mentiri carpit. 

Ceterüm mendax ex animi propofito, non Meuse 

ex fola voce cenfendus eft, ne iftam commi- /oua. 

nationem etiam incurrant ij qui aliquando 

id difpenfatorié fecerunt, vti Raab. Mentiri 1f. » 

enim videbatur iis qui ad necem quarebant 

exploratores , vti in libro Iefu Naue perhi- 

betur. Etenim laudabiles erant in propofito 

fuo., qui à Iefu miffi fuerant. Verim neque rir/as- 
. . ; e 3 grins 

vir fanguinum dicendus cft, qui;iuxta legem 2,;, 

diuinam, morte dignos occidit : ne etiam di- 

camus Samué&lem & Eliam , qui meritó viri 

maximi habiti funt , culpis obnoxios fuiffe , 

cüm quofdam impios é medio fuftulerunt . 

His ita rede definitis qui per legis tranfgref- 

fionem homicidij xeus exiftit, is profectó vir 

fanguinum & homicida dicendus cft. Quiri 

& d»lofum meritó adiunxit. Quomodo e- 

nim is qui dolosé occidendo humanum fan- 


eguinem effundit, non abominabilis fit Do- 


VrAAoY. Avdbu alpémur ez ob mino? 


aro om pueóc "frm irme, xg) i Varo 78 diu 
aridlguarr Qo afa orm9irme , o) ix. $n 
aT B mapeóc ioemuorts nl) aejodor, ds 
d eiuóvuc Bdvastras xix Dv. Akor 28 
Aude mu sic Svomr Qe nas edo9a qu- 
à , xg, éro ceonira] 9d ..— OT 9 arc ai- 
Ses lur] vefnudp. (xv 29. eimi 
«iz xnnod ex , naja iidvar ug) davidir 
Piura ar vul 9 ol di2uo, oi. là uA 
sopd huy elc 9nefuy uta GaDórrie dim ) 
alles m ugptlu) a ézxelpdpot, 

*, Era AE EN T2 HAHOEI! TOY F- 
AzOr,] Xrerzozrowor. Eze? 29 Yard 
qo suy 3 AnuDac i2 cuucionx)) AN auam, ua 
gar, aid espivan , yoksu log dV, uod 2 n 
(és dV m uc 6, C eroe ptm Te onfsuc ) 
d'eixrucw $n dvm d xz dhuaicoublw x2) x2- 


niam odifti & auerfaris eos qui funr iftiufmodi) oftendit fc non per iuflitiam & bo- 
N 


TowvslI. 
s 


PsELLr. Viri (anguinum funt hi qui ex 
carne nati , necdum ex Spiritu fancto renati Hemine 
funt , qui ex voluntate carnis ortum habent; Du ndi 
quos vtique meritó Dominus abominatur. 
Oportet cnim nos ad diuinitatis lumen con- 
uerti , atque ita accedere ad Deum. Qui 
autem tamquam homines ad ipfum accedi- 
mus (parco enim dicere tamquam pecora, 
& viperarum & afpidum genimina ; tales e-. pots si- 
nim func dolofi , qui cor fuum in ferarum e 
immanitatem commaurtarunt ) hominis for- 
mam gerimus. 
8. Eco AVTEM IN MYLTITVDINE MISE- 
RiICORDIA-] Cunvsosrowi. Cüm enim ex 
fimilibus Ecclefia collecta fit, vrpote Genti- 
libus, magis, homicidis,impoftoribus, men- 
dacibus , fübdolis; ( dixerat autem , Quo- 


na 





Cediillito mcr 





IJ] 


»- 


s^vautemarap T9 — M 


— 


——o Ro n AR 


T7oU———— M neiumape casita. alia: X 


L—— — 


95 EXPOSITIO PATRV 


cart-  naopera, fcd. fecundüm. mifericordiam ab 
"^ P^- illis liberatam effe. Ceterüm deinceps in do- 


TRYVM. ERA : : 
Ne pe mum Dei introducitur. Denique cüm ca 


fd fem quz Dei funt commemorauit , recenfet et- 

pd o iam fua,dicens: !/derabo ad templum, Hunc 

liberamur locum facrum,inquit, non, vt plerique oran- 

$955. num, diflradi , ofcitantes, delides , (ed cum 
timore ac tremorc ingrediar. 

OnicENis. Cym maligni & iniqui non 
habitent iuxta te, neque fub afpedum tuum 
maneant , cgo per mifericordiam tuam in- 
troibo in domum tuam. Sic enim etiam di- 
cere potero: Maz? ad[labo tibi c videbis mt. 
Er quoniam non aliter quàm tuà mifericor- 
dià intrabo in domum tuam, cum plurima 
reuerentia (feu, vt ait, timore tuo) adorabo 
te fpiritu & veritate , accedens ad templum 

15 ef fan&um tuum : templum autem & domus 
repe Dei, eft affcdio fancta , & virtute przdira, 
quam qui habent, loquuntur cum cor.fiden- 
tia. Chriftus autem tamquam filius eft fupra 
domum eius, cuius domus fumus nos. Quin 
etiam confentiunt. cum aliis fidelibus qui 
1.Cor. 6, Ícribunc: Templum fandtum eftis, & corpora 
s veftra templum funt Spiritus fanti,quem ha- 
betis à Deo. Quomodo enim ron fit do- 
Io:4,. mus & templum Dei, qui feruat fermonem 
S Chrifti, apud quem Filius & Pater manfio- 
nem faciunt ? Pofiet enim Ecclefiaftica. fen- 
tentia ac doctrina, domus Domini , & tem- 


M GRAECORVM 
vopÜoé uaa P9. y QD D eyrmías dua? 
2ary£irui cuefstoy ^. rx Dorm» i uf oa 
78 Sej eod ^ra, Eh Ereid i € ui ol 
Sw, A é TU Trap iauTW* Tleoowtuufote 
"vejc vaby, Tavalu eioviou 11) S vaias Qr^- - 
cy)" dc ol q:9o) T «eso do ooetpium, noa 
ux ai uot nas uiuos, vapxal yv , d 20i 
€ 42 ien X reu. 

QrirzNOrx. Td» sompiocndcor xg) 
«xo eróuu € maepnurmer coi6d i dfeudpore 
uy "Uo Tli) Sveekar cov, $0) Rig o! cd 
eic) dUsoua, eic vtr olecn cw , OTt 59 ia) 
eis» duvicous , v cer opackmuaj 
eui, ag) rode t, Kaj bre £x d20uoc à i. 
Mo uU ca ciosAsoonar cie Tov olect cu, 
vu) da ecía mo3 ( reo oplin qoo 
03) «rescxwuuvau vot 760 49m X doweia, 
iMSdy eresc ur d'is Cw yabr.. vobc di 
clu S£ , ? drya ng) Grp D vase. 
ex, là oi Vyormez ia! quipnziaz aci, Xex- 
$3c dV d; jx Ear vov olwor durd , 6 oix Ge 
icy Tuis. A'Ia xa] eco tuvSow (ri- 
esic ?nsvit yed toy * Nabe dc ie" , ng) 
TX cju Vp] abe T£ dole TrYsUuarrie 
£o, 8 (ymmo a8. Dac 59 ex cix (ON 
Q vai; 9u8 , 6 0medy voy YnoE A9or , tvejc 
Oy 6 qc mg) 6 mario ugrlu) roiirra], Aun 
79» 3 7? ExxXvmaeix li raus € dida , 
May , olo» xug a qaya, «gj vaoy dud * dh- 
Mira TETO Cx 7j] yegtopárey Tisi . 


plum eius appellari, patet hoc ex iis quate Yya eid8c 7rdc dé ew &n ouo xvj aja- 


tT de fcripta funt Timotheo : Vz fcias quomodo o- 
* Vulg — porteat tcin domo " Domini connerfari, que 
a eff Ecclefia Dei viui. Secundum vcramque 
contemplationem ingreditur quis in domum 
Domini, & adorat ad templum fanctum 

magis per Dci mifericordiam, quàm per pro- 

' priam viuendi rationem atque prudentiam. 

PseLri. Domus Dei elt mens puriffima: 

^im, anima autem media eft inter mentem & fen- 
imer xy. fün. Aliquando quidem egreditur, aliquan- 
fep, do veró ingreditur, Egreditur quidem, dum 
Anima vo. ID Vitam hanc effunditur per fenfus: ingredi- 
poe] tur veró, dum ad fupremam fui portioncm, 
Gui nempe mentem, introuertitur , in qua Deus 
commoratur. Ingreditur autem haud fibi ipfi 
confdens , fed in multitudine mifericordiz 

Maeb.e,& Domini. Hoc eft quod Euangeliá etiam ait: 


Me Intra in cubiculum tuum,&c. lanua enim eft 


binlum c : 1 itur: 
ad fcnfus, per quam mors clanculum ingreditur; 


, S piter , dime Eoiy exx?ncía 9 Carr Qr. 

' Ka? dpqorieat 9vocjas eicipyteral ms eic 
TUr O]cY , Xy evegcxuuti eic valy Toy doy 
xvoju (6o 9ws ud?Xor h cixcía mo Cla 
Qe. " 

YrAAOT. Olxor TE $6 EQ 0 wg ups - 
mir ric, 3 JU doo uim v v) y 
x; airov, lori ud Szein , vert dii eiad- 
v, EÉen 4) eic ovd ov. Bio you 
Jg 7yJ adnot" éccin JV trd'or ceaté- 
e a»ejc qty "Gaexehudor auclad ver , on 
Gd uuszray Sw. Eicipytray 8 dy dav- 
75 Sujpucn, a^d Td z33)94 T? dou 
Xu&u, Té xy vo dal t)uo 2d eice^9s 
€k Té To4uéior o8 , Xj T3 IE. Ogg LP 
99 G9 alive , JI $c 6 Sdramc AgSot 
6ireim- upucioy di iy . o Ya osr Ov vu- 

pustera] 
cubiculum veró, in quo reconditus the- -- 
faurus 

o 


IN PSALMVM Y. 


pusí/eraj 9ucubeoc, 6 vEG , XA T Toau TW 
Sepc, 9 48 v dp] evesoo yh. cdi à 
aj duc dJuusS cindy ees Eada] ml 
Syd , 6i uà ? Sega T aidiów Emu u- 
eurnc eciA3ondp eic vov v&v, 

Tor ArTO r. Nai si 9i do 
«»eoceiAntt enejaonuga , 0 90 C Up» 
€52 TÀ exstrs avbueeal. icai 9o Ua 
Qarlc v) Beo xuefua , x)  olxoc và xvelu Vr 
dxesiy T Üptuv, Tévey dY vov vatv evevoxv-- 
vécu qo! cd c06o TereiuuDpon, 7 cli Y. 
Pudor Aagln mi tj opta GiUur. ^. d2W 
uy] viv xeegmohms 2 Vari & Zidy dixodbus- 
ger. 

'. Kxrie oanruzox ur.]Xrrzozro- 
or. Aid mir uud 44 ? dxegan li eed. 
meo Cou, dyaqépen ei; T 9r ng) Una e1- 
e iQ olt trai! a) Téri dmp Pura, al 
véir xd) dU yaeis £v iQ oic Aion. O'pác 7de 
Kainnest alrei, déiva, di $ dywSerovuta- 
ias , Oi 93 uw rlw ód dUorric ? dor, udihu. 
su dior?) 4 dvo porrfic. KaAd'c dV emw od f- 
'gaaós pa. O' dc 53 6 mae» fioc, dad 
€ dra xetesyuyias Ti JEow (raus 027 
infos uu  TO(W0I jugi trasesnauy 70A, 
ol uA iqdpot pun iyaf uui vo fa forma, 
aX. auri cod lencór ut xard Dusor Gai mbr 
ew alu) diy pu,rerisi dWAlur en bmowr qs, 
yreelulw, E'nese tguludtr ere: O ud 
2ucor iupesd) o ua 1l) odi cu, vetáes pa- 
dias axbmmoon, x9) &uoDcr. 

SEAAOT. Olaz Hg xÓweevojuiont 5 
Kmeixeu ; Edna] 59 ardt Dubia, &fic 
3 ódtv, iria. T aPmxeud/am &urf.. A'vrixei) 
di «jj coqesn xNwepuo, Worópm i xg) 

VavGow Qv. E'aj v mic iudc, qnas, xavco- 
Swnt reí Gon, map Auot pt v T8 dau - 
ais dd«Aei. pelis , xg) ta. oo luo 
[adYéiva) «vesc ot. Tévo 50 x2] 0 $c df3 T8 
evesQins Bod- Un darip 17 Tudaíay cua. 
quà dSvifosad. us irpo eveomtuoNMi om 
«jd eJ, ru doy) «là eJE Ca Gn ias 

ipaweol "yug. veg hp noma , xg) Vr V 
* éeuviyas wu) sapit fouera, Efe. dado 
£i mi d tapilucgoy aU mud Nor di dya.. 
xoXUif| vas Co «8 ui tmc zoo) , ira 
Tot 38 SvegerdUouye Qv. 

Í. Or1 ork. zzTIN XN TO XTOMATI 
ATTQN AAHOEIA. ] XrrzozTOMor, E ug) 
dixéi Q abi 7 Ga uin dfayór aUa 

Tonwvs L 


99 
faurus reponitur, mens eft. Clauis huius oftij 
eft ftudium virtutum. Haud enim aliter po- 
tcrimus orare Deum, nifi, occlufo fenfuum 
oflio, in mentem ingtediamur. 

E1vspE M. Templum Dei fan&ium eft ^ 
corpus quod affumpfit. quod etiam à Pro- 
pheta mons appellatur. Eriz emim manifeflm: 
mons Domini ,ct domus Domini in vertice o 
montium. Hoc vtique templum adorabo in 
timore tuo confirmata , aduentum tuum & 
fufcipiens , & annuntians: non autem i]lud 
manu factum quod zdificatum eft in monté 
Sion. 

». DoMi&E p&pvc Mt.] Cirgrsósront. 
Per hzc docet auditorem, vt primüm laudes 
Deo offerat , & gratias agat pro iis quae paf- / 
fus eft: & tunc petat quzcumque voluerit,& 
pro obrentis gratias agat. Vides vt debilis fit 
quz petit , opus autem habeat auxilio fuper. 
no? Qui enim banc viam ingrediuntur, ma- 
ximé fuperno fauore opus habent. Pulchre 
autem dixit: Dedwc sse. Via enim elt przfens 
vita; fupernà manududione indigens. Q uid 
autem fibi vult illud quod aic: Propter ipi- 
micos mtos? q. d. Multi infurrexerunt ad- 
uer(us me inimici, qui volunt declinare gref- 
fus meos, fed cu ipfe deduc me, dirige in con- 
fpectu tuo viam mtam , id cít, manifeftam 
fac, & apertam, ac notam. Q uidam alius in- 
terpres ait: Complana coram me viam tuam, 
id eft, facilem redde atque expeditam. 

PsErLL1:. Quanta eft hzc heredis huius 
manfuetudo! Rogat enim dirigi viam fuam, 
propter inimicos fuos, ipfi adueríantes. Ad- 
uerfatur autem caflz & heredi , adultera & 
repudiata. Cum itaque, inquir, greffus mcos 
direxifti, ad zmulationem me prouocauit 
pars illa fratris repudiati, & direé contra 
me ad tc accedit. Hoc enim eft quod etiam 
Deus per prophetam clamat: quód, quem- 
admodum ludzorum fynagoga me repudia- 
to adhzfit alteri viro , fic & ego Ecclefiam 
ex Gentibus mihi in vxorem adoptaui, & in 
gente infipiente ipfa ad zmulationem pro- 
uocaui. Deinde irafcitur peccatis eius, quin 
potiüis animz ipfius plagas detegit, vc medi- 
cum nancifcatur. 

10. QvONIAM NON EST IN ORE EORVM 
VERITAS.] Cunvsosrowr. Mihi videtur et- 
iam hzc dicere de iis qui loquuntür ad deci- 

N a piendum, 


CATÍ- 
NA PA- 
TRVM. 
Clauic f n- 
pata vir- 


Ceftbur 
Chriflieft 
templum 
C moni 
Dti. 


Qui erdá 
Jernanidea 

fit in ota 
Done. 


Vi& vita 
buius di- 
rellione 


indigeco. 


Propter 
guiticet 
epis. eif 
gdireiore, 


I1OO 


€ATI- 
NÀ PA- 
IRVBM, 


piendum,& viuunt in iniquitate.Vtrorumque 
enim & os, & mens, quafi bonis vacua, per- 
ftringuntur. 

ANoNYM1. Quemadmodum Salomon 
cim laudat fapientiam , ex omnibus mem- 
bris ipfi laudem ple&it ( commendat enim 
& caput cius, & collum,& oculos fcintillan- 
tes, & manus, & brachia : ) lic vtique etiam 
Dauid, cüm exheredem lfraélem perftrin- 
git, imà potius ipfius vulnus oftendit totum 
corpus inuafiffe, & os medico detegit, & 
cor ob oculos ponit, ac deinde guflatum 


. quoque eius male affectum effe fubiungit. 


HM& meni 
D qiabus 


*itis ac- 


Féuatw 
bonum eft 
À Deo iu- 
ditari, e 


decidere o 


Píal.71,17 


Pre 
ADEM 
agas. 


Gleriatio 
facularium 
faná 


Ceterüm per os quidem defignat receptacu- 
lum rerum abfurdarum , pct cor veró radi- 
cem operum prauorum , per fauces autem 
ftudiofiorem éompofirionem cogitationum 
abfurdarum extrinfecus aduenientium , per 
linguam veró deceptionem. fimpliciorum, 
per quam multi in eamdem cum ipfis rui- 
nam & interitum indui funt, 

11. IvpicA 11108 Dzvs.] Onicgxis. 
Peccatori miagis prodeft à Deo iudicari, 
quàm effe extra iudicium eius. Atque à ma- 
lignis cogitationibus decidere, minime ma- 
lum eít decidenti, dum ad prauum illorum 
finem non peruenit ; ficuti haud bonum eft 
non pertingere ad finem meliorum. Per- 
quam veró lepidum e(t, quomodo non dixe- 
rit, vnde expelleret ; nc id multis clarum e- 
uaderet. Exiftimo autem ab impietatibus 
eorum , fecundüm multitudinem earum , 
Neque enim Deus à fe quemquam repellit. 


Nam , inquit , qui elomgant fe a (6, peri- 


bunt. 

1. ET LETENTVR OMNES QVI 
SPERANT IN TE.] PsrtLL1. Latitia autem 
eius qui fperat in Domino, eft etiam alios 
videre fibi coheredes bonorum paternorum, 
qui vtique etiam in fzcula exultabunt. Mun- 
dana fiquidem exultatio in contrariam de- 
finit affedionem , & damno accepto fiflitur: 
cxleítis autem deleGtatio zterna eft, & num- 
quam ceffat. Inhabitat enim in latantibus 
ipíemet Deus , qui eft pulchritudo multüm 
de(iderabilis,voluptas immarcefcibilis, exul- 
tatio perennis. 

CunxsosroMi. His enim vel maxim glo- 
riandum eft folis, Quoniam qui in rebus 
facularibus gloriatur , non differt ab iis qui 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Arr, ng fei Tj). 6» mea Corner. Exg- 
atesv 99 qg) Y) c0ug , C V dfaroit, eo Epnag 
7j dyaSdv d/aGao^orra). 

AwauwrMoOr, fYars ó Xo^ouay 
Urandy al) cotías , Cx enawTót vcf Me 
Date kt] ov oram (yea d 92 iu. 
TÀ; £g) vl) wipaMu , x3) TOY Ted oiov, 
ag) Tài 0ry556dAa Üug ag , v9) Tei yereoe, 
x9) Goc Rlegiovaz- ) xw d x9) 0 ^aCid" 
dsGaoWup vov Vériu2weor YoeghA , udA- 
2o dà dVecute al zia là dud. 620i. 
Mas , xd) T) copa ajaxg2U Ti vd ipd, 
a9) 11] xaqdiat var Clo aíSmow ; cis ng) 
T) Tic doctae Upyayoy vevogneoc vasotigm- 
ew. A?^à dfg Lp 38 ouo D) al) ra 
ead oylu và] avisur jam, 4/8 di vic wp. 
día; alu) pilar T) avgdesum 0/3 QV vi 2a. 
puy256 alo Eonpaneckegripyacids vj) sEo- 
Sw iareiv)nu S oRer dséaus Aou , Jj 
di «sc 92 imc lu damals) Tid does. — 
cte» , di i aol eic vir T avv]. Urna 
auy óAuSor. 

i. KrINON. ATTOTZ O Oroz.] Ger 
rrxOrz. Td duaprdrorn ^vormAd! jud À- 
Jor Varo 9i xei3lsay , & (co 62) Tf xef- 
ctc. Ka] To 99 uoDnesoy M/s uua Yero. 
zric iy é axov sud Xerozririlorn x. ipzejdyiep 
Éki qo uoofineov &uTy) 59D de 9 itgAlw 

xperrTóvay pii Gori T4)» 08v. Tlap? 
d? 2aeít , aud dx cipue mró9w sEorw- 
fre uà mis mo cud 5. Olua) di in 
Sas vj) dosCeudv àvild , xarà 39 3088 
Aus] . Ov 39 dq tavrd Gute o 916; wax, 
OÍ 39 taxpuworric , qaw , tauric "Sarà coU 
Yu. 

i£. KA1. EYGOPANGHTOZAN TANTEZ 
01 EADJZONTEZ EI] SE. ] YEAAOT, EU. 
Qecausn di 62378 gritar 9 670 xe" 
qi Q értect ópdy ovysAvegóugu, &umy! v 
murgyzav dala, oi 93 v» eic ala ya doaA- 
Audcurra). H' (p 23 xocpuxà dya?^ian 
«vesc clu; Crarrías vrediovag df Aim , ng) 
cevutoege UonAaCuon, leuraj* 8 dV dp GR, 
segvoit nd or) didis o1 , x4 d tola auT Oy. 
Ka(goxlwoi 59 tori qc dyaWuaylypou, àu- 
Tit 0 Qui 00 70r Ow xa Go, dxf- 
€51 Ov» rd'orh, 3 dici, doaPianau, 

XrrzozToMor. T4629 ud?ucm 
xav creschwd uror. Cr' GA 57i soit 
fumi xgiNvemt au Qo, dy A— 


IN PSALMVM VY . A JOE 


vU rap Puporme:. Kaj Ure» mol T4. 
vro dfexendpay cxipg. aiSesaur xgxicor- 
ma), *AAd ras , xalapeprürra] , xg) Maoueu. 
alid dperloo itmorrc ia. undeic qj) mauu. 
mios n iius xa(acrinis , oen ard c dri 
al) Jfdsoian uv] Py" Qn av dUAoytads 
d'iaauvy , - TÁ 90. B9 GO allÜes mu xa(a- 
Qegrarme, xg) 5 olxcogdp/ne dordanc , Gray 
à vj d»o&ov diano irai , n2) dva- 
anpórri ; 

Orirrworvz. Ebxpeis Gric oi dgazrat- 
vw vy) -QoCuud ov, T) xguydDa] MEN. 0) d 
vj qoCuppav 62i , d2d TJ) dyazr arm. 
Ei AV m Uy Ov itas mois xg & oie 
xugfu , tuirray Ky dum TE xguyfowsaj 
& oy, EUAoyéi d$ Nd'eso» Zip gg) vor Ya- 
Q9, dUryF MA zuotd ix ov A'Gogdu , Qo 
T'oudx viy YaxeG , X; 0 l'axa6 ve diode 
xa; €) 0 Mais Toc QuAdc: dd ap mrai- 
(x raUra «9) 1C! suUTA auris 6 xvey Qe 4&- 
Acytod ot d'éxaucy, ] 
.— NPgAAOT. OUx Eimer, Gi dA Arai vito nl) 
elu) dcíar, ( QoGteir 59 ida] sm T. Aa- 
Bi , uà»Xor d 0$ wnesropsion luy? . ) 
à. oi d'azrd ym và Oro. aov , doyamricy 
5». € € «vejcvo oua Sw clu) Spsrkogy 
domus ea uiBhooy dp , 8 33 ng] dip 
£21 xg) Yerópprror , € mic 4A Y'udalor ix 
Eyrugol, €i ji &r yedumaor aveic nuác 4 
Quow: E'2veguom atro 7o oou mw, E'es di 
ag voi Xonogljl (x , ples» Caiuralw 72 Uro- 
pe o9, 

ry. Qx orb rr^oKiAz, ] Xrrzo- 
xrowor. Id?w eic db yaessias xaviovte, 
dU yaeaene uk. D puou drapkeow To Sud, Tí 
84 Eoi Uaxop Ud axis i Uno dessen , Umhor 
xn aro ulu, 98, Tí DÀ Eoo d quow ti; mraro- 
Nia dÜaptehod extartiojc nuc , O' di in. 
esc, Eriusdovu, a8 d neuctiuin vov d ixauor, 
d civi Quow , Uri 9 dÜapkeio, drri sü Pa 
&iriraj , Ug xaIMsvu , 9 Cx€lyo , Àh To Vrt- 
en. On euuua yia xaNien veryitelc doy 
dhuus- Q dra mi d^ B durd deQacla; 
dmwiprray, dmi 7 doqaAela derd. dózw 
xw ipae . Oíre, 6 ciqasQo xj Yo 
iAiou, aera) , dic Qua * Tr eYparev(a et 
é» IAÉ xa) olenpugis, OvToG mg] 9m di- 
xasomuUvG cuuTíSwra, , 60 YlavAóc qna" 
Aorzrby Yaixerra] ui à Tfi d itauoguU me gá- 


t» Qr. 


4 


in fomnio dele&antur, Et càm plurimi illo- cars- 
rum qui fic affecti funt , ab hominibus malé N^ v4- 
excipiantur, irrideantur, cohtemnantaür,tum viride 
vel maximé illi qui virtutem colunt , ne quis 
rudiorum hinc animis concideret , vide quo- 
modo mentem ipforum erigat, dicens: 9o- 
niam tu benedices inflo. Quid enim obeft, fi 
homines; & vniuetfus orbis defpiciant;quan- 
do Dominus Angelorum laudat atque de- 
praedicat ? ue 
Ozic£wis: Si meliores fint qni diligunt 
quàm qui timent , gloriatio magis conuenit Gloriaris, 
diligentibus quàm timentibus. Si quz autem i» 4xi- 
etiam in timore Domini laudabilis exiftat are 
gloriatio, vtique minor eft eà qua gloriabun- »ebw: 
tur in te. Benedicit autem Noé Semo & pewdatio 
laphetho ; benedicit Meléhifedech Abraha- ""/^ 99 
io , & Ifaac Iacobo, & Iacob duodecim, & 
Moyfes tribubus ; fed fuper hec omnia , & 
poft hac, ipfemet Dominus benedicet iuífto, 
Psrrri:. Non dixit, 9i diligunt fub- 
flantiam tuam (ccrribile €nitn hoc videbatur 
Dauidi , vel potius animz heredi ) fed, 4s; 
diligunt momen tuum , quoniam amabile Nem? D& 
eft. Eri diuino nomini dile&tionem noftram ^9, 
cotnmeníuremus , quod vtique etiam ineffa- 
bile exiftit &: arcanum , ac Judzis quidem 
non fuit hotum, nifi in litteris , nobis autem 
ait: Manifeflaui nomen tuum ipfis. Eft au- Cant.1,$. 
tem fecundüm Salomonem , * Psguentum Mie. o 
exinanitum nomeu tum. effu fum 
14. VT scvro BoNJ& VOLVNTATIS.] 
Cunvsosrowr. Rurfus in gratiarum. actio- 
nem definit, cantica gratiarum Ded offerens. 
Quidnam autem eft fcutum bonz yolunta- Quale f, 
tis? fcutum optimum , fcutum fecundüm /e«em b- 
aes . ma volm- 
mentem Dei.Q uid porró eft quod ait, Tam- 4. 
quam integra armatura placabilitate coro- 
nabis nos? Alius: Cerenális iuffitia iuflum. 
Vel hoc ait, quia placida mens pro fcuto ex- 
fiftit , fcuto inquam pulcherrimo; vel illud 
alterámve idem eft; quafi dicar, Q uia prai- 
dio pulcherrimo munies iuftum ; & neque 
pulchritudo ipfius fecuricate priuata eft , ne- 
que fecuritas eius glorià caret. Corona hzc 
etiam à mifericordia pletiturjiuxta quod ait: 
Qui corondt te in mifericordia c miferatio- PC1o1,4. 
mibus. Hzc ctiam à iuflitia componitur, vti 
Paulus ait: Ip reliquo repofita ejf mibi coro- 2. Tim 
na iufl itia, 
N s; Oxi- 





IO2 


Ox:cEN15.Idem cít iuftorum fcutum 
ser & corona , ita vt qui hoc fcuto armatus eft, 
prmi, COronetur; & qui coronatus eft, hoc fcuto 
us m armetur . Innuit autem hoc quid fimile ifti: 
reque. Corona autem" deliciarum proteget te. Cog- 
: Vugua itio itaque Dei , dum quidem arcet hoftes, 
$^ — Ícutum eft bonz voluntatis: dum veró ali- 
quem regem facit paffionum , corona nun- 
cupatur. Porró Dei cognitio bifariàm diui- 
ditur, in adionem fcilicet & contemplatio- 


ANNO- 
TATIO- 


EXPOSITIO PATRVM GREECORVM 


frirENOYZ, Tav? 6217 d'maíoy 
Uxor à) céqaroc *. ic 3 ómusaadpor eva... 
réB, Ó 3 evtaréddpen dimicx,. Ed Ji gd 
m &ugtoy qtd , Zmpdivo dà Pupiic Gaipaavío 
ev. B' sed 3 à B ei dh dpa) vi 
moAtulic, Unos $23 Ud oxias* & Ji Baci. 


Ad/en quei ma 9p] mo dv, epayoc Grow 


Ceray. Tépnera, dV Wi Su ral ov, eic do, 
ic veg Y, 9vuelas * x) d pA avesitaus 
r2. Tic dOdoxias &21, d di Ste ag 6 gi. 


nem ; atque actionis quidem fcutum eft bo- 
nz voluntatis, corona veró contem plationis. 
Ceterüm hic ctiam feruatus eftordo.. Nam 


qarQu. Tersprra: di C 0c. Ylej jà vg 
swpdns so Unor , Vreid n x, meg ais Sus. 
elas ^ eegz«., 


arma fünt ante coronam ; quoniam etiam adtio eft ante contemplationem. 


ANNOTATIONES CORDERIIL 





"Sr 


: dO gp. NscaiBiTVR hic Pfalmus i» fi- 
Fn ur nem, pro ca qua bereditatem con- 
b fiquiuwr: vel ( vt S. Auguftinus 
i vertit) pro ca que bereduatem, 
4ccepit, In Hebrzo eft, mbin3s- bs el-ban- 
nechilor: quod hebraizantes certum inftrumen- 
ti mufici genus , certámve modulàndi rationem 
defignare contendunt , voluntque hoc Píalmo 
diuinam opem implorari pro hereditatibus , id 
eft, duodecim tribubus adueríus hofles cuen- 
dis. D. Thomas cenfet Pfalmum hunc confcri-- 
ptum pro hereditate, fcu ditione , poft occifum 
Abfalomum , in priftinum flatum reftituenda, 
Caietanus ait eum continere defcriptionem iu- 
ftitiz Dauid, & iniuftitiz Saülis. Alij denique, 
x ue Lotinus recenfet, alias huius tituli tra- 
unt explicationes, Sed mihi maximé probatur 
illa quz in Grzco huius P(almi argumento fu- 
Diam allata eft : fcilicet, vt per eam quz here- 
itatem confequitur , Ecclefia, & qualibet ani- 
ma fanc&ta inci . 
Trbhumé. — à. Perla mea auribus percipe, &c. ] e 
du fi, quid quis ab alio non audiatur, trinm fere oriri folet 
leqwm — exaliquo. Vel quia fcilicet is cui loquitur, ver- 
Aliqua 18 borum fonum non perci it; vel, fi perceperit , 
s "an pep pe oepex 
fignificationem eorum ignorat; vel dcnique aliis 
diftradtus, minime attendit ad ea quz dicuntur. 
Verüm , cüm hzc in Dco locum non habeant, 
qui omnia uos & cxaiffimé intelligit, nec 
vmquam diftrahitur; quando quid iítiufmo- 
di in Scripturis de Deo enuntiatur , id noftro 
Suomi, loquendi more, & ad captum noftrum accom- 
Deus dica" modaté dici fciendum eit ; vt fignificetur erga 
Tw me — nosita fe habere , ac fi preces noftras non per- 


Diurfa 
tituli ex- 


bsfirionas. 


atdire ciperet , vel non intelligeret , aut iis non atten- 
intelligere, * "ele" 

ad deret. Hoc cüm plerumque vitio aliquo noftro 
méfram. accidat, propter quod preces noftrz contemni 


àc reiici mereantur ; idcircó Propheta fan&tus 
"Deum oraturus , primüm poftulat attentionem, 
& captat beneuolentiam , quá cius verba perci- 
piaz,intelligar & attendar. Tunc autem Deus ita 
fc gerit , ac fi verborum fonum non perciperet; 
quando is qui orar, ita diftrahitur, vt nec ipfe- 
met verba fua percipiat; vel ita frigidé precatur, 
ac li oratio ad Deum non dirigerctur , adcoque 


deuotionis alis deftituta furfum non afcendats 
tunc veró Dcus ia fe habet,ac fi non intelligeret 
quid petatur, quando is qui orat nefcit quid 
se , poftulans fibi noxia , vel faltem non vii- 
13, quantumuis alioquin auteni? & feruenter 
oret, aut ctiam clamet. Tunc denique Dcus fi- 
milis eft non attendenti, quando i$ qui orat in- 
dignus eft audiri; vel quód humilitate, fiduciá, 
ceterifque ad bonam orationem requifitis ca- 
reat ; vcl quód adhuc peccator fit, qui necdum 
cogitet de penitentia, Regius iraque Propheta 
mirum orandi artificium à Spiritu fan&o cdo- 
&us , antc omnia ipfum orationis donum 
ftulat, cuius nimirum Deus fonum crcipiar, 
clamorem intelligat, & exaudiat poftulationem, 


(O4. eMane exaudies vocem meam. Hinc eft, 


uód tantopere commendetur tempus maruti- Tenbw 
LE modi us maxime idoneum AA orandum, — 
& quidlibet impetrandum à Dco,qui cunc wi s 
ccs noftras faciliàs exaudire coníuceuir, lllud 
adcó vi narurz cognitum fuit, vt ctiam Ethnici 
auctores faciendum eff? monucrint:quó fpectat 


. aureum illud Hefiodi przceptum, venerandum. 


effe Numen , ivar 9áQ- ingdr soy , quando (acra 
Iux venerit. Quem verfum profani quidem 
Poétz, fed vcra tamen diuinitus canentis, lib.z. 
Stromatum merità. celebrar Clemens Alexan- 
drin. Fuit autem illa communis Ethnicorum 0- Erbss 
pinio , mané dcos cffe placabiles , & maxim DH 
i tribuendo benignos; & proinde adhibiti masi pi 
modulatione illos veluti excitabant à fomno & cabe. 
quiete, vt fevie ad fua dona largienda & 
€ faciendum accurrerent. Quam in rem fo- 
lemnes excitationes habuerunt , & aufpicabiles 
falutationes,quibus eofdem venerabantur deos, 
& propios habere connitebantur. Mcminit 
cius maris Arnobius libro 7. contra Gentes: 
Quid fibi volunt , inquit, excitationes ille, qus 
camis matutini collatis ad tibiam vocibus ? Ob- 
dormi fcwnt enim fuperi , remeare vt ad vigilia 
debeant, ? Scd in fchola Chrifti nos mone- 
mur Deum Opt. Max. habere oculum , vt Ifi- 
dorus Pelufiota lib.4. Epift.47.nominar, dxsu- 
mr, numquam indormientem rebus noftris, ne- 
que opus adhibere illas veterum aufpicabiles 
3 Cxci- 


Ao 9 





IN PSALMVM V, 103 


excitationes , cüm ille preueniat omnes potiüs 
incredibili beneuolentiz, nofque excitet, 
Of£6. vrincius ftnum confugiamus.. Hinc ab Ofca 
Deus appellatur, de 4r - &Spih, quafi ros ma- 
mntsnui, blandé videlicet in gremium menris il- 
labens fub auroram , &, vt ibidem S. Cyrillus 
ait , zamemairerx d)ieG- , prmgmefaciens ros, qui 
fccundar animum ; fi tamen lumus y5. Serb, 
terra voluntaria, Quod cüm Vates Regius, 
aliique viri fancti diuinitus cognofcerent , au- 
Gores fuerunt , atque etiam exemplo docuc- 
runt nos fuo, vt euigilantes prompté mentem & 
iraionem in Deum conuerteremus, Vnde 

T fubdit: sdfde 
M. f: eAMane tibi. ) Primó fcilicet di- 
S cog 4 luculo referenda mens & d itario ad diuinam 
tóm, . VOluntatem, & animi exci propofita, vt ni- 
hil poftcà in diurnis functionibus aggrediamur, 
.hi& quod diuinz menti gratum acceptumque 
fuerit. Iofephus lib. 5. de Bello Iudaico cap.5. 
Romanorum difciplinam miratur , & pradica- 
Man? wi- tione fuá in czlum cffert. Mané inquit, milites 
lites dw". quidim ad Centurioncs , illi veró ad Tribunos 
siu. folus conueniunt falutatum,cum iis ad fummum om- 
imperare. Dium Ducem & Imperatorem adeunt , à quo 
fem. fumunt fignum . Ita piis & Chriftianis omni- 
bus videtur effe faciendum. Summo mané ad- 
eundus Imperator , Dominus exercitum , & 
Archiftrategus nofter I x s v s , cuius aufpiciis 
fieri à nobis debent omnia: follicité conuenien- 
dus , vt teflcram ab eo vita gerendz capiamus, 
Ita Dauid faciebat, dum (ic apud Deum profi- 
tetur : eZ ane ad[labo tibi. vbi S. Augultinus; 
e7d flare, inquit, eff, non sacere, non terra affigs, 
non terrenis voluptatibus snbiare, Pi & apien- 
ter. Sed Dauid hic vt bellator fidus & genero- 
fus loquitur, qui Imperatori adeffe velit fuo, ab 
eo pendere, vnius illius nutum intueri. Et qui- 
dcm vox Hebrza qj. egherach , belli propria 
eft, & Iobi cap. 67 militare , exponitur. Hinc 
Chaldzus pro, AMané ad[fabo ribi, vertit, ordi- 
mabo coram te. qua ad difciplinam quoque mi- 
liraré fpectant, Quó etiàm Grazca dictio referri 
poteit mucgefespas4dfLabo, vcl, vt D. Cyprianus, 
ajjijlam : vnde es) in militia funt , adflires, 
auxiliares, milites ad pugnandum & defenden. 
dum parati. Sic igitur Dauid plenus ardoris, & 
glorio(z fiduciz , fub auroram fiftebat fe Dco, 
vt tefleram ab co peteret, eius ductum & vexil- 


lum fequeretur. Mané igitur, inquir, id eft ante 


alia negotia diuino tuo confpeétui me per me- 
dictionem & precem offeram , curis purus ac 

liber. Y 
Non immeritó D. Ambrofius Serm. 19. in 
Pfal, 118. reprehendit illorum focordiam, qui 
tam rrunum tempus orationi dencgant. 
Contra de- Graue, inquit , eff fi te otiofum in flrato radium 
va Jolue orientis inuerecundo pudore conueniat, , C 
lux clara feriat oculos, fomnolentó adhnc corpo- 
Tt depre fos. "rguit nos tanti temporis atium, 
Jine vllins deuotionis mimnere , ac [acrificiy fpiri- 
talis oblatione feriata tran[mi[um sd n nefcit, 
9 bomo , quod primitias tts cords ac vocis quo- 
tidie Deo debeas ?. Quotidiana tibi me[fis , quo- 
Mant ora-. tidianus eft frutlu.. Hinc Cyprianus in fine li- 
tient C— bri de Oratione Dominica , matutinarum pre- 
Le "65 cum Ecclefiafticarum vfum elicic , quem ab A» 

vffe- 2 ; : sg. 

poftolicis wemporibus reperendum etiam indi- 


erant. 


cat Plinius lib.10. Epiftolarum , & emtelucanas Ax x9 
bera: appellat. Porró tempus orationis apud t 4r,9.- 
Iudzos erat mané , meridie, & vefperi. Vnde ugs coa- 
facrificium matutinum, mcridinum, & vefper- psg, 
tinum. primarium tamen fcmper fuit macuti- 
num. Vnde etiamnum facrum Miffz officium, 
quod pro aliis omnibus facrificiis fuccelit, ma- 
né ante prandium ficti deber. 
Ist:pt£M. Er videbo. ]. Ira fcré Lattni, 
S. Cyprianus ibidem , mane affiflam ubi , 
contemplabor te ; Grzce eft &róopas , & in Píal- 
terio /Ethiopico , videbo te; Origenes, Athana- 
fius, Eufebius & Didymus habent vt Nofter . 
Et Didymus quidem docet, cá dictione fignifi-. 
cari accuratam & affiduam cogitarionem. In 
aliis Grzcis codicibus & in Píalterio Arabico 
eft, imi 1, videbit; me. Chryfoftomus & 
Heiychius vtramque agnofcunt ledionem: & — 
Chryfoftomus magnam vim facit in verbo &zí- Quo fenfn 
shéx. Nam vtráque lectione propofità , fi/ega- Dem dica- 
tur (inquic) $ed us, boc frguificabitur,— Eidvg videri, 
mui vor , Vri|4 Éaedrra? edi JL asarra, éréd 
qeserzworzz, Fidifls pafcentem, reifacus regnan- 
tem: vidifli pfallentem , refficies propbet«ntem. 
Sin antem legatnr uidouaa, boc fibi volet: Vids 
caduca C dolorum plena: quantas oflendih mu 
bi tribulationes multas C malas ?. pro bis vero 
irifisbus C moleflis rélopas , rtipiciam bona 
eterna: vidi "Prophetas, reificiam Emangeliffan 
vidi Santlos,refsciam Martyres . Idcm'autem 
Chryfoftomus notat alium interprezem di.iffe 
euros, [bectlabor : quod Hefychius tribuit A- 
quilz, In Scholio item quafi ex alio interprete 
adfertur Yrexerlov , 1tuiber tamquam fcopun. 
Pulchré ad hunc lecum Genebrardus. Etfi, Dew« i» 
(inquit) Deus non videatur, fiue in myfteriis,fi-. femplie ad- 
ue alibi oculis corporeis , fed animi facultatibus M 
& fide ; videndi tamen verbum appofi:é docet 7; ;jra- 
przíentiam corporalem effe in templis exhiben- zar. 
dam Deo, ac illic in re diuina , & facris folem- 
nibus, per typos , imagines , fpecies externas, 
& lacramenta in oculos incurrentia, Deum 
quodammodó videri. Hinc quando ebrsár Jt Exod.18, 
tbro bolocanjla &- bofhas , venerzt ev faron C 1a. 
omnes feniores Jl/rael, vt comederent panem cum 
eo coran Deo, id eft, coram arca. & tabernacu- 
lo Dci, Sic alibi Philifthiim dicunt, Fenit Deis 1 Reg ai 
in caftra , id cft arca Dei, fcilicet per metony- 7. 
miam res pro loco vel figno, fignum pro rc in- 
teriüs fuam vim exhibente, &c. , Adde, gratias 
fpirituales illic quodammodo fenfibiliter perci- 
pi- Pidere igitur hic, refpectu Dci, cft animo 
cernere ; reípectu templi & facrorum folem- 
nium,corpore & oculis ccrporeis.Ob quas cau- 
fas congregauit fofüe omnes tribus H/racl , flete- lofuc a4, 
runtque im conipetiu Domini, id cft, coram arca 
Dei. Et populus é facris rediens fc vidille aic 
Deum , apud Auguftinum de Genefi ad lite 
ram. Vcrum hic non de vitu corporeo cft ícr- 
mo, fcd de vifu qui mente fit. Vnde fubdic: 
IsipEM. ÜOwoniam non Dens volens imi— 
witatem 10 6. j Pulchré ex hoc loco probat Deweme» 
Bellarminus Tomo 4. Controu. lib. 2. cap. 16. st pefi- 
Deum erga peccata non habere pofiiué velle Z^ Pe 
aut nolle, íed negariué non velle. Non habet 
( inquit ) Deus pofitiue velle peccata, quia bo- 
nus & iuftus eft, — Nec eflct bonus & iuftus , 
fi peccata ( id eft mala & iniquitates ) vellet, 
Non 





IO4 


AwNNo- Non habet etiam pofitiué nolle, quia omnipo- 
TATiO- tens eft: ncque eflec omniporens , fi aliquid fie- 
NES con- Ixt ipfo muito : fieret autem. aliquid. ipfo inui- 
prin —tO,h fieret aliquid quod ipfe fieri nollet, Non 
igitur habet velle aut nolle circa. peccata, fed 
non velle, iuxta illud , Vom Dew volens ini- 
quitatem ru &.. Quare, vt bene Genebrardus 
ad hunc locam , Deus non vult mala efle , vel 
Cur De ficri ; (cd dumtaxat permittit , idque ne homo 
peccata — fuz naturz libercatem amittat, fitque deterioris 
permitat.. conditionis, quàm aliz res, quas lic ipfe admi- 
niftrat, vt*eas finat propriis moabus agi duci- 
que: item propter bonum vniuerfi, & per acci- 
ens, vt indc aliquod bonum oriatur. Etíi enim 
priuatus rector malum ab iis quorum gerit cu- 
ram, quantum poteft , debeat excludere , quód 
€ malo bonum clicere non poffit; Deus tamen 
vniuerfalis rector fiue prouior , qui € fingulis 
malis plurima bona poteft educere , vt ex per- 
fccutione tyrannorum patientiam Martyrum, ex 
operibus hzredicorum purgationem fiue pro- 
bationem fidet iuftorum; non debet omnia ma- 
la impedire , ne bona plurima decile contingat 

vniuerío, 
6. "Neque. babitabit iuxta. te malignus . ) 
Grace, Ji meunlze ou, neque accolet te ; Hc- 
braice, qm wb lo segurcha , id cft, non hboffita- 
bitur, aut peregrinabitur, aut sncolet te , Aquila 
V. ejenwrdose evi, non babitabit tamquam pro[- 
elytus c aduena. apud te, Ncc negat fan&us 
Hieronymus voce illa zuguasox;,incolacum quafi 
inquilini fignificari. Senfus itaque huius veríi- 
culi eft, ac íi dicar, Deum non folüm non vel- 
Maliges le iniquitatem, fcd nec iniquos aut. malignos 
Dew a4t7- 3d (uam familiaritacé focietatemve ad.ittere ; 
fe. quin imà (vc pras fe fert Hebrzus) ne ad pere- 
grini quidem hofpiti(ve breuem vium , iis do- 
mum aut ciuitatem fuam parere velle. Sicut c- 
lob$,20. nim Dems mom proiiciet fimplicem. (vx Iob ait ) 
ità mec porriget manum malignis . Simplicium 
quippe comes Deus, cüm ad corum femper la- 
tus vbique verfetur,, iifdem benedicit , hoc cft 
aperit fuz beneuolentiz thelauros, vc in candi- 
das illas anirnas. czleftia dona infundat, eaí- 
demque miriticum in modum foletur & attol- 
lat: malignos vcró aucrlatur, ideoque non por- 
rigit cis manum , id eft, minime illos adiuuat, 
nec amicitiz fedus cum illis iungit , aut ab iis 
munus accipit , vt ibidem Septuaginta vertunt: 
eir j dap ricis d PAEAT), nec vitm munus impij 
accipiet. Quemadmodum fcilicet in. Genefi, 
Gen.4, 5 reipexit Dominm ad ed bel, G* ad munera eint; 
ad Cain vero, & ad munera illius non rejpexut, 
Cuius nullam aliam Scriptura reddit rationem, 
quàm quod Abel fimplex effet, Cain vero ma- 

: lignus. 

Ne» hah. — Porró non malé hoc loco etiam per mali- 
tAriwxra — qnum intelligi poceft impurus .. Dcus enim rc- 
Deum in- moucc à fe atque à fancta menfa impuros, fla- 
pero. gitij amantes, Cupidinis igne fumotos , quos 
malignos lanctillimus Dauid appellat , fi Ruffi- 
no credimus ad hunc locum ita fcribenu : Zve- 
que babitabit iuxta te maligni .. «JM alignus, 
inquit, quafi malo sgne plenis duiur, Sané 
malus Venereus ignis, ab Erebo hauftus, & 
: cognatus Babylonice fornaci, à qua intai tres 
ueri fuerunt, qui proinde caftimoniz. Regi 
Aeffiz placuciunt. Vom habitabit iuxta ie 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


malignis. Nequitia: myftes , Cupidini(que fa- 
cerdos , in facrarium ne introcar , ab adyto re- 
moucatur, à cafto choro. & Numinis diucrío- 

rio exulert. 

7. Odifli omnes qui eperantur miquitatem.] 

Hinc bené infert Anonymus in Catena , non 

cíIc cx Deo malum. Et pulchré ibidem obíer- 

uat Eufebius , non dixifle in praterito , qui ope- 
rati r* fed illos qms operantur smsiraiem, 
ideft , qui per paenitentiam peccata nondum 
aboleuerunt. "Vnde furni poteft duplex argu-. poy, 
mentum. Primum contra eos qui dicunt Dcum «f axág 
elIc auctorem peccati : alterum contra cos qui «caa. 
volunt Deum tantüm non imputare peccatum; 

illad autem etiam. poft panitentiam vcre rc- 
mancte . Des contra hos cum Bellarmino Tom; 
dicendum, cx hoc Píalmiftz loco cfüici , vt auc Paci. 
Deus in iultificatione penitus tollat peccata, ita 

vt nihil fit quod odio habere poflit; aut. certe 1» «ei 
nihil omnino remittat, ne oblizanonem quidem prse 
ad pa:znam. Si enim peccatum maneret , Dcus a 
illud odiilet ; (1 odiilct, punire vellet ; 1 punire si puoi 
vellet , non-ignofceret.. aque , dicere Deum remane. 
non imputare peccat qua veré manent , at- 

que ca nolle punirc , eft manifcfta contradictio 
fecundüm Scripturas fanctas , qua. Deum ho- 

ftem & vindicem peccatorum fcueritimum v- 

bique deícribunt. 

Iniptx. Perdes omnes qui loquuntur men 
dacium . ] Quia plus eft perdere quàm odiffe, 
colligit quoque Origenes, peius efle loqui men- 
dacium , quam operari iniquitatem . 1ntelligit Per me- 
autem de hxreticis ,. & fchilmaticis, & atheis, ue 
qui ad alios decipiendos, & à vera fide ac reli- Pene 
gione aucrtendos , mendacia commini(cuntur 
ac proferunt, vti Eu(cbius in Catena, & Picllus 
ibidem exponunt : qui vciq; pelftilengorcs funt, 
quàm fimplices legum tranigreflores,. Quam- 
obrem non hic agit de mendaciis iis qua offi- 
ciofa vel iocofa nuncupantur , quz vt non fint 
fine culpa,at non cum magna. Lege S.Augulli- 
num ad hunc locum, & libro de Mendicio , 
cap.16. & 17. 

8. e/fdorabo ad templum f(anttum tuum in» 
timore tuo.] Per templum (antinm, inquit lan- Quid per 
Ícnius , ad litteram in;elligit Propheta caberna- fesplus 
culum fa:deris,quod foit Sacerdotes introibanr famem 
ad orandum: reliqui veró foris in acriis ftantes 7 
orabant veríus illud, hoc eft , conuerfis in il'ud 
oculis, tamquam in quo peculiarem fui praten- 
tiam Deus exhiberet. luxta myfticum aucem 
fenfum, ipfum czlum , per tabernaculum illud 
adumbratum fignificatur, ad quod mente con- 
ucríos nos adorare Deum oportet. Eft autem 
adorare , mente ac corpore fc alicui incuruare . qud feo 
Pulchre autem addit illud , 4n timore two. Si- pott. 

idem hic (an&us timor zdituus efle debet spin 

acrarij : & qui fatis religionis munus intceili- De ac 
gunt, verentur ne quid habeant in animo repo- p 
fitum , quod acrem Dci oculum , & auguítam 6 
diguitatem offendat. Qua res facit, vcingre- 7 
dientes domuri Dei , omni ftudio & rcligiosà 
induftria cuitodiant pedes fuos, iuxta illud 
monitum Saloi;onis: Cw[fods pedem tumm. imo gcele.4j 
grediens domum dei, Appropsuqua vt asdias. 
Pcdem vocat ,, vt Eccletiz iij itti volunt, af- 
fe&um quo animus inambula: , perque multa 
leui motu difcurrit. Hunc igitur eife uliosun- 
um 





IN PSAL MVM V. 


Pf. 5, 12. dim ait, ne veniat per fuperbse , quem repudiat 
Rex Dauid, ne pes inuidiz, auaritiz , libidinis, 
atque aliarum peftium, qua vim omnem picta- 
tis exhauriunt. Iftum locum fic illuftrat Chal- 
dzus: T'» fili beminis, cnlodi pedes tuos m tem- 
pore quo ieris in domum [antlnarg ad adoran- 
dnm ne veniae eo plenus peccatis ante Dominum. 
Pij certé cum Dauide in Numinis prfentia co- 
horrefcunt, & magnum illius timorem períen- 
tiunt, 

9. Deduc me in in(litia tua. l Pulchré notat 
Ianfenius , dupliciter hoc intelligi poffe. Pri- 
Duplex in- müm, vt per sw[htiam Dei accipiamus eam que 
funis ^t^. in Dco c(t, quà ipfe in fc iuftus eft, malos exe- 
pe crans , bonifque feruans quz promifit: & tum 
przpofitio 1» exponenda eft pro per. Alio modo 
infhitia Dei xg poteft ea quam nobis praci- 
pisvt fit fenfus ,Dcduc me in iuftitia mandato- 
rum tuorum, quam nobis przcepifti. Qui fen- 
fus magis confentit cum eo quod fequitur: Di- 
rige in DW eed tho viam meam. Pro quo ta- 
men in Hebrzo habetur ,| Dirige 5 conífetin 
mco viam tuam ( quemadmodum S. Hierony- 
mus in Epiftola ad Sumiam & Fretillam teíta- 
tur haberi in emendatis codicibus Septuagin- 
ta.) Cuius fenfus hic erit: Fac Domine, vt via 
tua recta fit coram me , vt redam & bonam 
eam iudicem : vel, Tu Domine, tamquam dux 
itineris mei , fac vt via tua recta planaque fit 
ante me , vt nullo impediente in tua via ambu- 
lem. Qui fenfus eódem incidit cum noftra lc- 

&ione : cüm enim Dominus facit, vt in via e- 

ius ambulare poffimus , tunc in confpe&u eius 

via noftra recta eft bona. Theodoretus auterh 

& Paraphrafis fuprà vtramque le&tioncm ag- 

nofcit,& explanar. Aquila legit, Jid 7é«igod des- 

TX Aa7iDuzor ek, Gesowrür pu odàr ew, propter eos 

qus infidiantur , dirige ad. faciem meam viam 

tuam. Vc nimirum hoftes indicet , qui in via 

illi infidias tetenderant : quos cüm videre non 

poffet , meritó Deum orat , vt fibi dux viz fit, 

ne in illorum laqueos incidat. Symmachus, Ji£ 

256 XslaiCorr és ps , oudAuovr (egessir jou T d ér ev, 

propter dos quas tribulant me , complana ante me 

viam tuam. Theodorus dcnique ait Prophe- 
tam hic orare pro fua reductione.. Eius verba 
funt hkc: T3 J2j noo» qa , xgi T0, Xx&7W Suror aw Tl 

&Jir, ri dprà Myer arri Ti, Vrapday. Tà yap, Groimür 

ew, & VT) T6, GEse cW x miiSvrbr a 7 6d dy, ira invi 

ees ev, X12 V'adaRla Gmisdlor , dic tol Xiov ipe T 

$w diayerrG-. TÀ dv, ring 337 o gir uoo, did. uiowv, 

veis dubiTtea yer alo drrwmódtew. rares yap jah, 
quer , &$ dvoaLa: 9f/ sg Tyr VySpuv .. lllud : 

Deduc me, &, Dirige viam tuam , idem fgnf- 

cant,pro eo quod efl, reduc. INam illud, In con- 

fpetim two, hoc cff, ad te viam meam dirige, vt 
rtdeam ad te,ex Indaica opimione , tamquam in 
monte Sion Dena babitet : C illnd quod inter- 
pofitum ejl, Prüpter smmcos meos, ad vtramque 
pariem refertur. Reduc ma , inquit, vut à deui— 
nentibus boflsbus liberer. 

yr. Sepulcrum. patems ai. guttur eorum». ] 
fcilicet eru&ans virulentiam, & fatidos ac de- 
teftandos fermones proferens, qui exhalant fa. 
torem, & halitum fycophantiz. Vel guttur, pet 

Ec; ,,, "tonymiam pro fermone pofuit , vt explicat 


p. Gencbrardus, Huic fimilis eft locus Ecclefia- 
bhagaé.— fici: Erwant praecordia fateytimm ; & Lete- 
Touvs I. 


IOS; 


mit: Pbheretra eius quafi fepulerum patens: AwNoOe 
vas apertum immundum. Detradtores ( inquit 1 A19 
Lorinus nofter ad hunc locum ) vt crabrones sss con 
infident ftercoribus alienorum peccatorum : vt p gg, 
hyena de fepulcris extrahunt cadauera deuo- perraso- 
randa : funt vt mures rodentes Philifthzos, vt rei quales. 
querulus miluus. S. Auguftinus & S. Thomas 

explicant de voracirate, fiue de gula. Tales et- 

iam in Proucrbiüis funt voces peccatorum ad- 

ueríus iuftum dicentium : Deglutsamms suflum 

icut infernus viuenterm, Neque hic valet quid- 

quam commentum Munfteri , qui ad locum 

Tobie , Panem tuum C vinum uper fepsltu- Tob.4,18. 
ram iu[h. conjlitue ; quód pro Purgatorio ad-. Ms»fters 
ferri foleat , vt illum eludat, interpretatur no- "Hats. 
mine fepulcti ora. pauperum iuftorum accipi, 

quia fcriptum eft: Sepsslerum patens eff guttur 

eorum : vt fenfus fit , Pone panem cuum in ore.— 
iuftorum , vt non moriantur fame, Hzc enim 

( vt bene oftendit * Bellarminus ) falfa expofi- * de Put- 
tioeft. Primó , quia nuíquam Scriptura vOcat s 
fepsicrum os iufti, fed folüm os peccatoris, vg- TE 
de exhalat fetores vitiorum.  Secundó , quia 

Tobias in eodem capite multis verbis commen- 

dauerat pauperes viuos , & dcindc tranfit ad 
commendationem mortuorum , vt in textu pa- 

tet. Lege etiam Turrianum lib, 4. pro Epiftolis 
Pontificum cap.13. Serarium in Tobiz cap.4.- 

& Hugonem Cardinalem ibidem, 

Melius vtique S. Ambrofius lib.7. in Lucam sepulcra 
fepnicra illos nuncupat, qui quz dicunt, non fr fati 
faciunt : quemadmodum Chriftus Pharifzos — 
monumenta vocauit, quz externam quidem ,;. h 
fpéciem habent pulcherrimam, atque omni ar- 
uficio expolitam , intus autem offibus mortuo- 
rum & faetore putent. Quó etiam Dauidis 
acroama rcfert , qui exprefliüs Ecclefiaftarum 
illam inanitatem carminibus fuis intexuít, dum 
hic ita canit : Sepulcrum ue eff guttur eo- 
rum. Gutur habent fané fuauiilimum , os au- 
reum, gemmeam quoque, fi diuis placet , elo- 

uentiam , quz rurilantes vibrantesque mittat 
lententías ; verum fepulcrum cft illud guttur, 
vità vacuum , animo intus putido , & virtutc 
fpoliato. Specie fallunt, inquit Ambrofius, vi- 
(oue decipiunt, vt cüm foris fpecioía promir- 
tant, intus ofTa plena fatoris includant. Flagi- Maledice- 
tioforum itaquc hominum os fepmierwm: di- rwm es fe- 
citur , mortiferi fermonis domicilium , & qui- /!rr» ". 
dem patens , vnde pcftilentiffimus odor affle- "esie 
tur, ad alios lue & faetore necandos. Sepui- 
erum, inquit , patens eff guttur eorum, vnde vi- 
delicet verba mortua proferuntur , vt S. Am- 
brofius ait, Eumdem locum exponens fan&us 
Chryfoftomus vocat ases" figura, ob cama ver- 
ba, aitque effe Jveud», grameolentia: & notat et- 
iam in eo fingularem hominum impudentiam, 
quód fedum hoc fepulcrum parere velint, 
quod maximé claufum effe oportuiffet. Nos, 
inquit, corpora exanguia terre mandamus & 
tegimus ; illi veró contrarium facientes , cüm 
verba mortua, quaque peftem aliis ferunt, cc- 
lare debuiffent, atque apud fe continere , vt fe- 
pulcro patefacto, ad communem perniciem ex- 

nunt. Itaque abigendos,& é catu congreffu- 
que hominum expellendos monet , quemad- 
modum , inquit , nos corpora fnortua extra vr« 
bem fepelimus , quód fint som pipe, commis 

o fermes 


j 
$ 
$ 
E 
NI 
; 
a 
i 





———— 





ANNO- 
TATIO- 
NEs COR- 
DERII, 


JL 


1.Cor. 1 f, 


106 
pernicie ciuitatis, Addi ibidem graue illud & 
dulce admonitum: Ne fit ergo os tuum fepul- 
crum , fed the/aurus , vnde nimirum preuoía & 
honcfta promantur. 

Denique hunc locum quidam ita vertunt, 
sntimum corum, corruptionts. Cor intimum pu- 
trc & marcidum libidine cft, vnde guttur, vt 
fepulcto malé olenti patefacto , olidà cruétat 
verba arque fatentia, Hoc enim guttur fepul- 
crale dodliffimi interpretes referunt ad fermo- 
nis illud genus , ied luxurià geftit & ticillar, 
cui proprie in clarorum virorum monumentis 
faxtor attribuitur. Fartor igitur luxuriz, ex cor- 
rupro & putido corde , per os manat ad corum 
qui audiunt perniciem & corruptionem.Quem- 
admodum D. Paulus innuit , qui veteris Poétz 
carmen íua quadam in Epiftola confccrauit: 
Corrumpunt bonos morcs colloquia praua. lllu- 
ftrat D. An(clmus iftam corruptionem, aitque 
idem fieri in congreífione perditorum. homi- 
num , & obícene loquentium , quod in fpar- 
genda & propaganda pcítilentia. Nam vt ex 
corrupto aere qui afflacur , & hominum pcé&o- 
tibus concipitur , lues fubito exiftit corporibus 
exitiofa , quz hominem dirá. morte interimit: 
ita fermo nequitia corruptus,in audientium ani- 
mos peftem importat cantó grauiorem & per- 
niciolam magis , quanto anima pra'ftat corpori, 
cuius bonum falutemque affligit. 

Inipra. Decidant à cogitaticnibus futs.) 
Hac verba, D. Augultino exponente, hunc fen- 


"nid À [us (am habent, vt decidant, idem fit quod casa 
n. cadant,. Ceterüm dic nobis, ó Dauid, quo 


tia dam- 
mantur C 
torquen- 
tr. 


árriti cena- 
tius Hifi- 


Dew in 
Sandi ba- 


impellente , & quo damnante, atque accufante, 
caufam perdent ? ef cogitationibus fuss. Con- 
Ícientia teftis , confcientia iudex , confcientia 
tortor. Non erit neceffe alium inducere teftem, 
&ut iudicem : fed fola confcientia integri fup- 
plicij rationem obtinebit. Satis cft ad torturam 
malorum, ipfa fola confcientia. Ipfa verba (an- 
&i Auguftini funt ifta : Dictum eff : Decidant, 
eccu[antibus (€ cogitationibus , teflimonium 
hibente con[cientia [uà, ficut Apoffolus dicit: Et 
7 Pinrmevus accuantium , fem defendentium., 
Theodoretus hzc de irritis impiorum. conati- 
bus exponit ad hunc modum : e^fddwcantur 
m iudicium tuum, o "Domine, Cf aberrent ab iss 
qua machinantur , atque per expersentiam di 
ftant, , quód aranea-telam contexant, c panam 
Jis aufibus dignam pendant... Plena funt Scri- 
piurarum monumenta exemplis , quibus often- 
ditur Deus prauas & inanes hominum cogita- 
tiones diffipare, . 
Pulchré S.Hieronymus hzc explicat de hz- 
reticis , fuperbas & inanes errorum molcs ex- 
ftruentibus : Egregse, inquit , dicitur , e^f cogi- 
macombus (uis .— Quotidie enim beretici immnu- 
tant dogmata fua. 5s vir Ecclefiaflicm de Seri- 
pinris eruditus contenderit contra eos, & Scri- 
piwris fanilis coargnerit cos , flatim requirunt, 
quomodo aliud nouum dogma reperiant,.. [INon, 
querunt , quomodo (aluentur, at, quomodo (upe- 
vent,. "Propterea nunc dixit: Decidant à cogi- 
tationibus (uis , C t€ babeant vnam cogitatio 
nom. * 
12. Et laetentur omnes qui [berant.in te, &c.] 
Sicut przcedenti verfu impios in fe prefiden- 


Mna *! 99 tes à fuperbis fuis cogitadionibus cafuros,atque 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ignominià confufioneque opcriendos dixit : ita 
nunc € contrà pios in (clo Dco fperantes , om- 
ni gaudio , honore & beneditone replendos 

erit, & Dci domicilium futuros, Habitat c- 
nim in eis Deus tamquam in cemplo fando fuo, 
& plané tamquam in czlo , in quo (inceriffimo 
amore diligitur, & cultu puriilimo colitur & 
adoratur. Sancti enim & perfecti viri adhuc in 
terra degentes,rempublicam illam felicem con- 
fttuunt, & omnibus modis fufpiciendá, quam 
proprié fatis vocamus rcgnum czlorum ; quo- 
niam iam habet inchoata & incepta , quz illud 
czlorum regnum quod fpcramus , ga abío- 
luta atque perfcéta. 

13. Ut [ve bons voluntatis.] S Auguft. & 
Vulgata habet,bone voluntatis tue. Scd prono- 
men /4s,nec in Hobrziscít,nec in Grecis Etc in 
arp dm (vti notat Ianfenius) ea dictio qua fcu- 
um fignificat, non ponitur in regimine. Vnde 
poriüs vercendum erat, vr fiwto, bona voluuzate 
corona[H nos , vt m. uiaep MEET Dei volun- 
tatem , aut beneplacitum cius, ( id enim u 
ratón Hebraice, & 44a Gracé (ignificat) cile 
inftar curi, Quem fenfum vt etiam noftra lit- 
tera habeat , oratio tranfitiua intranfitiué accipi 
debet : hoc eft, fcwtum bone voluntatis , pto 
Ícuto quod eft bona Dei voluntas. S.Hicrony- 
mus legit,vr fcwro placabilitatis coronabis tum. 
Admonet nos ( inquit Lorinus ) miliciz noftrz 
hzc vox , in qua vira confiftit : & quód corona 
felicitatis legitimé certantibus tantüm decreta 
cít, & quid idum Deus prote&or cotdis fit, & 
coronator capitis. 

* Bonam igitur ipfam Dei erga nos voluntatem 
diuinitus appellat fcutum , quo non modó po- 
tentiffimé tn acerba fortuna tegimur, verüm et- 
iam,quafi omen fit vi&toriz,vincimus & trium- 
phamus: & proinde nos illo dicit coronari, non 


Dei velus- 
tai. (cutum 


nefivum. 


Propitia 
veluntet, 
Dei frutá 


perm 


aurco aut gemmeo diademate , fed infigni Dei. 


humanitate , quz fiduciam noítram inaurar, & 
palmis victricibus decorat. Vel nos ait fcuto 
coronari , hoc eft, velut ahenco vallo circum- 
cingi , & vndique muniri , vr. intelligamus 
ad flos , qui pià fiduciáà Deo fe commutcunt, 
nihil adueríi, nifi illo volente, penetrare poffe. 
Atque hac eft fententia Caietani locum hunc 
fic explicantis: Sumitwr inquit, bic corenare, pre 
circumdare , vt fimilitudo [cuti teflatwr. €t 
intendit quód. Deus fola voluntate [ua csrcum- 
dabat Dauidem , tamquam crrcumdaret eura 
Jfento defenfiuo .. Sugnificatmy. emm. f[cutum lon— 

um , quod circumdat fere totum. bomunems. 
Sicille. Scd quid fcutum ad coronam? quid 
fcuti horror ad coronz pulchritudinem? Scurum 
ahcneum eft, corona aurea; (cutum ad belli pul- 
uerem comparatur, corona ad victoriz ltitiam. 
Qui dat fcutü,bellum clamar,fudores & vàlne- 
ra innuit:qui coronam offer, victoriam, pacem, 
latitiam praedicat. Hoc eft in ntundi ftadio; at 


Deus omnia fimul largitur athletis fuis : or T 


dat fcutum , non finit dcfiderari coronam ; 
& de fcuto armat, & de corona condecorat , vt 
nihil defit , quod tibi non veniat in muncre di- 
uino. 


pai fe 


Pulchra eft D. Hieronymi ad hunc locum * 


paraphrafis , quz fic habet : e-fpud faculmm, Dew ns 


tum C vi 


«lmd eft (cutum,Alind corona: apud Deum ve- 
ré ipfe cit (cusum, spe eid C corona. Quafi [cu- 


num 


deris. 





*zcu 


IN 


pum protegit, quaft Deus coronat. Dicit sgutur: 
Protexi[li mos Domine feuto two,G* proteclso tua 
carona [uit : boc efl , corona noflra [cutum tuum 
fuit id. eft noflra villoria. Harc cít ergo Dei 
benignitas , vr imbelles ac trepidantes roboret, 
confirmeique , ac demum victores reddat, & 
pro vidoria coronet : hzc noftra imbcecilli- 
tas , vt nec refiere nec vincere. poffimus fine 
abundanti diuinz gratiz przfidio. Noltra igi- 
tur victoria eft ipfa Dei protedio. Sivicimus, 
Ícuto vicimus ; non tam egimus , quàm reftiri- 
mus; atrcftitimus, quia fcutum nos procexit, 
quia Deus pro nobis pugnans , & ictus excepit 
ac propulfauir, & hoftem perculit rn pro- 
ftrauit. S. Auguftinus primó bonam iftam Dci 
voluntatem deinde fcutum , ac denique coro- 
nam ordine ipfotextus agnofcit. Quia, inquir, 
vocatio , non meritorum nojlrorum , [cd beneuo- 
lentia C mifericordia Des eft , fubucit: Domine 
vt [cuto bone voluntatis, Bona enim volunta 
*Dei , precedit. bonam voluntatem noflram , vt 
peccatores vocet ad pamtentiam : od ipfa funt, 
arma quibus expugnatur Imimicut. Pro ,quàm 
Pasitentia. validum , impenetrabile atque inuictum nobis 
séis[cw- cit Ícutum ipla, quam rit agimus de noftris 
tm tff C (celeribus, poenitentia !. Hoc Ícuto muniri in 
SUM extrema vita periodo animam cfllantes, & in ex- 


IN PSALMVM VI 


d, Ele rA irure Pale 
$ óyd on. JaAc 7À. Aat. 
Q'diluo clu) p rrety warísuon 6 eestn- 
^ quit Aoc xaA&. E'redit 23 ómuegy 

Bi 2/8 Tf ifa wes af iedopai- 
3 Ov ajaxuA ira) , iic sl Seo 78 
iCJop.armyos aid) (Qe ,Pyd olo aesomyo- 
pore. Méymra, di Suyd'ra xg) xejowue 
& vd d ral aud , Jio yj ei rlo aí- 
Sta 7 FAryeat lui, Merz ous 2l) d). 
ala cneteluo dparriam , Gino red 93 
ae92 Dip] vli ineveíay , lapstüluia] ma 
eaxaMdv , dc umám xalegs Uyórsur y 
. éxelra mul Bi Y 4 uerclan Qappidiam, 


PSALMVM VI 


octaua. Pfalmus Dauid. . 


O£fauam , futurum flatum propbeticus fer- 0damus 


IC7 


eremo demum iudicio , hoftis rela propulíabi- p, A. 

mus, & immarcefcibilem coronam gloriz con- »gm A. 

fequemur. Scutum certé admirandum, robu- $1; p 4. 

ftum, pretiofum : non falignum, neque é minu- 4g var, 

tis aflulis compaginatum, vt olim; ac ne argen- 

teum quidem, d aureum , vt in Regum maxi- 

morum comitatu.Q'uo nomine appellem nefcio. 

Deícribit illud optimé Rex Dauid, in omni ge- 

nere militia & armorum experientiffimus,& di- 

uiné fapiens, qui diferté nuncupat £&4»a» , bo- 

ham hr ped Dci,fempiternz in nos charita- 

tis, & Numinis bencuolentiz infigne; vel fcu- 

tum bonz voluntatis , quo Deus amicos fuos 

coronat. Siue coronare fit, victores efficere, & 

triumpho gres ; gerebatur enim olim in 

triumpho Ícutum , & viétores ante víum coro- 

narum eo coronabantur. Vnde narum, ait Diuus 

Thomas, vt San&ti, quos frui beauiffimá vità 

credimus , pingantur cum fcuto rotundo in ca- 
ite(diadema vulgó nominant ) quód de hofti- 

bo adepti funt triumphum. Scu coronare fit, in 

periculis ad. munimentum veluti circumdare, 

atque vndique cingere; quod perfe&a cumula- 

teque protectionis argumentum eft, Siue vtrum- 

que debeat intelligi, quód idem Dcus fcurum fit 

& corona, protector cordis, vt dixi , & capitis 

coronator. 


. ARGVMENTVM. 


1. In finem, * in hymnis, pro 7 "rt^ 
nibus, 


^ . . DAumerue 
mo evocat. Cim enim «vita. pre[ens per. mbisium 


fiptem dies bebdomadia veuoluatur , me- Inset [e- 


rit illam que extra feptenarium [ecu- 
lum efl , oéfauam appellaut.. eMemimit 
autem 1m. boc Pfalmo mortis , €»: iudi- 
cij ; quamobrem etiam bunc titulum po- 
fuit... Poft duplex igitur illud flagitium, 
bas affert Deo preces , rogans evt [ane- 
tur 5 perinde ac (i medicamenta pani- 
tentie non. baberent amplius locum in 
illa evita, 


PARAPHRASIS. 


£A£yEne uu6 y unde 
E opy ms aud orte ue. 
Od o oaxa d p eynlda , did m 





pir ipyiic 780 man, 
H , , vu , 
y .E'Aénroy u$ xugA&, 0m ao36- 
yos etu. 


A'pubr Guaws moie, Su ymwaow Y Totam 
Qurí. Awías yap inovidUne , 9 deo- 
Tonvs I. 


£ TPIE uh Td 9uud và. 2.8 





^OMINE ne in furore tuo 
jf arguas me, neque in ira, 


za E 
4) C ^ 
LAM 


cal cla corripias me. 





m 
'-— — 


Non deprecatur reprehenfionem fed nc il- 
lam cum ira patiatur. 


;». Miferere mei Domine, quo- 


niam infirmus fum.. 


Huiufcemodi vox peccatoribus conuenit, pyrarew 


Nam infirmitate ducatum obtinente, pecca- ** feme 


(atc. 


O z tum 


108 


PARA- ftum vincit. Si enim ratio in nobis non fuerit 
PDRASTS infirmara, perturbationes nótumultuabütur. 


PATRVM4 . * 
Sana me Domine,quoniam tur^ 


bata funt offa mea.. 

Offa hoc loco ratiocinationes appellat : 
quoniam enim offa denfiorem habent natu- 
ram, ipfaQue corpus ferunt ; tropice ratioci- 
nationes, per quas animal dirigitur offa nün- 
cupauit. 

4. Et anima mea turbata eft 
valde, fed tu Domine víquequo? 

Horum , inquit , conturbatio turbauit & 
commouit mc. Quare precor,vt tua benigni- 
tatc potiar, vt per hanc conualefícam. 


Offa irepi- 
«P ratie- 
CHALIGIWI, 


f. Conuerterc Domine,* s 
animam meam , faluum me fac 
propter mifericordiam tuam.. 
Coriuerte, inquit, pro attende mihi,& ne 
auertas faciem tuam à me. Concinné autem 
appofuit , Propter mifericerdiam tuam. Non 
enim, inquit, mihi ipfi confido, neque mez 
iuftitiz tuum auxilium adfcribo ; fcd ob 
tuam mifericordiam deprecor , vt huius pa- 
trocinij compos fim. 
6. Quoniam non eft in morte, 
qui memor fit tui : in inferno au- 
tem quis confitebitur tibi? 
Pia — jdcircó precor vt imprzfentiatum cura- 
vitamnul. |. ; : 
li pas, tione fruar , quoniam noui eos , qui ab hac 
t^ l* vita decefferunt cum vlccribusnullam dcin- 
ccps medicinam confecuturos : cdm nullus 
amplius fit poenitentix locus. 
7. Laboraui in gemitu meo, 
lauabo per fingulas noctes le&um 
* 4t à mcum , * in lacrymis mcis ftra- 
Vailgatain " 
tum meum rigabo. 


* Addit 
Vulg. & 


Offenferü 
ejl faciem 
muri. 


prod Scio quidem me magna & grauia commi- 
tata : 
sbisnda, fife peccata :verumtamen continenter lacry- 


mor, & ea quz temerarié perpetrata funt, de- 
ploro. Quin & cubile meum iniquitate con- 
taminatum femper lacrymis abluo , tentans 
fi per hafce illud purgare queam.Et donec rc- 
miffioné confequar, hoc facere non definam. 

8. Turbatus cftà furore oculus 
meus: inueteraui inter omncs ini- 


micos meos. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


aín wnA, El 0 uà dOwhaes rà o Vp Ati 
xót, 8 quguac] Tài az Om. 
w , , LU , 
l'acaj us xveys , 9n Von, dw 
(& ós& us. 

O'gá évGr9u mi, Aoi uit óoud//ce 
ime) 50 Td 658 cwaguntogr 4 09. qu. 
Cw, x94 &urx Cip] v Cd j«& , rey mxa c rà 
Aca usc , di v vo (doy Huit), ic esc. 


' wyopioow. 


JF. Kaj5 jv ue eor, 
GQ02ege, wo] GU. XUe4$ $06 7roTEs 
H' métev, $n0] ye 2 yh Gras uut x4 
edes. diómp qd ciis quio losozr ias Ya^oíza, 
€-59xg^d la Jd suvTy 3 jacw diua, 
£ E'mícpsipoy ness, Bau ro 
Nvyli us , cd(o» us tiexe $ 
£Motg cu. 

E'grícpelóy, quam a$11 9 coe forte yi, C 
p arose pe-Inc 9. enesow7rós oov. dor. iut, 
A'gugdTaoc dV avesok3nna 70* Ívenay TE Nor, 
cu, OUdV 90 luawsdl , Quo, Sujjd , 64i «3 
ipavrS dixamewn , al oli imwy eo 
BofS em, aa. dg oy ct Éov TuU TIG Uc 
TóU0 TU iv. 

€. Om cix tay &» vu Saar 
o junuoydouy má , 69 0$ Tu On Tie 
eEouoA yn erad os ; 

Aud Ero 75i; 9wegr eia "XeroAgUgu, 621 
TE i269rt Qe coagd , red cidh mi 
seria 3 iov 2i HQ! Pauw , ud tyuar 
diOneo Alo Segmreias , dxém yep Ti 
pili oae Cy Vans. 

C. EXxoníaca à» Td ceayyud 
M9, Avct xe9' £xecluo vox 
vl) x^bsbu wa, 6n Ocinguci uu TO 
ceuuuvloo ua [BecEo. 

Ol/a jp utyd^g. mnuiNiaue , dX" 
Outoc d'ivex dl d'axpuco, yy v Ur iud Tr 
pnylpia. Sphual. dy Gi x, vai aarÜcsrtr 
Vmo Wo codogvouias wAirho dei duxpusw 
Vao/usco, Óxag Sa pa aw alu) d/À rut Tri 
es dp Gv. xdr qv2e& Ji 4 aqlawuc, d mau- 
eoyua] T& o 7roidlv, 

$. E (xeo;y9n 2v uui 0 0- 
S'aAuoc ua, Ero out 9 luo Gy rac 
Gi; iS esic jus. 


A'vmi 





IN PSALMVM VI 


Nuro uis 7» Oa» vHQ dygroiag TWE- 
eara) , dig vl) dyavdxmow 8 Juarbrw, 
OJdb j) éT» TxegrT wOv , X suede 
riedy * spasvus d 9). 2aNeru Tte, Qu- 
01,7)/ iles TX Greid v, Tac 20 ps dR- 
2, 4g] xg PA , xg) ies does» Em- 
pei, 

Ü, A'gosrls dz. ijea grawrés (3) 
ieya Copfpos rl adou.ian, 0n &ic* 
inurs xue,O" ? Quiic $ xNaw3-- 
us S. 

E HisQ xvgAO" 7 Oetker. 
wot» là axescdo lo ua avc» - 
s3e£aG. 

Moseln , Quov , YarreSul/ ertioas pi à 
mic olxeíag Lp) dx" óesrmie e parouias , Tat 
J* qud mAnupsAgunim xlopued Gym, Tig 
Srelas 92 Froxyor dUpd pelas , x2] mreng di 
ài» lu) niunt, ated iv dp d za ptAft. 
KS , uad ira, dt cvyrdur. 

i. Algae ha» Xo] 
x3ena) 70A TÉG o £y9e9í uo» , 
Darseo.epeino an, vor) xa uo ulem- 
ue cies dà (gus 

aj (g onu eid 6m , ju Pt pop iul 
id evesoqesrmi, vae di oiClag eig voy 
2a Cory Ta o aroulas, aloruint y) Sopu- 
Cu, x9) Tea fic af amnes rmi, Aiguos 23, 
x7] Qo6u Migiy so D éior xeuríeguor. 


IO9 
Ipfe oculus mentis mez turbatis cft pró- rAnA- 

pter indignationem Domini. Nihil enim ita ? dati 

mentem turbat atque praua conícientia. om- ; s vy. 

nibus autem;inquit, malis grauiora mihi funt Prasace»- 
tuenira 

inimicorum opprobria.Hac enim me confü- rurbar ^; 

munt & tabefaciunt , & intempeftiuam fe- ^» 


nedutem adducunt. 

9. Difcedite à me onines qui 
operamini iniquitatem : quobiam 
exaudiuit Dominus vocem fletus 
mei. 

1o. Exaudiuit Doininus depre- 
cationem meam : Dominus ora- 
tionern meam fufcepit. 

Non amplis inquit,conuitientur mihi illi Blandiria 
qui proprias iniquitates non vident, fed pec- Prem 
cata mea irrident. Etenim diuino faüote 4« 
potitus fum,& perfuafum mihi eft per ca quz 
precátus furi,quód conniüeat delicta, mihi- 

LO veniam concedat. 

i Erubefcant & contuiben- 
tur * omnes inimici mci : con- ,,;/4"^ 
uertantur, & erubefcant valdé vc- 
lociter. 

Cüm igitur hzc videatis, definite afferre 
mihi opprobria,veftrafque iniquitates in nte- 
moriam reuoeantes, pudore, rumultu & per- 
turbatione impleamini. Iuftum cft enim, & 1»f«m & 


tremm- 
terroris plenum diuinum iudicium. dum Dé 


iudicium. 


COMMENTARIV S. 





TY. YME MH TO eruo, ] O7 2» 
Qd: mulis codauréimay, a Nd 
suae op moryat ro dO denas ai- 
qd 38 xgiT£* & Tl) apud cíap "Earoacitraj, 
d^^d lu) p) ld, olor: Mi darurhonc us di- 
xl T5 Sunday, phim EO Unc. mit ni 
aano oie: rar exal c us maid &ooov, u di 
xacmolc * larejxdc, uh xoAgsmale* uh ut- 
fox 0l duopria Tli muugíar , doa qi 
2g S egrrría và d heguor Yogaor, OO 58 QUÀ 
3 Deyxor, dNAd. ? AO! Suus* uÓV 7 oras. 
d'élas , àXAd cl) uer" ópyiit, Ouubr dV gg) 
épylus dxsam , pudo as Seo mmis Vos aD - 
ew cvykersGdotuc 50 jua, 
y. EARHION ME.] A'puórGuam Tr; 
Bpapsnxóow à Quy, A'Quelas 5à YyspAin T 


E gENGS OMINE NE IN rvRonr.] Non cerdo 
» R recufat pati , fed vnà cum plagis pred 
clementiam implorat iudicis: Lr 
«d furer. 
non refugit caftigationem , fed iram. q. "E 

Ne exigas à me vindi&am peccatorum , nec 

delicta períequaris; paterné me corripias,non 

ritu iudicis ; medici more , non tortoris ; nc 

ad mctiaris vindictam peccato , fed benigni- 

tate iuftitiam tempera. Non enim fübterfu- 

git reprehenfionem , fed illam quz fit cum 

furore; neque correptionem , fed quz c(t 

cum ira. Porró furorem & iram audiens, 

nihil humani fufpiceris , fiquidem conde- 
(cenfionis hzc verba funt. 

3. MisERERE ME1. ]Conueniens peccato- Pweare-. 


fum t, 
ribusvox. Dum enim infirmitas przcedit smicer- 


O 35 rationi fuu 








Alem nr rli 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TAVM. 


4 Deo 
medicina 
ammabuu 
petenda. 


Inflanter 
Dei auxi- 
luum poffu- 
Jandum. 


Panitentía 


eU 


Santa 
fuerit Da- 
idis pacni- 
dt'tia. 


IIO 


rationis , tumultuantur paffiones. Vel hoc 
ait, q. d. Dignus quidem fum parná inexo- 
rabili : (ed quia necdum illam ferre poffum, 
rogo mihi przfentia mala relaxari. Vel infir- 
micatem innuit, quz ipfi ex macrore ac la- 
mentis orta et. Hac voce omnes egemus , 
tamet(i millena benefa&a numeremus. Er- 
enim etfi mifericordia fit , & benignitas pra- 
beatur, attamen dignum quzrit. Deinde 
Deum tamquam medicum accedens, & la- 
mentans , fanari expetit propter offium tur- 
bationem , fcilicet cogitationum, vel valida- 
rum anima potentiarum, quibus viriliter re- 
fiflere, ac fuftinere , & occurrere folet paffio- 
nibus. Q uare etiam fubiunxit, Et anima mea 
turbata efl.vald? , perturbationem illam fi- 
gnificans , quz ex peccato exiftir. Peccatoris 
enim omnia tempeftate adimplentur. 

4. Er tv DowiwE vsqvtQvo ? ] Illud, 
v[quequo , non indignantis eít , neque zgré 
ferentis, fed lamentantis, & auxilium vrgen- 
tis. q. d. Quóvfque tardando differs opem, 
& moraris, donec etiam cogitationes mez 
debiles effe&z funt? Illud autem , Conwerte- 
re , dictum eft ex cranflatione excandefcen- 
tium, & aucrfantium,& fe offendentes vide- 
re nolentium. Hoc enim maximo iuftis erat 
ftudio , vt fibi Deum facilem ac propitium 
haberent. Benignitatem,inquit, oltende, non 
quoniam cgo dignus fim,fed quia hzc te de- 
cet. Vbique autem ponit, Domizt,tamquam 
iuftum quid proferens. 

6. QvoNIAM NON EST IN MORTE.] 
Vide quot caufas proferat falutis: Quoniam 
infirmus (um, Quoniam conturbata funt offa 
me, Quoniam id à te peto, Quoniam non 
eff in morte qui memor fit tvi... Non 1dcó id 
dicens, quód przfenti tempore res noftra 
terminentur ; abíic. (Agnofcebat enim refur- 
rc&tionem.)Sed quia poft mortem paenitentia 
momentum non habet ; vti diues epulo de- 
clarauit. Velfic: Quoniá non eft qui memor 
fit tui in morte peccati. Ego autem cüm tui 
oblitus, in hanc inciderim, rogo vt faner pro- 
pter mifericordià tuam, ne abforbearà morte. 

7.LABORAVI IN GEMITY MEO.] 
Audiamus qualem Rex hic parnitentiam 
demonflrauerit.. Haud fimplici modo la. 
borauit , fed laborauit gemens : haud vul- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORYM 


Acyems, ewe] v0 auoW. » ET Quowe 
A'E.O 1A. ipa mapas daregurimu, 
4i d vi umm dusaat Qipen , a'Eud uoi 
Acw «luu, v]. maeóvre xaxa. » aite 
veu aiyirreta], alo "Paro a56 dOuuías, va) 
vj ddupud vyymogipho . Yavmc 7raísw; 
d'ióuiba vii Cavi, xd» uveía dup wamep- 
Suxdw, Ka] 50 sd) ei 1Móe Ee1, xa) qu. 
AarSewmia aeapéeray, dd c» diaw 
Eme. Eh damp iagd «ecotpyóps- 
roc su! Sd , €. Xerd ves Ov, iaow cens. 
76i dfi vl) Tij 6g dv (eegylui Tro SY) 2c. 
gp à pd. mi duni veoumd y duselpeuv, 
dY div aid eet, no) xa pnpér, £j T: za- 
Svow ainGalyew eO. db xg] Voríoame 
Ka] 5 "yf uu Keedofn aq6d eg, Tuea lu) 
énelilo Meum , 3 dx li; duaprías. Ylafra 
99 zÀwegÜra| yeucalvoc v8. dinaprórs Qo. 
J'Katrzr xrriE sax norgj] 
TÀ, lax mire, dx "Sarodyastisvrét 62v , udi 
duotegiyor Qo , «9. Gd'uvesdys , xg) E9- 
(yuworr Oe» «là Bolle .. olov * lac aor 
xeorit us Vonvemen gg) ead uve, dc Ifa. 
dwicaj uu Yd» qz, quc ^oycusc, To di, 
Ediepelor, éx ws oqoeze epist 79. ópyito- 
Mim, x9) Veorpttotiber, 6 13 Buoploe 
vic ii auxóras ópdv. Tro )0 pa Augu. (oic di. 
xaíoi, Là abiarsd acer , Tà xg mod ofuy, Xy 
eU, 67) uic Y wor, iA ee má om, 


uo», sx. Eredidtie by , 42X ireds 


evi TEro «vegan. Xuvtyde dà (9 ves vi- 
Snow dari m À maie ames aX bu Ov. 

€, Ori OTK EZTIN EN TO eanara.] 
O'ez , avósuc ví/9now alrias cumejac, 0n 
d wc , n Kaegofn i óc d pau : £n cg 
cà aivd , Un wx fcw Co qu! Surd ro 0 prig- 
ray cw. & T&(o Mou, Un pi 0A T maehiGe 
TÀ nutrieg, dora. (cldt 93 160 driísuom.) 
aA jn a Sryaloy 9 pe(gvoia. xeuedy six 
ba , ocidfauen ó z0un(Q. himc ind 
urnugrótoy au & Suyava Tu! ce duapriag 
y €). E'ya diEhnArBei cu &r airo va- 
Triow,duotrl ja sva irover T8 Uta ca 
ces p xa Goo Uia) aoo T8 Suvdi ru, 

Ü. Ekon!iAzA EN Tà XTENATMO 
Mor. ] A'geoidp oiav à BaaAcOc parois 
imdei£ar. Oz. dale Éggpdp , dAN Gno- 
ríacs cud dy" dzMadlc iduxpoatr, dA- 
2a 7? uisluo éosct, X, ol insislus vuxia. vy 


gari ratione lacrymatus fuit , fed Ie&um fuum lauit, idáue per fingulas noctes: neque 


.» 0*8 
LE 


IN PSALMVM VI, III 


9 19 7rap yv ouo7r 6i , dd. wg) Emory dA- 
AMT24 7E70 y «»e)c T0 pioAov dYz 7raone iic 
Qsic, Ka] y oi gro?^0) avecetnc role d) wai 
ev, 38 Gr eneiv B» eIEoupAoytawoc , E'xa- 
uóv, quay, cuaQay . O dt eua ub almn- 
cic Gn aoyendv, & 0i m d(vyema Zin- 
qtio , euvayaiptod 7ra/c xg) 109. ai- 
| dur. 

Á. ETAPAXOH AIO OTMOT O O6- 
eAAMOZ. ] Tezmeg^üa, Quoi vv ót3uA- 
gi» , à. dfZgrormór 86 ^luyiic Aur - mí 
Svug , TE fai , Or eg ap loo MA: Kvejs 
Mà qul Sud aov, Ersegof lui &y, Quay, voy 
Ei oic due prave Suuiy épvoteac, E'va- 
94v(B 39 hÀ «là gines Cncd , 
q^ dx dríMym(Qe , we oi moo. Kaj 
bruuud S lo , wgxomaDela, Gud uc &uau- 
sov roAu y eorioic. 3 dyr] oU , Wyenau ego 
9j ioBesir, wa) zremaMaiapa), yeonioc órei- 
di irme p. onpaisty dfg sérur ala) mro- 
Avxednoy xdxacw. eluome, dV c» K2o£- 
Salam dyagiusi uc gc oW durd xgxo- 
smaÜeiac. 

Ü, AnoxTHTE Am' EMOT. A N- 
TEz.] O9 wuxeg xg) évm eres ageraó 
óde 0. QU Ay ng] JfaxesieSe Tj) moe 
vuuucías, Ovrog 20 TiC UTuYOlae  Xp- 
7i , X7 duxpíay vo. 19d Qv. À ixuralc 
Tím , dy1) 3E , doc eigen (iz Eon Galruuw 
ioBegis Seréerre , elamov lu , 8n evesct- 
dial, , 6 4/2? daprias dzrucaeic. 

iy, AIZXINOZIHZAN.] TéG 
dU», À arii, at ieluo 0 yd co Diei 
vmi alowuwÜlua, , xg) ei Turic a mA- 
Sei. OÍ 22 xaxdt Piyornc, €i eic v dmri- 
eu daiSow), crcorsa, TrakTtc TC "or- 
&íac. SiíA] 38 awGvc iQ ok taezr- 
Cv alguno, , x9) taeybrrac iavmóc 
paxézy «86 fames xaxiag fona dy 
Qaj, dA ajaxau da vesc li) sacri 
aperl) ,. EmazdUd 4 d& yj i Tu ^ov 3&0 
*Juext, oc eveje dga Sw) viros iadudpor . 


preteritum dumtaxat tempus fpectat, verüm co v- 
etiam in futurum fe per coram vitam id fa- deg 
&urum fpondet. Atque tempus quod alij 14v, 
dcftinant quieti , hoc ipfe impendit confef- 

fioni. Laberaus, inquit, gemens. Eltautem Gia 
gemitus quidam fenfus dolorum; fi verà do- e 
leres intenfi fuerint , omnino etiam fenfum 
auferent. 

$. TvRBATVS EST A FVRORE OCVLVS.] 
Turbatum fuiffe dicit oculum : intelligendi 
vim animi intelligens. à quali furore? nem- 
pe Dei. de quo fub initium dixit : Domine 
ne in furore tuo. Vtique turbatus fum , in- 
quit , dum erga peccatores furorem confi-. 
derabam., Deficiebat enim animo delidium 
fuum cogitans , fed non abfque dolore , vc 
multi. ££ imsererasi, diuturnis afflidioni- 
bus me tradens. Vel idem eft q. d. Infirma- 
tus fum ab inimicis meis, & inueteraui, dum 
me tanto tempore onerant opprobriis; per 
hzc deíignans diuturnam fuam affli&ionem. 

Meritó autem multas fuas affliciones in be- 
nefa&is cenfet. 

9. DiscEDITE A ME OMNES. ] Haud 
parua quoque ad virtutem via eft, fugere ac via virme-- 
repellere confortium. malorum * Hic enim. rre 
fructus eft poenitentiz , ac lucrum lacryma- 
rum. Veletiam eft hzc loquendi formula 
per omiffionem. q. d. Da vt dicam inful- 
tantibus mihi inimicis meis , Difcedize : iam 
exauditus fum, quoniam admiffus fum , qui 
ob peccatum fueram repulfus. 

11. EnvaEscaNT.] Hac eft oratio, non 
imprecatio , quoniam plurimtim prodeft fic 
erubefcere ac retrocedere. Qui enim male !» mal 
currunt , fí retrorfum eant, deáiftent om- ien d. 
ninoab iniquitate. Vuk autem illos facino- 
ra fua erubefcere , & femetipfos cohibendo 
non ampliüs proficere in priftina prauitate; 
fcd ad virtutem contendere , quam deferue- 
rant. Vrget autem vt illud fiat quàm citiffi.- 
mé, quoniam id ipfis ad bonum conducer. 


CATENA PATRVM. 


B nEP THr OrAOnHz.] Erzr- 
nah Mss Plor. O5dtn dac OP 78 
BS SE. cu riieot, Ton xvetaxiawrh- 
&XO», cr d marne d uampainey sala poor 
$)) ms dog , Y ovuGouud c X. diray 






1 KO OCTAVA.] Evssnir. 
Od&aua eft refürre&tionis Salua- o4wa 
toris;dies Dominica,falutaris,in rain 
qua peccatorum omnium purgationem fic- ferio. 
ri credimus: in qua quidem fymbolicé omnis 
infans 


MMEEESCIo-- -cCumeurebjpespe- Lem 


Pera 





| 
| 
| 


bATr- 


NA PA- 


TYRYM. 


Eircum- 


eifio cer- 


dut melio 


quàm «ar- 
ni. 


Icr.4 » 
Icr.5,16. 


Suis corde 


eircuimi- 


1. Gor.7, 
j4- 


Olaus 


Mali, 

hen rr 
tem in 
ditate 

Dri. 

Ephef. 5, 


IIZ EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


infans circumcidebatur; ac fecundüm vc- 
ritatem, omnis anima in Dco nata, per rege- 
nerationem expiatur. Tantó autem hzc fc- 
prima antecellit , quód in illa lex de tabba- 


to abrogetur , fi ad ipfam infantis octaua re-- 


digatur. Circumciditur enim homo in fab- 
bato. 

DipvMr, Cüm diuiniorem hic Pfalmus 
intelligentiam habeat, i» hymni continetur. 
Canitur autem i» fime» , có quód perfe&tif- 
fimz fint ille , quz de o&aua funt contem- 
plationes. Qui fpiritalem obtinet circumci- 
fionem, Deo circumciditur : qui carnalem, 
nonitem. idcircó Propheta dicit: Circumci- 
dimini Deo veffro , C non circumcidite (ar- 
nem prepsti veflri. Ex iterüm: Omne: Gen- 
tes. incircumcifa funt carne : domus autem 
Ifrael incircumcifi funt corde fuo. Quem- 
admodum igitur is qui fenfibiliter circumci- 
ditur , tollit partem aliquam membri gene- 
rationi fubferuientis : fic qui omnem ami- 
cam generationi cogitationem eiicit , corde 
circumciditur. Quemadmodum qui veré cz- 
libes funt , cogitant ea quz Domini funt, vt 
ei placeant. In odaua porró die iftiufmodi 
circumcifio perfieitur.. Oportet enim vt qui 
mundum fex diebus abfolutá tranffcenderit, 
in feptimo die,fan&o vtique & deliciofo fab- 
bato,conquiefcar.Et quoniam non fufficit ad 
perfe&am beatitudinem , renuntiare iis quz: 
mundialiter geruntur , oportet infuper fuper- 
mundialem accipere conditionem, quz octa- 
ua eft: quam qui experiri defiderat , non dili- 
gat mundum, neque quz in eo funt, Quàd 
autem ad hoc lex intentionem dirigat , cla- 
rum fit ex co, quód interitum comminetur 
infanti qui oQtauo die non fuerit circumci- 
fus; nen autem parentibus, aut aliis pueri 
educatoribus. Non enim confentaneum eft 
comminari mortem illi , qui przceptum fer- 
uare nequeat. 

AsreR11. Cüm ex przcedenti Pfalmo in- 
tellexiffet de heredibus, quód lztabuntur; de 
exheredatis veró audiuiffet, Ao» babirabiz 
iuxta te malignus; &: quód virum fangui- 
num & dolofum abominetur Dominus: 
ipfe verà' Vriam dolo fuftulerit , & quód 
omnis fornicator & impurus non habeat he- 
reditatem in regno Dei : ne & ipfe exheres 
fieret, hunc Pfalmum canens, pro octaua. 


aiutstpnto pio xm dmi dPnSie a. 
Suipwa, Ài! dyayiriovoc 7408 £o fug] 
va fjoragDpn. — qoso0 Gv DV xpeím vuv iw. 
73 45e (Gd ópre , de Co avTi 2io) ol) 
&b) 08 cu CC rua vo ugSwolan, & naTuDuGo! 
xar apro 5 TE Bpepus 0d 6n, Tiguri?) 
29 alÜegrmoc &» auG Gao, 

Ai5YMOrY, Genriegs JU rina 6 
Ja? uós, aen , o Doi asbikoeras, cis 
Ji v «iA ddtra su mss cla, 
Tu eKEJ thc 6d One Sweplhup(n. Tu orysl. 
uamxla) dà mc Vae aiberouli , 9vd m. 
&ipyeray là di oupuxhó d. mrafmce 
Ab Qvow 0 cest Tm Yerum vof 
S518 Ou, x, uh aiino vh cápra 
«& dxesGyeiag (a. Kaj 7ra/uv* Dlad- 
vu TU (Üm dig birpomm cupxi * ó di cl. 
x(Ó» YoephA dgbirunG: xapdias Qui, 
£Y'artp oir 0 aidhwralc edpersprbudy e 
abuupH m QU vzmptrort O)» ficer u- 
Aou Wat ó 7raíTa QiAo «juod 2opupibr 
exGaA dv, dEripria Tl) sgpdiar, dc oi 
neíuc d'hagpi , utexpyayri, Ti. GU. xv- 
&iu, Y wm! dpicwcw. Ev )dón 9 
Wudpa 9 TolaUm xg(opSoU Ta, Getrous. Ad 
99 "pCdra mi» 6a VE Huáeguc fiplyfpor 
xécuugr , aij Bip -ouaa) , don dowd 
sd euG6aTo dio Q Puptpo, Kaj inel ux 
djxéi evejc TWias uguetsti omma To TH. 
xoc js C. "vou etd Vice, d £i eres Ad- 
Bé vl Xmipuéc ior "Gap Tuvrlo x2- 
sucw, sour 5jÓihe* 6 Tu/TW aveeg- 
Oda, sod , vx doazrtod sor xóc upr, d- 
di qu Cr vf. On d aveic atalu b 
vé Bo ali Yong od mei , dior Gc 38 (- 
gem drew alloAoSrpsUzeaie, wai mU. 1 
«jj 054ón abi pnS rr Go Tpápa araud n * 
d») uà xpi dV. sprían , à SI Dac d 
apad ios dyatpéQormer, Ov 2B dxóNaSw d- 
Trid S dyasur vu! p mpeis d'una ya 
alu e» GAlu. : 

AzTrrior,. Malas éw 9 ces. 
T4 "a^a «ipi Tp xAresüuer , o d- 
Qesrüncorra, , efoj d Tj) Yamxonegiópav 
euiouc * OU qaeonoiod coi Tome? xg) on 
aldea aiuduy yg) 9o OUwoserat xo - 
&xO», àvric dU Jw sir OXglas dyéiw,, 
xd) n. srác apro; 8 dxa Supr sx *d 
xAwegrouías Gp 78 ()amiMía Ti Ow, ra i3) 
Vawnepéón Qu Pinar Ti ep e 03d0rc, 


ral 


IN PSALMVM VL 


gj 77 vxegyajacaatuc "dou muptxá. 
e , Ureid usryeia yy qivoc qd wAvegrouiae 
Gn auct, 


J 
f. Kxrig MB Ta exwn. ] Xrerzo-, 


xroMor. O'me dicm; Suy wg] ópyluà 
V2 fu, undir ad Üesi wor roii Un. 0v- 
xa(zoncwo ydp E21 vd pnug(n.— Ka] 99 79 
Séior dordávzus awrwy dzri?oaxra, Tid 7a.- 
Sd», dfaNeyera dà dre dew ala dada, 
m$ T mayutkesy dfavolos, trei x9) TjaEic o. 
BajGkesis duh ott, vfi Gmeltav aa qii 
32dlon. 

QrirzsNorz, Ouuót 601 0puà $3. 
Ouuias Ywiegu. "luyit xav dEoyló dui- 
viz, AA ev. € o ol mes Ó Supe Oy, 
xg| óp)) vayím apuidéUei , vo df al) 
acftreiiy jugo. d'louag v8 Sou, 05, 01 dXX 
yy luda] ng) 7raidso 9 la) Sueg7reias d 
mxoÜrev «vesuopUgne TOY «pOvor, 

AzrT£zPlOr. Ka vds qd m» 
MéXa010 ply y Heros ry yon wg) rau 
dear eprra] 50 &» 196* Maxagi(Qv ai- 
Sesmot i Wee wei» Edi $e ofc* 
& jc dmmw sg) o9* Maxaex Oo aiSen- 
Toc Oy aj 7rauddUgwo xUgut.  ATAW omo 
Deyyoy Qoo , Qrair , dod iv 1 Sv. 
S , Vd al) araid eias , dA ld uo! üp- 
. iit. Taüra 99 «bid TEC MÀ jars TOY 
muera [ov paaroksur(ae , uv ux azi(e 
4d Cx utrzroia2e iuavTcy miuesiuop Qr. 
A'£ioi dé moresxd , do uà. disait 
auudstÜiyar Mà 59 pip], Quo), r1 d jtpría 
A? muaejas , d»à quA Üesoría o d laor 


, 


XlQacoy, 
AravrMoT, Al ww di nc Fa auj- 


dela AaGdr MÀ: Opylu) xveín xzzoíote 
dn. RaZymo iur ec 5 d'npgitiod mlu di- 
xhu go , € ied T xe gu , x, cea 
£i us eic 09 Qdc.. Ol t 93. ec onSeíos 
dem » xekow , x3) vui va T) 7r 
egt, Ad TE Lev Opi EAgy yu , 0 fa 
Mou diduexaMas ductav , 2lu' uera. 
uos Cyuy tuoi , Cue ul grarri To 
kctawr Evorr(G)o. Ute dà (GO d/g. Aioov 
au) Vla2A (Be 6o x mar Dey youlpat y 
tuo TÀ Qu), QapiesU ra], 9 )0 d/a Qu 
aad ía Quitesci, ow Yerdeiztec Téómo 
gacod on, ux duapruAd uoroy , dA x; di- 
xalas , quricorr(Óe 78 Sv Tu xpvilld 29 
dycapruAdy (di yrs Q ggxian euin (Qe 
.Toxvi I 


I13 

& mortuorum refürre&ione orabat: fiqui- cAra- 
dem adulterium & homicidium ab heredi- "^ P^* 
tate deiiciunr. SS 

2. DoMINE NE IN rvRonE.] Cunvso- 
sroMi. Quando furorem & iram audis in Fere & 
Deo, nihil humani opineris: condefcenfionis — 
enim iíta verba funt. Nam diuinum Numen 
ab omnibas iltiufmodi paffionibus liberum 
eft. Sic autem dicitur ad captum intelligendi 
rudiorum ; quandoquidem etiam nos cüm 
barbaros alloquimur,ipforuti linguá vtimurf.. 

OR IGE Nt 5. Furor eft impetus concu^ 

pifcentiz animi manfueti per exceffum vin- 
didz. Ait igitur: Etfi acerbius furor arguat, 
& ira citiüs córripiat; ego tamen propter in- 
firmitatem meam deprecor mifericordiam 
tuam,vt alio quopiam remedio arguar & cor- 
ripiar, quod tantam non adferat moleftiam. 

AsTERIL Sed quomodo beatitudinem: Parerza 
non recufas , qui correctionem & diíciplinam iiri 
detredas ?. Nam in libro Iob fcriptum eft: srrfsrien- 
Beatus homo quem corripuit Dominus in ter- lob g,7. 
r4. de quo tu alibi: Beatus boma quem tu P5, 2. 
erudieris Domine, Atqui non argutionem , ra iudice 
inquit , fubrerfugio , fed illam qua cum fu- 22^ 
rore fit; neque correptionem recufo , fed il- 
lam quz cum ira fi. Nam hzc cos manent 
qui in pra'fenti vita non réfipifcunt: quz ego 
non mercor,cüm memetipfum per poeniten« 
tiam caftigem. Rogat autem vt paterné , & 
non iuridicé corripiatur: Nonenim, inquit, 
peccato fupplicium admetiaris , fed iuftitiam 
clementiá moderare, 

Dipvvi, Cüm quis fenfum ex difciplina 
recipit, dicit: Iram Domini fuflinebh , quid Mich.,s. 
pecauui ei, donec caufam meam iudicet, c f 
ciat iudicium meum, d» educat me in lucem. 

Nouit enim quód auxilij ferédi gratia ita iu- 

dicet, ac talem finem habeat. Ceterüm cor- p,5,; 
feptio, qu& per fermonem doctrinz efficitur, su fnnt 
melior eft reprehenfione quz cum ira fit; 
quoniam illa fpontaneam poenitentiam parit, 

hzc veró nori omnino voluntaria eft. De illa 

autem quz per fermonem abfoluitur,& Pau- 

lus ait : Omzia que arguuntur, à lumine ma- gyket.;, 
pifefl'antur. Nam reprehenfio quz per lu- '? 
men fit , manifeflatio cft pet modum de- 
monftrationis, non peccaroribus tantüm, fed 

etiam iuítis exhibita, dum Deus peccatorum, 

(qui ob ignorantiam & malitiam tencbrz 
P vocantur J 


ir4 
€AT*- vocantur) illuminat occulta, & confilia cor- 
sie frin dium iuftorum manifeftat. Verumtamen etfi 
Jta pw malignos furor & correptio perftringat, ta- 
wbisssm men id fit obbonum finem , cüm ob mali- 
j"". tiim & impietatem puniri mereantur. Per 

hzc igitur vüiliter probatus, Bezedicam , in- 
13.21. Quit, £16; Domine quoniam iratus es mibi in 
PBl15,8. falutem. «/duertif!i faciem tuam,Cy mifertus 


es mei. Quin & ipfe Deus oftendit occultam 

in ira fua bonitatem, dicens: | ando ira fu- 

roris mei venerit , rur(us fanabo. Ecfi cnim 

rcucletur ira Dei de cxlo , hoc tamen fit fu- 

per omnem impietatem & iniuftitiam homi- 

num, cüm hasabolendi vim habeat, Quod 

autem ira in Deo non fit paífio , declarat 

E£xo0157. Moyfes , dicens : CAMififli iram tuam, c de- 

suorauit cos ficut flipulam. Nam ira quz paf- 

. fio, feu affedtio eft, non mittitur , cüm fit ira- 

fcibilis animz facultas. Hic autem iram vo- 

cat miferiarum feu laborum in peccatores 
inductionem, 

y. MiseRERE MEI DowiNz.] Cunvso- 
sroMt. Omnes hac voce deprecamur, tamet- 
fi millies millena re&é gefferimus, Verum- 
tamen non omncs digni funt mifericordià. 

Mifericer. Nam licet mifericordia fic, dignum tamen 


a le 
q«m w. €Xigit , iuxra quod ait : UMiferebor cui mife- 


Miri. 
mH reor, mifericordiam preftabo eui mifereeor. 
Qui enim egit digna miferatione, dicet : Mi- 
ferere mei.Q ui autem fe ipfum negligens hac 
venia indignum fe prabuit, in vanum dixerit 
Miferere mei. Si enim fuper omnes veniret 
sigan mifcricordia, nemo profe&ó puniretur. Sed 
dia it cum 
idw. — velfic habetaliquid de iudicioquód dignum 


quzrat. ldcircó cüm peccamus , attenda- 
mus fi digni fimus mifericordià; num feceri- 
mus aliquid , vnde mifericordiam confequa- 
mur; num refipuerimus , num paenitentiam 
egerimus: fiquidem poenitentem faluari , eft 
faluari ex mifericordia. Hoc modo igitur & 
hic faluari rogat per locrymas,& lamenta. L4- 
uabo enim;inquit, per fingulas noifes leitum 
meum . Verumtamen non ftatim hzc dicit; 
fed priis ad nature fragilitatem refugit , di- 
cens : Miferere mei , quoniam. infirmus (um. 
Vcrüm hoc non fufficit. Nam fi hoc füfficc- 
ret, omnes faluarentur. Fortaffis veró non 
hoc intelligit ; fed in&rmitatem , quz in ipfo 
nata erat ex tentationibus; non paruum et- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


trout y. tar ) v QastecóvGc 3c feo dt du 
kepd iav vj) d negitr, T1Ald € gg) moveo; 
à Suuic dA xg] » mid eía , 4^9 Vii n4 
Qevea guaivmwovG irrxe guine kg dct. 

Gelas, Toryaesug 0 *rciegi3 ek, dd mime 

aene, E'vAonfie mt xvj ( Quow ) 

ógyine ups €i cwmejar ,. dricptlag v3 

eveistnór cu, C dotazac us, Ka) avr d 
Qaneoi ala) Vx uj bo 6 Soc Ep 3 dp 

98 durd. doaS onm, 2a, Üray ópyà Go 

Qui ugu "yomrag, 7r aur oou, 6 93 

Waaosafera, ópyà $6 dor Wegrü* dw 

Un acu; driGoas x9) diiviar aj Sez. 

muy , aparici quy U7rapyeeu, O'ndi 

pii 7rà-3 (Q9 Ei ui 9 py d'wAo? 2gay 
6 Movci *. A'riceas ali ipod aw , v) 

xaTiQaPflu üuTwe wel xgAa plu, 9» óp)l 

28 v» "rd. y» ux "ave Pray Suy) d V- 

vage dou "uy. vl) di vj Trüvoy irn. 
gu» lu) qui dugpmaPoi, ópyl) &y TWru 

€xciv, 

y. EA$HXON ME Erriz]Xer 
zxozTroMor. Taum, 7Ta/« dida 
dic Quyic , xdv p«uejdóuc Gud MEA Xa 
TepSuxóT., AUAM w rad Ti DEton T8 SG 
Qai, €i 39 xg| 1A4c 623 , o. dZioy Emnin- 
76i, xal zip quy E efe Ur a) (d , qa) 
oixreiphiams Oy ay oixTeteo, O 40p 20 dgia T 
bAtnÜsra roue , ipei Enos» jut. Odi 
CnGaAy tauToy 78 TXUTIK TU XÉI Tí ovy- 
runt, udaluo ipéit;, Aimsór us, € jo p 
dna ps9 Vo Tpoacoay , dd els al 
duc) n, A00 Q Uus "la md xeíor, 
$n vw» dZur Kmméi. db ow daga 
pXpsymuo7 d uBp ei dEioi Dac ioa 6i bo 
cewidV m &sw Dan9sya,*. ei aciem , 6 
iprwohan,Ap" wa) 3 riv ut aroncms (a cu 
Siva, ce uc 2i ow ya]. OU met 9027 
x2] GEB dUr dU Ow aoi culiray Xaro T]. da- 
xpUtw xd) 9pm, Ado dp, Qna , x23 
Gus lo véxím al) xAMhlw Meu. A'AW. gx 
dU loc àyrd MÀ , aX ereimep Vo T 
dobpudtoy 73 Quoc wavapéL A »dyun* E'x 
2&nzós ui , ri dotis epa, ATA ix apxl 
TE, €i 52 T8 o Vpud, 7rd nt al iaoiOnrur, 
To 2a 91 4 780 28A , d o9 vla) dio yeiar, 
3 cu T 7reienaui] Vyyroylyiluo iura. 9 ui. 
xcós Q T8O d ixalopua cic T) TU yi intr) 
Qarllesrm ias «ves Ga2Abudp(O. O' 9ou£ 


iam hunc titulá proferens ad mifericordiam & clementiam,obtinendam. Q uod vtique 





IN PSALMVM VL | 11$. 


19) ve sito» lei ro Aguas * O'n égal, 
e, origi TOiG isflesi Me oi9$ 20 671 x S Aid 
per dUyacjsías smoudpn , latam Tov Sy 
mici, Taírlu oup ius) doxei € &xaU- 
Qu airirmeor, 

Erzrs]OY. Eyed» "rücu da/pTía cle 
dueías cunas], cEeswriéanc 4 Moyse, v) 
ph dusatApu, ain Aem 78 T8 7rdDos 
imujac dod , sns xydew 6 vZpymxoc, dd. 
stay Gard. xomotpéá , 06d eo vupaMioc 
cuui oc xeraqdlyuy Üxi vor cunfieg, 
xg) iavegr Ty 7i 96 uóv,. Mov Ov 59 cei, 
"c Aojudi, "lus và veguMa(m OON Ti 
Sueacr een, 

Hrzrxior, AdWexi viva d'€i Tejmoy 


"mesosboadt, mac dé Tu 68867, £T» 


tre otRACe C T T^t. 

1324! ME KYPIE, OTI ETAPAXOH TA 
OxTA MOr,] Xexxozroxor. Ovx eizv, 
a'tz ui, id t tvd (Ov uci, 00 lacaj ut, C 
vU ejTtea dEioi TegU poma doandire 
O'c2 di Geli Su MÀ «lui od d'reau* 
vueg5li) di ali aar , 1 wóAgow , «là 
noelay. Trio Qao rmógu Tregyls M- 
yh dusit , clu éx tiic d aptias wopdpilu, 
Tm jà uz/ugm wg 6» fon Svulau; dctA- 
**'as eujiGalren eii *. 8o xa) C» Oud, 
YXj0rcuutoegk. Tui 59 TaUz Tues Td 
x2) lox, Q ied, ng] 9 notat Vfacpitor- 
7a , 8Àt 62 Su? ug x?! sum ÉA ere. T8 
3? Av pusU dfa'ecasttr(G» mate cvy- 
aytirat. 140 d$ eunCalv] axoz. 7T Tutitear 
pil. páar, A'v 3 pà dya^lne «lu qDéga, dx 
aiperaj . ab pi Tic dUusptuc les coug- 
don , 6 uà malme Cut clu) adpxa, dy 
pà xoenrorriA ve olv Tóy Ayo , 8x ai- 
perat vie Son Spias Y QAGD,. A'px6 iv maU- 
qu, Qnzí TK , «0po6 70 d/aquy €i lw Q5. 
ga Tic duapriac ; €x apxci. dd dé C 
(xen cescnÜiiai, adesadLoy dt d avoit, d- 
yiay auusgiac , metiar cUpptrem , d iain 
Muri , dyoNas dyayuoiat, teo Tj) day 
d z2yst 38 wi sov QoCot, 7 pio sar xoi 
cv ,? inuyyuas y]. doatdv. dg vimay 
ravi) Duyaze| yalwvdcu, ? huosacuy 
Embculos , E gicu ? xvugivoudplo Sa 
Aeresas. , 

Hzrxtor. Traedofu 2$ plu T3 (aurd 
icd , vai, tj] nesain vl Nuyfs. C isa 
py x igue xaT *A 3 6r mrójugn S6 gas 

Tonvs I. 


' 


etiam in progreffu infinuauit, dicens: 94o- euis 
niam») imueteraus tniecy onines inmaomicos oieos. IAVM. 
fcicbat enim etiam afflidionem cum gratia- 

rum actione fufceptam Deum reddere pro- 
pitium. Hanc igitur infirmitatem hic etiam 
infinuare mihi videtur. . 

Evsepi:1. Quoniam peccatum omne ex ome pa- 
zgritudine oritur , dum anima eneruatur, & 2275, 
paffionis infültii occurrere minime poteft: e 
idcircó poftquam peccauit, imbecillitatem - 
propriam accufar,prudenter & fenfaté ad Sal. 
uatorem , & medicum Dei Filium confu- 
giens. Hic enim folus animz rationalis vul- arbre 
nera curare poteft. medii. 

Hrsxcun. Docet quomodo orare , & 
quà ratione fe humiliare , & Dei mifericor« 
diam implorare oporteat. 

IszpEM. SANA ME DoMINE, QYONIAM 
CONIVRBATA SVNT O$SA MEA.] Cunxso- 
srour. Non dixit,Remitte mihi;neque Con- 
dona mihi; fed $44 sme, & priora petit vul- 
nera aboleri. Offa autem hic vocat omne ro- Off. vebe 
bur; perturbationem veró plagam , punitio- 2036 
nem, poenam. Nonnulli aiunt ipfum hic in- 
telligere perturbationem, qua exiflit ex pec- Permrba- 
cato. Hoc autem maximé in concupifcentiis 7; rci 
impudicis euenire folet : vti etiam in furore, 

& in aduerfitaibus.. Harc enim omnia pet- 
turbant tzm animam, quàm offa , vt quando 
pupilla inuertuntur,oculi quoque haud redé 
vident. Cüm ratio autem perturbaturjomnia 
confunduntur: hoc autem accidit per no- 
ftram focordiam. Nam fi flammam non ac- 


cenderis, non attollitur. Si formofos oculos 


non temeré circumegeris , fi carncm deliciis 
non impinguaueris, fi rationem vino non fo- 
piueris, concupifcentiz flamma non exurget. 
Hazccine igitur , dicat aliquis, fufficiunt ad 
peccati lammam euitandam ? Minimé gen- 
uum: fed & alia adiicienda funt , vt preces ?r«fidia 
affidux, Scnctorutn familiaritates , ieiunium canon. 
moderatum, viuendi r:tio frugalis, occupatio- 
nes neceffariz, & prz reliquis omnibus timor 
Dei, futurum iudicium, promiffio bonorum. 
Hiícc omnibus, rabiofam concupifcentiam 
frznare , nec non procellofum mare fedare 
poteris, 

Hrsvcurt,| Offa porró, znimamqQuc prz- 
percà fuam, perturbara fuiffe dicit. Der offa Ofa fri 
veró, iuxta fpiritalem intelligentiam virtutes ee. vir- 

Pa animi '^** 


ul cnt 


—————— fm 


*YATE- 
NA PAÀ- 
TRYM 


Deut: cor 
non ftam 
axandiaco. 


1. Cor. 6,1 


16,65, 15. 


erare , fs 
mos ipjes 

non iunt 
msi. 


Prafens 
vita «fi 
tempus cu- 
TAM. 


116 


animi rationis compotes intelligit, quz & ip- 
fum ad intelle&ualem foliditatem euchunr. 
Vt funt continentia, prudentia, & que fecun- 
düm Deum cít fortitudo, temperantia, & iu- 
ftitia, & abfolute demum genus omne virtu- 
tum , quz cum in nobis non fuerint incon- 
fufz ( id eft cum decenti ornatu ordineque ) 


neceffe eft animam , cüm proprium robur. 


non obtineat, perturbari paffionibus illis inor- 
dinatis, quz in ip(a funr. 

4.SEp rv DouiNs vsovEQvor] 
Evskn11. Suz per longum tempus poarniten- 
tiz conftanciam infinuat.. Nam fapiens ani- 
marum medicus non ftatim ab ipfo conuer- 
(ionis initio fupplicantem exaudit:vt in con- 
ftanti habitu boni perfeucret, folidam often- 
dens poenitentiam , & poft fufficientem tole- 
rantiam & confeffionem illi affiftens , dicat: 
Tempore accepto exaudini te, c in die falutis 
adinui te. lis enim qui digné ipfum inuoca- 
uerint, dicet: Adhuc loquente te,Ecce adfum. 

OnrcENis. Hoc ita tacité didum eft, q.d. 
Víquequo non liberas animam meam,neque 
faluum me facis fecundüm mifericordiam 
tuam, neque me conuertis? Qui autem non 
confidit in operibus fuis fe faluandum , di- 
cat: Saluum me fac propter mifericordiam 
fuam, 

f. CosvgRTERE DouiNr.] Onictnts. 
Conuertere idem eft, ac fi dicat : Inter pro- 
priarepone. Quoniam non eff in morte qui 
memor fit tui. ldcircó libera me ab illa, vt 
iterüm tui memor fim. 

Cunxsosroui. Docet auditorem quód 
benignitate noftra quoque opera 
coniungi debeant. Siue enim infirmitatem, 
fiue perturbationem,fiue Dei bonitatem ob- 
tendamus, fiue quidquid hic recenfuit; nifi 
opera noftra accefferint , nihil nobis prode- 
rit. Audi enim quid dicat. 

7.LAsORAVI IN GEMITV MEO.] 
Evsrair. Dauid,cüm effet fapiens , non 
ignorauit przfentem vitam tempus effe cu- 
rationis ; quo elapfo, nemo fit bonus. Om- 
nia itaque przftat , curari volens , antequam 
à communi morte comprehendatur. Qua- 
re pro vna ( inquit ) no&e quà peccaui , 
omnibus no&ibus confiteor , meipfum , lc- 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


rokOrotr aj aX. 20,0 Iria] «5e Nuxscdu- 
vé ptit, a) 29] dvizruom üuli) €i vorilu) 4D. 
e»cias , Obr Vyxedteu, Qeórmoe , » ora 
Sy» adden , cutesowdn , xg] ditgicourn, 
x9) Ama dna aas eld (Qu aptric, av x 
&cal &r Sy davy Ve ( fooun à» xócpa 


qu diorn) df. o al id iay dx Ee iyw, 


&ya xn Tego met, alo "luslu) dawriymy 
€r &yrii 2d nS. 

d", Kar zr K1rI Enx norz;] Exzz- 
10r. Tl di uexpd xeóvo es (aow ^ 
iaurd. usGarolas Vatakv]. O' yip Gi eopóc T 
"Juxdv iavedc & casei x0 Y aegri 
Vmcesqli imawodd 8 Jtouys , a ér 1] 
o bguro s?) mipaSu, fatuus dels 
perdivoias* aj ac! alu woriv sopricias x2) 
GEoutoA now qicess ongdc: xsipd. dux 
Vriuouc d gu, € &» vptpa gumejas iGok9n- 
cd cw* Toit 0 agiec auror Gohia2udiBpor 
ipei, ín AgAErrée cu ids grá peu, 

QOrirENOYS. T Penfixac epa, 
abr) i EwemUn sw jonala jvylso usu, 
&dV culLei us, nt 3 Oaby cu, ddV Fic pte 
p; O' uà Sujpdy JV Ei igooic ou linj, 
ipei, ed cór us trous 08 Disc cu. 

€ EnIxTPEON KrriE,]| CirireNorx, 
TÀ Eae psolov | olo» eic T3 oix€ia Yeroparalen- 
cov, Un 5x en cx Tu]. Sura Tte 0 jumugióbon 
cu, Aib pücaj us dcr durd. , fra rur urm- 

mw cU, . 

XrrzozroMor. Tad a] 2 dxegaslu, 
Ün 42! d 3€ 9i ijs gras , dii nd] và 
^utmeg VavOt. dy m 59/3 d treir ee:- 
a^i dida. , ad t ol meni, af m$ ous 
là doalimraz, af vw às? JU 750 0 12, 
qu di map fy! us eese fov!) idv 9I 
Way. déscor 2 ví Quow. 

C EkontAzA xx T0 zrENATMO MOr.] 
Erzrsior, Xoqb &» AaGid , x voy] nli 
muesiouy Qul) Suegzreias aj) xaugjr, B. 
& 6d eic xu TopSor. 7raY(x 99u£ cedri 9t- 
eas, Dsras BuMoudp D» , roiv uo T8 won 
xa gAnqUsta, Suyavu, Luó , Quaw , avr) uide 
vuxToc «gU hà ipcapror, vraouc eIzoje^o)8- 
pa) Tc sUx(ae Yerezuudo| vrdespdpoc éuav- 
TO», td) (D. ho haqgproy wAirlo d'àepomi ut- 
(Quroías , Oldu 5à 2! Sdyaro Vy Vous T6- 
Tu xcieóv. 'To dV , aie alone ykoera] 0v ; 


&umdque in quo peccaueram, pornitentiz lacrymis abluere fatagens. Noui enim poft 
mortem me non habiturum tempus hoc agendi. Illud autem , wa confitebitur tibi? 


id elt 





IN PSALMVM Vl 117 


id eft nemo. Nunc enim non tarum quid- carz- 


Turic dd ei, rud 20 w cnualv] s). andsior, 
TZxya di xas TU 1" 15, dqtavac Au) 42047) 
dinxpéan 7rkegc d x ten. 

KrriAAO1. To Gxozíazd Quow abr) 

7E xomagu . ica, di s8To ou Qic dj o v) 
éqezic xendpor. OU 39 uou 2l x^. 
vley ugu, Quoi , dAN. 8d fepeZa alu) cev- 
plu ugo, d? Er dito zo 2ulow , Q fpi 
£o Quy, Emnoyéiray 99 towOa| mc QuAo- 
mwragt(O , xz) vov dpsesdyor wg; dqeney 
ux. d*a7rradr ics. 

XPYzOZTOMOT, A'wiquour oic, 

dUmsía. Cdyrw , olas à moptuelda «e«- 
xeidp (Qe ueuyor imdeixr/G , Ou. 98 
dale iduxpor , a99d alu xANslo Aet 
£x. daa à dis , dX ag" Gudeloo víx(en 
xg) To mupt^-Sir £A udroy , dd. ggg) o 
pÁDhor. df ard'anc 20 uis Tio faveur me, 
A'xovtrenuy o] Tu6 aj^ege wMoas Vyor- 
mv; ola T Boii lu). v tmr. d AuSoxoAoat- 
19», 3i zeucómac Oy», did duxpun M- 
2agXp n, Tro aj vxTIC , EX ayamauctac, 
di Syptvoy eg, ódopu2 toeupr. Ere 
$3 &» npa sra] «U/tapuy avrov Cesrri- 
dic, y dar Te, dytooc byoiiro gaps v, rio 
exéiroc cIEojupAo) fiatooc iuiEio. 
QririNOYz, Togmr cwcyub ci 
1o) l'oegàA ewalorm à» Abyudfo , cion- 
xckOwour, Kaj I1a7A QN di* Oi rre 
qu! axi] eua oti , $20 , To Guolor moiei- 
qui&réy 603 x9] o *. Xl'puóului "rd cway ug 
asc xapdía: uv. Kaj ux apxé ewaai, 
dX d'vw xomdzu, déi, Xaguirmec di ei 
avejteynl) dyyelag senza uda. sul Abo 
vuro- Augu xa auslw vox(s vl) xA. 
vl) gu , "Uo bra vl) del xgSupsbór- 
quy 9a) uizeuc Qdoxoric xac. 80i di 
&gj oAaCornc &r eesadb yi , o daxponi 
Éirkceon fau] oi Gi, Sampler vraAa 
al ceoyutlu), 

4. ETATAXOH AIIO OTMOT Ó 060A4- 
Mor MOr,] Xrrzozrowor, EJ«w- 
adul euvserei ugs, Eire 22 vl). usr- 
volay , A4 rau T 7d.9n , vot S'ópuGor, 
m» à rii facia "Haro iie ópyi T9 Ovi 
jropdyor, ópgaAus up Orriódu T» Tí 
Nux Qva , 7) d'inggmkór én£ito xg) Aop- 
xàt , Garp 9 yroua 77]. olxeloy ata pmuta eer 
«egrréw CipOw ,— Eveil 9. dfgmravot 
"verc 7 ópouuIlJ eias và dup igma, 


piam fignificat. Fortaffis veró etiam, tamerfi *^ 
. RAVMi 


remiflionem obtinuerit,fe nullum lacryman- 
di finem facturum pollicetur. 

CynirLr.lllud /aéerani;pro Laborabo po- 
fitum eft. Erit autem hoc ex fequentibus ma- 
nifeftrum. Non enim dixit: Laui ledum 
meum, neque Rigaui ftratum meum, fed v. 
trobique dixit, Lauabo, & rigabo. Pollice- 
tur enim fe laboriofiffimum fore , & volu- 
pruariam & diffolutam vitam non fe&tatu- 
rum. 


PA- 


Cunvsosroui. Audiant qui tenues funt, nauis 


qualem is, qui purpurá veftiebatur , paeni- 
tentiam ofténderit. Haud enim fimplici mo- 
do lacrymatus fuit , fed le&um lauic ; idque 
non femel aut iterüm , fed per fingulas no- 
Ges : neque przteriti dumtaxat temporis ra- 
tionem habet, fed & futuri. Per totam enim 
vitam hoc fecit. Audiant hi qui argenteos 
le&os habent, qualis regis ipfius Ie&tus fuerit, 
non gemmis intertextus, non auro diftin&us, 
fed lacrymis ablutus. Huic no&tes non quic- 
te , fed lamentis & vlulatibus refertz erant. 
Cüm enim interdiu plurima: ipfum curz cir- 
cumdarent , tempus hoc quod omnes quicti 
tribuebant, ipfe impendebat confeffioni. 


peniten- 
tA feruot. 


OnicrENIs. Talem gemitum filij Ifrael Gemirw 
edentes in ZEgypto, exauditi funt. Quin & djs. 


Paulus eodem modo facit, cüm ait: |ui fu- s.Cor. 44. 


mus in boc tabernaculo , ingemifcimus. Tale 


eft & illud :, Rugiebam à gemitu cordis mei. Pl. 57,9. 


Neque fatis eft gemere,fed oportet quodam- 
modó laborare. Gratiosé autem ad fuaden- 
dam cafliratem vti poffemus ifto verficulo: 
Lauabo per fimaulas motfes. ledfum meum . 
Rcáé nimirum dicendo illud de folis iis qui 
femper puri funt à commixtione. Hi autem 
dum etiam vacant orationí;pro antiquis pec- 
catis fuis ftratum fuum lacrymis rigant. 

8. TvRBATVS EST A FVRORE OCVLVS 
Mrvs.] Cunmvsosrowr. Vidifti animum 
contritum, Cum enim paenitentiam com- 
memoraffer, rurfum recenfet paffiones, v. g. 
tumultum qui extitit in eius mente ex di- 
uinz irz meditatione. Oculum enim hic 
mentis intelligit, quo animus cernit atque ra- 
tiocinatur, quem nimirum peccatorum pro- 

priorum recordatio excitare foler. Cum e- 
nim affidué ante oculos haberet peccata fua; 
P-.$ & 





— 





II8 
cA1r-  &ad iram Dei attenderet , in timore verfa- 
N^ ?^- batur: haudquaquam abfque dolore viuens, 
IAVM. 
turbatus cft, omnem profert tempeltatem. 
Quidautem (ibi vult iftud, i»aezerani ? In- 
firmatus fum ab inimicis. Etenim vita omnis 
in agone verfatur, & mille hoftibus vita no- 
ftra referta eft: qui tum euadunt potenziorcs, 
cüm in peccata incidimus. Nihil enim zqué 
vetuítatem feu veternum , & infirmitatem 
conciliare folet, vt natura peccati. Quocirca 
Paulus veternum hinc contractum excuti 
praecipiens, ait: Nolite conformari buic fecu- 
lo , fed reformamini in nouitate fenfus ve- 
fr. Qu Quando, inquit, fub peccato inuctera- 
tus fueris, renoua temctipfum. 

Onicznirs. Propter hanc oculi turbatio- 
nem,haud puré fed confuse cernit is qui fpi-- 
ricalia contueri videtur. Ceterüm iftud , 7»- 
weteraui, idem eft q. d.Obfoletus & antiquus 
euafi , dum inter ipfos commoratus fum, in 
hac vita, vbi exiftunt : vel ab ipfis veterem 
Eph. 4, hominem affumphi, qui corrusopitur ficun- 
1 dum defideria erroris. 

.. 9. DisckpiTE. A ME OMNES.] Dipvwr. 

Laudabili propofito pro inimicis orat ; vult 

enim vt ipfi fada fua erubefcant , per que & 
Vile Dei & iuftorum hoftes fadti fuerant, Erit au- 
erube[cereo $3» ; : 
malu» tem idipfisadmmodum vtile. Nam qui ex a- 

nimi fententia erubefcit , & confunditur pro 
malo opcre quod patrauit; cüm illud cogno- 
uerit, ab co ceffabir, & non amplius aget. 

Hzsycuir. Vides vc Deus preces noftras 
ac fupplicationem promptus admittat, cüm 
ab operantibus iniquitatem ( fiue homines, 
fiuc cogitationes malz fint) longé recefferi- 
mus. 

Cunvsosrowtr. Haud minima quoque 
ad virtutem via, eft fuga malorum . Hic eít 
fru&tus pernitentiz , hoc lucrum eft lacryma- 
rum. hoc & nos faciamus. Non dixit autem 
fimpliciter : Quoniam exaudiuit Dominus 
vocem meam, fed vocem fletus mei. Cernis, 

vt etiam vbertim qua fua funt adferat, nem- 
sii a pe vocem & fictum? Vocem hic non clamo- 
quis. — rem intenfum , fed mentis affectum appel- 

lans: & fletum non folüm oculorum , fed & 

anima. Nam qui poenitentiam adfert , & à 

Dco exauditur , is facilé etiam improborum 

repellit confuetudinem. 


Peccatum 
adfert. 
velernum. 


Rom.11, 


Fugamali, 
initium 
boni. 


vt multi; fed anxius ac tremens. Q ui fic per- 


EXPOSITIO PATRVM GR/EECORVM 


xg) abd ópoluó 38 8&8 ai: iCeo , v Q0Cg 
lo , vix afaAyrmec (dv , daz'g ci mo), 
dX douvily xgy piutov,  O! roc Tio. 
VOS , Ta xnudra ix6a. T/ JY 
É2w , raa 3l , wOiriaa o gy iy. 
Seg. Kaj 58 à d'dn 7&c 6 (MG, vg) 
uvgiuy Vy Ses Y Con MÀU tuzrexwsm, 
ci ymc Vyvesmen olrorra, , reda) dugp. 
auam deri .— OU w 22 mu dr, 
x; aderi miéiy eia Sw rtc, c dutapriae 
qvo. Amp 0 [lagAoc cl) Cem Sw ma 


* Daíieoow "erre Cacoay seat , (Ato MÀ 


cus nugriLuOt vu. didi mira, d.d utm: 
pop 28s 05i ajawgraod TS Yol, VA. O rug 
Vu) afit d eapríae maAuuUx , Qow , dva 
xginow gyavrty. 

OrirrENOTZ, Au TuUThleo Th 38 
ópSuAu8 Tueg7v , 6 xa9uest aN d cvy- 
senoydptec üpd à f^kzrew ra vorrei d'oxalv, 
Tà d't* traAgis lu, , oloy ma Agite x) meo- 
Xes"G» tora, y àurcic farei Gas Qo T 
fie Gru eiciv , n vov raDuuy Trap aw 
&riAgGor alS eger , vov QUencplyor xt va 
VmOvulae aic dzrémr, 

Ü. AnoxrHTE An' EMOT TANTES] 
AtarMOt, A ali exe. Diod 4074) "op vd 
étÜeXr. SUO 29 üeTéc aie usUrra) iq oic 
tmearCr, di d E ven ? 3i QT dUggics 
Vou, Eta di vro GG, VreQsAc. O 28 cl 
ci&itowox alo up S 6c, ry Txegnfeic E0 v 
éripyqDpn Uo ard xgsla kar ris turri, 
sravov!) ss ctp, eir. 

Hirrxior. Ofpdc dc yv Wemed,p 
79 ipyasy] 4 adouias (eir af Ses! mur, di 
Accu ) ví ó Svc Tuc Vutriege dehojs 
troiuex, x)? meszsoyluw' di;sraj. 

XrrxozroMor. OU guxed xd, dvmü- 
düc eic áperiw ducu , To QU yÀy iic mom- 
esUc. Od ree iic utolac 0 xapróc, áo TÀI 
d'axpiav qo x$pd (Qu. £o JV Xj Wueic mud - 
pHp.. OUx eim di, Un eig kxent xVex Qu v& . 
QuyiG us, d'zhdq, dX d Qvi 3 xeu 
Mugu. O' pdt, sri xy ui rap. aum ud ao 
eicdA qd. altar , € quriv, x xAauuór; 
Qayir GaU Su d 2 sryor Atrum à xegu 8c d - 
Ad ? dfSwm  Jfeshiac x wAaulp)r 5 vor 
ird sf 9t Sup) uror, dod X1 Yard nix 
dox O' 30) ungues elrar, € eb 
v y dele po, dUxiPs Hfonogít!) mic 
sj) moresiy cuvwzias, 

f2rirE- 


| iN. PSAL 
finrtxorz, O' 2 xuirmr uaa - 


MVM vk 119 


OnicrNis. Qui flentium beatitudinem Axxo- 


€42 Voy cupiélt , 4; thalar, uUrX ipéi ydvv | agnofcit, & let ; hac dicet omnibus ad(tanri- 7 ^T'0- 


NESCOR- 


(is mraesücw usu vyat opio 3 dvopias, | bus ipfi, operantibus iniquitatem , tam vifi- 5; 
Geercit, xg) doedrouc, Ylesvw di 6 96 Qu-.— bilibus quàm inuifibilibus. Primüm autem ora; e- 


Vic xz) 1G duos], civ dehotox, 6n? Deus vocem ac fletum exaudit, deinde de- 
precationem, denique fufcipit orationem. 


«resa bi wercót tras, 

id, ATZXTNOEIMZAN,|XPrzorTOMOF, 
AU Y «zesasoys utyiclu a ques t, 
q) Ti di equo S ira] eg] T eit ra. omia e dz? - 
Sé «xc VBesuc. Oi 99 ttoxde Pexornt ei 
xa Tex uu Ü6it , udi eic và ümrioc dm Sor, 
Yacewoor) 7 gue fax, XY'antp 30, € a 2e 
"v idoiAp x?! xpnurg. Qseopdpor , ejas mu 
viCopdp. &urc Tii medo  qQoegc C Mood; 

alÜosas 75 Qipi ; xpnuvbc iuevesdre drar- 
ahora], QU'sua dit qa) Gidk dEioi a3 waxec, 
mrd'An €i v ónioto dVegpueir, "TUro Jh xg) 
Byucic oid QA, go) P Cp Tii axiay dracta- 
? Aaglp , Vra. p evesiten üuEkow vla vow. 
Ka] 53 dyidpm ueifora yivira Ty) d- 
tym mut TÀ. egy Ma(a* C 4 ui yet Teav- 
psu 'cwra, v vor v; diptgias , dA Ü 


qualis. 


it, E&vsEscANT.] Cunxsosrowt. Hac 
oratio maxima cft vtilitatis, cüm vt confun- 
dantur, tum Vt retrorfum eant inimici, Qui 
enim malé currebant, fi erubuerint,& retro- 
cefferinc, defiftent à malo. Quemadmodum auati à 


pracipicto 


anditiong 


H 


enim , fi hominem quempiam viderimus in 4, cui, 


prxcipitium ruentem , retinemus ipfum ab 
vlteriori progreffu,& dicimus, O homo, quà 
pergis? przcipitium illicó occurret. Hoc mo-.— 
do vtique etiam hic rogat improbos , vt de- 
nuó retro curraht. Hoc igitur & nos facia- 
mus , & malitiam noftram coérceamus., ne 
progreffu morbum augeat. Etenim negle&i 
maiora fiunt peccatórum vulnera: neque 
dumtaxat vulneribus tenus hic morbus at- 
que infirmitas fiftitur, verüm etiam mor- 


Sara six] dÜzya ov, 


.tem parit fempiternam. 


. ANNOTATIONES.' CORDERÍI. 


Ew fint, fze orA , Pílmum hunc effe primum 

Ped IR? inter Pocnitentiales,qui feptem nu- 
quen "P 

siales, merantur, fcilicet ifte, xxx 1.xxxv11. 





ZOils L. C1. cxxix. & cxrir. quos Pofli- 
dius fcribic S. Auguflinum in vltimà fua zgri- 
tudine affidué , vbertim flendo, reciraífe. Illos 
Gregorius Magnus commentariis illuftrauit . 

Corsi" Vuius. feprenarij numeri variz adferri. poffent 
. beam  COngruentiz , vt v. g; feptem peccatis capitali- 
Pjame. — busopponantur , & feptem fpiritibus immun- 
*m".- — dis, quos de Magdalena Chriftus ciecit: item 
vt per illos gna dona Spiritus fancti per 
peccarum amiffa fecuperentur; Denique quía 
numerus hic vniuerfitatem defignat , Plura de 
his vide apud Lorinum, noftrum ad hunc Pfal- 
mum., qui vult illos relpondete em gradi- 
bus penitentie ; ita vt primus rcípondceat ti- 
mori paenz, fecundus confeflioni culpz , ter- 
tius fi xci venir, quartus odio peccati , quintus 
amori patriz czleftis , (exces propriz diffiden- 
tir & fiduciz in Deum, fepümus dcfiderio 
 imclioris vitz. ] 
Infcribitur hic Pfalmus pro ocfaua , Grace, 
Val 4 254m : quod aliqui interpretandum pu- 
rint, fuper eiawa,. Alij codices habent , s 2 
dyJin, de o//asa ; quod S. Auguftinus legit, de 
quid fbi. octauo. Nonnulli ex Hebrxis fpeciem d ci- 
ves m-- tharz volunt, qua octo chordis inftructa effet: 
m. quam fententiam Chaldaeis interpres eft fecu- 
E tus, & Agellius & alij quidam ex recentioribus 
probant. Alij volunt efle genus carminis quod 
ronis oco conftarecaut ad octauum ronum ca- 
nerctut, Alij non inftrumentum, fed argumen- 


- tum intellexerunt ; quafi de circumcifione híc 
Pfalmus agat,quz otauá die fiebat. Noftri ferà 
omnes mum Graci, fuperiüs in argumento & Ca- 
tena citati, cum Larini Patres, de myfterio refur- 
redionis octauam accipiunt, quz, cüm pra'íens 
Ízculum feptem dicbus circumagatur , octauá 
die, tamquam illius fine,continger. 

Vidctur autem hunc Pfalmum Dauid timo- Dauid 


rc iudicij compuné&us fcripfiffe, vc animaduer-  bwne Pfal- 


tit $. Chryfoftomus libro 2. de Compun&ione "^. 
cap.4. Dawid, inquit, cwm magna cordis com-. jos. 
puntlione inufLam sn animo. (emper babuit iudi-. uncus 
cij memoriam etiam in luxu atque qn licentia vi-. feripfitos 
t& regalis, eam femper [ecum reputabat,, mente 
ajfiduo remoluebat : vnde id dicebat : Domine ne 
in furore tuo ar gsas mte, CHTH AHIIO 0PIII uL — 
busque in ea cogitatione borre[zerer. Quare huic 
Pfalmo titulum infcripfit , pre ocfana, quz pla- 
' né eft dies iudicij, vt quz hulus fzculi fepri- 
manam confequatur. Exaggerar autem docti(- 
fimus idem Pater plum Dawidis propofitum, & 
mírandam illam prouidentiam ; quód, cüm di- 
uinz mentis approbationem laudemque meruif- 
fet, de iuftitia ceterifque animi denis , quibus 
ornatus expolitufque effer; de hoc tamen ex- 
quifito fadicio; & omnium actionum perquifi- 
tione ccgitans, pauore quodam inesplicabili op- 
primcerezar., 
i. Domine me im furore tuo ergmas me.) 
Optime in Commencrio fuprà , & in Catena, Qua ra. 
furorem G7 iram , pcr condeicenfionem de Deo. ttezt fure? 
pronuntiari fignificatur. Quid enim Deo mi- C "É 
nüs conuenit quas furor, à quo nemo pres rie sadi 
abcite 


more iudi- 








I20 


abeífe non folet? Fwrere ergo Dominus dicitnr, 
(inquit S. Hieronymus in cap. 5. Ifaiar) mon quod 
bumanis pa[fiomibus fubiaceat [cd quod nos, qui 
delinquimis , nifi irafcentem audivimus Domi- 
nam, non timcemur, Non cít quidem in Dco 
furor nec alia vlla ex humanis palfionibus ; fed 
fola horum affeduuni nomina illi attribuun- 
tur ex effetibus , qui reperiüntur in creaturis. 

- 3: «Maiferere mei Domine, quonsam infirmus 
&üm.] En fola & tota ratio, vt Deus mifereatür 
& faluet , ipía miferi hominis infirmitas,ac ne- 
ceffitas. Hinc oprimé fan&tus Gregorius in hunc 
Plmum , Dixerat, inquit, fwperinzs , Saluum 
mt fac , C- tempus el vr facias, INam G ego la- 
boraus in Y yaris mto. e" f det mifer , adjit C 

4 


ANRO- 
TATIO- 
NESCOR- 
DÉRIL. 


De mife-. psifericordia. Habere enim (liceat dicere) Dei 
erect mifcricordia quamdam velut fympathiam vide- 
par ce tur cum miferia, & cum neceflitaubus hominis, 
mora mi. maxime fi humilis fupplexque fit,vt ad caídem, 
ferto. vbi fe produnt, fubleuandas tollendasque Euro 
citiüs accurrat : quemadmodum in auiculam, 
vbi confpicitur in aére, intercipiendam laceran- 
damque fertur accipiter. Ceterüm ex hoc loco 
ad cautelam noftram fübintalit optimé fan&tus 
Ambrofius Apolog. 2.cap.3. 5s Dansd anfirmus, 
; — tu fortis ? fi Salomon lapfus eff , tu immobili? 
Si D^ Tam foris quifque (vt probat experientia ) tam 
ferticin immobilis perfeuerat, uám expers cft centatio- 
ecafome mis; quam procul abe(t ab occafione , tam 
pecand. procul à ruina. Nemo diu fortis eft (nifi abun- 
danti gratia muniatur ) in lu&amine vitiorum. 
Vnde prudenter ibidem fanus Ambrofius ait: 
Si non vis vinci , non congredure peccatis , nec 
de tc vitia coronentur, 

Isip£M. Quoniam conturbata (nnt offa mea.] 

Sub intemperie corporis & animi fatifcens Pro- 
pheta Regius , cum gemitu & lacrymis hzc ex- 
Quo fenfu clamat. Vtpote qui in&rmus crat , exhauftus, 
ejja dican- cneruis à morbi vi, quz ad offa peruaferat. Di- 


sur turbari. ceres ellc apes luxationem ollium , aut ftu- 

dirt" porem , aut fenfum acuti doloris : quamquam 

Galeno iudice offa proprié non fentiunt,aut do- 

lent, fed membranz aut nerui , alizve partes iis 

coharentes, quarum affectio praua, Grzcé voca- 

tur àxérG- im, id eft, offimm dolor, quo vcluti 

tunduntur: fic didus , eó quód tendones ipfis 

offibus adhzrentes infeftans , videatur 1n imo, 

& circa ipía offa confiftere , vt Galenus docet 

lib.z. de Locis affectis cap.7. In iis enim parti- 

bus , quz palpitationis aut tremoris capaces 

funt , ingens aliquis doloris fenfus ineffe folet . 

Verüm, vt vt fit, fcu ofla laborent,feu membra- 

nz iis adherentes fic illa lis inter medicos;extra 

litem illud, vbi ingentem aliquem. dolorem 

exprimimus , dicimus ad offa víque penetraf- 

fc. hu criam loquitur Virgilius libro 2. 
4Encidos ' . 





Geliduidue per ima cucurrit 
Offa tremor. 





Is ergo dolor quiin Dauide erat , ad offa perue- . 


nerat, omneque corporis robur, quod in offibus 
refidere folet, peffumdederat & abfumpferat : 
nec minor à peccato erat eius mentis infirmitas, 
à qua offa , hoc eft facultates anima ac virtutes 
omnes fatifcebant, & veluti fub immani ponde- 
tc füblidebant. Ex hac Dauidis infirmitate cle- 

ter Chryfologus Sermone 45. ad cuiufli- 
De hoodob infürmirawm defcendit his verbis: 


EXPOSITIÓ PATRVM GRAECORVM 


Quid infirmus bemine,quem fenfus fallit ignó- Massa ie. 
rantia decipit circumnueni iddsciun pomi la- msi infr. 
dit tempus de [crit mittat atas oebetat infantia, mitarmife 
suuentus pracipitat, fenecius frangit Huic er- ista 

go Deum ira[es im sra, indignari in furere, nono os red 

efl creatoris pij , (éd et ueriffims cogmtoris. 

el dde, ne cognitoris quidem, qu: nouit figmen- 
tum no[Irum , c recordatur quia puluis jum. 

Porró illa verba: Quenzav contzrbara funr, 
offa mea, legunt alij ex Hebrao, qwontam contra 
me facha fant ofa mea . Quo quid infclicius, 
quid etiam periculofius ? fcilicec poft naturz ex 

ccato corruptionem, homo tam ineptus, tam- 
Ma impeditus ad omnia virtutis ftudia effe&us 
eft, vt nihil i fe habeat , quod non inclinet in 
malum,& in peccatum trahat, Quid de (enibus, 
in quibus maior illecebra ; quid de faculctibus 
animz , in quibus maior vis ;quid de teliquis 
potentiis humanarum actionum operatricibus ac 
miniftris dicendum,cüm vel ipta,in quibus nul- 
la operandi virtus, concra falutem anima propà 
inanimara offa confurgant? 

4. £t anima mea turbata efl valde.] Lotinus pig; n, 
nofter hoc loco aduertit,Innocentium diftingue- aria me 
re rurbationem timoris,vt in infenfatis apud Sa-. barimes. 
pientiam:Fidentes turbabunrur timore borribil: gap s. 
& Herode ac Ierofolyma, quando Magi venc- 
runt: e/f udiens autem Herodas Kex uerbatus £ft, Mat. 17 
e omnis]erofolyma cum illo, lrem féroris C con- 

fufionis,vt in agitatis tempeftate:  wrbari funt, píal.tos, 
Q- mori funt, icut ebrius, &c. Item occerparone as. 
felicita, vt in Martha: Sol[scita es C turbari er-. Lucio t 

4 plurima. ltem admirationis ac flnporis , cd 

umilis & beneuoli, vc in Sponfa: e«9ma 9^4. Cantéji. 
conturbasit me , propter quadriga Aminadab. 
& in Deipara: Que cum aidiffet , turbata efl n2. Lac. 1,19. 
fermone eins. & m difcipulis: Er videntes ewm. Mazb. i. 
fuper mare. ambulantem , ruybari funt,. luem a6 
compaffionis , vc in Chrifto feipfum turbante in 
Lazari refufcitatione: /nfremmwit [psritw, G tur^. To. 11, 
bavit feipfum. Porro in hoc Pfalmo idem In- 17 
nocentius ait effe quadruplicem turbarionem ; n 
fcilicet primam mnferie in conturbacs offibus, un ris 
vt cüm ait verf. 3. Conrsrbata funt offa mea. pjaineo, 
Secundam cwlpe , in anima turbata, verl.4. Et 
amma mca turbata cfi valde. Tertiam pene, in 
turbato pra furore oculo, verf. 8. T wrbatn eit 
à furore oculus men. Quartam, grani, in con- 
turbatis inimicis, verf.11. Comtwrbentur omnes 
inimici mei. Valent hac ad tropolopiam. Fieri 
enim non poteft quin turbetur anima, quz lx- 
funrà fe Deum recognofcat. 

$. Conuertere Domine, &c.] Hzc verba ele- 
ganter expendens Petrus Chryfíologus Sermo- 
ne 45. fic ediflerit::Qwon (que. pateris ? quonu[- 
que non (ubuems ?. ubi cit € brislus tuns 10116 
repromi[fns ? veniat, vemat, priu (quam , per 
eunte (culo, in feculo mil inucmat qmod. re[il- 
uet , Conuertere "Domine. "Unde ? de Deoisr 
bominem , de Domino in (eruum , de sudice 1n» 
patrem. Atque hzc eft illa mifericordia, per 
quam, & proprer quam Dauid faluari poftulat. 

- 6. Nen efl in. morte , qui memor fit t. ] 

Aquila, urignev, memoria utr, Symmachus, érá- 

prezís ow , remimifcentia tsi. Hebrzi autem (vt Mertui li 

Genebrardus notat ) appellant (pé wmertem cwret $^ 

ftatum. mortuorum in altero fzculo ; mortuos Lario s 

antem intclligunt cos, qui funt in ftatu perditio- ph 
nis. 


Contra bo. 
munem fen 
in [urguacs 





IN PSALMVM VL 121 


nis, Nan San&os, quorum animz in manu Dei  poralem deprecatur, diceris : Quia nom inferyms : 
fant , dormienter , vcl viuentes appellant, non — confitebitur tibi , neque mors laudabit te : non, ANNO- 
mortuos : vel hoc ipfo, quód officiis multis — exjpecfabunt qui de [cendwnt snl acnm,veritatem uice 
magnam vülitatem conferant in Ecclefiam; — twams. Viuens viuenz ipfe confitebitur tibi, ficut NES COR- 
Peccator autem , qui dum adhuc viuit, benefi- — & ego bodie, &c: : : DEM, 
centiffimi Dei fui penitus obliuifcitur , euidens 7. Laborams m gemitu meo. Mira vis eltii 
iam in fe fignum geítat reprobationis zternze. dolore , & gemitu ac lacrymis erga Deum , ad 
Siquidem hzc vna eftex maximis & grauifli- — qualibet, iufta tamen & vilia; polbulara impc- 
mis zternz morts infelicitatibus , quód Dei  tranda ; maximà veró ad veniam fcelerum: 
penitus obliuifcantur,nec Deum miferi autim- — quá nobis nihil falubriüs , vrilius & gloriofius 
Obiue plorenr, aut laudent, aut illi fe reos ac fupplices | condonatur. Lacrymarsm etíam (inquit fan&tus 
Dá,«ft vllo modo fiftant. Omnem omnino Dei memo- — Gregorius Nazianzenus oratione in San&a lu- 
Lernen riam reprobi amittunt; vt hinc videas,Deiobli- ^ mina)bapts [mm efl: quo quidem ille tingstur,cus 
" uionem in homine qui adhuc viuit ; notam effe ipfa quoque viti cicatrices fetent, ; koc fc die 
reprobationis zternz. Hunc fenfum verbis Pros — ac node baptifmo proluebar pornitens ille ac Pemirentiá 
phetz reddit Saluianus libro tertio ad Ecclefiam — magifter pornitentiz Dauid, càm dicebat : La- Dauidu 
Catholic. ita (cribens : Exelwds penitms à con- — borams im. gemitu meo. "Vbi fanc&tus Gregorius, cum usi — ' 
fefjione peccati. peccatorem mortsum protefta- Laboraui:, inquit, id ef fEudiosé egizut ejJem in. tu. 
tur , nec poffe efje quemquam poftca Des memo- — gemitn, failicet , vt quou[que vincrem , gemen- 
vem , qui in bac vita [si fuerit oblitus. Quod — dim mihi putarem. In gemitu meo, sd ejt modo 
fi igicur Dei penitus obliuifcuntur, Meer igno«  mwibi proprio . Nemini enim ficut mibi sngemi- 
rant infelices ; quam fpem habere poflunt im- — fcemdum &flimo; quia pra omnibia me pecca[fe 
perrandi veniam faorum fcclerum , ac remiffioz — perpende . Ingemit doletque peccator Dauid, 
nem poenarum, qua à Deo folo precibus &la- — vt Dei vindictam auertat : fcit cnim. iratum, 
crymis , & gratiarum adtionc diuinz maieftati quem lacrymis placare contendit. . 
debirá implorari & impetrari debuiffet ? e/fdeà In1DEM. Lawabo per fingulas molte le— 
(profequitur Saluianus)ommnis ei fpes penitus ab» — Hum meum. San&us Hieronymus, natare f4- 
feinditur , C omnis vite aditus objeratur,vvt, ciam:in Hcbrao eft nrw afcbe,quod Vatablus 
cum vna fit reo. (alutis via , preca ad Deum. — vertit , natare facio. Tam lar ?, inquit, flcbo, 
fidere, & calejlem mi fertcordiam inceffabili- — wc prz lacrymarum copia lias meus lauari 
sev orare ; etiam hac peccator letbifera obliuio- P t fletu meo. Nocturnum aurem tempus ad Néx áptá 
nis animaduerfione damnetur , Ut cà nt memoria — lacrymas & compun&ionem magis ttu- Cempim- 
quidem Dei, a quo [perare debeat, relinquatur. — num, & ad partem purnitentiz facit,qu fom- 9. 
Sic ille. Quamquam de confeffione laudis Ca- — no fuo detrahit. Sanctus Hieronymus hoc loco 
ietanus & alij Pfaltem loqui exiftiment; per-a in Dauide admiratur fletus vbertatem: Quanta, 
bellé ramen coniungi poteft vtraque confeflio, inquit, multitudo lacrymarum , vt flratum eins 
laudis, & peccatorum : atquc viiuíque fimul — /acrymjs rigatum fit ? &c. Egregie fimiliter 
obliuifcimr, & abhorret ingratus pariter & ob- diuus Auguftinus verbum  rigandy expendens, 
ftindtus peccator, iam nunc lehargo illo fem — g;garjo , inquit, ad inreriera permanat , quod Parkireni] 
piterna tnortifera que obliuionis vcluti notà in- — fgpifcat flerum vque ad. cerdie intima. Per — 
fignitus ; quo malo ad inferos damnati omnes — jy eplds mottes dicit y ut tantis lncrymis impetret een 
in omnem atcrnicatem laborabunt, De quibus — ,ficaciffimam de "Des mifericordia medicinam... dnm. ] 
. o0 [ubdit —— ito: . Scd quifnam ille morbus ; pro quo fanan- 
InipE M. Jh infernb autem quis confitebituf do medicinam à Deo cum lacrymis ex Íce- 
tibi?] Nota hic cum Ianfenio,didtionem,quz in — bac ? Refpondet idem fan&us Augulílinus: 
Hcbrao eft bwÜ fctol , proprie fignificare fe-  Deleilationem lacrymis lama, , qui feft ab illa 
pulcrum, vnde plurimi hic vertunt , i» Picseiri tonatur. exirabere, Videt enim jam [e damnare 
autem quis confitebumr tibi ? ficut poftca dici- — tarmalér concupi[centias 5 C» tumen deleciatione 
517,12. rar in alio Pfalmo, Nwmquid narrabit «liquis im — genttur infirmitatis , vnde re[urgere nifi (amarus 
fepulero mi fericordiam tuam. 1 Plerufnque tac — simu mon potej? : Lelins autem. boc loco eif 
Infeme — men accipitur in Scripturis pro omhi mottuo- appellatus ; vhi requie feit ammus ager & infir- 
ditur — rum loco, ac ftatu ante € hrifti paflionem , fiue mw: id efl im voluptate corpor, € deleciztsone 
— iuftorum, fiue damnatorum; Vnde lacob dicit: —fecwlari. Itaque Rex, etfi iam paenitens, ac ri-. tisrári 
Gea ;7. De[cendam ad filium meum lugens in infernum. | t& dolens dc przterito adulterio ; ex prauo ta- ears e- 
In qua fignificatione generali etiam hic accipi men illo habítu videbar fe illicitis arque obícas- rase & 
dcbet fecundüm fenfum litteralem. Idemenim — nis voluptatum illecebris oppugnari: quibus e- fando in 
cft quod dicitur in priori parte , /m morte , cum mollira carnis infirmitas haud dubi expugna- sad 
to quod in fecunda parte verficuli dicimur, /z, — retur , nifi diuinum adeffec przfidium , quod 
inferno. Cümautem dicic: dr ct tibi? fingulis noctibus orando & acrymando cfila- 
non vult negare mortuis laudandi Deum facul. — gitabat; Hoc enim genus dzmoniorum non 
Yiwimgs tatem ; fcd baec dicens, refpicit in quem fincm — fine lacrymis & precibus fupetari coníueuit . 
hc ad glo-. vinamus in hoc faculo; nempe vt alij aliis glo- . Idcircó Ieremias peccatricem animam , qua a 
en jw riam Dei depra dicemus. Neque enim Prophe- —impurirate vitiorum aue refipifcere, inuitans ad. 
aadedk € infticutum fuit hic tractare,quid e in penitenciam , noélis orationem & lacrymas 
quo fc occupent morrui.Elucidat mu tüm hunc veluti medicinam przícribir bis verbis: CoP- Thren s, 
locum , maximé fecundüm fenfum litteralem, — fwrge, landa in nolte , im princspio vigilsarumo: 
fimilis locus in canticd Ezechim, qui lethali — effwnde ficut aqwam cor tutm ante confectum, 
lüizj$, morbo correptus, fimilibus verbis mortem cor- — Domini. Dedme quefi serrentem lacrymas y per 
Touvs I, Q. dum. 





P ÉL 


122 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Awwo- diem notlem: uon des quictem ribi, neque tn-.— Ablcgat ique Rex iftos iniquitatis operarios; 
TATio- Ctat pupilla oculi twi.lure merito hic cum Scri-.— nec locá habent in anla Dauidis;vbi dies no&cf- 
ts con banio noftro in piis ad paffionem Domini exer-.— qué (tratum lacrymis irrigatur.ldcircó adiungit: 

primij,  CiUatonibus exclamare liceat: O quis noftrüm Inipkx. Quoniam exandiuit Dominus vocem 
poft ícelera innumera, magni Regis letum imi- — fleri mei. à Quafi diceret : Fruftrà mihi lata, 
tatur ? quis poft illa ftrarà fuum lauitlacrymis? — mollia, voluptuaria fuadebitis homini , quem 
imo quis faciem;addo,& oculos ipfos: nefciunt — fola dele&tat posnitenia , & lacrymarum panis Vexfe 
fcelera noftra lacrymas:& inambulamus fecuri, — recreat .. Pulchré autem fletui vocem aitribuir, Perevi, 
8. T wrbatus ejf à furore oculus meis. |. Nbi — cüm fandi Patres dicant deuoti animi fletum $5, 7 
furor ett indignatio in feipfum concepta: diuus — obtinere vicem legationis apud Dcum , quz À 
Hieronymus verüt , amarjtsdinem , videlicet fummum illum mundi Imperatorem conciliet, legsciumeo 
doloris acerbitatem, à qua, inquit, turbatus eff — pacem veniamqueexoret , & infigni quadam ra- 4/7. 
eculus mens , vcl, vt iden ait S. Hieronymus, — tione demercatur, S. Hilarius in Pfal.s $. Daui- 
caligauit ocilis mens ; Chaldzus dixit, obtene-.— dico oraculoingenij (ui lumen adferens , lacry- 
bratin ef Caictanus, tineamit: hoc cft, erofus — mis veluti linguam , & potentem quamdam o- 
vitiatusque eft oculus meus,magnitudine & fre- — rationem tribuit, aitque nos earwm legatione vts 
quentià lacrymarum exrabuit: Hetus continua- — ad ea obrmenda qua. Dei promifit. Fiunc fecu- 
tio luminum aciem haufit & confumpfit, Quz — tus,opinor, D. Ambrofius in Pfal.37. confirmat 
fané oftendunt , vix vmquam illum fine lacry-— etiam lacrymas folere. Jegationem vA fib pre 
mis fuiffe, quz de die & no&te exundarent. deliihis, Ylud ipfum tradit Ennodius lib.4. E- 
InipEM, Inscterams inter omnay smimices— pit. 14. fic (cribens: Deo ad plenam legationem 
mcos, ] Aquila, pazde3ün iy dam Gwrpuiei ua, — fufficit , ex compsntline dejincns mbcr oculo- 
tran(latus [wm si omnibus sligantibus me; Sym-.— vum, Qua in rc miraculorum veluti aceruum 
machus, &reCaroDLo fid. T6 SAiCorráie ga conjwm- — licet animaducrtere. Deorfum fluunt, & celum 
pua fum propter cos qui tribulant me, S.Hie- — petunt; mutz (unt, & loquuntur; cxareícunt, & 
ronymus, con(srptus (um ab vnimerfis bo[hbus — tamen hzrent in cimeliis zternitatis , & ad me- 
meis jid c(t, quafi fenio defeci intertot infultan-— moriam xui infiniti;in lagunculis à Deo dctinen- 
tes hoftes, Origenes fuperiüs in Catenaexponit — tur. Vates Regius illas vidit fine voce orantes, 
EPhii4, hoc de veteri homine , qoi corrumpitser fecumz — & inaudito eloquentiz gcnere caufam ceripicn- 
































Vewf i dum defideria erroris. Nota hic cum Lorino, — tes, nobili victorià armouenteés: quam ob cau- 
eHe ge- — Vctuftatis octo genera colligi ex Scripturis. Pri- — fam exauditas cfle lacrymas fuas,non vifas affc- 
nera. ma eft,natsralis sonditionis , vc fenedus inho- — rit Exesdiwit Dominu voccm ferus mei. Silen- 


Pülrot, mine, iuxta illud: Omnes ficmr vefsmentum ve- — tium quippe fletus pij longe cít vocalius omni 
Ephef. " terafcent. Sccunda,bwmana corruptionis, pro-.— fono,tubaque verborum, li Maximo bores ; 
s. pier Adz peccatum, de quo Paulus ait: Depomire gacredimus,Hom.dce S. Petri paenicéiia dicenti; 9- 
vererems bomnem qus corrumpitur: cui opponiclll riliores lacrymars preces [wnt, quam [ermonum. 
ibidem mouum bominem qui. (eundum Deunflfgh Quia firmo im precando forte fallit , lacryma 
ercatus eff sn in|htia c fantlstate, Tertaygnà- — omnimo non fallit. Sermo enim interdum non, 
" ] rantis, quam lfaias veterem errorem nuncupat, — zorwps profert negotium , lacryma femper totum 
3 163- dicens: J/erus error abjr.. Quarta, viteac mo-.— prodit affctiwm. Lacrymae enim nop funduntur 
ibicierek m P TM 5 amug 

RAM rum,quam Chriftus in Euangelio per vtre ve- — vmquam à deuodis hominibus , nili cx affectu 

í teres dcfignar. Quinta,cw/pe, à qua Danicl eos — pietatis, & przfente animo, atquc Dcum reue- 

ui Sufannam conftuprare volebant,vocauit:s- — rente: adcó vt cor ipfum verfum in fontes, col- 

m" Pb ^ gwereraros dierum malorum. Sextayanucitia quae locauifIe in oculis veluti aras videatur , in qui- 
Eccli.g,14. laudatur ab Ecclefiaftico,cüm ait : Ne dereln- — bus vinum hoc Angelorum Deo libet, quam ob 
quas amicum antiquum. Septima, /egs, que et-.— caufam in legatione ad Dcum caufam obtinet, 

Rom. 7,6. lam appellatur verwflas lirtere , qua contraria — Nam , vt pulchré Anfclmus Laudunenfis in il- 
nouitii fpiritus, Octaua, ererwitarz; vidit — lud Tobiz , (um lacrymis deprecabatur Deum, Tob. 
Dang,s. €nim Daniel antiquum dierum, valdeq; fenem, — vim lacrymarum commendans , ait : Oratio 
Ceteriun. hoc loco Dauid nil nifi vetuftatem— Desm lenit, lacryma cogitbac pungit illa vngst. 

peccati deplorat. IVsbsi enim (tefte S.Chryíoft, ^ Quid e& Deum pungere?. vrgere vehementer, 

ad hunc locum) facsr adeo snmeterare,vt uatu- — interre vim Omnipotenti, in Dci cor penetrare, 


rà peccati, que maxime homini eft inimica, ibi conturbare fententiam, iram diícutere, ve- 
9. Da[cedste à me omnes qui | sunu: £mi- — niam mereri, pacem extorquere, 
quitatem. ]. Expellit Dauid à (uo confortio, 11. Ernbe[cant , C conturbentur vechemen- 


*. 

Dauid afe tamquam peftem aulz , iftos operarios iniqui- — zer, &c.] Hoc S.Greg.in Septem Píalmos Poni- 
57"! — tarum, fiue, vc in Hebrzocftidolorum ac va- — tentiales, de conueríione peccatorum per paeni- 
meat nitatum, qui Regibus infcruiunt confilio OX tentiam exponit. Poffuntautem illa verba du- 
obíequio,ad idola concupifcenrie efformanda, — plicem habere fenfum.Prior cft,vt pofterius hc« 

& ad vanitatem fzculi ambiendam. Eos re- — miftichium,prius exponat;quod quidé vfitatifli- 

gia, velut paleas à granis in arca , cxcuticbat; — mü eftapud Hebrzos,pracipué in his libris,qui 

quo nomine fic appellantur ab Auguftino ad — ad morescomponendos pertinent : vt fcilicet al- 

hunc locum. Quorfum autem feruantur palez, — tiüs infidcat fentétia, praecipue in Pfalmis,in qui- 
nifi ad pabulum pecudum, & fomitem ignis? — bus paílim obuia funt exempla. Pramittit ergo: Dasiéje 
Nec illi vitiorum fatcllites alios in vfus vi- — Ersbefcant, C conturbentur vehemcnter inimici eae Li 

uunt, quàm vt diabolo, peccantium quos deci- — »se;. Id eft, rogo rc Domine Dcus, vt impij ho- 67€ 
iunt animas velur cícam adminiftrent, & poft — mines multi rangantu£ parnitentiá, & quo mo- panier 
banc vitam fempiternis incendiis comburantur, — do cos veré parniicre debeat fcclerum,cxponit: riam ber 
. Cen. rater. 


IN PSAL 


Cennertuntur , C erube(cant valde velociter. 
li eft, tunc. quidem veré & maximé illos cri- 
minam pecie cito parniteat, Etenim quos 
fcró pacnitet fcelerum fuorum, neque multum, 
ncque veré paenitet, juxta tritum illud: Peni- 
rentiá fera, varo vera. Quod vt plurimumíeu 
frequenter dictum accipe: fiquidem certum cft, 
etiam in extremo vicr. halitu veram elle. polTe 
cnirentiam.DPofterior fenfus eft: Comsertantur, 
1d eft , impij homines po:nitentià compungan- 
tur. Quanam autem ratione cangi poffint parni- 
tentià,addic;dum fubdit : Erwbefcant valde ve- 
locirer. ]d eft, tunc quidem veram agent parni- 
tentiam , fi valdé list compungantur , ne- 
Que in extremum vitz differanc poeniterc. Mul- 
t cnim abutuntur patientia Dei , 
nefarieque vertunt ad infolentis audaciz impu- 
nitatem:& quód non punit, vibratque fulmen in 
fontes impiasque ceruices;id facturum vix vm- 
Quam putant, Harent igitur in éodem luto , & 


IN PSALMVM VI 
dh YaAuos rd AaCi? , o» ride 
TÀ kvguo arse TV 20,09) Xuci u3 

Vegópi. 

A'modid easy 6 AaGid mv dccoen xg) 
grareaNa h Gros a2) p yrüy Xuo1 rip. 
Qr oc TO J/acntdugu, 79 A Té Tu 
gvubsNdc, Ka] dà q&vo did eun 0 Xuc], 
xoi zi7TCi8 109 A Crosa Ap , p3X xz P2] 
eicXvor 7? Gxeira , exIogurixa dudea) ? 
quT ie , dd Ty Agür drarra cusa. 
p^ , € mia x clu) 8 se flomór Qe 
seatsUid aj, Alo uulleic oinus 0 A' roD, 
aipererleac Qaríanz asc v9 Xuc) cuu Ga- 
AW, ursyen (avrd. tps Ge, 7o Ji 
&y xorlu idi£ero TiAorla).. Ka] Aacid à 
qid uw 7 alaGo^ b) gauedy &ic Qul) Ag- 
[àv , Tfi; eurmejas Vise, TEr Toap- 

&» Tov "ja? juor , olóy ya v jury xg) vesc- 
dbyin, vw outset cescQlp] 9d. Tlesc- 

adno di qu) did aguaAMas , TEC LÀO x 

qwan dd iid uc eit 3 Suiv dv 7 SAvridu, 

vec erus C mio Cxciur apad ew porriu. 

T& di ddissrrae did rGudyuc mii afi. 

jn 70 78 $5 dotodas xakawuc; 


am impié. 


MVM vtt 


mirifice in 


123 


grat, peenitentiz tempus, vitz mura- PAKA- 


toni grauaque Opportunum,trahunt ad cuimu- PHRA- 


lum malcficiorum. 
Propheta Regius ad 
tentiam inuitat, Ef quoniam 
rius) tempus breue efl , c finis peccatorum, 
mor: eff ne quis putaret in bominis effe potefta- 
te, quando vias fuas velit dirigere, repetir: Eru- 
- befcant. fe peccaffe , erubefcant conner(ionem., 
dijExliffe.D'avid itaque hoc loco ad refipifcendi 
ccleritaté adhortatur peccatores, vt ex celeri re- 
mcedio,celerem fanitatem affequantur. Nam 
pulchré S, Bernardus libro 


( inquit 5 Grego- 


vt 
€ Interiori domo 


cap. 37. ait: F'elox confejfio velociter medicinam f' 


faci. Ideb igitur Propheta optabat peccatoribus, 
vt quàm citiffim? de peccatis erubeícerent,& rc- 
filirent ; quia fcicbat facilem effe medicinam ,h 


conueríio velox effet. Samira; enim in pennis esu, 


ait Malachias,non quidem 


to, fed & peccato velociter exeunti, 


L ARGVMENTVM. 


i. Píalmus Dauid , quem can- 


tauit Domino pro verbis Chufi, 
filij Iemini. 


Cim fugeret Dauid nefarium co parrici- 


dam Ab[(alomum,mifit Chu[i ad difturban- 


da eAchitopbelis confilia. Quod eUtique 
Chufi perfecit , (9 perfuaftt. Ab[alomo ; 
ne fecundum eAchitopbelis inflru&fionem, 
flatim patrem in[équeretur ; fed hd vy: 
omnem populum congregaret , ac. deinde 
contra genitorem bellum moueret. Eru- 
Le[cens itaque , ac marore fuffufus Achi- 
topbel , €à quàd confilium Chufi preflan- 


tius evifum fuiffet , fa&tus [ui ipfius bos 


micida, laqueo vitam finit, Atque Da- 
uid cim ex impetus dilatioue occafionem 
f'ugiendi arripuffet , falutit compos euafít. 
Hunc igitur Pfalmum, veluti quemdam 
bymnum (£f deprecationem, Deo faluatori 
offert. ze docfrinam addit, "vt qui 
ab aliquibus imiurid funt affecti , im Deo 


fpem collocent ; adhortans , ot inde opem 
exffetfent . Dehnquentes cueró memorid 
sufh Dei iudicij exterret. 


PARAPHRASIS 


NOI mauea , cdd ior ue en 
Y rdomuy Td» dYexoymay 
Mf, 109 pde 04 us, 


Towvs L 





Duf TP1EO ek uucH (i 2, Sus 





We o MINE Deus meus in tc 
ur : fperaui : faluum me fac 
Z4cx omnibus períequen- 


tibus me, & lipera mc. 


Q z Nullo, 


1ffhufmodi ergo homines sis PA- 
cclerem veramQque poni- TRVM. 


e^ 


Velox cóp- 
effio &a- 
ocem [Acit 
medicinam 
peccato- 
rum. 
Malach. 


perfeueranti in pecca- *7*- 


1, Reg. 16, 


Chuli dif- 
turbauit 
confilium 
Achiro- 
phel, 


124 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 
YARA- Nullo,inquit, humano auxilio fretus, (cd Odd ug , (vow , ad Seri m onS cia 
*HAA- tuam folam fpem in me ipfo circumferens; Sujpdv riv 9 clà ivrida poxbo usur? 
rav. DICCor vt tuà potiar prouidentia. adexqioyn juerdUno v as, meo uve: as Tu y €i, 
Qs" — 4. Nequando rapiat vt leo ani- y: Mimrore deya(x dc Muy 
fe^. mam meam,dum non eftquiredi-. 712 pv ps, p óvr? 2wrge- 
Uu, uds cec oriG. 


AMfo dp , uà Dixi» $uefu vriyor- 


$13 PA- 


mat, neque qui faluum faciat. 


"Timeo enim,ne more agreftis feiz, ij qui 
bello me profequuntur,irrumpant,meQue tuà T€ d coMjusÜrre , xd) (nub» ut a8; 


cuftodià deftitutum inuenientes, penitus per» — sic erogrolas dDodynt, raya d/ao3ei- 
* L] 


dant. epa. 
4. DomineDeus meus ,fifeci — 9. Kugeó 3s us, & tno 


iftud, fi eft iniquitas in manibus 17a Gur, & icw aia Gy seri 
meis : pis 
$. Si reddidi remibuentibus mi- — & Ei dé grédaxa, Gic d (uro- 
hi mala, decidam merito ab ini- d2cí uo xaxa, Yonardoiua eg 
micis meis inanis. Xm rd» iy Spd» quu xe. e 
6. Perfequatur inimicus ani- 4. KafgduEm aeg 9 £y Sess 
mam meam, & comprehendat, rl jvjl) us, xg) xa anao, 
& conculcet interra vitam meam, | C xa (gzaríeoy e lo vio Col 
& gloriam mcam in puluerem. 445, xo) rho 2 con jus 6 ye) xa. 


deducat.. Gone a. ! 
DIAPSALMA. AIAYAAM6X 
Aelkyoai jor €id Dye fic mextias Crab - 


2 Declarat qualem hic malitiz fpeciem in- 
telligat , cüm ait, 5i reddidi retribuenti- Sa! quow ei aramidong, xo) a. efc. Tic 
Vimwiu — bw, &c. Virtutis quidem plurima funt par- — 4p dptrig 7o^^d uóeja , OU 25] d gu 
j $^ P'- tes. Non folüm enim temperantia & pru- Qesown xg) Cedimax , d2Ad xg) drdpeín wg) 
| | dentia , verüm etiam fortitudo & iuftitia. — duguorusw, EvoC9u. onus alid dxeso 
Hic igitur haud eximiam fibi ipfi virtutem — dperhd iausy! u2prof? dow Pn mmu 
arrogat : fed quód, cüm hofles hofce fuos Wise rue zroAajadow, nd inenttde , al did uxor 
minimé offenderit, iniuftum fübeat exilium. | voy quos. Od uórth dp, prom, dd ma 
Non folàm enim, inquit, primus iniuriam — ex Sp£a, d2X dV ees id wnnxóras iru ulus 
non intuli; fed neque illos qui mihi nocue- — djzsacot a/omm. Tolo! 5 2 XasA omn- 
runt vmquam, vlcifci volui.Nam cüm fzpiüs — yeíger 2Ag6aly,n dd xa Juspdueins díxas vx 
fend Sauletz in manu habuerim , iniufli odij poe- — éaea£aulw. OX 3 dens e diamo ma- 
mamfue-. Das non exegi. Quapropter te, Dominc;obfe- eaxa^d 3 7rárra auQalc fans az dvor , dixa- 
"4. cro, quiomnia perfpicué nouifti, vc iuflé me | euy uer d'woioc ng) in voii Gs dd epu 
iudices; &, fi quid tale vmquam commifi,vt — sem , 7 JÀJ aic nnd Sugnhas yopedlont. 
me tuá curá priues. Hoc enim efl quod dicit: T9 33 AtA, Yao7rícnpu deg ao 7 ife? 
Decidam ab inimicis meis imam. ita nimie — us eot, "Caro yyeietoy dà roit due, pom cx- 
rum , vt fübdas me inimicis meis, qui non | d&ra,, dlc a ph uror i oa! cà ut 2 6- 
folim gloriá & regno à te mihi dato me £m 4aj ansias yup aimtuty ax x7) 
éxuant, verüm' etiam rjdiculz & ignominio- xaTucAMÍS t cioadoir Durdqy . Tm 92 
fa morti me tradant. Nam id fignificauit,di- 4zigcovty elpmalg , xj ala digas qus 6i o0 
cens: Ef gloriam meam im puluerem deducat. kgemadoon, "EMO, 
7. Exurge Domine in ira tua. C. Aviso xveit Gp ogyii 78. 
Exalrare in finibus inimicorum, vsVeomór Gic méeoun dv for dpo" 


In COIUIIL. ; ut. 
O' up 





IN PSALMVM 


O up. zipun x Qr , 5n xoa 6 
Ood'oríom, &a Suuq* à Ji Axv2ac, is dru- 
7:1p9w2/a , Mpehrtuoy, YlaegagMei voivlu) voy 
d'Ángior xgyriy uxán uoxeslujéio, aod du. 
xgia zonadodpor ioo, ? muweiar fin9d- 
sai Toit dd ixi. T6 )À dyacnor, dyrl 8. un- 
xin ugxesÜoutauc rema Toni br £23 C. o* 
E£eip9irn, ha. 7í Ürvdi xveyt ; à 99 6ni 
umor 3 «axes S vpjlas Gud Mot. Kaj dyaicu 
xugys , [on9ncon 3ur. — QU xguedc 99 QiAaw- 
Degrrías, dd dixglas üpyic, Eris moi 
yuu oit tegi, uu Tà 7rtege, T ddmor ur] 
$9odor kgnemu) lowt. 

Ka de, porn XUgj& 0 9606 (ux 
o v Léo "] &rereiAu, 


Koj cuvayuyn Ad) xu-- 


in 0s, 

Z) 39 &rmyup9 meus Gig dd nudpont 
djuuit ,— O' vorn. qoi; do, CrtTEIAQ 
sroicir , dAeaoor d dianog , xgj Ti, a9 uoi 
putri d Oy» fozric, Taume dá av ais eves- 
volu, dVerfeianc , d'ausvic ooi mic pro 
«»egooiawua , xgj Sy U-|ioor YerxgAiruow, 
dn d» ram i ipoegirsa, xg) * dlas d ialw 
eren SanmÜema., 

Ka] vie (Gm; e vy" 
eicpeipo* 

0. KveAC" xeuá ^asc. 

Tb ee 4» Eaepe]or , aii 08. U- 
die» d» quod , Sg d (ig avo^^oit 
dyroudp(D , d'elofrn Gorep Vordhpyyeis , df 
as «bi Tec a dioupi pou, und iugrlas .. E]. 
TX ce;Omxae U7dj4' Kuexe xeguei 
2c. OU dp ubvor la) iulii dixlur )- 
xdo], dX xr] avdon 7M dsOQesuw 
QUa. 

Keiyor a1 xugas XS vla) dyxeto- 
euibo us , € x? Tl axaxías us 
£r iui. 

OV. Üngiceudls dade 4/3 &m $26. 
5p» uta to pru pnxev éavra! Sis Aa€)à doa 
76 esten dí ced? d'ugiocu- 
4 On 32^, Quoi , ? A'CtasaA na d iod 

n, n ? A epo, Uv uc aD muTUY gr 
ibd CegrdUourras. Kaya suvalu vivan 
Pigeon eg 3 dygxias xejDiya, o2 - 
122d , 19) ia muc hdw mup iud sejyon- 
Jy as patei, 


VIL, 124 


Symmachus quidem , i» 5j/i ; Theodo- rAn4- 
tion , iz furore, Aquila veró , i celeritate, E d 
interpretati funt. Obfecrat igitur iuftum iu- 45 vy. 
dicem , ne ampliüs longanimitate , fed iuítà j,5,,, 
fententià vtatur, vt peccatoribus pocnam ir- —— 
roget. Exurge enim pro,ne amplius diffimu- 
les aut differas, pofuit." Tale etiam cft iftud: 
Exurge,quare obdormis Demine? Excnim il- PG.45,. 
lic fomnum dilationem appellauit. E* exwr- Píl.,,7. 
gt Domine , C faluos nos fac. Haud enim 
tempus clementiz eft,fed iuftz irz. Impone 
igitur inimicis meis finem, iniuftum illorum 
impetum compefcens, 

Et exurge Domine Deus meus 
in precepto quod mandafti, 
8. Ecfynagoga populorum cir- 


cumdabit tc. 

Tu enim flatuifli eos defendere qui in- nu Ui 
iurià afficiuntur, Quod i iir. aliis przcepi- nasa 
fti, facnunc, ó Domine, tuamque opem mi- "^ 
hi impertias. Etenim cüm hanc tuam proui- 
dentiam oftenderis , omnes hymnos afferent 
tibi, Deumque altiffimum te nuncupabunt, 
có quód omnia profpicias, dignamqQue poc- 
nam delinquentibus irroges. 

Ec propter hanc in altum rc- 
gredere:: 

9. Dominus*"iudicabit populos. ? P«tr«« 

Illud s a/tum regredere , idem cft, q.d. 

Cüm naturà alciffimus fispud multos verà Dew ge? 
ignotus,oftende te quod es, per curam quam «f e- 
geris corum qui iniuriis afficiuntur, Dein- "— 
de propheticé fübiungit : Domisss iudicabit 
popslos. Non folüm enim meam caufam 
iudicabit , verdm etiam omnem hontinum 
naturam. 

Iudica me Domine fecundüm 
iuftitiam meam, & fecundum iri- 


nocentiam meam fuper me.. 

Per hac verba diuinus Dauid haudqua: 
quam abfoluté fibi ipfi iuftitiam arrogat; fed 
illam dumrtaxat iullitià quz in propofita ma- 
teria elucet. Nec enim , inquit, Abfalomum 
offendi , neque Achitophelem , neque ipfos 
qui vnà cum illis contra me bellum gerunt. 
Sccundüm hanc igitur iuftitiam atque inno- 
centiam vt me iudices,obteflor,& non fecun- 
düm peccata quz à me antea commiffa func. 


uda 10. Con- 


PÁRA- 
PHRA- 
SIS PA- 
TRYM. 


Rent a4b- 
pillat cogi- 
fMi. 


Dua vin- 
dex iniu- 
fiis affe- 
diorum. 


* Vulgata 
numquid 
ira[citar 


Deu priis 
minatur, 
guàm pn- 
nut. 


ui pu- 
£u , 
riam igni 
pua. 


126 


10. Confíummctur nequitia. 
ccatorum , & diriges iuftum.: 
Ícrutans corda & renes Deus. 
Pro copfummetur , Symmachus pofuit 
perficiatur... Si cuanuerit , inquit , nequitia 
eorum qui malitia affueuere, virtutis alum- 


ni ftudiofids propafitum eis iter facient . 


Renes autem hic cogitationes. appellat. 
Cüm enim pudendos appetitus senes exci- 
tent , vnde deinceps concupifcentiz cogita- 
tiones mouentur, renes tropicé cogitationes 
appellauit. 

rr, Iuftam adiutorium meuni 
à Domino, qui faluos facit rectos 


corde.. 

Qui igitur, inquit , occultas humanz 
mentis cogitationes nouit, iuftam mihi o- 
pem afferet , tamquam id facere folitus : 
quoniam iniurià affedis eft vindex. Hinc 
deinceps ctiam iniquos exterret , iuftam vin- 
di&am ob oculos ponens , nec non Achito- 
phelis interitum przedicit. 

12. Deus iudex iuftus, & fortis, 
& patiens," & non iram adducens 


per fingulos dies. 

Habet veró & benignitatem , ; per quam 
horginum peccata diutius tolerat. Quoniam 
fi quando viderit homines ex hac fua patien- 
ua nihil vtilitatis percipere , intereà minis 
perterret , vindi&am procraftinans.. Si verà 
etiam hac defpeQà, peccare pergant , vlti- 
mum illud fapplicium adducit , quod conti- 
net iuftitiam. Hz per ea quz fequuntur dc- 
clarauit: 

1;. Nifi conuerfi fueritis , ela- 
dium füum vibrabit ; arcum fuum 


tetendit , & parauit illum. 

Hzc verba non vindictas , fed commina- 
tionis funt. Vibrabit enim, inquit; non incu- 
tiet ; & tetendit arcum, non emifit fagittam; 
& docens contra quos emiffurus fit fagittas, 
ftatim fübiunxit: 

14. Etin eo parauit vafa mor- 
tis: fagittas fuas ardentibus cf- 
fecit. 

Qui enim facilé combuftibilem peccati 


Afte- 
materiam admiferunt, &lignum, KcnumQue 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


ZwrtAsQum n women d- 


" pate , € xardoStuwés dior, 


éraL y wal as X, veD299; 0. $65c. 


A'rri 58 euuneOio , daapné&mme o 


| EVuuaioc viene El dae quo], d eif ein 


T xaxía aut orruy » moymeta, apud aioTteoi ol 
P dperiie esquugi old eresxeud plu) auis 
"mopelay 7oisu), NeQeguc di GaUQu mU; 
A047 Uic Oro a A. E 7r eid )0 TOC rase Cu 
Opkzdc oi peo) duyelesuaw, &rnüSwr Aorzrar 
xoivévra, € ÉAnSvulac ol cy ul , viQesUe 
vesmxd'c vie Aoi ugi 6 coesomydpsoan. 

id, Auxeia v» (2ongeiot uos zat- 
eu xveje, € cai Corr" c6 43 is T3 

, 


Xapóit, 


Q'mofrun, Quir], rl c een popu ots 4 dfz- 
solae cesi muy Aci uie Vine duy s, 91 
xoías ugi map Bose, dre d vi o 7roieiy 
&lalaic, ci 59 dd nad cis mauvyam dfri- 
A ,- E'yri.Sw Aoi qq) ded irme) rac 7- 
yngía evt aac, Ti Ó igne mptelas Na» 
dene) c»esasopát T AGODA 3 Üzva er. 

i£. O' 90g xexrne 0 icu 8", a] 
iz/upà;, € uaxeedSuu "^, G um oo 
yo iata xa S $xateloo Yuegr. 

E^4 dV uz) QDarSermias , di là 
Ui mAisw qip s] dvSesizuv TE mnu- 
paAAumi, ET e idiu quic drSesmus 
dfe Tavmis Urnow 4 xapreud ions , minc Tu; 
d'reigi exqoGi ab) muaegíar diaCamo- 
tps. ei £9 uo) rav mt na etesteurnt 
Éhucivens d uaprolvorraa , auriga. al) mat- 
«Solar VordyA , v) Qivair tyusup , suU- 
(x do Tjj iratopdyav id fo imt 

ry. E'a» jn e meeoqire, 
Bopebaias ard cin 6ecl, v vis 
curd Gyéretve , 32 pique Cev ure 

TaUa 4 mnuwpía;, dXW dore TX 
pum, XmiCua] 39 Cm, Ex Vrafo, 
xc) Crizems TO éEOY , wx dToxs vo AO" 
€ didlexwy 471 nivuy m zi Qn, fx 
ovile 

g. Kai: ey aon] iWTijLCE XU, 
Sondeo , (a. (£o durs Gig xu- 
tns dne. 

Oi 3dp cl) denso "iig dpaptiuc 
Ou d iE agdluoi , xà Ev»or ,. x2) xágret 


QiRC^ 


IN PSAL MV M VIL 


olstod o utiamtyr; (Qow 0 S £e A'rb&oA O) 
(Gic rv poeni vr DAn iow!) Biz. 

i£, Td ddiyngav adixion, cun- 
£^a[Bs mw» y wo] trexsp dwo- 
pun. | | 
|. O' A jq d'nAad , 77 mrormega duello 
X eomnadqip (Ov raul , «gj xz v6. puów 
did mort maTe9C , 7 cogo xa SvnA- 
euc 7 2idu. 

i. Adxxoy Geuce, xo) ayéoxa- 
Ape? avv, € $uzrecéiro eic (6lpgy 
ó» aeya( ao. 

Q. EmeetlA 9 mov aurg & 

xéQaNbo auis , yog c) xogudpluo 
curd. 3 doa, tur xa (aen eraJ. 
—— Tdkt olxeicuc , quaiv, dAolawra, 71426; 
Q 7j oixelav mórav Ta Exi yeieg diE6) , 6, 
Spé/Diceray Jemioi , d evese d'yegy ér&- 
ear Aime. 

i. E Eouonoryt(ou od TU XU£Ju), 
x? Tl dyxauomu lu) QUIS, xaja- 
^d Td ova xveks $ $ vpíru. 


E^4 dé, Qui, xouvmz aoi 78 9d 
e»esolag TUyuv , Upanam Ty eoipytrlu 
d'ueexdl t, müg xeictoc T) d ikgioy dnoU- 


t e. 


COMMENTA 


EZ YrIE O GEOZ MOr. 
v Kaj 39 Xuzi, Qno, utcimG 
TM 9i Pesuen Qe ye, ava 
ci * T 7d$. Ow dx Uu. Catho , dX 
Ui. col KAzmaw., Tà d à. Soc jugo, 4 dfa- 
Stowoc Cw dfd qu) 4B «cóDco "mp Co- 
Mu. Olea quc Sx £&- xóAgO , dpte 
vi» bfesr* dod i, cucóv ue. T 20 
iavrd. rei, oiov , uà ditte pt e emu 
SD. Ka 7o, Mapctn ilg d a 7 Ced 8c, 
Qv 53 óroptatg i usur!) T8 RIEN ad 
xdy 15 cuuCopd ? Quow Eovaaiew] , mg) T] 
mUTQJXO Y Gy Ad^wüy ex imd SG. n muc 
6 40i tfc 0 iube aX Quan , E, Uaec Sap pel, vj 
vi 7 pr. durd "Xeresóia yt dà 6d ovi ubyoo 
rica, Aid vi x £i ram dprdsuau, 
a^ dc «esc fra, h Adern xaA€i  A'Cto- 
euo, 





.queabitur retibus quz ad alium venandum 


127 
zdificant (vt ait Apoftolus) ignitis cius fagit- cox- 
tisconfigentur. , MENTA- 


RIVSPA- 
1j. Ecce parturit. iniuftitiam, TRva. 


concepit dolorem , & peperit ini- un 
quitatem.. 

Achitophel nempe , cüm malam iftam 
fententiam protulit, & contra patrem qui 
nullam ipfi fecerat iniuriam, iniquum filium 
armauit, 


16. Lacum aperuit , & cffodic, 
eum : & * incidet in foucam, 7 
quam fecit, 

17. Conuertetur dolor eius ii. 
caput cius: & in verticem ipfius, 


iniquitas cius deícendet.. 


Propriis, inquit,laqueis capietur; proprio- !niquwr 
priis, inquit,laqueis capietur; propr mans 


^ 
rumque laborum pramia accipiet , & illa- pror 
irrctitat- 


Vulgatl 


fixit. 
18. Confitebor Domino fecun- 
düm iuftitiam eius: & pfallam 


nomini Domini altiffimi. 

Ego veró;inquit,hanc à Deo prouidentiam 
confecutus, eum,qui de me bené meritus eft; 
femper laudabo , iuftum iudicium comme: 
morans. 


RIVS 


NE oMiNE Drvs MEvs.] Licet 

t enim, inquit , facti huius media- 

tor Chufi fuit, totum tamtn e- 
rattuum: vndenonin ipfum, fed ip te fpe- 

raui. Illa autem verba , Dese sese , protu- 

lit ex affe&tu, propter exceffum defiderij . 

Vide quomodo non dixerit: Puni hoftem, Dauid 
interfice inimicum : (ed quid ? $a/uum me Ih 
f*c. Quod enim fe concernebat, illud quz- pa tesi 
rit, quafi dicat: Ne finas me affligi. Illud au- foam pf 
tem, ex omtibus , cum moderatione adiun. ^ 

&um e(t. Nominatim enim parricidz men- 

tionem non facit. Quin etiam in calamita- 

te naturam agnofcit , & paternorum vifce- 

rum non obliuifcitur. Vel ita quafi dicat; 

Filius quidem meus, & multitudini , & ar- 

mis, & commilitonum concumaciz confi- 

dit: ego autem in te folo fpem meam col- 


2.55 






loco. Quare non dixit : Ne quando rapiant ; fed (ingulariter : vel leonem vocat Ab(a- 


lomum, 


128 
tox- lomuti, tamquam ducem exercitus , & qui 
reci lconino impetu aduerfus genitorem ageba- 
rava. tur. Vel fecundüm anagogen, leonem etiam 

vocat perfequentes fe dzmonas , atque dia- 

bolum. Cüm eniim fciret hlium à dz mone 
raptum effe ;deprecatur ne (ibi id ebeniat,fiue 
ie ob tialitiani diuino aüxilio deftituatur: 
Difercirin Differt áütefh faluati à liberari, Quàd nimi- 
mue [5- mm hi qui captiui finc liberéritur , proprie 
lierari — veró falutis egeant hi qni zgrotant. Quo- 
rhodo autem is qui exercitum habebat;dixit: 

Non efl qui redimat ? Quoniam ne vtituet- 

fum quidem orbem auxilij loco ducebar; ni- 

fi cxle(ti auxilio potiretur. Deinde ad peti- 
tionem adiicit bencdi&ionem , & ait: 
4. Dowi1NE Dsvs M&vs, S1 FECI isrYD. 

Rc& autem addidit demonftratiuam parti- 

culam, iffud . Quod patior, inquit , fi Regi 

przdeceffori mneojd feci , fi aduerfus patrem 
meum infürrexi. Atque hzc non dixit aperte. 

Haud enim ait: Si parricida fui ; fed, Si feci 
Imus iftud : opportmé Deo inhocentiam fuam 

frtndo. declarans, & paria confequi rogans. Ac fiau- 
De^4« tem nihil hadenus magni protuliffet , ( ne 
quis dicat , in filio, vt hoc committeret, ip- 
fam naturam prohibuiffe) fubiunxit: Sed nec 
vlla alia iniquitas in manibus meis eft ; & , 
quod hoc amplius eft, ne iuftam quidem 
.vindi&am expetij. Przclarum fiquidem eft, 
nemini iniuriam inferre, fed przclarius iniu- 


rià affectum non fe vlcifci. Ceteràm, cüm in. 


multis przcepta legis fuperaret , przclara fa- 
cinora adiungendo,fubiunxit: Decidam meri- 
1?,n! verum dixcro,de przclaris meis facino- 
ribus; & in4n4 fim, atque inimicis expofitus, 
& fpe, quam habeo, fruftrarus,, Quanam il- 
la? nempe hoftibus non fuccumbendi. Quin 
& inglorium , inquit , perdas , vnà cum vi- 
ta gloriam inrerimens , feu humilians atque 
conculcans. Hoc enim eft , i» puluerem re- 
ducat. Y eft , (i quid fit honorificum ac re- 
gium , illud (imul vnà mecum intercat & 
aboleatur. 

j. Exvacs DowiN£ 18 1&A TV A. ] lllud, 
Exurge modó hic ponitur,pro, Ne longani- 
miter cgeris; quocirca adiungitur , js ira twa- 
Licet enim etiam exurgere in falutem, iuxta 

P5. illud: Exurge Domine,faluum me fac. Verüm 


£XPOSITÍO PATRVM GRAECORVM 


cuAdy X T8 cer xo 9myspDpor, & cutie 
véLptorm x2? 8 Tw O9 dryoylipor. 9 x11 - 
vara lu) , Morrz € diixovras daíupras, x) 
JfoGoAo . E'grei 50 cid: 3 or vor durd dp- 
mmt , dÜza Ta] X 8T malle» , ni 4/2 
xaxiíag 78 9wà cvp.tatdias Soros iiyag, Aut. 
Cip] Jim cuia, T pociiray. foorras ap 58. . 
bi Cr ai yiuaoucla curme ax di ddorraj xv- 
plut oi dowÜrme, Tide Ji coomonda fac" 
$2to,uÀ i (G8 AuPuyfipu fn dy Tryéiro Cr 
ev ptacy fas ipi Y oltmpiluo , el 1  diuo- 
£v Xaro?gvot £o7riit, £a avescri9nm «8 al- 
efod Q 39 40205ov, xal quo 

d", Krrig 0 Gz0z MOT , £l EIOIHZA 
Torro,] Kad: v a&(o d'encnxalc, vo ser, 
Boro e, quor, eH iavíncu vu! «»e) (uS Qa- 
ed , à rableles Tu. mre] ; gj idt Ge 
fu3u uvkd c, € 29 rmi, ei mregaoiao 
bjiudul, , à» & emohirn rito. dÜxoiepc 
evepréus mu! Sd 2 lard d uswzitonon, 
xdj aidlv 9. str Tu x€5, CL'árip 9 idi» 
n. uega. eim. (ira p mc eim, Pn fl 
mud àc 3 Qiai xai votr) Erhganfos dc ad 
do0 viz Gàw. ddixia. &p o8p7í un. xg) 79 
péiLos éru , vo 1) dregias dpuim wpelva 
Tt qaia] Kao p 39 16 Là dduxrin x pei 
Gr 2 m ddniladpos p dpa. AN b 
&n aAA TE i101 O- vxopCag vd TE vOua 
rr Austr, Cii amet a xgropUu a, 
imigasjyu, A'mon&cupa dea, ei u dixfisboi- 
pu , eri dj spolium , desi ON 
eil xd) , x9) vix igi VG, 
xg) 4 rid Qro, heo, neris. T1ofaz ; 79 tà 
"o y € eg "y jute2t Gic iofesic. Ka] drahvu ut, 
qow,, Sero Aloqt s ud T Conc uu Q vl) door 
deg leleac Jr avremo muc ii marks, TuG 
jà i, eic 8r xa mtomoize. avt) v8 ,€i 0 
puoi 62 ed oor à BacPuxón , cud $jugl x9] 
T£ eer egtloi vVaosuy X; dqariz br. 

Ü/. ANAZTHO! KYPIE EN OPTH zor.] 
T5 , drdeni , vu dr] v8 y ugxesSupi- 
ew. di "veleuerra) vo , Gn ópyll ev. Ee 
48 dvagiay Xi cormoja * aic sb" Aides 
xudej , cdoby ps. Ad vus xaiejc Qu- 
AarS esmiac , qnod , dA dixaiac ipyit. 
Tb dé: Y dorm & Gs arkenow* fne", 
4 xb d] SxCime ut* ars , e 
Suud xe Uc bfesíc pou * oi am 


nuncjinquit, non eft tempus benignitatis,fed irz iuflz. Porró illud: Ex«/zare in finibus, 
alius legitm ira fribulantium me; aliusn furore fuper inimicos meos; Septuaginta vero, 


£Cd*. uat 


IN PSALMVM VIL 


l6doumar, Ur olt 7rlenoi T9 Veg uou 
eiaornc , idiAacur T apTi) UMS es, Tlé- 
es: 29 toflesiy » dmw?em , dc qug) T6 Xuu- 
TUO mone/a. duapruAdy,dvr) 18, d. 
quiim, Tri d o miezow , co $ xepa 
xc, ei 9t yegpera) iollegy aov* gi rec Ó 
dnsie Sauuacbc, Ün «uc urit &izay 
tfestc vl 9d, pac dv mae Suopuzeic. 

KA: EZHTEPOHTI KYPIE O OEOZ EN 
TTOXTATMATI, ] [1o/oy «oeiemu a, Dew 
[lonféi Gic dà mel pou us etopdy Tic Eon 
fluo oo uc. Tuo iv ig) auris mommy, dion 
evescréyuom vof Moorn* Tíua Ty matíeg 
cv, vd) ? unsteg cu, d 0 A GrosaA dp amie 
Qefwroty , Grardcaz uot. € 59 TR firmat, 
aNilóc cw Tawtlu xui er 4 aaeicía C 
eUqnuiat clo aoi arc Wi Js U^] noc aad 58s. 
ex id và spimieo aed uama, € atitasfi 
uo. Sre dl v. Nd umo dA moi 096 oui atnyaryR. 

Ü. Krrioz Krixzi AAO0z.] Ex evuCu- 
Mas Eri ? 552r , qs) did ond c dde 
xg] 6 Vruys voit ova d'rarsa Qipi3t , Un 
eve iroid mnc iQtenur, dzramuam düS unas T 
ymopAas, eire eere d. "m àv, Lo) 
qi Fari qu! aegrum durd. diano. Vi mud 
p apEat xetosy ddiav , Tb àv 50 xg) 70 
am 1l dxgxías uu, koi alu) dai clu) 
xo SupsUeruy dv Pm) ko306 Pd dx 
Cx AX oTCIL, 

|, XrNTEARZOHTO ÀH HÓNHPIA ÀÁ- 
MArPTOAQN,] KéAacür, Cra», 15 dua 
PWTUL eod avTsc v xaxiag* evesctX Tab 
«iesu 99. df. Teu mrcfiaqt qa) 66 diwaious, 
Masrysidp/a 59 Aoiuii d Cor mavap om p Qe 
yireraj. Ylegecrov d$ fm wigct xeméi Agde, 
AMA vag ani xeiréi , enQuv ngpó lac xg) vi- 
Cesít. air) T8, 9 Modega. duy Ap Ov, Sx 
Wy nor. "yrülenc 59 s). xpurila v ov, NeQpue 
dV Gere Su gg) xotÓ iac Tu d dfavoias MA 
Yacljna vd. ndvra (e, er d 7. ugejon 9í- 
ewac, o0 yg di 9 "yeath xo lar LA Yn 
1) Pyqormd Té co upt D caAgu6dni, 
viteiie dà on 7r n uova * duxit. Kane 
mhavjeirtadpoy à alvei xeyS boy , ng fi 
vlt B by uaow ol; aoi SuortGelas 154, x F2 
Td al jai iz era 91 T0; , rac a3 d'$ Xu 
eit h ag? Bacdras ipsa. 


126 


cüm aiunt: 7s finibus inimicorum meorum, 
eorumdem interitum declararunt Finis enim 
inimicorum, interitus eft , iuxta illud : Coz- 
fummetur nequitia peccatorum, id eft aboles- 
tur. Nonnulli autem illud, /» ffpibws legunt, 
in capitibus. Cüm autem fcribatur, ipimice- 
rum tuorum; hinc ctiam iuftus hic eftadmi- 


COM- 
MENTA-—- 
RINSPA- 
TRVM, 
Fini inf- 
quorum 
ipftrit Nó, 


rabilis, quàd eofdem hábuerit ;iimicos quos 


Deus, dum odit eos qui Deum oderunt. 

Er rxv&cE DowiNE Dzvs rN PRACE- 
Pro.] Quale preceptum? vt nimirum iniurià 
oppreffis opem ferat, neque defpiciat eos qui 
infidiis circumuenti funt. loc igitur, inquít, 
ipfe perfice. Vel in przcepto quod dicit: Ho- 
mera patrem tuum , cx matrem tuam , quod 
Abfalom contempfit , càm aduerfus me in- 
furrexit.. Nam fi hoc fiat, multitudo taber- 
naculum tuum circumdabit ih gratiarum 
a&ione , ac multam tibi laudem deferet , & 
fublimis przdicaberis, dum res noftras fubli- 
mes & illuflres effcis.. Propter hanc autem, 
fcilicet fynagogam. 

9. Dowixvs ivDiCABIT POPvLos.] Ser- 
monem füum conuertit ad iudicium, & do- 
cet eos qui putant omnia temere & fortuità 
ferri , imminere rebus humanis prouiden- 
tiam quamdam , quz factorum poenas ex- 
pofcar. Deinde poftulat prz ipfis iuftificari, 
fccundüm iuftitiam qua in eius opere relu- 
cebat; fiue quód manibus fuis iniqua non 
gefferit.. Hoc enim idem eft atque illud, Se^ 
cundiüm innocentiam meam, fiuc fimplicita- 
tem doli expertem. Id eft ficut ego non fum 
malignatus. 

10. CONSVMMETVR NEQYITIA PECCATO- 
RYM. ] Puni, inquit, peccatores, & à malitia 
ipfos ceffare facies , quin & iuftos per hoc 
teddes attentiores. Dum enim peftilens fla 
gellatur , infipiens cautior efficitur. Cüm 
autem dixiffet, Quoniam Dominus iudicabit 
populos , modó edifferit Quomodo iudicet. 
Scrutans corda (y renes: id eft, non opus ha- 
bens teftibus,non accufatione. Ipfe enim qvae 
abícondita funt nouit. Rezes autem & cerZa, 
mentis híc arcana vocat atque intima;proptet 
harum partium in corpore fitum. Non raró 
etiam Scriptura cor quidem accipit pro par- 


. te corporis principali , renes verà,pro principatu anima. Sccundüm hanc iraque fignifi- 
cationem poftulat iudicari, tam de doctrinis quas habebat de religione, quàm de moti- 
bus paffionum; fcrutatio autem, ef inquifitio per examen. 


Tonwvys IL 


R 1L Áp- 


Dceut.5,18, 


Deu bo 
neratstr 
dum iuflet 
reddit, 
infites. 


Qua viis 
luas ex 
punitiona 
malorum. 


Deut fé- 
num fcru^ 
fALOY (n 
cordi . 


€ ó M- 


MENTAw dicar: Nihil iniuf(ti 


RIVS PA* 
TRVM. 


Du iu- 
fiia , fed 
lenganimis 
index, 


M s 
Por 
d 
seniur, 


Malitia 
ipía fibi 
pasa. 


* 
MS. 


verf. 16. 


130 
11. AprvrORIVM MEVM A Dzo.] Quafi 
peto , adeoque par elt vt 
auxilium nancifcan Hoc enim ipfius pro- 
prium eft, vt manum porrigat redis corde. 
Deinde , quoniam fusjue deque iuftitiam 
Deo tribuit , eique iuftitiz ceftimonium de- 
dit; iufti autem Dei hon erat fupplicium dif- 
ferre ; quafi de tarditate excufansair: Quod 
iuftus quidem fit iudex , fed longanimis , nc- 
que iram , id eft fupplicium, inferens. Dila- 
tio enim fupplicij, non eft conniuentiz , nec 
imbecillitatis, fed longanimitatis, Nifi enim 
hoc effet,fcd ftatim vindictam periuiffet, iam 
pridem periiffemus, in re qualibet materiam 
fupplicij füuppeditantes. Ne autem fegnes 
dum benignum audiunt, rclabcrentur, fub- 
iunxit: 

13. Nrsr coxvEns: rvEniTIS. ] Hzc ita 
figuraté dicta funt propter craffitudinem au- 
dictorum , vt vfitatis armorum nominibus, 
animum ipforum percelleret. Num igitur et- 
iam cote opus fit ad eadem acuenda, feu le- 
uiganda? Ecquis ifta hoc modo accipere au- 
deat? Verüm, vti dictum eft , iftis omnibus 
fupplicium figurat, timorem auditoribus in- 
cutiens, Ne quis autem exiftimaret omnibus 
fupplicinm infligendum, fübiunxit : Sagiztas 
fons ardentibus effecit , hoc cft, reis, ac fonti- 
bus, & combuftione dignis , quoniam furo- 
rem Dei fibi accenderunt. 

1f. ECCB PARIVRIIT INIVSTITIAM. ] 
Cuüm auditorem per minarum intentationem 
modeftiorem reddidiffet , demum quoque 
rebus ipfis illum erudit : quoniam etiam an- 
te fupplicium , ipfa malitia fibi ipfi poena ex- 
fifti. Ait enim, quód, quemadmodum mu- 
lieres partitudinibus rumpuntur: fic etiam is 
qui dolum machinatur , antequam proxi- 
mum lzdat , ipfemet exícinditur. Vt enim 
cruciatus amaritudinem atque acerbitatem 
exprimeret, partitudinis mentionem fecit: 
& qui fodit lacum proximo , incidet in eum, 
Quemadmodum enim per partitudinem 
cruciatum ; fic per lacum , liberationis diffi- 
culratem iníinuauit. Congruunt hzc ctiam 
Achitopheli & Abíalomo. Vterque enim 
capitis fupplicium fubiit , fiquidem ille la- 
quco fe fufpendit , hic verà. capilljs é quercu 
dependens occifus fuit. 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


id, H' BOHOF1A MOY IIAPA TOY Or OY ] 
Ya €: idi dduxcy adea! , * dinaio 
aj x1 vs el Bonlcias quy€». To 9i. 
39" dur. y€ieg. peyl Gic dL Sion, Elm i- 
7r 610 9 aco y, xta c d ingucy rea ero 5 
B, C iuepsvzrow avt) d mauccuslu- 8x 
hà d$ dugis S38 9 apri Y auselar, 
apip "SawhoyejA (Of V2 8 Besdunni 
Qua: én deu D 1X 621 xe, aoa 
eokesÜuy v xy uh épyhu) vds , muria 
xÍAggy , 1 30 Xa 9v, 7 mulas , ux is 
mueseactos , 1 adwear , dXa uexesSv. 
Iac. ei dà ui Evo lO, d eor pctro, agi 
Jay ad oro AiAotugdp, zopioowd Te wg9' ind- 
$lu i?lw 7$ muueía, dew di uà dxscrvag 
5c gau upu, 9n pexeó Sup (Qu d»aziaTem, 
infans 

£y. EAN MH ETHETPAOHTE, ] Lam 
Mdnsa TaUyX 25 V T dxeórruy mu ,Ummt, 
G'ss voi; cuvred qois ouam T] ny wa- 
Tuc6igu, &vTy) alu) dfsvos. A'oa jà xd 
dxórmt ura) 26ela.ec 39 si dou; xg] ví 
ee) dae inus KO0 ie di) 
dfa 7radsav nuo d 0l) mutgiar, qoGaly 
TéC axeor(ac, Y'ya d uà youigy TC IT! aa. 
Tuy TÀ C mute í as Vr oria Tat f 
An dur! voit guoydpione efeeipy a'owcro o) To 
vrsuDuwoic, Gi; dEloi xau otuc 8m vir Ou- 
uis TE $3 oIEexauguy tavit. 

i, IAOY GAINHZEN AAIKIAN,] Xa- 
Qepriauc 3 dxeianlu) Jfz 38 Vou 
drei ,mraide d Porzor à) ri 7 aeg- 
Mur. Ünwg) «ve? 75; mpGofas dyTh ^ 
xgxia xóAaci 621. duoi 3) 9n xoa mp 2i 
ud wucu "yundike, vu» Tjj cimus dfr- 
xósforra, , Tuc x ó dVó^ot iejal opo p (Se, 
«xely 3 aÀnoioy dÓ nie, , soc fd ife). 
Tb mxe$» 59 C. d'euui d ódudut mags dr, 
dd» (Bye iarte?w. x, à ópVosav " Pix 00 
mina toy , ic àuTOy ierezcirag ae 59 da vk 
wd Ge Tor zrósor , rrt fd v8 Aduxu m 
dwenzrdNatsmos éntd eifamo, A epo] s87- 
(à € x" TB A omit Ej x? NGtasaAap, 
A'ugortesw à » xeqa^) cic mulas wa- 
vien, à 4p. à d'yyórn GaehouG- o di Yd 
dVedesu ^u) vi oux; cEapmOeic dme- 
cqan. 

if, EZOMOAOTHZOMAITÓOXKYT. 
?1 a.] Ovx GAryalesr Tas rtesy c2a2aic, 


13$. CoxrirzEs02 DoniNo.] Non quód aliorum eum cades dele&enr, 


a^a 


IN PSALMVM vil 


dod deny dwoSwr q«eoudylo Th) ud- 
aaueer, Q al). qui 8 aTeacia itor. 
E/ 2a c1 fou , Quo] , Ymod ey épdp Of là 
d nalay durd. -ígor. à j9 xn qiu duragio- 
! guilu dyr) E Eoi a5 d'usguicsusm c dad, 
exar Oye Tl Jiggiopucías. 


13i 

fcd vt oftendat, fuperné aducrfus parricidam cz »- 
vltorem gladium defcendiffe, Gratias , in- nidi 
quit , agam, iuftam cius fententiam apptO- Pre inféi- 


bando. Quod enim ait, écundgom iuflitiam, "^ P^ 


grat ta &- 


idem eft ac fi dicat, Propter iuftiiam cuam genda. 
cantabo, iuftam cinneanam obítupcfcens. , 


CATENA PATRVM. 


ue Orzi rior IEMENI, ] Bazti- 
P) ^Azi0r. Td 756 52 eati T8 
Nap , J'oxéi zrdic érarsimus 
'fyen «vesc al). £y vui; ()meicuc IcooXar, 
fr9u c£ GER nU eC dwtesma. 
x&i 30 0 Xue] jo zpratraup Oye 4p T]) T8 
AaCld, hc d A'eaol icopeiray, GyraUSu di 
ioc Yudpi. Eg di en cut , £n a» 
"c Tfj. nét QuurojDpey doc Yudpi. E7rec- 
dà Ji ueyaDuc deieeias 2) dydeogatleíac 
éx 78 aib4 «Oc quac omaemous nd eíZa. 
7», «veswmphauc LX) driovi TU. A'ftosa- 
As , dfgAdwy dà Tuc Bade T8 A ro QA 
uid ejc érptytea Gu wg) cogmrymalg mu aS 
yrsuas "Vavn9uiys , dfd viro ux; Yes 
qoc d'e£idc, Eionyouydyla 50 éneira , pad ira 
xedror imroiéiv mit edi aom, d» dU S06 
ama ppnaids o Urn Tul maire! Vanni, ux 
€'acs 'ogd tiras 0 Qua) TE A vr tA, 
DAZ muon tdoe pA avGic Gdfs- 
cel Gem evesc vo d Gya| xug?y Tu! AaClÓ cvA- 
PEasy mic J'uvdjueic, E7r6l ien doaliiic 
usc eyurero JE Qo mA Aa61d ar 08 al.- 
degyaliuar Ov d mesomoeas vvrU mee 
€. Krriz 0 eroz wor,] Xrvxzo- 
zrOMOr, OUx 123 vul Xucl, sd" ET a- 
Sepzri cota , udi a8 euwted 73 cxci- 
yu , 5d vj] ipd Said , do^ 0H co) 7r- 
zu9um. T8 mwíruo m, Wels oid ud 
xdy d! aj.Seoruy , xdy di nutrteae ans- 
J5e yiywra) xasiporeja Sui. Kaj Geg jul 
bon, dfa9towc Q9 ysera] , Cp cudntue 
lwrz! moi£iv, OU 32 eizrw- Kueut 0 10e, 
xígj à Snc uu, Ka] dye ax O' 
fi à. Sóc jug ere?c cà ópSel m. Kay 28 
AQ mín socias durd. &ya* xa] idfatin- 
quc dY "ae CoAlu) 78 mróSw, Kaj dea Qi- 
Aócugoy yao, Ovx €imi, xdAgeor Tir 7o- 
Aum, dyes Toy ixSeh . dia Tí; TU uU. 
78 Ünrel. abro 2dryun* cd oor ps, MÀ aQiic 
Jus xaamaleiy à. rad rev ed] danrrey uut, 
] Towvs L 





! nvsr rini Ieuir. ] Basiztr. 
! Ea quz in huius Pfalmi titulo 
infcribuntur , cum hiftoria Re- 
gum , vbi de Dauide narratur, minime con- 
uenire videntur. lbi enim Chufi princeps Ch 
e 

quidem fociorum Dauid , filius veró Arachi c vr line 
memoratur: hic aurem filius Iemihi, Ve- — 
rüm neque hic, neque aliquis alius ex his qui 
ibi apparent, cft filius emini. Ceterüim quo- 
niam hic Dauidi ftrenuam atque optimam 
operam nauauit, dum amicum fe fimulan- 
do, in partes quidem Abfaàlomi tranfiuit , 
Achitophelis veró, ducis peritiffimi & auda- 
cis, confilium irritum reddidit ; idcircó ff/isus 
Iemini , id eft filius dextera , et nuncupatus. 
Ciüm enim ille confuüleret, nullam rcbus mo- 
ram interponendam,fedimparatum ftatim pa- 
trem inuadendum effe; non permifit,vt Achi- 
tophelis confilium admitteretur: fed perfuafit 
illis vt rem differrent , & motas nc&endo; 
Dauidi' tempus tribuerent vires colligendi. 
Quoniam itaque ob bonum confilium,Da- 
uidi dexter ac commodus extitit, ex officio 
& fa&o laudabili cognomentum accepit. 

2. Dowuis£ Drvs uzvs.] CunvsosroMt. 
Non in Chufi ( inquit) neque in humana fa- 1» ERN 
pientia, neque in ipfius prudentia, neque in aea 
mca cognitione, fed in te confifus fum. Hoc /^^ &" 


omnem ad- 
vtique & nos faciamus , etfi ctum aliorum, posa 
tum noflro ftudio res bené geratur. Con- € 
fidera veró cum quanto affectu loquatur , 
quod ipfi vfitatum eft. Non enim dixit, Dowi- 
nt Deus, fcd, Domine Deus meus. Ec rurfum 
alibi : Deus Dess meus, ad te de luce vigilo. Pl. 6s, 
Etenim etiam cum omnibus illo indigebat; 
proprié autem hoc ait prz exceffu defiderij. 
Et attende. mentem. philofophicam. Non noir 
dixit : Puni hoftem, tolle inimicum ; fed gerenao. 
quid? Tantum petit quod fuum eft, dicens: 
Saluum me fac ne permittas me mali ali- 
quid pati ab omnibus qui me perfequuntur. 

R Vide; 





132 
carr- Vide, vt non nominatim meminerit fe malis 
NAPA- cffici à parricida, ciiam in ipfis calamitanbus 
UAYM S dtu memor,& in bcdlio filium agrofcens: 
víque adeó filij fui zm:ens erat , imó potius 
philofophig , & mogis folicitus de exercitu, 
quàm de tyranno. Qucciica dicit: Sa/num 
me fac ex omnilus per[equentibus me , c li- 
bera se. Obferua , vt ncc illorum cum eccr- 
bitate menuonem fecerit. Non enim dixit, 
Ex iis qui mea diripiunt , qui in regiis meis 
deliciantur ; fed, ex perfi quentibus me : Ne 
quaudo rapiat , & qua fequuntur, 

EvsEs11, Neque ab hominibus, neque à 
confiliis hominum, velab exercitus multitu- 
dinc pendere fpes meas volui. Quare libera 
me à rot hoflibus, mihi vndique imminenti- 
bus,non folüm nunc ab Abíalomo, & Achi- 
tophele , ac fequacibus eorum ; fed etiam à 
Saule iam olim à iuuentute mihi inimico, 
plurimifáue occultis mihi hoftibus dzmoni- 
xPer.5,$. bus, de quorum principe didum cft: rduer- 
farius vefler diabolus, tamquam leo rugiens, 
circuit quarcns quem deuoret ; à quo pouffi- 
mim obfecro liberari. 

AsrrRit. Cüm multos hoftes nominaf- 
fet,ad vnum fermonem conucrtit.Eft autem 
hic, fecundüm fenfum quidem litteralem, 
Ábfalom , princeps multitudinis : at fecun- 
düm fpiritualem, diabolus, qui nutu dzmo- 
nas agit. & hunc leonem tamquam tyran- 
num, & rapacem;ac faetidum os habentem, 
& infamiam eructantem,Scriptura declarans, 
animam, non corpus rapere oftendit. 

ArHaNAsiT. Quoniam (inquit)de mea fa- 
lute nihil in homine confido. Licet Chufi 
fermones boni fint, tu ferua me, & quidem à 
przfentibus hoftibus , precipue veró à leone 
fpirituali,qui animz noftra infidias ftruir. 

Basir.ir. Putatur vulgare quid effe iftud: 
Domine [jeraui , & quod à quouis rcclé dici 
poffit : at calenon eft. Qui namque in ho- 
mine fperat, vel alicui rei alij , animi pendu- 
lus, in vita confidit, dicere non valet: Domi- 
ne Deus meus , in 1e fjeraui , faluum me fac 
ex omnibns per[equentibus me , c libera me. 
Iter fer. Quz igitur differentia inter feruari & libera- 
Ljerar ri ? Quód nimirum proprié indigeant falute, 
. Í""- — qui debiles exiftunt; liberentur vtrà ij, qui 

capti in cuftodia detinentur. Proptereà is qui 


Ab bofhi- 
bus firita- 
libus pra- 
eipu? ca- 
nendnm 


Dinbolus 
lt» ferox. 


iia, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Cen , quic edi va er naut ituoci ut- 
quindi 9$ aseo? cíu , xg; €x al evptcqa d 
QUon Ed: 9ne axo, ipa) Gn m pe TY uar e'- 
dag £vu qim Qs là , uaa JE Cg 
quarc Qv - xx TU cesmmióo T. mer 
AwCnar, à oW Teína- dfe Tii Qrar 
Zdcó pa £x mama và. diximus ; wa) 
fCeui us. Cen dh , im «di énerom uipyr- 
qa; etcdezic, Ov 92 € mo, 6n Sd mai iua 
dfepnaorsov, T érguqah quy scit Éamieiuc 
aU (ugic, dd gp dixi ty ut parere 
dyzdcov, C zu (Esc. 

Erxisior, Oóx i7 "dilema, id cu- 
Cea; dvO ey mot, t ceo? mA Od ma cipas 
Drídas doripmrou, du p pCovs mr^spiay 
quot Tog Tay Énergie dfgrawroc , 6 juvop 
vud A'CtosaA ap ag) A x rm qe , € 9j ou) 
üu'TUIC, Ld. ga 7r a4 vbt) oy EaxA m Q 
7À.ecuy 7h) Tw dY iur). dqardq uoi sot 
puívruy duilyes , av afe 38 dpyorr (Oye 
eiprra* O' drridixoc vali). df Gon. oc aic Aka 
d plius «biipaeral , rra] aha AU TUE Íh 
eL 8 uaousu juiva) «ero, 

AzrErl01,[loNAsc JE. qrouc adc tafpsc, 
€it ba ? Aóoov martiteisw., Eoi Ji E um 
qp) 7à aldymir, A'GtosaAudp, T8 2900, a7- 
aper x dV si vowror 6 df Go2oc rc d'adugrae 
d^uy Trl vd), x) Mor(z ue vesvimür oic 
apmraxmeón, x3) duci die *yo(a cóua, nz) 
duc Qnuias ips glor à » 2690 Poir ld 
uxo , doX 4 qo cdd Qnow apzrdcy. 

AeANAziIOr, E7redn a$Sexzro, qva], 
aibi T ewm ac X Sujjd, & wg) T Xuc] ci 
Aóyoi woPol, cdlaór ua, xg) ax T]U crtedrsur 
9p bes», uadugu dX Yard 4 ipidbsorr (e 
vorré Morros aii Wutrípa "joy. 

BaziAEior, Nopucósdpor dzAdy $2) o* 
KJ/gis iemou , x9) ug Témoin Uude 
aiaQkpeOt , uaa S wur bQw, O jDUT 
al eseres UeriLun , hem! 26 n3] qe 
Bio umoeit ihe, d & du/ara, Czréiy 25, 
Kug1s0 Syàc uu, 2H ovi Ama, ca ar us Orc 
ava muy 7 d'wxórso us, Y) (Uruí us, Tío uy 
h dfetoed 18 cuc , n3) 78 po ORA); Und 
qume/as xvejte oi ddhwürrt oen uctyTE pu.- 
dira, JV oi £y al aDoria. woreyóplipoi. 
Aud 8o 0 OQ Ca iavmd fom ol) dt 
veins, xg) C» taut! AgGaiv lu) avem, zoo 
olxelag 7risvue olxodojué1) «xe3c v) euiag. 


per fc debilis eft , & in fe fidem aecipit, per propriam fidem ad falutem difponitur. 


» aieo 


IN 
4 rie ydp Quoi ctguxá cv, O Ji Sar 
pudiivai nlii £u "Ga. durd. nasa m3 
ya, ópeíAuouy yaris]. O' roti "moy 
Oda d» ( eiddc 0n cic à ao Con , cic à 
Avpsjdp Ge) Vi ovi, Qnaw, n mau. , od cov 
pi Wu) rü, Xdwelac, Q psa us Xen) m6 
alyuuAMecias, Oluay di ín oi jurado: 90 
Sui d92utra] aec m TO 79 Die uc- 
m ipdndrray Vo 78 dyors Oe 8 dul - 
v(Q» vere , ira ad dpa ow Vxor TeaU- 
Mer Ys muAgus ud ct i ario Twdc 
xo) TUmou, "Sao Tii duugprias xao «3d. 
ew ia) d dvez Gi Opodo C dazioi , ox, 
iAdUSvepi Ürnec, dc dxegmoi, Varo Xeseq 
dyaguiotn)), Ed yera, v ao ve d cra e 
(asc, xg) ^ usxulons cdaór ut, yap quon, 
ieysotaniendir in Mi, féru 9 
ixei c^ T xgipal vfi ipsUmc, umo dp- 
ann aic uà Urs Oe Puresugdyiu. 

d". Kiri£ 0 exzOz MOY EI ETOIHZA 
Torro,] Erzzzior. O' eusd^A majfnoías 
E21 7b và urnouwgéiv, Ealperw 3 TÉTO X9.— 
vip uum T8 AaCiÓ , oc T8 DU Mectat TO 
edo, (e£ 98 là. Sg. ralis TX 
ales! 74 iac Pi y.) T8 A Gegap. 
d 9 oie. (FaigsLon 92 Tu. Sud uj] o^ 
gin Guru! eic Dutaimwils , ) xg] 1a 
xaprio fa yid) Voghp ? auwteosudit, xd] V ao- 
Qa 1 Xo (e x; vo cu)plw TJ doy, 
dx Earl vci, Au ois del uttapitpw?) A0 &y 
xegrei adoto mahaícjuem. AaCid moie 
vt à dfgmarrie aumaveaxaly , mos «es- 
actray Sud 7]J iauy ce durd Tvyeiv aura 
tp». H7( 53 dx 7 Sel avs nar 3 
pio9aaus 7T owrilegc iranyoaMap , vla , ia) 
dim moi av Jesi moie qu Gad Marr &U- 
Sy! dod & Uus 0 mario Vj. ódearoc a 
«Salate (n Jpbi . Ado p 7 narli) uiri 
voa» Vruat 9 ádicwoc. Aires às 
Qnov, €i uà kartipSr'amu T8 uà EA ves- 
Seil ave) 18 Surd vu * duaprías , usif? 
iul Xaoha Goqua d üEar 5» iura, d un xa 
GontÜeilo 7 dj«apriag. €i dà nare pleas, 
as voa T lows ^u uud Dv , x) uà elc Dv xa- 
sias n6» Éanudyur d gupuxii dpgprías. 

XrrzozroMor. IarGys d sio ma- 
esmpeh , in &y dade eve oóLytéa] o0), 
4. dc mu Sud. Qíoor 623. T8 29. dxsie- 
da cesa doy oulpoy à aoo s o pf or 


PSALMVM VII. 


I33 
Fides enim- (inquit) £u te faluam fecit. Qui eact- 
veró liberari cupit, aliunde pretii pro feim- N^ P^- 
pendi debitum perfoluit. Qui itag; morti ob- Moni 6, 
noxius eft (cognofcens quoniam vnus eft fal- ** 
uator , atque vnus liberator.) 7» re, inquit, 
fperaui, faluum me f'ac ab infirmitate , £7 /i- 
bera me cx captiuitate. Exiftimo autem ge- 
nerofos Dei achletas;prope vitz finem confti- ims 
tutos,ab huius fzculi principe examinari, vt, fi sun. 
ex certaminibus vulnera retuliffe, vel macu- 
lasaliquas ac nzzuos ex peccato retinere de- 
preheníi fucrint, detineantur : fin veró illa:fi 
& immaculati reperiantur , tamquam liberi 
& inui&i, à Chrifto in requiem inducantur. 
Orat itaque pro vita przfenti , ac fi utura. 
Saluum cnim, inquit, »»e fac hic à perfequen- 
tibus me; Zifera me vero ibi in tempore exa- 
minis,nequando rapiar,dum cft qui redimat. 

4. DouiNE Drvs MEvs, 51 rECI 151 VD. ] 
EvsrEn11. Quod illi addit confidentiam, 
eft obliuio iniuriarum. Hoc enim Dauidis elt. nawidi 
infigne;icucMoyfis manfüctudo. (Mizis enim Me . 
erat pre omnibus hominibus, qui erant fuper — : 
terram.) Abrahami vcró fides, (Credidit emim 6en.15,5. 
Deo , (b reputatum eff illi ad iuflitiam . & 
Tobi patientia, & Iofephi continentia , & fa- 
pientia Salomonis. Et foliditas Sanctorum 
non in iifdem femper eminuit , fed in prx- 
clariffima lucta quà przualet. Dauid itaque 
qui affidué obliuifcebatur iniuriarum , hanc. 1»ivrias 
obliuionem Deo proponens, paria ab illo re- 777,77, 
ferre poftulabat. Nouerat quippe,diuino fpi- »" à Dee 
ritu afflatus , futuram Saluatoris promiffio- 
nem: 5j dimiferiti bominihns peccata eorum, , 
dimittet c volus Pater vefler caleflis delicta 
veffra. Proptereà poft actam idoneam poeni- 
tentiam,confecatus eft remiffionem.Hoc au- 
tem imculcans ait: Si non feci iftud;non libe- 
rer ante mortem à peccato,neque meam glo- | 
riam recipiam , fed in ipfis detinear peccatis 
mi: fin hzc feci, fimilia confequar libera- 
tus , & non remaneam in puluere, in quem 
incideram, carnalis peccati. 

CunxsosroMi. Vbique obfíeruandum, 
quomodo haud fimplici modo orandum 
fit; fed ficut Deo gratum e(t. Nam vt is qui 
orat exaudiatur,multa requiri folent.Primura Oratimis 
quidem , vt is qui orat , dignus fit accipere. inii 
Secundum , vt fecundüm Dei leges oret. ^^" 


Defundii 


"HE 6, 


QuiAéi, Tleg rw 140p Ge 78 diu; $2) ^gGdr* dUnopr &n 78 x aÀc vogu, T8. OVE aeos yea 


R 5 Tertium, 


134 


NA PA- 


aesid poftulet fzculare. Quintum, vt ex fua parte 


conatum omnem adferat , & ea quz vilia 
fünt, quarat. Quandoquidem etiam Paulus, 
cüm rcs inutiles poftulabat, minimé exaudi- 
Peertte uu fuit. Propter hoc inquit,fer Dominum ro- 
gaui, d dixit mihi : Sufficit tibi gratia mea. 
Domine Dey: meus , fi feci iflud. Quid fibi 
vulc illud : 5; feci i/ud? Nempe iftud , in- 
quit , quod patior; Si in patrem meum in- 
furrexi,fi ic deliqui. Sed neque hic nomina- 
tim iterüm iniuriantem compcellare fuftinet, 
fed de filio fuo verecundatur ac erubefcit. 
Quemadmodum enim vir aliquis bono lo- 
co natus , fi vxorem viderit mocchantetti 
haudquaquam crimen illud in medium 
proferre fuftinebit ; fic etiam hic facit. Non 
dixit: Si infurrexi aduerfus genitorem , fi fui 
parricida : fed, fi feci iflud. Atqui quid, in- 
quit,hoc dico? Qualis enim virtus fit, (i non 
fuerim parricida , quod neque in feris ipfis 
quis confpiciat? Sed quid? 5; eff iniquitas in 
manibus meis. Non loquor , inquit , de hac 
iniquitate, fed fi quamcumque aliam ini- 
quitatem repereris in manibus meis. Haec 
aurem haudquaquam iactabundus dixit, fed 
recte facta fua recenfendi neceffitate compul- 
fus. Verumtamen neque hoc adhuc ma- 
gnum, comparatione eius quod di&urus eft. 
Quid porró iftud ? 5i reddidi retribuentibus 
mibi mala. Hoc attende diligenter. Haud 

enim vulgare cft quod ait. Bonum fiqui- 
nanequas. dem eft non afficere iniurià ; fed mültà ma- 
faune gisanimi philofophici eft, quid, cüm iniu- 

rià affetus fecundüm legem fe vlcifci poffet, 

haud tamen id fecerit beatus Dauid. Quin 

imó etiam ante doctrinam euangelicam , fe- 

cundüm illam vitam inflituens , ne quidem 

illos vltus eft, qui ipfum iniuriis laceffierant. 

À nobis autem non folüm hoc exigitur , ve- 
Maunh.;, rümetiam vt de ipfis bené mereamur. Ogsre 
d enim, inquit, pre perfequentibus vos 5 bene- 
fcite bis qui oderunt. vos. Dauidi autem 
non vlcifci. parum erat , fed quid przftan- 
tius mandato legali , quocirca dicit : 5j fec; 
ifiud, fi eff iniquitas àn manibus meis , fi red- 
didi retribuentibus mibi mala. Nam quod 
attinet ad filium , etiam hoc natura pro- 


Iniuria- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cArr- Tertium, vt oret affidué. Quartum, vt nihil d 


Te/ o, 3x "E ous e Ti prt, n7 prd 
fiia msior aisé * Tumor, 6n T9 T -up 
tayrd. cue Clem drav(a , x, n Oe mU, 
cuve qieorr(G» (rre. E6i Y; Vat? Qe 
davpqoeg. ong dx vae. T 
Qna , TÀC TOY XU E4Y mute our 2 ane 
Ha, apxel cui » waeic uev. Kugut ó Sóc uus 
€i txvmcu sug. Ti 6c, €à. Cmoinou mUC 
O' vro , Qnam. € erst loo o! nane? ei 
mupmóprgu Ve. aX udi Grruc Om Óvo- 
MA 7rd dozyera) vov d inta cimi, 
d? XmP TE muli alofwtra| v uS. 
Kadazrep "yap ne sU fuic drip uoiysbopdy la 
juuaivg óegr , undi orae) T) duapmua- 
€'€ pigoy d5a* €iy xara iEnero * Go di sea) 
C2E roi, OUx éimw , ei xomiarielu T - 
jim e ,8 meregAcías Sinn, d 
&i tromou. TED, Kaj 3j 2690 8T; fri, 
moe jo dptrh , TO p fuk NONU 
rip di à mit 9neioic Doi mca, A0 
af, e éem dd inia Op epo pu, d Dey qi 
dd ixiag sn we, Quoi , 429. xdv érkegr dd;- 
xiay Upnc & »poí uoo. Tata dt loe fio x 
UtyaA reser dX eic didyslu iygwoos Tg 
TX uvT) xaTopOu uem (or. AW wdR 


^ , 
"rip TTE, 2 


."TETo Hato uta, oeste To uPRot pr9ros3ar, 


Tidi a9 r; Eb ajeidara Td av- 
mud id uoi pi ag. TleictnA TívO MET 
dxgjGeiac. Ov 99 v) Tuy» Cc1 9 Eiprpii- 
Y. Ka^by (Ap dp T) ph. ddixEi , o2 
d uZov^or QiAocótu. "uii vo ddimnS6r- 
7 CELA woa sópgy diuustui, dA dy 
0 uaxdei(O AaGid. A7^d xgj«eg vim 
day Duxiit didaoxaP ae , auo xg ad 
moN Toup ON , udi mci, apZacw ddixac 
Apa. H'uéig dà 4 TO daurdusou 
uáyov, dd. xy c ? prre Testis » 
p D^) mpra rnm Uude $ X406 mTUlG- 
TW (gi; uuotUow Uude. E'gr) dN v8 AaCid 
8 juxe) li) y) dpusaDa) , did md 
éco 7T ropuxs zou D umi , dió quo, 
€i reina 9o, el tew dd ix/a 5v epe pu, e 
arTETÉRO wx2. Tuc amd &ci pon xaxa. 
E71 8p 32 T mmudoóc Q v quax; éusvtr. 9 
di AaCid" Ei x éripuc tnodo, TO benam , 1 Pj - 
ra ule, Yloiay Sv crop Aorrit ev polulur 
Wu£ic & 18 xaerm Car jn und" eic v 
terea 


hibebar. Dauid autem, Si etiam ceteros, inquit, iniuriis affeci, fi vltus fum. Qualem 
igirur nos deinceps veniam merebimur, fi, cüm jn gratia viuamus , ne quidem 


menfurami 


IN PSALMVM VIL 


Miren TO Ti ma Acid qour soot ud iia qüa. 
rnc; Tí dt Fàw, Aavmrisupa dea Waro 2p] 
iofesv us wabc; Eo T). (Desv Xerozrea e 
xériv C 2 aysdw'ouv(a jy) ràc toBeoóc mu. 
phouP aj, nd) cries (a T amecS ice TU- 
y? , i sur dà , doW Guarvo rra nerin, 
gund'o dy mo Gyorr ui" iaurd , Eva 
iof oy avi ir seio, ng) Tb amaduiauv(n 
pÀp Qué cli "Bard 3) ioBesiy Fan Gu, 
xz ov xac! dyrd utAsoiyor Sdramor, uà 
dVuonSirza d' Bftuyé , dA deuytour(a 
7ii; ceszd'oxías , xo) xavov xg) épuy«or vd 
on; Uvrid Qe xs) Box9elac ópS trà var- 
xeiexor sfr, Ty) VoAesiv. To 1p Sv areg- 
m vx Vy] xoegy oSa2guednóa| Fo TP 
M9xae)a NaGid, O' 53 pd aGrrod i 9c voie 
ioBesis , zu as Van apud lui wa mpusphoa.- 
a TEC isBesuc ; Ide ó* den aj ()&- 
€ 0) wm T$ imos Tic museías TJ 
ioDesiy xaróc y; Oud tra 59 epus 9 dxoDu- 
Sia $4 , 00 28b ei airarid axd mmi T) 
infe naxór , uà vU yowa 7T dy(goc raj 
xaxd qoi; iofegic, Acím?) deg x và dim. 
es» dxAguGadrem 9 dfsvoias T prr, Turic 
€i der td osa oit. dried id dos jugi taxa, 
fuoipulun Nro yeiguos amp! , ipnpos X) xoc 
«zxd'onc vid Qe 9 Boxen *yeyovoie, oj i 
dequo 3 VanCeAlo) auc]. Ka] To aw 
Qcvesr iuric Jf3 T émuooydpav idi) ucer ei- 
"rtv" Ka(ad idea) deg ioBeic Y Auxlui uu, C 
gui 5c, ei dé mc ioflesi corru Tuc rores 
cad ium, ( $(i7ydp cin xvejax oi sae T 
avÜosiaun "luy ac diuxornc , Q 3 dAnSnlu) 
Wujd duZar cie o, Criirno walgnumd uj 
miren eic Tol ogiua! gj udiraus y 9) utomiou, 
€ o)xalaxAci ou.) ixateyr 7 aveseipidpian 
icf e oenvuCanót der Kal vds Du 
v&c C fesic rác T. doyiu aooc izriin,) ,e 
Vmluuéi drremdXsa) agxd , e Pasar, 
xj Ais x7! xe Qu ag) Yavmetóy br 
(Quam av sd 8 wa) 2nluias , ydus - 
pip xg) Trdoni deat aooemi meo myArTA4, 
Tà dt x, uz exelruc sfpieo, C i dfaquoyir 
üwr Ti YCeivic , edent Qap/mesr xa) 

mxegneg? np.sejac ey. Toryaeguo Tó TX- 

ed3& AaC)d AwybuAor , ur * E] ava 

srid exo. mc aidyriois xg) Qugtutom iBesie 

xaxd , wh qv youu ai x2 Tp vom) ix- 


Ses» Üregrtías qi rou, dX. Yavuicuku 


13$ 
menfuram eorum attigerimus qui in antiqua c^Tr- 
lege vixerunt? Quid porró fibi illud, "^ "^* 
g Q uid p bi vult wipe 


Decidam merito ab inimicis meis 3manis? Po. 


teft quis ab inimicis inanis decidere , etiam Quovedo 


qui ab inimicis fuis vindictam fumere cone- m Ad- 


tur,& propofiti fui compos ficri fperet; aber- 

ret tamen à fcopo, & inanis excidat, cüm »b 
hil obtineat corum quz fperabat. Poteft cc- 
iam quis inanis decidere ab inimicis, qui 
cüm conetur quidem inimicorum infidias, & 
machinatam fibi ab ipfis morrem euitare, 
nequeat tamen effugere ; fed exfpectatione 


in- 


ed i in^ 


fuà fruftratus , omni fpe auxilioque vacuum 


ac deftitutum , füb inimicorum cernat fe re» 
digi poteftatem.  Àc prima quidem acceptio 
in beato Dauide locum non habet. Qui e- 
nim inimicis fuis vicem non rependit , quo- 
modo ítuderet de hoftibus vindi&am (u- 

mere? Quanam ergo ratione confequens fit, 
vt ipfe ab inimicorum vltione inanis decidat? 
Haudquaquam enim congruum vel confe^ 
quens fit dicere; Si retribui alicui inimico 
malum , haud contingat vt retribuam mala 
inimicis meis. Reliquum cft igitur, vt fenten- 
tiam iftam altero fenfu accipiamus. Id eft, 
Si retribui retribuentibus mihi mala , ipfis 
fübiiciar, fpe omni & auxilio deftitutus , ne- 
que infidias illorum effugiam. Atque hoc 
clariüs ipfe per ea quz fequuntur manifefta- 
uit, dicens : Perfequatur inimicus auimam 
meam, & quz fequuntur. Si quis autem ini^ 
micos hic acceperit fpiritales ( Hi enim funt 
qui proprie animas hominum. perfequuntur, 4 


dia 
mu: à [ui 

vindidila 

Daxid. 


MN 
in ^pelu- 
m animé 


veramqQue noftram gloriam in puluerem déc Ls 


ducere conanturjid eft;ad res terrenas ac fu- 
tiles transferre & demergere.) vterque fenfus 
przdictus locum habere poteft. Etenim ta- 
les inimicos omnis fan&orum chorus vrget 
& infeclatur , iisque mala retribuere , ac vul- 
nera manusque violentas inferre atque fubi- 
gere defiderat : atque ab eiufcemodi conatu 
ac defiderio excidere , maximum fibi ducit 
detrimentum, omniQue execratione grauius 
arbitratur. Verüm ipfis quoque fubiici ; co- 
rumdemqQue infidias non effugere,omni fup- 
plicio grauius acerbiusd exiftit. Iraque quod 
hic à Dauidc dicitur,eft eiufcemodi: Si retri- 
bui fenfibilibus , & qui eiufdem mecum ge- 
neris funt, inimicis meis malajhaudquaquam 


Net euadam, neque viétoriam referam ex hoflibus meis fpiritalibus ; fed decidam 


à pra- 


136 


CAT- à przclara ifta atque dcfiderzta (pe ipfos de- 
X ie bellandi , dum conatus omnes adusque mei 
irriti caffiQue concidunt. Si quis tamen er- 
jam inimicos proprie velit accipere,nihil pro- 
libet quó minüs fic accipiat. Vidifti viri 1ufti 
confidentiam optimam conícicntiam cogno- 
uifti. Nifi enim fibi valde bené conícius tuif- 
fet, haudquaquam talia fibi fuiffet impreca- 
tus. Si iniufte, inquit, cgi,fi vindidam expetj, 
hzc & ifla patiar. Perfequatur inimicus ani- 
mam meam , C comprehendat. Vide igitur 
quanta fibi ipfi imprecctur, fcilicet irritos co- 
,natus facerc, & caflum ab inimicis zbire , ab 
hoftibus fubiu gari,& occumbere, idáue non 
vulgari morte vel interitu , fcd vt etiam me- 
moria ipfius per igncmiriam obliteretur. 
bor Vtique noh talia fibi ipfi fuiffet imprecztus, 
Dawd in- nifi valde bene fibi confcius fuiffet. Atque 
mimi. ita etiam quis poffit intelligere hac ab ipfo 
de Saüle di&a effe, quoniam cüm hunc fzpe 
ipfi mortem machinantem comprchendiffet, 
illzefüm dimifit; Atqui cüm fciret fe hoftcm 
dimififfe , idcircó etiam ait , Retribuentibus 
mibi, id eft,non folüm iis qui iniuriam intu- 
lerant , & iam ceffabant, verüim etiam iis qui 
dc facto iniuriis & malis irrogztdis vacabant 
& incumbcbant. Si, inquit, iftis retribui, fi a- 
lios iniquis manibus regno expellens fupera- 
ui : fi Regi przdeceffori meo mihi mortem 
intentanti , falutaria non repofüi ; fi retribui 
ipfi mala, & non pro malis bona ; decidam 
inanis ab iis inimicis*qui regnum mcum di- 

ripiunt atque conuellunt. 
maiis — BasiLrr. Mos eft Scripture, retributionis 
$e nomen,non folüm in pramium alicuius boni 
fmt. vel mali àccipere , verum etiam in principio 
pül::$, aGtionum,vt, Refribue feruo tuo: pro co enim 
A quód diceret Tribue , didum eft Rezribue ». 
Inanis autem ab inimicis ille decidit , qui ex 
gratiz Chrifli plenitudine excidit, Perfequa- 
tur igitur iplpicus animam meam , & qua fc- 
pee j,, quuntur. Anima quidem iufti, à corporis af- 
s De — feCibus libergta , vitam habet cum Chrifto 
ze abfconditam in Dco : peccatoris autem, & 
eius qui fccundüm carnem viuit, & corpo- 
mad 2 reis affectibus inquinatur;anima,in carnis cu- 
demene in piditatibus ; tamquam in luto quod:m vo- 
em lugatur; quam conculcans inimicus , magis 


magisjue com maculare , & veluti in pulue- 
'rem redigere contendit , irruens in iacentem; 


, 


EXPOSITIO PATRYM QRECORVM 


aíic Giavsre xg lug] xoc (uc xg. 10a 
Suwaisit timrid Quee nale edi aec. 
Éa« wg) sme, ATP. jue X ai me 
exe uen vem Pom n7c if esuc , wdir 3à 
xev 6t, GxAgpCaiesu. Elo maf pheias di. 
XgiM, €idü« Gg/sy u.eid óc. €) 50 uh o0. 
deg (m.qul iS d fpei, x aj Giat(o emer on 
€. E! idimwxa , Qrov , &i Wed plo, à xg) 
TU zo Svju, Kad i& ta) deg 0 lof eye ol) 
"doslei uu, ud) xa o2.a Cci, D en Thun Cou 
fax qui mega) , T) dirvga Toy , eg) d. 
uxegx Gy "Sav 7 i egy sra) iv, TO t T 
ia escv Ya m5 icu) , m Ya. Suy , 55. undi 
uchy m2dbat Te 6 sro Sv , vi xg alu unt. 
ylu dyrd c Ea^eiQS liu) uc! d'nulac. Ux 
u) »gui(g ixpacotdy Qv, € pk cqid en 
«Eie ms! vuceidtn, Kaj Ürsc €i mc endi- 
fmm 7 épr)Óya cqQUcowta, E31 mul 
ZasA, Un mx) As Guy iosty Qordia 
XoxaG Wie amaO8, Kaj TaCzx tid uc Ün 
m22spor aqva , df2 T&(o deo uo) Quoi Gic 
a/ Gad id £oí ui , nwtio vx) má dd us 
cuc? , €ya Ji mavcougdiioi , ad Qi, fm 
& v adir a) xaxcmé us. oro du 
x9) mvEoyw, aJ ei emu al (amid exa, €i eri 
ecu bà. »ysprir ddiucic aio B amias Deu 
cut Geom, € yà ddixirn xav iui Qc- 
vorn qu «ej ipi (Caci doxén (x. swrhi- 
£a £9 (aperto, € aV (azri id co QuTO! a 
xd, d.d uh dyri gy]. xaxdv dzala, avzt- 
Goigu xar, orà 7. al) ipli) Bacvelas dfap- 
mucoyme tiber, 

BAziAE0OY, Xuczfw 5 9egtn vo 
ait a4 a7yd 6owto6 Broju2 ux. 57r 7. amd id o- 
prion, tc Umattanr Toe das à XaxS 
povor Aguas v doa 0n T xo(apsoudpa, 
elc Edi *, dram ód (Be md. dA mw, drr) 
59 1 imi» dtc , upra, ademroó o. Ku; 
d am bie Sarà v)d. (olg, 0$ xysexr Ov 
7l, 9o) 78 wes! ugroe 7? Xe1e 8. cxzma o, 
Ka(ad io Za) dea 0 ioflesc 3 duxlui uu, Q 
(£e. T8 qp d'ixaís 8 uz? aerei Cop n TK 
«ec 61b cd jua cuwmsa uias T Cola) Vj xi- 
xpuupdyi loo c li) vo! Xese d c» vul. 9udl 5$ di 
duo pra , y) x? cápta Cdi Q^, € ow- 
70upydp's is vi ow pco (Ge Ydorad 9 jc- 
23, citer BopGipoo Tol, 7raSves íi, apo 
ixexv2uSa, , lu) egy xglamuTE! à iofest 


Eon ziv C oA ualea , weg) olovel au Tuaut- 


wem QuAcYenai , ÉanCairas ul avifexem , 
xg 


IN 
ug GK iavrd ac] xou) eic Ub , Tu. 
diem eic To G6 a TR Gu voure (Do . Ka] 2 
doas un eic x 8r xazonludiou,, Toy dg 
ety T0 "ToAirsL uet 5p puero y brTter jeg) 
SwcuveiLórrum iaw(pis iuri; SuraVesi 
qui dyaS à, doa Eoir &r Gic S egroit. v 
di xoixd» Q xzodpuo Colyrni dia irf 
xe arumiy eie $ 2v Moa?) . O' 99 oi m 
xol zdira dota up Ov a] 9 7 P 
Xedrov nulu) T aiÜesorm atalsur n, 0 Yo 
o, cuero, 7OMOnITRAgO) "reroi aic, 
doZap laurd Vo , ux adard/urur eie dearéc, 
do eie 9 xir Gef mo ud yucur, 

C AnaAzrHe! krrIE EN oPrH zor.] 
Oroenror, O' 4p à» XyuuexGO, cr 
gie à Gndotias di o Bud à dí o. 
A'ui^as e» al vap9icig vpyiabete, Llaeg- 
X226) Qin Or. dixauoy xgyrl,o ,unxim ua- 
xegÜvuia, do0.d d naía vevrdodpor po ? 
muuse/as inna, mis dd nn, TÀ 33 dd. 
enc, dye) Y, oxi uoxxoo Sudan viles, 
Gir» £21 v* EZe)ic9mm, ra ví Uryois xu - 
€t ; € 53 éxéi Ünvos $ uaxosSuuias Gnd... 
Auc, Ka) dyagm x)€1t, Bono nu, OU 
une): S UDaiDeperias , DÀ Juglat dp- 
yc. Ecrí9we Ghvuu To, ifegiz us T 7í- 
ess , T ddixos aus] Mpod'or xgmazraveux, 

AiArMOT, AtjicSu x) rue" Up nAos cp 
qois 7rfego: T]J Volle ó9-9iraj ooa A6 
9o, Oc ne jap, trai, rAoc fe] ri d dli 
xíac, d! lid VySesí upi suy narum, AA di 
ad sg) Trig iyS ey Tic doe otis * iq 
d; Qüdaurnc, 1b Gau $Zew Co «om d- 
el suc vou umm, 

Hzrxior, T^eS95a vv Xe 
VA m cuveyU e maxaAM , cuu mAe/as wg) 
dtanauz S duagióruy ra. O rav ag 
é4a3d, rua UxoD «ej ciuavror. 7ri- 
esc dÀ GU ng) om vass Tis Y) vont 
ille dusactías VfjiG. 

XrrzozTOMOr,. E'qagj j dac. 
saj 9x ép Op) , ox $e Aéyeray*  A' deu 
x/éu , cdizór ut à 9vóc uu. KYarip dV mi 
x29 ida] YXl $i 9 cuuormxd c ixanui Ga 
vod, Grec uid To drigudday dAAd m 

stolicc zsod nAol 39 idegior x) d train 

c di dyigua, , jc yi Su, T mp prr X, 

adnailiis alsern?). Es: dV 9n T) Baci 

2uuódy dy^ol và alit C rà docgemuór. E'nai- 

Siu a pna 0 AaGid , Vari Üejra à welvon 
Touvs L 


PSALMVM VII, 


137 

ac pedibus illam proterens in terram , id eft cars- 
in corpus prolapli. E; e/oriam meam in pul- F^ "^- 
uerem deducat. San&orum enim qui in calis pé et 
conuerfantur , & fibi in thefauris fempicernis £7 Tu in 
bona chefaurizant,gloria i in celo eft. Terreno- Tere 
rum vero, & fecundüm carnem viuentium gu. sen 
gloria in puluerem deduci dicitur.Qui enim 

in opibus fluxis ac terrenis gloriatur , & ho- 

minum bonorem breui tempore duraturum 
ample&itur , & in abundantia rerum corpo- 

ralium fpem habet, is fuam gloriá habet, qua 

non in czlum tendit,fed in puluere moratur. 

7. Exv&cs DOMINE 1N 1RA TYA.]' I ugo- 7 06m 
DOR1. Symmachus, is 9i/i; Theodotion, i9 Barbari 
furere; Aquila, i in incontinenti , interpretati ura to- 
funt. Rogat itaque iuftum iudicem, vt non ies 
ampliüs longanimitate , fed iuftà vtens fen- Deum vt 
tentià fupplicium irroget his qui inferunt in- — 
iurias. Illud enim exwr£? pro ne diutius pa- eendisd 
tiaris, pofuir ; cuiufmodi eft iltud : Exurge, PC 4557 
quare obdormis Domine ? Exenim fomnum 
ibi longanimitatem appellauit. E; fwrge Do- 
mine , adiuua nos. Non enim benignitatis, 
fed iuftz irz tempus adeft. Impone igitur ho- 
ftibus meis finem , iniquum eorum infültum 
cohibens. 

Dipvut. Poffit ctiam fic dici, ac i Deum 9 ^ - 
hortetur, vt fublimis appareat in finibus ini- perm 
micorá. Ita enim (inquit) finem habebit ini- ME 
quitas,per quam inimici funt mihi.Poffit et- 
iam fines inimicorum appellare arrogantias 
corum , ad quas peruenientes , in optimis fi- 
nibus fe ftabilitatem obtenturos arbitrantur. 

Hzsvcurr. Hortatur vt Chriftus in cruce 
exaltetur , demonum interitus atque aboli- 
tionis ergó. Cum enim (inquit) exalzatus fue- 
ro , omnia traham ad me ipfum. Hac cnim 
finis & diffolutio potentiz fpiritalium inimi- 
corum fuere. 

CunvsosroMi. Poteft etiam exur- 
gere non in ira , vt quando dicitur: Exwr- Pl s,t. 
ge Domine , falua me Deus mem. Quem- sdfe é 
admodum autem feffionem in Deo non pute 
corporaliter accipimus , fic neque furredio- P** 
nem; fed feffio quidem ftabilitatem atque 
immutabilitatem innuit , furrectio veró, vti 
hoc loco,vim puniendi ac retaliandi infinuat. 

Quin & feffio quandoque dignitatem re- 
giam atque iudiciariam defignat. Sedj/fj e- Pl. 5,5- 
nim,inquit Dauid, fuper tbronum;qui iudicas 

S 


suflitiam, 


Ioan. 11, 





€— 





CATE- 


NA PpA- 
TAY M. 


Ira Dei 
qoid. 


Que fenfn 
Deos ex- 
Aliari di- 
€niHr. 


Desa neuit 
maía [uo 
tempore» 
exjcindert « 


Quomodo 
Dent ex- 
altetur in 


138 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


iuflitiam , & mille alia. Quid porró eft, is 
ira tua? Atque hoc iterim modo Deo con- 
gruenti accipiendum eft. Ira enim Dei haud 
paffionem tignificat in Deo; fed vehemens 
fupplicium ac punitionem infinuat corum qui 
puniuntur , & affe&tionem quz in ipfis ab ira 
concitatur. Exa/rare in finibus; alius haber, 
án furore [uper inimicos tuos y aer , in bili 
affligentium me , Hcbrzus ve1ó pro 1 fini- 
bus, habet n begabrotb.- Sed vide quo- 
modo rurfus hic non feipfum vlcifcatur; ve- 
rüm pro Dci gloria hzc dicat. Non enim 
dixit fimpliciter , Puni inimicos mcos , vel 
inimicos tucs , fed exaltare ip finibus irimi- 
corum tuorum . Atqui quomodo exaltetur 
Alciffimus?fiquidem fublimitas nature ipfius 
neque minuitur , neque vllum fumit inc:e- 
mcntum ; quomodo igitur & quanam ratio- 
ne exaltetur , vel humilietur ? In mentibus 
nempe plurimorum. Vt cüm fzpé magnos 
peccatores tolerarit, inimici haud arbitrati 
funt illud effe longanimitatis , fed abicdtio- 
nis & imbecillitatis. Quid igitur ait vir iu- 
ftus? Exurge, & inimicis noftris fuperemine, 
oftende potentiam tuam, vt qui te humilem 
& abiectum arbitrantur,difcant ex iis quae pa- 
tiuntar, & agnofcant gloriam tuam. Cernin' 
viri huius fcopum , vt non fua , fed quz Dei 
funt, fpedtet ? 

Basitir  Myfterium | refurreGtionis 
iam impleri Propheta rogat , in peccati eo- 
rum abolitionem, vel in cruce exaltationem, 
quz futura erat , poltquam ad fupremum 
crcuerit malitia inimicorum. Vidctur etiatn 
talem quemdam fenfum infinuare, quafi di- 
cat: Q uando cleuata fuerit malitia, & in im- 
menfum atque infinitum excreucrit , virtutis 
fuz abundantià diffusá, poteristu , quemad- 
modum bonus medicus, depafcentis mali ter- 
minos przcoccupans, fiftere morbum laté va- 
gaántem ac ferpentem;atque cius pertinaciam 
& contagionem, plagis difciplinz tua inci- 
dere ac prohibere, 

OnicrNis. Cüm ira Dei crudiat eos.qui 
verbo eius inftrui nolunt ; is qui hac dicit, 
tionfullos corrigi rogat. Quando veró finem 
ac terminum acceperit inimicitia ; inimicis 
Chrifti iam deletis, in ipfis finibus inimicorá 
Dominus exaltatur, & in quolibet corum qui 


diggiomuibu, x; uv egj& doa. Ti d Gom d, 
ópyli Cuv; xg] T&To 7TH. Svo irc Cx)n- 
Ter. Opyhjo &wi s cd3(Be wc à 
Od , doa 7 c 0odedy mptejan v, xéaoy 
aiyrrera] Tp) mugecrmuv, x2 1l) Co üwsos; 
"ar 4. ópyiie Eyes 4fa9vom, Y'a 9m- 
7» C» mit, 7rleaaw* d». Qe, er Suud $0 
1Àc UyÜegic re^. A Bo, n y 60a T S2u- 
Gir ui 0 di EG; C» T 7rieori 
BgaGesÜ, A'N' deg muc 7a? er atu 
wy lam dut, a» "Gap v 7 98 dozms 
TuÜUTM Qwaw, OU 58 Ciz A73 6, &cQaoU 
TC Uy O94UC ps , 11 TEC OL eue 0o , aV 
UdoS9vrn £» To 7&ezo) v Vy dy ew, 
Ka] aix vérat 6 Opes Qe; v 29 04v 
&urd. 4 Q/ovoc, &n arsi?) Em evezcg 
Gd ni , mc 8v xa; smseszro vdisay, À 
Tu7rewira! ; Ca 3 dfosolauc T) sro^^ay. OIoy 
iuoxesSvuraw aac ueydAg Yuopm- 
xóam , ci di tyleci &x. épbtumuy TR (o ug. 
xesluuias $2), 4d (avremo ouuc ngy dd. 
roc. Tí 5» Qva 0 dixQs , Yann, 
X8] Toi Vy S eoi, Ya). miS), d CiEor cov 
Th) i«ud , ha ci vouiQorréz ge u7rCior, 
ud Sueow à) dy apácrucw , 9) duci culo 
dias. eid tc aurd ? cxonbr, € và iaurd. Cr 

BaxiAElor, Tà uugtoicr WC drag. 
cva5 id» Crtp) cia, dU oerat 6 avespirme eis 
driSmow 756 d uorpyías , 7 $21 78 qawesi 
Ü- eor , Fnit. epica] Épeoos , «2 T ws 
Efou, eic éxaGr deor 7 waxiar T y Segy. 
Toi£róy mra Ime Ga?A vir. O'n Dow aj wc- 
uO9 8 9» xaxia , ngj coe 9n 9d 7) d. 
pereo Q d atibe)gw , vel oa 75 aiiucia 
7i d'uuautar , Ó'usagu, dapsp dalli ia- 
7696 aesugraAgCds asi vum; To s teg(z, 
giigey Y vócor (pesa luo 9) ipmrovantr, x) dfe 
xóa eris 3 cuui yetay (ic arud dvnggis 
CoU 7f atit, 

firirrNOTz, Ej » ópj) nC 9wi 
mule quc uh Abyc 7rudéoOsra) s- 
Miausqs dud , 0 ula Aen 7rd 4,S$- 
yaj mas der, Gay di Te i i- 
ex; Aden 1 br 9 ea, Ty/ toS pdt sg Xoxcod 
xg pyouudpov , Udra] Gr Gumi, Gk ari- 
ena 7]J ty9pdy 6 xveAQys, x2) x23 Tea- 
su 7]J dÍ2 xaxíac iy S pav Xeteé v-|ivaj 
óxvexO» , míexs PaCuenc "iic $y9 eor, 


finibus isi- propter malitiam Chrifto inimici erant, Dominus extollitur , inimicitià finem capiente; 


WHCTAWM 


atque 


TOW, X. U- 


-* 


IN PSA 
xj) dp? là Vedan, mic nale r)oe gg) tu- 
Mas, Th dV Gugior ipCiz wg) bi TI. (obey t 
75 d itarin, 

EN nPOXZTATMATI Q ENETEJAQ , ] 
XrrzozroMwor, Tíó2)3í7; 9e ConSeiy 
qoit dJixupdoic , xeiea Opt, Ay Toit Cmipia- 
Coufpluis, O'mp Sv Yu GyougS meat, TiO 
qa) &uToc d/g Tp]. (run Xarod M fuv. T wi 
dV eo) Érieóv Quar /n imryyoglo Ce egí- 
sen Toi; (y Pesiz aurd , TÍ £21, Q cuvasanyh 
2ed: xvxAasod vt , Yid 32 xvxAoi sry 7rt- 
exe ex doom , Ti Ur E0y, xung] , A'ov- 
2j ooi , Uparhod ct. E7603 29 4/8 cesi 
"Es Exoley XUx2up Cus dudo 6 Tu vnd 
€ à ul Sunagnek, v; Cra T dU antis ng 
diiquegr, Ya 2 jua Qe T cate aul, 
3! dUgnukur fri£aro, O' dà A6 vovv &2v, 
E'z 32s, Botnovr, 187 )9 x2] eg. Gi 
Vx Sesis ó-jnaov aroiüod ov, xo] 364. Tu 2g 
eov 7rN.dq ayolod Ta6 dOpnulac . Kaj "Uap. 
qu'ime eic 04» Care prior. 1 vip rav, 
ahi (De ; 75e cuan, reris dg. (aus lw 
eic UN (go Eaepelo. Y"Losor pic, dui 
ga" Tide , 2g mcoriggr aula wg) aei 
Quufi xa Tol snoov, Eo) T 2esTíeay docpeanyias 
&urla) isurazaca.— KveJ (D xem Déc , 
Q'ea àyriy 7rar(g y (eic inkmexaie dvagu. 
nus (a Q d idnenaMas, eizur 30, Elc Ud (go 
Exe pelor, erigana* Kex Ov xemei 2st, 
did ehsy me vou are dz c € aictruney 
d'sas(a qipit , Un evejroia mc ipienes Gu 
ved yuttom, dx auri am Gngsor dU Suwas Tf 
gooudpar. Kekow di ér(gUSu , Tl 7& uiA- 
Ducas AMA, 2lol vt muecüouy, 

BAziAEQOY, Au?) 0p gj Eoi vo pu 
€fg1o) * aragactac 0 Ab) Qv dvagigeet. 
TlaeoxaAaa O) 7 "oesthbra ctp lias? 
xgx1lu ek éxd inem marié dgepripeg ots. 
€ md ae: dani) pas vius Grot eA 
diva], Mulara) di x E sem xau 
c3 T aga ua mey T oes iris ?opedrtia ; 
eo raM Qu Sepia vor Ju 
ik udin si evescom uum Oo, d dn- 
aciog o, Tlegcoryua Ji ló* Tipa v ma- 
tíeg oto , xg) alo prex 66, og. Dui 
dMydyor , 0 mapitn 0 uoc duh. Ai mas 
ez:gMdy eic cneira imsüpluaw , wg) ew. 
tesria uir TE. roodv , yh Mareslupeiw voy 
yir, a2. inpia, Ur ipf y xa) d frac dv 


LMYVM vik i39 
atque reconciliatione amicitiajue exordien- 

c. Quid fimile etiam dicere poffis de ini- 
micis viri iufti. 

IninEM. IN PRACEPTO QVOD MANDA- 
sr. ] Cunxsosrowi. Quodriam eft illud? 
nempe adiuuandi iniutiis affe&os , manum 
prebendi oppreffis. Quod itaque nobis prz- 


€ATÉ- 
NA PA-^ 
TRVM. 


Marg 
De adin- 
wart op- 


cepifti,id ipfe quoque nobis rebus ipfis retri- 2e 
P ple quoq P 


bue. Nonnulli etiam alium fenfum tradunt; 
quód nimirum pollicitus fit inimicuim fe fu- 
turum initicis ipfius. Quid porró illud : E£ 
[pnagoga populorum circumdabit te ? Quo- 
modo enim circumdare poffit cum qui ter- 
minum non habet? Quid ergo eft, circumda- 
bit ? Canet tibi, laudabit te: Cüm enim per 
choros illud facerent, in circuitu circumftan- 

tes in templo & in facrario , atque ita Dco 
gratias referrent , per modum feu formam 
ftandi corum, laudem infinuauit. Quod au- 
tem dicit, eft huiufmodi, q. d. Egredere, ad- 
iuua:(iquidem hoc & apud hoftes füblimem 
te reddet, & ex populo tuo multas tibi laudes 
afferet. Ez propter banc in altumregredere, 
Propter hanc; quamnam? fynagogam,id eft, 
propter hanc in altum reuertere. Exalta nos, 
reduc nos , illuftriorem ipfam ac celebriorem 


effice, ad priftinam felicitatem ipfim reduci-. 


to. Dominus iudicabit populos. Obferua ip- 
fum vbiq; fupplicationibus & doctrinam ad- 
mifcére.. Cüm enim dixiffet: 1» a/tum re- 
gredere, fabiunxit : Dominus indicabit popu- 
los , illos qui temeré ac. fortuitó cunda fer- 
ri arbitrantur , erudiens , quód prouidentia 
quadam rebus omnibus prafit , quz ab vno- 
quoque geftorum exigat rationes. Iudicium 
autem híc epu in tam futurum,quàm pra 
fens. 

Basti. Poteít item bic fermo ad reli 
rectionis myfterium referri. Ac fi nimirum 
Propheta iudicem exhortetur; vt exurgat in 
peccati omnis vltionem, & ad mandata perfi- 
cienda, quz nobis anté conftituit. Potcft et- 
iam vfurpari de rerum qua tunc Propheta 
contingebant;conftitutione ; ac fi roget iudi- 
cem,vt exurgat ad vindictam przecepti negle- 
&i,quod mandauit. Przceptum auté erat hoc: 
Monora patrem tuum, C matrem tuam, quod 
à Deo traditum erat, & filius eius iam fuetat 
uanfgteffus. Ideó rogat Deum , vt ad ipfius 


correctionem, & cautclam plüurimogum, noa cunctecur, fed exurgat in 112, & exurgens 


Toxvs L 


5.2 propriuni 


flee 
Deum cif- 

auimdare 

DPOrEEAIS 


Deu i 


pulos ini: 


dliato. 


Ad quld 
exurgertGd 
dicatuf 
Deut, 


Deut. £,t4 





Ü 
I 
! 
| 
l 
|] 
j 


DAR N 


I4O EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


cAT- proprium vindicet mandatum. Non enim, 
iu inquit; tam me vlcifcéris ; quàtn praeceptum 

' tuum negledum. £* fymagoga populorum 
Viilitas cà- circumdabit te. Certum enim eft, quód, ca- 


fhigationis 


wp; ftigato vno improbo; multi conuertentur. 

Itaque malitiam illius puni, vc multa popu- 

lorum fynagoga te circumdet, — Ez propter 

banc in alium regredere , ncmpe proptercir- 

cumdantem te fynagogam , quam poffedifti 

per gratiam defcenfionis in càrnem , & legis 

nouz ordinationem. Regredere in altum 

gloriz, quam habuifti ante mundi conftitu- 

Iudiij va- tionem. Dominus iudicabit populos. Vocabu- 

pu. lum iudicij, propter variam fuam fignifica- 

tionem in Scripturis , confufionem poffe pa- 

rere videtur. Aliquando enim probationem 

PóL:j,r. fignificat, vti illud : Zudica me Domine, qno- 

niam in innocentia mea ingrejfus fum.  Ali- 

quando .veró. condemnationem , vti illud : 

rr 11, $i nos ipfos iudicaremus, non vtique indica- 

e remiur. Supponendum autem,quód idem fz- 

penumeró peccatum diüerfam poenam ha- 

1dem pe-. biturum fit. Non enim qué malum eft for- 

eer: d 4j. Dicari quempiam;qui malé educatus fit à pa- 

diee rentibus lafciuis ,' atque alium qui in omni 
virtute ac difciplina fit enutritus. 

9. IvptcA Mt DoMiNE sECVNDVM 1Y- 

STITIAM MEAM.] Cunxsosrour. Quarfitu 

PáL14:, dignum fit, quomodo cüm dicat alibi , Xe 

* intres in iudicium cum féruo tuo;hicait, In- 

dica me fecundum iuflitiam mcam.Vtiq; aliud 

perd ;, illud; & aliud hoc. Ibi enim ait: Noli te me- 

empire cum comparare, neque ad amuffim tuorum 

"^ —— erga mebencficior vitam meam examinare; 

Pf.142, 2 quocirca fübiunxit : 9wi« noz iuffificabitur 

in conjfjeifu tuo omnis viuens: fcilicet, fi te- 

curi comparetur. Hic autem non hoc dicit. 

Non enim cum Deo comparari cupit, fed fe- 

cum ; quare ait : udica me fecundum iuffi- 

tiam meam. laftitiam autem híc vocat; non 

operatum effe iniquitatem. Acque hoc ipfum 

ctiam fequentia declarant, Secumdum inno- 

centiam meam fuper me ; fecundüm hanc, 

inquit, volo iudicari. Multa etiam híc appa- 

ret iufli confidentia. Hac autem dicit iam 

Yalgua fe. preffus neceffitate. At quali illa? Q uia nimi- 

etim rum hi qui incidunt in calamitates , apud 


exitrna in- 2 
Auc. — vulgusimprudens malam incurrunt opinio- 


ex sioe vl dias à Colof ; OU 93 1 tel, 
Cnow, cud sce , d(9 d T0 ves or ua m 
civ xoT2Qesyn3 Uy. Kaj cunanuaoyh Agdv xu. - 
XAwcd ct. Aü^or 2? On $rü6 ddixu ates. 
vícort Qu, m20ci ae pede. Tlà) Sy rive 
ToymeÁas wóAgcus , ia TNAM uu atur) 
Aady wvxAocn c. Ka] "mp TuvwW6 eig 
46» Ene peor , Vop Tic XyXAuont et 
duuayuiic, lu) enaiow df a3 x7 ydem 
eua Ta Ga meo , xg) olwovoias, Eve. 
Yo e vo é4L Ov «5c done ld € mei 7 
TY xóc Mov Sex . Kop Qu X£Js6i Aat, 
0 aiti Tii; xejovax, 25, Qe , Jf Te mo2von- 
Met n Tii enti cvyxexyuda) dox&, gor 
Mp 39 doxiuocías dYAoI* die 72, Keivón us 
x/gt Jn va Gp dxaxía. us taopdU9vy, vri 
dV noTxeicw- dem, Eis taurüc d xejro- 
typ, 9x aj óngurójin, A6 dV v oroyoEis, dc 
T) &wyü oA duc dud pma , d poss ite 
alu) xéAacw. OU j9 Gupiy mopréDcaj m- 
ya xaxd c iilo Na" devi resqóDa, 
x2) d?0oy à apiri dordow regterm azau- 
d clar, 

S7, KPINON MOI KYPIE KATA THK 
AIKAIOZTINHN MOT,] Xrrzozrowor, 
A'Eior Lwriigui, it 0 290v d29a)- MÀ 
&iciAconc ele xgjan 4? T& du coo , &r-. 
muU3d Qa , Kelvén uoi x^ Y d nuuocuslo 
psv. On trieoy juciro, y éweoy iro, Ent 
JXp ap Qno. Mi xexfic «vede ue c) , un- 
di «eit deo» TE) dUsppnds 29 oz 
c8 TOv ipbv (Dior cIeertionc, dio rias 
n à. dnunÜhoera, Gru oir evo 7rác dr, 
Turic vesc ci xeu Go. Erzui9u di 
s 78To (x70*. 5 22 «ve?c uro» xe] vios Dd. 
Mraj, ad «esc tavicy, dió Qua.. Kejrür 
pui x? aluj d'ixascoudlu) 2 plul, Anuuc- 
culo dV érraü Su Mj, o p pea] xe 
eS» dd iuam. Ka] vo iic dV v9 avro dy? 
7b 2 dxgxías jani luol, x2 iro BA0- 
uaj xex raj ro. YIN gy Grab Su 9 maj 
praía 5 d'uegín, Ka] (aUa dV 2A eicdsd- 
xlu ipm ov. Tloias dÀ vuívloo ; Cn "om- 
ez? «og. mo^oit.2 p) doi , ol Cp cut- 
qoegis VuAm]a aoplemrra,. Amb TH 
cw, arto € vo Ya6 «e; 79/ d'oudrnen qi. 


nem . Solént enim iuxta calamitates , etiom vitam ipfam traducere , ESENMRRI 


quoque Iobo contigit ab amicis fismultis. 


] 


Bast- 


I N 

BasiAr10r. Aax£i JÀ) 6 Mooc aA aQon- 
&ó» niyca* dUyruuórac dV x, excTévn u2- 
xeday -fuhot?) & vuavvc dfoÜ lave 0 esq 
mme, VloAUe, Qnoir, Got 0 9 d ncaucouunc Ao- 
2». E'» 38 «aj a3 d ntguomust, xg) 
&yTh 1E 98 d'uggucoudn. E uy, Qui, xei- 
yor xu ejt x2: ? ipli) dutgucouilo , veríes ? 
iquerlao qoi ad 9 es moi, 4 d'uvacla) mit & 
eupy) doi, Ka] x2 3 dagxías us im du. 
A'ggaclaa avr. opi 4, 31 olorel ad kaesióm- 
T3 , x9) drei fas Tp). aencipue eic raw. 
T5 LA dingieoua uso 78 ddowela mapite- 
mupuy Tj alert im, Une xeivór pa, 7 2À 
dzonma 9 refous ua xara Sor , y 
dc G Pt us, uxdi e UdeieAiToy eic T 
TÀ xócu Gregiy uera , Wr, dig prauvoyma 
xg Tad mda. 

í XiNTEAEXOHTO AH HONHTIA A- 

MAPTOAON, |Xrrzozroxor. Ti £2330us- 
mime ; xóNtaw Vrrdoana xd) npusefas, 
xg) saei Uuréc afe xgxias , xg) wavdoSu- 
. véic d'igguy . Td» j9 mrnegv koh rmm, 
c»vesowemxoTeeoi oj d'itguot morraj . ess 
dvo Grní Ow aab vix GrraJ , Cuelyos m m 
aroyne fas, luy?) y gj ei 08 dperil udo9o 
qvegckpyorrat, 
'" BAXIAEI0T, ATi aegri mn vli 
duaprías TI dpcupeatr ceryegqiin), 
jpex. a Eo mA Eion pru. oic ^ degna vo- 
ulw AguGd m 8 djueprla, Ka] wacstÜuoeic 
d'iggi, E yero, 2 du Eyorra ? 690m, 
xamáb-Suviia,, QU 53, al mc eimi éivaj m er 
qu! d'ixgdo) sxoAx» 8 ditseguqipior, Td ya 
dV. drayxgía "GP T8 Dixgiu à almo, , Wa 
q) x?! eveiovaw dund. 4&9V 9j ad/de eopor 
afe tae Ti edfeà 93 veter ia tari 
Sui. 

Orirrxgorz,. Om xin duap- 
mM m, cuvmiMira, durd. Y aomeja , à 
mrweja s) digprAdv 0 df 6oAót Bca. 

ETAZQN KATAIAN KAI NEOPOTZ O 
erox,] XerxoxroMor. Cle xg] 5rmaü- 
Su 9 cvosQes vi) awicw. emm, 0n xe1- 
$& al olezupiiiln , At 20b» »gj 7rdt 

xev , d Ézw, 8 Marten duddp » , ux 
Veyxen, 8x dA - Ls Hd wc, AU- 
qt 4p few ó sd. Yerijprr Ene aad Qu. 
Neteyic 99 érrad Su 78 je 7c dfa- 
Even Mee, qu adim xgj fa9vm, 

3e eis Sota wi uut iri duo Qu 


PSALMYVM VIL 


I4I 
Basin. Videtur hic fermo aliquid ha- cazs- 
bere ia&abundum.Diligenter tamen intuep- "^ ?^7 
ti , Propheta nofler ab hoc vitio procul om- 
ninà abeffe iudicabirur. Multiplex eft enim "97 — 
fermo iuftitiz, Eft enim & Angelorum iufti- 
tia, cft & ipfa quoque Dei iuflitia. Me igitur, 
inquit , iudica Domine, fecundüm iuftitiam 
meam , id cit, eam quz competit homini- 
bus , & in carne viuentibus poffibilis exiftit. 
Et fecundüm innocentiam meam fuper me. 
Innocentiam fuam nominat , quafi (implici- simpli 
tatem atque inexperientiam feu ignorantiam 7, n a 
eorum quz cognitu vrilia (unt. luftitiam er- "e me 
go meam, inquit , humanz fragilitati adme- 
tiens,ita me judica. Cüm enim morum meo- 
rum fimplicitatem attenderis;me non vt ver- 
fipellem,neque vt in mundi negotiis circum- 
fpe&um;hoc modo peccantem condemnabis, 
IO. CONSVMMETVR NEQVIIIA PECCA- 
TORVYM. ] Cuiaxsosroni. Q uid eft, Confum- 
metur? poenam inflige atque fupplicium , & 
arcebis ipfos à malo, ac diriges iuftum. Cum 
enim improbi fuerint puniti , iufti euadunt 
diligentiores. ita vt duo inde bona oriantur; 
cüm & ipfi ab improbitate defiftant , & hi 
virtuti magis incumbant. 
BasiLi. Orat vt termipo quodam pec- 
catorum iniquitas circumfcribatur, ne vltrà, 
inflar cancri ferpens peccatum , vicina quz- 
que depafcat. Ez diriges iuflum. Orat item, 
vt qui iam reus eft, dirigatur. Atqui, dicet piri» 
aliquis , nihil in iufto obliquum aut obtor- fi sanf- 
tum feu tranfüerfum exiftit, Sed profcdtà ne- Jer 
ceffaria eft hac pro iufto petitio , vt rectum 
cius mentis propofitum & indiftortum , per 
dire&ionem Dei dirigatur. 
OxicrNis. Quando aliquis iam amplius 
non peccat , tunc eius iniquitas confumma- 
cur: vel etiam iniquitas peccatorum diabolus 
exiftic. 
ScRvrAWS CORDA ET RENES Drvs.] 
CunxsosroMi. Obferua etiam hic Prophe- 
tz intelligentiam. Dixerat,Quoniam iudica- 
bit orbem : modó etiam deinceps ait , quo- 
modo iudicaturus fitquód nempe haud telti- pa, s 
bus indigeat , neque accufationibus , aut alio s en 
quopiam fimilium. Ipfe enim eft confcius fe- 
cretorum. Renes namque hic fecreta men- Re»«m 
tis intelligit , ea qua funt intima profundiffi- prid 
maque , per fitum huius membri defignans. 


S 1 Quid 


Vrilitar 
afl igatio- 
nis impij. 


ipi n eme 


md " 


- t — WII tms 
CELER EMI GERI ERAT 


— 
CAMPI 


pnmum 


P 


MIA dT s m inpia tais a Rd oam yRAR LT YQ 000. 





LI 


142 EXPOSITIO PÀATRVM GRAECORVM 


tArt- Quid porro eft, ferutans ? examinànst quod 

n Hm alius interpres reddit, probans. Tametfi enim 
hz voces humanz fint, intelligenti cameti 
Deo congruunt. Exaiminare autem ideim eff; 
ac denudare; quod exact fcientiz eft atque 

Hcb.4,1,. hotitiz,, quemadmodum Paulus ait ; O»sn7a 
antem nuda cj aperta funt oculis eiui 


Cere —— Basitrr. Cüm Scriptura multis locis cór 


wes quid 


finucnt; pro mentis ac rationis pr incipatu accipiat, re- 


nes veró pro ca parte animz que defideria mo- 

uet; hic ctiam idipfutm fignificat: q.d. Iudica 

me Deus cüm in dogmatibus tuis , qua ha- 

beo de pietate , tum in affectibus ac pertur- 

bationibus animi. Tu namque cor & renes 

&rwars  perícrutatis. Scrutatio proprié eft quarido 

pag PF" cum omnibus inueftigationibus inquifitio de 

reis à iudicibus habetur ; vt qui occultorum 

confcij , multis coacti cormentis, id quod la- 

to tebat, in apertum proferant. Apud iudicem 

itaque qui decipi fallique nequit, noftrarum 

cogitationum omnium , fimul & actionum 
quzftio habebitur. 

11, IvsrvM ApiVrORIVM MEVM A Dzo.] 


Cunvsosrowr. Alius legit, Iuflus defenfor. 


meus, Quid eft illud : Iuflum adiutorium 
meum à Deo ? id eft, quod iufté ac meritó à 
Pen Deco fiat. Nihil enim iniquum peto. Itaque 
teris fet fj füpernum auxilium adipifci voluerimus, 
ifiufmodi petenda funt quz. rationem. ha- 
; beant iuftitiz; vt ex natura poftulationis, affe- 
&um alliciamus illius qui faluos facit rectos 
corde. 
BasiLtr. Proprie in bellis , dum toiles 
hoftium füftinent, milites auxilium quarunt. 
Hic itaque inuitibiles fentiens inimicos;& in- 
ftans fibi bellü animaduertens, ait: Auxilium 
meum à Deo, qui (alos facit reifos corde ». 
w/« — Rectuscordeis eft,qui animum retinet vtrim- 
erde qui, 
que moderatum,vt neque excedat,neque de- 
ficia , fed in medio virtutis confiftat.. Qui. 


enim in fortitudine deficit, in timiditatem - 


ruct; fi veró excefferit,in audaciam deflecter. 
Gui fp, Quamobrem huiufcemodi homines Scri- 
sq * - ptüra obliquos & obtortos nominat, qui à 
virtutis medio ad exceffum vel defe&um de- 
ficdüunt.Ouemadmodum enim obliqua linea 
fit, fi nunc in conuexum, hunc in concauum 
deducatur : fic item cor obliquum eft, quod 
nunc »per iactantiam arrog;ntiamqQue ceffer- 
tur, nunc per calamitates & dolores deiicitur. 


Tí AE Ez, iral Cam ; Bani ov, Eri p dv (Qe 
fpulustrsG Quan d'owud(os, 6 59 ai Soy. 
mw) aj PáZeic , d29d Duomy tul TÀ Torjug- 
qu. Bzuourige, Ót vo )uprdge, Keir, Erip 
üx£&1GEc cw Engine xdi reowuc; dc ó 
[12726 Qvci- I14552 dt vurd xg) vvreg yi 
PopAy/a vc, 619uA usi; dord, 

BaziAErOY, E7763 xagd as $ oath 
nass D) T8 FoeuorixS uaa dre, 


: ntesuc dé UO 19 Vn D'uurmud 8 oy, a- | 
aC auro enpair], Un, 6 Si we Troy us XH 


m Ox 45 uevi ci bic byte fe) SDosCelaz, 
xg) ri voit xivfjuz e Toit sra Syrmxoit, eu 29 0 
tra,ay xapdies ag) vitem c. E (acub xv- 
eat E2ir i 12! mucdv Dacayay tmecousp- 
sApwtpsora del TI) wesTyd mie (roo péoit, 
Va ci xptdlormes rap. iauscit voi FanLyrrépi- 
ra. «5 dra^yun Tp). TrUreov ei, T) (ualle xgi- 
ugsaua T) Ay dpi, E7r) voi; du AG- 
oísuic Sv oue TE werTE. iriCorra] up? 
hl! cl xpeusi inira Y € aj eed. 

i4, AIKAIA H. BOHOEIA MOT TAPA 
TOY eror.] Xrrzozrowor, A^. 
Axa Oy à Va tarigie uu, Ti 621 diua 
Bot eid uu xS 7 Sud; Nuxaíax ay -juorro 
«xoa T Ow , dtr 99 ddi alvdl. Get el 
pe ^ordp as? duem cuu las d aj aSw, 
iate aisé dei, a wg) 1 38 d'naíu 2o» 
$54 , ira vn Quad 7 airtovuc , old onu) 
Émaraca in TE cac ort Qe 7c dS eic vfi 
xapd ja, 

BaziAztOr, Kuelcc 5e oit rA up, 
7 ipod u T érarriy Tuc onelac Eanómsos- 
oi moAsuqipo, Ka] éraU Su minu O 7]À. 
doggrur Vibe band. raul Oe x? 
iqicd (x aum mróhtugr üpalv, pé, n Boileid 
us coa T 918, auc Oy 8c oce nf 
apdia. EJlc £23 78 sapi e, à 6 2 Acgus Mor 
ph ctm eve?c vefpCoXuD, h eek Poena, 
d29at aps, Ducplp Ge coesc o pen $dp. 
tiic. O' 33 ard nii ad dhelas Yo rà Vg Gr 
grapeaNiyae , x? d'iAar dfecpiteray 00. 
e 79 cy Veleriaele NE ? Segen 

T0424]. Aib mp it Tcu, exc^uic 3 yegthàrc- 
n^ Té c $ Nas GoAaiic C 9i] TE páco 
Mfanb vs dianep dp exoAid *yegu- 
m) ystraj, mri 1A ori o xuproy , ord di 
Eri v) woiNoy 9 dels faune" d- | 
Tte xoa xapdit, rus uM) o xegdyot dY d- 
AgGarelae , vu dV razreimadyin 2fd 2m — 

dimp 


IN PSAL MY M VII 


dYostp quon 6 E'woiaz iic, 0n d Mcenupi- 
vor 8 xarso Sutra. 
iC. MH OPrHN fHATDN KAG' EKA- 
XTHhN HMEPAN,]Xrrzozroxor, A?A 
nov, jà tuGerualdpoc x7! duy Wukegn* 
&^oc Ji, uli dr) doot iu Gesualudy Or, 
€ xaAaLav, Xsomtowudp xpi Cvm] Qu i 
Quaw. €i d iqguóc G2, Quan, aar uia") 
: 786 dJiuuc nodu; €i grvedc, vraimue dv- 
pic*ra). Ksj 78, Qiic, Tu v Quar erras, 
ei x? G. dixam xe/; Ev vu uh a? mrádas 
ord nl dixo ,, Mi»Xor dV eme? qéo& 
& 1 zw dpi T3. dps apri uera df 
5€ AsPs d nuu futoias , d'éUmesr dV ug) 
vu utrcioias dudéva) eic dprom. dud mdr, 
€i 9à àpvoiovc , Dou a 9" bu clo dara. 
voudp v1) Wutecs, séT& jai2usu Un dur o 
a Qalcr pio So; TÉ; QarÜeemriua. O^ dn 
49] imhyuna 2&9uy , 0 Owbe xgiTÀe du- 
xg: , x2] lovec , xg) uaxe?2vu(ge. 
& 30 xd) dusaro) , xd) Quota] ; sh (Oe 
Vreocer d noA a4, Vn MexesSuutc 2i , qu- 
ei, xg) uii op lo ézratyuv xa S" iuasluo ful. 
esr. dea xg ixaslu d£wi lap) xoM- 
ÜiOaj. cidtc xj GrratSu , mt v dma.9 
98 9x8 deje, uu) vhs kino" plui 
Ab . Ov8 eic 9 pl) izrdA do9wo, d. 
Ad cli) y. plu) iuri eye, nl) di uc 
Agsw ere à Mp. EvatQu APA, xo] ui 
ép, led Exa^uv, vutie xoAncwy, Ka] mice 
ixaic luo vutegr dici opp Op fc ElovAL tr 
Ütacoc e 79 tauTd. muveid 06 d) TW UNLéraJ, 
BAztAELOT, E'one Varozemgdpoc «»eoc 
quc m7 vae y Seoul ic So Toi suu Geen- 
xógw ó «etim dfe od Or . Olcvei xa- 
quce T ailes us Y teal) , uias 
erockeum T api T. Ao? aecrsiaz oer TI, 
ajexd inn(oy gtanieg Vor 8 Eravagdzd , G7 
murneÁas T8 A Gtosa ap. dodeudy luo ép oi 
evesívro.  AuopStapoc 6» &url To Cr moi 
cgi uii; deny , dita premo humi, M- 
gus" O' Sic net doun (D, egi mE Git. 
Ovx dxg/nwe ci, Quoi, * eta) TJ] ooudpium, 
dz xn al) Zia» clu) ipavrd Yacnn.- 
Éicivw, Mh iru aiv x? 7? dw adias. 
x9) 3 9s dé Ov, X) lorvesc , Q uoxes- 
Svuus6. Mrd rto sw ewolo dyatocidn abi 
Sui, &'g1 oq üpTO? areyeiy mei alu C«- 
d'urom, Kaj 50 iyvedvrtese Ges, T Ev n ai- 
ala T& AY s 6lay ioracAdiu Gi, dap T- 


143 

Ideó Ecclefiaftes ait: Obliquum non dirigi- carz- 

tur. NA PA-^ 
11. NON INDVCENS IRAM PER SINGVLOS ^ 

piEs.]Cunxsosrown Alius ait, so» ipfren- 

dens per omnem diem ; alius verb , mon mi- 

nitans , minaciter increpans , non puniens. 

Contideremus etiam hic quid dicar. Si iuftus Dew i» 

eft,inquit; volet omnes iniquos punire; fi for- £7. f 

tis, omninó poterit. At vbi, inquies,benigni- rami 

tas, fi fccundüm iuftitiz rigorem iudicec? In 

€o nimirum ; quód non confeftim ingerat 

fupplicium ; Quin potis quód primüm et- 

iam omnia peccata remittat per l:uzcrum 

regenerationis ; deinde veró etiam concedas 

poenitentiam in remiffionem peccatorum. Si 

enim expenderis; quznra fingulis diebus pec- 

cata committamus, tum vel maximé vidcbis 


ineffabilem eius benignitatem, Quod eciam 


fubiunxit; dicens: Dese iudex in[Ims, c fortis, 
e patiens, Si enim & poffit, & velit, quam 
ob caufam non punit ? quia patiens eft , in- 
quir, & non iram inducens per fingulos dies. 
Itaque fingulis dicbus pocená digni fumus . 
Vides eticm hic , quomodo declaret Deum 
vacare paffionibus, & punitionem iram vo- 
cet. Nemo enim iram alteri infert feu indu- 
cit; fed ipfe quidem iram in fe habet, paenara 
veró ac fupplicium alteri irrogat. Hic autem 
ait, Et non iram inducens, id cít, füpplicium. 
Atqui quomodo per fingulos dies irà digni 
fumus ? Ingrediatur quifque conícientiam 
fuam , & tunc videbir, 

BasiLi1. Hoc videtur Prophetaaduerfum 
cos inferre,qui aliquando in rerum euentibus 
tutbabuntur; Arque ita hominum quodam- 
modó perturbationem cohibet, ne diffidant 
diuinz prouidentie,videntes inultum patrem 
ex filij iniuria & infe&atione, atque Abfalorhi 
furorem & iniquitatem, in iis qua propofue- 
rat,conualefcentem.Corrigens itaque illorum 
in cogitationibus ftoliditaté , confimabat eos 
dicens: Dem iudex iusíus, & qua fequuntur. Dew ía- 
Nihil,inquit,temere fit eorum qux geruntur, per aria 
fcd fecundüm meritum tneum recipio. No- 
lice igitur loqui aduerfus Deum iniuftitiam: 
Deus enim iuftus eft , & fortis, & patiens. 
Neque tat abiccté de Deo cogitate;vt exifti- 
metis ipfum ad vltionem fumendam impo- 
tentem exiflere. Etenim fortior eft. Qua 
ergo cauía' eft, quód non ftatim peccan- 

tibus 


Patientia 
De m pa- 
mu dia. 
rendu. 


ne^ mecs mq 


my Eod aeu cotes 


2 RR. 





1 
H 
d 
| 
i 
| 
5 
j 
1 
| 4 
ui 
j 
t 
; 


144. EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


c^Tr- tibus poenam infligit ? Quoniam patiens eft, 
"avus non irafcicur per fingulos dies. 
13. Nrs1 CONVERSI FVEguTIS.] Basiti1. 
Minatorius eft fermo,ad conuerfionem indu- 
NE cens tardos ad poenitentiam. Non ftatim mi- 
Phe — patur vulnera,plagas,mortes,fed armorum vi- 
brationem, & veluti przparationé quamdam 
ad vltionem intentar. Quemadmodum enim 
qui arma abftergunt & poliunt, pugna appa- 
ratum per hoc oftendunt : fic & fermo. hic 
Dei motum ad vltionem oftendere volens, 
gladium ipfum vibrare dixit. Arcum funm te- 
tendit. Non neruus aliquis arcum Dei ten- 
dit,fed potentia puniendi, quandoq; intenfa, 
—— quandoq; veró remiffa. Peccatori itaque fer- 
"qam — mo hic minatur;füpplicia futura ipfi effe prc- 
m parata, fi in peccato permanferit. Parata funt 
enim in arcu vafa mortis; vaía autem mortis 
virtutes funt exititeles inimicis Dei. Sagízzas 
m5 fuas ardentibus effecit. Q uemadmodum ignis 
&»"* — gateriz combuftibili à conditore fabricatus 
eft (neque enim propter adamantem creatus 
eít , qui ab igne non abfumitur, fed propter 
ligna combuftioni accommodata fic & fagic- 
tz: Dci animabus iftisqua multum aride ma- 
teriz,& ad cremandum apt£ retinct;ab eo fa- 
$4 — bricatz func. Illi igitur qui ignitas diaboli fa- 
iwi — gittas priüs in fe recipiunt ac retinent,hi funt 
dcmum qui Dei fagittas excipiunt. Idcircó 
dicit : Sagittas fuas ardentibus effecit. Adu- 
runt enim animum amores carnales , opum 
concupifcentiz, & zí(luantes irz, atque vren- 
tes curz & animam tabefacientes,& timores 
à Deoalieni. Qui autem ab inimici fagitris 
illafus permanet, & Dei armaturam indutus 
eít, à lechiferis telis etiam liber remanet. 
1j. ECCE PARTVRIIT INIVSTITIAM, ] 
Basirir. Aliquantulüm ad rerum ordinem 
confuse fe habet hzc oratio. Quoniam prz- 
gnantes primüm concipiunt , dcinde partu- 
riunt;poftremó pariunt. Hic veró primum fit 
parturitio , deinde conceptio , tum demum 
Terwrii^ partus exifti.. Hzc euadunt euidentiora in 
44i. — conceptione cordis. lrrationales enim in- 
continentium appetitiones, & infanz atque 
ineptz concupifcentiz , partitudines dicta 
funt, quód cum acerbitate zítuQue animam 
fubeant. Quifquis igitur hifce cupiditatibus 


rac alu) mue jan; Qin uoxedlouó, £21 à 
ép là Ezra uv wa nas lo user. 

ry. EAN MH ÉnizTPAOHTE, ] BAxi- 
AEIOT, A'reQumxóc 0 A6, (Oy eic Éineep- 
Qlià éyu'^um mut Des €ic eic pravos, OUR 
dUUuc d?reiA i T Tou ura), Td c arae, 
«gj TU, Buyaru, q^ cia uo CzÀar, » 
olov co" SgeusUlu/ Tva. ave) (d pas. CY apip 
99 oi daz uy orm mo 62a, alo Eo ? 7r6- 
Aur ppl) Mfg irs gd Aon, Tu 9j 
Sy clu) Eon s muopéicoag vírvaw iu QEra) 
Éuabudipoc à A6, (Ov, A Gv pn. Gwrov vl) 
porstalas To vet or aur). Csirem. w vélos ne 
3 dfereliesu T0 mEor 7 9e, dI xoAasnei 
Ju/ayur , 7rór 4. éeremopymn , orón dii 
alid». Td Sr duapravorn dzreiéi No. 
2 €», 9n frau vrl 60 T2 uio Foy às. 
mul. elc xj rimo, ia) onum vi d. 
ara. M'Giuecu] 59. Co Tu rco exdUn 
Surdvs, dusaues d$ ciam aqarisma] 2 
ies» và 9i . Td (n durd. Toig wauopt- 
voK dEepydeuro, damtp T) vrÜp xaucudy/m 
02: «bi TE xrícurt(O* abes d 33 
ds viv ddi.uarra Críicon vov pi mec, dor 
"0 Ti 71veÀc, ad dfi. và Eu2a à ita (- 
xamidya* Se wg)Ti T OW ea Tuis dO- 
xa gyyreoi, "]uryalt ale qu^) vo Umi», wg) 
vesc dqang uy Conto eor Tube Mx?) m B 
durd xaveiyddn . Oi &r a»e9^aGUrmic gg) 
Myormic &r tavGi; o avavespuipa. Dn vi 
JfaCiw , wroi d'éyorra] T. [An T8. Dh. 
Aid 7E Qui, TO. [ut dwrd Toi xazoud org 
eÉeipyacm mo. Kafues dà sli vli tom 
eupxixol, x; 6an9upa, send mtv, Q Mforo- 
esi ipya), 9 imu] QA yeu), X Cn rixuru) 
lo "lvl , xd) qiGai doWretoi 7& Sw. 
O' My G1 deser om y) 08 iy9ey? 
Bi^or , C &dd vy D vl) mmrozAdar 78 
Sil, sy Suyameéezr [edv dorclegc Qv 
Á, IAOY QAINHZEN AAIKIAN,] BA- 
x1AE1IOr, IJe2c ald vdEi ovyséyuudMÍa à 
AE God. Ere eec o aj xiusu, cv^- 
AauCdyun , éira d. GÀ fuow , Adria 
qixTw0w, Evraz9a di eger 8. dic 6- 
T 8 cv], , mAsoiaios Ó mx (OM I 
v3. TaUma QJ iupavmxa meg 501 Cf 
sj aoidele vi zapllas. ej og d'orp 


TU dxoMdsuy üppa] , xg) aj juxia) xg) orae esu, fonSvuia, , od gt iy Snowy , 0f 9 
tae zm Ge eg) «rore VyyiriDa] 78 duxi. Kara d eli modal ópuli) à efbyxegris 


JO, 


IN PSA 
Jfiobulp y , T memes Duacoud str oustAa- 
AaGt zróvor, C 0 1 Cr wapd a taxis dj TJ 
zones avedZtay Pyxvalouc, rug 0l dyo- 
piu, Eoi di uU(g ^y aioyustydp Ge 
Van Tu murhp 62) mruudot egróus , Ovx 
ipoc, twv, à malc A tosaAd uad 7T ma- 
129c )5oortr ij3c, 0v 4/3 & de prietg Vrcinet, 
Aión x2! 7i 'eaysluw- Q' mod ? d eaprias 
€x 8 dfa Go Ev. Y dii d dimow avvoy 4f 
qd adniac , nd) CuiAMaCs uTOY , wg) clorei cv 
Cix cinehoi voi; durd , Aso Tài au Ad 'yzea. Tic 
obxeíaz dfaÜtowtoc 15a, C Cnvotóprot: ucy 


6 J/g6oA Ov, elis drei rmatr Gwscr, datar 


T arouiar durd. xarachauc, Am tert 
po Sn h x2! T8 mares c inurdguax, 

ErzrBior, Tazga jwroe Vx. A mo A 
awxAres ra. TlapfódoxiaÜei, 30 Vu 78 
Xuo], x, vu ares yug(z T8 A GtosaA du ( 6 
d coqàc ) aroynie, ngy vl uéoAruy $n. 78 
AaGid qoGud Qo D'iulu, oed s aia seopí- 
euc dzrioyEao maUdy d'ryp imu Ad ma- 
Sé aiv AaCld , ng) vlà wav! durd woxías 
Ear cl) durd. »apa^li) dripaEamo, Kai a- 
S6 dV mde JY dy eipydau(o xoxarxol 
&aurd. cl -iigor n iuspa xeretac Qipl. 

AlArMOT, Kaj acu digaxia moror 2? 
&y «il uoAdod cuNm]era] . ng) n dugpría 
di flagu ero. 7róvot coa GaT jdn ma- 
Adv upMGu. Kate j0 ig] 0r $yova, 
Aud dà s) ágxroy vii; xaxíag 9 dic ce) 
aii, cvRirdeuc eipsyraj , Ovx. ddixéi dé mc 
(9) eefnen uma TS sópa ai dixguo- 
cuum, d «rej Tic dd'ixias $qn Tl) dyo- 
uias, Kal Kev 59 «vejTweor alojs (B9 9455- 
voc vo! uh ipd c dyaipEie, Ieueoy (rues dd. 
xías , Sauxrirag Toy a dA Qr. Tlej di rayf- 
qty à dg CoA (Dy drouticue Sd be, Ba 
diley 9 «ned 7) d9vun 58 or Do f a- 
xia - dQesouuw 59 did eo« Aujginera) vaG 
$us dun .. «gj xa^ dc Moa, T6 dup. 
vor xa(ad wma) og. Adkxoc dà V ea- 
xia, e1pray 29 aoi d uerglardns "| uxic, die 
dol 2a Qye 0d up re d xaxa üu- 

xj 6 Golese JV ania, oic Gr TU vpAc 
TQÀr ial ioi, duties i iumosrra, €x 
Bileor. J'whci 53 vc drollous xg] xoxsc di- 
dazwthus x, ua Ove, 

QrirrNOYI, Ou qAGUOS, 
dX quide Bye , drdAoyor aic dvd, 
idoraig evauediv] zróvoy fva cun pon, 

Tonxvs IL 


LMVM VIL 144 


fuccubuit,prauorum confiliorum laboré con- e4rx- 
cepit: & qui per iniquas aQtiones in corde fuo ur 
malitiam fouit, peperit iniquitatem, Videtur 

autem hzc dicere,quodammodó erubefcens 

pater iniqui filij appellari. Non meus, inquit, 

filius eft Ab(alom , fed eius eft pztris, quem 

fibi per peccatum adfciuit. ldcircó fecun- 

düm loannem: 9» facit peccatum , ex dia- POMA 
bolo eit. Ecce parturiit ipfum diabolus per 
iniquitatem,& concepit eum,& velut in pro- 
priis, intra vifcera per proprium affectum tu- 
lit,& co grauidus tandem eum peperit;ipfius 
iniquitatem in apertum proferens. Propter- 
cà mani'efta fadt eft ipfius aduerfus parem 
rcbellio. 

Evsrni1. Hac litterzliter in Achitophele 
perfecta funt. Prz Chufi enim reie&tus, & de 
Abfalomi rebus (vti fagax erat) defperans, & 
irrogandum fibi à Dauide fuüpplicium foc- iege 
midans , domum fe conferens laquco vitam ipierjac 
finiuit, paffus illa, quz Dauidi fuerat machi- 
natus , & fic in caput proprium iniquitatem 
in eum conceptam retorfit. Quin & vniucr- 
fim omnis , per mala quz commifit, contra 
femetipfum in die iudicij fententiam profert. 

Dipxwr. Sed & omnis malitia dolorem 
in fupplicio concipiet. Et peccatum grauiffi- peratum 
mus labor eft , talento plumbeo compara- £254 
tum : deorfum enim deprimit. poffefforem. *« 
Ceterüm propter malitix inordinationem, 
parturitio conceptui prepofi ta cf. Nemo au- Delidum 
tem iniqué agit , nifi priüs à iuftitiz lege de- quia 
fciuerit, quapropter ante iniquitatem pofuic "^" 
prauaricationem. Siquidem Cain ,cüm priüs Ge». 4. 
Icgem violaffet non re&é diuidendo , pofteà 
peperit iniquitatem,fratrem occidendo. Ante 
omnes autem diabolus delinquendo iniqui- 
tatcm fecit. Militia enim ante alios auctorem 
fuum ledit: nam vecordia viri corrumpit 
vias eius, Pulchre autem dicitur quód pecca- 
tores perfequentur mala. Porró cifterna eft 
malitia. Nam de anima peccante didum ell: |, 
Sicut frigidam feit cifferna 4quam , ' f Jd 
frigidam facit malitia eius.Q uin & fouea eli» jecit 
malitia,vt in illo: $7 cecus cecum dWcat ambo - rem 
in foucam cadunt. Significat enim infipientes do. 
ac prauos praceptores atque difcipulos. dide 

OzicENi1s. Quinon amat Deum, fed Quem 
voluptatem , dolorem ac laborem, iis, qui- rose 5 
bus feruit, voluptatibus proportionatum , /4r^'^" 

& 


A bitoplel 





CATE- 
NAÀ PA-* 
TRAVM, 


146 
& fimul vnàconiun&um ipfis atque indiuul- 
fum concipit , & parturit iniuflitiam, ac parit 
iniquitatem. E contrà veró is qui non amat 
volupratem , fed Deum , laboribus quos ob 
virtutem fufcipit, proportionatam concipit 


- affe&ionem bonam,delectationem fcilicet at- 


Làcwu (b 
puteus, 
quid im 
Scripturu 


Befignent. 


Gen.26 1$ 


Sale 
putei fo- 
diendi 


E 


Gratia a- 
fede Deo 
pro1ufís- 
tia tina, 


que laetitiam, coniundam & indiuulíam , & 
parturit iuftitiam, ac parit zquitatem: atque 
ira proles fit aequitatis , quamlibet odio ha- 
bens iniquitatem, 

16. LACVM. APERVIT; ET EFFODIT EVM.] 
Basitir, Non admodum in bonam partem 
reperimus nomen lacus in Scripturis diuinis 
effe pofitum;(icut neque puteus aquz in ma- 
lam. Lacusenim eft , in quem lIofeph deie- 
Gus fuit à fratribus fuis: puteum autem cffo- 
derunt Abraham,& ferui Ifaac. Caufam veró 
cur lacus ad peiora , puteus veró ad meliora 
vfürpatur, hanc effe exiftimamus; quód aqua 
in lacubus aduentitia quodámodó & cadens 
€ czlo fit;in puteis veró aquarum venz,priuf- 
quam loca cffodiátur,fequeftrate, recifis terrae 
cauitatibus occultis,iam appareant.Et in ani- 
mabus quoq; quafi foffa quzdam eftiin quam 
cadunt qua meliora funt , ac deinde mutan- 
tur ac perturbantur: vt quando quis honefta- 
rum rcrum cogitationes incidentes ad peiora 
peruertit,& ad ca quz veritati funt contraria, 
nihil omnino curans habere honefti. At con- 
trà putei exiftunt, quando vitiis occultis am- 
putatis,lux atque fons apparet in fermone at- 
que do&trinis aquz potabilis.Idcircó quemli- 
bet fibi puteum effodere neceffe cft, vt man- 
datum fupradi&tum conferuet. Bibe aquas de 
«a[is tuis, ci de fonte putcorum tuarum. Sic 
enim filij cenfebimur effodientium puteos, 
Abrahz , & Ifaac, & Iacob. Lacus veró mi- 
nimé faciendus, ne in foucam incidamus, 
quemadmodum hic dicitur. 

18. CouxrirgBoRn. DowiNo.] Cunyso- 
sroMt. Gratias, inquit, agam, haudquaquam 
gaudens czdibus aliorum , fed Dei fenten- 
tiam approbans. Et quis poffit illi fecundüm 
iuftitiam ipfius gratias referre? nemo vtique. 
Q uid igigir ait, Secundum ius itiam eius? id 
eft,de iuftitia ipfius. Ez pfallam Domino altif- 
fimo. Ypfius enim victoria eft, non mea. Non 
dixit folum , Confiteor , fed & Confitebor . 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


xz) t iyorra usrato 3/4Aeu D s wc) ddi- 
ves ddixjar , agy vivet dyopias, Ex deegl 
parit, 0 uy Qd Oe 20d. QuAdS« Ov, 
dyé2o50» oic dyadtzera, di! dpeilu) asóroic, 
cuNAau6aw] dim S eum , al adr , pias 
muuv apio, v uà yum wo dfaAequ- 
ui , C adir] diuaxculo , Q aire cvc- 
pay dy uec aexvoy "yer dUvopiias , dsc- 
pias iie lo pisa. 

ig, AAKKON QPTIEzE, KAl ANFEKA- 
*rN ArTON,] BAziAri0T. OU zdru fd 
x22d éUgíoxoyp và roug 59. 2axwco m- 
qu'yplyor &n Gi, Sreiuc y egtalc, a 9i v) 
Crap Üdurc Yon xeien G» . Ax xo ?dp 
Ew , eit Ór ICA m oro. 23. dd pov dur 
ockQ: tpiap dà ópVosucw A'Geaau, C oi 
zrdidte T Yeudx, Tl 9i aidías 5 521 *yei- 
evav 1p Adxxou Tr Da, Ü3ixpeirm- 
yay di m Cpiale vci ecpp Ge olo Uorap- 
aer. O^n kien T6 dp 6r wit Adx- 
xoic 7riAo cle, vesrE , Cn di Toit Qptacw 
€AMÉtc U Jui suy 1424004 a4 app» puo] 
T56 TP 7c, Qartegui ro tbicipe d wow v] 
Éonta P wiorey xoudmuy Th; oic. Kaj à» 
T -Juzai; oru). CZir oir) 0tuju2 , p aig 
Meri] r3 xpeírGra , C ptraGa2o orta), 
Xd) Tuega Grrap 66 Crw mc Tuc TU xau 
Eanpfcías zmauaue cic uror, iip er] von 
db wexcopyorec awric dfespépum , wop mo 
&rayrios 0 donleia, dr olxeios QsCuoat- 
mo. fyem xa^ly. Kaj ad2uy Qpiasu , C78 
quu pt ruv T ana Av Orsay xue?- 
vuv , apad qa xy) mry (dur (5 e» 
Aóye C doy ua sripsi. Nd T&(G taco 
tame! Qpiap xot cucldisa, dran xaioy , ira 
"pri alu) Mopvaur irroAlu* Tlore dumm 
Ya) ca dyyciov , wd) 9a) ca Qpta vus 
TDryWG . Tte 29 aewueriao udo rixrt T Opu- 
£aíruv Qpta(n A'Gpadj. , Youax , x l'a- 
xo. Adxwor À'& pii zromrior, ba. y elc vo 
Ppvypta. warten dp, x T Gad ds cipue 
poor. : 

i, ESOMOAOTHZOMAI! TÀ 
kYrin.] XrrzozTOMOTr, Ej2agi- 
qfow , Qnzlv, 8 quis trigo xyalexv cQa- 
gai , dN^d TE 9& «bo -|Spov "5rd s- 
tSp Go- Kaj 7íc Quam dUyaetclicu, av- 
Tt xn olà Ó mauoswilu) durd ; à elc, 1i 8v 


Qai, xo. lu) dixaiosusbo. durd ; vwricm on afi Dixaucusy dur] ,— Ka] dow Tt xvojo vt 


Uie, Asg 29 vei vhurrfigja 3x Lu.. OUX. élrrwr eEo noy San] ubrór, aval X Eoo ioopial. 
OU 


L 


IN PSALM VM VII. 


147 | -. 
OZ 33 AQ! m) svxefv T). d,aSd» Exiar-.— Poftquam enim bonaconfecutus eft,haud co- Aw xo- 


S avtraj, 83$ o irtra] java npe, d9^d X) rum obliuifcitur , neque fegnior euadit , ve- 7^710- 
AQ aU» víte a] ioproopir . ex Pzredh ó 

Suie muU dira, , a2W. Ped h sus sro — exiftit; non quód Deus ifloc opus habeat,fed 
aefowugr , Va Ad 9v Guzarmwpt- — quia nobis hoc eft vtile. Pfallit autem Dco, 

YO durd. ali) d'nasoxesoiar, nz) sl) a7 iuftum eius iudicium ac longanimitatem ob- 

xesDuuias. ftupefcens. 


ANNOTATIONES CORDERII. 





UP wscmisrrvn hic Pfalmus, Jpfí Da- sarum fugere maluit , firmá inuocans mente li- 

X »id; Aquila, Wax mig dra; md — beratorem illum, qui snc celos afcenfurns crat. 
&» AaCiP , Pfalmus P ignoratione :pfi/ Itaque. vbi accommodatior orationi patebat lo- 

videa. Dasid; Symmachus, A'vinua ml Aa- — cus , ibi efficacius de diuina mifericordia fubfi- 

Gib, Ignoratto ipfi Dasd. Pro Palmo Hebrai-— dium contra fuum perfecutorem fperabat. 

cé eft nv figgaion: quod Bellarminus ait pro-— 3. N'e qwandorapiat vt leo ammam meam. 

pri ignorantiam fignificare; 


] 
Genebrardus veró | | Commenuürius Gracus perleonem intelligit Ab- * 
interpretatur obleB arionem;ac fi eflet genus car-.— falomá, alij intelligunt Saulern. Solet enim Scri- 


Lto fymbe- 
minis ab oble&tando fic di&um. Pro verbis Chu- — ptura R eges cum leonibus comparare, vt in Pro- 
Ji, Aquila(vt refert S. Hieron.) sl 34^ A&jar 'i- — Werbiis: Sicwr fremn ns leonis ,sta C Regis ira, Prou.19, 
Ser G^, pro verbise/£thiopis,vti & Scholion ha- — Etleremias Regem Nabuchodonofor ad lerofo- ?** 
bet. Sic autem Genebrardus & Lorinus volunt lymzexcidium aduentantem indicans, ait:e/fd-. 11-477 
Saulem vocari, ob tetros mores arque crudeles: — fcendit leo de cubili (uo, &- predo gentium fe ie- 
quá locutione Horauus lib.1.SermonumSatyrà — wait. 
quatrà canit : Myfticé per leonem diabolus intelligiturnde 

— Hic mger eft, bunc, tu Romane, caseto. 


S. Petrus cüm fymbolicé malum daimonem ef- 
In argumento autem Grzco,quod fuperiüs po- fingeret, non modó nominauit leonem, fed etiam 


fitum eft, per Cbwfi intelligitur is qui Achito-— addidit rugientem :: Qwia adwerfarsms vefler 1, Pew, a. 
phelis confilium diffipauit. Hic autem cüm — diabolms tamquam lco rugiens , circuit quarens. Diabolus — 
Arachi filius fuerit, ait S. Bafilius in Catena,ip- quem deworer. Quare 1 idorus Peluüiota lib, 2, /ee rugiens 
fum ob dexteritatem , quà Achitophelis confi- — Epift. 284. lconem vocat e«Csgiv xj deéprmr , bor- 

lium elufit pes Jemni, id cft dextera, nun- 

cupatum efle 


rapiens. 
rendum C sntolerandum: addit enim folo rugitu 
] montes concutere,S cribit etiam S. Ambrof lié. Rugitss 
i. Domine Demi mes , er. Non exiguas in Hexacmeron,ia rugitu omnes alias animantes lrenisquàm 
contra Abfalomum copias habebat Rex Dauid, | obftupefacere, vt prope exanimentur,& cómouc- terribili 
Desidoit quibus facilé poffet contundere fiim iuueni- re fc loco non audeant. Eft enim horribilis ille fo- : 
bymano 


t. 
liter exultantem,& in paternum folium irruen-.— nitus : quem de leone loquens Cyrillus Alcxan- 


fuum di.  CCm ; nihileminüs quafi parum humano prefi-  drinus in Sophoniam num. 29. vocat fguab, 
sine prafi- dio, multüm diuino inniteretur , ad folam ora- — fonitru:adeoque formidabilem cfTc rugitum ait, 
di mribuit- tjonem confugit. Quam Dauidis de diuinis cüm in predam inciderit, dc Ymmaiiéas, vt ani- 
prefidiis hiduciam , & de propriis difideniiam — mantes pra timore gelafcere & defigi videantur, 

. admiratus D. Chiryfoftomus : Collegit, inquit, Similia animaduerüt S. Gregorius Nyffenus de 
exercitum,C- multos fccum babust:quomodoer-.— Crcatione hominis:N ix grauem, inquit, leonem 


go non efl qui redimat neque qui (aluum faciat? frendcntemque afpicis , cuius vel nomen ipfum 
Et refpondet: Quoniam ne vniuer (um quidem. — ferri non poteft: & 


illius rugitus «zipopar mui * 
orbem terrarnm auxili loco babet; mifi opem di-— L2, terram iremefacit. Qux omnia fatanz vim. Diaboloe 
minam fuerit ajfecutuae. Nec fe effe ducit in füli-.— & immanem ferociam indicant, przfertim mor- 9» mere; 
tndinelicer folus fir, fi fit illus auxili particeps, — tis tempore , quo maximé timet , ne prada fibi 7^*/m 

Hinc eft quód idem Dauid fugiens Abfilo- eripiarur. Et quidem euenire aliquando vide- 

mum , non aliam inftterit viam, quàm oliua-.— mus, vt tum quidam illius tentationibus, vt vn- 

2515 rum. Rex quoque , inquit textus , rranfgredie-— guibus & fauiiá lacerentur : quibus idem quod 
i batur torrentem Cedron : C- cnnilus populus — olim Carano Macedoniz Regi accidit, qui, tefte 


incedebat contra viam olime , que rejpicit ad. Paufania inBaroticis,dcCilfeo prouinciq finitimg 
Oliw^ ty- de(ertum. Nam oliua typus eft diuinz miferi- domino cümn vi&orià reportafl: 

ardua 

fico 


d ; & uophzum 
cordiz,quam Dauid fuis precibus implorando, Argiuorum more ad perennandam (uam glo- 
potus quàm fuis armis tefiftendo,& perfecuto- — riam crexiffer, illud pofteà leo ex Olympo e- 
tis fui manibus fe cuafurum fperabat : feorfum — greffus eucrtic & dilfipauit. Sic reperias,qui (e- 
vero in illo monte Oliuarum,ex quo Chriftum — pé in vita laureà donati coronatiq; fucrint,vt vi- 


ad czlum afcenfurum prauidebat, vberiorem — &ores inui&ti & triumphales , quorum tamen 
imploranubus gratiam largiendam non dubita- 


ulcherrima trophza clarilfimarum virtutü col- 
bar. 1rà D. Cyutllus Ierotolymitanus Catechefi 


ocata, in exuremo illo viz adu, impreflione (uà 
fecundá de parnitentia: Cum, inquit, zb(alom — furiotus hic leo euertit , non ab Olympo montc, 


adser (ns sium arma cepit , quammis mulie sli. fcd à nigro Aucrno egreflus. Quare merito pius 
«d fuzam vie paterent ; per moniti tamen Oli-.— Kex orat, Ne quando rapiat ut leo animam cius, 
) Toxvs 1. 


T Pulhra 


* . . -- N 
rüm ctiam in poflerum modeftus ac vigilans 5,4, 


um Reg. 





I4$ 


ANNO- 
TÁTIO- rin sm 

& afflaau Numinis perceperar. | Aic enim genc- 
NESCOR- 1 r 
pini,  TOfos Dei athletas , vbi per omnem vitam fuam 


cum infandis inimicis qui videri nequeunt, col- 
luétati fauis fuperque fuerint, poftquam omnes 
corum fubterfugerinc infcétationes , prope vitz: 
finem conftitutos,à principe huius faiculi igd,a- 
u, id cft, exquifita diigentia examinari, vt, fi 
qua compcriantur retinere ex initis cercamini- 
bus vulnera , aut fi quas difcolores notas fine 
impreffiones peccati, in his deprehenderinr,dif- 
Gneantzur, & à beat vice cur(u rezardentur, Id 
comprobat Seruatoris noftci dicto & | excraplo, 
qui póft pauló diem extremum obiturus, aicbat: 
loin :4, Pent priaceps munds. bmisu, GF in me non babet 
jo. quidquam». Hinc grauiilimus Do&or ille con- 
tendit, przfentiffimum illà horà periculum no- 
bis futurum , nifi propitium. adiutoremque 
Deum habeamus. 
4. Domine Dens mene, fi feci ií]ud? ] Silen- 
..., Wo obuoluit Dauid quidnam illud cífIct; cd ex 
Impetat in. jn (criptione Pfalmi patet, Pro verbis Chwji. Hi- 


Lapin ftoriam habes 2, Reg. 16. vbi Scmci maledicit 
Jmuwira,  Dauidi, à facie Abfalomi filij fui fugiend. Er- 


goait: Demune Dena mem fi feci sflnd : id eft, fi 
" Fai eir contra patrem meum molitus cí- 
im , mcrito hac eadetn à filio meo paterer: fed 
cüm ego femper parentes fufpexerim , quid eft 
in caufa , ó Deus , vt cgo tantorum malorum 
fluibus obruar? Jnfuper peccatum filij alto fi- 
lentio preffit. Nam hoc tam immane crimen cft, 
vt vox ipía efferre reculet. /mqsirarem vero vo- 
cat, non deferre cultum parentibus , quafi fo- 
la impietas hanc nomenclaturam. mereatur , & 
vix alia peccata huic collata, cali nomine digna 
fint. 
Nota hic,quàm confidenter Dauid;cüm mul- 
tis grauilfimisque piaculis, homicidio, inquam, 
& adulterio fe polluiflet , poft pornitentiam ta- 
men audeat fe iuftum profiteri , & tamquam 
purum & immaculatum diuino fe examini obii- 
tere. O miram penitentia vim,qua hominem 
priftinz innocentiz, iuftitizque reftituit! Cete- 
rüm hoc Dco dicebat, non hominibus: Domine 
"Deus mu ; fi fees iln, &c. 1d eft, noui tc, ó 
Deus, omnem irai aduerfus peccatorem depo- 
nere, & omnem proríus memoriam deli&orum 
exuere, fi [cmel rc&e poenituerit : homines vcró 
longe aliter faciunt , qui (i femel alicuius deli- 
Gum perceperint, memorià feruant;illudque,li- 
cet iam. pridem per paenitentiam. abolitum fit, 
denuó refricare , & ad noufeam rcgerere , atque 
exprobrare non. definunc. Ita hunc Dauidis lo- 
cum expendit Au&or Imperfc&ti Hom. 1.in c.1. 
Marthai, 
$- S1 reddidi verribuentibus mibi mala.]San- 


M 

Donida 
panitenti 
coram Deo 
confiden- 
du 


€tus Bafilius in Catena, notat verbum retri- 
buendi , Grece érmmdilores, non folüm in pra- 
mium aliquod boni & mali accipi , (ed etiam in 
rincipiis vfurpari; ita vt idem fit quod 
uere , effe initium benefaciendi : magis 
roprié tamen & frequentius , atque adcó ctiam 
oc loco, accipitur pro remmneratione , retalia- 
,compen[atione , vx fanus Chryloftomus 
y sms 7''- ibidem exponit, & Dauidis infignem manluctu- 
«7 44 — dinem commendat, quód ab iis, in quos maxi- 


aCionü 
dare, tr 


; 


Iniuriarum L 

condonatio, tionc 
m 

Deum pro- 


piriandum, ma bencficia contulerat , iniuriis aftedtus , n 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Pulchra & mirabilis cft D.Bafilijad hunclo- — tamen ipfos vlhtus fic; fed iuxta Euangelicum Math ;, 
cum animaduerlio, quam díuinitus meo iudicio, praceptum pro perfequentibus orauerit. quod 4* 


certé maximam tribuit fiduciam. Deum obfc- 
cranti, & efficacitlima difpofitio cft ad quidlibet 
ab co impetrandum. | Ita etiam S. Auguftinus, 
Ambrofius & Cafliodorus exponunt. Ac Augu- 
finus quidem more fuo peracuté locum hunc 
expendit his verbis: Nom ai:51 reddidi tribuen- 
tibus, fed, Keiribuentibus. Qui emm retribuit, 
Tam aliquid acceperat. cM ueris antem patien- 
tit cfl nec ei mala rependere, qui accepts benc- 
ficus reddit mala pro bouis, quam fi nulo accc- 
pto beneficio nocere. volsiffer, Ncícit vir iuftus Vir infu 
vlcifci, patitur aquo animo inimicos, libenter ee 
parcit nocentibus. Nouit enim magnum fibi pa- 
tienciz emolumerimum euenire, Ditefcit quippe 
vir iuftus patiensque inter inimicos , ficut illa 
Domini arca ,cüm inter Philifthzos capta tenc-. 1.Regí. 
rctur,mirum in modum auro gemmifque lecu- 
pletata & ornata fuit, Hoc ergo fenfu Dauid: Si 
vmquam vltus me fum, inquit , exeam vacuus, 
indigus , fine vllo meritorum lucro : nec maius 
enim mihi damni cucnict, aut ctiam maledictio, 
Nobiliflimum fané ac generofiflimum vin- 
di&tz genus cít,ignofcere cum potlis vlcifci : & 
longé gloriofius cft tacendo vincere inimicum, 
quàm refpondendo, Nam, vt S. Ambr. libr.r. Prifac 
Officiorum c.36. ait, 'imdicare fenon eff alus igmíon. 
fortiimdimis , (ed abictlionis C timiditatis. Vin-. 299 
citur ab inimico , non vincit , qui fe vindicat. x nd 
Nec aliter fentit Philofophorum princeps Ari- 
ftoteles libr.4. Echicorum cap. 3. vbi ait : Szcur 
debilis eff. fIomachi , cibum duriovem non. poffe 
concoquere , 11a bominis pnfillanimis eft verbum 
dwrin[cnlum non poffe Ifemere. Nemo lucu- 
lentiüs probat fe vcré Chriftianum & Dei ami- 
cum cíle, quàm qui diligit inimicum. Virtuti 
exercendz , aux finceriflimo amico eft opus, aut 
áfpertimo inimico , cui ncmo vmquam fic no- 
cuit,vt non magis fibi ipfi. Nam, vt pulchre fan- 
&tus Chryfoftomus Homil;41. in Acta Apolto- 
lorum, Findicía, inquit, sm corde pofita , nocen- 
tior eft viperá: neque enim minus malum ejf rt- 
ferre imuriam , quam snfevre .. Adcó non male 
pati, fed male facere , éft malum perpeti. Midf- Dem 
fimus ergo Dauid , qui cum vríis & leonibus prd 
pugnabat, & vincebat: ille fic (trenuus, & nul- fossa 
lo umore perterritus , càüm hoftem capiraliffi- fane 
mum Saulem fub haítz cufpide non ícmel te- 
neret; parcere tamen maluit, quàm occidere, il- 
ludque veluti armorum fuorum infigne canta- 
bat: 5: reddidi rétribuentibus mibi gala ,&c. 
1siDEM. Decidam merito ab inimicis meit 
inanis. | Hoceft, (ine vllo lucto,vacuis manibus, uiia 
vacuà mente illorum bonorum , qua. patienter ier 
fuftinendo inimicos colligi folent , euadam mi- jii a 
fer & imprudens , Hebraice op refcam , fiue isami? 
feti vt verit S. Hicron.fatisq; fatuus & métis 
inops exiftam,fivltró amittam,aut elabi permit- 
tam, mult & ingentia bona , quz verá patientia 
comparantur, & vindi&tà perduntur. Legunt alij 
cum Chaldzo, ab. auttoribis pacis decidam im- 
anis, Sunt enim inimici,f eos patienter fuftinc- 
mus , fi Chriftiano affedtu profequimur, nobis 
cum Deo,& cum hominibus auctores pacis. Si- 
quidem per hoc Deo gratiores efficimur, & ho- 
minibus fumusamori & admirationi,Quis cnim 
On patieniet iniurias ferentem, & inimicos diligen- 
Uum, 


Dauiss 





, 


IN PSALMVHM VIL 149 
tem, vtique excelfo & Chriftiano predium ani- — lis regnum transferretur; aut de przcepto quod. A5... 
mo, non amet, non celebret, non füfpiciat? Samucli dedit de Dauide in Regem inurigendo. 1,116. 

6. Et gloriam mcam in puluerem dedwcat,) — Bafilius in Catena myfticé hoc accipit de refur- 
Gixcé cl xamiaxiyaosi, habitare faciat; S.Hic-.— te&tione Chrifti, quafi Propheta hortetur Chri- 
ronymus, cozecet. Notat Lorinus & Agellius — ftum ad illam. Neque diffentit huic expofitioni 


NESCOR-« 
Gloria pre vocem gloria , fumi pro anima, & pro omnire — Hieronymus, Caffiodorus, Arnobius : Ruffinus 
Anun& AC- 


DERIL, 


" quà quis redditur gloriofus. Quod fi cut abío- — vcro; Auguftinus; Remigius, Beda, B. Thomas & 
cpi, - a : : » : : 

Paris, hum vidcatur,vt anima dicatur in puluerem de-— Haymo e 

aj. 


xponunt de przcepto humilitatis quod 
duci, is confideret etiam in alio P(almo dici, Chriftus dedit Aliorum expofitiones vide apud 
e/d dbe[it pauim.nto anima mca ; & iftinímodi | Lorinum ad hunc locam. 
locutiones figuratas efle, & per fynecdochen in- 8. Propter banc sn altum regredere.) Chry- 
tclligi, vt quod vni parti conueniz,etiam de alte-.— foftomus, Alius, inquit habet, &ráro durs; eic 79 
* ra párte propter coniunctionem vnitaremque — &9- Jxiegelov, C [mper ea im. altum renertere; 
dicatur; ita vt fignificetur corpus illud,cum quo — alins , xii à33 raÓ70 es v4LG- Ur eor , C* im bac; 
iundta crat , in puluerem rediille. Ideó autem — vel pro bac , sm altum renertere. Hoc itaexpo- 
animz, qua: gloria corporis efttribuitin pulue- — nit Apellius, q. d. Etfi fynagoga populorum,qui 
rem deduci, vt magis appareat diuería commu- — aducríum me cum Saule contpirarunt ; te cit- 
pro capit, tardo, ex gloria in puluerem. Vel per gloriam» — cumdent , orantes vt illorum preces audias ; tu 
intelligit caput, quod cüm in homine jt nobili[- — ne quod orantexaudias , fed ab illa in altum, & Deum in 
fimum , id fibi execratur ab inimico fuo in pul- — in locum tuum fublimem recede, & ab illis pro- altum ri- 
uerem deiici,vt maior fit ignominia. Ita Iobait: cul abf; , & minimé votis dánnuas. Id enim cft pid : 
Iob 16, 16. Ope; si cinere carnem meam .. Pto quo in He-— proculefle , & in altum regredi, àon exaudire; AT 
brazo cft, inmol puluere cornu meum. vbi pet. vt ptopé effe,preccs admiuere,iuxta illud:'Pro- Pi. 144,18 
corng, intellexit caput,cuius nimirum cornu E p* eff Dominus imuocantibus esms.. Alij volunt 
ría eft in animantibus , vnde in Scripturis fzpé — Dauidem hoc loco Deum vindicem & iudicem 
cornu pro be ponitur. Potuit pretereà per interpellare ; vel; quod etiam fubxiliter innuitur, 
pn inte- gloriam inte exiffe inteftina, tecut,cor,&c. quz pulíarc fores iudicis, procul abfentis, Habet I 
J"* ^ inimicus tamquam leo deiiciat lta leremias cum — enim. Deus duo tribunalia; vnum mifericor- Dew ad 


Thes, de excidio vrbis lerufalem doleret, Effufwm eff, — diz , alterum iuftitiz : in illo pater , in ifto in-. Prmiendum 
ick inquit , 1n terra iccur meum. vbi S 


d aginti, dex oftenditur: frequentiüsin illo, quàm in ifto. ^4. 
pro iecore, gloriam potuerunt: i£eyósw eis * 5&7 — refidet. Igitur Dauid agit hiccum Deo, vt iudi- 
n Pa pu , cffufa eft m terram gloria mea. Ex&.— cet; vt paniat improbos , quó tímeatur ab omni 

contrà in Genefi , vbi bearus Hieronymus legit, bus, & ametur à fuis. Er f)magoga, inquit, po- 
Gen.4s,6.. In catu illorum non [it gloria mea , ibi Scptua-— pulorum circumdabit te: Et propier banc, ideft, 

ginta pro gloria. tranftulcrunt secwr . Non igi-— fy 


ago ip ulram regrederé, liocelt, in tri- 

tur mirum fi per gloriam quoque interiora & — bunal & folium iudicij tui redi, vbi Domine 

vifcera iniellexerit, iudicas populos. Quamdiu enim differt (uppli- 

7. €xerge Domine in ira;] Chryfoftomus in. ciaimpiorum, videiur quodammodo Deus iu- 

Varisottt Carena: Altusjinquit, habet;z» Syug £i vici 5p£e — flitize tuz folium reliquiile ; ad quod reuerüibur; 

hdwmes quip fuyoye [uper inimicos tuos ,alius, t» yóv — cüm irrogat fupplicia. 
SouCirmws un, im bala affugentinum me ; alius; & ire 


9. Secundum innocentiam.) Grzcb, dugilar; 
uposaiau e Gad va pivror, im cclerstatibws illigantium: — Symmachus, ásínrrá pu, Tho iz iuc , fimplici 1umocen- 


Á P 
Hebrzus autem illud ; à mic rigen , im fimbis, — tatem meam ,que efl in me. Ya etiam fan&us. tia quid 
habet 7112312 bigabrot, ideft im tranfitu. Scho- 


Hieronymus : Bafilius vero accipit in. Catena, 
lion;Nonnulli, inquit, illud i nic aiese, dicunt, pro inexperientia eorum quz vilia funt 


nitu, 
ip oswip ripam , (mo capitibus, Nonnulli vero; 1uxtraillud : /nnocens credit omni verbo. Sccan- Prou. t4, 
pixels dimsósst Tj) WySpüy , nemo c[Tuciat imimico-.— dàm vim Latinz vocis , vcram innocentiam di- !5- 
rum. Theodoretus illud , à ne, tribuit Sym- — cit S. Auguftinus efle, quz nec inimico nocet; 
macho ; $» 5vag, D heodonioni ; illud veró t» dr.- — Lorinus obferuat innocentiam & fimplicitatem, 
miii (ita enim ipfe legit) Aquila: Senfus eft — denotare rectam intentionem igftitiz,ac mentem 
.q d. Vndique cinge illos,vt euaderenon poffint; | integram ac perfe&am in tis quz agebat : ita vt 
Occupacorum terminos,ne qua illis tranfitus pa-— Dauid. non folüm abftinuerit ab iniquis fadtis, 
teat; lines eorum, tranfitus ac vada cape,vt nul- — (quod iuftitia magis indicar) fed etiam à prauis 
Tí dus cxillis poffit effugere. aiegme enim fic dicta, itation:bus & voluntate,quod innocehtia pe- 
vndtdi- — S6 mdr quod eft tranfirestranfmadare. Quod — caltaritet innuit.Hxcenim duo homini vere iu- 
8s. autem Vulgatus habet , /» finibis inimicorum — fto adefle debent ; vt & nihil mali faciat, & qua 
morum; S. Chryfoftomus legitmmacorum tuo-.— facit, rc&to animo,& minime fraudulento ac áo- 
rum , fignificans eofdem efle imimicos viri iufti lofo faciat. 
& Dei. 10. (on (ummetnr nequitia peccatorum.|Grz- 
lmpeM. Exwrge Domine Dew in precepto.) 


€€ elim ; Symmachus , &vupndríime xaxa- 
S.Chry(oftomus,Alius;inquit, zs xpluam,$m sdie — e XT Pj dCdv , compleatur malum feu affatlio 


cio. q.d. Ad caufam meam diudicandam,vt ni- — adwer fs impios, Alij legunt , con fuemetar : (ed 
mirum opprimentes me mul&es, meQqueinno- primum 


conformius eit Grzco textui, vt fignifi- 
Decw — centem abloluas. Praeceptum. autem incelligit Bini rad ig peccatorum implendam cile ,& 
F:6€9/— Commentarius Graecus illud de parentibus ho-.— pcrhici 


endam, ac tum demum re&itudine iultà 
- qur norandis , quod Ablalom manmifefé violabat, declarandam, Vbinotalummam Dauidis inlo- 


contra patrem infurgens. Agellius exponit de — quendo cauionem atque prudenüam,Non enim 
decreto Dei, quo ftazuerat vin Dauidem Sau- — dixit, neqritia Saulis , aut peccaxoris, ne iplius 


ex- 





I5O 
ANNO- expreffionc nominis;aut certe vnius fingularita- 
TATIO- tcvocabuli,Regem tangere, & proinde manife- 
N£5 COR- ftiàs oftendere videretur; fed. nequitia peccato 
D&RII. ru» in plurali , vc fub omnium complexu mi- 
tis vnum vulncraret , & de culpa vüliüs com- 
moneret. 

InipEM. Serntans corda C renes Dow.) Eft 
enim profundum cordis impenetrabile humano 
lumini:nec in vaftos illos finus,implicatosq; me- 
andros, vbi magna malicia (xpe delitefcitnoftra 
mentis acies pertingere, & vfque ad oram vlri- 
mam progredi potcft , nifi diuina: mifericordiz 
lucerna pandat viam , & dirigat , cui tamquam 
proprium illud tribuitur, Scrwrans corda c7 re- 
neo Dens. Hoc fuperbiam , & elatos hominum 
fpiritus , fi quid habent iudicij, comprimit, hoc 
iuflo metu & horrore conficit, quód animi late- 
bras non peruideant , neque intelligant , vtrüm 
odio an amore fint digni. Quam in rem graue 
illud & metuendum monitum eft D. Bernardi, 
cüm de vidente omnia Deo, & audiente memo- 
rat Epift.41. Cuius vtique faentiam non [abter- 
figit, etiam quod propriam latet con[cientsam.. 
Audit Dcus in corde cogitantis, quod non audit 
ipfe qui cogicac. Itaque nihil fallere illum potcft, 
nihil aciem mendis effugere;nihil infcientià pra-- 
teriri, Omnia, inquit Apoftolus, nuda C aperta 
fnt. oculis ein. 1n Graeco eft zwzgaomniz ura, quae 
pulcherrima metaphora cft , ducta à facrificiis. 
Solebat enim (vcTheologi Hebrzorum monent) 
hoftia primüm cxcoriari , tum à ceruice vfque 
in imam partem difcindi , adcó vt intefiina , & 
um priüs abdita fuerant & arcana , tum oculis 

ubiicerentur. Victimam autem ca ratione di- 
fcindere atque aperire, zragsniZew dixerunt. Hinc 
igirur omnia oculis Dei zepejsnizura , nuda. C 
rix finc, vt diloricato pectore, vt intimo cor- 

is finu patefa&to. Intuetur enim (inquit fanctus 
Cyrillus in Ieremiz cap. 29.)ctiam ca quz fiunt 
in tenebris , & nihil penitus eft ipi Zw , in- 
ajPeciabile. Hinc quandocumque in abícondito 
quis peccat, inuifus ponüs Dco eft , quàm non 
vifus, cui obícura clarent, tencbrz fiunt mceri- 
dics,peruium eftomne folidum,& apertum om- 
nc fecrecum : cuius oculus infinities fplendidior 
fole, crates iplius pe&toris,latebramque omnem 
peruadit , vique ad animi fundum , & abftrufas 
voluntates. Atque hoc cft quod Regius vates in 
hunc modum infit : Serwtans corda C rene 

Dem. In Graco cft &ráQwr, cxactiffimé acerri- 
mcque inquirens: quod S.Bafilius in Catena ait 
dici proprié,cüm à Iudicibus omni gencre tor- 
mentorum fit acerba criminum inquifitio, vt fi 
rci fint confcij rerum arcanarum quz 1n qua- 
ftione pofita funt , ferro & igne & cruciamentis 
adadi, cas claré & dilucidé proferant.. Hac ni- 
mirum fcucritate vfurum Deum , & acerrime 
inquifiturum in corda & renes, videlicet in ab- 
ditas cogitationes,in appetitiones, & vetita libi- 
dinis motus,in vitz actiones, Id porró Dei iudi- 
cantis, & in fcelus inquirentis , examen cfle 
dep ehoysm, falli & errare non pofle,nec artificio 
: vllo deludi, 

11, fnjlum adiutorium meum à Domino. ] 
Iuxta Hebrzum & Chaldzum textum, nec non 
S.Hieronymi verfionem, & Pfalterium Ambro- 
fianum, hzc cum pracedenti verfu connedtun- 
tur, hoc modo : Serwrani corda ac rene Dena 


Solus Dew 
eor feruta- 
fur (C pt- 
netrAto, 


Deo nibil 
iuifibilc- 


Stridum 
Dei exa- 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORYM 
















































snfIur, vel iffe. Recitat quoque S. Chryfofto- 
mus aliam lectionem pracedentis & huius ver- 
fus: O' invece xard iur xgd. ieciay à Sv dixpQ- , à 
xupaasipíe uov.. Examirnator cordium C- venum, 
"Deus injlus, protector meis. Pro quo in Hebrazo 
cft 3332 maghini,id eft,clypem meus, icu [cutum 
meum. Ad hoc fcutum, & fidele prafidium re- 
currerunt femper omnes Sancti, & inprimis Da- 
uid, vt € duicibus, eius Odis intelligi poteft. 
Qui cüm inde mirificam animi latitiam fpem- 
bos hauriret, (epiflimé illius cum fpiritali quo- 
am guítu meritionem facit. Sentiebat enim, & 
ficut ca quz oculis cernuntur animaduertebat, in ' 
mediis difficulratibus & zrumnis vitz,fe diuino 
clypeo tegi atque defendi: id quod vox Graca 
Üspazucis , €x Chryfoftomo rccitata, luculenter 
declarat , quam Latinus interpres vt plurimüm 
verü, prorectorem ; led proprie fonat facellicem 
clypeatum , lateris quemdam fortitlimum po- 
tentillimumque ftiparorem,& promptum armi- 
gerum, belli (cientem , imperterritum , qualem 
ipie fe Sauli quondam przftiterat.. Qui cüm 2-Reré 
Dauidem vidiller, & fordllimum robore, & vi- '* 
rum bellicofum, & prudentem in verbis, & vi- 
rum pulchrum; armigerum illuin delegit, & vi- 
tz luz cuftodem, vr in facris Annalibus dicitur. 
Talem ergo diuinus Vates nobis adumbrauit 
Deum, hyperafpiften , fatellitem. generofum, 
prote&orem inclytum , cuius armis & amicá & 
infuperabili contentione vbique tegererur.. Ce- 
terüm hoc i/lum adimtorimm , vt Vulgatus ha- 
bet ; fiue auxilium , vc alij legunt, ácuté fanctus 
Auguftinus diftinguit à mifericordi auxilio , 
quod peccatori ex mera gratia conceditur : cium 
hoc ex quadam ctiam iuftitia iufto quodammo- 
dó debeatur. Quoniam fí , cum peccatores ejffe-. Rom f 
mut, Chrijhue pre uobis moriuns ejt , quanto ma- 
gu nunc inj fican falus erimus ab ara per ip- 
jam ? hoc eíl, à iufta vindicta , quà punit pec- 
catorcs? vt exponic idem Sopas. 
wi [almos facit retíos corde.] San- 


Dou iufi 
prsuda 
fotum, 


InipEM. 
&us Ba(ilius íuprà in Catena exponit eos qui AN 
non dcefle&unt à rectitudine virtutis, Omnis — 


autem virtus , vt perfc&a fit , omnino quintu- quists 
plicem requirit rectitudinem. | Prima eft, re£i- t; per, 
tndo indici , quz fita cft in eius ad id quod ve- fit. 
rum eft, conformirate, abfque dcuiatione in ali- 
quid falfum, erroneum , aut temcrarié przíum- 
pium, Secunda eft,imrenzionis, qua rccte vendit 
in Dcum, & in fcopum proprium cuiufque vir- 
turis, non diftorquendo eam ad fines contrarios. 
Tertia eft , re£hitudo afféllur, ad verum bonum, Q«« fe 
honeftum, & Deo gratum, non incuruando il- PP. 
lum ad bonum terrenum, vtile, vcl delectabile, 7,4. 
quod virturi adueríctur; & hzc cft proprie illa 
quam hoc loco Dauid cordis re&itudinem ap- 
pellat, Vnde fepiüs rectos corde commendat, 
quia rectum erga Dcum affectum habent. 
Quarta cft , Jecwrionis , quz in verborum cum 
ipía mente conformitate confiftit , excludcas 
omne meidacium, dolum & falfitatem.. Quin- 
ui eft, operis , qua fcilicet ncc ad. dextram ncc 
ad (iniftram , nec in vitiorum extrema per ex- 
cefTum aut defectum declinat. Omnes igitur hz 
quinque rectitudines quamcumque virtutem, vt 
rfcéta fit, comitantur. Vnde in Cantico dici- Caat. re 
zur : Keéls dilgunt te, vel, vt ftylus linzuz fan- 


&z loquitur : Ke&stmdsues diligunt te, vt illam 
fimplicem 


, 


IN PSALMYVM VIL ISI 


plicij dilationes : non gladium exerit , & ftatim. A v6, 
percutit: fed gladium cxeric, deinde arcum ten-. 1,1, 
dic, tunc vafa mortis parat , infuper fagittas ar- Nis COR 
dere facit. Quorfum tanta? Diuus Bafilius in. 554 |, 
Palm. 14. ait: Feluti preparatione quadam» peus dum 
ad vitionemintentat . p, di seed enim qua. differt», 
arma abflergunt G- poliunt, pngna mox sneunda nen anfert 
acrem affeilum, C alecruatem. per boc. figmifi- eininiintite 
cant, iNc te fallat dilatio in vindicandis fcelc- 
tibus, quin potiüs in dilatione caue tibi ingen- 
tem cupiditatem magna vindictz. Non cnim 
differt Deus fupplicium, & obliuifcitur;fed dif- 
fert , & armaturam fumit , & gladios acuit , & 
milites conuocat , & crcaturas armat , & vafa 
mortis parat. Hzc dilatio non iram fcdar,fed il- 
lam oftendit magnam. 

14. ev f rdenribus effecit. ] Symmachus ez 
xgieir , Ad ardendum.Id Commentarius Grzcus 
exponit de reis ac fontibus , & combuftione di- 


gnis. Genebrardus accipit de ardenter perfc- Ardentes 
«nt ardente vorantut 


fimplicem innocentiam,& innocentem fimplici- 
tatem , vndique perfectam & amicam Dco, in-- 
telligamus , 1n qua omnis virtutum eflentia & 
reciicudo confifhit, omni curuicate & iniquitate 
fubmori.  ecfos itaque non corporc, (cd corde, 
Deus (ibi amicos , & praíidio tuo tutos facit. 
Vatablus vertit , qe cendido funt pectore. Vn- 
de patet,quàm apté ac diuiné S. Bafilius fuprà 
ciiatus locum hunc exponat , cüm dici rectos 
corde vult, qui animum retinent in neutram 
partem ftudio malitiz aut errore vergentem, fed 
conunuó ad virtutis medium directum. Qui 
vcró ab aurca & czlefti illa moderatione defle- 
unt, illos, inquir, diuinz Litterz exeust, obdi-— 
quas & obrorto: , appellare folent: Salomon et- 
làm dneeoutres , curuos, diffortos, quód candi- 
dae & ingenuz fimplicitati ac re&itudini repu- 
gnent. 
12. Deus index imfIus,Ch fortis, d 
Tres boni Nota. has tres condiuones in bono iudice effe 


ed oportere, Prima eft,vt fit jfi, id eft, incorru- — quentibus, ficut Virgilius ait: Zwff ^ 
Um'* — puisntcger,feruans zquiratis, non fit perfona- — 7^yr$; &, e-frdet in arma magis. Sic cciam (vt perfeguen 
obferuat Agellius ) Septuaginta folent períecu- 


rum aut munerum acceptor, &c. Secunda, vt fit 
i fertis, id eft,conftans & firnfus, non exümcícat 

Eccli,7, 3, faciem potentis , & mon penat fcandalum in «- 
quitate, Tertia, vt fit patiens, ne przceps fit in 
fententia ferenda, fed vtramque partem audiat, 
& caufam examinet , & maruré expendar, &c. 
Plura vide apud Lorinum hac de re ad hunc 
locum. 

IniDEM. Et non iram adducens]. Vulgata, 
numquid ira[ctur ? Chryfoftomus, Alius, in- 
quit, E'uflesau pis (Q- x29' émaslo Wukpgr , infremens 
per fingulos dies; alius , d-reowsarQg-, yaSeumpa- 
T(-, 6 xona(ov, mimitabundus, fremens, non pu- 
niens. Dcum proponit nobis patientem , & fi- 
mul dicit, quód comminatur & infrendet om- 


torcsappcllare. vtin Ieremia :. Lewes facts funt, Thren.4. 
pe fecutores noflrà fuper aquilas ceit, [uper mon- !9* 

tei exarfernnt, : vbi exarfermnt. ponitur pro, 
velociter imfecuti (ant, Et in Genefi conqueri 

tur de Laban lacob : Quam ob culpam c pec-. Gen. 31,36 
catups menm fic exavfijhi poff me? id cit, me in- 
Íecutusces, vt reddiderunt Septuaginta , Og xs 

nz ie£a; kricw um ,. qnod infccutim es me ? His 

igitur ardentibus.& infcctantibus me ( inquit ) 

multà velociores fuas fagittas effecit , quas illi 

effugere fuà velocitate nequiuerunt. Deus ni- 

mirum fagittis atque ignibus in peccatores in- 

furgit. Quid ergo infelicius , quàm fieri fco» 

pum, quó Deus "yam vindictae fuz collimet, 

& filuam conftrui lignorum diuinis abfumen- 


ni die. Si ingulis horis & momentis commi- 
natur & infrendet , quomodo dicitur patiens? 
Sane patientia Dci ca eft, quz imparnitentibus 
hominibus grauiffimam intonet comminatio- 
nem, & iudicium intolerabile, Aiebat D. Hie- 
ronymus, Pulchre ait,comminans,C* snfrendens 
omni die. Qui emm propter patientiam fuanto 
ita delicia non pumt , quafi iratus C commina- 
tus, diem vlrionis expectat, Patientia Dei in re- 
bellium & impanitentium delictis. ferendis 
iam cernitur ; fcd futura vltio có grauior , quó 
tardior. Quó fpectat illud. Prouerbiorum: 
Eci 4. Non dixeris, Peccaui, & quid accidit mibi tri- 


Dew ed ffe ? enffimus enim eff patens. redditov. 

Pünr, Exco quód peccatis poenam Dominus reddat, 
Tcadit or. maa * 

meriró vocatur reddster. Scd illud notandum 

: in hoc redditore, quàd, vt peccatores perterre- 

s Ézciar , dicatur patiens redditor ; quafi in Dco 

, punituro delicta, metuenda fit patientia impee- 


nitentibus. Hinc S.Gregorius Homilia 1 5. ait: 
Patuns reddstor dicitur, quia peccata bominum 
€ patitur , C* reddit. Nam quos din, vt con- 
sertantur, tolerat non conuer[os, durius dam- 
tiat. . 3 
13.Gladiss fummi vibrabit.] Chryfoft. Alius, 
inquit, zlu usrasesr auc deokres, enfem [num 
acnet. Hanc autem le&ionem Scholion Sym- 
macho arttibuit- S. Hieronymus in caput vlti- 
Glad mum lfaiz ait , in Scripturis fanctis gladimm 
cd im — appellari , quidquid pungit, & percutit , & tor- 
Mmpuré, quet, & cruciat, Ecce quot moras , quot fup- 


dam incendiis? Atque vt bené noueris infelici- 
tatem peccatoris , iuam ipfe fibi concremando 
ftruem congerit, vt hic aduertit Theodoretus; 
& in Paraphrafi dictum cft. 

152 Parturyt iminflitiam , &c, ). Similiseft tc , au, 
illa fententia lacobi : Unnf2/2e tentatur, à farint 
concupifcentia [ua ab[Irathus C aleiius : deinde maliria 
concupifcentia cum conceperit , parit peccatum; 94i. 
peccatum vero cum con[ummatum fuerit , ge- 
nerat mortem, ltem Iobi de fimili partu dicen- 
us : Concepit dolorem , &* peperit smiquitatem, Yob 15,45 
C vterus enu praparat dolos. Monftrificum 
iniquitatis fatum ob oculos ponit, concipien- 
tem malitiam , & parturientem defcribens, Eo- 
dem modo líaizs, peccantes comparans cumi 
parurienibus : Cemceperwnt, inquit, dolorem, Yà. $»,4. 
G- pepererunt iniquitatem. Rationem huius lo- 
cutionis reddit $. Chryfoftomus ad hunc lo-- rosea 
cum: Quia quemadmodum mulieres parturitm- iom reme 
te à dolóribis di[cerpumimr : sta etiam qui facit. sum dif- 
dolum , difcerpitmr , C non leni aliquo, fed ve-. cerpuntwf | 
hementif[irmo , dolore y one Et paulo poit, 
oftendens non poffe hunc dolorem deliniri: 

Non interit , inquit , iudicimm confcientie , Est 
enim naturale, C à Deo snfitum : etiamfi quis 
mullies € ambitione sailet C glorietur , inflat, 
sllud, vociferant, cafligans, cendemnani: & ne^ 
mo e! cormm qui vimit im [celere , qui non innu^ 
merabiles dolores (u[hneat , C de malis confuls 
tani, CF confilium exequents- t 
x 


152 
ÀNNO- Ex quibus hoc difcrimen colligitur , quód 
rATIO- mulieris dolor vehementiffimus ht in partu; 


NESCOR- peccatoris etiam ante patratum fcelus , ftaim 
prRit — poft cogitatum , feu conceptum. Concepsr , mn- 
Mulier i». quit , dolorem. Ex roptereà priüs dixit Dauid, 
farst- Ere parturit ; quam concepit vt notat diuus 
ener et- J . . 
iam an, Chryfoftomus. Quia Ine dolor , inquit, e$ 4 
paratum — principio: fimul emm ac quifquam de malo con- 
facimus wltaust , 1umulins ac turba eff im cogitatione. 
terquttur. "Teftis Achab, qui etiam antequam alienam vi- 
neam raperet, folüm cogitans dc rapienda, cru- 
y.Reg.2t ciabatur. "emit , inquit , sn domum. [wmam sndi- 
; gnans C frendens , C proycimt fe in. leclulum 
sm , amertit facum [uam ad parietem , C non 
comedit panem, Vbi D. Chryfoft. mox citatus, 
Confidera, inquit, cwm ille vincam cencnpiu.ffet, 
quanym. dolorem jenferit. Quoniam conf[cin- 
tia mon. ferebat. fententiam , mgrej[n ejt triflis, 
bum procumbens, confujus, vel ap[o afpetim pra 
fé ferens conféientia condemnationem.» 
dde & alterum diícrimen. Nam mwlier (in- 


A 
Ioan. 16, quit Chriftus Dominus)cwm pepererit puerum, 


Mulier pf jam non meminit preffuve. propter gaudium. 
partum (a- At vcrb in dolore cx peccato longé aliter con- 
satur, (ed. tingit, vc rotat D.Chryfoft. Serm.4.de Lazaro. 
peeeaor— Nam peccatum, inquit, Jfimnl atque comma[[um 
mt de- efl tum demum extintia voluptate , amarus pa 

É mitentia fHmulus (uccedu, contra quam accidere 
arturientibur , &c.. Et confcntit D. Am- 


folet p 
brofius lib. 2.de Abraham cap.4. D», inquit, 
$n quadam fumus delinqnends libidine , ncbulis 


quibu dam con[cicntie mens obducitur , ne vi- 

deat corum qua concupi[cit deformuatem. Sed 

eum omnis ntbula tranfierit , gramia tormenta 
exercentur , an quodam male confcy fecretarso, 

Matth.17, Cernere hoc eft in luda proditore, fe poft pec- 
* catum milferabiliter fufpendente. de quo diuus 
Chryfoft. in hunc Pfalmum : Cs», inquit, »os 
ij con fcientia dolorem, "rg e 


palet ferre indic 
fils laqueo vitam fininit, Quafi fatiüs fibi duce- 
ret, ruptis vifccribus efflare animam, quàm in- 


clufo in animo dolorc vitam propagare. Vnde 
patet peccati hunc partum non effc commanem, 
aut qualis eft in mulieribus ; fcd vipermwn, 
iym fatus vterum difcerpentes, laceraque fa- 

€ laniantes, procedant. Hinc pulchré Chryfoft. 
in Pfal. 124.pronuntiat peccatum oe 7 xohdzios 
unde» , ante. fupplicium. [upplicium snfügere: 
quemadmodum virtus ob incredibilem fuam 
voluptatem, & immenfum decus, quod iuftis & 
probis hominibus afferre folet , ej ? drndézwr, 
ttiam ante remunerationem,rcmuneratur. Idem 
in Pfalmum 139. animaduertit swnpíar , hoc eft 
smprobitatem, nominari à moro Jabore, quód oc- 
culto cruciatu , & immenfis animum doloribus 
complear. Vide plura fupcriüs in Catena apud 
Bailtum & Didymum. 

16. Incider im foucam quam fecir.] Vulgata 
lentus pro- legit j incidit. Pro fouca. veró Aquila vertit, 4 
pria doli — daoSoga', im perditnem. Similis cft fententia in 
Prouerbiis : Qws fodit. foneam , 1neidet in eam. 


frauda- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 

































nit Prudentius in Pfychomachia, de fuperbia in 
foffam, quam humilitatt defodczatjincidente fic 


canens: 
Sed cadit sm fiueam praceps,quam callida forte 


Fraus intercifó fuffoderat aquore furum, 
Frans deteflandis vitiorum e pejhbus vna, 
F allendi verfuta opifex,qua pr«fcia beils 
Planiqiem ferobibia violauerat snfidiofis, 
Hofhils de parie latens: vt. fofa vuentas 

Exciperet cuneos, atque agmina mtra voraret. 

e/1c ne fallacem puteum deprendere po[fee 

Canta acies , virgis adepert as texerat orat, 

Et rent Jfimmlarat cejpite campum. 
Sic quà hoftibus meditabatur, fuo duci cladem 
dedit. Porro pulchré hic S. Bafil. norat, hanc efle 
infidiis non additam poenam , fed infitam natu- 
ram, vt ín ipfos infidiatores retia conuertantur. 

17. Conwertetur dolor eimi in caput ein, c.] 
Huic fimile cft in Proucrbiis : o voluit lapi Prou, 
dem,reuertetur ad eum.lccm illud Ecclefiaftici: 27. 
Qui in altum mutit lapidem , [nper caput ein T " 
cadet. Sic palífim alibi (zp& recurrit idem ada- jlus 
gium diuerfis verbis, vt ben notat Delrius no- aum s 
fter par.2. Adagiali trigc(imo, vbi hecexponit, meos 
Huc fpectat etiam illa Hefiodi fententia: pns 

H' 5 agat Bux i (dior igauen, 

«M alum confilium, confnltori pejfmwm. 

Bené peffimum.. Nam (vt Caflianus Collar. 8. 
cap.11.ait) prawa confilua auctorem punimnt», 
Omnium conatuum , & operum humanorum 
conuerfio quzdam cft iuftiffima in caput ope- 
rantis.Sicut exhalationes rerrz qua: furfum ten- 
dunt, mox in guttas concreta ecidunt, terram 
quz genuit, "d foturs rigando , vcl perditurz 
obruendo. Nimis hoc conteftatum fententiis, fi- 
milibus,& exemplis. Vnicum hic tantüüm A ma- Eflkergr 
ni confidera, qui cüm praciperet iam animo 
incredibile voluptatem & fupplicio Mardochzi, 
pro quo patibulum cubitorum omnino quin- 

uaginta extruxerat , cüm magnificé praedicaret 
ortem fuam,quod apud Regem vnicé gratiofus, 
Recinz Ef(theri carus, & vocatusad conuiuium 
effer; (ubitó le vidirah Efthere proditum, à Rege 
damnatum, horrore confufum, antc morté exa- 
nimem;ante manes furiam, in ipfo denique pa- 
tibulo,quod Mardochzo prz paraucrat, ignomi- 
niofiffimé pereuntem. 

Huc fpeétant illa veterum, Phalaridis tanru, 
Bufiridis ara, & fimilia Poécis dccantara, & i- 
ftoriis celebrata. Sit pro manriffa dictum aurcii, 
fi pro diis Deum dixifler, Senecz Senioris ia 
Declamationibus, vbi ifta : Swnr dy immortale 
lenti quidem , éd certi vindices generis bumaui: 

C magna exempla in caput suuenientium reetj- 
fernnt, vt imfhiffima patsendi vice , quod quijque 

alieno excogitamit. fmpplicio, fep exeipiat Ju 

Sunt innumerabilia in omni gencre Annalium 

huius rei exempla,quz,ne fim prolixus, praztet^ —.. 
co.Hoc certé habet omne peccati, vt auctori fuo Omer 
pracipué noceat, Nam i dctraétor fit, os fuum p t 
ac linguam cómaculat: fi impudicus,corpus 107- jf 
orum cxulcerar:it 


Gn 


capitur, 
m ^^ ^ Eodemfenfuapud MichzamSeptuag. verterunt, dat: fi inuidus, intima przcordi 
« Mich.j,6. Ilejaarse A'arip e» Pugaig, x, Tl) »lu 78 Neupad or iracundus, propriam mentem obnubilat: fi gu- 
mi ráspp dvrie. Pafcent A jur im rbomphea , lofus, corpus & animam grauat: (i accdio(us, fe 
& ftatuis fimilem faci: & fic omnis 


fum in- 


fibi ip 
IN 


terram INemroth in finca eiu, Hoc prouerbioà | lapidibus 
fouea du&ko vtuntur etiam D. Ambrofius lib. 1, — peccator, dum vitiis fc fübiicit, femetip 
Hexaémer. & D. Hieron. tractatu contrs Pcla- — terimic, in fuum cor tela retorquet , & 


gianos, cuius paraphralim nobis ob oculos po-  przcipuum malum infligit. 





IN.PSALMVM 


IN PSALMVM VIII ARGVMENTVM.; 


d. Eie fA" Nose rd Ayav, 
Ya^uo Aa6id. 


O7: O» 6 aub Ea T m 
«vesc Qiprra, 9v , ov Voledv xg) cni 

- autrló dfi GoAor wa(aAvourn, Q v5c Des- 
TH6 E T0 a3À (Q9 m Cnchra vogvid (O9 
PAsí9wesiausn, Axyec dà ui CuxAncias 

, essusops| , izrewdh. xg) 8 xe1O» & 
E'v259AAM0 Qwoir". Ef eiua n áuzrA (Be 
5 aAn9mi, là oí meoi £uyalvric , vov uv 
smór xauoy x Cuow ovr, 


VIIL I53 


PARA- 
PHRA- 
$IS PA- 
; TAYM,. 
. 1 In finem pro torcularibus, 
Pfalmus Dauid. 
- Hic Pfalmus triumphalis Deo cvicforia 4u- 
Gori dfirew, qui inimicum (gk cultorem 
diabolum deffruxit, quique bomunes 1m fr - 
zem cuf[que ab illius tyraumide liberauit. 
Torcularia 


Torcularia &utem Ecclefiae appellat, qua- ou; 
niam co» Dominus Yn Euangelio de fe di- 
cit: Ego fum vitis vcra; quam nimirum 1e. 
fideles cuindemiantes , myflicum coimum 
preparant. 


PARAPHRASI S. 


HORE TPIE 0 xVeAO" nuJU, 
SENE 9c 9awuacor v óvoud 
E Go i» saa ri y; 

On &zrip9n i ueyavo eim 

vu ^zrseavo ray Seoydy. 

Tb dx érrai9u 9 cg eopuxde ; dA 
Vang mac, X$6d ea;0nc1, díano(n 7b cor 
ÜvoJ4£. «og. 7ra/suy UpvéiTa), xaj c grnm- 
al) iemu wg)ysc dmaurnt óudtun. TO 
90 Emríp9n À utyaAotoptz etai cia Sa pdiyan 
vj sezrdv , v&(o duAo ,. On fyreur d- 
mqurTéc, wc VegyE kg) 9c, x2) vij doravrun 
dazó/ei. Aóvoc qUg 99 T). utjaAocptzric 
6,8 del , dX m aWSesmu 9x Lo 
uti Ero )M&e)up, ToiaD(g qa] 0 Sé» 
A'pGaxcóx. evesSvariLei. epmudde 20- O' 
Sy Ya? uaxeíov Vd , x9) à dj cE 
lesu. xaacuiu iran ExdAv]e sez- 
vá 9 d perit dur; «gj ^ alvigsue aurd aM 
p 98. Ka) duro; di y! Maso Emta- 
velg alu) coesonpoe/as rupSuradyo , Epr 
TÍ rris vo. Drouad uu, x ird 603 av- 

uas án. 

y. Ex sopàr( vuríoy oJ 
SwAal ovmuy xameri( a aivor éyexac- 
TÀy £y9pdv c, $ xa (anu 04 Vxz- 
Sài yg] adven. 

T8 Ji cw ud^ugu sl) d'u/spus 
Ie£o , n. JY aideci al) ad esrmrilo 
8 puuzOwwóme? copas , wg usua iov 

Towvs IL 





x O MINE Dominus nofter; 
* quàm admirabile eft no- 
gu mentuüinvniuerfa terra! 
Quoniaàm cleuata eft magnifi- 
centia tua fuper czlos. 
Particula 444» hoc loco non compara- 
tiué, fed adiectiué fumitur. Admodum, in- 
quit, ó Domine, tuum nomen ab omnibus 
decantatur , & te creatorém cili & terre 
omnes nominant. Nam hzc verba, Efcwara Magnif 
eft magnificentia tua fuper celos hoc decla- is que R 
rant. Quoniam omncs nouerunt te cxlo ar- '^ 
que terrz, vninerfisQue rebus dominari. At- 
que ipfe quidem fernper magnificentiam ha- 
bebas, verüm hominibus hzc non femper 
fuit nota.Similia etiam diuinus Habacuc va- Habacie 
ticinatur. cüm enim dixiffet : Dew de long? 2d 
veniet , e fanifus de monte vmbrofo , fub- 





iunxit: Operuit celos potentia eius , ei landi 


eius plena eff terra. Quin & Manue ap- 
parens , nomen ipfius fcifcitanti , refpondit: 
Quid queris nomen meum? Et boc efl admi- 1o)i5,11 
rabile ». 

» Ex ore infantium & lacten- 
tium perfecifti laudem , propter 
inimicos tuos, vt deftruas inimi- 
cuim & vltorem.. 

Id veró tuam poteritiam maxime demon- saxi 
ftrauit ; quód per viros qui minime huma- Leiei t 
nam fapientiam didicerant, quid; ladentium 

V puerorum 


PARA- 
PHÁA- 
S15 PA- 
TRVM. 


à. Reg. 17. 


Infidiato- 
fes pro- 
priu inji- 
diu per- 
uL. 


Matt.it, 9 


Matc.1t, 
10; 


* Vulgata 
jt tos 


Res ercata 
ándices Dei 
magniti - 
dinis, C 
bonitatu. 


Dew eft 
memor 
nei ri. 


154 
puerorum innocentiam fuerant imitati, per- 
niciofiffimum illum tyrannum euertifti : qui 
cüm tibi Deo femper malé vehit , & propter 
bellum quod aduerfus te fufcepit, homines 
decipiat, deinde, vt vltor quifpiam, fraudis & 
deceptionis poenas ipfis infligit. Sic cüm 
Achitophelem induxitfet, vc illa diceret, fibi 
ipfi deinde manus violentas inferre coegit. 
Eodem modo cüm Iudam in proditionem 
armaffet , in mercedem obfequij , laqueum 
retribüit.Et fecundüm hilloriam,veritás pro- 
phetig huius cognofti poteft. Nam in facris 
Euangeliis Dominus Chriftus Iudzis indi- 
Bnantibus , quando pueri cum ranis ipfum 
przcedentes, Hofanna in excelffs , dicebant, 
Benedictus, qui vcnit in nomine Domini : tc- 


fpoudit: N.énze legiftis: Ex ore infantium c - 


lactentium perfecifH laude?llli igitur infantes 
perfidum. Iudzorum populum. condemna- 
bunt,qti & fimilis diabolo cft, & inimicus, & 
vltor.Etenim cüm ille populus femper legem 
Dei tranfgreffus (itcümque contraria iis que 
à Deo edicta erant, fecerit; rurfus, tamquam 
pro legiflatore denuó pugnans, Dominum 
Chriftum crucifixit, Deo contrarium. eum 
atqué legis tranfgrefforem nuncupans. 


4. Quoniam videbo cxlos*, o- 
pera digitorum tuorum, lunam & 
ftellas, qu tu fundafti. 

Nam ipía quidenr, inquit, elementa ido- 
nca funt ad tuam, Domine, magnificentiam 
demonftrandam: & calum, & terra, & luna, 
& (ol, & pulcherrimus qui in hiseft, ordo 
atque orbatus; ipfa autem , quz ad infimos 
víque homines pertingit prouidentia, magis 
ineffabilem tuam benignitatem przdicat, 

* i ^ 

$. Quid eft homo, quód me- 
mor es eius ?. àut filius liominis, 
quoniam vifitas eum ? 

Hic non de creatione, fed de prouidentia 
fermo eft, Non enim dixit, Quàd formafti; 
fed, quod memor es eius. hac autem ait per 
modum admirationis. Non folum, inquit, 
fecifti vt effet , fed eriam , vt bene illi. effet, 
tribuifli: & ipíius mánes memor, & malé af- 
fectum vifitas. : 

6.  Minuifti eum paulo minüs 
ab angelis. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


maíday alu) dzÀómea pijgopD pav, 7 7r. 
azÜrieoy Gs 6i 0r ua ri)wgut 1 ootror , s oui 
vw! vd dus plpakroy del , ng) dfi viv yn 
ca visu vie ai Üeolarou, In maso , ora 
An ola. T, nuege d'ixae iuret, eic aped :- 
Tta, "hit darem, Ota TOv A wr 29 end 
và. 6i zr Cy $04 góxdba auc , uo ycigA Susa - 
Tte ar upiore | t, OU sue 70v l'ud as eic es- 
digas Gp owe, uat riis U muxolit la d». 
xir dyrid x^, Koi x7 ali) icotas di ". 
duveri yralvaj vl) fic omesTwTélag dij. 
Seas. E'r 32 mit ite; Das AMcic ó d 
azóme Xgisbc dusteoir«a elc Y'adaíor, 
Trig Tu mud ja A xAdÓur 5oslpa T 
'cayra. Óp mo, lieoig , Poo , e Acn- 
Mis à ipyGdp (Qu à» Guam. xveju- 
dwgjivaTo* OUx dyeyum, ex c oua S. 
viz uv Q Sal orn xocmpriat airov; Ka 
xeira Toiruu) TÀ. ax aud ja, vov d yr juora oy 
Tud aiv qg(exewe Agir? uto vul. dCi 
wu 0) ioBedr, Q Gndmmrlaus. Ka] 93 E25 rov 
Sé vóugy axISaGalyur dei , wg] Tivapría 
Gi d 9 Juroopsooad onc fae aTTéut- 
YQ», van , darip 38 rougléra m2 d 
Sani oppor , ieuvescs T J'raromy Xeigir, 
aFriSyy YaokaAByrec xj, cp Yougr. 
; Jj Os Sou) TÉG d ege, 
&eya, Ty daxruAay (ov , ceAlubu 
Moy diséegs , d TU Veuenin as. 
Lied. Qd "ydp, tiat, x, Te gui él ola 
cli) , d dtavoía , io) ueyaDpy lan" xg) 
segpbe , wg) », x2) own , x2] iO, 
xgj » c» mde, Goin v wg] dUnoc uia 
9 dV ulyes v]d. dna dv aiÜBesi suy diana 
«vejvoi , uei incoc lu) dqasós ow wnpérri 
QarSesrmiar. ij 
&. Ti éew an por "on puri 
£x dur ; n Uoc asDpora , on c h- 
exézn qu)v9; 
Erat0a u cei T. Jnpuupylas 20 abA 
d avegiolas dul£euny. OU j9 ciam, Un ét 
cuc , d^w Ün uiumexn*. Suujgex dc d 
TuUTA. QWew , Ov póvov, Qno], €i To P5] 
mupinyteAC, GN kg] TÀ dU. 67) did dpnred, 
€ prp D» 3/nekc , C noxae dfssei- 
tàpor Einen. 
s. H'Aatiecac ewe (eg y? 
za a yleNotc- 
Eva 2u 


IN PSA 


E'GU9u rit A2! Tl) eSg6zow ium 


uássLoy oropaowec, Tg Sw 39 7 dy- 
Ay Wider verat. 

Aó£n € man tesi (ac no- 
. Ka] xarígnrac awvv c) 
& ieyo dv veedv c2. 

TaU a 7 &àmiÜes mo» 18 9i Q cn 
viieoc wp. idYZa o n quax, Xdeyn 32. izyjp 
cac tior (a6 Qnis 0 S-éiot A'vrósoA Qe) 
x2) cuvinypt , x7] cutxa-dioty "pás Cy Tol 
imvegiioi, Gh Xess d Ynog. 

3. Tow a t one Car oxira 
T4 zro0dy aur , evesea a € [2ac 
« , Y. " " 4^ " 
azacac, n2) (C (x xrim $ zrsd ie. 

V. Td meresra: E deoró , x9) 
cf? ip Duac T Saa aosme, G Daro- 
géoop Sua. reote Srt A dlore. 

Ka] aim dV. 56 casio qiAasSesrzrías Tt 
x9) dusausoc "ride , T cl) Uni 
9] ad Sresiaus quaw scouv mc (enira, co- 
Qíax, cic X juovov qu]. ze paetiooy (aam, doXuai 
xg T]U 7m , xg) xolg , xa) ajuGlar 
xegTté. Tovmw wp xonló duucm aP- 
Sesfmuc alu) darovelas dedo prag, Tl. 
dU iurlepo drag ha? 5 So, 25» ajo 
Putas , gy capra olutéar epegauoppdtauc, 
x9) Tl d àpw(or ipaa ado (Ge trum, Cua. 

Sicwr ézravo 7rdon, ap yse, xj ceunias, ng) 

xvgión (Qu, 1; muyro« ior Qe óvoscat- 

Cons , wgy vraouy ali) óeoydplu xg, dó- 

esr xvíow , vzréra£ir vu auc 7ridac 

aur| , Tosuvalu ^ mí aMJesm Qvo 
cg Thi wv Su idVaTo mulu. Ai 
vtdur àyTO T0 «recolo dxeomAs mor €. 

poxer * 

i Kvgss 0 eO» vp , dc 

$uuuacoy t oy (y à zd (n 

7h yi; 


LMVM VIII. 155 
Hic agít de fententia poft tranfgreffio- pAnA« 
nem lata. Nam per mortalitatem minor fa. ?8RA- 
&us eft Angelis. i rii 
Gloria & honore coronafti 


cum.: 
7. Et conflituifli eum füper 


opera manuum tuarum. 

Hzc poft incarnationem Dei ac Saluato- 
ris noftri, natura recepit. Grazia enim ( vt ait Ephe, 5i 
diuinus Apoftolus ) /a/marti fumu , c conrc- 
Jufcitauit , e confedere nos fecit in caleffi- 
bus in Chriffo Lefn. 

8. Omnia fübiecifti fub pedi- 


bus eius, oues & boues vniuerías, 


infuper & pecora campi. 
9. Volucres c«li, & pifces ma- 


ris, qui perambulant femitas ma- 
ris. 

Tuz autem benignitatis atque potentiz 
hzc eft demonfítratio,quód vilem hominum 
naturam tantà fapientià impleueris, vt non Hemede« 
folüm terreftribus animalibus, verüm etiam 5,54; 
volatilibus , natatilibusQue & ampbibiis do- 
minetur. Átque omnibus quidem homini- 
bus commune in hzc dominium conceffir, 
Cum autem Deus Verbum noftram natu- 
ram affumpfiffet, fuamQue carnem nominaf- 
fet, atque ineffabilem illam vnionem effecif- 
fet ; fupra omnem principatum , ac potefla- 
tem, dominationemque , & fupra omne no- 
men quod nominatur ; confedit, omnemque 
creaturam , ram vifibilem quàm inuifibilem, 
fubiecir pedibus eius. Talem honorem à 
Deo vniuerforum humana natura fufcepit. 
Quocirca rurfus principium Pfalmi in fine 
pofüit, dicens : 

1o. Domine Dominus nofter, 
quàm admirabile eft nomen tuum 


in vniuerfa terra. ! 


COMMENTARIVS. 





RAE TriE nz earuazrox, ] 

T A9, Tí utn. To rou 

fed o , GnpiulpQe 6 o 

vj sees diogghoyiotóu, v. suelo, 

vl) udotow qwe? , vuU Üuy» aja- 

(eor, Th» 9M Cin y) oua Sas- 
Tonvs I. 


SEENÉS OMINE, QVAM ADMIRABILE.] 
E RE, Alius legit: Quàm magnum n2- 

ku». men ruum ! Cüm in przcedenti 
Pfalmo promififfec fe Domino confeffurum; 
modó explet promiffionem , hunc hymnum 
offerendo. At cuius nomen híc ait effe admi- Nem»Da 
Voz rabile? Ado. 


2. 








156 
€0M- rabile ? Patris, Nam vetus quidem nomen, 
etn iobba (Dei inquam) erat quidem vfiratum,fed non- 
inva. Qum admirabile exiftebat.Ecenim licet natu- 

rà fuà gloriofum & admirabile effet: verum- 

tamen necdum per vniuerfum terrarum or- 
bem innotuerat, vtpote folius Palzrftinz ter- 
Olimfwis minis circumfcriptum. Notusenim erat in 
Iudeis, |, Iudza Deusjmon in Gentibus. Notus autem, 
iP. — quia mente vidctur circumfcriptus;reueràta- 
men per Prophetas in vniucrfa terra eft prz- 
dicatus. Quando autem erat minori fpatio 
circumfcriptus, dixit: Notus im Iudea Dem. 
quandó veró Euangelium erat vbique prz- 
dicandum, 94m admirabile, inquit, momen 


tuum | Porró nomen hoc admirabile;eít ad. . 


uentus Chrifti, qui vniuerfum orbem admi- 
randis atque ftupendis operibus impleuit. 
Quantum autem admirabile effet;non dixit; 
fed folüim amplificationem & exaggeratio- 
nem adiccit. 

QvoSIAM ELEVATA EST MAGNIFICEN- 
Ti^] Alius: Qui ordinaffi , inquit , laudem 
guam fupra celos. Poftquam enim terr 
mentionern fecerat , traducit fermonem ad 
ezlum,oftendens Deum effe mirabilem, fur- 

. fum ac deorfum. Non autem hic de nuda 
diuinicàte loquitur; quoniam non dixit, Ele- 
uatus es; fed Eleuata eft. Deus enim haud- 

Muif. | quaquam de loco in locum transfertur. Por- 
in inarna- IO magnificentiam vocat incarnationem ; ali- 
now F/j- bi vero, decorem. Cüm enim nonnulli qui- 
dem homines externam habeant magnifi- 
centiam , decorem veró virtutum minimé; 
alij item, decore pietatis ornati, fzcularis di- 
gnitatis magnificentiá careant : hzc omnia 
Deo accommodat , vel potiüs incarnationi: 
quoniam & decora eft propter pulchritudi- 
nem virtutum; & magnifica, propter poten- 
tiam miraculorum. Tua igitur incarnatio, 
quz omnia magnifice geffit, propter mortis 
abolitionem, quoad cetera eleuata eft, id eft 

. Corpus tuum affumptum fuit , & , vc Lucas 
ait, ipfis cernentibus eleuatum eft. 

3. EX ons INrANTIVM.] Ceteris omni- 
bus miraculis prztermiffis, illud quod pri- 
mum ac folum contigit , commemorauit. 
Alius autem pro Perfeciffi laudem, ait , con- 
ffituifli potentiam , id cít, potentiam tuam. 

LaHent5. demonftrafti ; dum aztatem immaturam ad 


D : - . " : .:t tl . 
laxare, laudis canticum excitafti. Addit autem /adfenrium,ne quis infantes appellet innocentes. 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


uasó, TE mvreoc, To pip 20 ad aia bio 
uam, Ao dà và Ju , moAvrso^udpor lu, 
Zdtzw dU Sauuachr. Ka] 99 78 QUAd &- 
diEor , x) Sanuagr , dXX és zdow oi y 
dX kw lh) "yerum , eXEryeyesvidpo à 
TlaAuus fry, acie 20 6» 23 l'udaíg à Sube, 
éx Como; Ure, -yreicbc d, Un a8 rulun 
d'oxéi efeuso Dt, vii dà dAnÜeia Cv mrdcy 
«f 2 En. 29 aeri! auro B» 
On 1A Gi atitlesso, (A9a* Trogbc co o3 
Isdaía 6 ubt. Óni d armé và da^. 
Juxdy xfpuy ua p dfayem do Sau. 
Msn, 6g, Tü tou! cw; TÀ di roa rà 
Suauugcir, V mesucia 621 Xe1c 8, 1] rácuy 
iaotesioe vla) olwovpf luo e Sg do Eu» pur 
xgj S9auuacdv. Tlócw dt Sauuacis , ux 
rw, d? vla) Variacw mupienot uror x; 
alu) oe CoA. 

Or: znHreH H MrrAAOnPEDEUA] 
AO. Oc rude , Qnoi, vov rrauvor ooo 
"pay T9] segrdv. Ei j 4 9j& ipaw- 
póins,os , ueraA 2 A659» Edi ? Zearir, d'a- 
xrm)e &uyoy S'auuaebv , dvto xd) Xem, OU 
«ej *yoguric dí Quai vic 9m D) d 59 &- 
7rw ihp9nt, aW. trip9n, O8 22 dx Xd 
Tort eic Tomou, utDieuraj, Kati QU urja- 
Poayizrei alu d anpeóc olucrouíay , 42- 
AaxyS8 dV dÜmytmeiar. Evrei ydp m jd 
fÉnw utjaAo ptaris mnc tyuom al Deor, 
T) di d)mpeTis Tp] iperp! nf wa) doo 
vo dÜ orti Eyornc 18; dUoGeac , v0 pi- 
gaAozptr TÓC xoc ux dei2c dx yum, 
TU Yd raf (m coeocaT]], uxor dV T8 
olxoYoMia . xg) 29 dUcypezriG Jfg. 79 xdo^ou 
7 dpilU, C utyaDocptzric d/a hà D wuwa- 
pu Tjj Saupamuv. H' dy arai (a utjaAc- 
eyptrdl c ipyamnud n ciworopia. cov, df vl 
78 Surd ra wamíAvaw , v do3a igrig9n, vu- 
ate» dyvipon so. cud cu , wg) oc A- 
xdc, torn res üwT]). Vrhp9n, 

Y Ex xroMATOZ Nümiox,] T'2002 
azafra. d Ql, Qu uoma , T) cres vt X) po 
yo 459vàc imwMEao, A206 dV, aii TE 
xo mpriove aivOy , CUUéc ite xext , Or 
ci» * aj1) 3$ , Ideizac al) ipla) gw , 
7€ duesy Wis «cepe vlu) dVoLoA cian 
vegvdou, , -Tleocriona 9, vj. 9mato- 
Twv, la p m mío, qus dxdxou TU. 


^M 


7T" 


ex 


IN 
ff 39 ees vis egritot, zaesimpl^d 
| Wuxias. OU 39 TETO uic» S RU MUS UN 
Ón quil) dqQkxg»s, d»W (n wg) Tvregra- 
Milo, TÓ sgmprioze JV diarnxov 8 pd 
daueisou, TÓ Üugor Creipynisag , dA oy u- 
vérzs uc UT) "yAwc(R;. QU 20 iipxouw 
oj Tier, AW lorel Qag1mmioi gg) vopuxol 
Bacxoría Vxposiloy aou vl) doas , Quo), 
etes ow Gn gj) maid am yx Ov, finso- 
piv cw) TwG vesc . E28esX 59 éxd'i- 
xmàc ric Yad alo, 2A , ire h idén 0r 
«vesornuam dUoveelas , Gxdixéir su Sia 
26a, Ete dp, quai , Eaneopuds, jaj sw 
Tw iolesic , T&(o tore. Omp tnp Ov 
Jfg và; CGyfio E rsag eim, AU) 22 four 
derurri, Gyiy , 7i Toy guvedy doyóudpov, 
Ox € 78 xoMigu, , dM TS KerTa- 
Miu, mp euqlcwogr. Tlaüge, eipnte ni 
£O» , mía al). ajasyuwrias iur] ait- 
Air, idUxoUn jdp T» murtea end ixéiy , 
O Sy "Yaccvesv Gwrdt YaroAnylas 0 Xe1eit, 
O' iid puc dy eg, Xj Tir mvrkea pu pua i, 
K'?^oc JV inflesuc xg] muaeguiras ausa. 
El» aj d» xd nuric, € 0 soy davOn mes, 
€ ind dy iavsvy, | 
. &', Ori o*oxAt Tovz orraxorz.] 
Emu», Ün x1 weat vut teo , Saide- 
Er mapty] sit viunc. On e) 93 0 euves- 
Sel adetatri; dipuep)oc. Aud 30 Tiro erar 
evejc TU uA ovTA U^louaj* Epeoescow 90 6 
qr) 18 0 iid iruy, OUx eive dV , tpa vd 
Xeiesin, dol duwriAur, c5 Dgryienc énp- 
geíac oov déauüc v éesl dpa. Hla di 
w páurmraj, dod qvx , 9 delevr, ndn 
quüTa eiyoy , xaxéya vriteTo hizrei mri 
Yaosi uei 78; v8 9v. dupuepyias vla) vi- 
xz, d/2 vig avAnrig oclo Gréqyrs, dieatvüe 
n gg, sum; 6231. d'uquepryóc .. A'vri 9$, €- 
Suutiucuc A2 iid eacuc , à iowaMa- 
auc eia, oc fX S padtEs, Kpuuted'ernc 
39 5x imer, Kal (1 9M s xpt- 
Mgraj , dva xéiray, OrraUQu dV "Gp. Qu» 
ew T joy. Ebr di aiti aic drpatepylas, 
utraCaív] elc ? aei evesrolac T aiÜpsinur 
Moor: Tí fi, Aun, alegres , xg) TX (js, 
oy T8 0 xrioguG Ux aeue d, DET UP 
; aiDogrror vrapio ln, € Tà uei or Gem mic- 
tv Gv», £n di aurov Vo yc map, 70 
Sdhyuüy dy vaeAg d), T4 603, Qnam. dYy 623. 


PSALMVM VIII 


I57 
ex victus enim rationc, defignat zatem, Ne- 
que enim hoc dumtaxat mirum quód vo- 
cem emiferint , verüm etiam quód articula- 
tam. Verbum autem perfeeiffi, dctignat non 
illos hymnum iftum compofuiffe ; fed eum 
qui linguas eorum moucbar. Non enim hoc 
peterant perfc&ti, Ceterüm inquit, cüm Pha- 
rifzi & Legifperiti prz: inuidià gloriam tuam 
occultarent , prodiit ex infantibus argumen- 
tum,quod inimicis tuis os occlufit. Inimicos 
enim vocat Iudzos períecutores , quoniam 
fpecie pietatis oracula diuina perfequi vide- 
bantur.. Hoc enim, inquit , contigit vt ora 
inimicorum tuorum obturarentur. Quod 
quidam alius reddit, prepzer iZiigantes. Ipfi 
enim erant qui ligarunt eum , dum ad cru- 
cem duceretur. Non dixit autem? punias, 
fed,Pt deffruar, quod erat clarius. Alius le- 
git, vt fiflas, id eft, illorum tollas impuden- 
tiam. Patrem enim vlcifci videbantur. Qua- 
re Chriftus omni illos excufatione priuans, 
Qui me , inquit, edit, c Patrem meum edit. 
Alius verà legit inimicos , & fupplicium ei 
inferentes. Vltor itaque erit is qui impium 
ple&it, & feipfum vlcifcicur. 

4. QvoNiAM vipEBO cALOs. ] Vbi di- 
xerat ipfum inimicos de(truxiffe , victori 
eius argumentum proponit. Quoniam , in- 
quit, poftquam fueras crucifixus,rerum con- 
ditor apparuifti. Idcircó enim, inquit, ad fu- 
tura profpiciam : hactenus enim non multi 
hoc cognouerunt. Nón dixitautem , 0per4 
manuum , fed. digitorum ; declarans res vifi- 
biles tantüm effe opus infimz potentiz. Non 
meminit autem folis , fed lunz & aftrorum. 
Vel quód, cüm hzc dixit, etiam ifta infinua- 
uit. Vel, quód nonnulli nodem à Dci ctea- 
tione feparent , per lunam ipfam infinuauit, 
oftendens quód huius etiam conditor exftat, 
Pro fuzdafli, alius habet, coZ/ecaffi: vel fun- 
dali dixit , quafi de re mirabili. Càüm enim 
füfpenfa fint, minimé excidunt. Fundamen- 
tum autem non fufpenditur , fed collocatur: 
hic autem totum eft fupra naturam.Ceterim 
à creatione fermonem transfert ad hominum 
prouidentiam, dicens: uid eff bomo? & qux 
fequuntur : nec non de creatione gratias a- 
gens , quz & ipfa propter hominem inftituta 
fuit,magisue obftupefcens quód propter ip- 


COÓM- 
MENIA- 
RIVSPA- 
TRVM. 


Lactentes 
confun- 
dunt Pba- 
rifaet. 


Ioan. 15, 
3. 


Qua fiet, 
eptradigi- 
forum 
Dei. 


Omnia 
proprer 
bennem 
crtata. 


fum in terram aduenerit. nihilum; ip(ius ante oculos ponens, 2 wid cff jinquitinihil e(t. 


V3 


Tantam 








j 
j 
5 


PA roga 


A uU asa, ii gie 


aX 


zm 


"d 
ACEEX 





I$58 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


€0oX- Tantam cnim curam confiderans &. admi- 
MENTA- ; . : . . * 

niv; pa. Pai, Quid, inquit, tanti eft,vt tantis honori- 

rnvM. bus fit affcdtus? 

6. MiwvisrI EVM PAVLO MINVs.] Hoc 

loco meminit fententiz atque peccati vete- 

Hemo mi. ris,dum mortem introduxit. Ait enim ipfum 

lada. minorem fzctum Angelis, propter mortalita- 

Hemebe- t€m ; glorià autem & honore coronatum 
2o r*- fuiffe, quód ad imaginem ac fimilitudinem 

De: — fa&tus effet, propter quam imaginem om- 
nium rerum przfecturà. dignus eft habitus . 

Non enim, inquit, eum morte muldans,do- 

no tuo priuafti ; fcd propter tranfgreffionem 

fuam minoratum, permififti honore corona- 

nm" rj ar principatu minimé fpoliafti. Etfi autem 

x ud eius in animalia poteftas paululiim accifa fit, 

'  hoctamen etiam eft prouidenriz, vt memor 

peccati,propter quod eius erga beftias timor, 

non extollatur vt pris: quocirca etiam cor- 

pus morbis,& vita tentationibus obnoxia cft, 

vt infolentia noftra quafi freno quodam in- 

hibeatur. Ceterüm haud omncs res vifibiles 
receníuit , quia ex parte totum infinuauit. 

Proprié autem verbum illud smiswiffi , lo- 

cum habe:e poffit in Chrifto , quemadmo- 

Hebr.» 5. dum quoque Paulo placet, wi per mortis 
pafionem. paululum minoratus , bonore re- 
furrections coronatus fuit, & vniuerfi Do- 

minus demonttratus. Porro verbis iftis, Qu 
perambulant , fabaudienda eft vox omnia, vt 

fenfus fit, O»smia que perambulant. Deni- 

que hymno illo : Demise Dominus nofter, 


a»ejc 53 1l) mori clu) wd t ugtéaw d Qspois, 
Q Sasudf ov Tí seo ETOy 621, Qnaw , Un 70- 
cam Win; 

c. HaarTOZAZ AYTON BPAXI TI.] 
Evi 2u 75; nalad iunc driumov , C aic a- 
abrías Tic mra Aaudz , Uy dta (ov cic uiooy 
duy, Herm du 93 &wrov 26A 2) da 
yay, df vo ! Sumoy* dn dV qu) "iuf écv- 

dd, df vo xat! eixira. x; Gaouomy ^ 
9a) , di lud ciuova qa) 256 avescmacíag 
químay WLoru, Ov yap d» , Qvi, rud 
Surdo xo(ad nacuc, lyuutTucas qii; du- 
pc * d2W DavmeSin 4/2 al) oinclar 
«Sa Gacw , dqingc icvpava da Tj mui, 
xc TW; dpyc S mupivcuc, €i 0 xg) Tie 
GEucias Uzrvr unn vy] Gba, «09d qa) víTo 
vnd eugvizc, ya pipamidy Oye Tic d prias, 
di là à «vede wr qQo6 B ux exTegywAi- 
Ürro, dc vi aves mes: dfg 9T) ud) ed um 
Erivoctr , wg) 7reiegrhetor 0 [io , ra à 
doles yoy Ya. Darip mni xya2uvQ xard? 
array. OU grad ra dV imrsASw d. Gesuua, 
On Wa) uiegu To 7a» WriZaTo, Kugitec JV 
T) WAd'rmaU , yueoy orom bon Xe1s v, ac 
€ TIdvAc d'oxé , óc df 7) 78 Suy rs gd - 
Sa egyU n Vgrrralcic, ri nut Tic dva. 
€ datur icvtdtm!) , ng deanómc ord eíofn 
78 7rarmcc, Vleoouzuxcuctor di eic à , Tu 
Jfempstbudpa , vi Tra (a i Ww ma GE 
Jfesopso buda Era 3 Gs amesouadoig Ü pror 7o 
Kue,s 6 xJei(Bo wd. «mesceic, lu) nal) 
ap xli) £neqesy id X) 70M xad. 


quem inftar pulchri exordij principio propofuit, pulchré etiam concludit. 


CATENA PATRVM. 








SR fuc N FINEM, PRO TORCVLARIRVS.] 
BE EvsEni1. Quz de fzculorum fi- 
aiios. nc hoc Pfalmo przdicuntur, de- 
derunt illi hunc titulum,Iz fpem; pre torcu- 
laribus autem , propter Ecclefias per orbem 

Torcularia vniuecfüm qua per allegoriam torcularia no- 
rr cael minantur. Quando enim vnus erat populus 
(erat autem is quem Ifrael appellabat ) tunc 

turris erat ipfis cemplum, & torcular erat al- 

lüirj.  tareante templum , iuxta vocem lfaiz. Mo- 
dà verà torculatium multitudo multa in- 

finuat altaria , & tabernacula prenuntiantur 

Pi.8;,1. & atria, iuxca illud: Quam dilecfa taber- 
nacula tua Domine virtutum ! concupifcit 


[E Iz TEAOZ , YIIEP TON AR- 
2 pwWOP NoN.] Erzrsior. Ta 82 

md cuunAca vus v aluyur 
etri ipa! Gnyegclu) eic sisi 
imcincw- xp JW Tjj Amd», df vic à 
rac 75i yi. GxxAng ias , doy ías viua 
As2o,dMac 2wrác. Ora 1d 98 eic Lj Ago 
(43 Ji GRE YoeghA by ioenpeintn) xz) 
ep,» à cog rGu rtc , eg) eesNi- 
wo» 3 «vej 3E. va Sunwheyor , nova clas 
Y'owis quylu/, T5 dV 735906 nw 7] 2mdv 
md sod uw] Suma he a yep) ruv ad grs 
vario) Q àuAaj xD T: Y'c dama v 
cxnéuglg cu xvej& T d uua ptor; Vales 
v1 





. IN PSAL 
xj oxAeird 9 du» vu eic rác &uMdic TE xv- 
€i^. jl d' inaA: Td Svziagngyd mu xvojt 
93) Austr. 

Ürirrxorr. Kaj Cp vU Try. la^ud 
tl , "acp rjj Adr , dUphade Éoryes ql). 
Ileéc Ji adv Aatody TÀ eb; Net qu- 
qsUorr (O« dumior , 5l m cy 08 Yda 
co 1 ait oues ndis eeicu- 
A0) Cy 7rd 2o durd* «9j Yr losa yag, D 
id diy 1i» dva n aucw Cn xg, x, Tiv ^ lb 9n 
qriov , UmrkSuuA TOY Gyugy Cic (7r , xa) 
i fiofin drip s«upyóe, & ulus O Clas uug- 
966 BÀ, duanwepyec Gar é Til pensi, Kaj 
Jyush di ezarrit dota dq dani Gow 
eUSlugen. à voit nini T olas durd , 
n7) oO eUtepvay xapdías ad 3esmrv. 
x0) à CwxAnciagie iQuTdboty duzu^aras, 
« pul wir. x, 6 oca qua Ohor di aj 
utro c cn ewm. 

XrrzozroMo, H' Éayeath r$ jaA- 
ug 62m eic 7$ (Bo "GP vl 2nd. — Amie 
GaU Su TÀ d Cx wsías d3esicua a lua 
xaAdiy üuróp, Gap*p 2 aj Awrol Cu du Q6. 
es» fogvay zhreseqpui , ive oli -Rotow 
YawniZew , Suec Cw ds tien i9 dy aj 
Cxxacial BNET ON , eic ulap rie tel 
Máas de£oooylas, Y; Xj ULya iay Sesso . 
cw. A?W 6 ui vóp (B) pias wd eror i 
aura mato D, i» &) svvro afe Ttesu- 
eui Tuvalu idwauG, Co v vrac 0 Yudai- 
xàc avipixv Agi, vac dye wd) T pred ias 
«vescépipt vu! 9vd* afi ic ng) H aulas Qu- 
cr C! wcdU umana. TU poor. xj eves)iior d pua. 
ép ausu móppet JA dud y Tcv var, ames. 
uio dV vo. Suaagngjos. ATI. auri d n 
2vàc gupd! dico Umperrouau, trei Sorocs- 
vagdyn zc ru y yart Tu o) aeryogpda) 
x9J cvyxAenst TÓmrO, wg) Gp i) vei Derowa- 
xong, C aco086 là vo aves ua Cid eias 
xdj Yerog/ as, d/. ivo Wrreiw!) ta Oups 
var C xzpn). ^na) dà aa Cei xal 

Mu al oisoutd plo afr ipOmewr nro) , aj 
79) mealv Gxx2ucias, Ab xaj Quan ap ru- 
Tuy Neyan- b, Sau Mas Ur TÓ opu. oU ii. Cp 
YkeguouAny. ubyor BW. Cy 71da1 18 8.E 7i- 
estin di sla) apris éx2nes aurm dvo, i ó 
$64» *anubr, € à 9ydomesic, X 6 ày- 
d'ntcs or 16/1 ,7n dU ap xoplpoc Qu- 
ew K1't éamrra o 0o jugar 06; 6 aur 
"eaa , GANE cua qz wi, ^iov, dinrdi 


MVM VIII, 159 


C deffcit anima mea in atriis Domini. polt cava 
quz fubiuhgit: vfftaria tua Domine virtu- N^ ?A- 
fam. TAVM,. 
.On1ctNis, Et in Pfalmo o&togefimo ter- 
tio infcriptionem, pro tercularibus, inuenice, 
Ad hzc quoque accipere poffumus illa dc 
Noé vincam plantante , & benedictionem Gen. ». 
lxcob de luda, Ligams ad witem pullum Gen-4*. 
feum ,, & de Mlachar , qui videns requiem 
quód effet bona, & terram quód pinguis ef- 
fet, fuppofuit humerum ad laborandum , & 
fadus eft vir agricola, Ozias quoque agricola 
erat, vinez cultores habens in montanis, : 
Quin & vxoromnis iufli eft za54ua»s vitis Poti7 $. 
abundans in lateribus domus fue, cui vinum Pálaoj, 
fit latificans cor hominis. Et Ecclefiaftes Ecce. 2,4. 
plantauit vineas, fodit torcular. Et Salomon Prou.,to. 
ait , Vino torcularia tua redundabunt. 
CunvsosroMi. Titulus huius pfalmi 
eft, i» finem pro torcularibus. Torcularia hic. Tetc«larin 
Ecclefiarum congregationes ipfum appellare reci 
puto. Quemadmodum enim torcularia di- 
uerfis vuis repleta , vnius vini generationem 
perficiunt ; fic Eccle(iz, quz ex diuerfis gen- 
tibus conflantur , in vnam fidem , vnamáue 
Deilaudem,& honorem confpirant ac defi 
nunt. Át lex quidem cüm vnicum fibi torcu« 
lar conftruxiffet, vnico in loco Ierofolymis 
hoc collocauit , ad quod vniuerfus confluens 
populus Iudaicus,preces ac laudem Deo of- 
ferebar. De quo ctiam lfaias ait: 4fediffcand Via 5,2. 
turrim , C torcular effodi in ea; per turrim Turri 
quidem templum fignificans , per torcular Pet 
verà altare. Ceterüm cüm hoc torcular fuo 4rrc 
tempore feruiuiffet; quoniam anguftum quo- uM 
dammodo erat, eó quód vnico loco circum- 
fcribebatur atque continebatur,& vnica gen- 
ti hereditarium exiftebat , adeoque res valdà 
inops erat & egena ; idcircó minz datz funt 
de illo auferendo ; & fublatum eft. Pro ipfo 
autem plurima per vniuerfum terrarum or- 
bem erecta funt torcularia , fcilicet Ecclefiat 
fidclium. Q uocirca etiam de his ait , dicens: 
Quàm admirabile eff nomen tuum , non in 
lerufalem folàm , fed is wniner[a terra! 
Eumdem autem titulum fortiti func, & hic 
Pfalmus o&tauus,& o&ogefimus, atque oto- 
gefimus tertius. vbi ftatim fub inicium ait: 
Quàm dileta tabernacula tua!. non taber» Páltj,:. 
naculum, fed tabernacula tua , dicens , qux 
funt 


160 
carr- funt fidelium , per vniuerfum terrarum or- 
: i 7^- bem Ecclefiz; quas admiratione & dile&tio- 
Olim i. ne vehementi profequitur. Odogefimus au- 
is Po"^ tem eft , pro torcularibus. Ibi enim omaes 
la, T Gentes adhortatur, vt in Deo Prophetarum 
unt E, 
cea — exultent. Torcularia igitur funt fidelium Ec- 

clefiz , quas Dominus fanguine fuo fan&ifi- 

cans , per vniuerfam terram propitiatoria 
conftituit. Quod obftupefcens & admirans 

Propheta, dicebat: 

2. DouixE Douiwvs wosrEn.] Dipx- 

PG.75:. MI. Olim quidem de Deo dictum eft : 7» 
: ien s Ifraél magnum nomen eius : at nunc imple- 
t erii eft de illo vaticinium quod dicit: omnes 
Dei ele-. Gentes feruient ei. Ipfe cnim ejf expectatio 
Pal. 51,1 £entium. ldcirco admirabile eft apud om- 
Gcn-45,0 nes nomen cius. Cuius rci caufam effe dicit 
bf.157, 1. affumptionem cius: quoniam, magnificauit 
fuper omne. nomen. fanctum fuum , in alio 

Pfalmoait. Non elt autem alia prz eius in- 

carnatione eleuata magnificentia. Q uid enim 

in ipfa eft, quod non fit maximé decens? Ipfa 
igitur exaltata eft,eo poft expiationem pecca 
Hebr14. torum, fedente ad dexteram maieftatis in ex- 
cel(is.: Illud porro ita intelligendum , quod 
Heb.7,16. dicitur , illum poft refurre&ionem czlis ex- 
ife; CClüorem fadum effe. [Infantes veró funt 
eh omnes,qui accedentes ad fidem,paruuli funt 
rx 14, malitià. Adhuc autem latentes , hi qui par- 
z uuli funt atate, fuperarunt , eftque ip(is poft 
lac cibus proportionatus. Iftiufmodi autem 


funt omnes qui conuerfi funt, & effcài ficut . 


paruuli. 

EvsERII. Át quomodo, cüm in vniüerfa 
terra olim nulli notum effet nomen Domini, 
etiam admirabile fa&um fit, declarat, dicens 
in fequentibus : 9 ueniam eleuata ejf magni- 

ficentia tua fuper celos. Ylud quoque ter: 
tium quod adiungitur: Ex ere infantium c 
lacientium perfccifli laudem, confentit cum 
illo : Synagoga populorum circumdabit te». 
. Docet enim recentem ac. nouam | fynago- 
gam eorum qui Deum circumdant, poft ad- 
fcenfionem eius in altum , ex infantium & 
la&entium animabus conftitiffe, fic appellans 
populos in Chrifto regeneratos. Euc&tus enim 
in altum , poft abitum in czlos, is qui per va- 
ticinia exhibitus erat Dominus , perfecit fibi 
in terra fynagogam populorum, cx infantibus 
& ladentibus ipfam conftituens, 


Pil 7,*. 
Erclefía 


ex paruw- 
lis colledla. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


iow aj T "zt xaS' 9Al sto eid uo 
Gata iai. quj ic Quu «£m C doro] ai, 


Ti moiéu pO» aqodbá . O' di 5 donee 


ap TÀ awdr.Toit 30 30non dao cba. 
jd) Ur Tu! vy mestmry) dgaNuada 
Vid. Amol Sv aj TD) ngay Gana iu, dii 
xfeyex Jd 38 idis nu tyeire ala Qu, 
Ele rect; vl yh lAgereua. tameteut;, 
O" xa) apoar mdp Qu $) S aupatur à 
e»esqiint, $4flo * 

B. Krrig xrrioz nxax, ] Araruor, 
Ida) Jp &y ipi 9n ee 9wiEv TH I'regiA 
Mia T boju dud * rus. di avMegra 
QJ) durd v At)urà evecpntéia* Tlafgu vd 
$jm d'ufoeon iwra! , óc «p 63i » 1 
iUrdv evescd oxia, Jib x2) Gauuactr dun 
€»od "rda 1$rou. no) vlo) alrias ira, 
qb) aydiwe]o nl) dvrd ^ E'utydouns 5 
Eoi 7rdy o voa (9. dior durd , co d200 
A&A *danud. Ox d»^w di cic onovoulue 
durd 35 ivap9 io ucyasodperen, Ti PL 
Éàw à üvrf uà yov Ca. utydtlt 7 pl. 
qo. AUT oru) Vmip9r, xaSimusr Qv à 
di£ia. «sic pta Aosuimt p Init, 10h 8 
xa9ue1c uy 2j]. djugpndv zrvromeérag. Ta 
vorrécr , C Us] nA omegy umor 7] Rogrd'v 9y- 
9prira «31 Y. avdeucw. Nimoi di raf d 
»e57sA Dor me v3. arie d, mmndlorre 7i x2- 
xia. Tusc tn di 9d orras ci vimos 
ViPtorruy sÓuxla, € réroi, G. 121 6 20e 
Épd ua xara abor. Tossa dV safe ti 
sentirme io) Sulgdpo ic rai mu ia. 

Erztrior. Ka] wt c» erdow 50 5 5 
vrAa unde) 2ouoxtadpoy Ovojta 78 xueje, 
xj Saunas ts Xanten , dfaoutéi Aon Gic 
On izrilpS» 9 utyapozgirreid cu "Gpato T 
degna», Ka] vo £n idpor d prr ir vd 
Ez coo D moriam pg) 912a (rmn x2- 
mío aivor y boot aj cvugaríar aejt 6 * 
Zusaturyh Aga» wutAoio] cw. T5 59 vtar v; 
"gutlu! cunartyarylu) p] xvudacrmy Te St, 
Dl cli eic éd» dido ard , €& 1t- 
axicor uyait qo 9whalórger cuctzdvo d- 
due]; Ge xad vc dracfpcudyou c 
Xeicd 2g. eic io à dvatac , aD? 
eic dogydt wSodor , 0 df3 asc evestir été 
mueis o uiipot xe; Oh , xg To pna t soe $aU- 
vul Van aic oye clu S 2gdlv cusazrylo, 
Cx. irr gg) Sn^al/orrun Auria). evenaa- 
e Or. 


Hzrxtor, 


IN PSAÁLMSVM viti. 


Hzrxior, To xe)  xue1oc Vp n ex- 
uAcía Atyl. Mta 52 9? elc Xoisiy Vaya 
ev, 7 2)) eld duy Serog dom duAelac, xi eAoy 
&korüc xar vov dinde Swb» xo) xveJoV 
ipea. ' 

Tor Arror, A'ei JJ 59 3 98 ron Td 
Saa vay anode à 58 9x8 dYpaeprylas me- 
zMepra| en. JY uaohor , dq iomp aurd 70 
ÜroAa , d'aAgd) v9 T8 Xo198 , cog. 7rdcn 
(owcl Tw xg] Dapedepi, , JfÀ 9 cit aurov 
i9uujac a 9n 7rigwc. 

XrrzoxroMOv, Elson di 0 ja os (Go 
&» T ee) méru "land , $n cEoupoyfos- 
pad 091, t2) daas ud orüuati mue vus od 
"zo oto 7e, pavor dra les auro, Ka] 
€x éx evo adj) dic cfe ros Ow dya ted uua 
"eescaToU Tu AyóAym, Kugie 90 ó. Sóc 
pugo, Qc iy. erui 9u dà damp einóc ld, voy 
va TÀI Dasd'r, Yro STU xm mrácuy Tli olxu- 
Milo axu2meidv T9) medv , 2d pio*ay 
&c dx mo dv: Kuen ydp quw ó xv- 
& Qv» fu) , c Sauuesir vo vopd cou 
é&r 7rázn T) 93 , Ol ag Sr Tw UurürTec 
m Yaoi RO, dep Te apu durd fasi - 
9oveu , cei Tu. tes Té , QUÀ TÀC virc. 
quaro md. ddl «gj o Maxi ei (y. [0574 
dder víxls 5à dim £ira) , st) ref rmv, C 
sro?«uizy gAucm. Ka] deg 706 dpaeraj. 
Kvgu ó t0e4( De uo - vM uA 22 dmi- 
su i) rej xUgile 621 , dul aic dnpaap- 
yías * Tu. dV din , vu m DE ux rrr 
eruiéiday , sure repito] rap. Tj. 
O'ea míruo zu dU S tuc €x ehesoliiay Tia 
Swap) xéQaAcub cic eoa ias . a 2 
pud.Owc muc au xvej ye itat, c dz» 
Aorgieud cou, xd) iolesuc was wg) vtxey. 
Oüras uxeuicwro n3) ominctt , 44 
xaAdc, Un qb xeQuOuuo) T6 depo mig 
«jT 60i. TÜmo mvrrup. Cnooarr opp (D 6 
«esi , Cry dc Sauuicby m) oua 
e?) , Trier c qiden OSusugsty, qvboop dV 
Sesuosir dix iw , ài )dp tpa 
lyww* 6» Sap Tul óduam rir Dra 
t9» Du» , datus dà itvjad Un, si- 
exc mal, 9n , cad eleww vruAM evtma- 
rwr. On Emíjgn 9» utjaMoapi eid 
ew, AMO quz, Üc (atas Tiv Faui- 
tá cw) Nepare hf degdr.  Ecred» 29 
asc ic iurmuórsbos , pian] vo ior xg) 
Kk wa dem , Ümp dew del qué, 

Towvs L 


16t 


Hesvcur. Illud Do»ine Dominu: noffer, caves 


dicit Ecclefia. Nam poft Chrifti agnitionem, "^ »^7 


AYM. 


ab idolorum feruitute liberata, Dominum 
fuum tamquam veré Deum ac Dominum 
vocare coepit. 

EtvspsM. Semper quidem vniuerfa ter- 


ra veré mitabilibus creationi Dci operibus Dena haha 
mira. 
repleta fuit; multó tamen magis, ex quo no- lier, quim 


men illius, (cilicet Chrifti, apud omnes Gen- 
tes ac barbaras nationes per fidem in eur 
admirabile fadum eft. 

Cunvsosrour.. Cüm autem Beatus hic 
in precedenti Pfalmo dixiffet : 
tibi, c pfallam niamini tuo; nunc promiffio- 
nem expler, hymnum ipfi offetendo. Ert in 
illo quidem ea quz dicuntur , tamquam ex 


vnius períona proferuntür: ait enim , Demi- ' 


nt Deus meus : hic verà, vti pat erac , Pfal- 
mum hunc pro torcularibus, fiue pro fido- 
lium pef totüm terrarum orbem Ecclefiis; 
didurus , quafi ex multorum perfonis air: 
Domine Dominu: nofler , quàm admirabile 
eff nomen tuum in vniuer(a terra ! Quiali- 
cuius hic in terra laudes celebrant, de ipfius 
principatu, de trophzis, de vi&toria verba fa- 
ciunt. lftiufmodi quoque laudis canticum 
Beatus hic inftituit: nam victoriam atqwc tro- 
pbrum, & hoftium fubuerfionem metnora- 
uit. Et vide quomodo incipiat, Demize Do- 
minus noiíer. Siquidem infidelium fub vna 


tictit , tut quód à nobis cognofcatur, Ob- 
ferua igitur, quàm re&é in exordio ponat id 
quod caput eft beneficij. Nam fi agnoueris 
quomodo tuus Dominus fit , vc à fe querfos 
& inimicos aliquos mortuofQue , fibi fami- 
liares fecerit atque refufcitauerit ; clare vide- 
bis hoc caput effe beneficij; Quamobrem 
Ptopheta iftud obfiupefcens, ait , Quam az- 
mirabile cff tomen tuum ? id eft , valde ad- 
tnirabile. Quantum autem admirandum fit, 
non dixit; ncque enim potetat admenfurare: 


Confitebor PGl.7,u. 


ratione dominus cft, fcilicet, cteatione ; no- rcd Ld 


fter autem duplici,cüm quód ex nihilo crea- lemen 


Magnis: 
(ENTIA n8 


fiquidem in hoc notnine fmors foluta eft, mir D. 


dacmon exterminatus, celum apertum, para- 
dii porta: patefaclz: futit. Quoniam elenata 
esi magnificentia tua, Aliusait , qui pofuisti 
laudem tuam fupra celos. Cüm enim terr 
mentionem feciffet,fermonetn qüoque tranf- 
fert ad cxlum , quod femper facere folet; 

x Y 





CATE- 
NA PA- 
TAVM. 


fal. 101, 
H. 


Infantium 
lnsdes 
Deum mi- 
rabilem 


Sflendunt. 


Infante: 
Chr:flum 
laudantes, 
erani ty- 
pui po- 
fielerum. 


Infantes 
confundit 
Chriffs 
dnimicet. 


162 


vt oftendat orbem vniuerfum laudare Domi- 
num fuum. Quod vtique hic etiam decla- 
rat ; illud admirabile initio, & in fine pofi- 
tum. Non enim foli homines , fed & ange- 
li pro beneficiis in homines collatis laudes 
concinunt. Vel igitur hoc dicit, quód etiam 
angeli canant: vel certé magnitudinem eius 
proponere cupir. Quando enim Scriptura 
vult magni aliquid proponere, elementorum 
horum diítantias in medium adducit ,. vt 
quando ait : Secundum altitudinem celi à 
terra, Hic itaque ca quz. facta funt admira- 
tuf, quàm ca magna, quàm immenfa fint. 
Etenim fubftantiam omnibus inferiorem, 
fupra omnia collocauit. 

3. Ex oRE 1xrANTIVM.] Cunxsosrowt, 
Alius habet , ex vre infantium fundaffi p?- 
tentiam , alius, conflituifH poteffatem.Q uod 
autem ait , eft iftiufmodi. q. d. Potentiam 
tuam hinc vcl maximé declarafti , quód im- 
maturam ztatem ad glorificationem illam 
illuftraft. Przdicitenim híc glonficationem 
illam Chriiti quz à pueris in templo facta 
eft. Atqui cur Propheta hic, aliis miraculis, 
vt mortuorum füfcitatione,leproforum mun- 
datione , dxmonum expulfione omiffis , ho- 
tum puerorum mentionem fecit ? Quia ni- 
mirum illa etiam antca contigerant , tametfi 
non tam przclara. Etenim ab Elifeo & mor- 
tuus fufcitatus , & leprofus mundatus , & à 
Dauide dzmon expulíus fuit, chorus au- 
tem puerorum tunc primüm locutus eft. 
Aliter etiam id quod tum fiebat , typus erat 
Apoftolorum. Siquidem hi, cüm ob rudita- 
tem fuam nihil ab infantibus differrent, vni- 
uerfum orbem terrarum fuis retibus cepe- 
runt : quod profedó virtutis eft intellectum 
fuperantis, atque potentiz Dei. Etenim quo 
ad alia , tametfi quidem illa Iudzi reuerc- 
bantur , fimul tamen fufpicabantur iis ali- 
quam admixtam effe fidionem : hic autem 
nihil cale dicere potuerunt, cüm ipfa pro fe 
natura nuda dimicaret. Ceterüm non hoc 
dumtaxat admirandum eft , quód vocem 
emiferint , eamque articulatam : verüm et- 
iam quód talem,quz millc bonis referta erac. 

Propter inimicos. Adfert etiam rationem, 
ob quam id contigit miraculum , vidclicet, 
vt ora inimicorum obturarentur. Quod 


- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


e» auy alu) olyooudy lo) d'entioe dU gnutouy 
7 iavríic diaróvlo, O^ Jh ug) GC dv. 
Aoi, Suuj«zcUr ala , SuvMgGU. Ydste, OU 
59 alS'escrei uóvor , dA x) d'y Aot oa 
v eq ajSecomu &yndy alvusqr. 8 
Tofu 380 Qnow , Un xg) 4 yaoi dd uan, f 
T! Ui S (O9 cogsiisa] Dus. — O'ruy 
y4p » uta SM V yeagn c oaciicu , Tài 
dfc uem Th) coryeiv TuTtY eic picos 
dA , de Uruy ^A. x7 v 0 v8 verd 
Wu THOyR. E'vruDDu mus CxmAWTTUG) 
TA. yj youdpla y ori uy d gt, "ri "S ?)2- 
Ka] 2 Scar Tlu) waTwTkogy 7rafquy , dité- 
ate 7rarmey éraEo, 

). EK ZTOMATOX NHH!QN,] Xr. 
zoxroMOr. A".w, ia cona oc Bpetdv 
idvutPincue Iyup *. dA. , cwazhou 
xear» . O' Ji 2A uz 621 * Un sl) 
iqeun) coU GrréZ 9wr juga 1d eiae, eri 
vli due Wuxiap eveig vlu) dw ohoyiap 
Oxeblu Tegidan,. Tav $9 aídwy «ld 
UuvoAon ap alu) Cp vu! pd. pudo i 
TS XeJc 8, aocoavatane: vus. Kal ai d fem- 
m 1'a»a cx Sed'ezuar Ó eesqimc cut 
Suv uae resi» dydcnom 4 zeyr xdSupow, 
J'asuüre v dio , mr ord uy uéummras, 
Qn delia 40 ua) mei vwra tos d 
xg) My tet. qd] 0 vexeóc Trysp9m , ia) 2t- 
«eic OmaSueidm Exi v& EJuosa/e , ws) 
duluuw A49 Vi 7E AaCÍd . jcejc di 
quiduv oTt aer ioOryza (o. Aet 0 
xg) 1706 lA) 34 A greg 6A un To mudo 
Ka] 3à àGu wies dd» aif Vierela dfo- 
Ckeorrec , al). oluoviplao d'sucuy iouyf- 
váLau» , Ü ase amp viv 621 dude xg) 
lav)» T8 9va. El jp 32 df don &i 
xdg Yenutrub Tuy Y ed'azoi, varoifétoy d' uy 
pute Twd uxeAcw q. Ev»giSu dt sdiv 
Cinor civréir , nti a9" aur). vic Qu- 
ctc *yupysc doti onde, QU dà 8o uo- 
vor 633 G. Sauuacin, Un Qurlu) doiear 9j 
Qul) Twreoyop d lo, d22- €nix) qunl) uy 
eia» Auguauy dna Sdy, 

E'rexer 7]j ioBesv, AeyA aj 1 aitiar, Y 
Li 589 oort 6 Sub jua, dcw YancopaD fap 
Tu6 Cflesuc Qnow. O" x Vnieoc tgumsoric 
dxeyGtevesy d vA! v 1225, dfà Tc Gad tz uen- 
TC C, AUTO) 30 Wcuy oi dWcurrw, fi T 

guueit 


alius inierpres etiam clariüs fignificans, ait, propzer i//igantes te. Ipfi enim erant qui in 


crucem 


guuedy appo, TS raraAUaet ibe?r, xe 
cud iuris, A'0006, 9598 wa TuM ow, ifeor 
muaeouU(z aurov, Tr Any Cr Du. Qr 


— Y'adazuór- WAgusor 40p 59 oci egi vov X24- 


t&r. leoreoiis(o d$ Tor mo ieg ud iym 


^ ^ HIE EJ ^ 1 , 
: L4 erii», Aud Teo divo gj X4 TC? TRUM 0 


^ 


qÀC Yateu yy 9 Sao) 0ylak ,Aefp O id 
Mad , Q 3 muríop ugo panel, Q T2 SER. 
d!, ErrA TaN AAKTTAGRN xor. ]£1ri- 


TENOYr. ZwrWoy 6i (rez. 622 T ipa, t 


d'üwruAuy 78 SA, «vesc Tu ipa, TJ NY 
aeiefiv dud , el s pp] 653 ql tmemoa Tf 
d'dockoos; wg) df. vi odor ix rbaos; MÁ- 
tyre &» Tro Cicd^aTa| Tk , aegra muni 
ei T4 Tüe vuXTO6 , Ügweg" dé mori TO Ti, 
Wleoc. 

XrrzozroMor, Ejpja Az Jxóoan, 
d xeefy Qua , $ Darien, rtpyalas foo 
Beiic va. Ges'dua. 

A1AYMOT,E'a dV soi axea dd cauto 
«vesad oxia ** duuad uallis auc d epric d 
qui y üwmityriva Pogoy tOwutAud Da) vvesc 
và Peoy 4A Uir(a. 299i; d' aj C vegréc mu aieo 
€eséiac, C d T vefowueg. 8i 50 à Vez- 
yo) dnryiy?) d'üzas 98. XaMrluo d 3 Co 
eíai, € Zglege aucdisaurrac, T uctz icu rà 
Qd; T8 xóz pat. e qo E'v oic aérien dc Qu. 
eiipc Gy xóa". C 62) Taur TTO , TJ TC 
ase qots pa. 2 DOE ELS amen. E! e 
( »4p qno) 7]J ^ev mu eiaiy ol Zegyoi . 
pi Tic 36901 (& urjaDotutetea TJ) xno ua ray 
Sui JjéeSt aepoiv, Tu d do9us duxei Ao, 
durd, XagmiLo» d uc x? à ode 7 ai- 
Sev Van , era: 

. £. Ti zxTIN ANGrODOZ; E AnOAI- 
NAPIOY, AA Pl wax mer (noi) om- 
ec 'éggon umest avara di ortos alles 
qesrríen, C uriuluo iaeden ut(rmicórr Qe 


" Yad c£, xg) értoxel ao ormmobéría eic dép. 


sias, lio dE cui wg) dr. apis mpía 3 moin 
ax dur , € 4 dy* X nóic doen üM9o Dir. 
urs x? 5 cda rà yino, dota. 23 uo &ysu 
dfi olores BanéUorn xn old ipyun 7d 
^ c8 avremo, 
^ Snrrxorx. OauudQam Un pipnicvs") 
x/ex e 7& ai Seo! mu , xgj 0n Vanexeifera) 
gor aj Sema, quüg. Quai, AAor, Un dUtp- 
quj) Panexerleray, T vo d$ enuedon, dfe 


»w- Emexejouay é» jaedo va6 ajouías 


Towvs IL 


IN PSALMVM VIII. 


.quam regi operum à te in terra fadorum. 


. 

|. 163 
crucem agendum ligabant. Pt deffruas izi- car8- 
micum, ó vitorem. ; Alius habet, v£ deffruas " epic 
inimicum C punientem ipfum. vbi populum ! 
Iudaicum intelligit : fiquidem hi non fecüs 
ac hofles Chyi(tum eiecerunt. Prxtexebant 
autem fe hoc facere; vt Patrem vindicarent. 
Quocirca furfum ac deorfum hac ipfos ex- 
cufatione priuans, dixit: 9 ui sme odi£, (C Pa-, 
treni meum odit,&c. 

4. Opr£RA DIciTORYM TVOKRVM.] Onr- 
GENIS. Qua'res, num alia fint opera digito- Kad 
rum Dci; ab operibus integrarum manuum ei qua- 
ipfius? & num priora forté partes fint pofle- xw 
tiorum? & cur folem minimé nominacerit? 

Ne quis itaque hoc inferret, primüm com- 
memorfat illa quz no&tisfunt , deinde verà. — , 
illa quz funt diei. 

CunsosroMr. Opera verà digitorum; - 
ron manuum , ait ; vt oftendar res vi(ibiles 
effe infimz operationis feu potentiz. 

Dipyywai. Poffunt autem qui hzc accurate 
confiderant , intelligere, quód czli , & quz sirirate: 
in eis funt, quadamtenus ad fanctitatem no- rio 
bis fundata fint. Potes etiam dicere cxlos effé. & 
illos,qui fuperna fapiunt, & non temporanea. Col. j;:. 
Ifti enim celi enarrant gloriam Dci. Lunam Hed regis 
veró Ecclefiam , & ftellas eos quibus dicitut, «is. 

Vos eflis lux mundi. & illud , Inter quos lu- "a h 
tetis, tamquam luminaria in mundo. vt hoc VbiL.2,15. 
€i petinde fit, atque homines effe opera ma- Side Jun: 
nuum Dci. Opera(enim inquit) manuum tua- Phf.10i, 
rum funt celi. Nifi quis dixerit. praftantio- "* Y 

res creaturas manibus, reliqua veró digitis — 
Dei fieri. Declarans enim fé hominem fecun- 

düm corpus accepiffe, fübiungit: 

f. Qvip £sr novo? ] Arorimanir. 

Verüm, licet tantorumi (inquit) operum 7^ MNA 
effer fis , hominis tamen perquam exigui emus 
curam habes , & ineminifti abs te prolápíi, r^ ^ 
& infirmitate detentum vifitafti, Erat fane 

tibi ab exordio pretiofa ipfius conditio , & 

patum aberat ab angelica gloria quoad cor- 

pus terrenum, Gloria enim ipfi aderat cami 


em 1$, 


OnczENis. Ait hzc admirans Dominum 
heminis meminiffe , ac filium hominis vifi- 
tare. Cyrum eft, quód benefaciendo vifitet. 
Hoc autem obferuabis , propter id quod di- 
&um elt : Vifitabo in » ex iniquitates eo- C 88,55. 
rum. 


A2 Cunr- 


164 
car&- — Cunvsosrowt. Quid eff bomo? Nihil cft, 
A^ "^" vilequid eft. Cüm enim refpicit ad. proui- 

RVM. 
Homema. dentiam , quà Deus hominem dignatus eft, 
MESS dad opera, qua propter hominum falutem 


re - geffit, valde obftupefactus, admiratur omnia 
Deo. quz propter ipfunr facta funt : qualia funt, 


parad:fus, lex, precepta, füpplicia, bencficia. 
Denique Dei Filius hómo fadus eft, vt nos 
filios ac heredes regni (ui conflicueret. Hzc 
itaq; omnia perpendens Propheta,ait: Q uid 
porró tanti homo eft , quód rebus tantis di- 
gnus fit habitus? 
6. MiNvisTi EVM PAVLO MINVS AB 
ANGEZIS. ] OniceNis.Siquidem ipfe notitiz 
ruz compos , non admodum ab illis diftat. 
Sn Affimilatur enim tibi, quoad fieri poteft;per 
finditatis atqué virtutis affumptionem : & 
propter imaginem & fimilitudinem , impe- 
rium ipfi mortalium animalium tradidifli, 
Verba hac de Chrifto dici Paulus in Epifo- 
Hebr. 1,5. la ad Hebrzos affirmat. Ait enim : Eum au- 
tem qui modico quam vn eeli minor tus ef 
videmus Iefum , propter paf'ionem mortit, 
, £loriá C bonore torouatum. 
CunvsosroMr. Alius legit , paululum à 
. Dii; alius , paululum refpetfn Dei. Hic con- 
demhatiopis meminit , & pecgati antiqui, 
dum mortem ip meditim adducit. 
Cy&itLr. Nos autem gloria & honore 
I» Chef coronauit, quód,cüm effet naturá Deus,no- 
acram ftri causà minor fatus fit, vt nos füpra natu- 
Ephef.t,6, ram diuites effemus in ipfo. Conrefuftitauit 
enim 205, C confedere Yecit in caleflibus in 
Chriflo. Nam ab ipfo confedente, in vniuer- 
fam hotinum naturam gloria redundat. Ita 
enim paupertate ipfius diuites facti fumus, 
propter quos glorià & honore coronatus.eft, 
timetti gloriz Dominus effet, in quantum 
Deus. Cüm enim ob Ada przuaricationem 
inglorij facli effemus , in Chrifti pro nobis 
obedientia glorificati fumus. 
Cunvsosfowr. Alius legit, gloria c di- 
Hemins — enitate corbnabus eum.Licet hoc & fecundüm 


Vngela 
diftat. 


in res om- 

»uprin- hiftoriam , & anagogen accipere: corhme- 

"P" morat enim ipfius principatum , quem poft- 
quam, fa&us eft accepit ; & poftmodüm eg- 
iam recenfet boria, quz poft Chrifti aduen- 
tum adeptus fuit.De principatu quidem audi- 

Geo, Uit: Tremor veiller, c timor veffer, erit fuper 


Gen.15. omnes beflias tevrq.— Et dominámini pifcibus, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORYM 


X?rxozToMor.Tí Lom ailes 
sd 6 Mos, nA 0i 21, T1e9t 59 7 enesroiar, 
hc diuvtr uiv 0 9b goes meg 
ugrtias dc Vaesymprdoru(o df 4 T ay. 
Des mer who kan, o6 eg zorro (Oe 
Sasuaje aar vi der dpa dY wh 
oioy cxodid eic Qv, váupc , Ga], naar, 
dpranía) , eira. ó uoc Tl Dui allÜporm e 
*/yortr , Tra. touc Td wg) K2Xtemouou, ci 
Éaaeias aurd. damp) damraj, Tab(g viru) 
d'auyra aao oup GJ 0 coegpirme , Que? , 
Tí movi foy al2eszr Qe, Un mewnw 
"Ein 2n; 

c, HAATTOZAZ ATTON BPAXY TI 
"AP ArrEAÓTZ.] OrirsNorz, Kaj àv; 
98 c8 ord'aw E,em gv Quxad c, ux oroAeizrera] 
May. O'ugié'rag dp cu , x?! và dua , 
doirm(oc aj atrii, dyaMMeld- eg f vli 
eixóra xgy 7? Ougiegw , 4 Tp) Om) aval 
Cour eegeuc ias dnteutas, Tavas epic 
bl Xe1cd Tic Mei 6 TlaUAoc E'Gegiar 
qnoi. 2&À 59 Tur di Ben y m rap dl)toou 
NYygrneuDUot GMaropdp. Ywsoug, 39. (o 7rd- 
Sn 78 Surdrs , dUEn xo) mpl icvparti- 
Jdplor." 

XrrzoxroMor, E wv, Qexys m 9v 
do» , &Migor «ve 9vór » EvGUSu 7 
xa(gd iv; dviurnot, X) ? dptapríag afe mu- 
aut riy Sayator eic (G Moor c Satayat, 

Krr1AA0T. E'eupascact Jénpat dotn 
xg; nu8 , dY dy omrdpaen Soc x? Quos 
WRAdrnera JY side, óc ad fué "Gp quow, 
geris cr wr . usi 53 (uát, 
xa) cux a Sigur Qs quit Heorpic Cr Xesd. 
und) ori Q 9 dud, i 8Alu 3 aiÜex- 
quu quaw d'eaueiray G' sos oayuae QU 5 
a durd. afary la reuerti , dY de dign 
€ mpi ievpdyarma) , xoi vui 9 JUEw, wg. Oo 
dy dc $c, A'"nupi 98 Ge vl T8 Add 
abdo efle, is ei id i 
UmuxoY 7$ Xgsc 8 dWopac uda. 

XrrzOxTOMOr. ATQ, dà deu. 
use eie awrdv E ex LY x, x7 ieogjar jh 
jig x?! drajan là Ans Me 9à dud 
a£) 3l) ap yluà lud 5reyee id opo D" 
^kA 9i TX LÀ Tula dyala, dy 12) vl) 
mueguaíay 8 Xejg8 dgríbauce. cxpa pp 
93 alu) ajyl) fezuaw- O' veéi Qe d, 
x9) ó Q6» ep, ícul b] aar vt 
Ouefa ic 286. x25 jm i ipfius ThC 

SuAderm; 


IN 


PSA 


Su asvc, n3] SE] quwmadly si deri 21 dU 
quü(a , Vlaréime izrávo Upvoy gg) cwopzrióm, 
gj £i adcuy ? Judapw TE Ule, Nona 
vuü(a d/teit ó aveo qme , Pao vy/ Tecreno- 
Tíezy Opal] $ Aó5or , Gx£na. auuid €i vo; 
é£ukesi xa(z)umiv, Tai(g dh rara 4/4 & 
donc à) 4 mui, aitirn?).Aà € Inesc ote 
Ab£n X) muli ctles, uror, T) VANOr ees - 
ayaQamalv, Kaj sgrísnaue auror Gori và $22. 
SJ/ xev ov, A0W, dÉvnades Auro 


broinns T d pour zx ates cu. 


. QirzxOrz, Ka] à AzrüsoA Qe ree 
Sy wyuzct T duaegrm aii; dore ctqa- 


yor, Kaj &9' Urs mpi ievparegl (o mc d 


cuui, te 6n Tul * AvD er 


Serm Ge c nus 


à», d suviuy, OUx E21 vx tpgacu 2 eim, 
dn ola, 62) v3 jh B2tarbudpa, esi 
go) & értggois iopp yer Sa, Turis: Tei 


pà Bro forc, 


5. IlANTA THETAZAZ YHOKATO TON 


HOAQN AITOT. ] OroAnror 


. Kaj à&yTo 


4V , Qua , 7k asc QuAgrS erras T xgj dv- 
va uoc "Serddesdio dxegj Cn, 0 sli UA T 
ai Jesu Quom vorum iygoiia, coQias, 
Gee tà ubror TjÀ. pais Clar, dia X, 7 
aima» ym , € dpquGlus xegvem, Q i 
Unórea C Balinel 3 Eavokuc SwpeDem, 
x9) T2 $ díeg.d/rme9 va, xg) vx Gi dam 
xo Tox awiloudpa voy cipia Vyem, Tim 
tX) 8» xol) d'ract aiÜesinoi? daroreias 
did a pira], Y di Suerkegr amapyiw 6 9e 
A5 Qe al'exnptlc , 9 val "Eotoqilvas oiueior, 
€ capa oixciar «essuso pure, T dij 
po ipd ip Qu i éroicow ,' End Sy iori 
rdoni aps x9 CIE so it Exin Qe, 
x9) navn c oróuoo Ge Arosa odis, S uiros 
€» Tul aid TéTQ) dod eg) rif iir 

xàj "ala Um ae Nro, dq m6das dund , 

n ; uóyor ei Ca(a x, 2 Bas dordons, dd raj 
aráguy Y iesulio à) Xj dóegro xaicm* Ka] 
mr Asoc 6 SB TlaUA Qe Jfobphólo 
fdv *  Tày d Benod m arap. di^ yiAon, 9- 


2a Gudyoy f^ mop Ynoowd , Js 


7» quon. 


uà TÀ Sand, doen «24 mpi iewpastedor, 
xdy uxesv dvi" Tdv 95 , Qnow; uzri- 


Tubw Vu) T6 «xbóar iwTP. 


x9) eoi 


«vec Koguljou,* OG dM, two, €i 0n 


ráy(a Vaso trux a) , dior hun exTó TS U» 


amari (B asTu! TÀ adr 


. Móm 59 8 


LMVM Villi 165 . 
maris , C volatilibus celi ; poft hzc autem, cazz- 


Calcate fupra fcFpentesch [corpiones,er [uper "^. "^- 
obnnezh ferien feriri his E Lacon) 
(is , de rebus humilioribus Propheta fermo- 
nem concéxit, ifta relinquens acutioribus In- 
telligenda. Hsc vtique omnia. per gloriam 
& honorem infinuat. Quamobrem etiam 
alius dixit : G/eri4 e honore corvsabis eum 
quod futürum eft przdicens. Ez conffituisli 
eum fuper opera manuum tuarum. Alius , 
dominari eum fes eperibus mansum. tua- 
fum. 

OnictNis. Hinc etiam Apoftolus nomá- . 
nauit jpmarcefcibilem glorie coronam. Ez *- Det 5e 
aliquando honore coronatus quidem noi 
inttllexit, iuxta illud: Homo cim in bonore ^ 
effet, non intcKexit. Non dixit autem,Super 
"opera tua, quz exiftimo effe illa quz non vi- * 
dentur. Nos igitur primi fümus in operibus pei jn : 
manuum Dei, id eft iis quz non videntur. — is «peribus 

8.OMNIASVBIECISTI SVB PÉDIBYS ElVS.] po. 

TIuropomn: Hoc ipfum autem , inquit, 
tue benignitatis atque virtutis euidens de ——— 
monftratio eft , quód abieain hominum 7,» &- 
naturam tantà VANS repleuetis , vt non f» ond 
folüm rerreftribus animalibus, verüm etiam — - 
volatilibus,& natatilibus,& amphibiss domi- 
netur, & quz in fuüblimi atque profundo 
funt, arte & induftnà venetur, atque illa quz 
acrem penetrant, & qua aquis occultantur, ,* 
fubie&a tehcar, In hzc quidem commune 
omnibus hominibus imperium largitus eft; 


Pí3l. 48, 
1j 


.Cüm verb Deus Verbum primitias noftras imas 


natwra in 


affumpfiffet , ibique templum effeciffet, & cj», 
fuam carnem nuncupaffet , & cüm inexpli. 0277 
cabilem illam vnicategn operatus effet , cz5- prata 
Jlituit ipfum [uper omnem principatum , ac Erie 
poteBatem , C dominationem, c [nper om- 

ne nomen, quod nominatur nón felnm in hoc 

feculo, fed. etiam in futuro ;, atque omnia 
fubiecit fub pedibus eius, non rantüm oves : 
& boues omnes; verüm etiam omnem vifi- 

bilem & ibuifibilem creaturam. Atque hoe 

rum teftis eft diuus Paulus, diferté clamans: — 

Eum autem qui modico quàm Angeli minora- Hcbt.i, s; 
tus el videmus Iefum,propter pajfiónem mor- 
tis gloriücy bonore coromáturs.Et paulo fupe- 

riüs: Omnia enim fubiecit; inquit, fub pedibus . 
tis. Ecin Epiftola ad Corinthios zit: Ci» au: : aa t5, 


temi dicat, Omnia fubiedia foe el, fine dubio preter eum qui fubiecit ei omnia. Nam fola ^^ 


X ; in&reata 


: 166 — EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


tATE- increata natura,tamquam ab huiufmodi füb- 
tavar. ieftione libera,exempta cft;Quae verà ab hae 
Chnj»o ^ accipit vt fit, quz cumque illa fuerir, (iue vi- 
rcp fibilis, fiue inuifibilis , Domino Chrifto, & 
^" Dis. taiquam Deó , & tamquam homini fubia- 
tet: tam ingentem»natura hominum:à Deo 
vniuerfitatis honorem accepit. Ideó rurfus 
idem in fine pofuit quod in principio : Do- 
mine Dominus noffer , quam admirabile eit 
nomen tuum in vniuer[a Leyva! 
Quid. per Arnawasir, Oues & boues latenter ir- 
ri «. nuunt cos, qui ex lfrael crediderunt : pecora 
prid £ . veró campi Gentes indicant; volucres deni- 
zfe- — queczli, & pifces maris , elatos in vita, & 
m alta fapientes. . 
Volucres Hrsvcurr. Volucres cali. vocat illos 


mre qui alta & fublimia dogmatz perfcrutantes, 


Pin Rer T heologix tacui bint pifces veró maris, 


aee eos qui in vitz huius negociis«tamquam in 

flu&ibus natant. His atem etiam falus re- 

pofita cft, càm non amplius maris , fed ma- 

rium, per Daptifmum & Pocnitentiam , vias 
inambulent. 

EivspEM. Ceterüm erant etíam ipfi fen- 

fibilia omnia per conditionis legem fubiecta, 

Out. [sc jumenta , & boucs, & oues. Rurfus autem 

Feat oues intelle&uales , homines innocenter vis 


ánnocentes; 
beue: fuse UCDIES, Chrifto fubicdos reperimus: boues 
lega ebfer- icem przceptorum obferuatores , de quibus 
Deut: 5,4 legiflator Moyfes ait: (en ebturabis os boui 
Cors, frituranti. vndc non boues fimpliciter, fed 


boues vniutr[os, Pfalmographus pofuit. Ab 


omnibus .enim Deus qualemcumque. virtu-, 


Pes — tem exercentibus inucnitur. Pecora vcró 

ars oq peccatores vocat , fiquidem prona in terram 

fpeclantia creata funt; Atqui & ipfa fi poeni- 

tentiam egerint, & obediuerint, falua fient; 

cüm Chriftum perEuangelicam inflitutio- 

»61.5,?, hem afcenforerp admiferint. Homines (enim 
inquit) C iumenta faluabis Domine.. 

Cunvsosroutz,. Quemadmodum cim 

de cteatione verba facit,non attingit virtutes 

illas fupernas , fed ad fenfibilia fermonem 

traducit : fic etiam cüm honorem defcribit 

qui iri hominem collatus fuit, bona ifta in- 


corporea nobis cogitanda relinquens , fenfi- 


libus magis immoratur , vt quz rudioribus 
magis'fint perfpicua. Atqui quenam hac 
erant ? Principatus qui datus ipfi erat fupra 
terram, Quoniam cüm ipfum ante tranf- 


&xnieot Qai iie Ncmttyie me de Dat 
S6os vayweisa. H' di x ame 7 
à daily , Ümvjá c ein, vm opo T, frs ec.. 
ezmt, wei YT ae dies duit) 
uiihen Xeis d votum. og Ti fi 
TE. (Aur Y Y aiSesaur QUow, dita qi 
mulu, i rd Ay To "TO emesolMuoy dxoz Tis 
AdUnos siSuut Kost à X004 (D Tad , ug 
Guuuaciy. To. bvopdi ew d» racw Til 9j; 

. Aeaxazior, Tleé Caes wg) Bot; TécoE 
l'eegho ans s/orrag alvie rera. xir di o. 
Ju sd Dn Dio, merend Jesi ern a 
Pr vga ou, y qr (iov, xe i | jnAz Qe; 
8rac, e. org 

Hzrxior, Iereez 78 dep TQ adj 
alu) Suo) aw WoroPvjd/ou 3aA€ , TàG ips; 
vbrrus và. ded cgi tgp Joys 
Vivas t «iic QuAd ome, Tec Cà mc avediya 
Maa sg fs mre moepd ote , aldep cy 
XUuact Zamgía diu) TeTuC rie), 
"e arobso Ud m Te/Gou, exi SuAaoxrc, dA x 
Ad Su^gosar, J/Z Daxlicjat Qv x9) urz- 
yolac od dOorrec. . 

Tor Arvror, H'yaÀp 59 üwrel xj T3 al. 
Dura 4f d drguepry s m ura vo 
MP , rim, xg) Bi , Q eerta, TlejCazx 
di rdDuy voymai , ceniza Tu Xeied 
Tü, C» dugxia. guMTsLou qu, ai gesimo 
eLekaxoyty" Bons rdc vj GG dv ipydras, 
«Pi Gy Mesi; 6 vouoOtme tfe OU.qn- 
Ltégdc B d2odvg , 19a iy dac fóas, 
d?Ad wo, qpdcuc ó Vaud is CERO. 
Ilácw 50 à 1bc aid dptrlu) q7 21d Tvyà- 
eur tprat operc sDeioxeray, Kasin di ga 
A6 TEC duapreASC, cin xác adc Ds 
Jeu. eit ao vs, done vba, A70d gg) 


TAL GE MEGPCEV (Zt KJ) AxoTajjUmX cura, 


6r Tt. Xe1s d dsplarn 9JÀ vi, 61a) u- 
xig 270Dut ac ed (orraj. alloy mu , yap 
Quai, x9) wrhm cucqG xUEIt. 
eic n antp qii Ónump- 
QUE 5 T dye du usan 
dg, dn EA md aidhw zx a(nA ir 
^í5o»* Gre wgj qi Tipiig vis €i br ai- 
S'esemy nom, duduioxcr , vo 10g dna 
Mam doa d ruis Gyyociy ugrraDumiy , vi 
adm Géhrrelóe mor, dp cuci- 
swa 6à GA suyvrtenc, Tiva i scU- 
Q LJ, à dpyi V arr! 9oOéicu. Eà ic. 


. On npn2bmz un» «ej Tis Qaod. 


git, 


3 


IN 
etox, dV i23 duaprias cletGa)s v mui. 
H'Adivrwcuc 52 auTiy, Qna , Dexyv m map 
€^4A0tc, Tic Suvrts itam iogout d p 
mora , d ul tret Sardo xatd itacuc, 
Vyujueguc Q d d'upidz, Aid moi Tiro Ciro, 
qut Cueito Tí990 , d'enyuc 7 doa or v& Su 
Qixuloz7rias , 6n Damen assis fg 7 
oixeias xd aon d?Rur tevpardét i m- 
Ui wg] Tli DüEn, wg) T dpyiie d muptpur, 
Ei Ji juxejy m Uqéi2s , wa) TE To 7 aur. »m- 
P'tugrías . ee) jM 32 9 c oguuolis itd] Sn- 
git Cueoird, 10! di cli cmo) óhiooy 
mi iic CEucíae UmvrkutO. XeaTti ul 9 qa) 
vu , dd. Tiopauc me , xd, AQ) O06 wg] Po- 
ux , xg) pdouga. (a. 9nesodieuen , Tra. azo- 
quntoxyra Cnt fic méeuey dying m magic 
dDyrías, A'9uoc dV gy Tio uro Ti, 78 D 
xid'eugrías, alu) 59 copias ard. Sroum, Xj 
qo Gesmuet walauesoy , x2) ad dxaiesy qo- 
Al cuxónfay ( Verein azaírt piv. éUxo- 
Mas Exav , cIeeregohichn ) dius ma. 9j 
dvexoMas afi aehod T8 (iu. A0A d rl LÀ 
«ejt aetas oid 7róra yit X; dep 
quy dix Rui $yem* T JY «»e9C Pu- 
Ql). «2 7rórs xg) degree *. Banc 
x0) aU rho Wi vorovípruQa) clo m2 
dep, Aud TETO »g) TO Cd Mt Fg reeG 
ÉaHyocor xa TuzxsÜacaly aso uugj'am a0 yA- 
tor xaxdi» , xg) 6 Bi» das dez (ge 
9íun , Vreid) vradsorhesos 6. amaptcuie 
Bi Xi , wap 9 alto o) 9 too Toc 
mAciou TJ aiSepmur WaóXwo , dz 7$- 
TO wg] dxyoMap gà 7róror vut driguer , 
dari zr) way aad? vo dite nl lor 
& dfrrolag soMimai, OU di Ta. oesjopa 
. Wu o 'mestimc duiziAw , oior qQurz, 
avipuz(, x, dades, Un Sa uteou, o ral 
ivizao, «94 mit QiouaÜtci rov eA TETUY 
d iine Aogor, 


PSALMVM VIIL 


167 


greffionem honoraffet , poft peccatum ctiam 
ipfum non omnino honore priuauit. Mjgwi/fi 
enim inquit , ipfum paulo minus ab angelus, 
id eft , peccantem morti addixifti; non ta- 
men quoniam morte eum mulédtafti, ob id & 
dono tuo priualti. Quapropter cüm illud 
dixiffet , tum etiam hoc pofuit , ineffabilem 
in eo quoque benignitatem Dei oftendens, 
quód ipfum propter tranfgreffionem fuar 
minorztum, glorià & honore coronari per- 
mifit, & principatu non exuit. Quód veró qum, 
parumper eum humiliarit , & hoc ipfum ip- AP 2» 
fius eft prouidentiz. Nam ante inobcedien- f«ifa bi- 
: ] n . minu pi. 
tiam quidem etiam beftiis dominabatut; poit tefini. 
inobedientiam veró nonnihil fuccifa illi eft 
poteflas. fiquidem etiamnum iis dominatur; 
verüm artibus quibufdam, & cum timore ac 


CATE- 
NA PA- 
TRVM. 
Eiiam poft 
feccarum, 
gno benore 
Affe ws fit 


"ome. 


. tremore, przfertim ferocioribus, vt ex huiuf* 


modi folicitudine , peccati veteris admonea- 
tur. Alioquin etiam hoc ipfum diuinz pro- 


.uidentiz eft. Nam eius fapienriam dcuens; 


& ía(lum deprimens , & intempefliuum o- 

tium ampütans (quoniam omnia primüm 

leui negotio nactus, ceruicem erexerar;) diffi- cu, bua 
cultatem quamdam vfibus huius vitae com- 7 ^* 
mifcuit, Actaámien illa quz ad vitam neceí- ream 
faria erant , fermé abfque labore ac fudori- - - 
bus ; ea veró quz ad delicias fpe&ant, ipfi 
cum labore ac füdore permifit : co vtique 
confilio, vé multam illam nobis licentiam 
fuccideret. Quam ob caufam etiam corpus 
noftrum ita morbis reddidit obnoxium , & 
mille malis perturbatum,& omnis vita fudo- - 
ris plena eft.Quoniam veró vita hac prafens 
difciplinze officina exiftit , & remiffio atque 
otium plurimos homines perdit ; idcirco ec- 
iam occupationem ac laborem nobis ad- 
mifcuit, vt quibufdam quafi frenis animi 
noftri temeritas caftigerur. Ceterüm Pro- 


pheta non omnes res vifibiles enumerauit, vt ftirpes femina, & arbores ; quoniam 
ex parte totum infinuauit , & difciplinz ftudiofis de hifce ratiocinari permitit. 


ANNO- 


168 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ANRoO- 


^u  ANNOTATIONES CORDERII 


NES COR- 


DERI. 

HK oT A hunc Pfalmum, pro torculari- 
iS bis , infcribi; Grace vele 9 xar; 
LOXNIK Hebraice ZYDy3 , baggitthuth : T 
ps uc volunt effe genus inftru- 
: menti ; fed Bellarminus magis probat , vt Se- 
tuaginta legerint, inj bagarroth, quod figni- 
ums torcularia , & hanc cile veram lectionem 
non dubitat. Hic autem titulus habetur in tti- 
bus Píalmis , qui ad amorem Dci pracipu& 
pertinent: fcilicet, in hoc, & in 1xxx. atque in 
Lxxx111. Graci Patres in Catena citati per ror- 
enlaria , intelligunt Ecclefias ; alij veró Chrifti 
fliones , de quibus fecundüm myfticum fen- 
um menrio fit, dum dicitur , e3Manwifls eum 
I6.46,4. panlo minus ab ee fngelis; & apud l(aiam, T or- 
cular caltam folus. Bellarminus exiftimat eos 
Pfahmos pro tercwlaribus incribi ,— qui funr 
aptiffimi ad s Us eon vinum amoris diui 
ni. Verüm (vt bené notat Ianfenius) de hac, & 
fimilibus didionibus nihil certi adtertur , quo 
fenfus litteralis adftruatur. Myftica enim funt 
illa torcularia, quorum in typum & honorem, 
cüm hunc, tum alios duos Püalmos Propheta 
Regius confecrauit: /m fimem pro torcularibus. 
, Toeplá — Pro templis videlicet in Chrifti lege omnium 
Chriflia- - poftrema , & ( poft naturalem & fcriptam. ex- 
€—— a&as) víque in finem mundi perman(ura , ex- 
in Pagi, ltruendis, à Chrifti fidelibus hic Pfalmus (vti 
& alij fimili titulo prenotati ) fymbolicé com- 
p decantatur. Siquidem mom amplius (vt 
Chriflus heodoretus ait) fecundum antiquam legem, 
4f vits, — fuper vnum altare hominum fruilus Sacerdotes 
Dnat witdemant ; ftd infinita altaria per omnem ter- 
vinlemjgr, 4" introduxit. Habemus igitur. torcularia, 
€ lc — Ícilicet templa & altaria. Scd. uznam expri- 
emms- — mcndz ad vinum vuz ? Refpoadet idem : bo- 
loo t^ — minis vitis vocatur : Ego fum vita. Qui hanc 
: vindemnant vitem , funt. fideles, my[hcum vi- 
mum preparantes, At vcro S. Auguftinus , exi 
de fignificationem torcularium. cum Theo- 
' doreto conueniat, de vino tamen in iis expreffo 
diiIentit, dicens : T'orcalaria pofiumus accipere 
Fradicatio Ecclefas: Verbum diumum potet vua intelligi. 
verbi Dii Ditbus. eff emm Dominus botrus vus, quem li- 
pi nm gno fupen[um de terra promiffionis,qui premi[-- 
Ji erant à populo Ifrael, tamquam crucifixum 
aitnlerunt,. la S. Auguftinus ad hune Dal- 
mum, vbi multa dicit de vino verbi Dci, quod 
in aures vclut in dolia includitur. Et quidem in 
templis Chriianorum fit vtrumque, & ver- 
bum Dci przdicatur, & corpus fanguisque Dei 
hominis immolatur, offertur, fumiturque à fi- 
delibus. In vtroque potiffimüm cernkur pro- 
feilio Chriftiana, vt & Chrifti verbum audia- 
mus, & Chrifti corpus in Sacramento adorc- 

mus atque fuiiamus, 

i. Domune Dominus nofter.) S. Hieronymus 
legit , "Domine '"Dominaior nojler .. Geminatio 
autem vocis. Domni , eft fignum affcétus : nec 
incongruam iftiu(modi repetitionis rationem 
aflignat S. Chryfoft. in Catena citatus: quia fci- 
licet, càm infidelium fit tantüm vnà , nempe 
crzationis ; fidelium fit duplici ratione Domi- 
nus, ob ciuídem infuper cognitionem. Verum- 





enimuerb fi theologice titulos examinemus, 
quibus Deo in omnes plané creaturas abíolu- 
üuflimum competar dominium, & conícquentet 
Dominus appclletur ; teperiemus omnino efle 


inuldplices , & prorfus fingulares. Primüm, Pia 


quia omnia eflentialitet ipfius funt, tamquam 


rh. 


ifites 


ipfius opera & figmenta, quz ipfc fuá fapientià Variug 
excogitauit, & omnipotentià ex nihilo formz- [mms 


uit, & ad fuam gloriam aliquo modo reprzíen- 
tandam & infinuandam, extare voluit. Deinde 
quia de omnibus pro arbitrio poteft difponcre, 
cüm omnia ab ipfius nutu , & libera voluntare, 
oimnibus momentis dependeant; nec vllum ha- 
beit effe,nifi quod ipfe pro fua liberalicate in il- 
la infundit..]taque longe plus iuris & poteftaris 
habet in totüm vniucriuma , in omnes Angclos 
& homines , quàm quilibet dominus in fuum 
iumentum, figulus in (uam ollam,homo in (uas 
acdiones liberas: quia nec dominus fuum iu- 
mentum à fc habet, nec figulus lutum , artem, 
vm induftriam, qua illt ad ollam couficien- 

am funt neceflaria;jnec homo facultates quibus 
fuas actiones perficit. Deus autem omnia à fc- 
Ipfó habet, qua ad ren ipfam perficiendam & 
obtinendam pertinent: cüm omnia nihil finc 
aliud, quàm liberz ipfius operationis exter- 
nz terminus intrinfecus. quo fit, vt ipfius do- 
minium fit infinitz perfectionis , nec vlli crea- 
turz communicabile ; nec vlla res creata extra 
ipfius dominium conftitui, autfut iuris effici 
poffit; cüm effennialiter à Dco, tamquain primo 
principio, & vltimo fine, pendcat. 

Ex quibus omnibus facilé patet, quàm ex- 
celfum , & laté parens, & admirabile Dei do- 
minium fir, vt non 3mmeritó à Dauidc bis Lo- 
minu, cüdem voce geminará pronuntietur. Qui 
prz ftupore illius deinde per. imodum admi- 
rantis exclamat: : 

InipkM. Quam ddmirabile efl nomen tnum.] 
Hoc alius apud S. Chryfoft.leyit,z/ jin 73 rid 
ew,quam magnum, (vel,vt S.Hicron.vertitqsám 
grande )eft nomen tuum! Chaldaus, quám ex- 
cel fum C laudabile! quz omnia eódem rccidüt. 
Vert nomen admirabile ( inquit S.Dionyf. libro 


. de Diuinis nominibus c.1.5.6.) zà ip vy in- 


quas TÀ drove 1d martis ice dpvpiror Urat G- ini- 
paCopra, frt i md aidi vw , efzy y ful. uáiDarr 
Quod «it [aper omne nomen, quod caret nome, 


quod eft collocatum nm omne nomen quod no- Ephes, 


minatur, [ine im boc feculo, fiue in futuro. 
Hoc Hebrzi Theolcgi fignificare cupientes, 


nomen Dei tetfagrammaton aiunt effe diim, Dei vw 
drixsanmw, incffabile, inenuntiabile, quód dici & ed 


nominati non poffit. Ab illis,vt opinor,capien- 
tes /Egyptij, prxcipuum Deum fuum nuncupa- 
uere e^fmun, quem Graci Latigique dicunt 
Ammonem: quod nomen ait Mancthos fignifi- 
care occultum, fiue. eceulrationemo.  luitinus 
qo Martyr in Adhortatione ad Gentes, ait 
cmonem Philofophum eà causá Deum no- 
minaffe ayagugos, pror us occultum; ac proinde 
in Apolog. 1. pro Chriftianis , ait Deo nomcn 
imponi non poífe ; quàd (i quis id contendat, 
fummz dementiz ellc. Nazianzenus fiiniliter 
Qraz. 54. 


[] 


Notsif 
Dari 


adinnsli 


* 


ir 


—— — -— m o 


- 


Íy 


rS J* f$$-4 


IN PSKALM V M VIIl 


, — Orat. 34. quz eft fecunda de Theologia, re- 
Deut 5-.— fert (zntentiam Platonis in Tinaxo dicentis, d;f- 
bilis de in- ficsle effe Deum intellecta pereipere , eloquy vero 
A : . . 

comprehen- !poffibile, Ipfe veró Nazianzenus fuam nobis 
fila. fcntentiatmn exponit, dicens, Deum nullis verbis 
explicari poffe, mente autem comprehendi mul-— 

tà minut. Vndc fi&um, vt omnes fandi Patres 

cum S. Damaíceno lib. 1. de Fide Càp.23. com- 

muni animorum confenfione Deum vocent 
dg Ta arfor, qus comprebendi nequit. Hzc tamen 
minimé im ediunt,quo minüs Chriftianz men- 

tc5, pit & dilicenterin fani Numinis confide- 
ratione, cum admiratione verfentur. Nam tam- 

Ex ereata- etfi beatiffima illa natura intelligentiam omnem 
7" C$£"*-- nófttam magnitudine extperet , neque ab vllo 
feunr erus h : l . JM T: Ía 
maiefta,  COmprchendi queat ; plurima tamen in vniuerfa 
terra fui effe veltigia voluit, & argumenta infi- 

nitz maieftatis, quibus ad eum nofcendum, 

& admirandum ac venerandum educeremur; 

vt iure merito exclamet Vates: Quam admira- 

He eff momen tuum in vmiuerfa terra ! & ad 

maiorem ftuporem addit: 

Quoniam elenata ci ma nificentia tna uper 
c4los.] Alius apud S.Chryfo lcgit, $c mE 
reivír mw, qui pofmjli landem titam, vcl, vt fan- 
&us Hieronymus vertit , qui pofusfli oleriam. 
tuam fsper celos, Sic ctiam Segun gloriam 
& magnificentiam czlo tribuit, terrz veró lau- 

Habac.5,; dem. Uperuit, inquit, celos &lorsa esus, cb lam- 
lis eius plena eil terra, Hanc porró magnifi- 
centiam in czlo eleuatam , decorem illum cor- 

Magsf$- porum czleftium, ac fplendorem intelligit,quo 

etie D6 tamquam. pulcherrimo magnificentiflimoque 

x: iig im, Veftimento clum ornarur. Aut admirabile eífe 
ait nomen ac laudem Dci in vniucría terra,ex co 
quód eleuara fit eius gloria fuper czlos; dum ex 
«o quód czli vniucrfam terram ambiant , nulla 

ars terrz cft, vbi hzc füblimis Dei gloria non 

Pál:$. litconipicua, quod ipíum alibi dixit: /n omnem 
téerTA m exiit. onis eorum. Vccnim fit vera 
magnificentia, D. T homas 2.2.quzft.1 5 2.art. 2, 


Quid fit, aw Opera debere efle magna, quantitate, pretio 
Abad Jitate, aigrstate : qux. videlicet otnatu fuo & 
magnf- . , d : : " 

: "ig magnitudine. fint. prz(tintia , fplendoremque 


abeant magnum , vnde laus hominumque fa- 

mà & admiratio nafcitur. Opcris magnifici vis 

& virtus , inquit Ariftoteles libr. 4. Ethicorum 

Cap.4. eft 72 uia 0) zgNiv , vt magnitudine pra- 

flet, e prichritudine excellat, , quam pulchri- 

tudinem omnes admiratione obftupcfadti in- 

Weantür. Quod enim magnificum, idem & ad- 

mirabile eft... Salomonis templum ad omnem 

magnificentiam extructum fuit: itaque non mi- 

rum, fi in Euangelio Seruatoris difcipuli mirabi- 

le opus nin:ium quantum fuípicetent, magi- 

Mare 15,1: ftroque dicerent: « 2M agifler afpsceyquales lapi 

des , C qnales fIrnilura ) Opus ergo magnifi- 

centiz proprium debet effe iliuftre quiddam,& 

quedammodó regium , amplum & gloriofum, 

fuo fplendore conípicuum. Vnde quz vox fi- 

gnificat apud Hebrzos magnificentiam , expo 

nitur aliquando fplendor, gloria,decor, res lau- 

* & przconio longe clarillimo efferenda. lta 

Propheta Regius Deum reuerens. cim. eleaa 

"tam fupra czlos illius magnificentiam praedicat; 

' pro magnificentia, Chaldzus vertit, fpiendorem; 

fanctus Hieronymus, g/eriam; alij magneficam. 

Pál.:8, 4. laudem C predicaroncm., , Sic in alio Píalmo, 
Toxvs I, 


169 
Fox Domini in magnificentia ; in Hcbrzocft, ANK6-: 
vox Domini i. decore , vc intellizamus magni- rAcio.. 
ficum td. cum infieni quodam fplendore & y ES COR- 
amplitudine coniungi.. Ceterüm eleganter qUO- prüfr, - 
que Commentator Grzcus, & Didymus in Ca. 1sarpario 
tena locum hunc Pfalmi de Opere incatnationis Chrifis, «ft 
exponunt, in quo, vt ait S.Auguftinus in Enchi- *P« vera 
ridio cap.36. De; gratia nobis grandir c e—- megnif- 
sidenter commendatur, Magnum fané & ma- 
nificum opus,quod traníIcendit cxlcftium or- 
fium molém, calo maius, inexplicabilis digui- 
tatis , quod exuperar omnium mentium cogita-- 
tionem, etiam earum, quz ih (üblimi paradifo 
luce purá fruentes, totz oculi funt, rotzz mentes, 
neque tamen ad hanc magnitudinem compre- 
hendendam (as animi atque lucis habent : 
quam ob caufam Dei magnilicendem cleuatam 
efle fuper czlos dici putat Euthymius. 1n opere 
enim 1llo Dci corpora , omnia certé magna 
funt & fplendida, vt negari non poflit, quin 
meritó ÉEmanuelis magni à Propheta Regio ma-. 
gnificentia hoc loco celebretur. 
3j. Ex ore infantium , &c. ]. Hic ver(us de 
pueris intelligitur , qui obuiám facti Chrifto, 
eum laudibus , & ramis palmárura exceperunt. 
Quare Dominus in templam ingrediens , dum Marth.iz; 
pucri pana. canerent, hunc verfum citauit, vt 16 
prieros acclamantes fibi, contra Pharifzorum & 
Sacerdotum rabiem defenderet, Vbi illud in p, ,,,, 
rimis notandum cum Chryfoftomo ad hunc an fartim 
um » à Regio Vate , adeoque Chrifto ipfo, ci 
laudem hanc vocari perfeétam , cüm fane per- perfide». 
fe&ior videri podia, fi ex ore virorum pro- 
diiffet; quandoquidem à prudenti & probato 
viro hd , magis landabile cenfetur, Verünt 
infantes hoc loco, vt nomen prz fe fert, illi func 
qui loqui nefciunt : ex his autem aptam fibi 
laudem aptat Chriftus , qui eos maximé amat, 
ui tacere nouerunt. Hi porró infantes referunt 
C hriftianos, à quibus Chriftus potiorem,quàm 
ab Hcbrzis , laudem aflequitur. Vtramque his 
verbis tradit fanctus Chryfoftomus : Aon eit 
ergo boc folum admirabile, quod vocem, camáue 
claram C expreffam, emiferimt, (ed etiam, quod 
plenam bonis innumerabilibus, | Que enims dpo- 
floli nondum nonerant , ea pueri laudibus bym- 
nsque celebrabant., Ex boc etiam aliquid alsud 
figmficat,, nempe eportere ees qui ad dogmata 
aceedunt , animo pueros effici. S1 quis enim non, 
fie[ceperit regnum celorum vr pnellus , inquit, 
mon potest sp[|um ingredi. Vbi expendendum il-- 
lud; Qwa Apoffols nondum nowerant,. Quate 
dicit opimé Dauid : Ex ere infantium c la- Quàm. 
tentum perfecifls landem, Quia perfe£tior hzc prs . 
laus, que ex infantium ore manavit, quàm ea 5, e 
uat Apoftoli publicé detulerant, E ApO- filmtium 
doli, vt vult Chryfoftomus; à puetis Chriftum Jaw. 
laudare didicerunt, Quam veró landem Chrifto 
triumphanti dederint , & qtem hymnum pueti 
tunc cecinerint, expreffit Matthaeus: Hofanna Matti1,9 
Filio "Dauid : beneditIui, qui. venit in nomune 
Domim : bofantna in alijimis. Vide an | sun 
bus hifce encomiis Chriftum A pen  profecüri 
fint vmquam : & innocens filentij vim agno- 
fce, quód rudes pucllos adhuc lactcntes , ac lo- 
quelz ignaros, ad tantam fapientiz altitudinem 
extulit. Alius apud Chryfoftomum in Catena 
citatum vettit , ex ere infantium nep 
Y n^ 





170 


Axxo- femdafli frtirudinem , robuftam & fortem lau- 
TATio- Carionem eam vocans, qux veni à puciis , ad- 
wts cog huc loquelz ignaris: quia licet omnes virtutes 
Deum laudent, filentium tamen maximum lau- 


DERIL, 
dibus eius robur addit. Chriftus ergo Dominus 
ad laudem fuam pucros loquelz ignaros, fed in- 
nocentià infignes euocauit , vr dejlrweret 1nimi— 
Diablus cmm, C* vliorem, id cft, diabolum; qui dicitur 
posten inimicis C vltor: inimicus quidem, quia iuftos 


& pios viros odio profequitur ; vltor vero , quia 
impios & fceleratos fouet,amore profcquitur,& 
in fuam adícifcit focictatem. Neque quifquam 
facilé dixerit, quonam horum magis noccat, ar 
dum bonos odio infequitur , an dum malos fo- 
uct, Vt ergo Chriftus Dominus oftendat fc à 
damonis ingenio longà abeffe , in focietatem 
fuam pueros innocentes admittit , & ad laudes 
fuas prouocar null labe virij coinquinatos. Hu- 
ius fententiz eft Antiochus Homil. 105. quz eft 
dc Pfalmodia, cuius ifta funt verba :: Howe rei 
gratiá. Chriflus laudem ex ore fidelium, ftd ma- 
litiá parunlorum prodenntem perfecit , aut cer- 
sà per operationem , atque icc vim. pfal- 
modia snimicum C vitorem pror(us de[iruet, 
[n aduer fw m51 tyrannide faperbins imfilefcen- 
tcm: inimicum dixerim viriutum, vltorem vero, 
fév decufforem malitia, diabolum. San&tus Au- 
uftinus hoc loco legit , vt deffruas inimicum e& 
defen firem,& hoc dc fzcularibus literis dictum 
oM ,quz fimul defendunt, & offendunt : fi- 
quidem multum iuuant ad diuinarum rerum 
BE CHEER defendunt cüm auxilium ferunt; 
offendunt verb , quia cüm multa iis obícena 
fubinde iüfperfa fint, legentes non raró lzdunt, 
Byt fudes Sorumque animos inficiunt.. Quamobrem ne- 


geh ue omittendz omnino, quia defendunt ; neque 
lofopbos e cautela frequentandz,quía offendunt. Hunc 


facmiares ergo inimicum & defeníorem , id eft fcientia- 

deftrutit,. rum Ízcularium apparatum , Deus deftruit ex 
ore infantium & la&entium , id cít, per przdi- 
cationem Apoftolorum , qui in his fzcularibus 
Ícientiis omnino erant rudes & infantes; & ta- 
men multó plura Philofophis & Rhetoribus 
perfeccrunt, 

4- Quoniam videbo celos, &c. ] Redit ad 
czlorum contemplationem homini propriam, 
qua in. auctoris corum Dci cognitionem & ad- 
mirationem rapiatut . Sic animaduertit fan&tus 
Gregorius Nyllenus in Vità Thaumaturgi Gre- 
gorij, Abrahamum,cüm apud Chaldzos in Phi- 
ofophia effet inftitutus, & czli apud fe pulchri- 
tudinem, ordinemque fiderum confideraret, co- 
rumdem cognitione vfum de veCaSpa , "vt fca- 
lá c adminiculo , ad fuperi boni contemplatio- 
nem; & per ca quz videntur, ad fublimia atque 
diuina, quz tantüm intelligentià percipiuntur, 
E & teligiosé perueniffe .. Nihil enim prodeft, 

ominem ita cflc fictum , vt recto corpore Ípe- 
&et in czlum ; nifi ere&tà mente Deum ccetnar, 
' & cogitatio cius in fpc vitz perpetuz tota verfe- 
tur. Ad hoc nos incitans Minucius Felix , C«- 
lum , inquit, sp/wm vide, quam lare tendstur, 
quam rapide voluitur , vel quod in nottem ajfris 
dilinguisr , vel quod sn. diem. fole lujflratur: 
jam [cie , quam fit im eo [umm modcratoris 
mira & diuina libratio. ] 
Sra fus — YmiprM. Lunam C^ flellas qua in fundaffi.) 
gloria «ali. Quorum fiderum eximium decus pulchritudi- 


Cali cen- 
templatio 
bomini : 
propria. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


nemque miratus Sapiens fic exclamar: Specitr ce-. Eccli. 
li, gloria flellarum mundum illuminans. Gloria 
7d iin, cft claritas, execllentiaque fingularis, 
quz perftringit intuencium oculos,& uullat ani- 
ium humaniffimá quadam voluptate : ira enim 
JEn, gloriam, pro plendore mirabili & divino, 
facrz Licerz fepe víurpant. Hac igitur glo- 
tia ftellarum , & infignis decor, eft, inquit, fpe- 
cies , fiue, vt eft in Graco , u^", pulchrstudo 
teli. |... ' : 

Myfticé ftellas hoc loco interpzetatur Caffio- rida 
dorus R eligiofos, virá moribus & dignitate col- funt feta 
lucentes: Gregorius Magnus in Ezech. Homi- gifs. 
lia t3: Sanctos; D. Thomas, Doilore: , qui ca- 
riffimá & pulcherrimá fuá varietate & luminis 
gloriá Ecclefiain tamquam czlum diftinguunt, 
& rutilantibus gemmis ornant : & hanc tantam 
claritatem non tantüm in fe continent, vitz fan- 
&imoniá, intimísque virtutibus, fcd late in in- 
feriores difundunr, Plura de hoc argumento 
vide infrà ad Pfal.:9.v.1. annotata. Ceterüm in 
ipfius deinde hominis cali contemplatoris ad- 
mirationem raptus, fubdit: 

. Quid et bomo , quod memor & ein? ] 
Chryfofi. aliam le&ionem refert , / ae7' »4«, 
inr uaa dinis uoi quid eft perumens ad virum, 
quód recorderis eius? Hunc verfum paucis mu- 
tatis legimus in alio Píalmo: Quid e 3 bomo,quia 
smnotmijls es, at filius bominu , qmia veputas 
eum ?. [d cft, quid cogitas de eo , tamquam de 
re tibi cara» Meminiffe enim alicuius,idem eft, 
atque illum zftimare, ficut econtrà non memi- 
niffe, cft idem quod negligere. Sic etiam Iob 
dixit: Qwid efl bomo, quia magnificas eum? aut Iob 7, 
quid apponu erga eum cor ttum? Eufcbius prz- 
clarà hunc locum explicat de Przparatione Eu- 
angelica lib.11. cap.6. his verbis : TÀ j &» esl 
mnwpioor, óekeie 7 X, vdiquig ngu mmaguror y ynor 7 
uiyar x, Bapus &m;lisulror T) cjua , 13e TD i 
duaSwa, cusidey 6 wap ECeghie yQ-«, disco 
xéowx Geycpluan, Evae &mwoudout , 6mg disi Tir 
Ehiiquava. ké?ru jus eXpg mi aespira* Ti aw do- 
Spo G-, $7 tapaviexy iust ; 8 dc dyapaeru , 1 Eomá- 
dn uréóy , dis! 108. E'Ceginiy 633 d apum $8 dv- 
Spire ndo Tí E'vais; deaiAnter dae $2 ej onplsuni, 
i GÀ Ey à Hlidquer, 6r ed. d. Syd oeriexg umi gi 
m. err Q- GiiieparQ- , 79 3, 5 dic diSpderw , 6n ih- 
exbsiy durràr 8 dàe A Pap x61?) efc mit d'vwuiras, dt 
$2 4 dvriy 3, A Pd, X Erde. 06 ji cups dii $8 
A'P'du, Té *j ojus did T E vds mueigupdew. Corpus ate 
tem carnibus [hpatum, o[fibus ac nermis infixum, 
magnadwe C graus mole prefum , multa cunt 
oblisione atque ignorantiá comuntium, H ebrao; 
rum loquends ratio apriffima appellatione Enos 
appellauit, quod oblinio[um figmficat.. Itaque eff Ennas? 
apud quemáam efus i » Quid efl bomo, quod. PGLV,s 


PE ust 


memor es tus? ant filius bominis, quoniam vifitas 

eum? Pro quo Hebraicus textus sn priore bomi- see 

nis appellatione babet , Quid efl £nos ? ac fi aper- yi db 

tiu: diceret: Quid eft «fle oblimio[fm, quod tn uj. 

Deua memor & cius, quamuis slle oblimio[us fit? 

Illud vero, e^fut filims bominis , quoniam vifitaé 

eum? in Hebrao fic babet : eut filius e/fdam». 

Ja vt idem [it Adam c Enos; fed pars corporea 

per eefdam , pars vero rationalis per Enos mdi 

catur, Quibus verbis Eufebij, allufio quxdam 

iucunda verborum in Hebrazo indicatur , obli- 

wiofi, & memoris, quali nimirum vir diuinus id 
maxi- 


n 





scoop N PSALMVYM- Vit 


m»?xime iege SET quàd illius Deus memi- 


nile, qui etlet obliuiolus; & de ilio ormando 
cogitaret ;. qui deponeret beneficiorum meémo- 
rain , & ciudeh poriüs cdio dignus viderctur. 


Hoc enim naturz lumine cognitum cft;ia ccque. 


Ingrato & gehtes omnes confentiunt , homine ingrato, at- 
bewfi*- que immemori allenz bencficentiz , nihil elfe 
-— 7d odio(ius, nihil de;cftabilius. Vnde lcges mana- 
fn. runt virorum fapientum in ingratos, & exem- 
pla puniendi criminis conftituta , quz in fcri- 
piorum monumcenis circumferuntur. Cumque 
fccleris & perfidiz eflc putetur , fi quis fe neget 
accepitie beneficium, (i quis dillimulez , fi non 
reddat; magni tamen Philofophi definiunt, illum 
ingrauiffimum , & communi odio dignitlimum, 
» fit oblitus, Vnde meritó mira:ur Propheta, 
lad beneficiis afficere hominem qui benefi- 

ciorum fimul & bencfa&oris fui obliuifcitur, 
6. edMinnijls eum posio minns ab An gelas.] 
Thcodcüon & V.Editio, fesys n eg 3w,p.nlo 
minis a Deo. ita ctiam vertunt S. Hieronyjr us 
& Pagninus, quia forté in Hebrzo O'ibg elo- 
him habetur, quod Dcum fignificat. Verüm, 
cüm eodem nomine ctiam Angeli nuncupentur; 
hoc loco meliüs Septuaginta id de Angelis inter- 
yecElo- pretati funt , eà quàd videretur abíurdum di- 
Nim «niam cere, hominem parum inferiorem Dco conftitu- 
4^" tum effe, à quo infinitis diftat paribus. Hinc 
fgusttt^ eiim S.Paulus ad Hcbrzos fecundüm Sepua- 
| Heb. ginta hunc locum cirat, Paso minus ab Angeli. 
. onftat enim Elobim , aliquot aliis locis ctiam 
; Pl. 6,8. Angclos fignificare, vc in illo : e4dorare ex 
;z omnes Angels eii.. Hunc locum de Chrifto 
"Hebr. 2,7. Paulus explicat ad Hcbrzos, vti & Gracus 
* Cómmenarius, Plerique alij interpretes hoc ad 
T humiliratem hominis indicandam referunt; fed, 
vt bene obíeruat Agcllius, commode etiam dici 
polfunt ad amplificationem dignitatis humanz: 
i . q. d. Propemodüm illum Angelis cozqualti, 
" Beso qua- Paulo illum infcriorem Angelis fecifti. Pauló 
"wwe as minus autem ab Angelis iniminutum dicit, non 
Párpls — folüm propter dominatum ac poreftacem illi fu- 
; WAP — berorncs inferiores creaturas traditàm, verüm 
* i. etiam propter anima rationisquc naturam , per 

" quam cum illis coniun&us eft, 

' Inipew. Gloria C bonore coronafli eum. ) 
. Chryfoftomus in Catena, Alius, inquit, legit, 
" Ji£g X, dinuan cies üuriv, gloria C» digmiate 
$dumu — crcumdalis ewm. Vere enim animus humanus 
y 8 gloria pu eft & honor hominis, cüm przftantiffimae 
| mme f excellentiffimzque natur£. Apte autem de 
,""*  (ublimi natura , & qui in capite podifimüm 
' fucs effectus profert, verbum corortandi víur- 
i .panit. Eft enim animá rationeque , ramqbam 
p decorá quadam coroná redimitus, per quam om- 
ii 
1 


1 


nibus terrenis creaturis imperat , vt. inferioris 
mundi Rex, fa&tus ad imperandum, & vt verbo 
$.Gtegorij Nyffeni var , 4pyod«, nemini fubie- 
us nifi Deo, femper coronatus, genittis in pur- 
" ra, gloria & honore infignitus,ob clariffimas 
| mirabiles dotes illi conceífas, quas in Catena 
i upegiüs Patres vberiüs explicant. 


] - « Touys I. 


i7i 
7. Etcen[litwi[H eum fuper opéra manummo ANNO: 
tuarum. | Chryfottomus rcfzrc aliam leftionem, TAT10- 
"VLwi«Quy kmwnzus dyrts $3 ipjew X X*f9* mw, NESCOR: 
feesj , vt baberer potejlaie eperum manuumo pERM; 
tuarum. Hoc ad tnaximam hutmani gencris di- 
deg pernet,quód vniuerfum terrarum or- M 
m, & hzc tor & tanta quz videmus,non An- 
gilis Deus,quos in alta quadam excellentia con- 
ftituerat , fed hominibus dumtaxat fubicciflc 
ac tribuifTe vidcatur, vt natis ad dominationem. 
Hic itaque & verficuli fequehtes,naturalem ho- 
minis in animalia cetera principatum declararir, doti: 
quem primus Adam ad tmaginem ac fimilitu- 
dinem Dei creatus , accepit per illam benedi- 
&ionem , quá dixit ei limul & vxori Deus: 
Crefcite & mnliiplicamini, C- replete terram, Geh.1, 18. 
Jübucite cam , C dominamuns pifcibus maris , € 
volatilibus celi, C» vmuerfis ammantibur qua 
mostentur [uper terram, &c. Vbi expendc Dei 
benignitatem ac munificentiam,qui hominem & 
puluere fafcitar, in tancumque cuchit, vr fui fi- 
milem faciat, & ci creaturarum tribuat impe- 
rium, & velut alterum in terris Deum, toti orbi 
praficiat, Hac autem prarogatiua potcftatis in 
omnes animantes cünr per peccatum valdé fuif- 
Íct imminuta, pofi dilpuium Noe ac filiis eius 
dcnuó rce(lituia legitur, his verbis: T'error ejjer Gen. 9,2. 
«c tremor jit juper cuncía en manna terre , &c. via ais 
non in integrum tamen;fed qualis qualis fit, re- fernas im- 
fert dominium , quo primus homo in ftatu in- perium em 
nocentim potiebatur. Viget enim adhuc naturá fer 
quidam infitus animantibus tertor ab hótnine, 9sffie 
Hinc reformidant ( vt Theodoretus obíeruat) 
ipfam etiam hominis vmbram, fiue nacatilia, fi- 
ue tetreflria, fiue volatilia : &, quod amplius 
cft, vcl ipíz ferz ad hominis conípe&um fu- 
iunt , abduntQue fe in latebras : timent rctia, 
ueos, infidias hominis : ad vocem hutnanam 
trepidant & confternantur: non ízuiunt in ho- 
minem , nift aut laceffitz , & malo intuper illato 
irritrz , aut fame furoreque alio panico conci- 
ac, Quz omnia naturalem hominis pra ceteris 
creaturis excellentiam. dignitatemque mirifice 
extollunt , vt cum non immerito Andreas Iero- 
folymitanus Sermone de Salutatione Angelica — 
opns admirendmm appellet: fiquidem preprer sp-. Swidanid 
fum (inquit) Deus calum condgju , terram fir mundo ? 
mant , acra expandir, dilatamt maria , omnem d» prepa 
demque, qua oculis (ubiecía efl , molem C fabri- c osdiqum 
tam ju|pscsendat effecit. Ex alio loco vocat ho-. efi. 
minem ja 7 ipjacia; x&mépoupan , IHgCHs CrCATIORÍS 
ecimen,& velutiquoddam exemplar omni per- 
edione vifendum. Similia diuiné profequirur 
Sam Som Serm.2 1 f.de Tempore, cuius illà 
venuíta funt atquc magnifica : Jemoe cara c 
amica po[fc[fio Lits , komo cuius cansa. firmatum 
eff calum, C extcn[um mare , fandatn efi terra, 
propiur quem (ol oritur, C occidut , luna crefcit, 
C deficit , ajfra micantia furgunt,, &c, Qua 
omnia locant hominem in fublimi laudis & glo- 
riz loco , fic vt. plurimi faciendus merito vi- 
deatur, 


IN 


PARA- 
PHRA- 
$18 PA- 
XYRAVM. 


172 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


IN PSALMVM IX. ARGVMENTVM. 


t. In finem, pro occultis filij, 
Pfalmus Dauid. 


Symmachus. quidem , Triumphalem de 
de morte filij; &4quila verà , Vi&oriz 
auctori, iuuentutis filij; 9 Tbeodotion, 
Dc. florida ztate filij. Concorditer igi- 
tur omnes , facientes de filio mentionem, 
docent nos , quód lic etiam P (almus con- 
tineat predi£lionem coi&forie , quam Do- 
minus Chriftus. contra mortem confecutus 
fit. Occultum autem boc myflerium Se- 
pteaginta nuncuparunt :. mam cum alios 
omnes, tum etiam Apoffolos ipfos latebat. 


d. Eic v? rA", "ig Td we- 
diy $ u$, YaAuoc «a Aa. 


O' tJ) Xípuay Ov, Fonviuor co T€ Su- 
rare vl qjd* 0 d A'xv Age , TU niucmoid 
veonrroc 2 tjs* xj 6 Otod ovíow "Goip. dxui 
T5 Ud. XupqQuw6 Tomuo d'varnc Tí ud 
gum ugyslruy c did d rxnom Was ie mes- 
(nre, xg] CER D Value quj) 
goi 76 Surd(;v vium; 78 dWavóGu Xe1- 
c. Kpítuor dà TETo T) iugo oi iG. 
doukwov evesamyopsLu * Vrreidh Q o 

— d?^ou, d'rayras , X üu1ic Té ( Yarog Nou; 
iAdyÜan, 


PARAPHRKASIS. 


ONFITEBOR tibi Do- 
mine in. toto corde, 
mco , narrabo omnia, 


mirabilia tua. . 
Proprium eft perfectorum hominum, co- 


Cr terum tum. cor Deo dedicare , & omnem mentem 


Deo dican- 


dum. 


ipfi confecrare. Diliges cnim, inquit , Domi- 


Luc.106,35 yum Deum tuum ,ex toto corde tuo, et ex 


Matth. 6. 


Memeria 
De ilele- 
&art, 


Pf2l 76, 4. 
Pf. 31, 11. 


tota anima tua , C ex omnibus viribus tuis. 
Q uiautem partitur cogitatiohes in mammo- 
nam & Dcum , in Chriftum & in aurum, 
in przíentem vitam & futuram ; non poteft 
veré dicere , Confitebor tibi Domine in toto 
corde mee. Pgppheta veró fpiritalibus oculis 
futura profpiciens , non confitetur folüm in 
toto corde, verüm ctiam narrat ipfius mira- 
bilia. 

» Latabor & exultabo in. 
te,: pfallam nomini tuo Alriffi- 
mc. 

Arripit pro lzerandi occafione , non opes 
& potentiam , neque fanitatem , neque bo- 
nam corporis habitudinem; fed Dei memo- 
riam. Sic & alibi ait: CMemer fui Dei , e 
delectatus fum, Ex alibi : Letamini in Domi- 


Pál.104,3 40, C exultate iuffi. Ec rurfus: Letetur cor 


querentium Dominum. 
4. In conucrtendo inimicum 


S EOMOAOTHZOMAI 
) (o, xUgi$ 69 OA» xap- 
die, ue, dumyt(oua) 
qu (a (y Sonuaad cs. 

Td» mAekan idur , T) zrácuy dran ual 
v) 9d sl xa.pó íao , wg) vrdauy GwTO xg- 
Sitegud 1là dto, Na7riaei o y (10, 
xvegior vie Subv cw, cfe Gas wapd ias eu, 
x9) e Gne ^ juoyie ow , «gi de Donc 
iU B» au. O' dà useiLov adc 2oyc ut 
eic uappavyds C Silv, ec Xeigor vj) auci, 
6lc Tov mae drva jj vv pio Aorra Dior , € dv- 
varaj dAnSdUov My. E'EougPoryfaopai 0i 
xóeit d» Un xgpdía uu. O' Jt cest 
riso uernxoi, ópaA gi, (& ioüudpa eei 
d'air, six cfEouphoyéi) ubroy Ge Gom wapdia, 
did £j daryéiraj dur T Sauna, 

y. EjdesUtouus € dyaM- 
Jua (ou. ou Gy [21 aad vd ónua- 
Tí (Gv DA Jcs. 

Ovund iac dpopulo) d ziv dod, 19) 
d'uvagcíar , ddl year, x; ca uar» &- 
Eia, a» qi 9wS la) urhiiloo, Ko] a9 
x8 Ji A6: Eriolu 18 98, Q Totem. 
Q étep9r E/gegdyorn Eti xv exor, € dja?- 
Audé d'ixgii, Ka] ard)uwv * EUgegrümm 
xapdía.c Corrivzwr Tov xveuon. 

' Ev rd Yeneegdblun, vio 
us 





-— Ux 


e ** &- 


-cw 


quu es (&. eai(o, dioevi(Coni , xl 

TunAso) Dym «porum Cu, 
Taj(a à Xv peat zoc ru WpuscLosr , A oco 

ve. ibuoi cu 0 iot, dvacegpirmur vi ix- 


' Seg» uu eic n ürríow, C «vegexolal vr, Q 


YavAupdpay ix; eeos cm cw, Tav(e dió 
c»eoQirm; va dylgse7rírec d nEtpaeTa| QU- 


tac, d'n d) 38 dAasvegt dmmNanyelone, y) 
3 ao svelas fg d Seas aere dia 


4Àp/nc.. OU 52 (c mic vzriAa Gor) oz zurd T 
ewriiesc CE ei pn?) à aA ue, doo udo 
«»ejc üy Toy , c aura did dox] T plan. 

& Ou izom( Rc vl). xg 
puras rp NA. ia nA 
(ac di Sera , à xelyay dixau- 
euwlw. 

Kaj [50r oras cIefmyxans ; 

. €. E'reriun(Jas £916 , xa] &- 
mGA&(o 0 dcene" "P OVOLLAt AUTE 
ener ac eic v aldia , qo] ci vv 
aidwt $ aidyC", 

OV 38 mios , Onoiv , fol meses eoi 
déiy «là dj dvS eom QUow vegsmady/lo, 
&X. olov nc d'iggsc iQ Ung Seórs wa- 
Sigue, otav To àv! muwelas Vrmeyxat, 
Gies 2uBn orare edgdollua rura luz 
príplw. To di: Erevípnouc (Urt, dau 
(o 6 dove , Urt ad vocfro, Aid 7] itedy 
Weroc oA, wa) vy/ uer. Cxctree m dAnSeíag 
xMpUxuw «vercme)x4 Gic éOvtm 12 Sia 
dióyua(a éxeia Ji dad api lom, x; vfi 
diis dzraDAarfotw , dzuAtro 0 dee Gic; 
Té( docropdou, «vesaunevTag vx Env * 
xd) hn di voa oi ioBegi oi vowGi, € 0 dct. 
Gi o Jf46o^ O^. 

C. Té i£ySpe dtum eà popa- 
Gun és TÉ" , xg] mo2eg xa- 
h: &Asc " 

Eouatii 38 T olg&ay Galwntn dd 

deCelag ex U7répoou. Ol dV aQdc àuvuc 
Eneins auc fouvre prava, Srot yug pra- 
Gd poi, ? nav" Gncira rbAtgoy dytó eifar- 
16. Ke) aj mÜ^eie, d Up lure ra Aa) Tol 

moon deeGelas xalaDwÜciahe , ví sUt- 
Geíac vl) olxod oula) idYEaro, Tdv 59 ddv- 
vduy ld dVequaet là dUokGeuw , uà «ves- 
teo» xalguaursas 1l) áciGuar, 


meum retrorfum , infirmabuntur, »424- 
* EY * PHRA- 
& peribunt à facie tua.. $15 PA& 


Hec Symmachus fic expofüit? Cáptabo 75v». 
nomini tuo Altiffime, conuerfis inimicis mei ieri 
retror(um, c collifis , atque perditis à facie Pew ug 
144. Hzc autem Vates de humana natura ^* ^9 
commemotat , tamquam ab impoftore dia- 
bolo liberata, & libertatem per diuinam gra- 
tiam confecuta. Non enim(vt quidam füfpi- 
cati funt) ex perfona Sáluatoris hic Plaimus 
diclatuseft, fed potiüs ad ipfum, vt ipfa verba 
docent. 


f. Quoniam fecifti iudicium 
meum , & caufam meam: fedifti 
fuper thronum , qui iudicas iufli- 


tiam. 
Et qualem fententiam protulifti? 


6. Increpafti Gentes , & per- 
lit, impius: : nomen corum dele: 
fti in &ternum, & in fzculum fz- 


culi. 

Non enim permififti , inquic, ipfum diu- 
tiüs naturam hominum defpicere iam fub- 
iugatam; fed inftar iudicis cuiufdam, in pra: 
celío folio fedentis,calem ipfi paenam iimpo- 
fuifti, vt memoria clus obliuione fempitetnà 
deleretur. Hac autem verba,Imcrepaffi Gen- 
165, 7. perit impius , huhc habent fenfum: 

q.d. Per fanctos Apoftolos, & fucceffores eo- 77,7. 
rum przcones veritatis , attulit Gentibus di- Pie 4e 
uina dogmata: quz dum ipfe receperunc, & m 
ab errore liberate funt, periit impius , non 
amplus habens eos, quos feduxerat, fectato- 
res. Pet Gentes etiam ifitelligi poffentinimi- 
€i fpiritales, & per impium diabolus. 

7. Inimici defecerunt framez 
in finem , & ciuitates * deítru- 4 


sifti. 

Propriis enim ármis orbatüs efl,cüri im- Imperat 
pietatis miniftros non habeat. Q ui verà fe- rad 
ipfos inftrumenta impietatis illius conftitue- ^* 
runt , hi nunc mutati ; bellum aduerfus ip- 
fum fufceperunt, Et ciuitates, impietate, quae 
in iis olim locum habebar , euersà, pietatis 
zdificationer fufceperunt.. Non enim fieri 
poterat vt pietas zdificaretur;nifi pridis impie- 
tas diruta effet. 


à TM 


Z3 Periit 


174 
PARA- AR 
PHRA- 9. Periit memoria corum cum 
rx [Onitu: & Dominus in eternum. 
permanet. 

Ille quidem , inquit, valdé manifeftam 
omhibus & claram ruinam fubiit. Nam : 
cum fonitu, hoc fignificat,ex metaphora do- 
morum qua terra motu concidunt , ma- 
gnumque ftrepitum efficiunt. Nofter verà, 
inquit , Deus & Dominus fempiternum ro- 
bur, atque immortale regnum obrinct. 

9. Parauit in iudicio thronum 
fuum: & ipfe iudicabit orbem ter- 
rz in zquitate , iudicabit populos 
in tudicio. 

Non.enim tantüm in prafenti vita pro- 

Pus" priam potentiam demonftrauit: verim & in 

iwbiwm — futura terribile fuum iudicium omnibus ho- 

me^ minibus oftendet, ius reddens, & pro digni 
tate vnicuique retribuens. 

1o. Et factus eft Dominus rc- 
fugium pauperi: adiutor in oppor- 
tunitatibus, in tribulatione. 

PENES In opportunitatibu: , Aquila quidem , in 
eff tempora f€npore ; Symmachus veró , opportune , in- 
AIPTISH— terpretati fünt. Docet autem hic fermo,vt in 
tempore opportuno falutem noflram opera- 
tus fit. Nam pauperem naturam humanam 
appellat, ob nimiam iniquitatis paupertatem. 

11. Ft fperent in te qui nouc- 
runt nomen tuum: quoniam nón 
dereliquifti querentes te Domi- 
nc. 

Sperent , Aquila & Symmachus, copf- 
dent, dixerunt; verbo vtentes indicatiuo pro 
imperatiuo, Cüm enim, inquit, hzc falus à 
te effeda fucrit;ij qui te Deum ac creatorem 
didicerunt, in te fpem fuam collocabunt. 

12, Pfallite Domino, qui habi- 
tat In Sion: annuntiate inter Gen- 
tcs ftudia cius. 

Ex vetufla Iudzorum opinione hoc ait: 
Qui habitat in $ion.Didicimus tamen & ex 
Apoflolica doctrina , etiam czleftem quam- 

S'd4D5i dam effe Sionem. Szdja verà Symmachus, 
artificia expofuit ; Aquila verà mutationes. 
Reuerà enim maxima facta rcrum omnium 
mutatio. Qui quondam inimici crant, amici 


Ruina re- 
gni diabeli. 


EXPOSITIO PATRYM GREECORVM 


Jj. A'saAeT v ivory ou ady 
usT Wyu* Xoj o Xxyg1 &ig 9 eidia, 
Exe: (Qv uM. , Qno , xd Aor duci 
disqapi aros sla) daviAetw, T 92, yir! 
Vys, Th oni, x. uere qéogs T) Ye m. 
YO» cei ni ovuzmifecdy oid v ) X TR) 
igual op am 2 xim. O' d o4 Suet (Oo 
Suót, Croi , gg) d'kasómc aleviy $4 T! xex. 
7», x 1l) Bacveiar dy 2sles, 
, uxm,4. , , 

3. H'Gna(z» é» xeXCe vy 
S'ecvoy auri" xor cues xoxiéi lo 
oxeud bo ày dixguomutm , xen 
2utu; 6» éofymm. 

Ov 39. uivor x Tr sraedrra loy clo 
oixeias duca idet , do^ X8) C» uj 
uio^orn à Qeuxaldec dud dei£1 xevrkeso 
«ao aieo , duxal ov , ty) T&. eneje 
aEiay Servium &uts g, 

& Kad PypeG nios» xa a du- 
yn TÀ zrcvm , [oorfág 6. & Xo educ, 
& 32 La. 

T6 5o dOggue lau ó 4À) A xag eic xau. 
eir $4 uuo e, Éhwalesc puimuct, 
Aid Zo di 6 26 Qu, dc dy toes2QÓpo tegi 
pd 3 sutitogr mes) uaréleu(s cumeja. 
azirrax 50 754) 7. lesse Qo» "aoa Afi, 
df 3 ml sik e Sasoulas nifayyeiar, 

i. Ko). ateasuca, ci (9 
($ uucxorres v óvoudd 0,071 GEX 
PyxaTÉA E CPU &xlieirras cs 
XU24£, 

Tà iXmaa eraty, A'n/^ar Q XVuugoot, 
amoilic uem, &izroy, So ered áyr] CEPCTRXT- 
x8 ;encdudpor Ghia, Tam 24), 9a, riic 
ewmelae ae cg ooo Ant sci amu lui cs x) 
Dur uua oom, eic ci uoi Te ciNmrid ar, 

el , , 

fo. "aae Td xveup Td xa- 
uci 6» Zugy- dwa yate 6» Gis 
SÜten (& )drmó &Jua a urs. 

Kara tl ora, T) Yudafay diZar &i- 
mo, Tul ramuxerm éà Xia. Mijas ieg ud 
di Gua xg) Óx aix az»5oNuxii dudacua. 
Nas , Y Erwuesirior 07) Xutly, E rm due 

lo Zéuua? OG. Mn2avdz er 6 d A'- 
2a GraPAany d, Td Urn 29 0223.7) coz)- 
M quy MOyim iSotm. Oi «da, ifesl 

(Aor 


IN PSA 

qiAoi- ol ptgxegs , Vyyíc. Ka] aj ungava] dV 
sü clrrsp(O- Sxomperrers, A'Surazía 50 4/5 
Symon e id'upk9n , 9) Jd 9urdTs Coh, 
xy) JY dnpías nu. Tavra TX. umyariuerva, 
uU 76 Dai va Vavmd De a. 

ty. O'l à Gn (x. cia 
QU TÀV ipa, d &m$Aa 36 riis 
xg T4) TEVÍTTU. 

O' erum, quol , Vpoegr , rt ) áxej6dt 
damp mà ob ulpa , Pid Tic moAuapi yas 
uo T8 d/aG0Aw d acd m , vj) ad Desi 
&9ayàc, € elc Yanwovelar T9. dd 
iAAv9w. TG 39 enugir| v OUx imd 
SVG aiit xegvyie 1 awimw. | Kegvylui 53 
&pyra9u « ali) eveso by) »$À x9] din- 
ew , d) alu) Jf. afi dpjtaprias VrewwA- 
Sweuy TuAgisue/as; dY lo) xg) Sdra(pi 
dug», € pinos, 

d. E'Méncór uus stjeys 2s rh 
(Greve) uU , 6x sir Ey Spy 
ps. 

Toiaóm m bà, Quow , 9 Tjj üoQuesr 
m x9) Dt voip xegvyh , ob» m- 
ya al'mow (xeca. cfe 7) sgTyop) )Aa- 
td». 

i. O* 5 bsón aly auMda E u 
Sara Gu, éguc di dEaylano má- 
cas Td; ab Cus CES 7 

Ka] si , Quzi , 623 00 AO d d- 
jaa, " Ti e3íesic darà , Q 78 Su 
rdi zog2UcW , V aoa curn , del Tu C 
sdc bici Durkcepdp. 

E» (aic zr Uus v Svfasgàs Zu. 

iy «là Vrruesinos moy Quo) , x21 v 
A'arógeor , Xy "rdAge avc T dada vs 

HJ ? jac. 

ig. AyaNudaópsSd. eH d 
sump (ou* Graz Car i9 &) 

dual, » wroit( an. 

Ey TouVrauc Tofu, Duo], 9 Glow iauc d. 
9a?utyduoi € vyopsÜorric , Vari $. tva Tic 
ajazdowoc, 3 asus mejor ajupsievqdp . 
Ka] trei d 08 Susa'rs xgaAvotoc ium- 
UOIdumW eig ostc T0 Eie era A Entra gnous 
Vn , meris 43]. drupdoeor vo sie. Oi 
99 ? ewrígyoi gave omit pon 2/8 TET 
vis vegnid Qe abbr, x2 mo iit. 


LMYM IX. 175 


funt; longinqui, proximi. Q uin & Saluatoris r4n4- 
artificia Deum decent, Nam immort:licas Fre olg. 
per mortalitatem donata eít, per mortem z,vy. 


vita, per ignominiam honor. Hz funt artes, 
hzc i. ftudia Dei noftri. 

. Quoniam rcquirens fan- 
eun corum recordatus eft: non 
cft oblitus clámoretn pauperum. 

Qui omnia infpicit , inquit, & exa in- 
quirit ea quz fiunt ; nouit cedes hominum 
auda&er à diabolo per deceprionem patra^ 
tas, & in auxilium iniuriá affe&orum venit. 
Hoc enim fignificat : Non eJ? oblitus clamo- 
rem pauperum. Clamorem namque hoc lo- 

Co, non deprecationem feu preces dicit , fed i 
miferias , qu& per peccatum fuperuenerunt: Dew» d 
propter quod & intempeftinz mortes , & la- "^^^ 
mentationes. 

14. Miferere mei i Domine: vi- 
de humilitatem meam de inimi- 
cis meis. 

Iftiufmodi, inquit, querelatum & lamen- 
tationum clamor extitit, vc quamdam veliti 
petitionemin fe contineret de talis ingruen- 
tibus.' 

ij. Qui exaltas me de portis 
mortis, vt annuntiem omnes lau- 
dationes tuas. 

Atque hzc, inqüit, eft fumma bonoruin; 
liberatio à corruptione , mortisQue cuerfio: 
quà vbi perfruiti fuerimus, perpetuó tua be- 
neficia decantabimus. — 

In portis filie Sion. 

Siencm vocat caleftem ciuitatem , iuxta avid 
Ápoftolum, & portas eius Ecclefias quz vbi- Hebii,& 
que terrarum funt. 


16. * Exultabimus in falutari « sap 
tüo: infixz fünt Gentes in interi- " 
cu, quem fecerunt, 
In his igitur, inquit, Ecclefíis exultantes zwferri- 
& rripüdiantes , ob refürgendi fpem , horum pert 
largitorem cclebrabimus. Et quoniam de 
mortis euerfione rhentionem fecit , merità 
fubiungit : /mfixe funt gentes, id eft dzmo- 
nuin agmen. Hi natnque, poftquam faluta- 
rem cruceín fabricaffent, per hanc ryrannide 
fuà exciderunt; fccundüm id quod fequitur. 
In 


Dew funi 
iNNACo. 





176 
PARA- In laqueo ifto, quem abíconde- 
PHRA- x 
sisA- fünt,comprcheníus eft pes eorum; 


TVM. , * : : 
tds 17. Cognofcitur Dominus 
i7 indicia faciens : in operibus ma- 
nuum füarum comprchenfus cft 
peccator. 
CANTICVM DIAPSALMATIS. 
Ni Mc* — Nihil enim tam nociuum eft quàm pec- 
," perni- ^ a * s 
eem. — catum,quod ab auctore fuo füpplicium exigit. 
18. Conuertantur peccatorcs 
in infernum , omnes Gentes qua 
obliuifcuntur Deum.. 
Incredali Hi, inquit , qui diuinz predicationi non 
^ *- crediderunt, ad inferos quamprimum de- 


Ícendent , mortiQue tradendi funt, & ne vel 
modicum nocumentum adferent iis qui per- 
fecutionem ab ipfis patiuntur. 

19. Quoniam non in finem, 
obliuio erit pauperis : patientia, 
pauperum non peribit in finem. 
Matha4, ^. Qui enim perfeuerauerit víque in finem, 
M ok hic faluus erit. Deinde à longe propheticis 
wüawia Oculis profpicienspietatis przcones ab impiis 
pm affligi, optantis more fubdit: . 

20. Exurge Domine,non con- 
fortetur homo: iudicentur Gentes 
in confpc&u tuo. 

21. Conftitue Domine legifla- 
torem füper cos: * fciant Gentes, 
quoniam hornines funt. 

DIAPSALM A. 


* Vulgaía 
Yt addit, 


Sicjinquit,omnia faciunt, ac (i nullas pa- ' 


nas daturi effenc. Superueniat igitur & in- 
fligatur ipfis fu pplicium loco legiflationis. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Ev 2054 (arn 5 $xpy fag, 
GUUENX On 0 7g cura, 

IC. Vnaexertu xoo C» xo a- 
(& mwd»* 6» Cis ipyuc nds y&- 
edv ded ewwsMion ó duae 
Aéc. " 

^H AIAYAÁMATOS, 

Odit gp Za. dftÜrio de dpi. 
fne dv ip) d'rluu &ucsic draere d. hxlu, 

| t. Aoc ea dbiu( ap atu 
quisi &&c 9v dO luo, reu a a. iy 
G& d holasculpa S 3:3, 

OCGÍ, quo» , cí v! Seip domrisur, 
xnpUyugm , eic 3 ddl, ac Ti^gu XgaAi- 
dor) X m. Suydto of paó 0) covra) , dy 
7? svyéouy adl Toi; V" &u P d ruxc.. 
p)oic Prá^orme, : 

il. O^ncix eic ré O* aono. 
Ge. 0 "Hoyos" 3i ropa az ri 
VÀY Gf DUTOA e( TOM 6c TÉA OP, 

O' 39 muita eic 7. (Os, cS1b euh. 
ct14). ei eveoQrmxal óegiy suc d doseeiun 
XHpUWaC Wagn vij dvosiGaly Anges pot, 
&xnxalt U7:dyA* , 

X. Aston neis , uh nogerats- 
du du3pua CO", xexS-irruray $5m 
CJUmIÓV ca. | 

xd. Karaewey xveje vous 
7l dA ni Gus , y yaucan sm 6m 
d9pumoi eia. 

AIA'YAAM A. 

Oc m, qnoir,d mz ced (ouo, e pà 
uf ^or d Era] dixluo, Eze D rta Tow, 
xj jute iuret » mpuweía asrivopoSxcías, 


PSALMVS X. SECVNDVM H E B R J£ O S. 


221. H. r. Vt quid Dominc re- 
ceffifti longe ; dceípicis in oppor- 
tunitatibus , in tribulatione? 

Videris enim, inquit, Domine longé fta- 
te , nec humana refpicere , durn iniurià affe 
os non vlcifceris. 


25. H2. Dum füperbit impius,in- 


cenditur paupet: comprehendun- 
tur in confiliis quibus cogitant. 


x6. Tia ci xvpis lébéeuxas uut- 
X859 6v , "gépopaz 6» &Uxgucjuuc, 69 
SAbear ; 

Aox€it dp, Qwn , vrüD pastus gara, , d- 


' apo(z, vg) jh opdy Ti ad Sosa , Tis dei 
xudpois dx. maya, 


X. Ev rd rependit da- 

é D, EumUei/ 6. 7o oc co) 6d- 
yoy ) y ia Geeks tig Fia Cor). 
T ^ 


70 


IN PSALMVM 


Y'ord 93 45e allouiaz, oiór 7" G)» «ve? t, 
oi. dd nido xal er heorTa) , TE ddwrrur 
al) dgloreias Saad por, BAien. dV àu- 
qoi *flufawraj, A097 agit d dU peres yes 
pUpoic , doi GÀ ais ais erecroías dYyo- 
yog, - s 

xà'. O n &rouéra o d uagr- 
Aoc G9 (aic c) mavpuieus Tfic Npuorié 
aurd, Xo 0 aw doe yelroJ. 

O' 3  dugpraDic pveja erus 
Jes , imuiyec abi Til xam xapnérat. 

x£. Donee v) xUgAoy à di- 
pagi s X3 X9 v3A)0€" 7 ópyis 
eur Gix enCnrid. 

María 5dp xz) ^/rrt xestdp Ov , ak 
sd'ebc UQoesrr Ov , eic ardouy drei a— 
egropias , €x, Tysqdp Ov CnCwreiy vov xe1- 
alaà Tài jeoufya, Türo dV vuisveg Gs ient 
APA, 

xg. Ox $ewo Se0g Gadimoi au 


6 fGe&nviv o ódoi aur Cy 7r 04- . 


XQuga. 

PE 99 DESEE inabemdlj 
aram xav eic c«pasouiar dumayá, 
EE. VGnanpiran [a gua (ej 
Nn qQCorurs dur mOWTOV TV 

£y Spdv cuo xa Golvenfied, 

Ka] quat (x dedo, nomsbod Era], ei T8 
qUQu ali "SapeoA luo Goyestii- 

xc. Eire y2 0 xp a au GU 
8 p ca Add Dori ivecis eic "joa 
dudo xaxs. 

Zagicwes im 6 Z/nuaz Ov ipuims,- 
ew: OU aeiregmimous) eic nytdy x2) 
éfipidy , Vr Íoopa, Cy xoxo]. Kaj Tav 
xtzenra, Til Segoimm , «gj Weiraj undi 
d'enby roc oed , Trad (x uiv TG giae 
sd cid, 

xi. OU ded v edjua cu G0 »i- 
uet, Xr) mix plat, C doava* ago rl 
y^Moras a0 & xóm O^ «oi oy". 

ASA0t; 9 pai ; x3) sup] X29, x9) 
[ior o4 me i TU mrimuy VAnGuAds, 
(OO. Eyaiomray irridet t 

aucun cà Xoronpicbois, $. Sorxrá- 
you et ddoy. 


Toxvs IL 


! 


I X. 177 

Qui enim iniuriam patiuntur, in macro- rAná- 
re , veluti in quodam igne liquefiunt, dum "!^^- 
iniquorum füperbiam afpiciunt, Dctrimen- SR 
tum autem inde ipfis cueniet, qui cogitatio- -iapiieg 
nibus conuenientibus non vtuntur, fed de co»u»ac 
cua dubitant prouidentia. . 

14.H. 3. Quoniam laudatur pec- 
cator in defideriis animz fuz , & 
iniquus benedicitur. 

Peccator etim cüm mille flagitia com- 
mittat, ab adulatoribus tamen laudes refert. 

25.H. 4. Exacerbauit Dominum . 
peccator, fecundüm  multitudi- 
nem ir fuz non quzrct.. 

. Nam cüm furore ac rabie víus fic, tam- 
quam nemine profpiciente , infilit in om- 
nem iniquitatem , non putans iudicem ea 
quz patrantur inquirere. Deinde hoc in fe- 
quentibus manifeftids dicit. 

16. H. 4. Non eft Deus in con- 
f, pc&u cius: inquinatz funt viz il- 
lius in omni tempote.. 

. Penitus cnim legem Dei defpicit;omneque 
tempus in iniquitatem impendit. 

Auferuntur iudicia tua à facic 
ciussomnium inimicorum fuorum 
dominabitur. 

Et tamen cüm hac faciat, felix eft. Dein- 
de fuperbiz ipfius exceffum defcribit. 

27.H. 6. Dixit enim 1n cordc 
(uo : Non moucbor à generatione 


in generationem finc fhalo: 

Manifeftiüs hunc locum Symmachus ex- 
plahauit , Nom comuertar in generationem c 
generationem , neque in affüctiene ero... Ac- food 
que hac audacià vfus e(t , & cogitat fe nihil wap 
mali paffurum cffe, cüm omnes maliciz fpe- jy ied 

pact 
cies percutrerit. 

28. 1i. 7. Cuius inaledi&ione os 
plenum cft,& amaritudine, & do- 
lo: füb lingua cius labor & dolor. 


Dolos enim (truit,& contexit mala, fuam- «fidi 


Peccator 
lnudatur 
Ab adula- 
toribmt. 


Impj ctn- 
tomm unto 
indicium. 


Que vitam in infidiis contra pauperes agit. v id 
19.H. 8. Sedet in infidiis cum 77 "^ 


diuitibus in occultis,vt interficiat, 
innocentem. 
Z 


Erin 





CATA- 
NA fA- 
TRVM. 
Homona- 
tur vilu, 


ne 
nore » 
affeius à 
Dto. 


— pe- 


pratis 
diftat». 


Hebr. $,5. 


164. 
Cunvsosrowi. 9 uid eff bomo? Nihil eft, 
vile quid eft. Cüm enim refpicit ad proui- 
dentiam , quà Deus hominem dignatus cft, 
& ad opera, que propter homipum falutem 
gcífit, valdé obftupefa&tus, admiratur omnia 
qua. propter ipfunr facta: (unt : qualia funt, 
parad:fus, lex, prácepta, fupplicia, benficia. 
Denique Dei Filius hómo ta&us eft, vt nos 
filios ac heredes regni (ui conftitueret. Hac 
itag; omnia perpendens Propheta,ait: Q uid 
porró ranti homo eft , quód rebus cantis di- 
gnus fit habitus? ; 

6. MiNvisri EVM PAVLO MINVS AB 
ANGEPIS.] OniczNis.Siquidem ipfe notitiz 
rvz compos, non admodum ab illis diftat. 
Affimilatur enim tibi, quoad fieri poteft,per 
findtitatis atqué virtutis affumptionem : & 
propter imaginem & fimilitudinem , impe- 
rium ipfi mortalium animalium tradidiflj. 
Verba hac de Chrifto dici Paulus in Epifto- 
la ad Hebrzos affirmat. Ait enim : Eum an- 
tem qui modico quàm «wAmgeli minoratus ej, 
videmis Iefum , propter pafci ionem mortu, 
, coris C bonore torouatum. 

CunvsosroMr. Alius legit , paululum à 


. Dei; alius, paslulün re[petín Dei. Hic con- 


In Chrifto 
glorificaci 
fumma. 


Ephef.1,6, 


Hominis 
in res om- 
nes prin- 
epatus. 


Gen.5,1. 


denisarionis mcminit , & pecgati antiqui, 
dum mortem ip mediim adducit. 


«. Cy&itir.. Nos autem gloria & honore 


coronauit, quód,cüm effet naturáà Deus,no- 
ftri causà minor fatus fit, vt nos füpra natu- 
ram diuites effemus in ipfo. Cosrefufcitauit 
enim 705, C confedere Yecit in'caleflibus in 
Chrifío. Nam ab ipfo confedente, in vniuer- 
fam hominum naturam gloria redundat. Ita 
enim paupertate ipfius diuites fa&i fumus, 
propter quos glorià & honore coronatus eft, 
cimetti gloriz Dominus effet, in quantum 
Deus. Cüm enim ob Adz przuaricationem 
inglorij facli effemus , in Chrifti pro nobis 
obedientia glorificati fumus. 

CunvsostóMi. Alius legit, gloria c di- 
gnitate corbnabis eum.Licet hoc & fecundüm 
hiftoriam , & anagogen accipere: corbme- 
morat enim ipfius principatum , quem poft- 
quam. fadtus eft accepit ; & poftmodüm qz- 
iam recenfet bora, quz poft Chrifti aducn- 
tum adeptus fuit. De principatu quidem audi- 
uit:Trezmor veiter, C timor veffer, erit fuper 


Gca.138.. opones beflias terra. Et deminámini pifcibus, 


EXPOSITIO PATRVM GR.ECORVM . 


X?rxozrowor.TÍ £o ailes, 
dd Mos nc ci E23, Tledt 9 3 exejroiar, 
hc diuo auTov bci poe97; Tie vea. 
Marrelas dc Voesyuordbou(o 2/3 7 T dy. 
Des muy cumojas, c 05d eg Cuz wr vA (e 
Sauuate aaf(a ri desdpa JY lure 
olor XOaid ev Qe; vüpugc , 0a], naMdadr, 
dpa], eir. à doc T& 9wi alDep7r Ge 
oorr , ra. touc Wudc eg) &Anesróugus The 
Banheias durd dang) danay, Tab(g mrup 
d'aurva ajaAcy( 0p (O)e 0 evespirme , Qua? , 
Tí mwevosiy 60v. al des m e, Un vom 
Eia 2m ; 

c. HAATTAOZAZ AYTON BPAXY TI 
"AP ArTEAÓTZ.] OrireNorz, Kaj &vric 
99 c& rd ow Een am Qux c, dx PeroAeimera 
Mar, O'ugiiTa] dp aui , x? T) d'uuatsoy , 
di moc wg) aptis, dyaMeld-— wg) 4f «ld 
eixóra xg) 3 Qugiegw , 3 vj] 9vumj) aurai 
dur avegsuciar dates, Tavra eipiit 
«UI Xoigü vic MEer 0 Tao E Gegioie 
Qncí, 2A )9,Tordi GegyV m vrap dieu 

^g dct BAkmoudp Ynaoud, 3f o^ 7ra.. 
Souce 78 Sura , dVEn so] mpi icvparu- 
jpdyor. 

Xrrzozronor. EO», Fenas m 9i 
dA , Gigor «vex 9v ^ Eri Su 7i 
xa(zd iun; dyiuymaw, v v dpiapríag afe mu- 
Aaa&e roy Sava(or eic (5 uioor canada, 

Krr1AA0 T1. E'cvpasogs Ji ipae don 
xzj uS , dY dy ur pater vc xn quaw 
WAdrmera| d) Wade, c a) Suc "Geop qUow, 
zuriowip cs ard . Zusiyp j3 fuat, 
x3) cuui due € qw, Segrioi, Cy Xeigd. 
Xutdyd/ort Qv 29 dud, ui dw? ates 
uv Qvo Jeaueiva, ^ xav aua" OUme jà 
aij dund. sToryla resuelta dp , dY de din 
C mj ievpdrotray , xad voi ^ Jo Enc Joa Oo 
dv de Sóc, A'nupi 59 Ge aii TE A ddp 
ebat seflndin , in ei Xa i 
Vzuxon 79 Xesc& dWotac uda. 

XrrzozTOMOr. AQ, PE 2 
uen seldc amb. E e Lg x; x23 iogjan e 
Jig x? drag) ing Ci i3 durd 
x9j 7l) aj yl li Greve pt d" 
MÀ «gj T. a! Thra doyala, y uo clu) 
uegucíay 18 Xee dzri^auet. coa. UN 
23 alu) aj yleà Taceaw- O' refe Ge dp, 
x9) à qo6 ve » ieu 52 aar e 
S»xofa TW; jt. x7i ajoam 797 fur ThE 

SuMexiC 


IN .P' SA 
Bu doswc, x2] T] qnd v 58 iegró- 12 d 
suü(a , T1aréime ioraiva Upon wg mwoporitor, 
xj £i aácuy ? duiajur 78 iles), Nd 
sub aTeic ó eveoQirmc , 9-0 v)j, T&zemo- 
ales» qai ? Aógor , Gua. muvid Cv oz 
é£vrkeoi xg Aum. Tai(g d vada D e 
doEnc xj 4 mui, aisirm?). Ai Q énesc aee 
Abfn xy muli edes umor, Té ior aes- 
araQutolv, Kaj gaTésnous avTor bor va igga 
SE xee£y aw, AONO, cÉsndem iwriy 
brobros y] ipm T aee? av. 

. QifirzNOYz, Ka] à A'7rbsoA Qe érrb- 
Sw dyóuoct ? duaesrro Tic JUZrc giqa- 
yoy, Ka] &9' Órw mpi icvpareg y o mc 8 
cuvixer, de 6p vol * A »Pepr e cr nui 
d», d studium, Ox Eoi vd fpa d eim, 
dp oluaj 6)) à. Y Bosaiidya., ces Gi 
£V) v ér'fpgoie tou veto Sa, Tiri mcis 
p Boedo, , 


Á. ITIANTA THETAZAZ YHOKATÓ TON 


noaQN ArTOr.] Oroaaror. Ka à 


4l , Qna, iic oss QiApr S eprias m xg) dv- 
sa coe "Serldesdis dxgiCic, 49 lu) dU T 
ub 'eciuy Quay voruv Tw ioosiou 0vQíax, 
dc uà ubyos T]. sepas Clar, dia X, 7 
amas y) vus] ,  daqiGlum xegres, Q i 
Una éreg C Bao me3 7 Eawokuc 9wpelew, 
«3j TÀ 7 déeg.d/ymes va, xg) v2 Git Udum 
zoTosaDvilo dpa Vu y eig xen, Térer 
go) 8v xorluà d'a allÜesimoi ? d'rarorclas 
did o pira, , 2 di fuiriegr amapyiw 6 9Ue 
A5y Qe a/evAnpak , 15 val Sato vas olxeior, 
Q rapa oiutías coessunopéoone,Q 7 Dadj- 
pis ipaa ddp Qe dicm , End vow orav 
7rágnt dpxyic, x9) cesa ias , E xve1im Qu, 
xd) arre orga Go GopaLopdps, s uorog 
éy qu admi m0, ad ag) Cr sil pá^orn* 

x9) mala omia vari. vue míd as dud, 

8 pávor ave j Cala x; Bias drdont, dX dl ga) 
arácuy ? Gepydyloo X) doegror xricm* Ka] 
qiu Am 6 9Vig ra^» eid 
od» *  Tóy d Besos m «rap d yyiton 5- 
2an Gydyos Boirroglp Yneoud, df 9 ara 9n 
ua T8 Sands, doen dy mpi iewpartodyor, 
xgy uxe9v dvurtes* Yldy(g 50 , Qnam, v7rs- 
qubw Vu» Tu; «xbdac üwTÀ. xg) CÓ» vj 
«velc Koejslliou,* O (av dM, qnom, € $n 
gráy(a aor éraux Ta) , dA) Gri CC TOR TIU 


sor ari (Oe lusu! T) adrian. Móm 30 à 


LMVM JVriit. 165 . 
marié , é volatilibus celi ; poft hzc autem, cazz- 
Calcate fupra ferpentesc fcorpiones, c » fuper " x bl 
ohnnem virtuteminimici.  Verüm his omi- Luc.1o:s 
fis , de rebus humilioribus Propheta fermo- 
nem contexit, ifta relinquens acutioribus 1n- 
relligenda. Hac vtique omnia. per gloriam 
& honorem infinuat, Quamobrem etiam 
alius dixit : G/erí4 e bonore coronabis eur 
quod futurum eft przdicens. £z conffituisti 
eum fuper opera manuum tuarum, Als; 
dominari eum fecisli operibus mansum. tua- 
rum. 
OnickNis. Hinc etiam Apoftolus nomí- . 

nauit jpmmarcefcibilem glorie coronam. Et * Da 54 
aliquando honore coronatus quidem noi 
ipnttllexit, iuxta illud: Homo cum 12 bonore.» 
effet, non intclexit. Non dixit autem,Super 
"opera tua, qua exiítimo effe illa qua: non vi- 
dentur. Nos igitur primi fumus in operibus perd ; 
manuum Dei, id ef iis quz non videntur, — i» «prribiu 

8. OMNIA SVBIECISTI SVB PÉDIBVS E1VS.] pe. 
Inuroponzi Hoc ipfum autem , inquit; 
tua ' benignitatis atque virturis euideris de^ 
monfílratio eft , quód abiedain hominum 57 
naturam tantá fapientià repleuetis , vt non dini 
folüm rerreftribus animalibus , verüm etiain 
volatilibus,& natatilibus,& amphibiis domi- 
netur, & quz in fublimi atque profundo 
funt, arte & induftriá venetur, atque illa quz 
acrem penctrant, & quz aquis occultantur, j" 
fubie&a tehcar, In hzc quidem commune 
omnibus hominibus imperium largitus eft; 


Pal. 48, 
1j- 


.Cüm verb. Deus Verbum primitias noftras Humana 


hAtwra ;n 


affumpfiffet, ibique templum effeciffer, & cjr, 
fuam carnem nuncupallet , & cüm ipexpli € 
cabilem illam vnitatein operatus effet , (DB- rapa 
Jfituit ipfum. faper omnem principatum , ac fpiet i, 
poteHatem , e dominationem, e [nper om- * 

n£ norch, quod nominatur nón (olum in boc 

feculo, fed etiam in futuro ; atque omnia 
fubiecit fub pedibus eius, non rantüm oues : 
& boues omnes; verüm etiam omnem vifi 

bilem & ihuifibilem cteaturam. Atque hos 

rum teftis eft diuus Paulus, diferté clamans: - 

Eum autem qui modico qnam Angeli minora- Hebr. à, 9; 
tuit efi videmus Ic fum,propter pafiomem mor- | 
tis eloriác bonore coromátum.Ex y auló füpe- 

riis: Omnia enim faubiecir; inquit; fub pcdibus . 
tisis. Ecin Epiftola ad Corinthios oit: Cu» au- 1.Cor. 15, 


sem dicat, Omnia fubiecta funt el, fine dubio prater eum qui fubiecit ei omnia.Nam fola T 


*t- 


X 3 inéreata 


166 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


tATi-  jncreafa natura,tamquará ab huiufmodi fub- 
can "i icftione libera,exempta cft;Qua? veró ab hae 
Cinfs accipit vt fit, quz cumque illa fuerir, fiue vi- 
e fibilis, fiue inuifibilis , Domino Chrifto; & 
? Di". tàhquam Deo, &tamquam homini fübia- 
tet : tam ingentem» natura hominum:à Deo 
vniuerfitatis honorem accepit. Ideó rurfus 
idem in fine pofuit quod in principio : Dz- 
mine Dominus nofter , quàm admirabile eit 
nomen tuum in vniuerfa terra! 
Quid. per ArHANASsII, Oucs & boues latenter in- 
oues boues : . : 
pecora, vo- Düunt eos, qui ex lfracl crediderunt : pecora 
prd. c . verà campi Gentes indicant; volucres deni- 
gniia- que cali, & pifces imaris , clatos in vita , & 
^" — alt fapientes. . 
Volucres Hssvcurr. Volucres czli vocat illos 
f "m qui alta & fublimia dogmatz perfcrutantes, 
2 [^ Theologie incumbunt: pifces veró maris; 
— cos qui in vitz huius negotiis«tamquam in 
flu&ibus natant. His atem etiam falus re- 
pofita eft, càm non amplius maris ; fed ma- 
rium, per Baptifmum & Pecnitentiam , vias 
inambulent. 
EivspEM. Ceterüm erant etiam ipfi fen- 
fibilia omnia per conditionis legem fubic&a, 
Ow. fuv! jumenta , & boucs, & oues. Ruríus autem 
ni oues intelleduales , homines innocenter vi- 
boves fut Uentes , Chrifto fubie&os reperimus: boues 
dioc ai item przceptorum obferuatores , de quibus 
Dcr.2 5,4 legiflator Moyfes ait: Nez ebturabis os boui 
Cors? friturapti. vnde non boues fimpliciter, fed 


boues vnjuerfos, Píalmographus pofuit. Ab 


omnibus .enim Deus qualemcumque. virtu-, 


P&oa — tem exercentibus inuenitur. Pecora vcró 
n. J^ peccatores vocat , fiquidem prona in terram 
fpc&antia creata funt, Atqui & ipfa fi poeni- 
tentiam egerint, & obediuerint , falua fient; 
cüm Chriftum per;Euangelicam inflitutio- 
»á1,5,?, hem afcenforem admiferint. Homines (enim 
inquit) C iumenta falualis Dominc.. 
Cunvsosrouz, Quemadmodum cüm 
de creatione verba facit,non attingit virtutes 
illas fupernas, fed ad fenfibilia fermonem 
traducit : fic etiam cüm honorem defcribit 
qui iri hominem collatus fuit, bona ifta in- 


corporea nobis cogitanda relinquens , fenfi- 


libus magis immoratur, vt quz rudioribus 
magis'fint perfpicua. Atqui quznam hzc 
erant ? Principatus qui datus ipfi erat füpra 


terram, Quoniam cüm ipfum ante tranf- 


&xnsoc Qa «fie Nasce ic oUm die o4 
94os syl a. H ài es qam ve 
d'i£apfyn , óncià c cin, ejr Gponh, eir ao. 
ext, v) ac ul, Q ac ades mr duci?) 
qu dtanórw Xeied Toruí/ur eg i 8 
SU urT alSesrun qoi; idiuG "^ 
nulul, 54 ordo iro TO «vecoipuoy dxesTi- 
AdUnoy siSente. Kueje à 10e (D TJ, aic 
Guugecly T) rud cu C» 7racw 78 53, 

. AeauaziOr, IefGar ug) fo; TécoE 
l'cegi?. ong dorsa asm rera wrimn d er 
de rdi iUm Dn/of, merena Jing Zepsé ix 
impe ou, ag! sir Bion, xem siad Qer- 
"m. c 

Hzxrxior, Heregz. 42 seor? T5Q agi 
Tl 3o) fap Woo? nous ta, rdc ipsU- 
ídvrag Tu Vd gd) usps doy aa 
Viva; dt TÀc .SuAdosn6, TEC C) moi aeg 
uan 3B fs mas magpliians , XaÜd7rep cp 
x/uec. Zemeía jig) TETOIC Naozemraj, 
6er ero pstüdd m Tg ecu; xim SuAaoxit, dA 
A2 Su^gosar, 3/2 Baxli une xg) utra. 
volaz d éCormec. 

Tor Arror. H'»,dy 59 iwl x) T3 al. 
rra dfg 3 d drpuepr as ri pa vo 
Mg? , rim, xg) [bic , C ees eain. YledCages 
d zrdAuy vorzal , nz )ya Tu Xeisd 
TE, C9 drgxia wuMTSLOpN qu, a) S eozrcts 
eUekanoplpr Bias vic v) GA dv ipydaae, 
«xpi oy Mui; 6 vouoS me tft OU.qnu- 
utoodc dy dacd wg , £9 iy dde cas, 
Wd ag, qpdcur Ó YaAwedi CE. 
Tlázw 59 à $1; alg dperlu) s7j 2l qv 
cuv igyatopdpere sDeioxeray, Karin d$ xa- 
A6 TEC dpapraAéG, iztióh xdv vdt Ds 
eie ei uad vsLdame xixwmyea, A70 wg) 
TAL x M aPCEY &H) NUT CU *TA., 
Grw vtl Xeusd drpfia'rn 4fg nis daro 
xig out eae aed (enraj. ailes , yap 
Quai, xg) *afrm coge xveps. 

Xmzozrowor, KY Carp qi Ónump- 
ias dota ,8 T] dv du utan 
&xfereu , dXX EX mà aidhne xam my 
A65ov* Srt wg) EA Tips viis Cie viv ai- 
S'esemy ynoydyino dUdwoxcn , o 1p dsc- 
ug(n. drya.Sd Vus Gyyociy xgcraDumrait y vi 
aldmmi, Géfgre/6n mor, dap cuqi- 
swed 623 Gi; muyvTienic . Tiva d guU- 
(à hi, à dpyh "^ àur! doO6icu E3bi«. 


O1 mpn2t a wmv we) is cao. 


citt, 


IN 
etox, dd 423 duugpriar ceto 7 mui. 
H'Aairrucuc 58 aurov, Qna , Éezxv m map 
45/)t0tc, TuTÉGO) Suvdqu namdivgout d APb- 
mia , 8 p Cre Sarito qaTtÓ ixacuc, 
iyu jams Q ^ d'upáz, Aid moi TETo Cbron, 
qut Cueiro i92) , d'envüc Y diga ov & Su 
QiaiÜesras , n Vavulwra ducis Mfg 7 
oixeias «o Sa Gam día 6cvpasal t T5 m- 
L5 wg) lj düEn , wg) T dpyic d mutig, 
El Ji guxejv m UQé2s , ua) TEto 7 aur]. »- 
d'tuprías . e? jp 2 * "pgs xz) n- 
gir Gnesird, Ap diclo axoqxolu) àMioor 
m qiic eleuciac Uzrwript(o. XeaTEi uU 92 xg) 
yug, d2Ad 1íppuic mo xa, A! Q6Cs xg) gb. 
ps , xg) pdiouga (a 9neod teg , vat No- 
pumoxwra, Oy. qfi miesuey dyttia d TAM 
dagyrías, Aoc dV x Evo üwTO TG T8 D 
xid'eupiac, là à evQías durd. Sou, vj 
7) Qesmutot walauey , wg) vluó dxaiesv qo- 
Al duxórfur ( ized asarrs. uiv. dUxo- 
Das yam , cerea idm ) dvigu£é ma. 9) 
dvexoMas «5i 2efzd 18 (iu. APA i LÀ 
«ejt aetíar quid qróru xte16 X) ideo 
quy dQike &üriy tyco * Tu dY «vejt Pv- 
ela s rra ij) Peri. Pange 
x3j vau ro Wi vVerocipyuda] alo mM 
djs, Aud TETO wg) TO Cd juG. Vg) Eee 
Kanrocov xaucusÜac al; o Mugj an C50 y - 
tApor xaxd» , xg) à Bs das des (e 
9fue. rud 7rd éborhejos Ó aoapte uie 
Bí E , ad) 9 alune go) 9 iro23 ToUE 
TÀciou Ty arSeymur $aUuc), df2 33- 
To wg] xyoAday gà 7rórot Wy divigucer , 
d'arsp zo wur 2aAyay To dieyeyenpdpor 
v dfrvoag woMrraj, OU di T2. óeppopa 
. Wu ó mestimc dusEn^Sw , olor pura, 
avipuaz, Xy d'hd ep, Un Pa utesu, vo ra 
ivi£a o, x0) vit QAouaÜtos vov eA Té rUV 
d Qnua AOyor. 


PSALMVM VIIL 


167 


greffionem honoraff-t , poft peccatum etiam. c4zt- 

ipfum non omnino honore priuauit. Mignifli 3^ ^^- 

enim inquit , ipfum paulo minis ab angelis, Xam pt 

id eft , peccantem morti addixifti; non ta- mm 

meh quoniam morte eum imulétafti, ob id & ^fe&i fit 

dono tuo priualti, Quapropter cüm illud TT 

dixiffet , tum etiam hoc pofuit , ineffabilem 

in eo quoque beniguitatem Dei oftendens, 

quód ipfum propter tranfgreffionem fuarn 

minorztum, glorià & honore coronari per- 

mifit, & principatu non exuit. Quód veró Quemol, 

parumper cum bumiliarit , & hoc ipfum ip- A227» 

fius eft prouidentiz. Nam ante inobedien- /«ei/a be- 
mins 

tiam quidem etiam beftiis dominabatut; pott tefias- 

inobedientiam veró nonnihi fuccifa illi eft 

poteftas. fiquidem etiamnum iis dominatur; 

verüm artibus quibufdam, & cum timore ac 

tremore, przfertim ferocioribus, vt ex huiufz 

modi folicitudine , peccati veteris admonea- 

tur. Alioquin etiam hoc ipfum diuinz pro- 


.uidentig eft, Nam eius fapientiam dcuens, 


& faflum deprimens , & intempefliuum o- 
tium ampütans (quoniam omnia primüm 
Jeui negotio nactus, ceruicem erexerar;) diffi- 
cultatem quamdam vfibus huius vitas com- 7/77 "^ 
mifcuit, Attamten illa quz: ad vitam necef- riam 

! n . rtdide- 
faria erant , fermé abfque labore ac fudori- ,;,. 
bus ; ea veró quz ad delicias fpectant, ipfi 
cum labore ac füdore permifit : co vtique 
confilio, vé multam illam nobis licentiam 
fuccideret.. Quam ob caufam etiam corpus 
noftrum ita morbis reddidit obnoxium , & 
mille malis perturbatum,& omnis vita fudo- 
ris plena eft.Q uoniam veró vita hac przfens 
difciplinz officina exiftit , & remiffio atque 
otium plurimos homines perdit ; idcirco et- 
iam occupationem ac laborem nobis ad- 
mifcuit, vt quibufdam quafi frenis animi 
noftri temeritas caftigerur. Ceterüm Pro- 


Chr Deu 


phera non omnes res vifibiles enumerauit, vt flirpes, femina, & arbores ; quoniam 
ex parte totum infinuauit , & difciplinz ftudiofis de hifce ratiocinari permitit. 


ANNO- 


168 





AwRO- 
TATIO- 
NES COR 
DERII. 
Titius —- Z4 oT4A hunc P(almum; pro torculari- 
torcu- SO NEZ bou , inícribi; Grace vale 9À ^na; 
uer NM Hebraice Dnjj , bagguthbith : uod 
Laid - plerique volunt effe genus inftru- 
. menti ; [ed Bellarminus magis probat , vt Se- 
p legerinc, niny3 bagartotb, quod figni- 
cat , tercularia , & hanc cí[e veram lectionem 
non dubirat. Hic autem titulus habetur in tti- 
bus Píalmis, qui ad amorem Dci przcipu& 
pertinent: fcilicet, in hoc, & in 1xxx. atque in 
Lxxxt11. Graeci Patres in Catena citati per tor- 
£ularia , intelligunt Ecclefias ; alij veró Chrifti 
ffiones , de quibus fecundüm myfticum fen- 
um mentio fit, dum dicitur , eJMsnnifls eum 
1.56. panlo minus ab eefngelis, & apud laiam, T'or- 
cular caleani folus, Bellarminus exiftimat eos 
Pfatmos pro tercularibus infcribi , qui funr 
aptiflimi ad —— vinum amoris diui- 
ni. Verüm (vtbené notat Ianfenius) de hac, & 
fimilibus di&ionibus nihil certi adfertur , quo 
fenfus litteralis adítruatur, Myftica enim funt 
illa torcularia, quorum in rypum & honorem, 
cüm hunc, tum alios duos Píalmos Propheta 
Rcgius coníecrauit: /m finem pro torcularibus. 
.Towjlá — Pro templis videlicet in Chrifli lege omnium 
Chriflit- ^ poftrema , & ( poft naturalem & fcriptam. ex- 
€ —- a&as) víque in finem mundi penam ,ex- 
in Pigs, lruendis, à Chrifti fidelibus hic Pfalmus (vti 
& alij fimili citulo prznozati ) fymbolicé com- 
p decantatur. Siquidem mon amplius (vt 
Chrf]m — Theodoretus ait) fecundum: antiquam legens, 
ef viti, — (uper vnum altare bominum frullus Sacerdotes 
feat vindemant ; fed infimta altaria per omnem ter- 
vindemige, 4^ introduxit .. Habemus igitur. torcularia, 
€ lua — felicet templa. & altaria. Sed quznam expri- 
emma. — mendz ad vinum vuz ? Refpoadcet idem : Do- 
pam minus vitis vocatur : Ego [um vits. Qui hanc 
CPU vindemuant vitem , funt. fidele, my[hcum vi- 
num preparantes, At vcro S. Auguftinus , etfi 
simae "lignificationem torcularium. cum Theo- 
' doreto conucniat, de vino tamen in iis expreffo 
diíTcntit, dicens : T'orcmlaria poffumus accipere 
Pradicaio Ecclefias: Verbum dinsuum potej] vua sntelligi. 
verbi Dii Diébus efl emm Dominus botrus vue , quem li- 
j^ fame gno fujpenfum de terra promiffionis,qui premi[-- 


Jp erant à populo 1frael, tamquam crucifixum 
artnlerunt,.. la S. Auguftinus ad hunc Pfal- 
mum, vbi mula dicit de vino verbi Dci, quod 
in aures vclut in dolia includitur. Ec quidem in 
templis Chriftianorum fit vtrumque, & ver- 
bum Dci przdicatur, & corpus fanguisque Dei 
hominis immolatur, offertur, fumiturque à fi- 
delibus. In vtroque poriffimüm cernttur pro- 
feílio Chriftiana, vt & Chrifti verbum audia- 
mus, & Chrifti corpus in Sacramento adorc- 
mus atque fumamus. 

i. Domine Dominus no[ler.] S. Hieronymus 
legit , "Domine "Dominaior nojler.. Geminatio 
autem vocis Domini , eft fignum affectus : nec 
incongruam ifliufmodi repetidonis rationem 
aflignat S. Chryfoft. in Carena citatus: quia fci. 
licec, cüm infidelium fit rantüm vnà , nempe 
cczationis ; fidelium (it duplici ratione Domi- 
nus, ob ciufdem infuper cognitioncm. Verum- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ANNOTATIONES CORDERII. 


enimucrb fi theologicé titulos. examinemus, 
quibus Deo in omnes plané crearuras abfulu- 
tiffimum competat dominium, & confequenter 
Dominis appclletur ; teperiemus omnino e(lc 
inuldplices, & prorfus fingulares. Primüm, 
quia omnia oflentialiter ipfius funt, tamquam 


Dii in tm. 
Des vti ex- 
fente 


ipfius opera & figmenta, quz ipfe fuá fapientià 4orinum 


ex 
vit, & ad fuam gloriam aliquo modo reprzíen- 
tandam & infinuandam, extare voluit, Deinde 
quia de omnibus pro arbitrio poceft difponere, 
cüm omnia ab ipftus nutu , & libera volunrare, 
omnibus momentis dependeant; nec vllum ha- 
beit eífe,nifi quod ipfe pro fua liberalitate in il- 
la infundit.-]taque longe plus iuris & poteftatis 
habet in totum vniucrium , in omnes Angelos 
& homines , quàm quilibet dominus in Juum 
iumentum, figulus in fuam ollam,homo in fuas 
actiones liberas: quia nec dominus fuum iu- 
mentum à fe habet, nec figulus lutum , artem, 
ignem, induftriam, qua illi ad ollam conficien- 
am funt neceffaria;nec homo facultates,quibus 
fuas actiones perficit. Deus autem omnia à fe- 
ipfo habet, qua ad rem ipfam perficiendam & 
is ned pertinent: cum omnia nihil fint 
aliud, quàm libere ipfius operationis exter- 
nz terminus intrinfecus.. quo fit, vt ipfius do- 
minium fit infinitz perfectionis , nec vlli crca- 
turz communicabile ; nec vlla res creza extra 
ipfius dominium conftirui, autfut. turis efhci 
poffit; cüm effentialiter à Dco, tanquam primo 
principio, & vltimo finc, pendezt. 

Ex quibus omnibus facilé patet, quam ex- 
celfum , & late patens, & admirabile Dei do- 
minium fir, vt non immerito à Dauidc bis. Lo- 
minit, eüdem voce geminatá pronuntietur. Qui 
prz flupore illius deinde per modum adimi- 
rantis exclamat: , 

Ininz. Quam ddmirabile efl nomen tnmm.] 
Hoc alius apud S. Chryfoft.leyit,z/ pisa 73 érmud 
evjquam magnum, (vcl, vt S.Hicron. vertit guam 

rande )eft homen tuum! Chaldaus, qwam ex- 
celfum C laudabile! quz omnia eódem rccidür. 
Vert nomen admirabile ( inquic S.Dionyf. libro 


. 4c Diuinis nominibus c.1.5.6.) à vmi 4r ér27 


pua, TÀ droit 1À urT)s ícferdpupiror QrijaTG- 6n 
gia (osa, et io Tr aiii re T0 , 617 0r fib uiam. 
Qnod «it [uper omne nomen, quod care nomine, 
quod eft collocatum [uper omne nomen quod no- 
minatur, [ine in boc Pont fine in futuro. 

Hoc Hebrzi Thceolcgi fignificare cupientes, 
nomen Dei tettagrammaton aiuüt efle ajpmr, 
d vixgonrimw, tneffabile, inenuntiabile, quód dici & 
nominari non poffit. Ab illis,vt opinor,capicn- 
tes /Egyptij, przcipuum Deum fuum nuncupa- 
uere e^fmun , quem Graci Latimique dicunt 
Ammonem: quod nomen ait Manethos fignihi- 
care occultum , fine. eceslrationemo.. Iuitinus 
p esum Martyr in Adhortatione ad Gentes, àit 

cmonem Philofophum eà causà Deum no- 
minaffe aayxpugos, prorfus eccultum; ac proinde 
in Apolog. z. pro Chriftianis , ait Dco nomen 
imponi non polle ; quód fi quis id contendat, 


u 
Íümmz dementix P Nazianzenus füniliter 
Orat. 54. 


itauit, & omnipotentia cx nihilo formz- fsmmu. 


Nonit 
Doa verà 
admirati 


Epbeft, 


i 


Dei nimm 





l 


amines 
Ità5 ab(ilg. 
atieqcene 
Jmp:no ef, 
- Panis 
, que à 
ui ? 
iilo ftr. ja 
 Feptzien. 
Aron 
dif 
"io 
vilam [u. 
litate inj. 
: poteíbns 
' 
15 in luum 
moin fua 
fuum iy- 
n , arm, 
xotficien- 
*5, quibus 
na 4 ic- 
Trdn& 
iul fim 
s extet. 
[ius do- 
i ctez- 
u exta 
cs effici 
n pnito 


uam ez- 
Dei d 
bis Le 
nir. Qu 
1 «Cin 


Tr 

: Er ani 
its 
(AN (1 
rcli 

y/. lb ie 
Tip 
( tu 
gan. 
WM 
rad t De 
ES 


meto, 
Lj 


* t f 
pam. 


üia 
ipn 
icupae 
hcnt 
quil 
itinds 
s, Ji 


IN PSAL 
Orat. 34. quz cft fecunda de Theologia, re- 


Dew 5. fert fententiam Platonis in Tinaxo dicentis, d;f- 
bilis c in- fiie effe Deum intclletta peraipere , eloqmi vero 


comprehen. !!Ppoffibile. — Ipfe vero Nazianzenus fuam nobis 
fiia. —— fententiam exponit, dicens, Deus nullis verbis 
(o0 explicari polfe, mente autem comprebendi mul— 
tà minus. Vnde factum, vt omnes fan&ti Patres 
cum S. Damáaíceno lib. 1. dc Fide Càp.23. com- 
muni animorum coníenfione Deum vocent 
d xaTa wor, qui comprehends nequi. Hac ramen 
minimé im cdiunt,quo minis Chriftianz men- 
tes, pié & dilipenterin Gin&i Numinis confide 
ratione,cum admiratione verfentur. Nam tam- 
Ex eveata- etíi beatiffima illa natura intelligentiam omnem 
7* €I?*-. nGfttim mapnitudine exuperet , neque ab vllo 
fetum eins h : uberi in vniuerf: 
maia, COmprehendi qucar; plurima tamen in vniuería 
terra fui effe veftigia voluit , & argumenta infi- 
niz maieftatis, quibus ad eum cognofcendum, 
& admirandum àc venerandum educeremur; 
vt iure merito exclamet Vates: Quam admira 
bile efl momen tuum in vnuería terra! &ad 

maiorem ftuporem addit: 

Quoniam elenata eji we rarius rua fuper 
€«los.]. Alius apud S.Chryfoft. lcgit, $: émEar 
kreniy cw, qui pofnifli landem tiam, vel, vt fan- 
cus Hieronymus vertit , qui pofusfhs eleriam, 
tuam (uper celos, Sic etiam Habacuc gloriam 
& magnificentiam czlo tribuit, terrz vero lau- 

Habac.5,; dem. Uperiir, inquit, celos gloria eius, ci lam- 
alie eius plena eit terra, Hanc porró magnifi- 
centiam in czlo eleuatam , decorem illum cor- 

Mapif- porum czleftium, ac fplendorem intelligit,quo 

j^ Di tamquam. pulcherrimo magnificentifimoque 

d 2r veftimento celum ornatur. Aut admirabile cffe 

[itur . "un" " "^ 
ait nomen ac laudem Dci in vniuería terra,ex eo 
quód eleuata fit eius gloria fuper czlos; dum ex 
«o quód czli vniuerfam terram ambiant, nulla 
ars terrz eft, vbi hzc fublimis Dei gloria non 

Pül.1$. fit conipicua, quod iplum alibi dixit: /n omnem 
Perrem cximit fonus eorum, Vc cnim fit vera 
magnificentia, D.T homas 2. 1.queft.1 3 2.art. 2. 


Quid, at opera debere efle magna, quantitate, pretio- 
T mio fitaté, aignatate ; qua: videlicet omatu fuo & 
"ag magnitudine fint. przítantia , fplendoremque 


abeant magnum , vnde laus hominumque fa- 
ma & admuratio nafcitur. Operis magnifici vis 
& virtus , inquit Ariftoteles libr. 4. Ethicorum 
Cap.4. elt và uia 2 zghiy , vt magmtudine pre- 
flet, €» pulchritudine excellat. , quam pulchri- 
mudinem omnes admiratione obftupcfacti in 
Wicantur. Quod enim magnificum, idem & ad- 
mirabile cft. Salomonis templum ad omnem 
magnificentiam extructum fuit: itaque non mi- 
rum, fi in E uangclio Seruatoris dilcipuli mirabi^ 
€ opus nin:ium quantum fufpicetent , magi- 
Marc.15,1 flroque dicerent: vM agifler ajbsce quales l'api- 
de , C quales flruéinra ! Opus er. nifi- 
centia proptium debet effe iliuftre quiddam,& 
quodammodó regium , amplum & gloriofum, 
fuo fplendore confpicuum. Vnde quz vox fi- 
gnificat apud Hebrzos magnificentiam , expo- 
nitur aliquando fplendor, gloria, decor, res lau 
dc & pracconio longé clatiflimo efferenda. Mta 
Propheta Regius Deum reuerens. cim. eleaas 
"tam fupra caelos illius magnificentiam praedicat; 


. ' ^u magnificentia, Chaldzus vertit, fpyendorem; 

anctus Hieronymus, gleriam; alij, magnificam, 

Pül.28, 4. [audeys C7 predicarioncm., . Sic in alio Píalmo, 
Touvs I, 


M V M VIII. 6g 


Fox Domini in magnificentia ; in Hcbrio cft 

vox Domini in. dccove , vt intellisamus migni- r4c10.. 
ficum au. cum infieni quodam fplendore & y; iE. 
amplitudine coniungi. Ceterüm €leganter quo- prag, - 
que Commentator Grzcus, & Didymus in Ca. 1srarnario 
tena locum honc Pfalmi de Opere incatnationis Crifis, «ft 
exponunt, in quo, vt ait S, Auguftinus in Erichi- *P«« vera 
ridio cap. 36. Des gratia nobis erandier c e— Herd 
sidenter commendaisr , Magnum fané & ma- 
phon opus,quod tran(fcendit cxleftium or- 
^ium molém , celo maius, inexplicabilis digi- 
tatis , quod exuperat omnium mentium cogita-- 
tionem , etiam carum, quz it fublimi paradito 
luce purá fruentes, totz oculi funr, rotzz mentes, 
ncque tamen ad hanc magnitudinem compre- 
hendendam faris animi atque lucis habent : 
quam ob caufam Dei magnificentiam eleuatam 
eflc fuper czlos dici putat Euthymius. In opere 
enim illo Dei corporad , omnia certé magna 
funt & fplendida, vr negari non poffit, quin 
meritó Emanuelis magni à Propheta Regio ma-. 
gnificentia hoc loco celebretur. 

j. Ex ore infantium, &c. ]. Hic ver(us de 
pueris intelligitur , qui obuiàm facti Chrifto, 
eum laudibus , & ramis palmárura exccperunt., 
Quare Dominus in templam ingrediens , dum Marth.iz; 
pueri pzana canerent, hunc verfum citauit, vt 16 
pueros acclamantes fibi, contra Pharifzorum & 
Sacerdotum rabiem defenderet. Vbi illud in g, 5, 

rimis notandum cum Chryfoftomo ad hunc wfaszum 
niam » à Regio Vate , adeoque Chrifto ipfo, ei aid 
laudem hanc vocari perfectam , cüm fané per- sorte. 
fc&ior videri potuiflet, fi ex ore virorum pro- 
diiffet; quandoquidem à prudenti & probato 
viro dc , magis laudabile cenferur, Verünt 
infantes hoc loco, vc nomen prz fe fere, illi func 
qui loqui neíciunt : ex his autem aptam fibi 
laudem aptat Chriftus , qui eos maxime amar, 
ui tacere nouerunt. Hi po infantes referunt 
C hniftianos, à quibus Chriftus potiorem,quàm 
ab Hebrzis , laudem affequitur. Vtramque his 
verbis tradit fanus Chryfoftomus: ZN'en e£ 
ergo boc folum admiralile, quod vocem, eamáue 
claram C expre[fam, emifermt, [ed eriam, quad 
plenam bomis innumeralslibus. | Que cnim Adpo- 
flclà nondum nonerant , ea pueri laudibus bym- 
nisque celebrabant, Ex boc etiam aliquid aliad 
füemficat, , nempe eportere eos qui ad dogmata 
aceedunt , animo pueros effici. S1 quis enim non. 
fiufeeperst regnm celorum vt pnellus , inquit, 
mon poteit sp[um ingredi. Vbi expendendum il-- 
lud; Que Apoflols nondum nowerant,. Quate 
dicit optime Dauid : Ex ere infantium c? la- Qum. 
cfentinm perfecifhi landem, Quia perfcétior hzc ve ; 
laus, quz ex infantium ore manauit , quàm ea e 
uatn Apoftoli publicé detulerant, Er. Apo- filentium 
floli vt vult Chryfoftomus; à puefis Chriftum Jaw. 
laudare didicerunt. Quam veró landem Chrifto 
trinmphand dederint , & qtem hymnum pueti 
tunc cecinerint, expreflit Mattheus: Jfofamna Matti,» 
Filio "Daiid :: beneditba, qui. venit in nomine 
Domim : bofanna in altiffimis.. Vide an pari- 
bus hifce encomiis Chriftum Apoftoli profecüti 
fint vmquam : & innocentis fi cnuj vim agno- 
fce, quód rudes pucllos adhuc lactentes , ac lo- 
quelz ignaros, ad tantarh fapientiz altitudinem 
extulit. Alius apud Chryfoftomum in Catena 
citatum vertit , ex ere snfantium. Qr lallentiuma 


fs- 


» ANNO- 


170 . EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


: : á ' . Eccli.43. 
Axxo- fendafli frtitudinem ; robuftam & fortem lau- — nemqQue mirarus Sapiens fic exclamat: Species ce 4j 


TATIO- 


NES COR - 


DERI). 


Diabolus 
inimi cue 
(C viter. 


Per fides forumque animos inficiunt. 


uu. e omirtendz omnino, quia defendunt; neque — clarà hunc locum cxplicat de Przparationc Eu- 


lofopbos 


[éc»iares | Ctgo inimicum & defenforem , id c(t (cientia- 
érfiuxit,, rum Ízcularjum ap 


C4li em- cxlorum conte 


iy ; ! loria 
dationem eam vocans, quz veni ài puciis, ad- — Ji, glorsa flellarum mundum illuminans. G I 
huc loquelz ignaris: ta licet cisies virtutes — ftellarum, eft claritas, execllentiaque. pn 
Bun id flentium tamen iaximum lau- — qua perftringit intuentium oculos,& ur anie 
dibus eius robur addit, Chriftus ergo Dominus imum humaniffimá uadam voluptate : T: cnim 
ad laudem fuam pueros loquelx ignaros, fed in- — Ji£a», gloriam, pro plendore mirabili & "i 
nocenrià infignes cuocauit , vr dejirmerer smimi- — facrz. Litterz ape vfurpant. Hac igitur g 
enm , & vltorem, id cft, diabolum; qui dicitur tia ftellarum , & infignis decor, eft, erae " 
inymicus C5 vltor: inimicus Lan iuftos nw , fiue, vt eft in Grzco , x».Q-, pulchritudo 
& pios viros odio profequitur; vltorverb, quid c€«b. | . ! . . 
igpios & Ccelesacus fetis profequitur,& — Myftice ftellas hoc loco interpsetatur bag — $ 
in fuam adíci(cit focietarem. Neque quifquam — dorus R eligiofos,vitá moribus & dignitate col- 5, 9,r, 
facilé dixerit, quonam horum magis noceat, an lucentes : Gregorius Magnus in Ezech. Homi- gc. 
dum bonos odio infequitur, an dum malosfo- lia r3: Sav&os; D. Thomas, Dottore , qui cla- 
uct, Vt ergo Chriftus Dominus oftendat fe à  riffimá & pulcherrimá fuá varictare & luminis 
dzmonis ingenio long? abeffe, in focietatem — gloriá Ecclefiain tamquam czlum diftinguunt, 
fuam pueros innocentes admittit, & ad laudes — & rutilantibus getnmis otnant : & hanc tantam 
fuas prouocat nullà labe vitij coinquinatos, Hu-  claritatern non tantüm in fe conünent, vitz fan- 
ius fententiz eft Antiochus Homil.105.guz eft &imoniá, intimisQque virtutibus, ícd lare in in- 
dc Pfalmodia, cuius ifta (unt verba : His rei. feriores diffundunt, Plura de hoc argumento 
gratià Chriflus landem ex orc fidelium, fed ma-.— vidc infrà ad Pfal. :8.v. 1. annotata. Ceterüm in 
litiá parunlorum prodenntem perfecit , aut cer-. ipfius deinde hominis iw contemplatoris ad. 
sb per operationem , atque efficacem vim pfal- — mirationem raptus, fubdit: 
modia snimicum C vitorem pror[us. defiruer, y. Qnid eil bomo , quód. memor e ein? ) 
[uà aduer fus nos tyrannide fuperbius inflefcen- — Chryfoft. aliam le&ionem refert , vi xer' ài4j«, 
tem: inimicum dixerim virtutum,vltorem vero, £n urigoydoesg &ura ; quid efl perimens ad virum, 
ftn decufforem malitia, diabolum. Sanctus Au- quód recorderis ein? Hunc verfum paucis mu- 
guftinus hoc loco legit , vt defIruas inimicum ef — taris legimus in alio Píalmo: Quid eff bomo,quia PÉ 145p 
defin(órem,& hoc de (zcularibus litteris dictum innotmifls ei, aut. filins bominis , quia veputas 
accipit , qua fimul defendunt, & offendunt: fi- — ewm ? Id cft, quid cogitas de eo , tamquam de 
quidem multum iuuant ad diuinarum rerum  retüibi cara? Meminiffe enim alicuius,idem eft, 
nidionem,& defendunt cüm auxilium ferunr; ue illum zítimare , ficut econtrà non memi- 
offendunt verà , quia cüm multa iis obícena — ni €, cft idem quod negligere. Sic etiam Iob 
fubinde irfperfa fint, legentes non raró lzdunt, dixit : Quid e[l homo, quia magm ficas eum? aut Iob 7, t7 
Quamobrem ne- | qwid apponi erga eum cor tnm! Euícbius pra-- 


ne cautela frequentandz,quia offendunt. Hünc | angelica lib.11. cap.6. his verbis : Tàj teet) — ^ 
mmonpiror, icis 7t x, vdiquis aga mwmagutror yov 7e 
1 d f Werten Deus deílrruit ex — uiyar 3j Bapus &avifie uror TÀ equa , 23g OR X, 
ore infantium & la&entium , id eft , per przdi. gama; cunidwr 6 wap ECesius MyQ-, diSvcbe 
cationem Apoftolorum , P» in his cd iine XGAma Geyrpijuam, Ere &swopidoué , mp duni Tir 
Ícientiis omnino erant rudes & infantes; & ta- — J3sxdlguora. xérTau 2005 ebs mu eepir)* Tif d- 
men multà plura Philofophis & Rhetoribus — spes(9-, 27 upemlexy iust ; 8 doc dySpere, 12 49e 
perfecerunt. vis Üvrór ; di S T). E'Ceoiiy 683 Rd apum 76 di- 
4« Quoniam videbo celos, &c. ] Redit ad Spo xAdciot,TÍ Etat; dea utr urH 129) explsrpn, | 


templatio : À mplationem homini propriam, 4i &u $m à Gisiiquuer, 6i e ej n gojaricxs uni, xga- 
beni E rsen Tm corum Dci cognitionem & ad- me irr Q- ieporG- ; 7? 3, 9 dic disporre , 6n ài- 
propria. m vil 


Stella. funt 
gloria cali. 


iatit. Sic animaduertit fan&us — exíaly duràr 3 joe A Pap xi) eoa mit duiwpávrac , ds 
Gregorius Nylfenus in Vita Thaumaturgi Gre- — $2) 4 áwrir 3, Ad, X) E'rds. 06 [i upmuxi d) $8 
| ALTER piii apud Chaldzos inPhi- — A'24u, vi 5$ aen die T E yos suersupdre. Corpus at 
ofophia effet inftirutus, & czli apud fe pulchri- — sem carnibus flspatum, offibus ac nernis infixum, 
tudinem, ordinemque fiderum confideraret,eo- — magnadwe C graui mole prefum , multa cum» 
rumdem cognitione vfum dc veCtpe , vt fea- — oblsmione atque ignorantia comuntlum, Hebrao- 
lá c adminiculo , ad fuperi boni contemplatio- — rum loquendi ratio aptiffima appellatione Enos 
nem; & per ea quz videntur, ad fublimia atque — appellauit, qmod oblixio[um fignificat. Itaque eff. Ene guit 
diuina, quz tantüm intelligenti percipiuntur, apud quemdam Propbetam , Quid efl bomo, quód. Pal t5. 
ié& religiosé erueniffe . Nihil enim prodeft, | memor es eius? aut filins bominis, quoniam vifitas 
ominem ita efle fidum , vt re&o corpore (pe- — eus? Pre quo Hebraicus textus sn priore bomi- Deme. 
&et in calum ; nifi ere&tà mente Deum cernat, — si appellatione babet , Quid eil £nos ? ac fi aper- tir ebli- 
' & cogitatio cius in fpe vitz perperuz totaveríe- — rig; diceret: Quid eft ifle oblimiofus, quód ttt uif. — 
tur. Ad hoc nos incirans Minutius Felix, Ce- — Dese memor & eue, quamuis ille obliuiofms. fii? 
lum , inquit, spfwm vide, quàm lare tenditur, — Illud vero, e^fut filins bonsnis , quoniam vifit 
quam rapide volwitur , vel quod in notlem ajlrit— eum? in Hebrao fic habet : "Mut filius efdam». 
diflinguntir , vel quod sn diem fole lufvawr: — Ita vt idem fit ddam c Enos; fed pars corporea 
jam jcia , quam fit sn eo (umm moderatoris per e»fdam , pars vero rationalis per Enos indis 
mira Cr diua libratio. catur. Quibus verbis Eufebij, allufio quzdam 
Inibsx. Lunam C7 flellar qua in fundafi.] iucunda verborum in Hebrzo indicatur , obli- 
Quorum fiderum eximium decus pulchritudi- — wiofi, & memoris, quafi nimirum vir diuinus id 


maxi- 


Qnow m ow ow 


SUON PSALMVYM.-VIIL 


, mxime obftupefcezet, quód illius Deus memi 
niller, qui ellct obliuiofus; & de illo ornando 
cogitaret ;. qui deponeret beneficiorum. memo- 
rian , & crudeli poüüs cdio dignus viderctur. 
Huc enim natura lumine coguittum eftin ccque. 

Ingrato & ge^es omnes copfentiunr , homine ingrato, at- 
bwfcs- que immemori alienz bencficentiz , nihil elfe 
-— -: odiolius, nihil dezeftabilius. Vnde leges mana- 
fn. runt virorum faprentum in ingratos, & exem- 
pla puniendi criminis conftituta , quz in fcri- 
ptorum monumentis circumferuntur. Cumque 
Ícelecis & perfidia effe putetur , fi quis fe neget 
accepitle beneficinm, fi quis diulimulet , fi non 
reddat;ivagni tamen Philofophi definiunt, illum 
ingraiffimum , & communi odio dignillimum, 
» Jit oblitus, Vnde meritó mirazur Propheta, 
cum beneficiis afficere hominem qui benchi- 
ciorum fimul & bencfactoris fui obliuifcitur, 
6. Minnijis eum posnio minus ab Angelis.) 
Thcodoüon & V.Editto, fegyv 2 eg 3w, panlo 
munus a Deo. ita ctiam vertunc S. Hieronyi us 
&: Pagnínus , quia forté in Hebrzo Ovibs elo- 
bim habetur, quod Dcum fignificat, Vcerüm, 
cüm codem nomine etiam Angeli nuncupentur; 
hoc loco meliüs Septuaginta id de Angelis inrer- 
VeeElo- pretati funt , có quód videretur abíurdum di- 
bim eriam cere, hominem parum inferiorem Dco conftitu- 
4nf— tum effc, à quo infinitis diftat partibus. Hinc 
faeifento- eiim S.Daulus ad Hcbraos fecundüm Sepuia- 
Heb.a,7. e hunc locum citat, Pas/o minas ab zIngelis, 
Conftat enim £lobim ,. aliquot aliis locis etiam 
Pí3l.9 6,5. Angelos fignifieare, vt in illo : e4dorate euro 
emnes Jdnecli eis. Hunc locum de Chrifto 
. Hebr, 5,7. Paulus explicat ad Hebrzos, vii & Gracus 
Cómmentarius, Plerique alij interpretes hoc ad 
humilirarem hominis indicandam referunt; fed, 
vt benc obferuat Agcllius, commode etiam dici 
poffunt ad anplificationem dignicatis humana: 
, q. d. Propemodüm illum Angelis cozqualli, 
Hash qui- pauló illum inferiorem Angelis fecifti. Pauló 
s»ds a? — Uinüs autem ab Angelis iniminutum dicit, non 
4Argda — folüm propter dominatum ac poreftarem illi fu- 
Pi» — peromnes inferiores creaturas traditàám, verüm 
*' etiam propter anima rationisque naturam , pcr 


M" quam cum illis coniun&us eft. 
Iriptw. Gloria C bonore coronafli emp. ] 
Chryfoftomus in Catena, Alius, inzuit, legit, 
Jiza X, dub sides duriv, | glersa C7 dignsate 
Anime — circumdakas eum. Vere enim animus humanus 
«f gleria. gloriae(t & honor hominis,cüm przftantiffimz 


bemnie,C». fy excellentiffimzque nature. Apté autem de 
en" — fublimi natura , & quz in capite pociffimüm 
faos effectus profert, verbum corortandi víur- 
pani. Eft enim animá rationcquc , tamqpam 
decor quadarn coroná redimitus, pcr quam om- 
nibus terrenis creaturis imperat , vt ihferioris 
mundi Rex, fa&tus ad imperandum, & vt verbo 
S.Gtegorij Nyffcni vrar , Zpyodc, nemini fubie- 
&us nifi Deo, femper coronatus, genítus in pur- 
gloria & honorc infignitus,ob clariffimas 
& mirabiles dotes illi conceffas, quas in Catena 
fupcziüs Patres vberiüs explicant. 


. Toxys t 


171 
7. Etconflitms]H eum fuper opéra manummo Awxo- 
tarum, |Chrylottomus rcfzrc aliam le&tionem, rAT10- 
"eEvciaQtsy munous áyv d. ipyur AM wequr mw, NESCOR: 
feesjs , vt baberer potejlaies operum manuum» DERI 
tuarum. Hoc ad maximam hutnani gencris di- 
| QW peránet,auàd vniueríum terrarum or- 
em, & hac tot & tanta quz videmus,non An- 
gelis Dcus,quos in alta quadam excellentia con- 
ituerat , fed homínibus dumtaxat fuübiecifle - 
ac tribuifle videatur, vr natisad dominationem. —— 
Hic itaque & verficuli fequentes,naturalem ho- — 
minis in animalia cexera principatum declarat, 2r: 
quem primus Adam ad imaginem ac fimilitu- 
dinem Dei creatus , accepit per illam benedi- 
Cionem , quá dixit ei limul & vxori Dcus: 
Crefcite C mslrplicammi, C replete terram,cÀ Gct.t, 18 
fübucite cam , C dominan pifcibus maris , 6& 
volatilibus celi, C vmuerfis animantibus qua 
mosentur fuper terram, &c.. Vbi expende Dei 
benignitatem ac munificentiam,qui hominem & 
puluere fuícitar, in tancumque cuchir, vt fui fi- 
milem faciat, & ei creaturarum tribuat impe- 
rium, & vclut alterum in terris Deum, toti orbi 
przficia, Hzc autem prarogatiua poteftatis in 
omnes animantes cüm per peccatum valdé fuif- 
fet imminuta, poft diluuium Noé ac filiis cius 
denuo reflituia legitur, his verbis: Terror vejjer. Gen. 9:1. 
at tremor ju juper cuncta enamantut terre , &c, To been 
non in intcgrum tamen;fed qualis qualis fit, re- 
fert dominium , quo primus hoimo in ftatu in- 
nocentim potiebatur. Viget enim adhuc narurá fere 
quidam infitus animantibus tertor ab hotmine, 9eias 
Hinc reformidant ( vc Theodoretus obíeruat) 
ipfam etiam homihis vmbram, fiue naxatilia, fi- 
uc terreftria, fiue volatilia : &, quod amplius 
eft, vel ipíz ferz ad hominis confpe&um fu- 
iunt , dideedioe fe in latebras : ment rctia, 
ae infidias hominis : ad voccm humanam 
trepidant & confternantur: non fzuiunt in ho- 
minem , nifi aut laceflitz , & malo in(uper illato 
irrirz, aur fame furoreque alio panico conci- 
uc. Qua omnia naturalem hominis prz ccteris 
creaturis. excellentiam. dignitatemque mirifice 
extollunt , vt eum non immerito Andreas Icro- 
folymitanus Sermone de Salutatione Angelica — 
opus admirendum appellet: fiquidem proprer sp-. Swidgnid 
jJ&m (inquit) Dens calum condi , terram fir" m » 
mast , ara expandit, dilatamt maria , omnem df, prete 
denique, qua oculis (ubsccia efl , molem C fabri- condim 
cam [ufjsciendatn effecit. Ec alio loco vocat ho-. eft. 
minem auia 7 Mpjacia; xgTépSwiaa , 4RECHÉ CrCATIORÍA 
ecimen,& vclutiquoddam exemplar omni per- 
c&ione vifendum, Similia diuiné profequitur 
S.Auguflinus Serm.2 1 f.de Tempore, cuius illa 
Adr A funt atque magnifica : Home cara c 
amica pe[fcffio Lei , bomo cuins causa. firmarum 
eff calum, G* extenfum mare , fundata ef terra, 
propier quem ol eriter, G occidit , luma crefcit, 
C deficit , ajlva micantia futgunt, &c. Qui 
omnia locant hominem in fublimi laudis & glo^ 
riz loco , fic vt. plurimi faciendus merito vi- 
deatur, 


v 


iwm etafi 
ferine im- 
1m 


iN 


17z 


PARA- 
PHRA- 
$15 PA- 
TAVM, 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


IN PSALMVM IX. ARGVMENTVM. 


t. In finem, pro occulus filij, 


Pfalmus Dauid. 
Symmachus. quidem , 'Triumphalem de 
de morte filij; /A4quila cveró , Vi&oriz 


auctori, iuuentutis filij; (9 T beodotion, 
Dc. florida rate filij. Concorditer igi- 
tur omnes , facientes de filio montionem, 
docent nos , quàd bic etiam P[almus con- 
tineat prediéfionem cvitforie , quam Do- 
minus Chriflus contra mortem. confecutus 
fnt. Occultum autem boc myflerum Se- 
twaginta nuncuparunt :. mam cum alios 
omnes, tum etiam Apoflolos ipfos latebat. 


d. Eic v TA" "ie Tdv wev- 
diy E 42, Ya» ui sd AaGP. 


O' Ap iuuat Gu, Fonwiiov ae TE Su- 
vdre sü jd* 0 e A'xvAge , Tu rninomuid 
viónrroc 72 dsi* xj 6 Otod ovíay "p. dxus 
v5 jd, XupQohwG Tovu). d'rarnic T8 dd 
gam ugydUray mc did doxuom We, he emes- 
Qmrélar kg) GG à YaAuoe Giu] is 
xod TÉ Surd(Gu viu, 38 dwavbGo Xe1- 

su, Kpítuor Ji TETO 7 uughe1or ci 1G. 
d'ouhwova evesemyopsLsur * Vzreidà Q 7 

— d2^ou d'ravras , V; u1ée Té ( Paros A0 

iAdylan, 


PATYqATPHRASI.S. 


ONFITEBOR tibi Do- 
mine in. toto corde, 


mco, narrabo omnia, 
mirabilia tua. . 
Proprium eft perfe&orum hominum, to- 


Cir terum tum. cor Deo dedicare , & omnem mentem 


Deo dican- 
dum, 


ipfi confecrare. Diliges cnim, inquit , Domi- 


Luc15,15 yuyys Deum tuum , ex toto corde tuo, C ex 


Matth. 6, 


Memeris 
Dea dele- 
&uat. 


tota anima tua , C» ex omnibus viribus tui. 
Q ui autem partitur cogitatiohes in mammo- 
nam & Deum , in Chriftum & in aurum, 
in przfentem vitam & futuram ; non poteft 
veré dicere , Confitebor tibi Domine in toto 
corde mee. Pgppheta veró fpiritalibus oculis 
futura profpiciens , non confitetur folüm in 
toto corde, verüm etiam narrat ipfius mira- 
bilia. 

» Latabor & exultabo in. 
te,: pfallam nomini tuo Altiffi- 
mec. 

Arripit pro lztandi occafione , non opes 
& potentiam , neque fanitatem , neque bo- 
nam corporis habitudinem; fed Dei memo- 


Tl.76,4. riam. Sic & alibi ait: CMemer fui Dei , e 
PÉ. 1, tt. deleif atus fum. Ex alibi : Letamini in Domi- 
Pál104,3 20, C- exultate iufHi. Ec rurfus: Letetur cor 


quarentium Dominum. 
4. In conuertendo inimicum 


(o, xjejs p 0A» Xao- 
i, us , Amy opua) 
aua (y Sosuanc cs. 

Td mAeiay idior , 79 zrácuy dran al 
TU. vd vl wopdías , eg) uy vU. xa- 
Segui vl dfdyos, Nya7ráoeis o , qna, 
xJe1oy iy bv aw, eJ, ü^n6  xapd ias euo, 
x2) JE Ove 9 Muze ow ,. xg) d Donc 
iq» c«. O' JV waeílov 66 290 ust 
eic uopiováy C 9uby, ec Xeusbr y) aevTor, 
€ic Tóv mueóvma y, Tiv ui Worsa Bor , € dv- 
yavaj dAnSdUuy My E'Eoughoytaoua) aoi 
x/eit d» Dom nopóia uu. O' dt cest 
vri ueeneoi, 6g Un ugs (x icóuf pa. eesi- 
d'a, dx cEoughoyéi) ubroy Gs Dow xopd ia, 
d^Xd £j diy£ira, iur d Sauudaut, 

y. Evdegsbn(ouas C dyaA- 
Judou.aa 6 (oi: Nyaad md acua- 
Tí 9v U^ Jss. 

Gun ias d'eopul) d 73d, t9) 
J'usag car , $dV Vyleian, X co uar Qv Dt 
Elias, avt Tu Sui Tl). urpis, Ka] á29- 
xà Jl AA: Ericlu 08 9v, € oQeyrn. 
Q itep9i: EUpedySnmi Xd xj guy ,C da^- 
Aud. d'egis, Ka] aedowv ^ Evgegrüima 
xapdía.o] Crruvzcr Toy xvgjot. 

9' Ev rd Yvrogegecpluio4 frio eor 
id 





I N 
us ds (y oxiCo : a em sa , xol 
PunASvra) Nor «uerum CU. 

Taj(g à Xv pu2toc d rc Wpufosoaer , A' o 
me. ibi cw Üsjieu, dracegtpirnur v] iy- 

' Ses uu eic Ta ézriow, C cegexoalvur, Q 
YovAcpduy dx; eneon ti cw. TaUíe di Ó 
«egt Gap. dYDesemrirne deetpoeray qU- 
vtac, d 9) 18 da svegt dna aryelam, x) 
3 ixL9vefas Jf 9 Seas yaorr Oo diza- 
4pm. OU 32 (dic vic U7rlAgGor) ee durs T 
cwriigse CEbE ei pr?) 0 ^laAubc, doo. ud Nor 
«»ejc y Toy, dq &uzd did dox] Td pua. 

í Om imoh(as ThÀ xeiny 
pes, Xo T0 d ido di Cuatoi- 
(ac Jm 9e, à X£AyGy dyxcuo- 
euv lw. 

Ka] to [2777 cEmnac ; 

, €. E'reriux( ac £910 , n2] &- 
mato 0 actong" v ovoua &uTH 
e era.c eic 9v aida , qo cic v 
aidya, £ aid", 

OV 98 háos , Onziy , 28 A Eso eb- 
d'éiy «là gy] dv es mus QUow sveorma yl, 
NX. olov mc dag ic i9 nig Sejri xa- 
DS sue, veau alu ay! muuelas Vmieyxac, 
Gee Nn rare axadollza, vira vl 
pyiplu, Tó di Emeriunouc 60a, V, dai. 
«lo 8 dos Che , rz ad voor, tud Ty] ite 
"Were óAam, wa) vy/ uc. cxciue m dAnSeiag 
XMDUXAM «ecoomi)xi (Gi; é9vtn i3 36a 
dióy uaa dxeiram di dad Cad iom, x; niic 
TÀdiM diro Nar ty , dauAtyo 0 dev Gic 
Té; druteud pou, evesaxuneyTag Vx. Eae * 
x3] Umm di wool, oi io fesi ci vonGi, € 6 dots 
Gic à dfi 6o^ (Oo. 

C. T £y9pa dear e poje- 
eun eis TE" , xg moAeg xa- 
Sa. &a^sc " 

 E5upité Ort 32 T olx&iay GaÀay jx [DUE 
davGelag sc Ürépopu, Oi dV eQdc uva 
Cx eins xgTucfauyrst oprara,, 8o Vud ufnz- 
(Ed poi, ? tan" Gnelra m UAttor Grid eia. 
6. Ko) aj mÜAes, d £o Gwsus 712a] To. 
Two vc dosGelaz wa(gAvÜcia, , afit dDot- 
eiae clu) ociuzd ou) ide ZarG, Tav 20 dov- 
vdruy hà. Aeque là dUck eun , uà evej- 
ej» xa(ahveurrae al) dciGcar, 


PSAL MVM 


LX, 173 
meum retroríum , infirmabuntur, »424- 

. & : PHRA- 
& peribunt à facie tua. 


$15 PA^. 

Hac Symmachus fic expofuit: Cápzabo T&v5. 
nomini tuo Altiffime, conuerfis inimicis meis ri 
rerrorfum, c collifis , «tque perditis à facie Ple 
1u4. Hac autem Vates de humana natura ^ 2" 
commemorat , tamquam ab impoftore dia- 
bolo liberata, & libertatem per díuinam gra- 
tiam confecuta. Non enim(vt quidam fufpi- 
cati funt) ex perfona Saluatoris hic Píalmus 
dicatus cft, fed potius ad ipfum, vt ipfa verba 
docent. | 

$. Quoniam fecifti iudicium 
meum, & caufam meam: fedifti 
fuper thronum , qui iudicas iufti- 
tian. 

Er qualem fententiam ptotulifti? 


6. Increpafti Gentes, & per- 
uit impius: : nomen eorum dele: 
fti in &ternum, & in feculum fz- 


culi. 

Non enim permififti , inquit, ipfum diu- 
tiüs naturam hominum defpicere iam fub- 
iugatam; fed inftar iudicis cuiufdam, in prae 
celío folio fedentis, talem ipfi poenam iinpo- 
fuifti, vt memoria elus obliuione fempitcrná 
FERAM, Hac autem verba,Imcrepaffi Gen- 
165 , C. pert impius , huhc habent fenfum: 
q.d. Per fanctos Apoftolos, & fucceffores co- 75,75, 
rum przcones veritatis , attulit Gentibus di. pere 4e 
tiina dogmata: quz dum ipfz receperunc, & 
ab errore liberata funt, periit impius , non 
amplis habens eos, quos fcduxerat, fe&taro- 
res, Pei Gentes etiam ifitelligi poffentinimi- 
€i fpiritales, & per impium diabolus. 

7. Inimici defecerunt frainez 
in finem , & ciuitates * deftru- ,74:^^ 


ift. 

Propríis enim ármis orbatüs eft,cürii im- mpieraria 
pietatis miniftros non habeat. Qui verà fe- € 
ipfos inftrumenta impietacis illius conftitue- ^^ 
runt , lii nunc mutati , bellum aduerfus ip- 
fum fufcepertnt, Et ciuitates, impietate, quae 
in iis olim locum habebat , euersà , pietatis 
zdificationem füfceperunt, Non enim fieri 
poterat vt pietas zdificaretur;nifi priüs impie- 
tas diruta effet. 


1.43 Perii£ 


174 EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


PARA-— » " 

PHRA- 8. Periit memoria eorum cum 

Soie fonitu: & Dominus in aeternum. 
permanet. | 

Ruina ts- Ille quidem , inquit, valdé manifeftam 

gni diabeli. 


omhibus & claram ruinam fuübiit. Nam ; 
cum fonitu , hoc fignificat,ex metaphora do- 
morum quz terra mo«u concidunt , ma- 
gnumque lrepitum efficiunt. Nofter verà, 
inquit , Deus & Dominus fempiternum ro- 
bur, atque immortale regnum obtinet. 

9. Parauit in iudicio thronum 
fuum: & ipfc iudicabit orbem ter- 
r2 in zquitate , iudicabit populos 
in iudicio. 

. . Non.enim tantüm in prafenti vita pro- 
maq« " priam potentiam demonftrauit: verüm & in 
iicw» futura terribile fuum iudicium omnibus ho- 
tribut. AS : 
minibus oftender, ius reddens, & pro digni- 
tate vnicuique retribuens. 


1o. Et factus eft Dominus re- 
fugium pauperi: adiutor in oppor- 
tunitatibus, in tribulatione. 

Desat 1" 9pportunitatibus , Aquila quidem , in 
4f. tempera f£ pore ; Symmachus verà , opportune , in- 
efportóm, terpretati funr. Docet autem hic fermo,vt in 
tempore opportuno falutem noftram opera- 
tus fit. Nam pauperem naturam humanam 
appellat; ob nimiam iniquitatis paupertatem. 

II. Ft fperent in te qui noue- 
Tunt nomen tuum: quoniam non 
dereliquifti quzrentes té Domi- 
nc, 

Sperent , Aquila & Symmachus, conf- 
dent, dixerunt; verbo vtentes indicatiuo pro 
imperatiuo. Cüm enim, inquit, hzc falus à 
te effedla fuerirjij qui te Deum ac creatorem 
didicerunt, in te fpem fuam collocabunt. 

12, Pfallite Domino, qui habi- 
at in Sion: annuntiate inter Gen- 
tes fludia cius. 

Ex vetufta Iudzorum opinione hoc ait: 
Qui habitat im Sion.Didicimus tamen & ex 

Apoflolica doctrina , etiam caleftem quam- 
De dam effe Sionem. 5z4ja verà Symmachus, 
' artificia expofuit ; Aquila veró mutationes, 
Reuerà enim maxima facta rerum omnium 
mutatio. Qui quondam inimici erant, amici 


Jj. A'S AST T UnL0uDO) QUIqdy 
3 LS PRA DES , 
UST veu" x94 0 xugy ^ ac Pvaldia 
jon Q» 1, Quov , &dw^o duci egy 
d/aqapi 7reoiwitt cla). datóAemo, To 28, pi" 
Wy, Ts(o anta, ex uvm Qieac Ty) "Pío m. 
*Q« ce ki ovuomiTen dy. oid , DET 
ipyaondan 3 xim, O' d y uim 
Siót, Qro , n9) das mc aiyioy ty] 78 xex. 

1», à 1l) Bacieias dra 2sleo. 

$. H'Gua(x d xei(& ey 
S'ecvoy clurS* wo aues xojiéi clu 
exero y diguoru£m , xonü 
Aut; 6» Gum. 

Ov 93 ubyor xT Or maejrrE Dioy cla) 
oixetay duca idei£u , dod xg) c» mW. 
ui2Aorn 70 Qeixaldec dud dei£4 xexriei 
«ao ales , dixalav , tg) T&. «veste 
atiay Vermtuaw euis o, 

n 05» 23/7 , 

i. Kay $36 xe" xa aqu- 
23 Td srévm , fGonfág Gà dUxgugjans, 
& 32 Lea. 

T6 & dOggue auc 0 uU A'xv gt exc xai 
eov $4 i ZXéuuzy e » Vnxalegec mpm áLos, 
Aid dod dt 0 Ay (B, dic Gy "»es2Qpo xai. 
pd 9 nueitegr Wvez uaTLeu(o cumejat. 
riri 59 754) 7. alÜesuy QVcw VawaAg, 
9/3? m^) ai eI oaroudas 7ifaryeias, 

id. Kad. £ansaaucas e) (o 
($ ywscxovres v vod. we, on Gix 
£yxaTEre CEU Gnrodrrag cs 
XUeJ&, 

Tà nga eru, A*víAa; Q Xvuugsec, 
anailizuow, Civ, Ge teruel áp) CeoCTHXT- 
X8 2enzdudpo Bhutan, Tavawc 2p, tna, vic 
eumelaz «E cá PopopAve c rond c D 
Bib usta neos, eic ot £u Ta cimo ar. 

i6. Vaars vd Xvej d xa- 
(T ETE dwa nare Gn Gis 

Shea eirmósoua dun. 

Kara al 774^) vf Yudaloy di/Zar éi- 
pn, vul wauxrm é Xin. MsccSieg ud 
di Guoc xg) CX ví, aosoAuxsic dudaexa- 
Mas , xy Emeuedirioy €?) ity, E mm) S uaa 
Ji à uua? D» urzava; erar 6 Ji A'u/. 
ac Cra? d. Ta Urn » Coa? at) eeg)- 
Mégm py iut. Oi «da ife] 

QiAc* 


IN PSA 

qíAor- ol ptoxegs , vyUc. Kaj aj uxaara] dV 
78 cberip(O Sompezrec, A'Suracia 20 dfs 
Son Ge id'upíSn , X; 4g Sura ah, 
xj dY dmpíag mus.TaUsa T€ pwyariuermt, 
TaUm TD vu amd Dua a, —— 

iy. Ok à éxCrav (2. opa 
0) T4 Sama , Gi, £6.36 Tic 
xeatvyW vuv srenmir. 

O' sad m, Quo , Vtoesy , xa) áxejGde 
dump! rd wbpdpa , it mic mA uegl as 
mo TE d/aGoAu (farrdmy, , vd. a) S esiorm 
&9aydc, € ec Vonsovelar 3]. dd mouit 
iMAv9w, TZG 93 enugír| v* OUx imod- 
SV iie xesvyk v] awhmw. Keavylu 22 
&yral9u u cli eveso ly) A ns) d'ín- 
ev , à» cl) J/2. as dutaprias iret. 
Sojouy TuAgiaueías ; JY [of xg) Sdsuti 
d'uegsi, Q Spiroi, | 

f , f y ^ 

à. EAfneóv ues tjejs , ide lo 
(rrérsc! uc , Dx qdy ixSpdy 
pm 

Toiatm m ld , Qwow , à $jj. Goquesm 
ct xgj Ove» )wou]K n xegvyh , Ov n- 
ya al'mow '1yura ai 3]) taTeyiT]) dia- 
sd. 

i£. O vipdy asbl Adr 

f 1 3 , , 

$m Gv, muc d) daran za- 
eae dc abies cu, 

Ko] sim , Qno», x) v d- 
ga Sd, n «iic Q3vesc d'uNury) , Q và Su. 
vmi sta 2uos , i Yerooguauric , del sux 
vds dDtprcíag uico, 

E» (ais zr VAéus v Svfaaeóc Zu, 


Xialy ali) Vruednos ráouy quo) , x 


A'7rósoAor , 3») 7TÁ Ag uv To Tte days 
dan iae, 

ig. A*ya2oudsópsSo. dH d 
eumelo (ou* GuadriCar 19m à» 
duadplopd, v. éxoln(.on. 

E'y ToVcauc ofruu ,Ouc), 2 Gioxwrriauc d.- 
ga?utludpoi Q. yopslormc , Vài $ teria v5; 
ajazdowoc, * sry eppfLot. üjupiievgdp . 
Ka] (rei 4 78 9ura'ns aav oio ium- 
uoráomto , eirca TO iic era Erera?nous 
Vm , meri 9. dasulonr à coo. Oómi 
99 ? awrlgió cavejy wemsdpon fo Tow 
vlc Tvegnió Qu dirus, x2 m Qj. 


LMVM IX. 175 


funt; longinqui, proximi. Q uin & Saluatoris r^RA- 
artificia Deum decent. Nam immort:litas "*^^- 
per mortaliratem donata eft, per mortem ri og 
vita, per ignominiam honor. Hz funt artes, 
hzc funt ftudia Dei noftri, 

1 Quoniam requirens fan- 

guinem corum recordatus eft: nor 
cft oblitus clamorei pauperum. 
. Quiomnia infpicit , inquit, & exad? in- 
quirit ea quz fiunt ; nouit czdes hominum 
audader à diabolo per deceprionem patra 
tas, & in auxilium iniurià affe&orum venit. 
Hoc enim fignificat : Nom ejf oblitus clamo- 
rcm pauperum. Clamorem namque hoc lo- 
co, noh deprecationem feu preces dicit , fed 
miferias , qu& per peccatum fuperuenerunt: 
propter quod & intetpeftiaz mortes , & la- 
mentationes. 

14. Miferere mei Domine: vi- 
de humilitatem meam de initmi- 
cis meis. | 

Iftiufmodi, inquit, querelatum & lamen- 
tationum clamor extitit, Yt quamdam velüti 
petitionem in fe contineret de malis ingruen- 
tibus.' 

ij. Qui exaltas me de portis 
mortis, vt annuntiem omnces lau- 
dationes tuas. 

. Atque hzc, inqüit, eft fumma bonorurn; 
liberatio à cortuptione , morüsáue cuerfio: 
quà vbi perfruiti fueritnus, perpetuó tua be- 
neficia decantabimus. — . 

In porcus filiz Sion.. 

Sienem vocat cgleftem ciuitatem , iuxta 
Ápoftolum, & portas eius Ecclefias quz vbi- 
que terrarum funt. 

16. * Exultabimus in falutarí * Tuleta 
tüo: infixz funt Gentes in interi- 

c, quem fecerünt., 

In his igitur, inquit, Ecclefiis exultantes g«rn- 

. . : &ienie pet 
& vriptidiantes , ob refargendi fpem , horum iac. 
largitorem celebrabimus. Ft quoniam de 
mortis eüerfione rhentionem fecit , meritó 
fubiungit : 1mfixe funt gentes, id eft dzmo- 
num agmen.. Hi namque, poftquam faluta- 
rem crucein fabricaffent, per hanc tyrannide 
fuà exciderunt, fecundüm id quod fequitur. 

| M In 


Dt fus 
4NNAC,. 


Miferia . 

nofira 2d 

Deum «ls- 
mane» 


Siem eiui- 
tai cileflie. 
Hebaz,:1 


176 

»^-  Inlaqueo ifto, quem abíconde- 
eei runt,comprcheníus eft pes eórum; 
*vu — 17. * Cognofcitur Dominus 
w^ ^" judicia faciens : in operibus ma- 
nuum fuarum comprehenfus cft 

peccator. ) 

CANTICVM DIAPSALMXETIS. 

"ie Au^ — Nihil enim tam nociuum eft quàm pec- 
ww. — catum,quodab auctore fuo füpplicium exigit. 

18. Conuertantur. peccatores 
in infernum , omnes Gentes quz 
obliuifcuntur Deum.. 

Increduli Hi, inquit , qui diuinz przdicationi non 

w» ^ Ctediderunt, ad. inferos quamprimum de- 
fcendent , mortiQue tradendi funt, & ne vel 
modicum nocumentum adferent is qui per- 
fecutionem ab ipfis patiuntur, 

19. Quoniam non in finem, 
obliuio erit pauperis : patientia, 
pauperum non peribit in finem. 

Matha,, ^— Qui enim perfeuerauerit víque in finem, 
Mid: hic faluus erit. Deinde à longé propheticis 


- oculis ptofpiciens,pietatis przcones ab impiis 
affligi, optantis more fubdit: a 

20. Exurge Domine,non con- 
fortetur homo: iudicentur Gentes 
in confpe&u tuo. 

2t. Conftitue Domine legifla- 
torem füper eos: * fciant Gentes, 
quoniam homines funt. 

DIAPSALM A. 


* Vulgata 
Yt addit, 


Siciinquit,omnia faciunt, ac fi nullas pae-. ' 


nas daturi effent, Superueniat igitur & in- 
fligatur ipfis fupplicium loco legiflationis. - 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Ev zay0 Cau " fep fas, 
CuUeAxt On 0 zc oumav. 

IL. Vnaexsra x02? xojua- 
(o mods y (Gi; ipycc mi» ya- 
edv durj cuushapou ó duLaerit- 
^c. 

f(1AH AIAYAÁMATOZ. 

Ovdit gb da. dfatÜci] de disoysia, 
inc vcr ip d riu àusse draie? d ixl, 

| t. A7roseaebiru( a (4) aua. 
TUI &c Py did Ll», zo (a (y. £n 
(d hxwlasculpa $ 3:5, 

OC GÍ , Quon , oi Td Sei dmetaurng 
XMpUyucgrm , eic 3 ddlu) ci Tüogu. xg aie 
dor) 3 7. Suvdro ead oliewrai , $4 
7? Tvyécur (BAdClu mj i" &u P] d ruxc- 
pájoic iro orn, 

iB. O^ncix eic rA O dono. 
x.) à 7o yo: V aeuo adip rri- 

, E D 3 Li 
"UV GÓX. DYTOA &i TOM €ic TAG", 

O' 30 muéitas eic 0. (Oo, cGbE ruht. 
014). cg «veosowmxdlz óegiy Tóc d sLowCeíug 
Nipuxzc Va vf duesiGdy 2e^grreqdiion, 
male Ural A : 

x. Acton xveie um XeorTaus- 
Qu duJpem O^, xexSimuow $3m 
OamioV cu. | 

xd. Karagwoy wee vog 

, 3» ^ L d uu 
Tlo JA au Gus ,yvrmucan eim o 
dJpuina eia: 
AIAYAAM A, 
Ov ac, gray d'ravro aces s Gucv:, dg 
LP horn dra] ixl), E ore D erra ob, 
xj Juit9o Unit $ njwefa ayrivopsSxcías, 


PSALMVS X. SECVNDVM HEBREOS 


22. H. I.. Vt quid Dominc re- 
ceffifti longe ; defpicis in oppor- 
tunitatibus , in tribulatione? 

Videris enim, inquit, Domine long fta- 
1e , nec humana refpicere , dum iniurid affe. 
'&os non vlcifceris. 


2j. H1. Dum füperbit impius,in- 


'cenditur pauper: comprcehendun- 
tur in confiliis quibus cogitanc.. 


x6. Tia si xüpie olebécnxate pua- 
Xeó9ey , Vgseopaz 6» dUxguejauc, G5 
SAL; 

Aoxéit 4 dp, wn , "rób paw igara) , t- 
rox, x9] Là ópdy dl ab Dozma , vi; ddi- 


: xaMp/oi Ex xnuUU OT, 


M. Ey vd zr ndendic vy aics- 
65, tumUei/ €.) 6 7H vos ou) tu C- 
p") Oy à t6 zAiols Gig Oi Nor Loy). 


^ 
T7 


aa UN CA Dornpicbois, $ 


IN PSALMVM IX. 177 


Y'rd 38 fi : dluuiaz, oiór mr» «xve? t, 
oi dd nocdpo xalerixorra , Ty) ddpirtey 
al) doaloreias Susgdpot, Ba en db àu- 
qoi *flofawray, Acy«z ug ix dU optio xe 
plot , dod. EX iic aic emesrolas diyo- 
yoEm. - a 

xà'. O m ézrouvárt) o aude 
A96 6I (gis c) d3upuicuc T9 vyfie 
eur9, xo] 0 aidycdy dores ou. 

O' 3à duggrene Mugja QUOTE 
Jess , imaiyec abi vl xe) iam xaprünay, 

x£. PA en T? xUgJoy o di- 
pagus s X ,X? va^)" 7 opyis 
eurd Gi. SnLurins. 

María dp xg) ^vrrt xes' dp Qv , ac 
sd'obc UQoesrr Oy» , eic ardouy áTTé 72- 
egropíay , &x, Tystdp (Ge Cn mréiy vov xet- 
ali à uova, Tro dl vuqicwes Gus tent 
A6À 
. e $0 t€6 1^. PF & 
xc. Obxtavo Sog Cyemol aw- 


(0 (Gs 6ni od àdoj duTS Gy 7rQU- . 


Tí Xouca. 

TlaenAdlc 29 7& 9w$ vous 221&esv6i, 2) 
rama xuigjy eic coavouiar durará, 
EN. V Vaupéir at [^ xguLa (eo 
Dun «weocumrs curd ONTUY TOV 
£y Spdy cu Gg xa Gnlvpdiri. 

Ka] mwaD (x dev, na msbod vay, ei 78 
quu alui SpeoAlu Goyesei. 

xc. Eine yà Ó» napa au G0 - 
d dà ca A&Uid Dra "jueats eic jen 
dud) xax. 

Xagiswem 6T 0 Z/uu y O9 Ty 
ew' OU diregmfcopum eic otv x2) 
éflpedy , me cupa, Cr axo. Kaj dad 
xéaenra, Tfl S'egov nm , «gj w6ira) undi 
d'ewiy Xaroe hour , 7raf(a pma i egotias 
sa ción. 

xi. OV deg $ coa eue) »yé- 
[u5, Xo mxpías, GP EEEU SET 
yhdosas a0 xog O" xoi moy". 

AbA0t£ 98 pi x9) TupdtA xaxa , t2) 
iov d mc x Tl casiruy VonGeMs, 

x3. E'yutovr ey rídoa 70. 
£ Xmnkrá- 
yo c rdov. 
J| Toxvs Ll 


L 


Qui enim iniuriam patiuntur, in mctro- rAn4- 
re , veluti in quodarn igne liquefiunt, dum ""*^- 
SIS l'A-— 

iniquorum fuperbiam afpiciunt. Detrimen- 4, 
tum autem inde ipfis eueniet, qui cogitatio- AM«rer is- 
F dicare fiar egy 


nibus conuenientibus non MR fcd de tosyunat.. 
tua dubitant prouidentia. . 


14. H. 3. Qtoniam laudatur pec- 
cator in defideriis anima fuz , & 
iniquus benedicitur. 

Peccator etiim. cüm mille flagitia com- 7,77, 
mittat, ab adulatoribus tamen laudes refert. 4 adeia- 

toribwi. 
2$. H. 4. Exacerbauit Dominum. 
peccator , fecundàm  multitudi- 


nem irz fuz non quzret.. 
. Nam cüm furore ac rabie víus fic, tam- Impj c. 
quam nemine profpiciente , infilit in om- Pirtmad 
nem iniquitatem , non putans iudicem ea 
quz patrantur inquirere. Deinde hoc in fe- 
quentibus manifeftiüs dicit. 

i6.H. s. Non cft Deus in con- 
fpc&u eius: inquinatz fünt viz il- 
lius in omni tempotc.. 

Penitus enim legem Dei defpicitiomneQue 

tempus in iniquitatem impendit. 

Auferuntur iudicia tua à facie 
cius:omnium inimicorum fuorum 


dominabitur. 
Et tamen cüm hzc faciat, felix eft. Dein- 
de fuperbiz ipfius exceffum defcribit. 
27.H. 6. Dixit enim in cordc 
fuo: Non moucbor à generatione 


in generationem fine taalo: 

Manifeftiis hunc locum Symmachus ex- 
plahauit , No» conauertar in generationem c 
generationem , neque in afflictione ero. At- Imiui 

I^ : : dum felix 
que hac audacià víus eft , & cogitat fe nihil ,5, jjj; 
imali paffurum cffe, ciim omnes malitia fpe- 24/7 


fe poiac-. 
cies percutrerit. 
18. d. 7. Cuiüs imaledictione os 
plenum eft,& amaritudine, & do- 
lo: fub lingua cius labor & dolor. 


Dolos enim ftruit,& contexit mala, fuam- «fiia 
Que vitam in infidiis contra pauperes agit. o. 


19.H. 8. Sedet in infidiis cum 72 "^ 


les. 
diuitibus in occultis,vt interficiat. 
innocentem. 
Z Erin 


178 

Et in conuentibus , & in confeffibus fe- 
dens, infidias quafdam & artes innocentibus 
pra parat. 

3o. H. 9: Oculi eius in paupc- 
tem refpiciunt: infidiantur in abf- 
condito , quafileo in fpelunca fua. 

Infidiatur vt rapiat pauperem: 
rapere pauperem , duin attrahit. 
eum... JM " 

— 31. H. 1o. Ín laqueo fuo humi- 
liabit eum, inclinabit fe, & cadet, 
cüm dominatus fucrit pauperum. 
Quemadmodum leo huc atque illuc cir- 
cumfert oculum, efcam quarens:fic ifte dies 
no&tefque rapina: & auaritiz artes excogitat. 
Attamen cüm omnibus fuperior factus fue- 
rit, minimé effugiet fauces mortis ; fed qué 
ac ceteri homines fepulchro tradetur. 

32. H. 11. Dixit enim in corde 

fuo: Oblitus cft Deus , auertit fa- 


ciem fuam, ne videat in finem. 
Nihil tamen ipfi proderunt impia illa 
veibá , & cogitationes quód non fit Dcus: 
fed ex tebus ipfis cognofcet, Deum omnium 
przfidem fes humanas infpicere.. Ex impiis 
iltis verbis mirum in modum cxacerbatus 
Propheta, rurfus ad preces fermonem con- 
ucrtit, dicens: 
33H. 12, Exurge Die Deus meus, 
& exaltetur manus tua: & nc obli- 
uifcaris pauperum tuor in finem. 
impe — Cüm peccatores impietati & iniquitati 
fant Deum . : . 
non care affüeti per ea quz faciunt , diditent Deum 
zc i«^- oblitum effe; agedum doce ipfos per expe- 
rientiam , te non effe immemorem , nequc 
tuam faciem auerterc; fed corum qui ladun- 
tur,curam gerere. Et illorum blafphemiis ve- 
hementits exacerbatus, fubiunxit: 

34. H. 13. Propter quid irritauit 
impius Deum? Dixit enim in cor- 
defuo: Non requiret. 

Sed licet millefies hzc in mente reuoluat; 
tu tamen vides: fic enim intelligendum eft. 

35 H. 14. Vides, quoniam tu la- 


PARA- 
PHRA- 
$15 PA- 
TRVM. 


Impionil 
prodeft fua 
impia co- 
gitatio. 


iP ^ borem & * furorem confideras: 
eOMO vt tradas * eum in manus tuas. 


EXPOSITIO PATRVM GR.ECORVM 


Ka] &» evooóncic dV, xgj 5 cupiJ erac 
£a S1udp D, io eos mds xg) p32eac ci 
ajarriois qa zoxóod A. 

A Oiódlasuoi ao8 dc vv ré 
YanCAErenw GiedpdA 6» Yerupi- 
&ba, dc hay GA T uode a Gd. 

E'ysdpéue & aar a 04 THaryon, 
aja 24 Taruóy , y rÀ Eure) 
tuer. 

Ad. E'vrüzratyid aS (uzreman 
euiev, xv JA, € mre eirou 6) rd ae 
xa axv2Adr04 TAY 7r &yüa. 

Kafdizrep 6 Aor aide ndxéiot psrtip] và 
Due feos Conf rm Jémee CC vrap Y, 
Weg ap iu ié xg) 2Asortzias Gormo6i ataa- 
ydc ADAC &uoc Bar apad Tu? adea fp nt )simaene 
d/sqsUze) 7? Savas T? cóuo* dE Gi dA- 
Aoi ex panhaa ioc qu se cog do3iov). 

AG . Eire yo t xaplía ab, d h- 

, « DH A M ,. 
2éoustt4 0 39, dimrácpe vue P ave9- 
cwzoy aue, $ un GA Er eic TéNO". 

Ka] 4id'iv iursiv ürhod 73. d'voseofi. pue 
mu, idi ci d Svóntr Oe Popup do^ dY' 
à j| srtlovra] TU. ezeg, ud vov , o) ipo 
[à và aS esi mva b TE). Uu eun, . Ex 
VJ d'uossCaly rusuv jy. dvuy Air alie Se 
ó eres qme a uy eic 0 ld oy Abos um 
a», ^ar "m 

Ay. A'wignon xogje o 362€ ud, 
ba9ira 8 rep cu, ul daas 
T4y revírov ce cio TÉA D. 

E'zred' oi dvasiGeía xy e" oasouía cv- 
td vnt, di dy veda uo Ae,ouctt , aic £n- 
Abutgag 6 9c: d'id'a£or aumác d/À T reet, 
ic ix Vana, , dE "Troc pitci; à 76 
curb» au , G9 dy] dd nager xw tugoia 
wzidG, Kaj cQodegnieo doficsric Ja vac 
Cxeiyuy DAactnuias erra 

— Ad. Evexey vi zr apu pA 61 à 

, M i] 1 y. , 
dceonc v» $e» , Eis y Qy xa- 
dÍot 006) , cioe Ga Criiod. 

A?9d xdv uugsdui éncir CQ) vuU T 20- 
ylen]), co BAtzren* Da 50 vorTéot. 

ij, BMarac , 0m 00 mrovoy e] 
Sto» na Goyocic, $ oaa 8t QUI 
6s aciegs cu. 


Cir 


- 


IN 


Og 59. x21 6 Svuuay G9 d'utgema, 
Q pác , Un aU. uber qz) macopyi ubr &mo- 
zsUew" w3)0 A'xv^at- Eidéc9n oU 76er C 
mteopya uy lore. Kdy jueuauc, Qu- 
el , elauow oi dvositeía avid vm , n x 


EanCAErei TX aros mea , nucic ioudo 9n 


* Brie, C moxiel dc rie réuv co avopas, 


Q vl dias àuric Faredas ev, mol, 
15 y. [1 Y 

Eoi fua her 6 79 0c, 
ópQusd cJ n&ya. oonSás, 

Aid TETO c ier Uno, 

As. XubrejNyoy vv [eg pylori, 
E duuapruNo) wa) zwvwe9). 

E'gaj dU 390 , ia) ubyoy 2l). &uap- 
vÍay dur Üirfge, SwVviowe, 6i ydp TUTO 
joe, puris Qes5d Qe tea) , xà) vi 
erapoheleja axoadiitera. TiG j3idAa- 


vt eipixalc* 
Zane?) L dapi eu Gd, 
x9) € un 4393. 
Aud üurlu) *. Ka] 
Xópuny eipna * ex yrmÜtowray 5 dzí. 
Ges dur , ra. ui dÜpsS 8 umet, Exeim 28 
Errs din , iO "Satoww?). 
AC. Keg" (Qaa 4X4 dev 
aidya,, C eig ty aidia, $ aidy C» - 
E'reidh 53 $At9or oi d'uostGéic , & Ürréi, 
udi ÉAn , eiuérc 6 aveetrnxóc 26 
diddeu , Un ÉamdUni* xg) 9v, émA dc 
ÉiaaAdir], dX eic viv aldva 7e aidvu. 
I'dw di (lanus, aom Ty apxo- 


pay, 


765 dV euqieveor à 


A'grovéiod e £r Gat Toyo ui (90., 
Ta «»oavouda eva V , T vo eut Aor 
p dia dpa xdipuatat. 
AW. Tlo dA3vu an rdv m &f- 
Ty eirixarus XUg)$' Ti) ériuge- 
cia Ti xad iae aur eoTío/s 


d; ov. 


Tl di truugoian, 0l) eiie xh. 


Moy Gy ipm. Oidac dueiGde , Quoi, Tí 


v» faSvudan ol anm, Q moin eoej2u- 
cw fyucw, El uvalu didwon] eugicoor. 


sd. 


A3. Kun, idend xg) Gera 


Tér& , Quel , éphtrag 0) ad noun 


is Qr. 


Towvs IL 


PSALMVM IX. 179 


Sic enim & Symmachus diftinxit , Fides »Ana- 
quoniam tu laborem C irritationem injjicis: dnd 
& Aquila, Vides quoniam tn laborem & ir- invw. 
ritationem intueris. Licet infinities , inquit, 
dixerint impij , te minimé res humanas in- 
fpicere; nos tamen nouimus te videre,& ifto- 
rum iniquitates infpicere, & condignam poe- 
nam ab iis exigere, 


Tibi dereli&us eft pauper : or- 
phano tu * fuifti adiutor. "nig 

Proptereà te obíecro. 

36. H. 1$. Contere. brachiunu 
peccatoris & maligni. 

Erit autem hoc, (i tantüm illius peccatum 7, 
volueris inquirere. Si enim hoc fiar, repen- Pi » 
té inanis erit, & ad extremam vfque perni- 
ciem redigetur. Hoc enim figiificauit, cüm 
dixit : 

Quzretur peccatum illius, & 


non inuenietur. 

Propter ipfum peccatürn .. Et hoc expla- 
natis Symmachus dixit: Isquiretur impie- 
tas eius, vt non inueniatur ipfe. Cüm enim 
illa inquiritur, hic perit. 

;7.H. 16. Dorninus regnabit ir. 
zternum, & in fzeculum fzculi. 

Cüm enim impij dixiffent, Non quarit,. 
neque infpicit; meritó prophericus fermo do- 
cet Deum regnaturum effe : neque fimplici- De re- 
ter regnaturum; fed in faculum fzculi. Pro- 75. 
prium autem Regis eft fubditis con(ulere ac 
prouidere. 

Peribitis gentes. de terra illius. 

Quz iniquitati affuctz eftis , quaue fa- 
lutarem pradicationem non füfcepitlis. 


38. u.17. Defiderium pauperum 
* exaudifti Domine : praparatio- * Vulgata 


exaudit 


ncm ' cordis corum audiuit autís Domus: 
tua... 

Preparationem, Symmachus vertit , pro- 
pofitum. Nofti;inquit, exadé cuius rei cupidi 
fint pauperes , & quale habeant propofitum. 
Deinde hoc docet dilucidiüs. 

39. H. 18. Iudicate pupillo & 
humili. 

Hoc, inquit , concupifcit quilibet iniurià 


L3 Veo 


affectus. 


e0oM- 
MENTA- 
R!i'v5rPA- 
TRVM. 
Pinttio 
ampg,al iid 


proicji. 


Ea fio 
BHuplex. 


Gratia Deo 
ngenda ex 


1010. éerile. 


A manti- 
bus fan- 
liaris (f 

(ant us. 


Prafmtia 
De perdu 
Wmpios. 


180 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Vtnon apponat vltrà magnifi- 


cac fe homo fuper tcrram. 

Si enim fupplicio afficiantur ij qui impie 
 &cinique viuunt , maxima hinc ceteris ho- 
mjnibus vtilitas acceder,dum iftos infpicient, 
& fimilia patiare non audebunt. 


l'ya pu cocos $n $ ueya2aw- 
yt da3pum O* c) viis Ae. 

Tdv à d esÜela ys carouit veru 
uc2gl oder , 5942 cay uiis vU dA- 
Ay ay 2 es5our , eic nésou, dQcesirman , wg) 
ddr TÀ Cugia yh scP prem. 


COMMENTARIV S. 


owrirgBoR T1581 Dowikr.] 
Cüm duplex fit confeffio (nam 
uz & peccatorum execrationem fi- 
gnificat, & gratiarum actionem ) hic gratia- 
rum actionem intelligit. Proptium autem eft 
perfedorum, vt Deo totum cor offerant, eid; 
mentem confecrent.Q uocirca etiam hic Pro- 
pheta, vcl vt ipfe bené affcétus, vel ex perfo- 
na eorum qui Deo bené affcdi funt: Gratias, 
inquit , agam tibi in toto corde meo, id «ft, 
cum omni diligentia, & alacritate, & anime 
vigilanti , pro malis à quibus liberatus fum: 
& pra dicabo gratias tuas,& opera magnifica, 
quibus benigné dignatus es virum probum 
cumulare, Cum gratiarum autem adione, 
fimul etiam ltabor, &c. quód talem ha- 
beam Dominum. Hoc mihi voluptati eft, & 
in hoc exulto. Illud autem pfal/am , fccun- 
düm coníuetudinem amantium dictum eft, 
Etenim amantes amafiis fuis canticum ca- 
nunt , cantu fe ipfos confolantes. Sic etiam 
Propheta, cüm Deum vidcre non poffet, fa- 
cit illi canticum , vt hoc modo ipfi fiat con- 
iunctus. 

4. In coxvEnTENDO.] Ác fi quifpiam oc- 
clamaret,Pro quo gratias agis? Conuerfis, in- 
quit;inimicis meis,& poft terga relictis: quod 
alius vertit, copuerfís inimicis mei,retrorfum 
cedentibus, perditis à facie tua. Quoniam 
feciftiivdicium meum,& me dcefendifti.Tllud 
autem, à facie ta, idem cft ac fi dicat: Suf- 
ficit fola cua prafenzia ad perdendos impro- 
bos. Obferua vero viri philofophiam. Non 
ipfemet vlcifcitur inimicos fuos Ícd Deo id 
committit. Humano autem morc dixit, Sedi- 
fti, & jiufte iudicafti. Hoc enim fignificant ifla 
verba ,,2 0i iudicas iuflitiam. Deinde decla- 
rans vltionis facilitatem, Tantüm,inquit, in- 
crepafti, & perdidifti ; futficit cnim ctiam fo- 
12 Dei increpado ad perdendos vltores. Cüm 





Vcr increpatio ctiam correctionem fignificet, 


"8E 





Toms c due pav muet, iss &. 
Xugicías , ys 7 1l. «b 224g iar Crciy, T. 
duo dé Ga T]À melon, vo. 7ráaus dan, 
vy! Su «le tepl n, eji xoPnesud el 
d/Zvorer, Aio wg) 0 mae» cecctime , à ec 
&urc C dU. reale , 9 aie cx meos al acu 7)d 
dU meme" Eónagistau avi , Qnow , 5 
OPyatgd ia ugu*. Tuve 17! apud je daran, 
x9] cesOuplac , x7) vntéonc ^uis , "Gap 
&y iiv lw waxdv, vg) ajauvpugoo Tic dU- 
xaeic las aor, x) py plac, 6 oie Teu. 
Suc doa Sod i Tte yevsvit, Mera T dA yaeiz éip 
di, d eUgessS teca] , C iie sul Gr Eyay 
dianórlo . 'TZTo jugi i 0h , TETO. ipi djaA- 
Mac, Koj 5 ja^d| di xg To T0) QiAG- 
suy éprraj 9t, Kaj 29 0) igne, eic voc 
qiAvudiou, aca. ddtoci , 4/2 qüz diis &- 
auscot cXoguu Sí uiinn, Ora yg) ó «ec- 
cm (d ivreidh so» Suo» id iy S, quiam, 
dcua qué; &ic àuTcv , 4/7 Tov Tuv Gul Vy 
rip Gr. 

j'. Ex T0 An ozTPAOHNA!, ] £Yavfp 
mroc ad mxegu wy GP vi o 60 ues eic ; 
A'yas; eaqerstn, qui, D^] isflesv Mus, x2) o 
vas "Rooud pur" Smp frt OS, alaregzri- 
uy T] Ves ua, Grriat cesuodvmv , Q 
"Varo)ojdp/ uy Yard veeca di7re ow, On Emit- 
cas 3 xejow uu, YyGsptó vods uu, Todi, 
Va) eve;cu7ra Gv) , dy) T8 , apuéi pom n 
tutarela , roMzeu, T4; momresUc. Oca di 
QiAocopíar, Ux uro autyera| 126 V esüt, 
d^d T9 Sd c ogotepa, AvÜesma ries 
dV, vi cna out, C dingioc idingouc. TEvo 
39 («2&7 9wosio 9*. O' zeros d'iauccudlus. 
Eim T0 Ux» * duvvw; duA Gv jzreriuyeuc 
uuGyoy, Qn21, Q. daPeguc* apxéi 52 prn 9 
TE Dil Fn ívaex Sinon, T5C xoP eor ieo, 

Encdtin arp 2 £ diópSucw enusini, 
£igzl 


IN PSALMVM IX. 


emo af mi, AuopSeuud yon T. yay vun 
79. A'msoAur, Waohigu; Tór doxGi , cG:- 
Qeion; dur. 78 UonCa uie xyíont , qn] mac- 
Seíon;, EmmunStswr 59 7p) é9vdv , wa) 
«ve3c xve1or Vane pep mer , 0 6p à Gi, Grtp- 
3d» , vw dois dow. dreilelnc , dfe (e 
auAem uiri Ty wav Ty) eidwoxa , oi 
G6 qóAe TuuÉi S) TEG «oe:t dvosiCeum 
dfoggwrac , wg] w'TwG dzwAOTTO, 0 n- 

| y O» VaeAep9ma. Eíw OxAgCén 
TEQ wd) xxx vl metas xejow, Tó- 
m 4p T) ducaprae^dy Einnuutdion , wg) 
6 JJdfo^ (De xveíec desChe dounOvet - 
sa). 

Ü. Tor zxoror EXEAIHON AI POM- 
9AIAD EX TEAOZ.] Tí TET, Quov , n 
quc uryavdc dur! wg vic [juAdc dvaAa.. 
etc, Epnuuty 2]À. olueian GAm Entinguc, ud) 
&u gis «voAow a2aricar , o; euvamida 
sh) wríulu auc) uiv Yu, G6 ca xoveur 
sica) C Git aoi pro anT]) Y duet , 6 
39 dioA/yur dd m£ra Ej nb) maraPaS ejlay 
Qnziv,5x. usa Tode T) mifuady oid, dj 
"ww ipyadopdpts Tcv opor . Kudsurlag 
dV 3éíag wd) T , p Dorouvürrac TuU(n 
miei , ra. (is érfoyo ov Qoegi, $meo (05.- 
mórraj, Evra^A dii vo , 6 wee eic vov 
aid: QA. A? (e di amid eio, dua 
HI) Judy , mn v alSer m VAixnes, 
xdj78 OE mo didi» duum d qo6dv vc 
dosGiv ae, ule v& Inu puro Gc ausu irr Ge 
a svAsorira, C gp orr Qe, C utr va GoN 
xoAatorr(gre. 

9' HTOIMAZEN EN KPIZEI 
TON 6€?0NON AITOT, ] T? 9r/ua- 
cv, &(O» quais idegow . O'en 9t mut 
kuid Mxéjy dyiA qu» Aípov, Mmuovdtonc 
39 Seéra, Aeiuvvni gg) T8 Sesra vl) qu- 
ev, €x & EU) dur , do Cx. dnaucowne 
iuo» và) rai B vi mue , va 
d zz. utn eoesarapuvéi , nlu/mi ug? 
Ou xpo J/2 Ti £n. udesu, mss Ov, 
£e ud reU adaucOivote deoesvórme 67) vouí- 
Cc mà r2, Olwevpdylu dV &zziv, iziga- 
94 2usc, alo cesmulu vpulusUos óvoua- 
cíar, lu? dq Sero và afe Gc eitin, 

4, Kat zrENETO KYrioz KATAOrrH.] 
Auxaouc dneirou, , rdi G1; ar eiaGo rs - 
rapríor jio taatuyn G ovfeex, Ure uii. 
gu d Bonjeias ioetto,dp, air) vs Vanxadege. 


ISI 
dicere quis poffit, Gentibus ab Apoftolis 
corredis , perditum effe impium, altaris ip- 
fius nidore extindo , & celfante. Quando 
enim Gentes increpationem fuftinuere, & ad 
Dominum conuerfx funt, is qui in ipfis ope- 
rabatur , vtpote filiis infidelitatis , diabolus 
cueríus eft, vnà cum fanis idolorum , qua 
quafi ciuitates quzdam, contincbant eos qui 
ad impietatem fpe&tibant; atque ita funditus 
euerfa funt , vt nullum eorum relictum fit 
veftigium. Poteft hoc etiam accipi de iudi- 
cio extremo. Tunc enim peccatoribus repre- 
henfis ,etiam diabolus , qui veré impius cft, 
delebitur. 
7. lNiMiCI DEFECERVNT FRAME/E IN 

FINEM. | Quid, inquit;hoc fibi vult,quód;ar- 

tibus eius & confiliis clufis,propriis ipfum ar- 

mis fpoliaueris, vnà cum vrbibus ipíls fic eum tempi 
abolendo, vt fimul memoria earum cum T 
fonitu perierit, & procul ctiam diffiris ruina. . 
earum innotuerit. Per hoc enim ingentem & 
omnimodam vaftitatem defignat , ex meta- 
phora corruentium zdificiorum,& ingentem 
ftrepitum concitantium. Illud autem etiam 
diuinz cft prouidentiz , quód haud clancu- 
him hac faciat, vt alienis calamitatibus cetc- 
ri emendentur. Subiungit autem illud : Do- 
minus in. eternum permanet. Alius autcm 
hzc coniungit cum pra:cedentibus , vt fimul 
declaret , & hominis mortalitatem , & Dei 
perpetuitatem ; fimulqQue terreat impios, eó 
quód ipforum vindex fit immortalis, fem- 
per permaneat, & füpra modum puniat. 

9. PARAVIT IN IVDICIO THRONVM SVVM.] 
Illud paranit ; alius ait, ffrizauit . Vide au- 
tem quomodo fcnfim fermonem ad fuperna 
ducat. Cüm enim throni meminiffet,often- 
dit etiam throni huius naturam , haud in li- 
gno,fcd ex iuftitia conftitui:& modó quidem 
prafentia , modó verà futura przdicit , vni- 
uerfale iudicium per particulare confirmans; 
ne rudiores exiftimarent abfque prouidentia 
rcs geri. Cüm autem dixiffet erbe terra , 
fubiunxit populos , figuratam explicans ap- 
pellationem , quam tamquam à continente 
acceperat. 

10. Er racrvs esr DowiNvs REFVCIVM.] 
Qui ipfos iudicat, nobis humiliatis € diuerío 
fatus eft refugium & auxilium, quando ma- 
ximé auxilio cgcbamus , id ct, opportur.é. 
Z 3 Duplicem 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRAYM. 

4A pojf els 
extinxe- 
run impit- 
taícm. 


Impia 


Publica 
ponitionis 
vulitae 


Inflitia 
tbrona 
Dei. 


CoM- 
MENTA- 


RiVSUA- 


TRVM. 
A uxilitum 
epportn- 
num q«a- 
le. 


Relugium 
fuorum 
Dru. 


I82 


Duplicem enim affignat. opportunitatem ; 
tum quód adiuucr,tum quód in tribulatione 
iuuet;opportunitatem vocans tempus tribu- 
lationis. Nam femper quidem opus habemus 
adiutorio Dci ; etiam in rebus profperis ; 
tunc veró opitulationem potiffimum fenti- 
mus;quando in tribulatione fumus. Hanc ob 
caufam,inqüit, (quód nimirum refugium fis) 
qui nouerunt, id eft (ciunt te, tibique denoti 
funt, fatis validam habebunt anchoram,fpem 
fcilicet in te fundatam .. Qui enim ex fuper- 
na fpe pendet , ne in ipfis quidem aduerlita- 


tibus turbabitur. Quocirca alius vertit, e 


Eccli.2,11 


Ciwalitey 
D.aus en 
"n. [7 ba - 
bt. 


Beneficia 
Doa cu- 
nmoran- 


Jana dif. 
fertnr, vts 
paniendi 

occajia de- 


Inr, 


Orandum 
enam. pof 
liberano- 
nem. 


confident fcu, fiduciam habebunt. Cüm enim 
dixiffet quód. fa&us fit refugium , quód fa- 
Gus fit adiutorium ; oftendit etiam quà ra- 
tione : fi nempe fperemus, & ipfum diligen- 
tcr inquiramus. Nemo enim fferauit in Domi- 
n0, C confufus eit. 

12. Psarirre Dowixo.] Habitcationem 
hic non vocat inclufionem ( eft enim infinita 
& immenfa eius maieltas) fed affectum feu 
familiaritatem , quam in loco ifto oftende- 
bat , vt hac demiffione Iudxos ad fc alliceret. 
Quin & in nobis etiam habitare perhibetur, 
non quód à nobis contineatur; fed quód no- 
bifcum familiariter agat. Sion autem etiam, 
fecundüm anagogen, Ecclefiam defignat. 
Duo verà pracipit : vt nimirum ftudia feu 
beneficia ipfius honore profequamur, atque 
ànnuntiemus,quoniam & annuntiantibus,& 
audientibus hoc prodeft. Symmachus pro 
fludis artes, vertit; Aquila veró, muzatio- 
nes. Veré enim immutatio fala efl: quoniam 
qui procul, propé ; & qui in tencbris, in lu- 
mine ; & Iudxi quidem remoti, Gentes veró 
propinqua: fadz funt, Quarum fanguinem 
exquirens , cz des fcilicet à diabolo infidiose 
patratas rememorans,in auxilium venit. Of- 
tendit hoc loco, nullam fore cxdem impune 
pauatam. Quód vcró non é veftigio vindi- 
&a fubfequatur , ideó fit, vt poenitendi anfa 
praebeatur. Clamorem autem vocat hic men- 
tis affectum , non vocis fonum. Verba veró 
illa, Nen esf oblitus, vim magnam habent : 
vtfignificent eos. affidué quidem inclamaf- 
Íc , fed non flatim initio voti compotes ex- 
titiffe, 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


Au 33 264 sl) doner jin T Boii, 
€ àn & S24 , «meas cv vi; 92e 


"xg^ay xmeir, A'ci jy 9à asc Qorfeiaz $i 


di£ da , wa) &r dÜruseimue , X00. mov Gy 
SS T cupias izaidubua. ix dV 
quic aie alaíag , iri TÉ zin et vag- 
qvyl, oi Iosbounkc €t , TuTisn Ci cidU e, 
oi NEP inaslió d^ «ves (eum 7 icri. 
du? elc ct, O 93 d alaSw laur deal] — 
ridoc, d" àv wei voit d eivoic Sopu nb 
evz»—). Aud T&v trveóc Qnm, Kaj zemilicuow, 
ir Sujprzemr, E7rel 30 €nw,9n 620r ata 
7.9/5, Un Siyowi Eon, debo wg mic 
2n?) . Un Vonrrur Tp , «a) Cx mrs 
durriy 4! audis. OUd eic 22 YAmow 97 xv- 
£1, XJ) kgrioruu 9m. x 

iP, Y AAATE TO Krr12.] Ob 
érmüQu 4 7) Gus £a) ( drea o 
28 durd wd) dsbuoese (O9 9 utyaoocud ) 
dd 7l) «ve)t sov moro orow 2A n2] oi- 
xeiéniar, d/4 79 T6 Yudhícu, dg 7 evyta- 
Care av mc avec iwsiy ÉoarézX. Kaj 
& "uy 2 oixei» Aiera] , 8 aut oup (ON 
UQ rud, «NW ac eresc VG £oeor oixeiac, 
Xidy Ji ug] 9 Garin x2 aja ld. Avo 
Ji eesenra), xdi SetdTeo , Bi xnporren 
aurd. vz Fonmd sUua(z , Wi mie sporis, 
"i Cic 26a 39 780 xcd Qu, x2) mis d- 
xovemy. OQ Ói X/uunx al1] 38 fàmn- 
d uem, prar - 6 A'ku2gc, Gra Darydc, 
Era? 9 70. yn 425vti , Un oi uaxegr 
ifc, gj à Qu] d s exórd , X; Led ados dp 
ezüppn, và di (n awiov. aiv 73 aluo 
Cx Url , rri vie mA uid piae rà T8. df- 
Giu cQayac dY. avra'mc, mune, es 
ÉAmovefariAiAuSw. E'vagSu deiurumn, 5n 
Sx 4er qiroc oA usudpoc duudprr (Ov. Hi 
Ji uà qz ród ac Gnd inm, rd onis 621 eme? 
usvoias « Kegurylu) dV sl) dfg vow 7 dfe 
vola Abl, s vor Tóroy d Qurfic. E yd dé wg] v); 
ux Und vm, (upaow, oc àn£iror uM) cwwi- 
adc imnudouo, dw. dn àx avegonuium (i 
ath : : 

19^, EAEHZON ME Kr?Iz.] Oz iuit 
d 'mvxa'c 23 40 y aesonheoppioy e, ufd t uo 
qi dz gala flu] , dtigazdpor, 4293 
Gi E atro gai, 


14. MisERERE ME1 DowiNE.]. Aduerte vt affiduó incumbat orationi, nequc iam 


in fccuritare conftitutus ab cadem defifla , fed pro futuris etiam deprecetur. Semper 


enim 


IN PSALMVM IX 


39 di kDa Tii TE. 2xE emestolus , uz2ugu di 
€y v TJ xoxay dauWetyi* naro Tip (D 
99 mm dfadWora] 7rüMu D) ó aie Yan- 
voíaz , wg) pallupiac* su) vore uA No o dfá- 
€^. c22. esnop 76i, Autipic 59 &Un- 
MsQíag Ce)xeiv. uy , à duae iar. 
Tieoeriona di ey] rev d iadugen 78 i2ou, 
qi 52: O6iy xai c. Y Ot, yap quay, T1) mwnct- 
vocir uu Ox Ty Verr uu, Ka] )9 esc cà 
xazqsUo viv wd uiri, vio ed. ut pun.- 
pho , xj ix da aEor(a uóror , 4d. wg) 
VL daurgs , Wi Agp ares» xg dopr2do Sas- 
deíZas(, Ex 7]J. 78 Guya (ou exvAdv, T) qo- 
AJ «cj dfdtoess TH. uv dusvus dwAdv, Ei- 
dV avri & ail abi Tp ueROrrar airfed, 
"mp Tà mapgASUrner dUydeicw. Ka] dA- 
Aug di 6 2g Cav Ty) olueioy cidwom , xg) 
9rdcw Tüt vU $w dyaSUénm OM , cUxit; 
Tef7ro ipei *. EAinaór ys , x2] ide 4l) va- 
eren by apu , da TIU Colles go oye fjunui - 
sl, Amo) 30 Wareivaguy ; xai /meritc 
ps , oU. di uór(B duiacu, d djaSómz 
ex 7]J aA dy 78 Sra ra o^] d uj ut, nip 
€low d.ugprial, Tí digonac , qiu Tu yu; 
Eau 7rágue vic alvkodé v» , moi t56 
$maivou, &x Tu. 9v au vag, O' 30 voit dÀ- 
Aci mupimoe j/ TE, dra sAÍAgTS Co Ti 
tUor, T8 eg) QuToS 7UÁ , RE] Hy PUL 
dvoiy guedrzar, àÀW. &y uico Spo. T&G 
29 df T8, Cp marit TÍN, mia. Kaj T8 15 
poi £d epar , v9. df 0 awmelas Sao- 
AgÜsu). Tb 30 rkepc ew9ira] Cnréiy , ac- 
2c Éesv, 
ig^," ENEIATHZAN roNH,] Aut3- 
fs, Tl) posi) 2A. udir 93 dre dfz- 
Q9tipj c xaxla, E7143) fei d ium, d iso En, 
dum d d x? aódus rem, delen y dq 
iauTlf Tuc momeguc vzzopdpem ab mu 
Eas, "T1 58 T€ 7romesi. dOwicweor , oixetoic 
z2oic 77 xxxía. dPugxepiu, Kal 0g stc 
xui Tis Ew é(aciowro. Ertzdn- 
quy , xag. xegmoc xa tci onous , dux (O9 
(Gi, *tgoyty » Eine, Ka] aza2uv* Ey 
maid) , 9 Expos , cuutAO9rduy* uTE- 
9, duzyuci; diruc abwmrdpyruy , ox 6f) 
üuyci; dyuu(z TX wgug. Acíuum di àu- 
v9] x9) A29 samtopelar. df2 ví 9. xpo- 
sifugn , Vreidh alo use, lo, Aid 8o xg) 
Pav Srdyem Gn ary avdiv!), Ka] 0i x ái ig 
qugSu?); Tmuent,) Yeyos xeiju2(g oria, 


:183 

cnim Dci prouidentià opus habemus,przfer- 

tim in malorum liberatione. Periculofius e- 
nim tunc bellum inftat,cüm à vecordia, tuiri 
À focordia ; atque runc diabolus vehemen- 
tids inftigat.. Difficilius enim eft , redé pro- 
fperam , quàm aduerfam fortunam ferre. 
Adiungit veró & alterum motiuum mifcri- 
cordiz, quód malé habeatur. Vide, enim in- 
quit, bumilitatemm meam de inimicis meis- 
Etenim ad te confugio , qui mei curam ha- 
bes, & femper me liberafti ; rieque liberafti 
folüm, verüm etiam exaltafti , fiue illuftrem 
ac fublimém reddidifti. De portis mortis: pex 
hoc declarans periculorum multitudinem ac 
varietatem. Vidifti ipfum, dum pro futuris 
üeprecatur , de przeritis etiam gratias refer- 
re. Ceterüm qui rerum etiam fuarum fen- 
fum, atque diuina benignitatis notitiam per- 
Eipit;is per moduim orationis dicet: cAife- 
rere mei , c vide bumilitatem meam, ab ini- 
micis meis procuratam. lpfi enim humilia- 
tunt attrahentes me , tu autem folus potes 
per bonitatem de portis mortis exaltare mo; 
Quae funt peccata. Quid porró faciam , hoc 
adeptus ? vfpnuntiabo omnes laudes tuas, 
fiue laudationes in templo fan&to tuo. Q uod 
enim aliis commendauit ; cüm dixit , à4z- 
nuntiate intey Gentes; hoc & ipfe facitiidque 
non vno alteróve prafentibus , fed in medio 
theatro. Hoc enim infinuauit per ifta verba, 
in portis. Atque hzc mihi corona éft,vt per 
tc falutem adipifcar. Nam aliter faluari vel- 
le; perditio eft. 

16. InF1Xs svNT GrwrES. ] Interitum, 
malitiam vocat. Nihil enim fic interimit, vt 
malitia. Cüm de iudicio vetba fecerit, lioc 
autem é veftigio non fübfequatur, oftendit 
etiam improbos à femetipíis poenam fuftinc- 
re. Quid enim imbecillius eft improbo, qui 
propríis arms, fciliceziniquitate, capitur? Et 
vide quàm proprié vocibus his vfus fit. 17ff- 
x& fnnt, violenter detenta funt;iiextricabi- 
les ipfis fadtz funt infidiz: Er rurfus: 77» /a- 
queo quem ab[condernnt, comprehenft funt. 
id eft, vinculis infolubilibus affixi funt, ita vc 
ipfis incuitabilia fint mala. Oftendit veró & 
aliam ipforum accufationem.Cur enim eum 
abfcondunt ? quoniam turpis erar. Idcircà 
etiam latere conantur. Átqui quid hinc boni 
euenit? Cegnofitur Dominus iudicia faciens, 
id 


COM-. 
MENTA- 
nivipA- 
TÀAVM. 


Peecata 


funt port& 


morin. 


Malitis 
auctertm 
fimm peri^ 
mit». 


COM-— 
MENTA- 
RIVSPA- 


TRVM. 
Puniiiong 
nélut. 


Impietar 
mortem 
pane. 


184. 


id eft puniens,paenas irrogans. Non enim eos 
tantüm qui puniuntur , diligentiores reddit; 
fcd &. doctrinam cognitionis fux illuftrio- 
rem reddere fatagit. I7 operibus, inquit, »a- 
nuum fuarum, non Dei; fed ipforum. Variat 
autem híc orationem : modó quidem fuper- 
num füppliciumi infinuans,modó ipfam par- 
ham peccati. Illud quidem fignificat, dum 
ait, Cegnoftitur Dominzs iudicia faciens; 
hanc veró, dum ait, Infix funt; & Opcribss 
manuum [usrum.. Non enim folam qux à 
Deo eft, poenam commemorat , quia futura 
eft; nec folüm eam quz à peccato prouenit; 
quia libenter ipfi huic immorantur; fed v- 
tramque diftindé explicat. Ne ergo exifti- 
mes quód alteri ruinam ftruas, dum illi infi- 
diaris; tibi enim ipfi retia pleis. 

18. CONVERTANTVR TECCATORES.] Ite- 
rüm manet in iifdem , oftendens malitiam 
fupplicium habere cohereditarium, & quód 
impietas mortem, atque peccatum pericula 
pariat: quodque iam quidem impij extol- 
lantur , quód nullo malorum fuorum fuppli- 
tio afficiantur ; futurum autem fit tempus 
iudicij , in quo penas dabunt delidorum; vt 
cognofcant , quód non in finem expectatio 
manfüetorum obliuioni tradenda fit , neque 
ipfi femper tolerandi,fed poenas daturi. Non 


. enim patietur Deus, vt qui iniuriisafficiütur, 


Deu dici- 
lur exur- 
gere dum 
nit. 


femper in infidiis verfentur. hoc enim figni- 
ficat illud, 27 finem ; fcd omnino mercedem 
accipient. Pauperes autem hic vocat contritos 
corde: hi enim ad tolerandum aptiffimi funt: 
cít camen & alia paupertas aptior ad virtutem. 

20. Exvacr Dowirwz. ] Petit iniuriam 
paflis opem ferri, Exurge, id eft, vindica; ad- 
iuua , puni iniquos; & fupplicium ipfis fit in- 
ftru&io, quoniam pro libitu ac voluntate 
cunda perpetrant; Re&é autem fccit , nuda 
ipfa nomina ponendo. IN/ez confertetur bo- 
»no , qui puluis eft de terra. Iudicentur in 
tcon[pecfu tu2, quod alius vertit fecundüm 
faciem tuam . ldcitcó alius ait , Imeute ipfis 
metum. Vide autem, vt non tam penam pe- 
tit, quàm corre&ionem. Er audi quz fe- 
quuntur, 

A11. SCcrANT GENTES, QVONIAM Hox 
NrsS svNT,] Obliti funt, inquit, naturz fuz, 
femetipfos ignorarunt . Illos igitur ab atro- 
gantia reducendo, vtiliter iudica, Alius verà 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


merla wood ov, Vreeitiy , Ov 29 186 xoAgfe. 
tAp/ou, uror amuó cuotkeous "oil, da wg) m 
durd Sscyracias x? aurem arogoxsod/l 
qur Abner, C» Quiz épopit , Quo1 , Tj). eios 
dunl, 5 T7 TE |i , ÀJ iar. Vloc- 
XiNM di , mori (AU bU. aio9w muupjar 
tzrdouv, zro1à dV rl) Vero lC axis dixlu. 
Excivo d/2 19 , 9irtlguira) xvex Gy» xe/ua. 
& moidy 755, 4f 39 , Crtzra vous, C, n4 
$p20& Tj) yes duré . Oum 90 anl old 
WblE QU ACA muueías , Vreidà pe» 
&Tt Ead aic kaxlac , Creidh uv vn lupic- 
guestow a0 ixgates Svr juDui/d ? 265p. 
des Y vópuiot npe wo gousta Lem uwyaim- 
puer, Gras Eon CuAcUc w, , cav Tul. 9 7x1 Td 
dixsua, 

P. AnOZTPAOÓHTQZAN Ol AMAPTO. 
401.] E'mjójl d Eoi mit aui, dunno 
xaxiay qv t xpseoplyilu) V yuguv lu) xijg 
ew , Xj (n n dot eie S4ya(y vind , nd) 5d. 
AUpria xvduou, G Un vus MA. tmulegrral 
oi davGEic , adeuchirmec 'Eyormec vl] id iem g- 
xdv* ica) dà xaigéc xelosuc , Grey dat 
ducum kl re appeiadpur dcal rdos, 
Ó5i dx. e; «tA (D 1 esa oxín. TJ. copi 
Eaniidhtev)), udi del netos ? ales, dod 
d'ucun dísla. OX 79 dyiZeraj 0 94 , vis 
dd iwovipou, €» Von GouZgis 62) dfamarmt. 
T8(o 38 73 , eic ste a0 raf rc s 
AMrlorsag viv utr, avtrimac d vu , X 
alu) xgpd ias currere uadiiov; eic! S 9 
uzAuicw cese zou Varrid eir, dd 
xg) » iríea "roa mé eiorteg eoeje ajt- 
al. 

x ANAzTBel Krrir,] T'zripri 0 
dover Bon3elas cxbaxgisi. AW 
e»5 , dyr) 38 iztE«A9s , Gol Smeor , niam 
Tuc ddinozrrac , € 2m&oo awmit à mpagja 
voupSwoía , kcrció h eÓg GwTOrO Mp! gay T 
«vedi Gun, Ka?de di minos , Sole upid 
Tz Dura, Mh xearans Ga af Seypn O"; 
6d» yi » avodüc, xe1Üimaous Gyumor c 
Emp dn Qu, 2?! teleu» au , dfi Tee 
inp», xo Ta sucoy QUCvuuo: Guo. Os 4i, 
óc d xóAgoy alaéi , d'd veSazias. C dx 
7p C. 

xd, TNQTOZAN EONH OTI ANOPOOÍ 
Eixiw.] Eze? oro, Quo, $ quta jon 
iauTuc. xgrwtyxay 8» àuré c T dglorciar, 
Vy aqula xoivo, NOW dV Enidiela 


enit, 


IN PSALMVM 


quod ou?) 3/3 1 draeni,? uorofluti 2 0 
yiiz: alc af à uan ykanc oc 9i, aecoxt- 
véia) , rame alg 3 Sume dofur x2omo- 
qopitazc. S sta 59 Xe1Do Gcrm 2, rol m ww 
fizuow, 9n as Üpormoi cian oi eoegoxuww Dime, 


tum etíam Gentes agnofcent, quoniam homines funt qui adorabantur. 


IX. 185 


ait, ipfum per verbum exurge , Vnigeniti in cox- 
terra. illuftrationem exoptare, vt is qui info- M'NT^7 


EK RP RIVSPA- 
Icícens fibi diuinum cultum arrogarat , hu- 14 


milietur, vt qui diuinam gloriam furto fibi £xwrgenis 


. " 4 ET " s. 4:5 " Dto, in- 
vendicarit. Cum enim ita fuerit iudicatus, reir «m- 
pier. 


^ PSALMVS X SECVNDVM HEBR EOS 


 xÉ. INA TI OTN,KYPIE AOEZTHKAZ; 
Ex wescumou uUa 1]d -92uGouM ier quais 
6 enestihme, e axaAdr, 9x Vyraady. TloA- 
Aci 38 vjJ. S2uGopop toy aao nie Dunt, wg) 
«rej 18 «esci TO» xsue90. dEISO fioe- 
Ga, alu) xeilom . Tleeoridna dV xe) v8 cvu- 
Calyorra , JY. d'óduvdiraj* &n vul p Qé- 
pe , Qo] , vla) dÜnuse fan vf. owes. Tà 
&y dÜUxgugiauc dV, freeoc, Cn aues; 9e: 
dir €i Atyay , doxéic apbjpasSiy wg) p itopdy 
qu aiSgomma , Gi, dómovMioi, Ex ima- 
pua, 1716 dV aiit d Oupáas , olov so Ti- 
» G« asuegt , oi dd ovp por malgriuovray , 
SJ dOmosvray 7l dAgioreiar uh Qiosrne; 
dx dígpAeyadpor vh) dfjvor. Turo 
jà 7. 

Xy. STAAAMBANONTA! EN. ÁIABOT- 
Aro:z,] H"ajdl 8, ev/Wiriloege tuoi 
xd) uuazyrigdc 6r oi; ddixiow, AO» 
d , evt omes ép dfaGuAois * xg) Tao 
miri duducwem , imrigarjp , O'n £mu- 
véiraj ó duapraDh, 9 oi, CyrgAU ital 
1e, (QU ok; alyuyuda] , qq) Smp ener 
iquni(ae ye UG xét.) Un Torus- 
m 349» cw f aliZuwgxia , Uc oitoaf n- 
yap TJ). àmreioys Seiuv doyudme , &Ac- 
968a &6 Turo coz cv) , xg) Wood i- 
xréc 6j). 

x. IIAPOZYNE TON KYPION O AMAP- 
TnAOr. ] Olea mu her estón d cà; 
aaxiac, TÁ 22u, Quat, n ders c Avzré; 
&usiy T0y Suiv mruesEurd. Ka] x2 12 250» 
ais gy durd , Ux Cui] Sv. O mp 
nt Ov, x2! v) 23i3oc T8. peruseuo gU durd , 
Wm) RC Pwwoin, . Ka) dAA OM dV dyrmult 
"Ho votiTs) , nu) dar alg xeTO,, waa p) 
n3», &me muesZuss my xvejoy o d. 
qunpranos , wal T0 TID C) Tic Opync u- 
3E dk cnl rrfod .. Ka] aig A6 Qe 08 1 Cn 
Ünriizw , Kara JV Xadgaom duc. 0 jp d- 
Msc maegEuut Ty xugor (Gror €ixéc 

Touvs I. 


zi, H. L Vr QYiD 1cirv& Dowaiwk 
RECEssISTI? ] Loquitur ifta Vates ex perfona 
tribulatorum, inuocans,non increpans. Mul- 
ti enim eorum qui aliquá moleftià tribulan- 
tur , etiam ante cempus competens , poftu- 
lant fieri iudicium. Adiungit eriam illa pro- 
pier qua affiguntur: Quoniam, inquit, z- 1 
gré ferunt felicitatem improborum . I» ep« afigio 

portunitatibus verb , alius vertit, jp fempo- P 
ribus tribulationis. q. d. Videris eminus , & 
non cominus,refpicere humana, dum iniuriis 
affe&tos non vlcifceris. A pufillanimitate ve^ 

rà, non fecüs atque igne quopiam, depafcun- 
tur hi qui iniuriam patiuntur, dum iniurian- 
tium fe fuperbiam non ferentes, mente adu- 
runtur, Hoc enim fignificant verba ifla. 

23. H. 2. COMPREHENDVNIVR IN CON- 
siiis, ] Siue ctiath q.d. Adiutores & commi- 
litones habent ininiquitatibus, Alius aucem 
vertit, comprebendantur in confilis: & huius 
rci caufam edocens , fübiunxir : Quoniam m 
laudatur peccator in his, in quibus opor- i» pal». . 
tebat ipfum latere & confundi: atque ho- 
tum laudatores habet adulatores. Vel quia 
tanta fuit tua tolerantia , vt nonnulli, qui in 
diuinis Litteris minis verfati funt , exiftima- 
rent ifliufmodi à te benedici, tibique gratos 
effe & acceptos. 

15. H- 4. ExacERBAVIT DoMiINVM PEC- 
CATOR.] Vide;quó ipfum malitia prouexerit; 

Quid dico, inquit, quód pauperes contri(let? Pezeror 
ipfummet Deum exacerbat, Et [ecumdum comriiar, 
multitudinem ire fue non queret Deum oia 
Q uod alius vertit , fecupdum multitudinem 
elationis fue , fiuc infolenuz. | Alius veró 
duplici modo hoc intelligit, ac legit : mora- 
liter quidem fic, Exacerbauit Dominum pec- 
cator , fecundum multitudinem ire. fue non 
queret. Acqui qua ratio eft non quarendi? 
Negatiué veró fic : Peccater quidem exacer- 
bauit Dominum. ( quantum nempe poterat 

Aa peccator) 


Fiicita 


CoM- 
MENTA-^ 
RIVSPA- 
TRVM,. 


Peccator 
abijcit. 
timcrem 
Dei. 


A:dulstio 
eenfirmat., 
in male. 


Studia pec- 


| catoris 


—- 


186 


peccator) verumiamen Deus non requiret, 
quatenus iram diftulit. 5j enim ipiquitares 
ebferuaueris quis fef inebir? Secundüm prio- 
rem quidem fenfum conícquenter, No ef); 
inquit , Deus in confpetiu eius. Scd cüm cie- 
cerit Dei timorem ex animo , omnibus fuis 
cogitationibus coinquinatur , femper in ma- 
litia verfatur , iniqua facinora aggrediendo, 
& iudicia tua ( id eft iuftz fententiz ) ablata 
funt: non vult enim fcire , quoniam iudex 
iuftus cs.Q uin & inimicis, inquit, fuis przpo- 
nitur; vel , vt alius reddit , omnes inimicos 
fuos exfibilat. 

17. H. 6. DiXiT ENIM IN CORDE SVO.] 
Alius vertit, dicens in corde fuo,Non conuer- 
tar in generationem C» generationem. Non 
eto in defe&ione. Vidifti infolentiam, vidifti 
amentiam, vidifti in quale barathrum praci- 
pitatus fit propter laudationem adulatorum? 
Oportebat cnim fufcipere eos qui reprehen- 
dunt & corrigunt ; hic veró cüm perniciosé 
adulantcs admitteret, fic inflatus eft, vt & ti- 
morem Dei & iudicia eius obliuioni man- 
dauerit. Obferua igitur quz cogitet: No» 
mouebor , fcd ero mali expers. Q uid hoc in- 
fanius, quàm vt homo fragilis , & mille mu- 
tationibus obnoxius, talia fibi imaginetur, 
cun&aque fibi ob profperitatem immobilia 
fore exiftimet? B 

28. ui. 7. Cvivs os MALEDICTIONE PLE- 
NVM. ] Neque;inquit, à peccato lingux abtti- 
net : quin etiam mentitur ac decipit , atque 
omnia facit quz noceant inferiori. q.d. Nihil 
profert boni , fed quzcumque fufcipientibus 
laborem & moleftiam creabunt. Cümenim 
permanentem habere fperet. profperitatem, 
amaritudine ac dolo os eius impletum eft. 
Porró Symmachus legit , i»fidet. infidians 
juxta portas, in occultis, vt occidat imnocen- 
tem; Septuaginta legunt, cwm diuitibus : 
nempe diuites vocant eos qui in malis di- 
tefcunt , fiquidem hi fpiritu pauperibus op- 
ponuntur, Id eít,nullum relinquit abfque in- 
feitatione, fed aduerfus omnes egreditur;col- 
locans infidias diuitibus pauperibusQue , at- 


. que oculos in pauperem,tamquam captu fa- 


cilem, intendit. 

30. H. 9. INsiDIATVR IN ÁBSCONDITO.] 
Deinceps hoc modo loquitur de ipfo , ac fi 
in feram mutatus effer; vc dolos , verfutias, 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


apgpraAiy) 8 uli à Sic inh , n9 
ow vaCaP4io ópudva, Ea) 59 a/ouiag 
e ampran, Tí Varoe rera) ; Kasu di lu 
aveeitem ioias talyuc OUx $a, Qro s, 
$ Swüe 5pm» dud , AW CuCaAdy m 
Soy qQiGor Go vit "Ju , dY Gov TY) Gr. 
Suunuc'sus durd. [Cyro] , demarre 
ir egalg evel j , debug geo es. 
Eti, vdj Td xg arma 0s ( forus aj xe/cex) 
dyíplurra- 8 Bu2traj 29 id ira , Un xej- 
a e dine. AW ug) TE Ces, qu« 
en, "GxpriSvra] , à dc d Ov, Tra/(as 46 
iofesuc durd àxtuaa . 

a. Eing TAP EN. KAPAIA ArTOT,] 
Kv, Ajay à» xapdia dund-, à aii- 
eam honus, Cic cfjotal xg] "jptdy. Oox im. 
pay &n xgxacd. EX «c Setvoiap, eld ec ajous, 
€d «c elc olov £aeaSem domennión Jfz 
38 fJ xoAduun udin ; dto 9 Xaodlos- 
aj 78; aima pou , xy] duopSord ou. 
di mic ém' Gpeo xoAgxtorrax cegniut- 
vOv, ree iquos9n , c Ein2aia QoGu 
S8 , xd, S]. xeu dor]. O ea ond 
ola Aoyiferaj* OU jà emoeL9d , dX! $av- 
pa ado xaxo? , 'TÁ auta adoritimegi , d 
ailes ora Varbunesr , Xj ui a toNit 
aekdpoy uugiau, , TuaUTA QayTALi-. vg) 
dxjnima awrrd anms vopiz ew , Jfg aiio $0- 
esas; 

x^. Or APAZ TO ZTOMA ATTOT TF. 
Mri] OJdl «sic dfi 2 wosuc, Qna, e 
aas d ueptías , dYad yd] MdéUdras , nf) 
dud , xgj aval(n mii Vou. vov eod ést- 
ex BAd3T].  Oior , 9dio eestipet 2ecir, 
dX dau vci dapi oic mr roy uif xg] 
xd. Tlaegjugyo 50 Vzcs Usi Uu dUn- 
Vseay , 7mxejas x dé T coua miM 
eoTa, 0 0t Zuuu2y Ov, E^yxa 24 ón- 
dhdUov eX Ti, «UAas Cr "ForouguQoit , 
Verceréna) adadnor, 1 souris, oi iedouf- 
XQV( Vyucw, ki 7g teG , TEC O1 guois mAu- 
TÉvTuc * To 8 mei Tu. TrvdU om zt 
airíxemra,, habi) 2, Eie dTinow 22- 
Myaror , d2Ad. xod rtísag popó, mae 
id eas kar aucitr , xaT areiut yu! 
Tuc ópSuAugUc aig ei& doa xy rim 
xti. 

A.ENEAPETEZIIN Anoxrren.] 
Yr 9nel« und Aor -Jpoydu, druet r2 
dem d/gMearal, Tác dbou 79; Ms 

7uc 


IN PSALMVM 
quc VanGuAac OuoumrsDoy , To di n or- 
xp oic , 1l.) dóearor durd. «vega GoAlu) ai- 
virmra,. KaAdc di Arn doreixgae tv 


I X. 187 
& infidias ipfius exageeret. Illa autem verba, c o x- 
In occultis , inuifibilem cius affultum infi. M**7^- 


RIVS PA- 
nuant. Pulchre autem lconi affimilauit aua- t5 vj. 


gouoyior bo , apsraxmx d. Sr0/a, oc 30 &x6i- 


aalswony cEntyxes 1A d doAud, nup iG 
ausu! di epo , «vesc al) douleur 'oro- 
Hip e, ej lard ras, 1 D) 9 
Ítocor Jfgvocira. A?0W 0 Jp mat (i Aoi 
Cip v , a «dc duod. 3v 91 d idagor 
üurriv, Gc Ty). dd imootd pie evpsrotic , xg) vx 
EmAdArow* xg) 66 oe Ure dragac , ala- 
aíegs d'éiZoy af inei 5yaurs vl "Verà 
cá nugas , ag) xóngeot up Exeitou , Q6i- 
vu JU T. duncugdpiay. Mh olagdpne 22 
xard 7p dduxermr 86 65G xeieoc, ves» 
mvricweoi yhvorra,, Er üQod eémoor dts 
dels mui; dneirtoy iA umuc x8) Aga Qupiane, 
imrisal ree cfr mxespyiow à dot- 
fic. APA dri sE v-|uÜima , mue 
qUÀ vé mu, Ad xdr uue1dxic 2o- 
irre, , a Bien , xo) 1l dias eic. 
rex rte, viol), Tala" uaxesSuuéic, voc 
turigugm C »véipgc aov , ai DexomtoiTeeoy 
Aur , murécm , al teivaxeic , xg] oC ape 
ais dud dp (e ir. wa] xyeesrnda , 
dew cil VespGoAS «is "rUYYOLAE iu GUc m- 
eadb95M, , uÀ usare dfd lic aioysc. 
ef di Ya doouc apysic 9 vo, QMezés &- 
m cU eb» gj Ouuür xa(avoÉ, , Tu6 
G4, dc aj cz * ópác cU xiv aires Tj 
anu) , x9) xamavori, vul. éu?rveat opio 
aroyel vo Sur , 60i vU mU dadbTu- 
AE Vmo anres dDapesuoe , Voous éxm- 
amus uy budpor 28 sh) "opu ovony 
«uni fem , mU exoadt£ra) &uToy €iq 
xéiede cv. Ofpdc mus Ó muy V5. 
din, , Un c0) type Aer Tia 0. TROC, 
Towvs I 


rum , vtpote rapaci ferz. Quemadmodum :; 


admittat; qua: prz pudore quidem in aper- 


Anarns 


v «ox mta, i qu! ajzrágm, Ti uOw- — enim hic fe profternit ad. imbecilliora ca- n, à 
vícveg, x2) Oxdou cis Tl) paídesr, Q v* — pienda, & in caucrnam attrahenda, & deuo- 
TuQayOy ^ irte kg] Grot x7! 2d rimus d/2- — randa ; ita & illi aducrfus pauperes factitant. 
«ves rra), Tí dV auis dmavrio], wot — Quid autem ipfis fe opponat, cüm tales fint? 
Eon ; ir^ A- K/^d, xoà mener. O av 20 fubiungit : 1zc/imabit fe , & cadet. Quando 
€nai, vouíoy xexeamnára 38 zin C" ,x9) — enim , inquit, putabit fe in poteftatem fuam 
aXbefpec, mmmaü(e , olcr suave Ti 1- — redegiffe pauperem, ac füperaffe ; tunc quaft 
9/0 Qv, luit iumctirar, n3] dmoEiTa, — laqueo difrupto, ipfemet incidet, ac peribit, : 
dias, mmr/am V cr urepías" habil Surd- — ipiquitatis fuz poenas pendens: id eft, mortis 
Tw Ti coto à fao UL). T Dv irn; os minimé effugiet. Quare? 

A8. Eu TAP EN KAPAIA Arror.] EL 32. H. 11. DixiT ENIM IN CORDE svo.] 
d'«c eic Uem. aep ess douDeías ndsemm, Vidifti in quantum perditionis barathrum 1»fierar 

. oia d'éyus(n cuwx^A c» duy. d' 4g v? incidat, & qualia in animum fuum dogmata Pr 


tum producere non dudet,fecum autem ani- 


mo verfat , veritati repugnans; & femetipfe 
decipiens,putat non efle Deum infpectorem. 
Is quidem qui ralia in animum inducit, fine 
timore peccat. Tu autem doce ipfum, quo- 
modo iniurià affe&is prouideas , & eorum 
non fis oblitus: & quafi de fomno exurgens, 
oftende fupplicium tuum effe fupra captum 
illorum ; atque ipfos quidem puni, fed iniu- 


riam paffis parce. Nifi enim aduerfus iniquos Imp infe- 

o» 
manus tvà exaltetur , fiunt. infolentiores. 4,,,,nes 
Deinde ipforum aufibus ac blafphemiis ve- ?a"«- 


hementiis indignatus, fubiunxit caufam, cur 
impius ipfum exacerbauerit. Alius pro exa/- 
getur, Leua, inquit, mangm tuam, Verüm, li- 
cet millies ipfe hoc cogitet , t vides , & di- 
gnam poenam inflipis. Verumtamen fuflines, 
donec incidant in manus tuas; humano mo- 
re hoc dicens. id e(t,mala Sect licet ab ini- 
tio poffis illa tollere & co&tcere, ita vt ex 
abundantia malitix fix poenis tradantur; 
dum non refipifcunt propter dilatiortem feu 
toleraionem . Quód fi ab alio capite eranc 
illa vcrba, 7;des, quoniam tu laborem C f2- 
rorem con[ideras: ica intelligenda. q.d.Vides 
tu laborem pauperum, atque egenorum ex- 
candefcentium furorem confideras , ex pec- 
catoris in rebus omnibus profperirate conce- 
ptum, quàm fcilicet vehementer glifcat;pro- 
prer immanem cius infolentiam , vt tradas 
eum in manus tuas. Vides igitur qui hac in- 
fpicis , quoniam tibi derelicius eff pauper, 

Aa: à orphane 


heirs 


1 e r. 


CoM- 


*- MENTA- 
RIVS PA- 


TRVM. 


Peccate- 
Thon Inbot 


* 


Peccaterie 


(v maligni 


differen- 
t. 


188 


orphano tu fuifli adiutor. Contere ergo bra- 
chium. peccatoris c maligni ; vt omnibus 
con(ler, ipfum incaffum laboraffe. Quare 
dum ftudium ipfius fine fcopo certo exant- 
latum inquiritur, haudquaquam opus eius 
reperitur. Aliter fic Symmachus: Fides quo- 
niam tu laborem cr irritátionem inficit , vt 
ponantur in manibus tuis, hoc per hzc figni- 
ficans, q.d. Tu laborem hominum, & opcta 
quz te irritant,infpiciens, vides quoniam ti- 
bi derelictus eft pauper. Coritere igitur brá- 
chium peccatoris & maligni , & dele robur 
corum in malo. Non enini tam peccatores; 
quàm robur eorum, id eft fomitem nequitiz, 
conteri poftulat , & eos fubire paenas , ac ra- 
tionem reddere geftorum. Magnitudinem 
veró facinorum demonftrans,Si exquifiueris, 
inquit, peccatum maligni, ipfe non inuenic- 
tur, fed iniquus ob ipfum peribit. Peccatum 
autem hic vocat fruftraneum peccantium 
in rebus futilibus laborem. Nam veré fru- 
ftraneis laboribus incumbens malignus , la- 
borat quidem, fed inanis ftudij mercedem 
refert: vnde dum id inquiritur, propter quod 
Izborare voluit, minimé reperitur. Vel quz- 
retür cm fe mundauerit. Sciendum eft au- 
teri, peccatorem quidem effe illum qui af- 
fc&u voltptatis & inconti;íentià peccat ; ma- 
lignum veró,qui fciens ac volens malum pa- 
trat. 

37. H. 16, DoM1NVS REGNABIT IN J£- 
TERNYM.] Loquitur hac ad cos qui pertur- 
bantur,proptercà quód non mox poenas dent 
maligni. Atque hoc dilatans : Quid times, 


Dew iw. inquit?Non enimDeus temporarius iudex eft, 


ei d quoniam regnum cius non habet finem : etfi 
iam non dent, omnino dabunt: manet enim 
iudex, & perpetuó regnat. Vides vt prolixio- 
rem fermonem fecerit de ftudiis iniquorum? 
2 » Hoc cnim malé affici , eft malé agere. Ho- 


termiman- rum petit exterminationem , dum ait illos 


Jur. 


perituros , & omnimodum interitum ipfis 
minitatur, vt & illi tefpirent,& hi refipifcant. 
Gentes autem vocat improbos ; quippe qui 
non viuant fecundüm legem, fed iuxta Gcn- 
tilem & barbaricam immanitatem. Vel et- 


Cer lenum iam terra Dei,eft cor bonum: ex quo Gentes 


terra. Dei 


exterminantut , id eft, prauz cogitationes. 
Vcl Domino regnante in fzculum , Gentes 
peribunt, id eft, immutabuntur , & ad aliam 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


óptard oU i92 fenSic. user lor Jy zy 
Depp lera 18. d aupra Ad xg) vromess , Gang 
duuci Qarj ei& drUmmpeny nezumax at , 
Aib (nre ne aii, deóyu arsdsq durd , vo 
ioo» &y éÜgíoxiTd).  ETleyz à Xopug- 
AQ Ofpdc m ev uipfor xà) maespy- 
ayer VaosiláUei, , va mSrlaw cic veiege vu, 
dé(o J/Z cv enumivov ZU à Tov uipfoy 
TE aPJevyus , «yj T3 "uespyl orm vt 
(pga. Qut). Vanaxar av , üpdc Un vo) bg 
2Denifa, ó zifuryóc. XuwTEA*or $v vor [Aen- 
alora 78 ducas? Q momesU; xa) adu... 
voy alu) Ei gx d iud üvTIJ. v 29 T9cd- 
Ab Tu»UC, da 7 iuo üu7)] dioi Cuv- 
66i, To zr tx A0] tic mrorrO s S d- 
Susias ^os iv, Q Acoov d Gra] T 7rwegy- 
pav, Kad d'envde 50 TE. mean 
Lo Soc, ei Cnnrilodt , Quo), là dsepriap 
78 "rovmeeU, avro c d ph dpi, d 20. eroi?) 
6 armes d üusluf ,— A jyrías dà éyraD- 
Su y» Ai wh ueri desi» Qua. 
dig pray 7róvov. A'góseic 50 qu! ürn Ém- 
[Bdo9uov. wómote Ó mo est , palet qà, na- 
roansd ias dà Yazglpera xaes * dg dj 
Orreuia 78 v29' s meis €2e70 , 0$ m. 
imaxoNsS 4. eDim * i Crünouray ud exa 
SdpSa, Gum. Yew» di, dc diuapre)h 
tSp Sew o dE Tv felas ug) duo^goiac d- 
APjyrivav* quoynesc dk , 0 Gracie xaxomut- 
TWOC, 

AD. Kxyrioz BAZIAEYZE!EIE 
TON AIQNA.] Taj «eye vc 3epo- 
Bejdou, EX md uii dira Dix yes 
qUc momegóc. Ka] Sawrewóudpóc, Qr ol 
QoEfI; ui 58 6 Suc avegcuatedt Com ó dna- 
các. uh 98 iA B o4 m 9 (GaciA las dvnd, 
xd» pà vus did , do] vrafruc* uir] 90 
6dixacit , na] (iamaster dimxac. Opis 
T0» zÀeioya Abocy ^ia ie T1) aures Gone 
pueAelag roépfpior , 7&5 50 xaxde deem, 
Kb G' woxdt morir. Time airéi Guo. s 
Trl), "YeroA cia] Myr , ay mayo ela 
&vrcit d7reiA dy, die Q mé Tou, aya D uj, 
xdxetrou, cupegyidlua]. Ey d xogié 
74e dd'iuou , iC p x? vóum Cdvras , 44- 
Ad «gm E9vixlo y apenoixbo aubma. 
A8 9:8 xapdía dyaS4* cL $c dn ea 00«- 
Ta, Ow, grovmedi Aoi uod , 9 TS xol (ja- 
miAstiouya yo elc viv aldve , acra) $2- 
9 , TeTÉa aA corra! , x2) «vejt pci 

pi 


"IN 
petri Sioovra, mo?areiav , Tic 0$ à 5m- 
Sua TP aeimur iz Huovct, qb cuwTEA- 
Bia, vo 38 d saprei. Benyiora ; xg) aic 
"vegnid (B imis As Svep lie, * à 
xenAOé, fi yüo v TÉ DWG góx E'- 
uacía dV xopdías * olg vuogtn Sj) 
ai; "uyüg ximudmey evejg cuvawoAs 9n- 
ay , 9i ric, LO Exorne Grapsieguo dd - 
xéqdpoi. 

— M. KrixA: oroAxan, ] Axial Gor Y, 
quo, BorÜiiren voli, acero oic, x ud eie 
in utjaMai had 19) Vn yis. 
CATENA 
t DEP TN KPYOION TOY 
cx rior. ] OroAnror, O' m 
SERA mius, Finn at 
78 SurdTu 48 Q6 * 0 db A'w/Aac , To] vio- 
mid vimm y 738 u* xa) 0Otod'oriam, Gap 
dapi; T8 UE . Zupqirac mirus d'sarrec TÀ 
Q8 jumpovdUorne; d'iduexeow Wt de e2s- 
Qurelas zd G3E 6 vail idealo d Ret oS 
Surfrs víwG T8 d'auóra Xeisw0. A'ydgi- 
xc 9 wg] vtanxade véase, ali diaprias; 
xd) BA nc àgopulu) uduulas ded'wxolc vf 
SurdTo, xav wow durd 6G xeda(Q». Koi- 
quoy dà So juve fte sor ol (Gd ouhiora evesc - 
ayópdUous , vri xg] 6c doXou, d'rayras, 
xg] 1A moi xj Gr "Wave 0Au6 «ve TE T&AOU 
iAaySurw, Q Ay Tuc 0 Ear fGueic. 79 29 xu- 
ga Trac eic lure eipmóGc" 149 apa- 
Galvoudlp &ic YseguenAdia, €) 0 1joc T a! Desa 
«Sa doas?) eic và cuvesDiyat p) Satcrw- 
ew iiy, C rji Pirn Spápa ioapÜre)): ira 
oflo 6 Evanfe2ugiu Ka] là s&o wekpoudpor 
Varo 7 6pSundl aur, No d 6 uexdes G9 
TlaZA(» foa * Xoplas ^al 9v Cr uv- 
ene 9: Serowexpupgdluo , bi dd eic T9 dp- 
yyorre * adalvoc rura tyran, 6 j9 Eyramr, 
Ex aj ? xíeioy ^ doEnc icuvenouy. Q rdAu* 
4) uugfeAos TO Vorix popigdov Yorà qf aid. 
Var, X, r0 T *lotalv. eiudroc moivuu oi G3 o- 
qixalg 78 dS ? Sdya(or dvbuamuy wgópuor. 
Erxrsior. IlowAd di hd dun TX Xqv- 
qiu mesa, Pn cx asaples d 7ryab- 
uat» d dye x? cafa. fjomox , aire mm- 
'esdt£oi X Sauuamapyo) duudjdc, 6r S d. 
 vatzoc uoc , xg) V eic dd xa Qcdbc, xg) "icu. 
nixezy dyaCiogr. Taüsua 20 Gu 7rulTA 





PSALMVM 


IX. 189 


viuendi rationem traducentur. Quodnam carz- 
porró defiderium eft pauperum quod exau- iin 
diuit ? nempe, vt peccatoris brachium con- ) 
teratur, atque ipfi ab cius tyrannide liberen- 
tur : vel eciam, vt in terram deícendac Dei 
Filius. Praparatio autem cordis,eít quafi ar 
rhabo piarum anima: motionum ad confe- 
quendum ; fiue fpes ; quà nixi iniuriam paffi 
períeuerarunt. 

39-H. 18. IvDICARE PVPILLO. T Iudicium igi- 
tur, inquit,exerce,vt oppreffos adiuues;& eo- 
rá qui in terris funt nemo ampliis infolefcet. 


Praparatic 
coriis quid. 


PA M 


S DORI. Symmachus quidem, epi- 

Dk nicium de morte fij; ; Aquila ve- 
sbedBeris effectori iuuentutis fily,& T heo- 
dotion, pro flore etatis fí[jj, Cüm igirur om- 
ncs inter fe confentientes, mentionem defilio 
faciant, docent nos; hunc quoque Pfalmum 
przdidtionem continere victoriz, quam Do- 
minus Chriftus de morte retulit. Viriliter e- 
nim ac flrenué peccato deuidto, & nullà no- 
cendi occafione morti permifsà , vires cius 
deftruxit. Hoc autem myfteriüm Septuagin- aped 
ta occultum nuncuparunt ; quandoquidem euluam. 
cüm alios omnes, tum ipfos etiam Apoftolos 
initio latebat. Cuius rci Eüangeliíta teftis eft: 
cüm enim eis fzpé dixiffec Donimi: Etce Mk 10 
aftendimus Ievofslymam , c filius bominis 
tradetur ad crucifigendum,cy occident illum; 
C» tertià die refurget; fabiunxit Euangeli(ta: 
Et erat hoc abftonditum ab oculis eorum , Yuczyí.ya 
Quapropter & diuus Paulus clamat: Loqui- :.Cot.1,7. 
mur Dci fapientiam in myflerio, qua abfton- 
dita et, quam nemo principum huius. feculi 
cognouit. Si enim cagnouiffent , numquam 
Dominum glorie crucifixiffegt .. Ex rurfus: 
cMyflerium quod abftonditum fuit à f'eculis Colt, xc. 
C generationibus. Merità igitur Septuagin- 
ta interpretes filij mortem occultam feu ar- 
canam appellaucrunt. 

EvsrEst1. Multa autem ab ipío occulté en 
perfe&a funt; vt generatio fecundüm carnem quale. 
ex Virgine per Spiritum fan&um , atque ad- 
có illuftres miracula patrandi vires; mors 
quoque ipfa , & defcenfus ad inferos ; nec 
non à mortuis refurrecio. Hac enim omnia 
Aa 3 laten- 





190 


latenter ab ipfo tranfacta funt ; fiquidem ea 


CATE- 
n abfcondit: & ctm ipfos huius mundi princi- 
^ pes lateret, totam falutem noftram operatus 
fuit. de his itaque occultis Prophera loquitur. 
ArHANAsiL Plurima autem erant cius 

arcana,vt, cüm Verbum Dei fecundüm car- 

nem natum cft ex Virgine.Occultas quoque 

rationes ipfz admirabiles miraculorum ope- 

rationes eius continebant. Sigillum porró ho- 

rum arcanorü crat cius mors, & quie in infer- 

no gefta funt, nec non refurrectio & afcenfio. 

ry Dipvwr. Recte quoque in finem praz'fens 
amma. — lhoccanticum referri poteft. Nam propter 
— iftum finem Saluator in mundum venit , de 


».Pet.1,5. quo & Petrus fcribit: Reportantes finem fidei 
veffra, falutem animarum, de qua [alute ex- 
quifiermnt atque fcrutan fint Prophete , Ec 
polt pauca: Prenuntiartes cas que ip C. briffo 
fvnt paffiones, c posteriores alorias. 

2. CowriTEBOR TIBI IN TOTO COR DE.] 
zm — Cunysosrour. Id eíl, cum tota animi pro- 

P de pentione , non folüm in prof peritate, verüm 


fh (6 ad- 
verfis. etiám i in aducríitate. Hoc enim maxime gra- 


ti eft animi , Deum pro omnibus honorare. - 


Si enim pro beneficiis gratias egeris, debitum 
reddidifli; t fi pro pena & punitione gra- 
tias egcrisDeum tibi debitorem conftituifti. 
Pro hac autem gratiarum actione,multa alia 
Deus retribuit. Hoc modo enim nc ma- 
loruri quidem fenfüm deinceps capiemus . 
Nam nemo de his queritur , pro quibus Deo 
gratias agic. Letabor e exnltabo. Aliusait,e 
gloriaber. Et pfallam nemini tuó v Atltiffime; 
alius , cantabo nomini tuo. Haud exigua cft 
illa philofophiz fpecies; nempe in Dco ]z- 
tari Qui enim in Deo lztatur vti decet,om- 
nem repudiat fcularem voluptatem. Quid 
porro eft ille, Lerabor:&c.Idem elt ac fi di- 
cat: Quod talem habeo Dominum,hoc mihi 
voluptati & exultationi ell. Si quis hanc vo- 
luptatem nouit, prout eam noffe decct;aliam 
voluptatem non percipit. Pfa//am nomini 120 
4ltiffime. Hic vel maximé amantis mos elt. 
Etenim amantes in cos quos diligunt cantio- 
nes concinunt; & licet ipfos non videant, per 
cantum tamen conciliant.Sic vtiq;etiam Pro- 
pheta facit. P/a//ami,inquit,momini tuo Altif- 
fme. Vide, vt fe à terra eleuauerit,& ad effcn- 
tiam illam fe fufpenderit, confecrans fe Deo, 
propter quod affidué nomen cius verfat. 


vet, 5. 


Latatdjigo 
£n Dto. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


xpuQicoc riareuxra], dorixpuslen à wa y, 
iic dpyorrau E x07 uw TW Tu Agar , 1 Godoy 
d cuThelar Ves uormdcirat *ap d 
miérey 7). xpuQicv 6 amesqims At). . 

AeANAsiOT, [Ioa dt hd durd x xpu.- 
ua , c Si Ao5oc eux) jones à €& mrap- 
Sia. Kpvelus dt Mou, nd) a] a Sudoto 
dud abi&ryer Dauugmupylay , Emztoz.. 
noua DU xputíay $ 9urer xg) TÀ 

Cy dd'u tveaofirm , n dydguaic m » 1 dra- 
ja . 

AIATMOT. E Jiug) e d elo 
djapfpidr alu mesxsudy uo Tavtlu elu, 
Exeitn 50 »ydotw TE T(Acu, Und rjumoy 6 oo- 
Tip, 4 d xgj Dg Que esti Kou Lupo 
T) 1ÍAQ $ misc Vue , owme jan "|vydy, 
«Ei sc vuineías cIEmeus Q Ernps/meuy 
«e:9i)). € per óMsa, Tlec orrveso doi Td 
eic Xeyetr muÜtug(a, Xy a2! TuUTa dUEax, 

G, EzOMOAÓTHZOMAI! XO! EN OAH 
KAPAIA,] XrrxozroxOY. Twrle, uen 
«ves9vitias 7rd onc ux. Gy dUnusefa Tuy. 
voy uaooy , a9 egi 97r Gi; Crarsloi, Té- 
T 30 ud?iem d oacísw "uxyic, Tv S 
Val ordvsus deeds. Er) jp 90 TP. dtp- 
zacid v d aaeie dy ,7 ast did exat, 
Gi di ^ mpwejas vj xata d yaeicdir, 
voy Oyor GpetAerlu warkcnouc, A'vri de d dC. 
XxaeAcias Tuv mc, rV (rea 'Sorcó id eom à 
Sóc, OU'ma 59 udi aic! new Acc7rór 2ar]ouidas 
T deadly, OUd cic 9à "Gi iv zreleuy old e mud 
Sud , AP usus ghét, EUQeovSieoua) x2) 
doa?9ua coputi, 29.06 QuIi em] "e ta coat, 
Kaj Jed àíuaí ou C-]iee. doBoc, dew rd. 
órójuueri ov, OU Mxeiy To Q2 070 q1a£ El 
4 Qv, v) Ei su Sud &Utezind wu. O jà v 
TJ. id. gegndulp Q» cic seh, ordur in- 
Ba» Buenxhd vdorb) , Ti dà 62w *. Ec- 
qeaUncz uuu, Q Ti Exc On ini air dt. 
avbrlu; &é uoi dor, 5j dyapiaex, eis 
e&dt NCLNT T 1d orbi, dc cioíya) ag» d iriegk 
Worte vx aid). S26 30 orüuai eov 
Poen. Tiro jc Augat QUEE $9. Ka) 92.94 
iecrnc eic mic Quudpu dcuamx ddwn, 
xd» uà beg'vw duciruz , Mfg d ud je iaurue 
«a uvÉsy") .O! ra d3 pg] 6 ees tiem aei 
VYaAd Td. xójtoí cu ew. ea tie laor 
T iic dyhpiet, wa) «vesc cx tiyIuo Gare drt- 
Xpluact 2 doiay, dvelelg tauri ul 9g- 4/3 
SU) cuutynlc 7) Urej42 dnd. ese pit]. 

£1 


IN PSALMVHM IX. - I9I 


Qrntzworsz. O'GE Goat xopl ias 2a- 
ei», dug a?) ele Duc wopd iac cEopsAoféi S 
Any Sao red x eh Un ud ok c TE Eric. 

Evzrsi0t. Toiz) 2 gg; &uste 6 xvea Ge 
és duy Moit uri E £o toys uad 0i 7t - 
mp, xtejt T8 Hogrt qa] 7 2t, n doréxpulax 
quia ar) ot aly X ussrid , x davxaovelas 
qui (a vwrion, Kal C To! ^laAgud aei T xgu- 
Qítw $256. Meg 17 ! dyaeisian, bs 
"Gap T nuirtogc Croingwro oumolaz , «OI T 
Dauuga ian T8 mwrede diddZen uds imu- 
994) , 7j E Tapis cragaNoulp O« 91a. 
ti d dd n2) 8 rds mapli 38 hójaT 
$ Sonic T d ppferu y) dugreroutie uot. 
TaJyx d$ udAied y0roy, soon 7 T Case p- 
xfcuc (Ber Sdya(ov a4 d 4 Mx), E dams 
tllec xa(apylat)) 0 Sdiar Oy . Aoc etr. 
a7) 33. eic re Gzríote, Tutée1 3 enia lus dur 
sagem jT | U Qeig fou. O' 53 Sc 92ra- 
(o dx Greiner , 9Uoveo 3$ dfa Co) Say QN 
tia RA Sw eic vov nz ugs. OO dh eugorór Oe, 
jy ol Acro) ararmic iles) 78 AGyu cw, C m 
Alguior d wheuyreg Serojdtvrd), 

Hzrxior. [dc di & Gon xopdia 
&EougAoyiida , O Gr unxkm «ec 3 ddp - 
eias Gxetrlu aee p lodo, Ne ovyyral- 
uli c! Sg T8 S4 apteesbóuu, 

J'"EwsTO AnozTrAO6HNAL] 
XrrzozToMor, Xodlesewm ma. 
Av dxcUtoy , pndiv ctu Veni ow. 
E'&) Su 28 ? GtpyAas qq) Vn pdretas dur 
Quz), 7? dUgoMas d iyv y. Ob waxe)r d 
dD9o 7raud sU qihosogías d y uat, Eri Ya- 
Ad Tu iiuati cu D iet on Tu! Sas egtinray. 
Ilor JV 3805 ; O'n 8 uóror ey aic 9A jew, 
dd qgj » quit driotow iip, YloXol uA 
98 ^2 TlJ. aod reme poi arud ausimi- 
£o yivortaj, o. di Pj). dnaDalv jaSvuóni- 
£9 xg) x auvómeeni, 


ÜürirrNorzr. Tis dowiswn y; 


Sire) Ta) eeewcawv TE SWS ( ted 
eejeum xugíou 57H cmisvTGe xaxa ) á 
eese» , nui wa(gA orm crotis, O' Ga 
ts gy à iode e xxn oes, ng) d 
ya:72d iow osríot C TS buo i eC , Tom ci 
7) xaxía leveol dwhzuc. ea xol à d. 
"ATtiruc Vespa]: 7&To ippaLa dps Ru 
TU, 78 «oeso oru T8 9i, vonPis 29 dqasit4 
Ll yia. 

$^. EnETIMIZAZ sexn.]Qrirsxorz, 


Ox1cENrs. Quiex toto corde diligit, carz- 
is poteft ex toto corde confiteri : Narrabo "^ "^- 
oprnia mirabilia tu4, & quz fequuntut. Ka 

EvszEn11, Similia & ipfe Dominus ait - 
in Euahgeliis : Confiteor tibi Pater, Domine eir 
celi c» ferre , quod abfcondifli bec à fapien- ng n 
tibus c prudentibus, c reaelafli ea paruulis. 

Quin & in hoc Pfalmo pro occultis gratias peus 
agit. Poftquam autem pro falute noftra gra» graria. 
tias egit, de mirabilibus Patris nos docere 
pollicetur , exultans & geítiens de vifione 
Patris.Ipfi enim, tamquam Filio, paternz di- 
uinitatis nomen ineffabile & innominabile, 
notum cxiflebat. Hzec autem, inquit, potiffi- 
müm faciam , cüm inimicam vitz morten 
füperauero , de qua didum eft , Xvuiffima 1.dat.15, 
autem inimica dejlruetur mors . Retrorfum " 
enim, id eft; ad priorem fuum flátuin, redi- 
getur, quando nufquam erar. 9 uoniam Deus S3p.1.15. 
mortem nom fecit s inuidiá autem diaboli Sap, a4. 
mors introiuit in orbem terrarum. Quo fa- 
Go , reliqui etiam omnes inimici & hoftes 
verbi tui; infirmati peribunt. 

Hzsvcur. Sed quomodo toto torde con- 
fitemur ? Quando non amplius in ea pecca- 
ta prolabemut , quotum à Dco veniam ob- 
fecramts, 

4. Iu coxveRtENDO. ] Cunxsosrowr. 

Tu autem cüm rurfum audis faciem , nihil Facies Dei 
corporeum fufpiceris, Hic enim efficaciam Pra 
& apparitionem cius , atque roboris facilita- 

tcm intelligit. Quin etiam aliud haud exi- 

guum Philófophiz dogma tradit , cüm air: 

Pfallam nomini tuo Altiffime, ia conuerten- 

do. Quale autem illud? Q uód nimirum non 

folim in tribulationibus,verim etiam in re- 
laxationibus fibi temperauerit. Nam multi 
quidem malis hurniliati diligentiores fiunt; 

in bonis vcró negligentiores ac fegniores. 

OnicsNrs. Cüm non przdixerit qui- 
nam infirmandi fint , ac petituri à facie Dei 
( Quoniam vultus Domini fuper facientes vá. 3s, 
mala ) nobis id reliquit confiderandum . " 
Quando deletus fuerit inimicus in. malitia 
procedens, & retrorfum refilierit, ex co quód 
fuerit impeditus ; tunc hi qui malitià poten- 
tes crant, infirmabuntur. Deinde fecutddm 
quod peccant, pereunt: faciente hoc ipfis fa- 
cie Dei. Hzc enirn cognira, abolet terrena. 

6. IucnaEPASTI GgNrES.] Onticzsss. 

Verbum 


CATE- 
NA PA-— 
TRVM 
2. Tim. 4, 
Quomodo 
Dee nó- 

| mma quo- 
rumdarn 


Meicaco. 


Luc.10,10 


Frames, 
funt. iio- 
& rina a- 


liene, 


lrá Dui 
diffi pant. 


Thronus 
Dii injli- 
tia. 


Deus Ec- 
elefiam in- 
babitat.. 
Joan.14 , 
aj. 


192 
Verbum izcrepaffi , corredtionem fignificat, 
vti patet ex illo [Pauli] A4rgue;obfcera, incre- 
pa. Nomen eius delefli. Deleuit ctiam Deus 
nomen cbram ; faciens ipfum cbrabam, 
vti & Simonis, nominans iplum Petrum. At- 
quc ita confequens eft horum quoque nomen 
deletum effe , quós increpabar. Przfertim 
quando fubinfertur illud, £s»sntiate, &c. 
OObferua veró haud di&um effe: Nomen co- 
rum delefti de libro viuentium ( Gentes c- 
nim non erant fcriptz in libro viuentium;) 
fed confequenter chirographis apud ipfum 
in libro debitorum, vel libro mortuorum; 
cum ifto oeconomo iniquitatis, qui, vti vero- 
fimile eft, mortuos defcribebat, & fcribebat 
in terra. Saluator autem defcribit in calis 
nomina difcipulorum, 

7. lNIMiCI DEFECERYNT FRAMEA.] 
DipbYwr. Frameas hic vocat alienas do- 
&rinas, & malitias (ecundüm fj peciem fuam: 
ciuitates veró congregationes iniquis legi- 
bus conftantes. 

Cunvsosrowi. Àit autem hic, Quoniam 
caulas feu habitationes,atque machinationes 
eius fuftulifti , propriis ipfum armis fpoliafti. 
Eiufcemodi enim eft ira Dei, omnia deftruit 
atque peffumdat, Vel, vt interpres ait: Quo- 
niam non folüm ciuitates , verüim ctiam de- 
ferta ipforum aboleuifti. 

9. PARAVIT THRONVM.] Cun vsosroMt. 
Vides, quomodo fenfim fermonem ad fu- 
perna traducat ? Cüm enim throni frequen- 
ter meminiffet, oftendit naturam throni hu- 
ius non ex ligno, vel alia quapiam materia 
conftare, fed ex iuftitia.. Nam in iuftitia, in- 
quit, fundatur. Iw4icabit orbem terra in 
quitate, ícu iuftitia. 

OnicrNIs. Orbem quidem terrz vocat 
hic Ecclefiam , quz à Patre & Filio inhabi- 
tatur , iuxta quod di&tum eft: Ego c Parer 
ad eum veniemus , & man[ionem apud eum 
faciemus ; Populos autem vocat reliquos qui 
funt extra Ecclefiam, vel illos qui funt ex cir- 


Rom,1£ cumcifione. Quicumque enim ip lege peccane- 


Dta ma- 


lis metuen- 
diu. 


runt, per legem iudicabuntur; iis, qui fine le- 
ge peccárunt, fine lege pereuntibus. Metuen- 
dus itaque talis iudex iis, qui execrandis faci- 
noribus & impiis cogitationibus incubuerunt. 

10. DoMINVS REFVGIVM PAVPE- 
&1.] CusxsosroMi- Continuó fe pauperem 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


T5 imeripnouc , dUipSucw enugitet , Gosp 
JüAo cx TÀ* VA Éor , or paxdlAtow, Ed. 
cípncw. 'Yà ioua dur GGR^erlac. Ey. 
Aee]s dà 6 S96 08 A'Ceajt 00 Qroua mik. 
cw, üym AÜegaw* wg) GU Xiuwv C, 
ómpdcag Uem Veregv, Kay Dow 7e doi. 
Aulo» £21 ) tou. clEaAciquoa qur oi; 
imeríuvct , xg) udt2ugu. imei Eooqégeray mi 
aiaeiagm, xg) 73 ifc. Tlefortc Ün ag) 
wx epmra]* 40 Oa AwTy cLMAerjac cu 
Bia Curr ( & 50 £r (i6 Corr hà 
D yyesupdpa T iom) a. dxo^ov Suc 
miis tg durry yeegyesitoic, & Mieovo ótei. 
Arras , h QA vexesy, cu) T ic ddi. 
xiz6 OixoroMto, Gic Cixoc, dieyedtem yexpac, 
xgj avayedtorn eig 9l). O' 99 ewig dra. 
oed] n iege md iban T uo, 

Ü. Tor rzxoror EzEAITION AI POM- 
OAIAL, | AtArMor. P'outatíag Tuc do. 
QiAou, Jid acxaPiac, C ác xoxias Tuc xaT 
eidbc a£ * grüóAe Ji ru cuc dv A. 
poc dÜesizua(n, 

XrrzozroMor, Qno) di &o 9a, 0n 
Tic à dc durd , Q Tuc unyayde dria, 
emugy uriv vl cixeíom tou Vmcimcuc, 
Toigroy à 9» ópyh 08 S8 , erar dpanitet 
Q Xm»?^wow. liu ó iple Quov , 6n 
8 TEC zT ÓAEK por , d20ux E T6 iptuous &u- 
7j i?drisuc. 

Ü. HroiMAzr Tow erou ox] 
XrrzozToMor, Ejj« m wa uuxecr d- 
vaA aov Adgoy ; Ere 5. Sera aunt dc 
tuyuuóvsogs , d'elayuc 38. Seóra alu quom, 
8x "Pad EU2u cvyxeudMylu , 8J& doXac mx 
U2u, dX "ar d'iuuocwisc. Ev 38 78 di- 
xaiceuin era inidpu). Kguei sl) olio 
€» d'nuuscuwm, 

QrirrmOrTZ, Olhwodplw jp ?&- 
A tli éuxDaciar , i; oix m2] Nu mu- 
vejc x2] toU , xag C. eipndyor, Ee x2) 
0 muThp iAdUcóiDa «eig avr , x2) up 
9h 7rap üwro! ohobjia. Musc di mU; 
Poruic qvog. vlu) GexAvcíar, n i6 Cx m- 
Gui, . O ew 59 Gr vüuto Wen, 43 von 
x&jÜkcorray, vy] dvbpctc d ueprórray , dsouut 
Saroowdpar. QoCmrioy dog Toy sug *6)- 
alo) , 786 m zc m aezzen x2) dave 6 
AXorrac Ceómua. 

í. Krrioz xATAorrH TO mrNamTI.] 
XriioXTOMOT, Xuutydt iavmy qma 


| xj) 


IN PS'ALMVM. IX. 


ag) "fla yir Sorox aM , eaisorga &r Éamesoi 
d. H4 59 9n à alÜesma mafG oxidc 
ádegrdswen, xg) 6n sdiy Grec npdy olxest- 
Ti? xTHj2 oie dpsrh , T dà do^ "ra4- 
va Qu2Ao toner fEww «ecexeudpai , 
"E'nesc A igulustrho aivi v8 mium, vl 
Smreidlo Quo], uf T3920, dye. Az 
d MA hà Axgisiar, O ni m Bon, eic 
xguejr donaigrar 53 ion Tho So 
xg. v» d iso; ón qiAocoDiac Mirmp 625, 
— XB) TE 98 paix nara ala) pomrlu, 
Tón 39 paSuuía dialpexa] xg] dfovox, 


ag) arsduibnegi qii Tic Dumejac 295-. 


ps9, Evraü9u. dV sg) free m rio, 
ín J& «gj "uc &npoodc iva, à 28 on- 
Sa» , vd. ipyatopde Bon96i OU mirus 
iude alzavilaxira dei , dod C inemo/as 
«vega qhpem X Uenugaustu, Q v 7rap éau- 
sé dar, 
id. KA1 EAHBIZATOZAN ETIZE 
Ol TINDZKONTEZ]Xrrzozro- 
MOT. Xuutyü; TR «roi Ó eesQmm , 
Yao dic ee exSairtom Peruy vov 265r, 
aonóc Tt dudh'exa (D) oixeg pine av, ng] TOF 
Smowvedy eic vo ullao» vlic QiAo00Tiac m3 ic, 
Ka] xaAdc cime , Uvncamasuy So cs oi 
Jiraaxoymc T) Dou cw, Oi 99 eidumc , 
quo) , xgj clo) dviioor]s ou , 9) 1l) ovp- 
patiar , Wgshó dyxuegs Vxwi Tl) iA- 
vidu EA ew , s cl) Avo uóvoy £ma- 
cgeoodudpco TR. dena , dA 90V mesi 
mit diemoip, SepuGéiDa, avyauesuima . 
Emedh di cim , $n i JytG Qov9óc, £n 
Vf eurequyh, dele ag] mis trat. 
Cry yByoufpo dimixale, ele avrov VcriLorne. 
On dx (xar Uum enOrivras ug] Tài ier, 
Qna C tmecc qnow E pGA eam eic ag 2aíac 
efotac , à idem, ak Worry Eo xv 49 y xg) 
aoo; b sic Vra rne wor, C xa- 
mcQ9n , Kal 206 Crréiva] , Qic , 0 9c 
avm(mys mugp:, cO, dxwt* arudy xg) 
evesluuia , xd) dmuoaryti T) Buonxaly d- 
eruérav, Ylo^Ad 22 4 «ve 0pSuMA xei- 
epa $ Beroslp , o(gr a6jc fev n à 
d/é:oia mteaupDyn v. lale &v £23 £nréw 
qoy Sui» , Cv euet vla). fyoias euwrelyo- 
4d , Er v. Buamxa' dgra2arydady. Ka] 
ax dade Orré eh , dA ag) OmU. 
aiv. O 32 Ox werd , ux Gre, Uyrrei uóvor, 


LI 


193 


& mendicum appellat , tametfi in aula regia cAT»- 


exiftebat. Sciebat enim res humanas omnes N^ "^7 
^ 344 , . IRVM. 
vmbrá futiliores effe , nullamáue poffeffio- y;/,,;;, 


E . " : d folida pof- 
nem nobis effe magis propriam virtute ; ce- fefe, sno. 


, tera veró omnia foliis extrinfecus adiacenti- r4 fme 


bus effe fimilia, Alius autem interpres pro ^^ 
voce pauperi , contrito dixit , & confracio. 
Duplicem autem intelligit opportunitatem. 
Quód nempe iuuct , idque in tempore : op- 
portunitatem enim hic vocat tribulationem. Tribe 
Qui fic? Quianimirum philofophiz mater umpu ve- 
exiftit,Deiáue fauorem maxime allicit. Tunc res ad 
enim vecordia aufertur & effufio,& diligen- 
tiores fumus in fupplicationibus. Quin etiam 
aliquid aliad hic infinuauit, nempe oportere 
nos operari: qui enim adiuuat,operantem ad- 
iuuat. Non oportet itaque defidem effe , fed 
& preces offerre atque ele&émofynam, cetera- 
Quc omnia ex parte fua. 
11. Er SPERENT IN T£, QVI NOVERVNT.] 
CuznxysosroMi. Propheta hoc affidué facit, 
vt ab oratione conuertat fermonem ad ex- 
hortationem , veluti communis totius orbis 
do&or , & theíaurum philofophiz in me- 
dium adferens, Re&é autem dixit: Sperent 
in te, qui nouerunt nomen tuum. Qui enim, Noirs 
inquit, tam protedionem quàm auxilium D^ f* 
tuum nouerunt, fufficientem anchoram ha- 
bent , fpem in te: quz non folüm fpondet 
malorum refolutionem , verüm etiam malis 
-adhuc przrfentibus, non (üftinet perturbatio- 
nem. Quia verà dixerat, quód fa&us fit ad- 
iutor , quàd fa&us fit refugium ; oftendit et- 
iam quomodo id fiat , quando nimirum per- 
fcueramus affidué in ipfum fperantes. 40- 
niam non dereliquifli querentes, &c.. Sic et- 
iam quidam alius ait : Isfpicite im. antiquas Fedia ni 
nationes , C videte. Quis fperauit in Domi-.— 
num , e confufus eft ? vel quis. inuocauit ip- 
fum, c derelictus eff? Atqui quomodo quz- Seems» 
ritur,inquies, Deus, cüm vbique prafens fit? Dro, qe 
Audi quomodo ; diligentiá , atque animo pu 
prompto , & à rcbus omnibus fzcularibus li- ' 
bero. Multa cnim ctiam ante oculos pofita 
non videmus, cüm ad aliud quidpiam mens 
conuería eft. Quomodo igitur poffumus 
Deum quzrere? Si nimirum ad ipfum men- 
tem intendamus , fi à curis fzcularibus nos 
expediamus. Et non fimplici ratione quz- 


rendus eít,verüm etiam exquirendus. Qui enim exquirit,non per fe dumtaxat quzrit, 


Tonvs I. 


* 


Bb fcd 


194. 
carx- fed & alios fibi adfcifcit focios,donec id quod 


» "ion quaeritur reperiat. 

' — OnicsuiSs, Qui exquirunt Dominum, & 
non hi qui ab ipfo dereli&i funr ; nouerunt 
nomen cius. 

12. Qvi nagitrAT IN Sios.]Onicgnts. 

Alioquin ctiam in omni anima fpeculatrice 

Dru ba- Deus habitat. Exquítit etiam fanguines gen- 
4«ma — tium ab his qui eas occiderunt, & memor cít 
e^ earum , dum illas refufcitar. aque iftud, 


Pergt memoria eius cum fonitu , ad frameas 
reducendum eít. Illorum autem meminit, 
quorum refugium factus eft. 
15. Qvi EXALTAS ME DE POKTIS MOR- 
Porta mor- TIS, | OnicEN1s. Port mortis fuht peccata 
i pitai^: mortalia , à quibus exaltatur , qui nc cogitat 
quidem illa perpetrare : qui etiam folus po- 
teft annuntiare omnes laudes Domini. 
CyziLLr. Portz mortis pluribus modis 
pora o, CP poffunt.Etenim & ipfe draco apoftata, 
T bri omnis malitiz inuentor,& qua cum co con- 
fpirauerunt maligna poteftates ; non immc- 
ritó mortis pottz appellari poffunt: nam de- 
ducunt in barathrum inferni, & in profunda 
mortis , eos qui fub eorum poteftate funt. 
Mortis quotue porte multiformia peccata 
intelligi poffint; vti & Gentiles fapientes, qui 
errorem contegunt, & idololatriz turpitudi- 
nem ornatis & fucatis verbis fuis pulchram 
reddere ftudent. 
16. Inrixae svNT GewrES. |] Cunxso- 
STOMI. Interitum hic vocat malitiam. Nihil 
Malii, enim zqué interimit atque malitia:nihil im- 
fepitium becillius eft maligno : propriis armis capitur, 
adcó vt caftigatione diuinà ipfa malitia fup- 
plicium malo ftruat & infligat, Quemadmo- 
dum cnim ferrum à rubigine, & à tinea feu 
blatta lana confumitur , ita & malignus à 
malitia fua. Hoc etiam Paulus teftatus cft, di- 
Rom.1,17 cens: Mercedem quam oportuit erroris fui in 
fimetipfis redpientes. Hoc in Apoftolis & Tu- 
dais accidit: cdm enim hi Apoftolos oppu- 
*gnabant,iis quidem nihil nocebant, femetip- 
fos veró millenis malis implicabant. 
OnicENrs. Ipfixe funt Gentesfcilicet 
tamquam in luto, corpori; per interitum 
quem fecerurit ; & comprehenfus cft pes ca- 
rum, nempe intelligibilis. Et cognofcetur 
Dominus; quoniam, quando ipfis retributio 
fict , cognofcent eum qui iudicat in iuftitia. 


Gintas in- 
fixa iuto 
Tultorum. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


dX^a Q irtecu ^auCdrd BonSuic, diss ee 
mo Cwriqdpor. 

Qrirzxorz, Oi GaCrrüvric vor xu, 
xg) &y o vytalaAeqÜy m Ju" url, ina. 
uy To roug dud, 

(€, Ta KATOIKOYNTI EM ZXinw, 
OQrirrNOr:Z, Kaj dXWox 6» Trew Muy 
Ecw exor medo Svoc na oim, Ex? fmáe 
md adpterro 7 Dry ri Ty arcrsd rs 
AUTE 9 pipsinrat &uTl) , aig iv, 
OUxóy vod ztAM(o 7) jumuózuuor duré uiv 
Wy, 621 Tu; Fotaas uses eue?) Exe. 
vay d puma) or PIG xarxqeys. 

&. O rénN ME EK TON firAQN TOY 
eAwATOr.] Qirirgxorz: fl0Aaj SuraGo 
aj e9c 3dvaro Gra], aq av vira à 
qnd Ao du ot auta c d reir is C ua 
dua?) Galea, 7raawc rac alviode xveiu. 

KrriaAOT, I1UAa, Suydru x? dfetiest 
aj vooirro Te?Ttu, Ka] 20 Q avróc 0 deg- 
xam 6 roca, , 0 QauMOoDITOC dirá &J. 
pere s xg) aj eus iur Quuaueis moegl, 
Alsoihro di Ex donioxdmec Surd(u 7r/Aaj, 
xasuxoMitum 92 eic vrerauew dd, xaj ei 
azul da Suydru, tÀc ^r üutÀGenorórar, 
Nonleiu d$ aj Surdra avia) Xy aj 770a 
de d fiyriaj , € ul) Q oi rap Xumw c. 
Qo] , cuuaazI/orze; rj zaira , £j T edo. 
Pap tiae T digo uie dan) yarn 
SEoeglLew arsd a orn«. 

ig, ENEHIATHSAN EGNII, ] Xtrzo- 
zToMOT, AuapScear 1l, wavias ^£À. OU- 
div à dre SfatÜcip] dic waxia, &div d2vi- 
exeer TE sromes? , voit olxcioie ümAokc dat. 
74J, Oct à) QbÀ 7 78 ORI mpeupkac , Auth 
agxia viv iyd rluo awesic depart à ixl) dn 
mp 52 cid heec Nzzd 78 iB, x. TO dgio vun TÉ 
ant , Pre C 6 ormeze uo 096 id ias duré 
duzasda) woxíar , TEro y, 0 [1aUAo; De 
Th) aymyudiay là £34 aic zatvez &usl) &» 
tawolt "oro Agua vorm. Tero 621 7]). A'mc- 
$0, Xi Tj) Lud atty *6oora* Uri 29 Toi 
A'mrogb^or; tr^ , Cneirut AQ 6A» 
sir, ituric dV uvekor, ceu Ca Aor waxolc, 

Orirrxorz, Everdopres (Um, Jungdà 
óc Cy "md , qw. cipum, di li) imomout 
dfap9vegy* qug) cuvsNiQ9n. 0 uz aul, O 
vonzót dyAovón, Ka] dot?) xvex O* Ure, 
Üray Gri; Tl xeíua ofjn9 nos?), oraiorral 
T Xg4vor (gs £p d'ixauocudn, 

ErzrhIQY, 


PSALMVM IX. I9$ 
EvsrBi1. Verumtamen qui piis infidiati cAvs- 


funt, femetipfos internecioni dederunt : ac- "^ "^7 
TRVM. 


que tunc cognofcetur Deus iuftà fuiffc vfus ruine 


x ré$ propriis 
fententiá, technis ca- 


Hzsvcuri. Ceterüm Gentes híc appellat Pre 
pereunz.. 


IN 

Erzzs10r, AWAd wg) Gi éCavGtow 

VhGuasUourn , iauruc atit Ttegs aqu- 

Aeía* qi 9 racilos!) dwaia xgkod xes- 
poc à Sát. 

Hzrxior. EOmn 4i rruü2u cecus» 


gdlei v Aaupósuv v c0. OX ri à riy 
euritg1oy caueóy Tecmvapdpor, df2 urs Tii 
Tvegrid je oIeemsour, x, Co 044 Y Expu- 
eur , custhng9n ó mc06 Gut)! , x2, €» mis 
fp2ouc v3). xciv durd. cuutiuipSm à djeap- 
TrADC. 

| Ozroaaror. Oit ipnyaríeury) , Quot, 
x29" nd oi moMquon, miruG aA atty iu. 
vof. a1) 78, &zrap tanódulor «95 2 , uU- 
Gtmuw, C 

| A, A Oz TPAOHTOZAN O1 AMAPTOAO!] 
Xrrzozroxor, O' dV A£À muirór 821. 
Adam d'ixlwo oi srowegl, Xj t $ora(g vri 
e). O9 53 dvtzeraj 0 9b T8 6 ddixsud you 
dfamavric é» Ya CuDvdc $2). O eg arduis 
arme, mroi à cum Teu Dc 2 xapdías, 
dd exiuErrac, Gi ydp eiei C erede mojuo- 
vl) Vanrrd doi, MáoWov dE d29wAge ierit 
d(4 vuU , 1 qurewoqesousm 3 Sopgilan, 
gj 3 Cao ugri clu) uvrewogegowuiun. Tí £ow, 
3 Vrogugri vp] rer rey x. "eroAei raj eic ai 
AQ» , sd tart Quer. d2Ad raj rc eroi 
eJeraj riv oixéior wapzrós.. OU uxeóv dV v& 
eic 2 Sap as oor, vo Sujjéi ael aiti 
78 1£Au6, 

^ QOrITENOYZ, A'mocegtimegns oi d- 
4HoruAo, fia. uà idem cl Yun? -duxld 
xau Gaiyucuy xg] alaGairsguy , irdos dm- 
eezpoyor. 


dzmonum cuncum.Hi enim cüm falutarem 
crucem fabricaffent , per eamdem ryrannide 
fuà exciderunt,& laqueo quem abfconderanc 
comprcehenfus eft pes corum , & in operi- 
bus manuum fuarum comprehenfus eft pec- 
cator. 

Tutoponr lis,inquit, quz machinati 
fucrant contra nos inimici rioftri , üfdem 1 pít 
capti funt. Id eft, ea quz contra nos commi- 
nifcebantur, ipíi paffi funt. 

1$. CONVERTANTVR PECCATORES.] 
Cunxsosrour. Quodautem dicit, eft ciuf- 


"modi: Maligni poenas dabunt, & extrema 


tolerabunt. Non enim patietur Deus iniirià 


affectos femper in infidiis verfari.. Obferua pa«persm 
iteràm vt pauperes fiue contriti corde , Deo 75/7; 


placeant: hi namque (unt etiam ad patien- v 
tiam accommodari. Q uin potiüs hzc fe mu- 
tuo progignunt , fcilicet humilitas patien- 
tiam , & patientia humilitatem . Quid cít, 
Patientia pauperum non peribit in finem? 
id cft, numquam: fed omnino fructum fuum 
confequetur. Non paruam verà id adfert 
confolationem , femper fecurum effe poffe 
de fine. 

OnicENIS. Auertantur peccato- 
res , ne videant lefu animam defcenden- 
tem & afcendentem , cüm fint intrinfecus 
auerfi. 


Dipvwi. Peccatores autem & Gentes vO- Quisaw 
cat , non homines tantüm , fed étiam pote- uiu 
flates carnis expertes. Omnis enim peccati Gere ve- 


. , - . centur. 
particeps, hanc fortitur denominationem, có 


AraxMor, A'4/ymeec di ug) va 
$9vn xai , ux ay Sesiaou udror, dI ug) 
duodyuek dadpxer. ec 50 0 pirtyav Tii 
durias Zreg dróuacu, Tul qbó d 


d s- 
quAbe Quslu) amis avjagitety , &^W. six Blas, 
xaÜa7rep 2 , xg) vi m, Cc d$ i dv me 
& dard mvamde , Jusara) volo] aj 7e- 
Airela. quy xrhveo c» Wegrd , &mwc C» ddu 
edu à enpém Qieow vxesmtr G)» oixeir 
Wdw vopído(G,  YYneic dà 8 A ey dbuy 
dY duffysios , nd) acf Cv m diga aoa 
Si. Tlác d$ scr Oro, sd) pav aerdDerag od 
Sd , xd doZn mc durd Min dfz v ewp- 
qker "fée, , uà piyes nuc nog uk 
p93072, 


quód vox illa peccator, non fubftantiam, fcd 
qualitatem fignificet , ficut etiam vox illa 
Gentes. Quemadmodum autem is qui fccun- 
düm locum non eft in cxlo , cogitatione ta- 
men & inftituto vitz in czlo verlàri potcft: 
fic qui mortalitatis figna circumfert , exi(li- 
mari poteft iam nunc infernum inbabitarc . 
Pauper veró dicitur etiam is qui propter 
peccatum egenus eft , & opus habet aliquid 
accipere à Deo. Omnis autem qui huiufinodi 
eft , etiam in memoriam Dei venit, tamcetf(i, 


ob cius vtilitatem, aliqualis ipfius obliuio effc videatur, ron tamen permanens in finem. 


Toxvs I. 


Bbaz Hz- 


€ATt- 
NA PA- 
TIRYM. 


Ioan. r1, 
1j. 


196 

Hzsvciuir Peccatorum,quemadmodum 
& iuflorum , plura effc genera conuincitur. 
Sed hoc loco peccatores appellat infideles, 
quos etiam Dei obliuionem fübire dixit. 
Sicut igitur qui credunt in Deum, licet mor- 
tui fuerint, viuunt. (nam qui credit in me, 
inquit Chriftus , ezi4»sff mortuus fucrit; vi- 
set.) fic qui non credunt, etiam antequam 
moriantur , propter fententiam in ipfos la- 
tam, mortui funt. 

i0. ExvacE DoMiNE; NÓN CONFORTE- 
TVR HOMO.] Cunxsosronr. Alius legit, ze 
ff. gloriose iacfet . Iudicentur Gentes ; alius 
habet, fecuudum faciem tuam. Cüm repre- 
henfürus erat malitiam & nequitiam ; qux 


| plurimos homines tenet ; orat Deum, vt in- 


hrifsa 


Genium 


degifiator. 


Pí:]. 48, 
I4 


Non alie 
po Chri- 
finm legif- 
lator ex- 
fpettandus. 


lai» 42,1 
Matth.11, 
OM 


iurià oppreffis auxilium ferat. Iftiufmodi c- 
nim funt vifcera findtorum, : 

21. CowsrirvE DoMINE LEGISLATO- 
REM. |T ugoponzr1. Merità quis ludzos in- 
terrogarct ; qualem legiflatorem tic Vares 
dari poftulet, ni Dominum Chriftum , cu- 
ius legiflationem Gentibus donari obfecrat, 
vt ferinà virà derclidtà cognofcant fe homi- 
nes cffc? Home enim (inquit Vates ) cm in 
honore effet , non intellexit , comparatus csl 
sumentis , e fimilis fattus est ilis. Quapro- 
pier & hic dicitiCognofcant Gentes, quoniam 
bomines funt. 

Eyssn11. Excitat Deum,vt,licet patientia 
ac longanimitas , & diuitiz bonitatis eius ac 
lenitatis illi moram faciant , impios tamen 
homines profternat.. Poftquam autem roga- 
ucrat, vt coram Deo Gentes diiudicarentur, 
nunc confequenter ante fututum iudicium 
petit, legiflatorem Gentibus conftitui , quà 
cognofcant fe homines effe , & non bruta a- 
nimalia : non enim brutis datur lex. Cetc- 
rim non Moyfem dixerit , olim ex homini- 
bus natum , neque legem quz folis Iudais 
lata fuit, neque alium quempiam expedan- 
dum effe legiflatorem, vc noui Teftamenti 
lex per totum orbem permeet. Chriftus e- 
nim hic legiflator eft,& Euangelij eius pradi- 
catio iam Gentes fubegit. de quo per Pro- 
phetam Pater ait: Ecce puer meus, quem elegi 
eleéins meus , àn quo complacuit. fi ibi anima 
mta:iudicium gentibus proferet:mon contcn- 
det , neque clamalit , nec audietmr vox eiut. 
Calamnm conquajfatum nop conteret , c li- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Hzrxior. AuZpmnaeAdy mud d, 

Qaptp di wo) Outgiom, yraekiert, E viub- 
Su ói duapmeDsc muc dario, xgA6 de 
29) illu 38 Sud ma S Gr équowr, dasep v. 
vuU 0i mgcborme cic Tc Svr, Cd , xd 
"TPae9avec, ( 0 29 mea 6k UG, e 
ew 6 Xegighc , xdy YooSdn , Crovra ) &- 
TU 0i d7nooU VT , KU) yir jui, Jj 
eii Vevtac; 4b) cm avmk, Ow. 
Yucw, ; 
x. ANAXZTHOI KYPTIE, MH KPATAIOT. 
zen Axernnoz.]Xrrzozrowor, A?Acr, 
Và Sogowd o, Qual, xejBireouy yn , dos 
A06; x7) «vesetzrüs ce. Mew LU GdAWen ci; 
alo) sgacías xy ovre an , 5l gab unus od 
mAeicuc 7]. ajos , c-guaA6i Ti iy 
"Va i 7 dd. now Boreas. T Toast 
p) VÀ doyiay TÀ ay ^^ yn. 

xi, KATAZTHZON KYPIE NOMOQGE- 
tuN.] Ozoanruror, Exémee dea ts; 
m 18e l'edalou , ity Gaio a dVoliva) rc- 
io islu 6 eres timc a aka , ei à vy 
diazómy Xeigiy , 8 alu) vougSuzías drnGo-- 
Ai cage S luda, vei, trien, ira vov 9nd 
d» zgru2yoree [uiv , ordow Un al 9 eermi 
eigw, A'rS este dp ( quw à aves Cim) e 
Tiu Gy, S Gus, Oe mw eA gu má xí 


vici , tg) Gaga on au (ois , diimp xdvmiis 


Qai, ypnfizusuy pn, 931 e$ D eormol €iow, 
ErxkB10T, Aut) eip] sor Dube oc vis dvt- 
ic ded , Q si cw m aere om , pàjsit 
axeslu iue dte Cou) jJ busudon, vct, 
nien dt adc doCéR, as Dos meu. E'vEanue- 
voc di Gocizmor T9 ws xgjUipa, ra 69r , tud 


dxoN uc «vej asc polen wefavuc dira 


do ira) Gis EÜyts vouugDon luo, va a Scy di 
&iow aj Segui , d' ex dAcya (dla , 5 98 
d2050k dído?) voe, OUx af di 2501 Ma- 
Là aiv ee ab.Sesimus rae) ye pponlyor, 
8di và puer 2 ubrois mersa Gi Y udakue, 32 
sd «esaduxas inter Dd : fa aUo 

DSi Tic oiov ire i ait xmuüc fy 
T Vóugr . Xgugóg 29 0 roug imc , xg] 79 
dUatyeMs T0 Ynpuyua. xexesimxs T] io« 
vdy , «dU 9 df T€ «vestis Quoiy ó mt- 
d/p' Id à mai; uoo , 0r pingui * Ó €xA- 
xvi$ gu, &ic 0v dd Gomoer n ju yh queo, xk 
ew toi $9vtow c/eotzd* 9x iefad , di xegv- 
dad; dd dxsiDioera] 9) Qurh dun, 122g- 
pg» cupo Aor u euwrek^]e , xz) M. 
Voy 


IN PSA 
ve? TyQoulyór d a Glo] iW elc d Nein Geol 
cd xelar, dva A^], 9) 8 SenvDtovra, duc 
ad S3 Ear «fic 98; xelaw, xc) Gn Tt orum 
aurd. Vr tAznün. 7o di Cegixór C oi ori 
arn umóvra] , x2) vd voe. durd. Yóm 
tAzusew, clzid vwgy, 


PSALMVS 


xG. INA TI KrPIE AGEZTHKAZ;] 
XrrzozTOMOTr. TaG(z Quow 0 eveotinng cx 
avescuizra Tj) ouo av , «xaxaAds, 
uix Dag dy y JfiuorG, Ereidh € oeRol 2d 
SAiGoud ur, ve) TE «vescitur Qo wes? 
apio muta cl Vagn, xolamp Q oi vd 
cson7róva. uot Teprügdyooi , jud Creo TeAeia. 
efiucud ins «86 mAnyfic, o" oaxaMn vor iapor 
Weroeiou, 1l ^en , iGacaviatc ut, Mopr- 
qw, dv Aca pt, A'7N ix de Uu d dfa- 
volas plug od d d dne. rto JW oA 
20] 7 puxee lusum &y Tui Silo Aioovow, 
xy. EN TO THEPHOANETEZOAI! TON 
AZEBH, EMITYTIZETAI O IITOXOX,] Xer- 
xozroMQr. lxtme opu. aeuleic taut 0 
a»estimc, Q ia vi ddixovdpan c axa- 
Ad», AtA mdi auudvr üwmi; , drip d 
velaz olv adÜeseriric. On «ee3 aii xod 
coc C 9 mute jas 0d wa?) 6 dd maso Gs. 
3 quxed dV x) 8o nuwvela. Elra aZioi duya| 
àu'cit dixluo , wg) &urol, dtr egn lia, vat 
En6eAdc àupf, x) Mo] xaxias eidoc dqb- 
pnr. Tlosc» 48 85; 97i Eum?) 0 dep pruPec, 
gj Cie. (p oic alvi eet 10d, wo) muaeíar 
Uortyem "Ga qu Tuy QüUudCA) x iraatia, 
6 ddixdy, cd uraróc* 0 Te E fesYe duwuó- 
tA Ov, dic bts Y d'enctiesot, C Enacvc 
SJ xoxdv Cyd nrácimradtrar € sescdc, 
OroaarnTOr, Zpidea JE éUeudt 
v) erue) Cera, Voi T4) dovudyruy. atlei- 
xe. Eemageapoyioic 0 oi aÜvp&rte ici" 
ei , xd) oibv ma wary , dfa güMerroc Tov ex- 
145 uo» ada7r ur m. - 
xg/,OYK EXTIN O OEOZ ENQIION AY- 
TOT ] ROREM UN TÀG AJUXÍaG TOV 
xopnor oGtnvra curd 7o eds, xd) al xus 
Ar» didora, «f aovmefa. redi vov q0- 
Go 7 9i ix 14 ee 009uAJI , Jfumarmóc 
& xaxia fuEIG. 
KrriAAO1.Tlarzic ajfesioru Qi2a AP Th- 
puoroc, X) deytruc BAgror Ge ei o 2 pite, 


LMVM IX. 197 


num fumigans nou extinguet: fed in oeritate c^vt- 
educet indicium; elucefcet, c non vulnerabi- ueidog 
tur, donec ponat ip terra iudicium, C in no- 

mint eius Gentes fperabunt. Hebraus autem 

& ceteri omnes interpretes expofuerunt , E? 

in lcge eius Gentes fperabunt. 


X. SECVNDVM HEBR £O S. 


221.H.t, Vr Qvip Dowtwz nrcsssisTIM] 
CunxsosroMi. Hac Propheta dicit in per- 
fona afflictorum ; deprecando, non accufan- 
do: ab(it.Q uohiatn etiam müulti qui affligun- rmi 
tur, rogant vt ante tcmpus congruum curen vele qu- 
tur. Sicut ctiam hi, quibus membra putrida ^ 
inciduntur, plagà nondum perfectà , rogant 
medicum vt manum abfiftat, dicentes; Tor- 
fifti me, perdidifti mc. Verüm, non funt hzc 
verba mentis, fed doloris. Sic etiam multi 
putillanimes in tribulationibus loquuntur. 

23. H.2. DvM SVPERBIT IMPIVS, INCEN- 

DITVR PAVPER.] Cunxsosrowi. Deprecan- 

tis formam in fe exhibens Vates,& pro iniu- 

riam paffis obfecrans, refert ea quz ipfis con- 
tigerunt , quz. infirmitatis funt bumanz., 
Quoniam ante punitionem & fupplicium 
triftarur is qui iniuriis afficitur : hzc autem 

non parua poena eft. Deinde rogat vt ipfis . 
fupplicium irrogetur , inque ipfos infidiz eo- 

rum conuertantur , & intolerabilem q&am- 

dam malitic fpeciem recenfet. Quenam hacc? 
Quoniam laudatur peccator, &c. Pro quibus Tear. 
confundi oportebar,& fupplicium luere,pro- in mudo, 
pter hzc admirationi eft & laudatur iniquus, 

vcluti potens; inimicorum vltor, tamquam 
induflrius ac ftrenuus;& quilibet malus quof- 

dam habet laudatores & amatores. 

Turoponzrri. Admodum concinné hoc 
verbum izcenditsr, mcerentibusaccommo- i 
dauit. Nam ardentibus fimiles funt, qui do- »do a/v- 
lore afficiuntur, & veluti quemdam fumum, Aera 
per os gemitum ernittunt. 

26. H.f. Now esr Divs tW CoNsPECTY 
E1vs.] Cuinvsosrowr. Vidifti fucum mali- iata 
tiz ; extinguitur lumen eius , & in captiuita- "ou 
tem traditur nequitiz. Quoniam ctim non "^*^ 
habeat timorem Dei ante oculos, femper in 
malitia verfatur. . 

CvniLL1I Omnis hominis peccati a-. 
mantis , & incontinenter in vitium ruentis, 

Bb 5 & 


» 


I98 
preti & ad Deum exacerbandum prorfus inclina- 
rnvx, tU, €Ó quód non habeat ipfum in confpcctu 
fuo, inquinatz funt prorfus viz , id eft, adtio- 
nes , & impuritatis plenz funt , & malitiz 
corno contaminantur , & quafi ad iudicia lc. 
gefque Dei € medio tollendas fpectant. Om- 
ne enim peccatum cum divinorum oraculo- 
rum intentione pugnat: 
| 28. 4. 7, Cvivs os MALEDICTIONE PLÉ- 
NVM. ] Onicznis. Qui à fandiitate excidit, 
& à veritate ac benedictione femcetipfum c- 
longat, is os plenum habet maledictione;pet 
ea quz dicit, tentans füpplicio &. maledictio- 
ni fubiicere incautos. Habet autem fermo e- 
ius vnà cum fallacia magnam acrimonia, 
idcó fermo cius vltra maledicentiam amari- 
tudine & dolo plenus eft; 

ArnHaNasrr. Permanentem, inquit, feli- 
citatem fe habiturum exi(timauit, idcó & 
amaritudine & dolo os eius impletum eft. 
Quin etiam pauperibus infidiatur, vt eos fuis 
laqueis interficiat. Illud veró cwm diuitibus, 
quid aliud intelligendum, quàm cum diuiti- 
busin malis ? hi enim cum patre fuo diabolo 
contra pauperes confpirant; 

Dipvwi.. Vtique diabolus iftiufmodi cli- 
Disew git, qui in fermone mendacij diuites viden- 
sn fedsofus, A 
s«moj; UWr, cum quibus fedet occultus , latere vo- 
4eP4t^ jens,vt interficiat innocentem, ipfum arden- 

tibus &uis fagittis traiiciens, lethiferz enim 
funt,vt quz à vita proba auellanr.. Poffet et- 
iam illud , iz eceu/ti5, cum pracedenti & fe- 
quenti fententia coniungi. Verumtamen non 
poteft fagittis fuis conficere illum , qui indu- 
tus eft armaturam Dei. Vnde oculos in pau- 
perem , vt captu facilem, coniicit, qui idem 
e[t cum ifto paupere fuperbià impij incenfo. 
iftiu(modi autem verbis, aut eriam operibus, 
dolofis capit in rete fuum , vt ipfum , tam- 
quam leo deuoret. Infidiatur porró, cüm de 
difpenfatione , verbi gratia , diuitiarum lo- 
quens, auaritiz verba latenter ingerit, vel et- 
iam illi qui cafté viuere ftatuerat , laíciuiz 
modum faggerit: ficut etiam Euam, fub fpe- 
cie diuinz zqualitatis, ad przuaricandum in- 
duxit. Illud autem, isclinabit fe , fignificat, 
quemadmodum deorfum conuertens ocu- 
lum, corruerit. Quomodo enim non deor- 
fum oculos vertit, qui dicit: Obitus eff Deus, 
etiam prouidentiam contemnens? 


Imobi 
dum feli- 
€ei (unto, 
pauperibus 
sn[ultanto 


pb. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


x2) Goresguc Oxrtréuxór(O- eie To mec 

Évrem Svr , d/Z 3€ uà yen dwsty Orto 

durd , Esenhvra, "rad roc a] 6301, venden aj 

«veszei , xo) dxaSupsías eloi utza) , wg) 

Tt! aii QauA&TITOC Fog bpoo iegra iaisorra), 

e oi2y B^tmvn c6 dvaípézw L2) 78 Su 
x64 ud uy , roi voa, m dou 2$ dpgpria 

tios) vul axem d 7hj. key varied ser, 

Xi. Or APAX TO ZTOMA AYTOI LE. 
MEI .] OrirrNorz. O' «i dyónn(gs 
exam or, si, dAn9 eias C do lac mÜbjoo 
tavyy dmuja dt , v) có 772 e sopor 
dest ye, di dy MÀ atiesi il Oro iiri 
uiAgcw x9) dedy moti deapdyou., E^4 

V dorf à Moy Qe ud vd! Jod. mol 
dlenóme JÀ cu) v$ dp& C mxofas x) Jia 
6 26506 durd aimMesrag. 

AGANAZIOT, IIaedugiór, qnom, (em 2 
dUnusejas 225raj, dib C mxeias x94 0c- 
Au T0 copa 7reafepra,, Ka] uli) «gj ni. 
esi Tiu 6c , «esc o Yerexréivag Jf dl 
id lay orwryldiov. TÀ dV p zoo, ví ai t- 
"ter vonÜeln, 3 T. zT TQ $9 Xgxcit ; Sr 
29 vu df C 6A co x2 o olea» qul sapi ao 

CUUEd T7509. 

AiarMOY, H'oous à dfglGoAQ)* U2nAM- 
oyeraj , d'ozZrwas 7) magiou, Cy Aya "| da- 
8, Ab dr xal era) »p/ta , 2gy9dwe 
Qunbu'u Gs, dic ai doy Yarowrtóon, vos! 
vut àv To "vmvespDpoi, durd. [osm. 
GOaranxa ydp £2, voro Tft ptr Cae 
xa(gardv, Myava, dV o2, Oy aoxpotor, 
aule yay Y, vt coecdoorn jrred , xg md 
pe. uro, MAU d rara, Gi id fois mo- 
xcti Dtm vov éndiduyloy nli 08 96. 
ayayozáay, Ni muc pu uic elc a iysuv- 
TU Vye Oy rema , Oy Gumoy Ur qul Cr- 
"rvexP opio armed YA) «8 mU diet 
NasPuparía, "Tr vuero dV dpzrd( es df3 26- 
gun dorumhdy «xd eedtuov, «vesc clu) 
idías mayidu , walatayéi üury c Aot 
£S1)ur.. ErsdgdU] di, Wrixg aie) obecvopduc 
quyb QuiMdy , viv aXbl as QuARpyvelas 
Any tyup/]n, 8 à vu! cwpeprels Buhoudykn 
Varo ao resaow dusAgalas, tic xa] vfi Edi 
dfg cie ioOar CriCa2e clo eoa Cacv. 
Tb JV x4, dye? die dme epelas xv 
óg9uAubv, erus. Ylde 29. xdv (2674, 
Aou , Vana] 6 9i , Q lad meris 
dv, 

Krria- 


IN PSALMVM IX 


KrrrAAÓ:, Oda JV & mic optan rec 
Moro da TuS olxtiaig ud eic Tpeueir, 
xo) oor alex piaifeco , ui dea mic vij 9a 
KuigiTuhon n 79) vrieys Gua di di moi- 
0 ve92lu * tmdy di làw m *joorüc (0t, 

'dyamyd nou «Se xaTa pua ra) pipa A 
€ naGGesrríénr, deopimuc Fapidd , Y, dp- 
vbi và expaTéyW «esarapdU pp oue Tui 
deíuac. Akur 58 ipsUetta] , qnoi, wa] vic 5 
quén)iswra], dorm mue «Seno 
6 Ja 6o. 

AlarMOY. E» 7] GGAS Tj d'oScian cr 
vU «"gdeico rpmuct sif, wg) Cloxucer 
&y oi maid dur , es Ep wil ares d o, 
qos dpmraedy t. Vlt évedpUoutz Gv ernxgu- 
Qo, pma ot offrir "fubpdlpo 8v Yd'ar 4f 
Quihap,ug/ ux, Ur ng) Aute «oet tauToy, Cp 
3 Yapo ds said) brem eiptoowy wm, 

Ay. ANAZOHTI KIYPIE. ] OroAnror, 
E'7r&idh oi dvosiCela Y, o aroula cv dvme, 
d) d» cesresc , A€eaw ox E2nMAne d) 6 
Sic * difaZor loréc d/À 9 meleat , ck 
andis , SÀ' Saocpéttis 70. eoejeurór 
Cu, dX. P) ud ixercov md eugrian 7roiic, 

ExxesiOt, Xéiea dt v]updyloo , teori- 
dc déyapay onushv] T& 9&8 vl! woymdus. 

KrriAAOr, Kenazroaterto 9 zeip au(enz)) 
Xj Usus Dori ionplesuau Gi, Apta 
ei? uderya , tum y o eipndpor fg 4 H'- 
puls quit * 620 7r mi (ic ux daweeaiqn o 
Sube , dXX n. xeip Os]nhn. alpera 9D dei 
wc Ud Ty axcuirrur V xCp. 

QOrirrzNOrz, Ebyeraj /2 réstw V- 
Pwrosk ali dto lo 08. 9w8 x) ld aengó- 
eura, xg) vl) uoxesDouias xmi), X, d'— 
*ypbira, 31 all xt qiy dg Oii xelow , xa." 
Ll) 9 yep 9x& ij uSCen al) map ixdco 

éxd iow. qiov). xyéiea v-julpao vesm- 

xdq alà Quia enuairat 7T: 988 712 xe1- 
mxlu , 8 elec 1p pà énpysau 7 xm 7 dot. 

Gdv xekam, Yovy dt dv X a7r4r69t d onei* ia) 
di agn?) énpy&iv , "eodid Eo xata 421 à 

dixauer miriy.du(z 254]) oct. Aib pu Eon 

Aud: 7 c dy rerfern, 7 Tu miU uem Treo - 
Órzom,, eidat Un di rari; uro ic cde véi- 
eat Tuy yairan* di Aux?) T. cad Era, àu- 
quc elt x€ledc cw. Torysesu) à abc vifu xo6 
diguc 7 cav Aoyiur, Qacuórrm MÀ tavrdc 
End nirric, dazmmol id. dÓTs Tómoy f Óp- 
qi. O n (ugl Gud imo ya al arg au $)À 


199 

CynirLr. Aiunt leones in montibus , in cATz-- 
fpcluncis fuis quiefcere, & quafi abditos late- "^ ?^- 
re,ne cetera animalia;quibus alüntur, eorum king 
afpc&u terreantur ; cütm autem aliquod pro- "d 
xime accedere viderint;exilire ftatim,& ma- 4er. 
gno rugitu intolerabiliter frementes, infulta- 
re, ac rapere quidquid obtigerit , pauore id t 
exanimantes. Leo (cnim inquit) rugier, c Ans 1,8. 
quis non timebit ? Leoni ergo fimilis eft dià- 
bolus. 

.Dipywr. Ih precepto quod in paradifo 
datum fuerat ; rapuit pauperém ; & traxit in ys 
laqueum fuum, vt in illo raptum humiliaret. q«a/e 
Ruríus infidiatus in occulto rapuit Iudam 
pauperem per auaritlam factum, quem etiam 

ad fe trahens, ipfum humiliauit in laquco 
quem abfconderar. 

33 H.2. Exvnacg Dobiwz.] Turoponi. 

Cüm impi? improbeQue viuentes,per ea qug /mbiev 
agunt, dictiteit Deum oblitum effe; doce ip- eiua. 
fos per experientiam, te non effe immemo- 
rem,neque fáciem tuam auertere, fed corum 

qui iniurià afficiuntur;curam gerere. 

Evsrpiri. Per manum veró exaltatam ; 
tropicé iudiciariam Dei poteftatem fignifi- 
cat. 

Crniitr. Feriat (inquit) manus tua ; & Feriener 
exaltetur tandem , vr. puniat delinquentes, — 
iuxta illüd quod per vocem Ifaiz di&um eft: 

In omnilss bis non eff «nerfus furor, fedead- Yain y, 
buc manus. eius extenta. Extenditur enim '* 
quafi continuó in alcum manus ferientiurn. 

On1czNis. Rogat pet hac, vt aliquando 
Dei tolerantia & benignitas ac longanimitas 
moueátur , & ad iudicium aduerfus impium 
excitetur, in quo manus Dei cleuata vnum * 
quemque iudicabit. Per manum eleuatàm Mew: 
híc tropicé fignificat vim iudicij diuini, qu der 
quidem donec aduerfus impios iudicium in- h^» 
ftituat ; quiefcere videtur atque hüutniliari : 
quando autem vim fuam exerere incipiet, 
reddens vnicuique fecundüim meritum,tunc 
dicitur exaltari.. Quocirca non obliuifcaris 
pauperum tuorum qui fpiritu pauperes ex- 
fiftunt, fciens quoniam omnes fub manu tua 
funt: quare dictüm eft, Pt £radas eos in ma- 
nus tar. Tuus itaque pauper eft, qui audit 
fermones tuos docentes: Ye» vofmetipfos Rom.13, 
defendentes , chariffimi, fed date locum ire . 
Nam mibi vindicia , ego retribuam , dicit 
Dominus. 


209 
cATx- . Dominus. libi vindictam committit , tibi- 
savu, Que feipfum: concredit, confidens fe vindi- 
&am à iu(to tuoiudicio confecuturum. 
Hesvcunrr, Interrogat , quodnam impij, 
fcilicet diaboli,vel valdé impij hominis, pec- 
, Dewew- catum Deus potiffimüm auerfetur. Deinde 
fatur atbeo- indu&am ipfe interrogationem foluit. Dixit 
wusb- enim in corde fuo, Non requiret. Convitia- 
tur , inquit, Deum, vt qui tes noftras fine 
prouidentia & fine examine effe permittat 
Quz perfuafio deceptis exitio effe reperitur : 
quare confequenter fubiunxit: 
3j. H. 14. T 1BI DERELICTVS EST PAVPER.] 
Turoponi. Ita enim & Symmachus diflin- 
xit: Vides quoniam tu laborem c indiguatio- 
nem apicis, & Aquila , Fidifli, quoniam tu 
laborem c irritationem refpicis. 
Dem op-.— ATHANASII. Tu, inquit, 6 Domine om- 
mtor ce- * . TRE 
quariomum Dia nofti, & nihil te latet eorum quz fiunt, 
war". (ed neque eorum quz in mentem & cogi- 
tationem veniunt. Quin labores hominum 
& furores corum qui infulranc, & irritatio- 
nesexacté nofi: quoniam omnium cogita- 
tiones confideras , tujue is es, qui corda & 
renes fcrutaris, Ec cüm hzc videas , nihilo- 
minis lenis es & longanimis, fciens omnes 
effe fub manu tua, nec effe quó fc quis extra 
— eam fubducat. 
36. H. Ij. CONTERE BRACHIVM PEC- 
caroRis.] Crmirti. Hac poftulatio fan- 
&um decet, omnidue laude plena eft. San- 
— &um enim, omnique vitz vtile cft, vt.omnis 
ded peccatoris brachium ( id eft pote(tas ) conte- 


ratur: ad nihil enim aliud ipfum habet, 


" quim ad conterendum pauperem , & pupil- 


lum occidendum.Peccatoris huius brachium 
à Domino conteritur, & peccatum eius quz- 
fitum, non inuenitur. 

38. 9. 17. DESIDERIVM PAVPERVM;&c.] 
"Turzoponrri. Hac autem non fimpliciter 
diuinus Vates przfenti Pfalmo coniunxit:fed, 
cüm vellet inprimis oftendere , quo pado 
humana natura antiquitus affecta effec , & 
quód voigenitum Dei Verbum , opportuné 
carne affumptá , adhibuerit medicinas vlce- 
ribus refpondentes. Pratereà docet , eos qui 
nihil vüilitatis ex hoc bencficio percipere 
voluerunt, maioribus afficiendos effe fuppli- 
cijs à Deo vniuerfitatis, in die illa fecundi 
aduentus. 


EXPOSITIO PATRV.M GRECORVM 


, 


xvexQu. ol vb) éd now Emgeri , x0 
ec) apoya aoi d me dot cudixias oc 
aic cic d'nauoxeAG las Tu Y €i. 

Hzrxior, E'egad mias 0 9oc 78 dot- 
CX , wal oi ifa CO, f al] T Diar d. 
Give Qv ai Sese , d ugprias "cs pigeray 
paAjgu Vip üuT imjaay T ieymav, 


"woty ETuw j9 Gà xgpd ia aurd yix inr. 


XuzoQarréi ? 5i» nav, d d mes vini v aj. 
s£isla gu $2) muv a esi a v. piviag" yep 
"VaoAslas ave: po7rà voi, dmemepd ioi, dog) 
exi): verae Sun dxoPa da avescioónue 

A&. £o1 RTKATAAEAEZIITAI O DTO- 
xoz,Ozoaaror. One 29 15 0 Zuuuga o 
d Áceow Opdc Un eU ubofor X; muespys uy 
iron ex* wg) à A'u/Aac , Eldsc, 0n 0U 7rvoy 


| ag) maespya uir 9n eT eic, 


AeANAZIOT, ZU, Qnzw, 9 kve1t 7rdrns 
gooleuei cg) dd ir ev Tj) evearmopd iun Agr 
Sdn, idi. Go droit xo) hoyapd dni. 
quy, dd «gj dc zróvec T)] ad d eomm, xg) 
TU; Supdc vj temptat ormar , X T8Cmaesp- 
yia usc oae dxgiCuie , treidWorarme 78 
Acyer uie xa(goei, , € cU & à iron xgp- 
días gg) viQes/c. Ka) suDru éQoes» uxej- 
Swusic, eid dq n Vu) Tic xEiege mu adi. 
TK Tv) ydruci, X9) WX iei 7RU. Cx dd wi 
J/sd egias. 

Ac, XYTNTPIWON TON BPAXIONA TOY 
AMAPTOAOT,] KrriAaOT. A'jomptT . 
admi, x traproc irraira us, OD ewr 3, 6j 
arn vd. [ico aekawugr ro Trag Toc i gira 
cuv£i6i3, 3 Bealora, minia? Pi tag eia. 
em éd'w) à Éysow éripo, nli £n ubior fn 
mi susp iCem ilu o, ng] SeroNMud ap pqarm. 
Ny riw à [ea clar v a xul mu 
iG, € 5 dugpria acrd. Crrepdin i &ig- 
exeat, 

Aj. Tux zmieruiaN TN nzxprax-] 
OxzoaornTor,Tajnz d y dzAdc Ó aj 
Qiemc d avegxeudio owwi-d j1aAud a2 
«es Gs M dta] Quia lp e ros Fixe 
Gorda 0 T9. abes mt qa, xa) n MP- 
vorfluic T8 9v A) Os, e xaugoy Cpu eg- 
"Wut, XGTRAMIAG. TC eot ugam rion 
edpuusxa. Tleic di a9 Gu, dido, uc TETeC 
Ürmnow: Sdsular Cx. asi, dDaprac ias dM£ada 
pà Bowers , uel lom cog dlrd xoNst* 
eíoi; o 7] GA Oubc , Cv 38 1fig dolest 
VAtarclag "pipa. 

A N- 


-— 


IN PSAL 


ANNOTATIONES CORDERII. 


SO.ESS rc P(almus infcribimr, Pre eccwltis 
EE jilr; Hebrzilegunt j32 mp 5y, gal 
E* mtb labben,id cít, fip mortem fi- 
XS ES /j; cd bené norat Bellarminus , pro 
gal mutb, vnico vetbolegipolle, galamorb, quod 
ecculta, fiue arcana fignificat, atque ita probabi- 
liter meliores codices , quibus Septuag. vfi funt, 
habuifle. Agit autem hic Píalmus de vnico Filio 
Dci, qui diabolum debellauit. Cuius myfterium 
Co.ti6. vocatApoftolus, abfcondiiwm a (scwlis: de quo 
ctiam $. Dionyfius Areopagita in Epilt. 5. ad 
lef» »»fie- Caium ita Ícribit: Ka? vm 29 nz kexgusilas, 3) 
TP U^ du) pies d7e yg 7) gT. üuTr MEATOA MUSWpIOY, dia 
pole djbrror uires, 3, rvosparoy dyrugor. Etenim 
oc lefu myflerimm occultum eit ,nec vllo fermo- 
ne vel intclletin expref[um : quin mo dum pro- 
fertnr. arcanum , C dum amtelligumr, »gnotum 
manet. 
a2. Cenfitebor tibi Domine. ] Hoc fimile eft 
ifti quod Chriftus apud Marthzum dicit: Con- 
e 11, fiteor tibi Pater, &c. e Vide Eulebias in Catená, 
1f. 
Chrfas — nuant, & cenfent,hzec à Dauide in perfona Chri. 
enarrat — fti prolataetlc; prefertim cüm ifta verba fequen- 
mirabih^ tia, N'arrabo omnia mirabilia tua , Chrilto pro- 
PK pri videantur competere, cui Apoftolus ctiam 
Hebr.z,v. illud. Pfali xxr. attribuit: AN'yntiabo nomen 
P 21,13. tuum fratribus seis. cui ctiam Euangelifta fuf- 
Ioan.1,1$. fragatur, dicens: Unigenitus enim quo eff in fimm 
Patri, pfe enarrauii. Quin & ipfemet Chri- 
ftàs Apoltolis ait: Omnia quacumque audiui à 
Patre meo, nota feci vobis. Paraphrafis tamen & 
Theodorctus, iv expofitione ad verf. 3. cenfent 
hunc Pfalmum , non ex perfona Saluatoris, fed 
ad ipfum Saluatorem dictum ellc. 
5. P fallam nomins tuo Altijime. |. Nota Deum 
, hoc, & alijs locis in Scriptura dici A4irifimum,& 
Excel fum. 
Dewadii- — Primó, quatenus. e(t cauffa omnis celfitudi- 
ber Altffi- nis & fublimitatis, qua eft in rcbus creas, 
mu^vt t facea fir rationc loci & magnitudinis, quo modo 






Ioan. 15, 
1f. 


bere ezli excelíi dicuntur; (iuc ratione officij & digni- 


tatis, icut principes & reges excelíi (unt; fiuc ra- 
tione naturz, ficut Angeli, qui rcbus omnibus 
corporalibus longe funr exceliiores ; liue ratione 
perfectionis & ftarus , (icut Bear, & in primis 

umanitas Chrifti, deinde B. Virgo matcr Chri- 
fti. Omnis enim celíitudinis huius ordinator , li- 
mitacor , diftributor ac largitor eft. Deus, qui 
omnes partes vniucrfi corporci & incorporci 
pulcherrimo ordine diitribuir. 


Desfu — Sccundó, quia iple folus veré fublimis & ex-, 
aiifimu. cus, Nam omnts celfitudo quz elt in rebus 
creatis, iplius celütudini comparata, non et 
cclíiudo, fcd folüm imago vel vmbra. cel(tu- 
. dinis ipfius. Ounnes enim reges & principes, 
n im omnes Angcli & Beati, funt ferai illius & 
mancipia naturá fuá, quamuis ipfe fuá benigni- 
nté per. communicationem Spiritus fui eos in 
. filios adoprariz, & nominc filiorumappellet. — 
PÉmdm- | lero, proprijilime dicitur excelfus & altif- 
rim Desi figniet, quiaiple,& [ecundüm cflenriam fuam, & 
infir? al^ (cundum omnes. (uas perfectiones cft infini? 
tefie. '!. efeuatüs fupraomnem crearuram,non folüm acta 


" Touvs I. 


& Alterius, ac Remigius à Lorino ciradi infi- | 


MVM IX. 20I 
ANNO- 
TATIO- 
N£sCOR- 
: : : DERI. 
exiftentem, fed etiam fupra omnem poflibilem & 
mente conccpribileh, quantumuts ca fublimis, 
potens, fapiens , me d erii: fanéta conci- 
piatur. Vnde non folüm dicitur lrifimns , quia 
excelfior vel altior omnibus alijs , fed quia infi- 
nité altior; adeó vt inter fupremam: creaturam 
exiitencem, & ipfum, linc inuici gradus fpecic- 
rum angelicaram furfum rendendo. Idem di- 
cendum dc gradibus altitudinis. Vnde omnis 
creatura quantumuis excelía , et infinito , vt fic 
dicam, interuallo infra ipfum locata: etfi in eo- 
dem fpatio. Hinc fit,vt iuter creacuram & Deum 
3m fit infinitum quoddam interuallum , non ind alan 
iftanda loci, fed naturz, feu gradus : quod menfam in- 
Mylítici Theologi folitudinem vocant. tetnallume 
4. Inconuertcndo inimicum menm rvetror[um.] 
Symmachus legit, dyaeraerirnos j^ $x3dr un eis 
Td jrizu , Cum ccciderint snmici mei retror (upr. 
Quomodo cuam S. Hicron, vertit. Vbi nota Retrorami 
cum Lorino, femper mali effe ominis sbire, cenuerri ef 
reuerd & conuerti retrorfuin ; vt patet in caíü mali emi- 
eorum retrorfum , qui venezant ad comprehen-. !* 
dendum Icfum, audis illis verbis cius, Ego fm. Toan. 18, 
$« Quomam fecil iudicium meum.] Chryto-. s. 
ftomus, Alius, inquit, ézepidiegeds un, tmdicafhi 
pro mc. q. d. Me ( vtpote innocentem) abíolui- 
fti, hoftes veró meos ( vtpoxe 1e0s) condemna- 
fti, & vlcus es. Pulchré hoc allegorizac Hugo à Quomodo 
S. Victore, ex quo per compendium Lorinus (ic per per 
ait de Chrifto apud Patcr aduerfus diabolum. Chrifium 
cautum noftram agente: Fecerat, inquir, diabo- Pre nobi 
lus iniuriam Deo, hominem fraudulenter abdu- porum 
cendo, & violenter tenendo ; hamo przceptum Gisdicisg 
contemnendo, & fe alienz. feruituti fubdendo; wefirum 
rurfus diabolus homini, falüs promiffis deci- feerir. 
piendo, & mzla poíteà inferendo. Hominem 
iufté fübiectum diabolo propter culpam, licot 
iniuft& ob diaboli Becken , nullus à fer- 
uitute potuit liberare, nifi Deus. Deus cauíffam 
hominis fufcipere noluit, adhuc ci pro culpa . 
iratus : Deo illatum damnum reftituere, & pro 
contemptu ei fatisfacere homo non poterar, De- 
dit homini Deus iuftinam,tribuens ei hominem, 
quem pro homine (ibi redderer, priore maiorem; 
nempe fimul Deum, vt digna recompentatio 
fieret: & pro contemptu penam | fponte. fübiuit 
moriendo, Judicium denique noftrum factum 
eft, quando hic homo Chnftus, deícendens ad 
inferos, & portas mortis frangens, captiuitatem; 
quz ibidem tenebatur, liberam eduxit. 
InipEM. Sed:fhs [mper tbronum, qui indic 
jujlitiam.) Nou, federe in throno,proprium elfe. (45, ;; - 


InterDenin 


fegum, preferim eorum, qui fecuro & beato. tbreno cui 


rerum ftaru perfruuntur. Vnde iter infignia eempetar. 
rcgni ponitur fedes , quam | proprié dici volant 
thronum & folium. Sellam regni vocat. Virgi- 

lius lib. 11. /Eneidos. 

Et ftllam regni, trabeamque infignia nofiri. 
Hinc priuatum in regia fella federe , tum apud 
Perías (tefte Curtio lib.$.) crumapud Romanos 
( v notat. Vopifcus in erums]. capitale fuir. 
ludices pariter federe dicuntur ; vndc apud Ro- 
manos fella erat Prztoris, & qua ius diceret: ne- 
que licuiz fententiam pronuntiare nili fedentem, 

; Cc Dauid 


202 


ANNO- Dauid ergo Deum, vt potentiffimum mundi 
TATIO- rcgem ac iudicem deícribit bic in throno fe- 
NES COR- dentem , € quo vcl ipfaminet iudicat iuftitiam. 
prmir — Vnde fubdit: 

: 6. increpa[ht Gentes, C perit impius. ] Ob- 
2 pi ferua hic jas d Thoma ollinm M indt do 
doftruan-. feruandum, vt primó quis reprehendatur,dcin- 

de puniatur, tandem exterminetur. Primum hic 
fignificatur per verbum increpare , fecundum 
pet perire, tertium pet deleri nomen in aternum. 
7. Defecerunt frame. ] Aquila, ipsa , foli- 
tudine, quomodo eciam vertit $. Hieronymus; 
Symmachus, igetma, ruine; Didymus in Catena 
per frameas incelligit alienigenas doctrinas;Pro- 
fper accipit de eucrfione idolorum. Apud Atha- 
nafium in Vita S. Antonij diabolus verba ifta de 
Diakli — fc ipfo expofuit, dicens: N'ónne legsli, Quia de- 
frames de- fecerunt inimici framea in finem, C ciuitates 
fecerunt. — eorum de[Iruxiils? £n nullum sam babto locum, 
nullam pojfideo ciuitatem ; sam mii nulla. funt 
arma: per omnes uationes, cunila(que prominciae 
Chrifli perfomat nomen: fo.imdsnes quoque sp[a 
monachorum fhpantur choris, &c. Finis ergo, 
vt exponit S, Auguftinus, Chriftus eft, de quo 
Rom. 10,4 dixit S. Paulus: Firmi legis Chriflis. In cum 
inimicus vires fuas conuertit, framcis (uis illum 
impetiuit; fed offerens ille gladium verbi Dei, 
omncs frameas inimici. retudit & hebetauit , ita 
vt penitus defecerint. Cliziftus enim,vtin Euan- 
Luc11,21« gelo cft, fortior eo. [uperuemiens vicit ewm, C 
vniuer(a arma eius abjiulit , 3n quibus confide- 
bat , c fpolia eim diftr:buit. Alij hunc verfum 
de Golia exponunt , quem Dauid proftrauit, & 

propriá frameà interfecit. 
Imgrobi IntpEM. £t cinitates eorum deflruxifli. ] llla 
funt cimi- — ciuitates (unt. caftella impudentiz & vitiorum, 
fatti di&^— inquibus imperat dzmon, rre impiz, 

x vrbes infarz , luminique rebelles, ciuitates in- 
*in Pfa.3. fortunio deuotz: quas * Ruffinus ait illos effe, 

in quibus dolofa & fraudulenta confilia , velut 
curiz locum obtinent ; cfle principatum ,. cui 
tamquam fatellites. &  minitri. adfunt. officia 
membrorum , oculi ad curiofitarem , aures ad 
lafciuiam, manus ad rapinam , & membra cetera 
perueríis confilijs miliantia. Huius ciuitatis 
quafi plebs funt delicatz omnes affe&iones , & 
turbulenti motus animi , quotidianas feditiones 


in homine agitantes. Deftruit ergo. Chriftus 


iftiu(modi ciuitates, exclufo & eie&o foras prin- 

cipe huius fzculi, cum funefta cohorte fua, fub- 

ruuntur maligna confilia, turpes affc&tiones edo- 

mantur, membrorum & Íentuum minifteria fub 

iugum mittuntur : adducuntur a&diones ad bo- 

norum operum gloriam, & conícientiz bona 
tranquillitatem, vt, quemadmodum ait. Apofto- 

Rom.é,1: lus diuinus, mem regnet peccatwm. in ve[lro 
mortalis corpore, vt obediatis concnpscentis esi . 

Jta feré S. Auguítinus hunc locum explicat, di- 

cens in ea ciuirate curiam elle. doloía confilia; 
miniftros ac farellites , fenfus noftros; plebem 

denique, inordinatas cordis affe&iones , & tur- 

bulentos animi motus, qui feditionem concitant. 

Atque vtinam ex B. Auguftini voto faluariter 

impiz illa ciuitates deftruerentur , vt nimirum 

tdita confilia profanz curiz mutentur in me- 
us; fenfus miniftri flagitiorum atque fatellites, 
in reliquum vitz curfum , & pudori , & cafti- 
moniz feruiant; populus denique ille turbulen- 


'tos nos effe iubec. Stat enim a 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


tus affectionum, ad Dei legem & rationis impe- 
rium componatur! cunc nimirum effet fclicilima 
illa Chriftianz vitz politia, & digna Dco. 
8. Perugt memoria eorum. cum foni. | De 
citis hic Pfalmiftam loqui teftatur 
. Hieronymus. Hi cum fonitu tranfcunt, quia 
magnas excitare trageedias folent, memoriam Impieng 
fui, & nomen in terra celebrare volentes: fed mesa 
petijt memoria corum cum Íonitu, in morte «nhe 
videlicet. Cüm primüm enim vitam cum mor- 
te commutant, ceíffat omnis ille fonitus , & flre- 
pitus vanitatis eorum. Vidceas ventum validum 
omnia commouentem , puluerem magnum ex- 
citantem , arbores concutientem , & ftrepirum 
eximium facientem, quo tranfacto, nullum cius 
fupereft veftigium: fimul enim ventus & ftrepi- 
tus eius euancícunt. Sic in mundo ifto Puteutt ia 
tes & principes videbis magno cum ftrepitu fa-. fale fam 
mulorum, equorum & negotiorum tranfeun- 9nfarnw- 
tium ; fed morte. interueniente id experimento pbsi- 
probabis quod hic Pfalmifta dicit: Perjr me- 
moria eorum cum fomtu. Nihil enim Glen 
firmum ac verum in filijs huius fzculi reperire 
eít. nihil quod videas; folüm quod audias, 
przferunt. Enimueró,vt Salomon monuit: Qwa- 
Ji tempeflas iranfiens ,non. erst smpiu. Calum 15 
aliquando tenebris obducitur ; deinde maligno 
fulgore interiicant fulgura , reboat zther , im- 
mugiunt tonitrua, furit tempeftas. Quid ergo? 
pauor horrorque in terris. Sed folutà demum 
in pluuias nube, tempeftas filet , czlo redit fere- 
nitas, terras lux alma reuifit.. Quieuit tandem 
fragor, qui gentes errucrat, fola in terris vifen- 
da reftanc lutum fordefque. Ita fc habent filij 
huius fzculi. dum vinunt, honorum dignita- 
tumque nominibus ac titulis, pomparum vanif- 
fimarum ftrepitu, auri argentique tinnicu re- 
boant, audiuntur, fciuntur, celebrantur, morta- 
libus funt admirationi ac terrori. tempeftas 
eft. Ceterum mortis interuentu , fepultis illo- pmpimms 
rum cadaucribus, pariter illorum B rerbis & nemape 
memoria fepelitur. Quin imà, vt idem Sapiens reo 
ait, nomen impiorum putrefcet. Licet exftruant /, 
maufolca , & fcinrillantes auro zdes & marmo- 
ribus pretiofis, infcribanr nitulos magnificenrif- 
fimis operibus, & proftare vbique nomen fuum 
velint; celi oraculum eít, J»spsorwm nomen ps- 
trefcet, hoc eft, vt male olens. cadauer, breui 
tempore, ad omnium abominationem , durabir, 
fabitó exolefcet & delebirür. Quam ob cauffam 
Ieremias dicit, impios fcribi im terra, in leui pul- 1er17, 1j. 
uerc , in fauilla, quam tenuis aura difijciat, vt 
non nifi volaticam, moxque perituram memo- 
riam potentiz fuz, diuitiatum, honorum, volu- 
pratum fperare poffent, 
9. Paramit in iudicio tbronum (uum. ] Sym- 
machus, iJgaev, firmant; S. Hieronymus, fle 
biluit , ad indicandum folimm fuum. S. Chry- 
foftomus in Catena per rbronwm. intelligit s- repr 
Phiuiam; alij tbroni nomine fumunt. Ecclefiam. ew J- 
Damaícenus lib.1.de Fide cap.18.praparationem 
docet admonere nos, nc dao! anre tempus 
iudicare, permittentes ci , qui fingula pradeter- 
minauit, fecundüm proprium & conuenicnS pera cf 
tempus & locum, Przparatio prztercà przpara- debemw, 
3 eng teen Di- adindioó 
minut, flat ad iudicandos popnlo, Quare, vt in nm 
Euangelio Chriftus monct, effote parati ; q8iA. Lucii? 
6 quá 





- 


mo" -o.- 


- 


Pf2l.52, 1. 


Mem iuft 
ejt tbrougs 
Dii. 


Refeigium 
quid. 
Prou. 18, 
10. 


Clamor 
uperum 

5 afflidie 

eorum. 


' lob 15, 7. 


Cap. 5,7. 


Gen.4, 1o. 


Porta mor- 


, tii quid. 


-vo€w wow ow 


* 


qua borá non j ine Filius bominis vemiet. Ec in 
alio Pfalmo dicitur: Parata fedes twa Dems ex 
runc : à feculo t es, Pulchré etiam D. Bafilius 
in hanc Pfalmum, Chryfoftomo fuperiüs ci- 
tato confentiens: Dei, inquit, thronus non € li- 

o, fed € iultitia eft; quare tunc mens cius eft 


fedes, cüm iultitiam ac yeram puritatem indue- 


rit. Ex hac fede. Dominus orbem terrz. & po- 
pulos iudicat, cüm non tantüm affc&tiones no- 
ítras dirigit, fed etianr terram corporis noftri, 
ne ab honefto dcflectar, mirabilirer regit. 


10. £t fatli efl Domnus rejuguem pauperi.) 


€hry (oftomus, Alius ,inquit, md &rpédio attriro; 
alius,zfaezuive,renfracfo. Ad Dcum nempe;tam- 
quam ad arcem tutiflimam, quó vis iniquorum 
euadere non poflit, fe recipiunt paupercs, incum 
Íperantes, ad eum cauflam íuam deferentes. 

efugium enim folet editus cutufque locus 
dici, quo ab hoftium incuríu nos recipimus, De 
ciuímodi refugio dixit Salomon : Turri? fortif- 
fima nomcn Domini , ad sp[um currit inju, G- 
exaltabitur. Nonnulli hoc loco pro refugio ver- 
tunt, a(yiwm; S. Hieronymus, clexaro. Vox 
kHiebrza 33gn migab , fignificat proprie locum 
editum, propugnaculum fortiffimum , arcem in 
fublimi pofitam, ad quam vix vlla calamitas , & 
aduer(z fortunz itus. poffit accederc. 

12. Inter Gentes ffudia eis. ] S. Auguftinus, 
mirabilia eim ; Symmachus , guards, artificia; 
Aquila , iramads , commntationes ; Chrytoito- 
mus, Alius, inquit, i zwieAaeit Td puryevidaa Ta jT, 
in sí dom molitiones. cius, S. Hieronymus ex 
Hebreo pmhwsy gallerb vertit , cogitantes ; 
Campenfis, confilia; Pagninus & Varablus, 
epera eiu. Plura de harum vocum acceptioni- 
bus vide apud Lorinum ad hunc locum. 

13. Non. eft oblitus clamorem. pauperum. ] 
Nota ex Paraphrafi Grzca hic, clamorem , non 
tam vocis »i , quàm calamitatis , atque tribu- 
lationis , vel gemituum , vel internorum ctiam 
dolorum & querimoniarum , opprcilorum at- 
que iniurijs affe&torum. Ita Iob cxpoftulando: 
Ecce clamabo vim patiens, C nemo andit: vo- 
esferabor, € ncmo e[E qui indicet. Jem in Exo- 
do: Fids affütlionem. (ait Dcus ) populy mei in 
v/Egypro, &- clamorem cius Andius. la ecaam 
clamabat vox fanguinis Abel. Per pawperes au 
tem intelliguntur ope deltituti, miferi, calamiroli 
& opprefli homines. 

1$. De fortis mortis. ] Per portas mortis, 
Grecus Commentarius intelligit. periculorum 
mulniudinem ac varietatem; Origenes in Catc- 
na peccata mortalia, quz nos ad mortem anima 
adigunt ; alij exponunt, extremum periculum, 
ad quod introitus ingreflufque ad mortem pro- 
tinus fequitur. Prauz cupiditates funt porte 
mortis, ait Rutfinus ad hunc locum , quia per 
illas iut ad mortem. Nihil facilius, quàm vt 
animi perturbacionibus incitatus & deutus à ra- 
tione , in faedam. noxam crimenque. pracipitet, 
Hoc in Saule D. Gregorius Nazianzenus animad- 
uertit, cuius ruinz: calamicofiflimz cauffam có 
refert, quàd, cm caspiffetc vir effe bonus & fpi- 
ricualis, in fe reliquerit 4 zuxaize egxias avo Üreg, 
prine smprobitatis fomitem, atque adhuc in co 
caro cum fpiritu confligeret, Nondum penitus 
edomitz páffiones & compreí[e, & tumultu 
interiora complentes , rationi obediebant, Hinc 

Tonxvs l. 


. IN PSALMYM iX. 


203 
illa lacrymz: hinc in Dauidem innocentem fc- ANO 
rox & crudelis inuidia , impietas in Deum, bar- £4415.. 
barus 1n Leuitas furor, fuperititio, clades , mors jg. COR 
funefta.  REEE 
IntpEM. I» portis filie Sion]. Notatlanfenius pori 1o- - 
pe portas ciuitatis , phrafi Scripturz defignari ewm publi- 
a publica, in quibus eft frequens conuentus 9 defi- 
populi ; có quód in portis, aut circa. portas ci- $"^^ 
uitam, foleant federe iudices ad. reddendum 
jura, Phrafi autem Hebraicá fita Sicn, dicitur, Filia Sion, 
congregatio Sion : ficut poftea in Píalmo x riv. *d ef cen- 
filia Tyri pro congregatione ac populo Tyri ac- £747 
cipitur, có quód nunitum populus à ciuitate fii. Ecl 
protegauir, ficut filia à matre. In myfticoautem fia eji. 
fenfu porte filie Sion, funt particulares Ecclefiz, 
in quibus laudes Dei annuntiantur: fiáa verà 
Sion, populus Chriftianus in vnam ciuitatem 
collectus. 
16. Exmltabimus in. falutari tuo. ] Editio 
Sixtina. exw/rabo , in fingulari kgit, vti ctiam 
Hebraicus & Chaldaicus textes, & Pfalrerium 
Romanum atque Ambrofianum ; quam lcétio- 
nem Lorinus & paílim interpretes magis pro- 
bant. Compluteafis autem. && Regia edidio, 
Euthymius , & alij hoc legunt ?n plurali. Similis 


oratio eft Caniici. Habacuc: Ego awtem in 'Do-. Hab. g,i. 


mino gasdebo, c exultabo snm. Deo. [efu meo. 
Item Cantici B. Virginis: Er exwitawit Jpiritt. Luc.i,49- 
mens i "Deo falytari mco. 

InipgM. /nfixe funt Gentes insnteritu quem 
fecernni. jIta nimirum frequenter vfauenire io- 
let, vr illi qui alijs interitum machinantur , fuis Mtaligni 
ipfi capiantur laqueis, fuis petantur artibus.Quuae. proprzs!e- 
tes malignos homines vehementer terrere debc- 19 t7 
ret, & eorum iniquos conatus reprimere , quà penes 
bonis infefti effc proin Refert Plutarchus, 
Brafidam ducem educto telo. & corpore, illum 
confodiffe, qui telum intoríerat in Brafidam. 

Ita calumniatores Danielis in fuum ipfi mucro- 

nem incurrerunt, & in /aqueo iflo quem abfcon- 
derunt, compreben(us eff pes corum. Siquidem 

rex illos qui perditionis caufla fuerant Danieli; Dán.4, 4t: 
intromifit in dins; & dcuorati funt in momen- 

to coram eo, Sic denique Aman, 'ille Affucti 
oculus, & primus à rege, fuis ipfe telis confoí- 
(us cít, & in laqueo ifto quem Mardochao abí- 
conderat, comprchenfus cft pes eius, qvando 
fuam ipfe trabem primus confecrauit, & nobi- 
liflimum funus pependit ex alto. Sic optimam 
etiam fe iniuilTe rationem principes facerdorum 
exiftimarunt, ne gens eorum. & regnum à Ro- 
manis labefactaretur, fi. Chriftum Seruatorem 
interficerent: at eius cede. effcétum fuit, vc eo- 
rum refpublica pracipiraretur, & tandem con- 
uulía periret. Vide plura de hoc argumento di- 
&a fuperiüs ad Pfalmi vir. verf. 16. & 17. 

18. Canticum. diap[almatis.]. Superiüs di- Canticum 
&um eft, Diap/alma, : pe ex Graca voce diajfal- — 
dignofci ac conijci poteft , effe moram (cu pau- A'* sid 
fam intermediam quz inter pfallendum inter- ^" 
ponitur. Camticum itaque diap[almatss , crit 
canticum quod pfalterio interquiefcente canitur. 

19. "Patientia pauperum non. peribit in fi- 
nem. ] Notat ad hunc locum Hugo, Vatem non 
intulilfe, Paupertas pauperis, vcl labor pauperis Dew ma- 
non peribit; fed parientsa pauperis : id eft, mala woes Ld 
patienter tolerata Deus remuncrabitur, Quia juga. 
non tam Deus przmia fubijcit pro labore & ,wr, 

C€c a malis 


- 


204. 


AwwNo- malis quz patimur, quàm pro patientia, quà 
TATIO- ipfa mala toleramus. Ipíius verba funr ifta : Vo» 
wzs cog- dicit paupertas , vel fides , vel buim[modi : quia 
pERit. — DA4tentia ry gn maxime digna ejt remunera- 
; tione: eo quod raro inuenitur , &- cum difficultas 
te fermatur patientia cum pawpertate , C llam 
Prou.16,/5. parvi refpreit Deus: Quia [pirituum pondera- 
tor efF Dominus. 1d cft, Dcus non tam pendit 
xm pro malis que patimur , quàm pro 
Dem paentiz, quà ipía mala forti animo 

erimus. 
it Confhitue Domine legiflatorem. ]. Aquila, 
S6 spn gifnuan àuroi« , pone Domine terrorem eis, 
quomodo etiam habet S. Hieronymus; nec mul- 
* tO aliter Theodotion , uarécwzov xpi gifor &urris; 
Symmachus, s&£Zor xvpa viuey áyrsis, pone. Domi- 
nt legem ei; Scholion, éwasplaa, slncefce. 
D. Auguft. & Hieronym. in Commenearijs per 
legiflatorem particulariter intelligunt Antichri- 
ftum, qui his qui noluerunt recipere veritatem, 
dabitur in pa»nam do&tor malz legis, vt credant 
mendacio. Alij, inter quos Euthymius & Eu- 
febius in. Catena (& rectiüs certe ) per legifla- 
Chifua, torem Chriftum intelligunt. Is enim. etam in 
legifltor.. malum impiorum conftitutus cft legiflator , iu- 
, dex & vindex eorum, vt fcilicet rebelles vindi- 
cet ac puniat pro meritis, Conftitutus eft ctiam 
in bonum illorum legiflator, vt cius do&rinà in- 
ftru&i. Calubriter iniclligant fuam. infirmitatem, 
eamque humiliter agnofcentes , ad. Deum con- 
ucrrantur, Legendum autem, fciant Gentes (vc 
|o fuperiüs eft in textu)non autem, vt fciant,quod 
pailim Latina editio habet, Nam in' Graco eft 
verbum imperatiui modi y», vti bene ob» 
fcruauit lanfenius. Porro Gentes proprié erant 


 PSALMVYS X SECVY 


- 


ii. H.1. Vt quid. Domine "Op Nota, 
Hebrzos ab hoc veríu Pfalmum hunc diuifiile, 
atque hinc Píalmum decimum inchoafle, quod 
iem in Pfalmo cxiu., fecerunt. Ne autem Páal- 
morum numerus excederet , neque plures effent 
quàm centum & qa NQUH. ruríus duos con- 
iunxerunt, fcilicet. Pfalmum cxrv. cum Pfal- 
mo cxv. item Píalmum cxrtvri. cum Püil- 
mo cxLvit. Vide de hac diítinctione Theodo- 
rctum in Pfalmum cxv. Hanc Pfalmorum apud 
Hebrzos diftinctionem Genebrardus & Bellr- 
minus à recentioribus fa&am arbitrantur; fed 
illam ab antiquioribus etiam agnitam fuiffe,ma- 
. gis probat Agellius, & cum iplo Lorinus nofter 
ad hunc locum, quandoquidem hzc Hebraorum 
diftin&io elt in Hexaplis Origenis ; & ceteri in- 
terpretes, atque etiam Syrus, ex hoc loco deci- 
mum Píalmum numerauerunt, & à fuperiore 
diuiferunt. quod ctiam Scholion in alia quadam 
Catena Grzca teftatur. his verbis : g'rzivDor 5 $x- 
dome dpylo và Jwxdru lanus mpityn, binc. editio 
initium decimi Pfalmi babet. 
(o IsipnEM. Defficis in opportunitatibus in. tri- 


Hebraibinc 

Pfalmum 
cimum 

incipiunt. 


bulatione.] Aquila , elc xgpir, $5 tempore ; Sym- 


machus, à xsipiis 3a peus, in temporibus angu[ha. 
vti exponit S. Hieron. Qui fimul" optime expli- 
cat, quid fit 1» epportsqutatibus diee , cüm 
air: Defficere tunc. videtur , quando opportu- 
num eil tempus vt adimuet, C non [latim occur- 


Quid fit 
epperiun? 
de ipicere. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


Gentiles illi, qui in mundo opera manuum fua- 

rum tamquam dcos habebant, qui fuperbe ac 
tumidé de fe ipfis fenticbant , & nihil nifi ter-- 

rena fapiebant, nec quidquam prater huius vi- ' 

tz felicitatem. cenfebant appetendum.. His ergo c aris, 
Dauid optat conftitui Jegrflarorem , vel, vt alij terc mi- 
vertunt, 1ncuts terrorem , aut magnam aliquam /ti« »o 
immitti calamitatem, infirmitatem aut miferiam, zem 
qua tamquam crudelis tyrannus illos torqueat dare 
& terreat, vt hac rationé cognofcant , fe reuerà cov. 
tantüm miferos effe homines,nec humahi quid- 
quam à fe alienum putent. Qui fenfus placuit 

S. Bafilio & Auguftino ad hunc locum. Nihil 

fané potentius ad. fuperbos animos deijciendos, 

Pie grauis aliqua infirmiras, aut prater ex- 
pectationem ingens immiffa calamitas. Teftis eft 
Antiochus, qui ( vt Annales facrí memoriz tta- 

diderunt ) paso anre fidera cali contingere. fe 1. Mac. 

arbitrabatur; lcd à Dco repenté percuffus , ca- 5; !o. 

pit ex grami (uperbia deduilus ad agnitionem fus 
venire , diuina admonitus plagá , per momenta 

Jingula doloribus (wis augmenta capientibus, Et 

cum nec ipfe iam fatorem [uem ferre poffet , ita 

ait: 1nilum eft [nbditum ejfe Deo, & mortalem 

non paria *Deo fentire. ldem. quoque Alexan- 

dro Macedoni ví(u venite uimus , qui, ac- 

cepto | wb , videns tanguinem defluen- 

tem, doloremque fentiens, Omnes, inquit, sara - 

bant me filium Louis : boc tamen vnlnn, becque 

fagitta , bominem. me effe offendunt. ita. Seneca 

epift. 6o. & Plutarchus in AIME & Dio 

hryfoft. orat. 6o. Similibus plena funt hifto- 

riarum monumenta exemplis; quz luculenter 
probant, nos pe miferias & calamitates ad. vc- 

ram noítri iplorum notitiam perdenire. - 


NDVM HEBR EOS. 


rit in tribulatione. C uare? vt animam exerceat, 
Quia quanto magis differt , tanto magis anima 
dilatatur in defiaerio [uo. Exponit idem optime 
D. Auguftinus: Id efl opportune defpicis, C fa- 
cis tribulationes, ad snflammandos animos. defi- 
derio adwentus tui; bis enim sucmndsor eft fons 
ille vite, qui multum fitiuerint. 

23. H. 1. "Drm fuperbit ympius , incendirur 
pauper. j Grzcé &pergpizeras, Aquila, éxggtras; 
Symmachus, eA(aza. quz fynonyma (unt. 

Hzc pars dupliciter accipi poteft. ( vti. notat 
Ianfenius) Primüm, vt verbum smcendi , acci- Quidvtr- 
piarur pro perfecutionem pati (ficut in Pfal- b»mme 
mo vir. accipi oftendimus.) Secundo, vt fi -— 
fenfus, q. d. Dum impius hic fuperbe viuit, & "" 

pro fua tuperbia omnia agit, & ad fummos ho- 

nores peruenit, pauper hoc conf(iderans, vritur 


, & cruciatur in animo fuo; fiue, vt lobus ait, 


fufatatur, zeloinflammatur , & infurgit aduer- Iob 17, 
fus impium, ficutis qui apud Euripidem in Bcl- 
lerophonte exclamat, 

Oria! ár* 4 39 &Zey Muarr Q4 Q- 

X exe ópsirrag cndixns mpuspurut. 

Ab moriar! almum cernere baud tanti efl iubar, 

Vt bonore plenos tuear indigno malos. 
Poteft hic locus éiam optime de tribulatione 
iuftorum intelligi, quam à fuperbis impijs fuf- 
tinent, dum velut aurum igne probantur. Quo 
fpe&tat illud Ifaiz: Ecee ego creams fabrum [uf- 156^ 

(anre 


ELE 


IN PSALMVM IX. 20$ 


wiqitmr— flantem in igne prunas , C proferentem vas in.— Nulgatus tran(tulit, exacerbanir, in Hebrzo cít, Aux0- 
er cn fim. Nbi S. Hieron. putat fabrum effe — amaricanir ; S. Auguftinus legiz, irrirasit De- TAT10- 
nini iabolum, qui halitu fuo prunas ardere facit, && — mimm peccator. Nec enim. qui alis eft, quo- wts con 
dümsm. vafa fingit, id eft , homines felec&tos inflammat, | modocumque Deum offendit; (ed illum exacei-. pz 1. 
quibus tamquam fuz inuidime & improbitatis — bar, amaricar, irritat, & vehementiffumé prouo- 
inftrumentis vtitur ad bonorum exitium, fed ad — cat. Hinc contra quoídam peccatores Deus fe 
exeriüum fimul & probationem. Nam ficut — iratum oftendit,non tam quia peccauerunt,quàm 
pulchré Tertullianus i. de Fugain perfecutio- hm peccatum , inquit , fum quafi Sodoma pre- Vaiz 5, 5. 
nibus cap. 3. ait, Cum exwrimur per(ecutionis — dicamerumt , nec abfconderunt. Grandia quidcm 
ardore, tunc probamur de fidei tenore. Hac funt— fuerunt Sodomorum peccata; fed cx co , inquir, 
ignea sacula diaboli, per qua fidei vilio c con- — S. Bafilius in cap. 3. l(aiz , Dei conua fe iram . 
tio adminifiratur. lmpijigiur dum in iuftos — maxime prouocarunt , quód non folum ad ca- 
infurgunt vrendo,, inflammando & perfequen- — ptandas voluptates naturz legibus prohibinas 
do, eofdem purificant, perficiunt & perpóliunt, — animum intenderunt; fed. pexulantem fuam la- 
quó clarior & illuftrior eorum virtus eniteat, —fciuiam non occultauerunt , & in ea impuden- 
Vnde D. Gregorius lib. (6. Moral.cap.rg. 4w- — ter gloriabantur. 1 
yum inquit, in fornace ad natura [na claritatem 1$. H. 4. Secundum, multitudinem ire. [n& 
proficit, dwm fordes amittit. Quafi aurum ergo — non. quaret: | S. Auguftinus de. Dco exponit, 
quod per sgnem tranfit , probaniwr anima im[lo- — q.d. tantam eíle iram eius aduerfus nonnullos Magrapec- 
rum, quibus exuilione tribulationis, C [ubtra- — peccatores , vt in ifta vita non exquirat , id eft, - eras 
buntur vitia, C- merita augentur. Hinc eit quod — non puniat, (cd procedere cos in impictate pro-. j, reperi 2 
Dauid ait : "Dum foie impius , sncendstur Ípere finat, ita vt metum. & memoriam futuri 
pa«per. Quz verba. Haymo & S. Bruno intelli- — iudicij perdant, atque hoc modo in peccatis fuis 
gunt de purgatione, quam tribulatio circa iufos ^ moriantur. Sic ctiam * alibi dicit, magnam pec- * Ser.1:0. 
ratur. Examinatur enim aurum dum incen- cati peenam effe, metum ac memoriam. futuri *«Tempor. 
ditur, fimul & purgatur acilluftrius reddicur. — perdidi(fe iudicij: multüm irati Dominum, 
Sic etiam inflis , quidquid malorum ab iniquis — dum non irafcirur ; magnam infcliciratem cen- 
dominis irrogátur , non eff pana criminis , fed — fendam peccantium felicitatem. Referuat cnim 
virtutis examen, ita S. Auguft. lib.4.de Ciuita- — fcelera Deus, & recondit in thelauris (uis im- 
te Dei cap. 3. menfis, & quantum crefcit cumulus facinorum 
Puaurs — 14H. 3. Quoniam laudatur peccater.] No-.— innumerabilium , tanto ira fit Numinis poten- 
inwal— tathic bené Ianfenius Coniundtionem quoniam, — tior, & acrior ad vindicandum. Atque hoc cit. 
feris. fic accipi poffe, vt reddat caufam verfus przce- — quod Iob aic: S;gnaffs quafi sm. facculo delstia Lob 9,17. 
Ea 4-..- dentis; nempe quód mericó comprchendantur — »a. Dicit sm facculo , vt procuratorem litium 
in confilijs fuis, quia adeó cos non paenitetfuo- — imitari videatur , qui varía caullz firmamenta in 
rum malorum , vt etiam glorientur, & abalijs — facculo fert & conferuat ad conuincendam im- 
laudari fe patiantur in malis fuis. Aut potiüs fic — probitatem, fcelufque perdendum. Vel in fac- 
accipitur, vt dicat cauffam paris fequentis ver- — ew/e idem eft quod in theíauro, iuxta illud: 
fus, Ex.cerbauit péssend quesiu, quz pars —JVémme bac condita [unt apud me, C» fignata sn. Deut. 35, 
apud Hebraos eft in vno veríu cum fuperiori- — thefamris meis ? Magnos irz thefauros refettoí- 34 
bus; vt intelligamus hanc effe cauffam, ob quam — que fignificat, quos improbi: ingratiquein Deum 
non vereaur Dominum irritare peccator, quód — fibi accumulant, &, vt loquitur D. Paulus, che-. Rom. s, y. 
maliiz fuz aliquos habeat commendatores. — faurizant , ciim, excuffo omni timore, diuinz 
Chryfoftomus ad hunc lecum, Alivs, inquit, — bonirari illudunt, dumaculcos diuinz feucritads, 
£n dirious vatriu(g- XT. 1l Ghilupiar, X) swrixme — qui reconditi (unt, excuffos putant. Sed fallun- 
. dvisysrus , mpuIuss Tip xupir , órur Voy à Supe tur, Nam iuftiflimus fcelerum vindex indigna-- 
yx, x cnr. Quoniam laudans smiquus iuxta — tur, & intercà minas intentat, & referuat, conti- 
defiderium, c amarus benedicens , erritamit Do-.— netque iram fuam profilire cupientem ad impio- 
minum; cum exaltatus fuerit furor eius, nom ex«.— rum malitiam conterendam. Hinc factum, vt in 1ra Dei di. 
quiret. Alius, £m urmmoew à mi0p Joys em, x) — diuinis paginis ira Dei nominetur referwario, & &a Hebrait 
shiríxrne SuAs done dUirvoe vir xopior, acis xP paris — iraíci in Dco fit idem quod cwffsdire. Sic apud ien 
guridy ur 6 qày Sunrise, dx ier de honus Frías — lcremiam: [Vwmquad sirafceris in perpeimum ? in "bp 
uw. Quoniam bymnum dixit. fuper cmpiditate — Hebreo cft 22 matar, quod fignificat proprié 
amm (n, C* Awari benedicens, infamanit Do— /— refermare Íeu cullodirc. Itaque Pagninus ver- 
minum ; impius. [ecundum elationem [uam mom. — tit, numquid referuabus ? Tigurina , mumquid 
exquarer, non cfe "Deus sm ommbus cogitatiombus — gram in perpetuum retinebis ?. Confimili modo 
eus. Non dixit: Quia peccauit peccator, fed | apud Nahum Prophetam : £r srafzen: ipfe imi-. Nahum 1, 
quoniam laudatur, & bencdicitug; id cft, quo- — mucss fuis, proprié ex Hebrzo vertit Regia, re- ** 
niam ira peccauir, vc peccara fux laudis mate- — ferwan: spfe snmicss fais, videlicet iram,pasnam, 
riam voluerit exhibere, & propter illa laudari & — fupplicium, cüm maturitas puniendi adueneric, 
benedici: ficut impius Abíalom, qui ad fui zíli- Hanc veró pane & vltionis dilationem, magni Ira Dei 
1. Regaé, mationem,gloriam,& triumphum,quem de Da- — fupplicij loco deputauere (apientes , cüm (cirent re/ermano- 
uide patre fuo fe reportaffe iackabat, in oculis — fore aliquando, vt diuina ira fic collecta, & "'f'£"- 
totius populi vxores illius violauir : & crudelis | abundantiflimé referuara, quafi rupto aggere "^7 
Ioab, qui fanguine , quem iniqué fudit, tinxit — vim furoris fui effec in impium capur cffütura. 
balteum & calceamenta fua, vt oculis omnium, — Itaquc $. Auguft. ferm. 37. de Verbis Domini, 
quam commiferat, cxdem exponeret, quaü — nullam pamam tremporaneam eíle magnam 
triumphalem fibi ac gloriofum. Quod autem — exiftimauit, Quod vt probaret, Dawidzm , in- 
: Cc; quit, 


206 

ANNO- quit, imtervoga, qui ait, Irritauit Dominum 
.TATi10- — peccator. Quare autem boc dixit ? Vide quid fe- 
NESCOR- Qquitir: Sccundum multitudinem ir&. [um non 
quaeret. Ideo nempe non requirit, quia multum 


DERI. 
| agra(ütur. Hac Doctor fanctus. Quem imitatus 
D.Bernardus Serm.42. in Cantica ait, tunc màa- 
gis irafci Deum, cüm nonirafcitur. 
16. H. g. Non eit. Dens in. conifelin eius.] 
S.Hicronymus , sec Dens in omnibus cogitatio 
bis eii; Chryfoftomus, Alius, inquit, zx $e See 
Ji Sir PAP Gru umalkswr duse, non cit Dens per vni- 
uer [as cogitationes eiui, Hebraice eft pxyog pw 
victo 55 en elobum chol mezummochan , id ct, 
mon Lens omnes Cogit4tiomes enu. hoc cít, vt 
Imwjwem  Lorinus & Genebrardus exponunt, finc Dco 
babm — (untomnes cogictiones cius: quidquid cogirar; 
M tion eft Dcus, vel cogitat in omni re quam agi: 
L^- * .quódnoníit Dcus. Sicalibi ait: Io» pee 
Pal. 3, g. runt Deum ante conjpeétum (uum. Qualis erat 
Luc. 18, 1 i(le iudex apud. Lucam, qmi Denm non timcbat, 

C bominem non renerebatur.. Item illi (enes in- 
Dan, 1j, ». ueterati dierum malorum,qu ewertermnt fenjwzs 


fnum, C dechnauerunt oculos [uos , vt non vi- 
derent calum, id cít Deum. Sicut enim Dci 
memoria & conucríio animi ad Deum, cft cauf- 
fà in nobisomnis boni, ita eius obliuio,& abco- 
dem aueríio, cft caufla omnis mali. 

IniprM. /mqumate [unt vie illins in omni 
tempore. ]. Grace. fafusrzen , Contánnnantur, 
S. Hieronymus ,. partwriant; Hebraice Yos 
jabinlu, pro sabbellu,ab bom bbalal , id cft pet- 
liit, profanasir. i. Genebrardus.. Alij sabbilu 
vertunt, dolore afficientur. q.d. In modum pa- 
rientium tortz fuac & veríata: tunc enim viice- 
ra orina iulieris non folüm diícruciantur , fed 
& fo:dantur.. Alij actiué, vc. Vatablus , dolore 
afficiumi, cu corquent ( alios fcilicet) eorum viae 
atque opera. Sertus quidem fer? eft idem , ma- 
lim tamen cum. Genebrardo in. inquinandi & 

rofanandi fignificatu hzc verba accipi, iuxta 


Tit:jg.. Mlud Pauli: Ora msuda mund: C182 1h AES 
astem C» imnfidelbis nibil eff viandum; fed in 
quinata [unt covsm. Qe nitas G7 con[cientia. Et 

mox: Sunt abominabiles ( increduli, c ad om- 

Quemolo nt opus bonum reprob:. Impius nempe inquinat 

impjfem- — vias & actiones (uas omni tempore: nam nihil 

Pec boni agit: non quód omnia opera impiorum vel 

e infidelium peccaza fint, (i quando przftenc ali- 
quod opus imorzliter bonum; fcd quód ne hoc 
quidem agant, aut vix agant, & fere femper ali- 
quà praua circumftantia vitienr. 

IsipkM. ed sferuntur iudicia tua. ] Grace, 
Armiraujósaa , quod noct. Hefychius it dictum 
efle, vt intelligatur, viciflim & ex aduerío tolli. 
Nam cüm Deus comminatione iudicij peccatum 

Impjtime- auferre velit, diabolus ex aducrío aufert memo- 

tem Demi. riam illius comminationis. Cyrillus etiam ciut- 

s abjnül. dem vocabuli vim. expendit. Chrytoftomus, 


Alius,inquit, Kezaa 8 xzíee ou, [n5latom ejl sadi- 

cium tuum. Per iedicia, Genebrardus leges,iura 

& pracepta intelligiz, S. Thomas beneficia,S.Ba- 

filius omnes condemnationcs , id eft paenas. ita 

vt (ficutait Auguft. ) animus fibi malé confcius, 

dum (ibi videtur nullam. parnam pati, credat 

Deum non iudicare. Sed vc bené alibi Prophe- 

PL. 55,7. ta monet: /wdicia tua. aby[jus mulra. Diuina 
bur iudicia profunda funt, & velut in recon- 

ita abyffo latentia. De quibus vtinam fzpiüs 


' Mertar in generationem Ck generationem , ncqHt guam. 


' dixit Tullius: IVilil eff tam volucre quam male- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cogitaremus : quod non ficri nifi à paucís Deum i 
verentibus, dolet hocloco Regius Vates,& apud x 
Deum ita queritur, Imfergntmr idicia tma à Y- 
facie eine: vel, vt eft propri& in Hebrzo, 4lr- n 
rudo (unt iudicia tma à con[pellm sllias , hoc cft, |" 
remota fune, magná quadam intcercapedine ab | 4i 
co diftanr,non videntur,non cognofcuntur.Hinc; IL 
vt idem alio in loco Propheta canit : Nen eff r- - 
mor Dei ante oculos eorum, Frcno nempe timo- n 
ris Domini. excuffo, in omnia fcelera pracipites : a 
fzruntur. " 


17. KH. 6. Ion mouebor à generatione im gene- Imyj pa- 
rationem. ]) Symmachus, 4 omwgpegaticwpaa ei Àati fiic 
PV CREE i z Pa, CAREER fan 
*fjusav x "oer, 578 &ovama. 0y nakos, non circim- feregerpe- 


ero in affithone.. Iftiufniodi dementiam & ar- 
rogantiam Ifaias pulchre exagitat: Er dixojli: /n 1i47,8. 
Jempsternum ero. domina : mon pofmfh bec [uper 
cor tunm , neque recordata. es nosijfima twi, Et 
nunc audi bac deiicata, Cr babirans confidenter; 
qua dicis in corde two: Ego [um , C non eii pra- 

er me amplis , &c. Ncc diffimilis in Babylo-. 

nem farcalmus in Apocalypfi : Qria sn corde fio Cop.1t,7. 
dicit: Sedeo regina, vidsta mon [um, C lntium 

nen videbo:idco m.vna die venient plaga eua,&c. 

28. RH. 7. Cuius malediihione 83 plenum «jf, 

&c.] Hoc & fequentibus quinque. verfibus, ve- 
teratorium. meledici detractoris, & blafphemi 
calumniatoris ingenium morefque graphice de- 
pingit. Coi, inquit, os maleditione pienum efF, Os maleli- 
cüm omnibus maledicar, omnes execretur,ctiam € €f r- 
Dcum, quem blafphemat. Nulla fané mcphi- e" 
t5 tam grauem odorem fpirat, atque os malcdi- 1,5, 
ci, quod fatentis animi fentina eft, & cordis 
epifromium, per quod omnis eius impuritas 
czctitur , vt non immceritó grauiffimum orbis 
maium cenferi debeat. Przcisré pro Plancio 


ditum; nibil facilins emuttuur , mbil citins ex— 
eipitier , mbi! latins diffipausv. Hoc nimirum 
maledic-ncia: eft tam. grande malum , vt propé 
infiaita illius fint incommoda, qua vix vllius 
o:ationis copia recenferi poflint, Pulchré autem 
ait: Sub lingma eue labor c dolor; Hebraicé sup lingua 
py hoy bramal vanen. quod proprie eft, Jabor maledio 
e iniquitas, vt vertit Caleranus; vel affsélio c rd é 
vanitar, vt exponi: Vatablus. Adeó enim & "^ 
iniquitas labori , & vanitas afllidlioni contermi- 
na, vt & ipía iniquitas labor fit, & ipfa vanitas, 
afilictio, qux fub lingua maledici , tamquam fe- 
de propria commoraatr. S. Gregorius libr. :4. 
Moral. cap. f. hzc diabolo accommodans, lin- 
guam cius vocat inftigationem , fuafionemque. 
iilius quam facit proponendo tantüm ea quz 
videntur bona, fub quorum [pecie abfcondit la- 
borem & dolorem, quiin eis inuenitur; & mala, 
ad quz pertrahere conatur: ficut. pilcaror (ub 
fpecie cibi condenientis quem oftentat , abícon- 

it hamum, quo piícem capiat. 

19. H. 8. Sedet in infidys , &c.] Symmachus 
transfert, tyxa3nrae nd)suar efe) Tu, dyAds is Xsb— 
xpu outs Yrkreiya, avain»r, Quod ita. videtur vcr- 
uffe S. Hieronymus, fedet immfidians smxta ve[hi- 
bula am. ab(conditw , vt interficiat innocentem. 
Certe malum infidiofiffimum eft calumnia. Et Calumnía 
quemadmodum bafili(ci vis fine morfu , vel (olo malu»:»- 
xg rniciofitlima dicitur; ita calumniator : yim. 
clàm falías accufationes inftillat auribus, nullo ' 

] palim 





L] 


IN PS$ALMVYM-'IX 207 


pilàm infixo morfu, quo diluendi anfa preri-.— Hebrzocft verbum ex verbo, fuper te de feret fe Ax wo- 
piaur, ita plerique falso delati extrema. quzque — pawper. Dco nixus, & magno iMius patrocinto TAT10- 


eruut, Scité S. Athanafius Apologia 1. O*.— fruens, nihil eft quód de (e lolicitus (it: qui tam wzs cog- 


le14. tz, vt in Leuitico, vbi iuber Deus blafphemum.' pectore odium in peccatorem , 


Ng xywiparG- Cir 3 largi" 3/2 AiSor Uénes, bonum & prouidum curatorem habet, fc totum peni, 
1i ik 4 diafeASe Or mhi uer, Pimuaiy av  diafe- — ilius fidei amorique tuto. poteft ac debet con- Mira Dei 
Xb,) uiauipt, X, Tizwpa dxudmr, dc my Xovopay credere, S. Hieronym. verur, tibi. derelinquetysr età pau- 


dj T4vm. pira à PAM I2Or PusaTas, Tasmé JA ru- — fortis 1492, quali idem fit pauper & fortis, ex fc 


peres, vai- 


ppegiow , GuEán, Ferirqwr 7à spasuava.. Qui la- E agus imbecillis & abic&us ; (cd ex Dei prafi- peri 


pide feriur, quevit. medicum : istius. autem. ex 


enim. calumnia , clawa , C- gladius, C saculum — eff Dominns vefugium pauperi: vel, vt alij ver- 
«cutum vt dixit Salomon: fed his veritas mederi — tunt , fattus ejt afylum; vel, vt S. Hicronymus 
potefl, qua vbi negligimr, vulnera fiunt acerbio- — rcddit , eleuatio. Quz. omnia. vehementem. & 
ra, Cuius vita (1nquit Lyftas in Andocidem )  propéfingularem. fan&iflimi Numinis amorem 
inimicorum calumnijs eft expofita, nónneisin erga inopes fignificant. Afllitus enim & de- 
ipía vita caret viri? Hanc mortem ferió depreca- — fertus ab omnibus , pro beariffimo perfugio ha- 


Pü.n5, tus Dauid ait: Non. tradas me calumniantibus, bet Deum: illi relictus eft, illius curz tum maxi- 


me. Grauiffima injuria eft, damnare reum indic — mé committitur, cüm neminem haber alium qui 
Qacaufsà: atqui hoc omni ex parte. molitur ca- — curet, Quemadmodum peculiarem prouidentiz: 
lumniator , qui quem accufat, audientis ire in- — fuz partem dicitur Deus tribuere viduz , pra- 
defenfum obijcit, & accufatione clancularià de- — fertim, vt loquitur S. Paulus usueroprn, defolate, 
fenfionem interuertit, Ita ex abdito iaculatur, vt — deftitutz ab omnihus, calamirati & iniurijs ob- 
non fit qui refiftercaduerfaque manu poflit con- — ic&t, cui libentiffimé Deus accurrit, vt foletur, 
tendere, itaque ignaro & início vnde bellum in- — & dulciffimi affe&us fui vim & charitatem ex- 
feratur, fit pereundum, promar. Difficile fané dictu eft , quantá curá, 
1. H. 1I. Dixit. enim in corde (uo: Oblitus d— dulci prouidentià res pauperum , vi- 
eil Deui, &c. ] Impium plané didum,& in fan- — duarum ac pupillorum ícu Tic iqe modc- 
&um Numen iniuriofum. Idem enim eftacíi retur Deus, adcó vt illos in feipfum , aut fc ia 
diceret: Non eft in rebus humanis prouidentia, os transfudilfe videatur, 
omnia ca(u feruntur incerto, nec Det iudicio gu- 36. u. 15. Contere brachium peccatoris, &c ] 


Mafbemis bernantur. Quod quidem effe crimen grauifi- — Id eft, hoc effice, ne vlteriàs homo delinquar. 
£i mar-— mom, & odiofillimum Dco, animaduertuntfari- — Zracbium enim peccatoris , delignat potentiam 


Qi Patres , & punientia lura declarant, Asp. peccandi, vt in Catena S. Cyrillus exponit. ac íi 


io incredibiliter robuftus, omnique ex patte prouiden- 


calumnia , grawims quam. lapides feriunt. Eft Deni deg anre Vates dixerat : Fatba - , 
eif. 10. 


(inquit S. Hieron. in cap. 18. I(aiz ) borribiliws — delicat, Peccatoti parce, peccata vcró abige.. Qua- Dese pos- 


blafphemá,que ponit sn excelfum os (uum: omne — propter fubdit: Quaretwr peccatum illis, catum per- 
quippe peccatum. comparatum: blajbhernie lemius — mon smuenictur : Dcus quippe veré contritum ac Jeguims,vt 


«jl. Cere ema accedit ad inhdelitarem , & — pocniteritem ira liberat à peccatis, vt ne veftigium 
repugnat religioni praftantillimz virtuti. lraque — quidem peccati in co reperiri poffit. Nihil enim 
nz atroces ei. funt. diuino iudicio conflitu- — de peccato priftino referuat, WT manet fub 
1 femcl noxam 
lapidibus obrui, luce. & vità fpoliari : & pleni abiecerit. Huic i aia fauet verfio Sym- 
funt hiftoriarum annales mulis exemplis corum — machi fuperiüs in Paraphrafi allata, quz fic ha- 
hominum, -—- vlr Deus,ob hanclinguz im- — bet, smqwiretwr impietas eins , vt mon snnematur 
pietatem , diris cruciatibus viuos mortuoíque | spfe. Id eft, Deus quidem puniet peccatum, & 
maétauit. Plura de hoc vitio vide apud Drexe- — ad fupplicium inferendum difquiret ipfum cri, 
lium in Pha&thonte, 1.cap.7. vbi horribi- men; peccarorem autem non inuenier, ncque 
lia & rara diuinz: in hocícelus vindi&z exempla | quzret. Hoc enim intendit Deus, vt peccata qui- 
commemorat. in vel auferat, vel puniat; ipfum veró peccato- 
3f R14. Tw laborem cf furorem confideras.] | rem ab. ipfis peccatis & fupplicijs immunem 
Gizcé aírw à, Syuir, quod S. Auguftinus ver- — feruet. In hoc Dcum imitetur. quifquis alteri 
tit, laborem Cr iram; Vulgata, Jaberem c dolo- praeit, vt fcilicct peccatum odio habcar, ac ca- 
rem; Symmachus , u£bor x, mapopyiaicir, laborem — ftiget; ipfum veró hominem quí delinquir, amet 
€ irriatienem ; quomodo ctiam legit Aquila. — acteruetille(um: vnde, íi Ícmel rtu crimen 
Sequitur, t tradas eum; Grzcó, vé opadsras — cxuerit, nihil in ipfo fit, quod ci difpliccar. 
&vrér, pro quo Rome nuper impreffi ex codice 38. n. 17. Preparationem. cord eorum anu- 
Vaticano legunt, si epadsra; ávres,quod & Vul- — djusr.] Pictura plané mirabilis. Defcribit Deum 


feruet eum 


delin- 
NIE. 


[am habet,vr tradas eos. Solius pronominis rc- cupidiflimé aures ad cor admouentem , vt intcl- Deweriam 


ui difcrimen eft, dum alij &yz», alij ve lc- ligat, fi vel cenuiflimus fit animi motus , & pro- pies »- 
FAu4 AM 


gunt. In Hebrzo neutrum legitur, quod fic ha- — penfio in bonum. Nam. priüs quàm erumpat UE 


bet 32:3 nnb Jatber beiadecba, id cít, v8 eta- — cor in votum atque preces , amantitlimus Deus 
diras éis veipde ew, ad tradendum 1n manus tuas: /— aduola, cendit manum , opitulacur : ipfam pra- 
quod S. Hieronymus vertit, vr derwr (m manu — parationem cordis, fiuc ( vt Symmachus verit) 


tua, Et ficri it , vt Scpruaginta fic tranflule- — eeiwar , scboatwm propofitum, embryonemque 
rint, & polit ac quifque hoc varié intellexit, — voluntatis , vcl ( vc exponit Beda ) bonam affc- 
addiderit. vel dun», sp fum ; vel dvrés, ipfos. Plura ionem percipitauris diuina, Denique vocatus, 
de hoc vide apud Lorinum noftrum, qui de . & non vocarus adcft Dcus. In cuius bencficen- 
hac lectione fuírüs difputar. üz miraculo exclamat S. Gregorius Nazianz, 


Is105 x. Tib; derehilue eff pauper. ] In. orat. 40. O ymiram beneficentia. celeritatem! ap- 
peunios 


208 


ANNO- petitionem ip(/am Dens inzentis pretij loco babet: 
TATI0- fitit firi, bibere cuprentibus potum prebet , cum 
REs Con. «b eobeneficium periusr , beneficio íd ducit, &c. 
ptmi. — lt S Dernardus Serm. 9. in Cantica prxuenien- 
tem hominum vota Deum & humaniffimé an- 
teuercenteim miratar, & incredibili animi fuaui- 
rate deprzdicat. on vocatus, inquit, adfwit,cÀ 
deleckatiu verbis , pramenit precis.. efrbitror 
quod interdum nec verba expcettat , fed folis co- 
guanonibis adsocetnr. Tanta nimirum eft bea- 
tilimaz mentis cupiditas nos iuaandi, atquc. & 
difficultatibus quotidianis eripiendi. 
..39. H. 18. Indicare pupillo G bumili , &c.) 
Induci fanctus Dauid Deum  exaudientem 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


' preces feruorum fuorum orantium , vt in fauo- Dew jas. 


rem & beneficium pupilli & humilis talem fen- Pere à 
tentiam proferat, qua ommino à fua fuperbia emerged 
dcijcerentur: //t mom appenet vitra sacrificare gy fe 
ft bomo fuper terram. In quibus verbis alludere ferant. 
videtur ad illud quod circa /Egyptios Deus fe- 
cit, quando illos, poft frequentes diuerfiflimaf- 
Que ^ie i admonitiones, adhuc inlolefcen- Exod 1, 
tes, tandem in mari Rubro demeríit, Tunc enim 14. 
operuit eos vndique aqua, & non appofuerunc 
ra vltrà insgnificste Taper terram. Himile hic 
iudicium petit Dauid. contra fuperbos, vt non 
apponant fe vltrà víque in fempiternum magni- 

care & erigere fuper terram, 


IN PSÀALMVM X. ARGVMENTVM. 


i. In finem, Pfalmus Dauid. 


Hunc Pfalmum ap nies Dauid Saule 
ipfum. inféquente diéfauit , ad. illos qui 
wadebant cot. fugd falutem. quereret. 
(ongruit autem cuilibet imuriam perpe|- 
Jose im Deo [Dem collocanti. Infcribitur 
ver) In finem , «vt qui predi£fionem 
contineat iui Dei iudicij, é9 pana ne- 


farijs bominibus mfhgende. 


&.Eic v TÉAoc Ya? uoc d AaCi. 


Té TOY Ja^u, Vas T XE44A d'iexé dpoc 
6 3eibraro AaGid cpm vesc 66 o pai. 
vv(uc Guru! Qul ali) curmejar ocimu- 
day, A'guórrd dV rari) ad mevidyleo, xa) 
alu) eic Sir Uii wemply'o. Ei; mo 
aioot di Eaytyegifar, d'i 9 eeifpuen 
Gb qui 7 d venias TÀ Sud xe/ctuc, C vit 
Umwio fine ud inc eds o S avo 9I wow C. 


PA:RAPHRASIS. 


Zip N Domino confido: 

$ quomodo dicitis anima 

mee, Tranfmigrain*mon- 
tes facut paffer? 

» add P Quidnam, inquit, confülitis mihi, vt au- 

ae fugiam, montefáue pererrem, & pafferis mo- 
re ctiam vmbras metuentis, huc & illuc com- 
migrem; ctm fpem in Deo fixam habeam, & 
propter illam hoftes minimé timeam? 

7» Quoniam ecce peccatores 


intenderunt arcum,parauerunt fa- 





* Valg. 
moateimn 


(a * gittas*in faisios fagittent in 
at" * ob(curaluna re&oscorde. 


Hinc difcimus, Propheta conuertiffe 
verba in Deum, colloquio quodammodó 
vtentem & docentem arcus & iacula hoftium 
parata effe, atque eorum fcopum effe , vt vcl- 
uti in illuni quadam node, fraudibus & infi- 
dijs contra nos vcantur. 

4. Quoniam quz perfecifti dc- 
ftruxcrunt;iuftus autem quid fecic? 

Non rapui, inquit, regnum, fcd à tua 







CBSERE nid xuuu mémo9cL, 
füpeke rs ieürs TU Yvyii 
SR c, Me(astva cfi 
(& een de ceovSiov | 

TÍ Jet tuos, o earéin qur, d) nd 
üpn eXtuvoc €v , nz) cesuSin Dixlo UiTondpia 
xj TXG exiaz , T0Às xdxcios utaGakdr , Bc. 
Calas orn «bà eic Sr rid, o) dY 
Exei»hu a 8c dusy eic udi d'enuairorn; 

y. O'n dà $) cupio eri 
THya» Toy Gi agar (292v) &ic Qa -- 
géreas, xa a odor a4 6p eue oun 
yn C65 403 ái T3 xacdia, fast 

E'vn/2w diduexógtta, uc nec vit So. 
fede mic Mou à coesgirme, Gers] xes- 
Ip Os, Q d'idu'enen, a Sape TE, m- 
suit và voEa Q Qa, Xj axo7roc & GR olor 
€» exero 09] , Wroi Moe aehaacot ngo" 

P. On a.c xamericu, xalé- 
A95, 0 2 DixcuO" ri mom ^oc 

OV; ipracu', quai, ? famelas 20 7 
zxue?- 





IN PSALMVM X 


xeermias eS 4 ofi ydetre idizd ful, 
cnebor dE ut xa aAUsu, "TeierTH , X2 T 
ese dul opos ngu. 

£. KvgiG» à sad a'yio aurg, 
xu," &y degad o S 09V" ard. 

Oí oQa A quoi curd eis vv zer an 
XnGAéren* (& B^ídaem curd 
eZera 4 cbi- dove sus eiOpwzr ov. 

E'xéitoi My, pret ta T. E48 Xéo elus?) oromn- 
gix' cU dÀÓ Diqgi D) xouThe , mi; Sonslorc 
Suxoit Cynalhulp Ov, n7) 7 olxeiar Engu- 
reiap & Tt vaa qul. Eo ye moi d (o iome- 
albe, Mg obese d'aucun, A'gues dé 
«2i uoroy 7]. óuuati Tuy Tx [AEpaeg, Tot al - 
Ses mwa avavg xo Tao Siiy. 

c. KvgyO» derat 4 ev dixuov, 
xo] vv desCi* d ds dydtrdy vli 
dJ ixiap , uumé lu éawrd Nvv. 

OJJt 53 dxexdlc qs) dd iuam xj d rakoy 
fuc Gegen , na) TaAapTAA] Toi ipopic Tue 
almdoodc , à ds Vox azar , 3 dd ixiar 
usé $ JV eei dueblo 47 Mss p, 
DSesr íi duxi uryandras. 

C. Beta eiduagm^deza- 
yUdac zrde, € 36ov, C avoue xac- 
(puyiaO" $ neos $ romets awrdv. 


Ano Tj] dw abi ré Xódoyua "jog , 


quAgri A ric mpaelag, 4/2 rura TG ras- 
md ara t xo)aiede odd Wd v, T aD(z jpuaw, 
fawroit dawMiespruy Y carouias EA Gp pot, 
morior d rra 9u là mue fas oro d. 
1. On dique Xvgu O" «ou dWwouo- 

I9 3. J ?W / 5 
cuju yam), 9 Una ede Go 
aves( umo aur. 

Tai, twr, Fl n euni eid 
e o0]f uw xJeA (Do, Voreidà d'nuuomuiine 
Uzrdpd mryà, olóy mu mdi 7f domm 
xespdp Qv, IIiv| md avjemrarma. 


Toxvs I 


209 


Ya 4 . í 4. 
gratia inaugurationem accepi ; illi autem me »An4- . 


peffumdare conantur, conrra tuam fenten- "P^^- 
: " $18 PA-— 
tiam armati. ducd 


y. Dominus in templo fan&o 
fuo, Dominus in calo fedes eius: 
. . Oculi eius in. pauperem refpi- 
ciunt: palpebra eius Mene 
filios hominum, 

Ili quidem, inquit » fuá malitià contra 
. me vfi funt ; tu veró iuftus. iudex ; infidens Deu em- 
fedibus akiibos , & proprium confpe- prc 
&um in terreno templo exhibens, vniuer- 
fam terram infpicis. Solz autem oculorum 
palpebrz tibi fufficiunt, ve humana cuncta 
pernofcas. 

6. Dominus interrogat iuftum 
& impium: qui autem diligit ini- 
quitatem, odit animam fuam. 

Nouit enim exact , & iniuftorum & iu- 
ftorum actiones, & digna operibus rependic. 
Qui autem animam diligit; iniquitatetn Qui dili- 
odit: qui verà bené erga hanc eft affectus, rrr 
perniciem anima fuz machinatur. T 

7. Pluct fuper peccatores la- 
qucos: ignis, & fulphur, & fpiritus 
* proccllz pars calicis eorum. E. 

Ab ijs quz olim. Sodomis acciderunt, 7?" 
format fupplicia, per hzc omnis generis pae- 9*^. 1». 
nas fignificans. Hzc,inquit, fibi hereditarunt, Bereit 
qui iniquitatem elegerunt. Calicem autem pnr 
hic fupplicium vocat. 

8. Quoniam iuftus Dominus, 
& iuftinam dilexit: equitatern 
vidit vultus eius. 

Hac;inquit, infligit iniqué viuentibus vrii- 
uerforum Dominus: quoniam, cüm fit iníli- 
tix fons, veluti quodam gubernaculo vtens 
zquitate, cuncta dirigit. 


Dd C O M- 


210 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


'CoM- 
MENTA- 
RIVSPA- 


car IE AN poxiNo cowrrpo] Magna 


vis fpei in Dominum: pra(idium 
come eft inexpugnabile , auxilium in- 
MInA- 

bil. fupcrabile.Huic etiam hic fan&us confidens, ' 
ad eos qui fugam fuadebant,vtQueà locorum 
fecuricate. falutem acciperet ; Quid, inquit, 

fuades mihi fugam ; & vt montes pererrem, 

&, inftar. paffois-vmbras etiam. metuentis, 

huc illucque commigrem ; &,cüm fpem fir- 

mam in Deum habeam, & totius orbis Do- 

minus mihi in confli&u dudtor fit, ab eremo 
fecuritatem petere , & profugum me effe iu- 

bes, propter bellum peccatorum ? Etenim 

preter hanc fiduciam in Dominum , etiam 

hanc iuftam non fugiendi cauffam habeo; 

quód nimirum peccatores fint qui me op- 
pugnant. Quomodo igitur confulis imitari 

auium timiditatem? Per arcum autem & fa- 

gittas, omnis generis infidias fignificauit. Sed 

nihil horum, inquit, metuo , tametfi armis 

fint inftrudi. Nam quid profunt arma, fi 

vires defint,quz proueniunt ex fpe in Deum? 

Infdiate- Occultas autem infidias , obícuram ]Junam 

nibrit gau- 

deor. appellauit: hoc enim vocabulum no&em 
illunem fignificat, & fübauditur particula, 

ficut; vt fic fenfus, Sicut in ebfeuro, feu no&e 

illuni. Alius legit, tamquam in caligine. q. d. 

Haud redà vià aggrediuntur , idcircó illos 

etiam contemno : nihil enim in(idiatore eft 
imbellius. Adhzc mihi alia ratio eft, quód 
aduerfus innocentes,& qui nihil deliquerunt, 

bellum moueant , & te oppugnent, tuaque 
mandata , cajue perfedtiffima , fübuertere 
conentur; fiue, quód legis tranfpreffores fint, 

& propter me tua, quz perfecifti , opera de- 

ftruere moliuntur.Nam quem vnxifti regem, 
exauctorare machinantur,cótra tuam fenten- 

tiá armati. Re&um auté vocat femetipfum, & 

qui cum ipfo erant; non iactabundus,fed pro- 

bé fciens,fe nihil aduerfus Saülem deliquiffe. 

4. QvoNIAM Qv venrECISTI.] Non- 

nulh volunt hzc in apoftrophe ad Deum 

Pens, Cic effe feoríim à fupcrioribus: poffunt au- 
m»[e» temctiam fic intelligi: Quód nimirum pec- 
ph i catores haud contenti fint fuá ipforum perdi. 
ie d- tione;fed peccata fua tamquá longum funem 
lier te poft fc trahát,dum Dei homines oppugnantes, 


Spes Dei, 





COMMENTARIYV S. 


e. M n: T2 kxrrio nr- 
ES n01604.] Mtn ci 
ag fad xeu» Werló Oe » dv. 
yapae , Qesueor d.yeloyrror , ova xat d. 
xoay cric C. Tarn xg] GEDF. zreoroi Doc, 
«veyc muc QUÀ ees prmoudpou xg) Hard 
T qomuy a Qa Acias 1l) sormpíay qropiaedr, 
qi, Qno), c g.méis uot QUA , xg] Ti pn 
afbiroc i , xg) cesa dixo VafondMou 
xd) Ti, cxidc, Tid € xdxtige pruGaívem, 
f Gadas yon alu amejc Sir Uvrida , ov 
v oixuuDpue d'tarotluo 'tyorn cexnpousma, 
Varo d ipnudag cberoiiau sl) daqdneuns , 
xgj utlavale lui 62) xaAcUew, , 2/9 vv Serü cj. 
étape rbPsupr Kaj 59 4? T0 70i 
Sa, Fori xieuor, X T8 O (roov d igiua vi 
à QUÀ Evo , T0 Tic moMusvras $7) d. 
AP muPac , Tlac v cvuCuAdDes o 7]J. oppi 
Sow uir.  aqod ek , Arb dà TB meu xg) 
7] [aAdy, 7m iojcort Eon Cad. AP 
Bd joi, Qu, TTUt JV OM , xaíroi ma- 
pioxcbac dyan cl) Sz0uow . Tí 58 0999 
Üo.uy , loy doc Yerovonc , à df&. ^ «vede Suv 
iavrídbc veo? hera], Kaj vo 7 EanCaAsi di 
AgSegio d'nAdv , exoroulullu) cdscw- 0 
endet] alo) doilwor wx( , xzj Aetzri 00 
6c, i 8, dic $e exo ulum, dA (Oro, it ew 
Cdto. chr, ux cle dU Otlac evepzipyo?), dio 






d xo Ggend. di 3 aides Yn Guo 


7 (O- awiceor. Mtr Tt $20 n tries, 
0n wa) «vesc adobS vrac, nga div nd namórac 
Toug. xg] Un €0) moÀtpS01 , wg) ci cu 
Aree TH MOTE XaSaAC) ÜOryeesim , xdj 
maU(a xormpnopd pa - » Un xg) c Sa6ara) 
vópu eic à dyr) sà TU. cd dpa xa RAUC 
azddw dY iud , 0 33 txejzuc famia , 
ard sow dxuejiu, , x ») E eit 6n oufpot 
Ate. EUli Jt tawror doe, Tc cw avTU , 
8 utjaArooeg y d AX ab eid d dic diy anro 
«vest Ton XauA V£ymr). 

J' Orr 4 zr xATH?TTIzO Jr- 
riz d' & Yavceotii qaow TaU(a cipir aves 
Toy Sor, d suut das Gic dyuSw., E'ai dà 
Volisw, xg) w'mec * Un oi djugprteAo) uà dp- 
wovuDyo T8 dewT)! WeoAeía , ax Km- 
ava dpt Tio d,/pTías &uij| de xomiov 
K9X69r, Tol; TE Sui 7o^uSrres dyloormou, 

7 


xxx. 


IN PSALMVM X. 


xam GEso|s hurét reiorTa) Tos Tf, wa- 
xia; ioi, Tó Éacxalv xor avr] occxo- 
mulu evesGa ouo , dc aj ania vo 
uloav ee) qu£(m dieso T6 xaT Quom 
ipla c molas xaliporme ce aur) , de dn 
xa mrieat. 

O AE AIKAIOS TLETIOIHZE; ] Aemr- 
edulp(Q la) S srohspiom cord Em wd) 
dtt? , Doa muc AVÀ xg) sl). 3€ Qi- 
xg/u rapozMias , "Tdv dosGav dq , Quo), 
ebarGpar , mó9w dau, ó di. 
19e; 7í izvingt ; ejt Tóv Sir xaTitu- 
9s, 1ür cr degagl, C rar, * y, Tl eit 
üiy iir , mu Th) Crarcíun Grerei oen 
Segod. 

& Krriox ex NA0 Aria]. Ao0zc 48 
2,0 dV dirai Oe cá Gomotr ; E20 v8 9 
Audios, Qno *. O! di Que vd ^r 
agr , 6 xaroxoly y qud dund sad ac 
& seord , édiv zy] 13i yio Bor , ma- 
ep . 

O100bAAMOI ATYTOT EIZ TON InE- 
xuTA.] E2«c iia d muptoxdiastliori 
ind mers, rapi Domo ; Time 
99v Éyorma , «oesroeir gg xid €Ot , xeiDen 
dd nérzec , Bon9€» dd nosgdpon. Ka] T6 d- 
dféd eucor «5 78 9G "yr cetuc enpdiya) (u- 
Aude quow , Un jj ura v. [BA égneg ard 
dvyaza) iow 35]. ó9Sa2 f, eic axe Ci ka- 
Suyówow T) Yutrlesh, TO 9 eemiZer, vla) 
5 xp yrdow onuaéy] , A90oc di "T 
v» fmi dyagialgd- olei Ó wc Cr doyfa xg) 
uela vokod , degree BamidUun Q Sixde: 
ej Ji Urosiliua] durd dusdueis Qpeesóo ror 
mrínma, O'c dac di faeqdleoic cnt 
mi ya9' Tuo, dA. dx étui , cic af 
tà obanesi dp qraí(a và d uapriua- 
( (19m jà. dy3esimu; d dpa ) óQ2a^- 
ust dà. Boer sco rima , old dDipraaias 
mulo. 4 Ji Q vo eitis rec p Ut 
uude durd Vi 2 dp qdpon €) xà €i 
Umajyn, qu di f^ &Qaeg Ear 8c tjoUc 70^ 
2u6 ove, v aj LX doprsíat d'adioic,aj 
di usAric b xexputdilor foco Sd v5. 
E643 di zimvecsd ieísut wo) xa9oAxac 
€, 79; tovc 7). ad Sesimur, sri di d'iu- 
eyus'ra, eis t d naue, ng) ddinou , dams 

Vrfjange 

9^, KTP10Z EXETAZE] TON AIKAION, 
KAI TQN AZEBH, ] Ari 78, zen) iuaíeow 

TonuvsI, 


Z2II 


malitiz fuz telis ipfos configere moliun- cow- 
tur , inuidentiam ijs quafi caliginem , non MINTA- 
feclüs ac fepiz: liquorem fuum atrum,obij- 25, 
cientes. Átque hzc agunt, vt rc&tas ac na- 
turz confonas ; quas Deus infpirauit, cogi- 
rationes ipfis auferant. 

lvsrvs AvrEM Qvip rEtiT?] Poftquam 
hoftium aciem. & imbecillitatem comme- 
moraffet; vide vt etiam. vniuerfam iufti ar- 
maturam recenfeat. Cüm, inquir , impij hoc 
modo inftrudi fint, vndenam armatus eít Me at- 
iuftus ? quid fecit? Ad Deum confugit, in 5» "re 
czlo, & vbique przfentem : & fpem in ip- pun, 
fum, aduer(ariorum audaciz oppofuit. 

5. Dourmvs 18 TEMPLO sANCTO.] Alius 
autem illa verba, ufus autem quid fecit? de 
Dco accipiens, ait: luftus autern vitiuerforum 
iudex , qui in templo fuo habitat; tamquam 
in czlo, nihil eorum quz in terra funt refpi- 
ciens, contemnit. . 

Ocvr1 E1VS IN PAVPEREM-] Vides prom- 
ptum adiutorem, vbique przfentem , omnia 
cernentem ? cuius eft prouidere & curam I 
gerere, iniuriantes prohibere; iniurià pres f futs. 
opitulari. Porrà ineuitabilem Dei notitiam 
fignificare volens, ait, folas etiam palpebras 
ipfius, zqué atque oculos , valere ad accu- 
ratam rerum noftrarum cognitionem : nam 
illud imzerrogare , rerum. occultarum noti- 
tiam defignat, Alius autem hoc modo di- 
&um iflud accommodabit, q. d. Habitat 
Deus in fana & czlefti intelligentia , cele. 
fti ac diuino modo regnans: virtutes autem 
cius fpe&latrices protegunt pauperem. Tam--Dew bes: 
quam benignus autem palpebris, & non eo 
oculis, res noftras examinat, quippe non om- 
nia peccata noftra obferuans (hoc enim effet 
hominibus intolerabile) fed oculis paupe- 
rem refpicit , cüm przítat ipfi beneficium, 
Re&é etiam hoc dici poffit; nempe oculos 
eius in beneficum effe intentos, tametfi vni-- 
cus effet; palpebras veró in filios qui multi 
funt; ita vt beneficia quidem Dei lauta finr, 
& vberrimajn füpplicijs veró conniuentia ip- 
fius admifceatur. Quoniam veróà indefinité 
& vniuerfim dixit ff/ios bominum , hi autem 
diuiduntur in iuftros & iniuftos , immediate 
fubiunxit: 

6. DoM1NYS INTERROGAT I1y- 
STVM ET JMPIVM.] Id eft, nouit vtriufque 

Dd a aGtio- 


212 
Cbs- 


actionem. Cüm autem audiueris in calis, 
MEÉNTA- . i 
nivs pa. VC] in templo fando Deum hzbirare ( id 


7nvM. Quod eius intrinfecum eft. velamenti ) 
Deus quo- : | 
msi, haudquaquam términos aliquos circumfcri- 
ed P4bi- ptos, vel locales habitationes, tranfitüfve 
intellige: hzc enim per condefcenfionem, & 
ad captum noftrum dicta funt. Omnis au- 
tem qui diligit iniquitatem , odit. animam 
Iniquitis iam inimi i cft iniqui- 
me fuam. Quoniam inimica animz q 
4a. — ti$, atque ctiam ante punitionem pornam 


dat malignus: oftendit enim vt etiam ipfa 
per fe malitia illis € medio tollendis fufficiat. 
7. Pivrr svPER P&CCATORES.] Cum 
ipfam, quz ex malitia prouenit , pocnam re- 
Hu cenfuiffet ( quia multi hanc contemnunt ) 
f«pplisis,  percellit animum malignorum ; vehementi 
fermone vtens, & terribilia nomina profc- 
Icns , a€ materias , quz. magnum includunt 
cruciatum: «t dum ait ignem, & fulphur, & 
fpiritum procellz, carbonefáue ignitos, fuper 
ipfos pluiturum, metaphorico fermone into- 
'lerabile fupplicium , & vberem facilemQue 
plagam, ac deuaftationem proponere volens. 
Pars autem hic ponitur pro forte, q. d. Hzc 
illorum fors eft, in his confumentur. Deinde 
ctiam cauffa adiungitur: Quoniam iuflus Do- 
minus: Q. d. Qui enim omnia videt , non fi- 
net hzc impuné pertranfirc, Alius per. ver- 
bum /uperpluct, vbertatem & abundantiam 
fupplicij denotauit: tiam inflar imbris diui- 
na füupplicia fuperpluent. Non dixit autem 
Pluet, fed Superpluet. Sighificat igitur haud 
ipfis fufficere fupplicia , quac à concupifcen- 
tijs cordium, & ignominia paffionum , qui- 

* bus fe tradiderunt, intrinfecus concipiunt, 


Pf21.114,5 juxta illud , Declizantes autem in obligatio- - 


Laquei 
penarum 
quale, 


nt5, & quz fequuntur. Laqueos autem vocat 
poenas improuifas, quz quodammodo illa- 
queant, & quafi retibus implicant quos ap- 
prehenderunt. Partem autem calicis, appellat 
moleftas retributiones:vt in Ifaia: Qs bibis 
Sala f poculum furoris, Cuinfcemodi etiam eft hic 
iwi. Calix, cuius plenitudo eft ignis & fulphur, ce- 

teraque quz Sodomis irrogata funt. Denotat 
autcm ignis , comminationem vflionis ; ful 
phur veró, occafionem qua magis ignem ac- 
cendat ,fpiritus,curbinem tentationum: Quz, 
inquit, irrogabit Dominus his qui malitiz af- 


Maz c1, 
17. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


«là aesgtm. OG» dÀ ducvaw, €» Meovof; 
xa Gixeiy sov Suiv , » àvvad dye, durd. éy. 
d6meg 18 xaa mi Ma E, uh aeicpAC 
use mvas, hi Tozmuic oixiodc € utin rde vog, 
cvyxg(aGamxa c 20 uU(2 , wg) xac you. 
esüpdp dxissy , dfayoté^tra. Tldc ót ó d 
gam» ^u) ddixías , Mio 6i al) lavrd. Alo. 
alui. rei oroospues *u»yS morreja, 9) eneg 
Ti, xoAdcwteg Ómho diówow 0 muywwejt, 
Aeíxveci 20, En xj aui Vgiuiat, gam aus 
7i Ocara? douj. 

C. Enisrézf) En) AMAPTOAOIZ. 
Etro clo "ori aieugxias dixlw, rel m 
2o) quim xg(etenón, qaacei] «lu) djs 
vou 7]] sores, taparsxd. Tu. A60 2a. 
t Ov, x 4g qute v iro pd muy eveciav v 
VAdy sr?^lu) tyuca v 1l) muagjar m0, Q 
Sic , td) 7rrós ug goar)id Qs, Q al Seg- 
xgc dra Meyuy key Uo , Tfl utraQo- 
[à d Asoc To Qux Ty Tío npe fas, và d'a- 
soe x 78 éDxoPor T 70anyf, To dazrasam- 
xór coo sica Hui poc. Mele di afr) và 
XAdiest, X; T&(o Greiz &Aiest , Cx TEOIC d a. 
mai ioovea,, EjGx xj 9 iría" On oiteie 
X/eJot" drri T, 59 raya Koesg ux dit ze) 
(aba demputopwri «oa eauéir. NoWoc, 4/2 
T nC mo d'a- 1e qa) nor 7 mua 
eas vriZao, d inlu) à Verl aj Oefaj mpua- 
6/4) vesovmG rin?) OUx m d, Bett, 
d^ fap. Muen e» doi, (nus 
VQ" tavzy) uic anQvpiaic TE]. xapd idv, wg) 
Tu; * dmnpiag zrd2vn erecd dodo ; aj 
xcAdedc Eon oproow Ta) , tov CAT 6 Gy aqu 
Gayorraj, oc 620 TE, T&c dà Guu2uvorraz eig 
qut c egy yasuac, Q vu. Qe. mryid ac ds quiz 
xoMdaic quoi, Tu & derecinTuc, Tuc oloy sr. 
91d dm c, X) &yrbe dpa gmiiauc 9c d. 
20s0odw. Mteíd'a di modu soie YArmb- 
vet ai(amod ood; , Gc £p H'eula, 5 müeu 
") xdv 18 9uG, O'zcior qa) ruv] vo m« 
afe, v aA pua 7iÜp € Soy, X) ui C 
Zodóugic Qrwe fe, AnDol dU ro ap mrÜp, 
ali) df xguatat drei" qo Seo dro 
dwyeíegumuy aov 7 mrÜp dQoppli * vh 
"dag. , 1 08 vretepopdl cvcestlo. d, 
Qro, Vra 1)e1oc vol; axig ov dow: ere 
Jagseuón irdpd mr) , € vj drüiro 
ilii a cv pzrarG. 


fuefcunt: quoniam fons eft iuftitiz, atque omnia dirigit zquitate. 


CATE- 


IN PSA 


CATENA 


QE ni TO KTPIO nEHOIGA, ] 
MP Exxrbior TOefs Qa», xx 
ov A'mügeAw eimER dunsa- 
ie, Ti TÉ inis xen ar) cii dame 78 
ii, dag moy dn , Tor Quy ptrag dUor- 
G són en vi, xdi atipdonorma vix 
B'iducrras, xod dii cesuSio qsic Smpsbor- 
aac: 0; xd» Jjst/ori , 201 ad , M' duoi 
iQ dc cesulio ippudim ex 9 mud Qe 
vy SupsUorew. 
A1AYMOT. A 'rarastor dà C ivac E71] 
v xvoío Trbru2u , 7 dc ipti «8 dlvysi 
pus, id9 ol djtepróAo] Creremay TUO" y ig) 
vi (£c. 9 ole meopua vl) "juxlu) iavrd, 
prriepidiya] dixhu cesu9ia 7ftegis apt- 
est, e zredauc 2n v. 0 (y orm Üpu 
emiéouamua, d&AgChc dfaudyn. 
XrzozroMor, TÍ 24jAc Qro], vc» 75 
oixeydpnc tro d'tamós luo ovp ayor, X) vest 
elu) dohurroy p exzrprei, ,, OUx Cryocig To 
x91 ip. mapiencLac dior cegmórid or, zr 
dedoom déicweor* diugpmuPo) Jo Cow, 
udi Ji duapreMS opor af ddwicves 
N70. mi£a nd) Qapkpas yum , xg og 
exciazudya auo; dmayma* dA. ud eda qii 
qty Vyuc , d CaréU Sur Gro G Ó td ir Cua 
uÀi 50 €i ma xov or Cid or vor xgt- 
aot, Heras ab. A29 gg) déc piam) 
ux cE dU eias ereooápyor?) 4/9. s&vo udi oon 
Aui] wamoy?d , $n &» exovulión Qoo 
cv. idt od dwicuegy add eóc Gan GuActor- 
TO». Mer? dU mov Twv 1o xg] Yrtesv eie, 
6n yl pror d tags) eiow ud m a2! dó- 
2u , d^X Un wa) exejc quic desUÜuwow, x9) 
Lad is Gpric 8d imóras , Wy cc toas JJ 
TEC d wei; üuréc ipai). Mta Ji Tad 
€ érfeg vic É2w Vari Sac uoa wuate au 
tl) iru, 0 T8 moMugo adrian, Vloies d ad 
"m5 On d eV xg mprigu, iu) xa ior. 
O' Ji At, vus riy 621, ov) sroMio, C. ua- 
2,07) 4] 29 7€ 0 d evesord yug x9. DuACI 
Unyeemo, x9) tUa xa mpnoudpa. dum 
di & uxed dOuclag Va Svo ,T7) Ti cd 
evestrd^y ua(ax uh QuAEarras gru eG 7r0- 
tuer liyaj, Anno No Oye dV fei « dioe 
relac v] TroXiuiov, 23A Aorzror xg) vl af 
dWtgíuy e giat , 





LMVM X 213 
: CATE- 
PATRVM. nu 


x VE N DOMINO CONFIDO. ] EvsEntt. 
j| Perfedi vox eft, & eius, qui iux- perfaai 
ds ta Apoftolum dicere poffit: Quis ^r en jd 
mos (eparabit à charitate" Dei?non fecundüm Rom-t2s 
imperfedum, qui migrando ex hoc in illum chri 
locum, perfequentes fe fugit, non fecüs mperfeti 
ac paffer venatores: qui cüm effugeric, " /^"* 
dicere poterit, v4pima moffra ficut. paffer 963357. 
erepta eft de laqueo venantium. 
Dipxmwi Legendum autem etiam 
hoc modo: 7» Domino confido , quomodo 
dicitis anime mee ; Ecce peccatores intende- 
runt arcum , &c..— Quibus verbis animam P^ Lieu 
fuam excitat, vt in altum fe "virtutis alis, petenda. 
more pafferis, extollat, vt Ípiritales montes 
eminentes occupans, illzía permaneat. 
Cunvsosrowi. Quid ais, inquit, Totius 
orbis Dominum habeo adiutorem , & ad 
terram defertam me mittis? Non confide- 
ras, exercitum, qui aduerfum me paratus eft, 
araneà imbecilliorem exiftere: quoniam poc- tocan 
catores funt; peccatore autem | nihil imbecil- & n/d 
lius et? Atqui arcus & pharetram habent, écliw. 
omniaque ipfis in promptu funt. Sed nullum 
horum robut eft, neque idcircó illos timeo: 
neque enim, fi quempiam membris luxais 
arcum tenere videam, formidauero. Verüm 
etiam dolos ftruunt, & haud dircáá vià ag- 
grediuntur ; idcircó etiam magis ipfos irri- 
deo, có quód in obfcuro iaculenrur: nihil 
enim imbellius eft infidiatore. Prztereà et- ' 
iam aliud habeo quod dicam; quód nimi- 
rum non folüm peccatores fint, & dolis 
agant , fcd etiam quód contra innocentes 
procedant, qui nihil ipfos lzferunt : vnde 
non parum quoque eneruantur. Porró ad- 
hzc ctiam alia eft ratio, quz robur eorum 
debilitat ; nempe ipía belli cauffa. Q ualis 
porró hzc? Quoniam que tu perfecifli , ipft 
deffruxerunt, Quod autem dicit, eft eiufmo- 
'di: Contra te pugnant & belligerant : etenim 
mandata tua deftruere conantur,eaQuc perfe- 
&a, Hoc autem etiani haud exiguum eft im- 
bccillitatis argumentum quód,cüm mandata 
tua non cuftodiát;ad bellum procedant. Poft- 
quam autem de hoftium imbecillitate verba 
fecit, iuftorum deinde przfidium recenfet. 
Dd ; 





On1icr- 


torenil im- 


CATE- 
NÀ PA- 
IRYM. 


Conatus 
impicrum 
qnaist. 


Irriti fiunt 
conAL s 
impiorum. 


Pí21.39; 7. 


Deu eéme« 
nia confi 
derat, 


Palpebra 
qi ieji- 
gnent. 


Tut no- 
bifcum con- 
muet im 


multi. 


2. Cor. 5, 
10. 


214. 

OnicrNis, Non quiefcentes, in- 
quit, peccatores in perditione (na, fed pecca- 
ta quafi funelongo attrahebtes , Dei homi- 
nes infeftant , eofque venenatis malitiz fuz 
telis perfodere nituntur; & corum eximiz 
puritati inuidentes ; tenebras ipfis offun- 
dunt, non fecüs at fepiz atramentum: Ac- 
que hzc faciunt , naturales & fecundüm 
naturam reds; quas Deus inferucrat; co- 
gitationes ex feipfis abolentes; 

AsTERIIL Alias etiam infeQatur il- 
los, qui fan&tos infeftant; vt qui non vi- 
deant, ques iaculis petant. Etenim fpeciem 
dumtaxat habent belligerantium : nani 
cüm arcum inrendiffent, non funt eiaculati; 
& cüm infidias paraffent, eas minimé exe- 
ruerunt, Deo prohibente. Oppugnant au- 
tem iuflos, dum prz furditate aures fuas 
auertunt. Ipfe enim aures perficit , iuxta il- 
lud , quod à Propheta di&um eft: sacrifí- 
cium e oblationem noluifli , aures autem 
perfeafti mili. 

j. DOMINVS IN TEMPLO SANCTO. |Evs£- 
$11 Solus iuflus & iudex Deus, cüm vide- 
ret fuos infeftari , quid fecic? cüm in czlis 
habitet ; & inconcuffum regnum obtineat, 
nihil negligit eorum quz in terra funt ; fed 
pauperi bencficarum virtutum fuarum (quas 
oculos appellat ) confiderationem | donar. 


" Palpebrz autem defignant iudicialem cius 


prouidentiam , & quà cuncta difcernit. Per 
iuftitiam veró iuftos diiudicat, ne quid & 
ipfi delinquant. | 

OnictNiSs. Veletiam fic: Habitat. Deus 
infanda & czlefti cogitatione , czlefti ac 
diuino modo regnans. Infpe&rices autem 
eius vires defendunt. pauperem. Tamquam 
bonus veró palpebris, fed non oculis, exami- 
nat res noftras: vt qui non omnino omnia 
carum deli&a obferuet. hoc enim homi- 
nibus intolerabile foret. Oculis verà paupe- 
rem refpicit, vberem beneficentiam. exhi- 
bens , quantumuis vnicus is pauper fuerit; 
plurimorum autem fupplicia cohibens quz 
etiam valdé abdita funt. Ceterüm in diuino 
examine magna erit bonorum operum fc- 
curitas. O;ses cnim manifeflari oportet 


ante tribunal Dei , vt referat vnu[quifque - 


propria corporis , prout. geffit , fiue bonum. 
fne malum. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


Qrirgxorz, Mà dpravgdpol , (vn , 73 
iauTy] dxuAeia oi duo pru?ol , 29W Eon- 
az d,ipoi Tq dgeprias Gc orotieo aexpal , 
ic T8 9E mo? «usow a9 Sev mo , Q xaiz- 
mEsUen iw aoc rei) Gk; v auTM gaxíag 
ioic , xd] vu Dac wgien amy] 75 CouoT! 18 
Voeuouxi xa uejatm T) axG6 ces Ga oov) 
X2 T. üprp) , 6 aj ewziag v Mia, Ka] ToU 
(& dein , mic Quormde xd) x?! quo ipSac 
Xa Sr Gnoms ce tavTj] , de d Sxoq, 
xampriuQ; 

ArzrEriQr, Kd] dM d Macípl. TH6 
ToMj4ErTas Toi; dio , wc p [BAemorras 
has nEdUsm. Tonaesaud oxMm puivoy d- 
xem Toa RE CrrErarme 30 ux (ropsb. 
cur, Y, treipulaurnt 8 704022 Tl) EX. 
Buoli, dzreipoort Qo 7$ 9:8. loMudiai di 


^oi d ataose , Tui kay] Qi T8 dca xa 


Tus pear. Aum 20 aa pricd TÉ Ügx, 
i ? T0, SuciaP E «rescQoedy wx Munus , 
día $ xompríato ui , cog Tü 8 ees pio 
)ofh. 

f; KYr10x EN NA£ ATI, ] Exzza1or, 
O' uro ding S)» xg) xir Sic, uic iau 
78 "oM ou, egiv, T1 Vronaw , Cr Segrg 
xa Quay , Xd) (jamAeiay [7 deaAsbyy, 
85i 7]/. £d 98 maespa* 2aei 6) dà zrinm 
D^ Ape mxay dud juudpauy 2l) fon. 
exszlo ( dc Qvaiv ot Sus. us. ) enuairi 9 
É?^itaen Y xermklu) dvrd. sa) 7raít da. 
XgAYwcUuy c»esWoap . Aud duxauociwuo di 
xgird «se d akon , Uh 7i xg 4UTOU, 7r 
pánray. 

Qrirrsorz, H' gg me Od 
Sibc &n dyla X s egrie votod , Segvies Dam 
AdLuy xg] Suxalc. aj d'iconixa) dvrd. dv- 
vae, Gesuesüa 3 7r, ex ayauc di 
Bostaegi 2c TX q4g23" vudc, d^ sx 
ópSmAugi, dc m) pà eoymes dp Qe 
&uT4] "raza và dugprijeeya, aUm 2D aj- 
Ses dtóprsr. O t9uAugns di (26m 3 
7rewna, d assi vla) eDipoyerias oréub p Dv, 
xdy 6i 0 vrinw, Ümdpxw* 7j di moWGY 
TU6 xoNdcit Gv Our , aj ggg TONO TO - 
xpupgdpor $4uzn, Ev di tfi Ow ood, 
ubpwcia v) doaldv jecupuv am^, 
Td utor 59 dud. Q2rto»9 lUa) zrdyias 
def , We xouicnra) Utasot Tu jum ToU 
coug1 Gy d taeste erm doafw, eir ng 
Xy. 


Xrr- 


IN PSA 

XmzozrOMOY, Exebar, Ono , Sine 
exSater Qui, zróSw ózAMewuo à d fxduoG; 
Kvejoc &» vag! doy io zur . EJ & mu cunTo- 
poet lu) quu ua ian aurd d'orykaumo , E77) 
qu ir xaTitvys, Qno, vor Gy Td vag izru- 
gero, 

O1 060AAMOI ATTOY EIZ TON IIE- 
KHTA.] XrrzozTonor. Eid tc BorÜw 
quu eva x2) opem, dor , Oi 99uA- 
usi durd. ÉdnGA moves là) obo eo , xg) 
"eocpéteray 1X T6 To mnosD c immrauei 9à 186 
d'iegiuc .. el ra Üorep Gn ul. evegripoo "ja uud 
Vega , d'eniUc Un xgj Gui v poda. beg 
üuvs c aa^ goj, O dams alu) adixías, 
qual, puc6i Y éuurd. "luxlui, DoMquor 22 15 
Jodiomehs. 

OrirrNOrz, Kd à Akyn mc, Un puc? 
alo urs! "]oxlu) , £&yzs?) fg TE dd mar 
dyamdy gua diy ivrlai* óugiac d Q à duo- 
Jgcias dpa, i deas, 9 doegoudlw, 

('. BrezEI Er] AMAPTQAOTZ DATI. 
aAs.] Oroaaror. A'sb sp iw m, Td 
Xidopa ovo, eruaoerit d Tae RuTyd i- 
ptogfac, Ka] j9 el dnetras oic 77620, optet 
xv ec q-pg. xupia 7rÜp x 9'€ior Gx 78 Beg- 
r$, Tal(g mirus xdrraU9u Wrelnzer, $y 
tic (ad (a ora voe itzrdEuy , dA. dfi céérm 
mic rad arae xoMdodc o Sad wa, 

Erzralor, Tat YAwrómu woods 
vroNMt vii d'uAo? TO sroTMOJOf, GC Cp H'auila, 
EZe)clooo V'tesvsu Adi, » 7102 T0 "o TÉQA0v 
Cuafalzwut , vo xóvdU TS SuuS, AtAd1 xg) 

qul ipsun Svbt*.— Ad Ca o ro rhoAov TÀ Cir 
7E dxegu Cx xyetoóe ugu , xg] mvíoqc uo 
«raja va (9n , eese d. V9 SaoewMdl ct. 
O mir T6 aveoxeiudor qo rhe Jor , 8 T zI- 
epus 7p wa Sor , wg, amvéDuam xam 
à Qv», 4 Jà cuuGona m xax Xod uov 
rwr, Asior dà so arüp lio dfe: vuo- 
ewe daiAlu , và dV ior vl) d'iryeiego- 
| €uy: fn udXor, yo a?p dQopulu , 7o dt 
«isa ch x2Tarid (Ow e»cteso Ugo av- 
Sestlu/. Eiprraj 5 c» H'outia* oic xararyic 
d iphus dA Su ipyopóyn Voc qoGtedo ro 
Geguug xy axvejt dvwyfion jugi, E' dt Q moi; 
Lov Gto sorieyoy 0. uüVoxor o; xeg mew, 

| d TU 2a xaxeiio A6x7)* Kueyoc 9 patei e 
4 negroplas pa, vy T8 emefu uu, 9, d 
1pgur a'jaldy vo Xj Quyéi», vo dV aipraucx, 


LMVM X. 21$ 


Cuznvsosrowr. Ipfi, inquit, hoc c4r*- 
modo inítru&is, vnde iuftus armatur? Domi- edel ' 
nus in templo fantto fuo. Vides quàm bre- Dew auxi. 
uiter auxilium eius recenfear. Ad Deum , in- Mui 
quit, confugit, qui in templo czlcfti habitat. 

Ocvri E1Vs IN PAVPEREM.] Cunxyso- 
sroMr. Vidiftin adiutorem omnia cernen- 
tem & expeditum? Oculi eius refpiciunt or-. Deurews- 
bem terrarum: atque malignos quidem euer- ^in 
fatur , iuflos veró laudat. Deinde id quod 
przcedenti Píalmo dixerat , oftendens quo- 
modo ipfamet malitia fufficiens fit ad illos 
deftruendos; 9i, inquit , diligit iniquita- 
tem, odit animam (uam, Ynimica enim ani- 
mz malitia eft. 

On1cEurs. Tametfi quis dicat fe non tniqum. 
odiffe animam fuam , euincitur tamen ip- 2o Rb. 
fam odiffe, eà quód iniquitatem diligat: 
fimiliter etiam is qui incontinentiam diligit, 
vel ignauiam, vel vecordiam. 

7. PLvET SVPER PECCATORES LAQYEOS.] 
"TuroponRr. Ab ijs quz olim Sodomis * »care- 

. "»" TM na Dan, 
euenerunt, iftorum fupplicia defcribit, Et- 5,545; 
enim fuper iftas ciuitates p/uiz Dominus à haee 
Demino ignem C fulpbur de celo. Hzc igi- ide 
tur hoc quoque loco minatus eft, non quafi Sici 
illa omnino illacarus, fed vt per hzc , omnia 
fuppliciorum genera indicaret. 

Evsen11- Calix fxpe grauia fupplicia in- s 
finuat, vt in Ifaia: Exurge Iernfalem, que bi- tt j5,1f. 
biffi * calicem lapfus, poculum furoris. Dicit « vulg. 
ctiam leremiz Deus: Sume calicem. igi men 
* meri de manu mea, c prepinabis " illum «aliam ira 
cunélis gentibus,ad quas ego mittam te, Qua- lest. 
lis eft calix hic propofitus, qui plenus cftigne peu 
& fulphure,& fpiritu procellarum,cuius fym- * Vulg. 
bola funt quz Sodomis illata fuerunt. Signi- T 
ficat autem ignis minas conflagrationis ; ful- 
phur veró id quod ipfum excitat: vel potius 
ignis, occafionem; fpiritus veró procellarum 
tentationis vorticem. Di&um eft enim in 
l(aia: Sicut * procella de. deferto eereffa ve- bii, At 
niens prope , terribilis vifie c dura nun- frio va- 
tiata. eff mihi. Eft tamen fuus quoque pijs 2/7, ,. 
calix inebrians quàm przclarus, de quo t terra 

, : : rribili. 
fortaffe & ;llud didum eft, Dominus pars vifo dura, 
hereditatis mee, er calicis mei, llle quidem PGlsi, y: 
per opera bona calix fugiendus, hic verà Pál15,5. 
ample&endus eft. 


Calix Pro 


Ifaiz 11,1. 


ANNO. 


ANNO- 
TATIO- 
NES COR 
DERII. 


Mira Da- 
widu in 
Deum fi- 
ducis. 


SanBorum 


[ymbolum 


eft fiducia 


$n Deum. 


Matth.17, 


AV 
Romn.14, 
34. 


216 


EXPOSITIO PATRVM GRECORY M 


ANNOTATIONES CORDERII. 


àQ N finem. ] Quid fignificet hzc in- 

d Za dido, li apta ad Píal- 
EE mum quartum. Alius apud S.Chry- 
(s loft. huic Pfalmo titulum | fecit 
Ear 78 Aafid , id cft, "Dauidts carmen trium- 
phale, vel, vtalius lcgit, md romug, vittoria effe- 
éori, fcilicet Deo, é cuius przfidio cüm miri- 
ficam animi latitiam fpemque hauriret; ad prz- 
ftantem illam fiduciam celebrandam, & cum ce- 
teris hominibus communicandam, Píalmum 
hunc inftituit, quem fic inchoauit: 

i. [n. Domino confide. ] Scnticbat enim, & 
ficutca quz oculis cernuntur animaducrtebar, in 
medijs erumníis vitz, fe diuino clypeo tegi at- 
que defendi. Vnde. D. Chryfoft. locum hunc 
exponens, miratus viri pij fiduciam , & inufita- 
tam Dei protegentis humanitatem , fpem illam 
recurrentis ad Deum, titulis ornat multis,& vo- 
Cat.gpivemy dutem , Téjes diua» , Puuut lap 
deg Tuyairisor, Mura Sodio t prefidium mmexpugna- 
bile, murum im[uperabilem, snuillum armorum 

emus, portum tranquillum, &c. Hinc vtique 
Apoftoli, & religionis Chriftianz lumina viri 
fan&i, qui omnes, quafi forent fub Dci lato & 
flammifero vmbone tuti, pro communi & heroi- 
co fymbolo hoc à Dauide fumpfiffe videntur, 
In Domino confide. Chritti nimirum imitatione, 
de quo Iudzi fatebantur. dicentes: Con(idit 1m 
Deo. Sic exprefs& D. Paulus honorato hocclo- 
gio gloriatur, Confido in Domino Ie[» : & ante 
Euangelium heroes Machabzi victorijs inclyti, 
quas non tam ferro quàm diuina fiduciz armis 





. retulerunt. Qui cüm agerent apud fuos de mul- 


1. Machab. 
8,18. 


Cribra 
Dauidi 
fuga. 


Peccatores 
iuflis mfi- 


Aiantur, 


titudine & potentia inimicorum , in hunc mo- 
dum loquuntur: Ili q5dem armis confidunt fi- 
mul c audaci: nos autem in omnipotente Do- 
mino, qui perci? C* vensentes. aduer (um nos , C 
vnimcr[um mundum vno nutu delere , confidi- 
mus. Sic apud Hebrzos , cüm legis amor, Nu- 
minifque timor viguit, velut teífera communis 
id audiebatur: 75 Dosise noftro confidimus.De- 
nique plena funt vtriufque. Teftamenti. paginz, 
& omnium literarum. monumenta. gloriofis 
factis , diuini(que oraculis, que fiduciam hanc 
fuadcant. 


IsipgM. T'ran(migra in montes. ) Grxce eft, 


$3 7d. ipn pluraliter: quod Vulgatus fingulariter 
vertit, 4n montem. Apud S.Chryfoftomum al.us 
pro geravasive, tran[migra , legit dracura , exmla; 
vel, vt alius habet , gersaorz, tran[monere, Ccte- 
rüm de crebra Dauidis fuga ad Achis in Geth,in 
fpeluncam Odollam , in Mafpha ad Moabitas, 
in faltum Hareth, in Ccilam , in montem Ziph 
folitudinis, in collem Hachila, in defertum 
Mahon, in Engaddi, denuo ad Achis , lege lib. 
primi Regum caput a1. vfque ad 27. 

3. Quoniam ccce peccatores intenderunt ar- 
cum.) Elegans emblema eít, in quo pinguntur 
peccatores, velut noéturni venatores Erebi,pha- 
retram geftantes, eamque aperientes , & fagittas 
inde promentes, arcui adaptantes atque excutien- 
tes, vt in obícuto retos corde traijciant. AR 
locum S. Gregorius Nazianz. orat. 12. de dia- 
bolo, peccatorum duce & antcíignano,exponens, 


Ad vsumquemque , inquit, moffrsm | (ubacle 
accedit, ac velut locum fibi spfi furtim aperiens, 
vt totus non fecus ac firenuua qui[pyam exercitus 
per difietlam murs partem, aut oflilem aciem 
irrumpat. Ecce belhcum apparatum, cui fidunt 
carores, Sed, vt re&é hic annotauit S. Chry- 
oft. in Catena citatus, Quid arma iuuant,fi non 
adíit virtus , fi Dei defit auxilium , quod contra 
ipfos pro bonis militat? 

Inin&M. Paranernunt fagittas. ]. S. Auguft. & 
Vulgata addunt, (war; Aquila & Symmachus le- 
gunt, iJ'eseur BiAQ- du. Py oTlas rsupdy, firma- 
xerunt f(agittam [(wam [uper neruum, quem pro- 
prie fignihcat Hebrzum «y ierber , ct hocip- 
fum nomen in libro lob Interpres pharetram 
reddiderit, & in libro Iudicum nermcesm fx- 
nem. ità Lorinus nofte:: qui aic parare fagittas in 
pharetra, plus effe quàm in neruo, quatenus fi- 
gnificat mulas ad ízpiàs iaculandumfagirras 
paratas. 

InipeM. Pr fagitzent im obfcmraluna.] Grace, 
ir exorare, hoc elt, vt ita dicam,im obfcwrslunio, 
fpiflilimis tenebris , in nocte caliginofa. Nam 
hoc nomen, vt Theodoretus explicat, 7l 4zvn- 
voy voxa dui , sllunem nollem fignificat. Vulgata 
vertit, sn eb [caro Sexta editio e dri m émd«- 
Eas i ext Q- 6c quis , ad oflendendas tenebras in 
luce; Syrmmachus , d & (igi, quafi in caligine. 


. Eft nimirum, vt S. Dionyfius perité vocat , (s- 


9udws à) dnapris xgxia, hoc eft, caliginofum , ob- 
femrum. C illune vitium... Quod in facris czri- 
monijs declaracum fuit, cüm iuberentur omnes 
qui ad Chriftianam religionem accederent, in 
baptifmo conuerti ad Occafum, & abrenuntiare 
principi tenebrarum , Ereboque foa: caliginis, 
obfcurzque no&is, quz à ícelere in animam in- 
uchitur. Nc itaque in obícurg ignizis diaboli fa- 
gicis configamur, przcipuo quodam ftudio no- 
bis prezmunicndum elt cor , quod primüm ge- 
hennalis fagiztarius inuadir. Nam qui fui cordis 
oftium non occludir, fed fedis cogitationibus 
patere. finit, illiufque munditiem nulli radione 
curat , breui tempore fe videbit omnium virio- 
rum ftabulantium fimo & fattore coopertum, 
& virulentiffimis luxuriz jaculis vndique con- 
foffum. In quo argumento przclara eft iiia Cle- 


mentis Alexandrini fentenua lib. 2. Stromatum , 


dicentis : 44e mili quidem. videtnr cor non effe 
abjimile dimerforio : sind. emim perforatur 
efoditur, C flercorc [ep repletur, cum bomines 
fc petulanter gerant, & locum nibil omnino cu 
rent , Vt.qui fit alienus. Eodem modo cor quo- 
que, quamdin nulla eus cuva geritur, fit ummni- 
dum, C- multorum demonum  babitaculum. 
Hanc ob cauffam vel in ipfo fomno cordi ad- 
hibendam effe vigilantiam, probi omnes cenfue- 
runt, Nam dc nocte princeps tenebrarum cum 
lucifuga fua cohorte liberius vagari folet , infi- 
diafque tendere, adeó vt in certo mcuendoque 
periculo nemo fecutus e(Ie poffe videatur. Ex- 
cubant improbiffimi illi latroaes, ve fagittent 
in obfcuro retos corde, Tum fagitas & ignea 
tela mittunt in pectus cubantium , & etum li- 
bidinis excitant , vel cogitationes alias, quibus 

. elini- 


Tob 19,11. 
Iudic.16,7 


Eccl. Hier. 
cap. 1. 
Vitinm ob- 
faim e 
illut. 


Cut in jpri- 
mis ma- 
nuendom 
cantra pa 
BA COgiLA- 
ttonti, 


NoBuda- 
mon nebus 
- 


infidiatur. 


- ou 


Ip prini- 
pim aulis, 
maumi 

net 


Lis 


Sicut in 
tulo, fie 


Qr im terra 


Deu Ec- 


thfapra- 
fin. 
Malxc. 2, 
7. 

Her.$, 5. 


delinita mens & voluntas fceleri confentiat. Tem. 
pus aptum (inquit Nyflenus hom.6. in Cantica) 
sic éx unus , ad firuendas infidias adueríus ani- 
mas, nox funt & tenebrz. Quod prafentiens 
D. Ambrofius in Pal. 55. ita monet : /"igilan- 
dum ejt , [emper caftra Domim mumenda. went: 
quia de nocte aduenit. snimicua C aduer [arime, 
quando jommo fimfus tenetur , e1bo corpus dif- 
sendit nr. 

4. Quoniam que perfecifli, deflruxerunt.] 
Sexta editio habct, áp di fiadeyai , quoniam tra- 
ditiones : quod apud S. Chryfo(t. alius legit, 
$n di JMsenaMca uvspitueorzas , quoniam doctrina 
conterentur; Aquila, im oi $watsot xaBapitismras, 
quoniam fundamenta de[lruentur , Symmachus, 
ín si Sz pai yy t uenv, quia leges diffoluta funt, 
quomodo S. Hieronymus verit ; Hebraice cft 
piiwja bajchatotb, id cft. pofiriones , hiuc quz 

fita & fundata funt. q. d. Quz perfecifti, ó 

auid, & quz recte cgifi, quz fundamenta po- 
fuilli ma potentiz & dignitatis in aula regia, 
illi penitus cuerterunt; przhidia quibus nitebaris, 
infiarunr; tua in regem &  rempubl. officia 
lbefactarunt, tibique fuis artibus & calumnijs 


regem infeftum reddiderunt. Nullibi fané fre- . 


quentiores fünciftiufmodi fupplantationes,quàm 
in regum & principum aulis : vbi fcilicet innu- 
mera: fufpiciones , tnuidiz quotidiana , plurimae 
afícorandi & calumniandi occafiones, Nam vbi 
maiores fe femper (pes o(tentant , ibi & inuidia: 
Ízuiores, odia periculofiora, & zmulationescal- 
lidiores vigent, omncs fe inuicem acerrimis ocu- 
lis intuentur : & quemadmodum qui fingulari 
termine contendunt, vigilnnter obícruant, 
num aliquam corporis partem malé munitam 
confpiciant, quà gladium mergant; fic inuidia 
lynceis fpeculatur oculis, quà calumniam im- 


mittat, Er cüm quifque in aula primas obtinere . 


cupiar, proximum fubmouet & amolicur; prio- 
rcim, fi poffic, fupplantat. 

j« Dominus in temple [antlo fio, &c. ] Vide. 
tur quodammodà Propheta innucre conformi- 
tatem & correfpondentiam vrriufque dominatus 
& Hicrarchiz, cxleftis videlicetac tetreftris; vt, 
ficut in czleiti templo fedet Deus. Rex regum, 
& Dominus dominantium, ita in terreftri lcdcac 
dominatione, & impetio facro fublimis, fimili- 
que Angelorum fatellitio ftipatus. Nam & Sa- 
cerdos Angelus Domini eít, vt Malachias ait. 
Quin & Apoftolus dicit Sacerdotes vmbrie de- 
ferüire czleftium; hoc eft, fimili raiione deferui- 
rc in terra, ac czleftcs illi fpiritus in cxlo. dcíer- 
viunr. Idcirco etiam Ecclefia noftra. militans in 
Euangelio fepé regnum celorum appellatur; ob- 
feruantque Patres, prafertim S. Dionyfius libro 
De Ecclcfiaft. Hicrarch. & cum ipfo 5. Augu- 
flinus, cam hoc nomen potiflimum accepilie, 
quoniam adinftar cxleftis regni ordinata cft. 
Nam regni vocabulum. fubordinationem. dcfi- 
gnat ab vno capite per intermedias dignitates, 
vIque ad infima plebis homines defcendentem. 
Quare, ficut czlefte regnum fignificaz facratit- 
fimum illum ordinem , qui ab atezno Deo per 
intermedios Angelos, A poítolos, Martyres,Con- 
fellores, Virgines , ad infimum víque Beatum 

rrigicur; ita ctiam indicat (acrum illum ordi- 
nem, qui in Ecclefia militante ab codem. Deo 
per Summum Pondficem , reliquofque Epiíco- 

Toxvs I. 


IN PSALMYM. X. 


217 


s, Sacerdotes, Diaconos, Subdiaconos , & re- Aw. 
iquos ordines àd infimum v(quelaicum, quan- 1 AT1O- 
rumuis pauperem. & abic&um , cum fingulari wes cog. 

prouidentia fe extendit. Vnde fubdit: DERI. 
IpipEM. Oculi ena im. pauperem reificinnt.) 
Hzc oculorum diuinorum in pauperem refpe- 
&io,fingularem quamdam benignitlmi Numinis p,,,, 
erga cgenum curam, & accuratam omnino pro- eff cwra 
uidendam declarat , quà ipfum quodammodo in pauperum. 
oculis fuis ferre videatur. Hinc vbicumque eft 
pauper, fubitó refpicit. & occurrit clemenriffi- 
mus Deus, illumque amplexus, dulciffimé fua- 
uiatur, in (inu condit , in vifceribus reponit , il- 
lun tuetur; & eà quidem humanitate, vt iufto- 
rum aliorum inuidiam quodammodo folicitare 
- poffe videatur. De hoc inexplicabili amore Dei 
erga egenos, multa in diuinis Litteris funt admi- 
rabilia: &,càüm omnes quidem iuftos comple&ta- 
tur, pauperum tamen vclut bonus & amabilis 
, tutor proprie effe videtur, vt pracedends Píal- 
mi veríu 5 5. oftendimus ad al verba : T ibi de- 
reliébus eff pauper. O admirabilem felicitatem 
pauperis & afflicti, qui Deo derelictus eft, & 
reconditos in te habet Dei oculos, bonorum 
omnium fontes, é quibus perenni quedam 
Ruxu czleítis in ipfum benedictio iugiter pro- 
manat, E | 
Quód fi quis forté conrendar illa P(almi ver- 
ba, Oculi eius in posperem reificiunt » vcl, vcin 
Hebrzo eft,ab (condunt fe, non attribui hic Dco, 
Ícd tyranno, paupctis vitz ac faluti, ramquam in 
occulus, infidianti, vt rapiat. pauperem, rapere 
penperem dum. attrabit euw, &c. quemadmo- 
dum praced. Pfalmo di&um eft ; adhuc tamen 
diuina prouidentia in pauperis falutem inuigi- 
lans, in eo mirifice relucet , quód nomen paupe- 
ris, hoc & fuperiori Pfalmo fapiüs repetitum, in 
Hebrzo fir oww2*n chelcaim : quz vox non fo- 
làm pauperem, lcd euam exercitum fignificat 
(vt bené aduertit Genebrardus ) quo numirum 
1mpetus infidiantis cohibetur. Non enim paupe- 
rem omni przfidio carentem impugnat , fed in 
eo integrum exercitum diuinz virtutis inftru5 
&um , armatumque in acie offendit. Huic ex- 
pofitioni fauet plurimüm lectio Hieronymi, i» 
robnu]les legentis : pro quo apud Theodoretum, 
Chryfoft. & Euícbiund legitur, éx£Aterwem 2l 
alcvuisbo , refsciunt orbtm terre. Perinde ac fi. Pasperiu- 
pauper tori mundo adzquarcetur : quod de pau-. //'* ina 
pere iufto Patres exponunt, quí toti mundo pro- pet 
prer Deum  renuntiaut. Vide quantum apud ,;;;» eei 
Deum valeat iuftus, quem mundus vt upercu- li Dei. — 
lum defpicit: qui vnusquidem eft, fed cantus ac 
ralis coram Deo,vt in ipfius oculis, veluti orbis 
vniucrfus, cum regnis, prouincijs, vrbibus, pa- 
latijs, diuitijs, ac bonisomnibus ceníeatur, Quin 
imó ( quod magis eft) totus orbis, fi iuftum in fe 
non conüncatr, nihil omnino eft, & ne nomen 
quidem habet in oculis Dei, quos verus orbis 
terrarum , hoc eft, vir vnus iuftrus, ad fe con- 
tuendum & amandum mirabiliter allicit. 
InipzM. "Palpebra eius interrogant filios bo 
minum. ] Significatur hic exacta Dei cognitio 
circa opera liominum, qualis illa folet effe apud 
nos, quz poft crebras & exquifitiores interroga-. Quid fj? 
tiones comparatur. Palpcbris autem interrogat, Deum jal- 


Pl 9,55. 


Pál.g, $0» 


Pauper di- 
citur He- 
braic? ex^ 
etcitus, 


auctore Eutbymio, quia, etíi conniuere videatur d 

! . Mui . : strrogare 

in corum factis , non definit tamen omnia per- filis bomi 
Ec 8 vum. 


ANNO- 
TATIO- 
NESCOR- 
bER1L 


QuimoMo 
dicatur 
Deu Ali- 
que inter 


Duplex 
anima 
adium ; be- 
nam , e 


Ioan. 12, 
ij. 


Prou. 19, 


14. 
Sapi6,14. 


Deu bic 
pecntori- 
bus partem 
prepinat 
ealiciz, 
quem in 
inferno pe 
saturi funt. 


21$ 


fc&é agnofcere, ac f diligenter de fingulis exqui- 
rat. Siquidem diftin&tiflimé omnia pet interpo- 
fitas palpebras penetrat; vt feparatos hinc iuftos, 
inde impios coram fc videat; fuoque tempore, 
hos quidem puniat omni tormentorum genere; 
samicérecipiatin beatitudinem. —— 

S. Hieronymus hit per filios bominum ,intel- 
ligit Hagitiofos, & multorum criminum reos. 
interrogationem vcrà per bras ad rem iu- 
diciariam pertinere norat Catliodorus. Palpebris 
autem interrogare magnam arguit attentionem, vt 
quando fixis immoté palpebris aliquid attentiüs 
intuemur, Eft enim palpebrarum frequens ac 
naturalis motus, qui perpetuà quafi Babellatio- 
ne vifum nonnihil impedire folet, Itaque Deus, 
iuxta horum Patrum epi , unmotis quafi 
palpebris, filiorum hominum , id eft flagitiofo- 
rum , crimina intuetur, non tamen ftarim illa 
dijudicat: fed priüs interrogat reos de delidto,& 
ey oblitus fuz infnitz fcientiz, ad legitimam 

elicti inquifitionem ac probationem procedit. 

6. Domini interrogat iu[lum "G- impium. ] 
Apud S. Chryfoft. alius legit, xóguos Jikasg- iEs- 
mei, Dominus sujlus exammator; vcl, vc alius, 
Jinauor Jussu en, Xy a Y X, d yam rTR &Jing Mizwrwy 
8 doxà duy. quz ita vertille videtur S. Hicrony- 
mus, sufHwens probat , iniquum autem C diligen- 
sm inmiqnitatem odit anima. eii.. Quod alius 
reddit, à dyamdy dap, niai Thai vé dull, 
qui diligit inin[Hitiam, odit (uam ipfius animam. 
Interrogare autem in Scripturis dicitur Deus, 
quando fcrutatur & uiv aliquos ; aut certé 
quapiam tentatione probatos & ex ploratos cog- 
nofcit. Odiffe veró animis quis dicitur duo- 
bus modis, prout nimirum anima dupliciter con- 
fiderari potefl; nempe fecundüra. partem infe- 
tiorem, quam animalem vocant , & fenfu podií- 
fimüm ducitur; & (ecundüm partam fuperio- 
rem, quà fummz diuinitatis ac rerum cxleftium 
eft capax, & ípiritualis nuncupatur. Secundüm 
inferiorem ergo portionem ; fcu. fenfualitatem, 
odit eam, quifquis carnis deliderijs non acquie- 
fcit, fed reiiftit. quod omnino bonum & falura- 
rc anima odium à nobis Saluator exigit, dicens: 
Qui odit ammam [uam iu hec mundo , in vitam 
«ternam cujlodit eam. Sccandüm | fuperiorem 
veró portionem , fiue fpiritum , cam odir, qui(- 
quis peccat: quo fenfu hic accipitur , & in Pro- 
uerbijs: Qui cum fwre participat , odit animam 
fnam. & in Sapientia: Homo per malitiam occi- 
dit animam [u4m. Iniquitas enim malum fum- 
mum eít animz : ac proptereà qui iniquitatem 
diligit, non bonum, fcd fupremum malum vult 
animz fuz;quod fufficit (inquit ad hunc Pfalmi 
locum S. Bafillius ) ad ipfam confumendam & 
diíperdendam. : 

Oz odgnis, G- fulphwr , C fpiritus procellarum 
pars calicis corum. ) Vbi expendeillud, pars ca- 
licis corum. Temporale enim. flagellum , quo in 
preíenti vita mileri affliguntur , pars qua 
€Ít eterni cruciatus , qui 1pfos in inferno manet. 
Quippe mifericors ac clemens Dcus , iam pec- 
catoribus dumtaxat partem illius calicis , quem, 
nifi rcfipifcant , víque ad fzces in ternum bi- 
bicuri funt, propinat; vt peii amaritudinis 
eius guftum & faporem, quo à peccatis abfter- 
reantur, przlibenr. Idcircó ( vt pulchre S. Gre- 
gorius i. 15: Moral, cap. a1.ait) wem totums 


- 


EXPOSITIO PATRYVM GRAECORVM 


calicem , fed partem calicis dixit: quia. eorumt 
p«[fo bic quidem per dolores incipit , fed. in. 
virione perpetua confummarur. Hic folum pars 
calicis propinatur, & minima quzdam portio il- 
lius fupplicij, quod in inferno manet cos , qui 
illud non reformidanr, dum temporale flagel- 
lum fuftinent. Nihil enim aliud fj aut in- 
tendit Deus, quando temporarias 1mmictit affli- 
Ctiones , nifi vt peccatores ex ijs terna illa & 
inrolerabilia odorentur tormenta, fibique ca- 
ucant. Hinc olim Dominns pluit fuper Sodomam 
C- Gemorrbam [ulpbur C 1gnem à "Domino de 
celo. Cur ad igneam pluuiam recurrit Domi- 
nus? Nónne vt mundum perderet Deus, czlum 
manauit aquis? cur modó ad pauculas vrbes 
perdendas, maluit ignem calitus demitti quàm 
aquas? Certé non aliam ob cauffam, nifi vt pec- 
carores fulphurei calicis partem. delibarent, 
quem torá aternirate in inferno poracuri funt; 
& alij eorum exemplo dererriti, à peccatis ab(ti- 
netent, Id quod pulchré Saluianus lib. 1. de 
Gubernat. Dci docet his verbis: Dm cus iun- 
dicio malos perdidit Domini , iam ani m 
dicij iudicamit. Cum emm ad (upplicium malo- 
rum, gehennam in fnturum. ar(uram ejfe mani- 
fefium fit. Sodomam (- vicinas eius vrbes cale- 
$5 flamma con[umpfit, Im prafenti autem illnd, 
quod fmturum ejf , Deus voluit declarare wedi- 
cium, quando [uper ympium populum gehennam 
mifit e celo. Hac itaque ratione peccatores tunc 
in prem vita caftigabantur , & fururz (imul 
ge [pecies mundo explicabatur, vt aliqua- 
tenus faltem homines przlibarent (aporem illius 
fupplicij, quod peccatores in altera vita manet, 
vtimmeníum cius expauefcentes ardorem , fibi 
ipfis confulendo, re&am vitamagerenr, quà in- 


. ferni incendium cuitarent. 


Ceterüm hic noa cum Ianfenio, frequentem 
effc in Scripturis hanc metaphoram , quà per 
partem calicis , hoc eft, admenfam vini. portio- 
nem , cert cuiufque fors. & merces tam bona 
quàm mala fignificatur, Tranflata veró eft ab an- 
tiquo potantium ritu,quo per modimperarorem, 
hoc eft conuiuij przfidem , fua cuique portio 
dabatur exhaurtenda.  Cüm autem Scriptura 

auiffimam paenam fignificare vult, exemplum 
dam & Sodoma & Gomorrha, quz fulphure & 
igne czlefti dcllagrarunt. Ita Babyloni minitatur 
líaias, dicens: Erit "Babylon illa gloriofa im regne, 
inclyta. fuperbsa. Chaldeorwm , ficut. (ubuertit 
Dominus Sodomam € Gomorrbam. Eodem mo- 
do cüm vult deícribere poenam infetnalem, de- 
fcribit eam per ignem & fulphur , alludens ad 
Sodomz fubuerhionem ; eà quàd non fit nobis 
cognita horribilior vltio,& quàd hzc ( vt docet 
S. Petrus in Epiftola (ua ) fit pofita in exemplnm 
eorum qui impie atluvi [wnt. 

Porró myftice, idem verbum Dei & pluuiam, 
& ignem fulphurcum, & laqueos appellat : ni- 
mirum illis qui audira exequuntur, imber eft, 
2 irrigata anima omnia virtutum germina ex 

€ emitur; his ver qui dicta obliuifcuntur, ignis 
cít fulphureus,& zternz poenz veluti przlibatio. 
Pulchré ad hunc locum Auguft. Non enim in- 
quit,Propbeta tantum, fed omncs verbo Dei animas 
arrigantes, imbres dici poj[unt:qui cum male im 
telligsimr,plnet Dominws [wper peccatores laqueos 
enm antem ben? sdclipesior Jer aulans petlora. 


$. Quo- 


Gen. t5, 
1j 


Pars calicis 


pro qui [o 
matur "n 


Seriptunis 


lí 15, 
15. 


1. Pet, 2,6. 


Verbum — 


E 


-— oo mo o ge L6 


c- 


IN PSALMVM X 219 


8. Quoniam influe Dominus. ] Nora nomcn 
[par qo iufti, fecundüm veram S.Dionyfij & D. Thome 
lint Theologiam , de Deo quadruplicitér przdicari. 
|99 ^ Primo, dicitur iuftus, vc fons & cauffa omnis 
| Ds sem. iuftitiz ; quia omnis iuftitia, rectitudo , fanctitas 
apti tam Angelorum , quàm hominum ,ab ipfo ett, 
siib (gmquam tenuis quzdam. adumbratio iuftitiz 
illius mfinit& perfect, & infinité (upra omacm 
iuftitiam creatam cleuatz. 

Secundà, formaliter: quia, cüm fuprema iu- 
ftiria confiftat in amore Dei ( per hunc enim cf- 
ficimur fupremo modo contormes legi zterna) 
& ipfe fit fablimiffimus & pleniflimus amor fui; 
nece[Ie eft ipíum efle formalem iuftitiam , fabli- 
miffimam, pleniffimam , infinit& perfectam , & 
infinité fupra omnem Beatorum iuftitiam clc- 


uatam. 

Terió, obic&iué: quia ipfe eft obie&tum & 
regula omttis iuftitiz & rectitudinis. ipfum enim 
amare , fuprema iuftitia eft. Nec obftar, quód 
reddere. vnicuique quód fuum cft, iwjisria vo- 
cer ; quia hzc eft iuftitia humana & politica, 
quz inim? e(t: hic aucem dc fuprema iuftitia 
loquor, per quam homo abfoluté iuftus dicitur 
coram Deo, & à qua etin Deus iuftus dicitur; 
quz confiftit in amore Dei, & conformitate fu- 
prema cum lege aterna , in qua iuftitia illa hu- 
mana emihenzer continetur, 

Quarió, rw[Ews dicitur , vc legiflator & iudex; 
quia umm? amatiuftitiam , & infinité odit in- 
iuftitiam ( id eft opera mala, diuinz legi ac ma- 
icflarirepugnantia ) eamque füb zternz damna- 
tionis pana vetar. Denique ordinem iuftitiz , à 
dzmonibus & hominibus decuríu totius huius 
Ízculi violatum, reftituet & inftaurabit, vnicui- 


que fecundüm opera & merira fua reddendo. ANxo- 
Atque hoc poftremo fenfu Dauid hic Deum iu- TAT10- 
ftam appellat: vnde fubdit: NES COR» 
ImptkM. £r inffitias dilexir.] Quantum cer- DEn11, 
té Deus iuftitiam diligeret, numquam luculen- Des«/sper 
. tiüs oftendit, quàm quando Filium (uum vnige- Rriem dis 
nitum pro nobis omnibus in mortem tradidit, ligit. 
vt pet euin diuinz iuftitiz, per hominis pecca- 
rum iz, ex rigorefarisfieret. Erat enim homo 
debitor , & non poterat fatisfacere ad zqualica- 
tcm de rigore iuflitiz ; nec id pocerar przílare, 
qui Dcus non eílet. Poterat. quidem Dus grz- 
tis debitum omne dimittere , & alijs modis la- 
plum hominis reparare, vcex S. Augutt. D. T. ho- 
mas 5. part. quait. r. arr. 2. demonftrat: fed hic 
neceffarius erat,vt de toco rigore effet diuine iufti- 
tic facisfactum.Ita igitur Dcus iuftitias dilexit, vt 
gradffimam habuerit Filij fui. diledifimi mor- 
tern, pcr quam integré & vs , ac de fum- 
mo rigore iufticiz cilc iplt faétum fatis. Quod 
bené obferuauit B.Paulus,tradens cauffam mor- 
tis Chrift, 44 effenfionem inquit, imita fua: & . Rom.3,15. 
vriufticta fua plenariam ommno reciperet farif- 
factionem, Filum fuum pro feruo expo(uit. 
IsitEM.. e7"Éqnitarem vidit vnltus cin. ] Id 
eft, ad rem nullam conuertit vultum , nulla res 
de vultu cius prodit, ni(i re&a, iufta & aqua. 
Atque hoc cft quod ctiam alius Prophera dicit: 
M undi (unt oculi tui, Domine, nec vales ad ini-. Hab. 1,13 
quitatem refpictre. Cüm enim iniquias fit con- 
traria zquicati, nihil iniuftum aut iniquam poteft 
à Dco procedere. quod tamquam fundamentum 
qu fuz meditationis fupponit Dauid, 
icens: Mane adflabo nbi , C videbo , quoniam Val. s,5. 
non Dens volens sniquitatem tm ei. l 


; /J IN PSALMVM XI. ARGVMENTVM. 


d Ei; rA", ote ? oydong, 


1. In finem, pro o&aua, Díal- 


YaAuo; Td AaG8. mus Dauid. 
Tf  &orí, dfasclag yea 3 0 anu c. — Eumdem fenfum c bic Pfalmus babet. 


- Aja GN 29 dc Ó rao sen engopos , x) 
quan tp Um fot , «»ecisgipoote di 
&usal oJ aoAiuio Eas. Ei dà vo 16/06, 
eive 4 iyd , ld Varyeptld od, 
d'ra $ d gia và Qus xejow usumplpoc, 
17] &froit Üewesy qfi, enesp natae ioo- 


eÀne, - 


P RAP 


AE QzON (L6 XUQJ6 , 0- 
DAS m GANTS) o0? - 
MENSEM. 07, (jAu7, 000) 1000 0 0L- 
Af9euu Doro Tdv ddy vd» di3po- 


768, 





fowxvs L 





SXam imcu[at. eos qui fraude utebantur, 
amicitiamque promittebant , ipfum tamen 
imimico fuo Saüh prodebant. Habet. au- 
tem titulum, 1n finem, e: pro octaua; 
tamquam de iuílo Dei iudicio mentionem 
faciens , é» quar cuaticinatio pofleriori - 


bus feculis futura fit. 


HRASIS. 


SALVVM me fac Domi- 
^ne, quoniam defecit. 
z« (anctus: quoniam dimi- 
nut& funt veritates à filijs homi- 


nuin. 
E£ e à A te, 


220 EXPOSITIO PATRVM GRAEECORVM 


PARA- A te, Domine , falutem confequi poftu- 
sis v. 10; quoniam veritas propà eft vc cxtingua- 
rnyx, tur, dum, vt vno verbo dicam , omnes 
Rw*hia mutuá inter fc infidelitate laborant. 

ni- 


bw. » Vana locuti funt vnufquif- 
que ad proximum fuum; labia 
dolofa in corde & corde locuti 


funt. 

Amicitiam , inquit , (imulaht , & hoftilia 
committunt, cum dolo inuicem colloquun- 
tur.Hinc deinceps ipfis vindi&tam minatur. 

4; Difperdat Dominus vniuer- 
fa labia dolofa,& linguam magni- 


loquam. 
Quz autem eít fpecies magniloquentiz? 


$. Qui dicunt: Linguam no- 
ftram magnificabimus, labia no- 
ftra à nobis funt, quis nofter Do- 


minus eft? 
Naturà,inquit , fermones metiti renuunt, 
neque diuinas leges refpicere volunt; fed 
eed efferato ore vtentes, cum audacia, quidquid 
I yora volunt, loquuntur , diuinam longanimita- 
maw. — tem contemnentes , neque fub Dei potefta- 
te fe effe arbitrantes. Talis erat Pharao, ideó 
Éxodi 5,1. dicebat: Nefcie Dominum. Talis & Rabía- 
4. Reg.t$, ces, qui aufus cft dicere: Ne te decipiat Deus 
e tuus, in quo tu confidu , quoniam Ierufalem 
D224,15- liberabit de manu mea. lalis Nabucho- 
donofor , qui gencrofos illos pueros exter- 
ruit, atque dicere non formidauit: 9s; 
eid Deus qui eripiet vos de manu mea? 
Verumtamen & illi eorum quz committe- 
rc aufi funt , poenam perfoluerunt; & ifti 
de quibus propheticus fermo loquitur, di- 
gnum luent fupplicium. & hoc fignificans 
fubdit: 
6. Propter miferiam inopum, 
& gemitum pauperum, nunc ex- 
furgam, dicit Dominus. 
Ponam in falutari , fiducialiter 
agamin co. 
Desafi. Non enim eos lugentes & gementes, 
£^ "P- ob iniuriam, qua ipfis irrogata cft, de- 
fpiciam ; fed patiennam , veluti quem- 
dam fomnum , excutiens, falutem eorum 
perfpicuam & illuftrem reddam. Sic cnim 


Ti cog. c&d lavora, cwmp/as Yogi 
eui c SgxaAd reo h unus] fic d2n- 
Sas Sm lia Td 2ejg, 7raj vun ic o; 
eizrén , 3 «veo, dANXAoU, d mc íay yroomecmn. 

y. Magia £xa2aoer £x c 9 
«aC3s "Pv "rhncióy ew Go, zvein dd- - 
jid M iol le uu IH: 
Anas. 

T soxpirovra] na pias, € GE? aud 
igydLoreay, et A6) m donc dfa24oor.. 
Eyni Ow Aorzrüy üyro, d'reAet mupías, 

d. E 'ZonoSpdortu xveAO" mal 
(& yan (x do2ua , «gj y Ndosan 
ty opp u ova. 

Tí Ji e s oca. T "95 

, "m » 1 

£. Tg eov (ac, vli) yM 070 
L3) puey a Nue qop, (9 Xeon i- 
DX mao vp in, Tí SU xoous 
£9 

Ov x drtzorral qnot ucpi ow, «1 Quod vic 
2boou , udi eic mic Seluc Duo Yat. 
grew vougu, , à. aves oic RAnewpoi ei. 
Aga, 4! ddeías Up Bunorra, QUCyoo), 
vic Selas uoxesSuulac xaTa Qesyrarre, vg) 
pad Ay tum al) 78 938 diaroreiur 
vouiLorme. Toi$Gc là à Qaead, duimnp 
T^f OUx old&s sor xwexor. Toi roc là P'a- 
"Jun , 24 oM , Mh ot dms à 
Sic ow, C» d oU rtm VÀ avr, Un 
rovro) alà. Yesou? sg cx xee)s uso, 
vog Gc NaGwzodirbswp 75€ "fyralou, énet- 
vac dud iré Apoc nud as , C Aly « Qerr- 
qui- Tic éQu Ó Suic, Uc CIEtACiTa] V nac cx T 
Xxees ugu, AW. Guac xdxeivoi arnlu) ido- 
cuy Gv tru ag] EGI, OA ot Ó eoej- 
qumxóc dAZeun 2599€ , 1dq atiaz Tiu di- 
Kac. x3) TR() cry ghvtov, Vorhryanfu* 

c. E'vexey ? Caounoojoc Td 
7H zd (C E seva ui rdv revu, 
yun ddastouau, Afjd xig". 

Oioua) 6 7] CUTE , 7 a jpn- 
aeuo e» abd. C 

Ov aftalopat 38 uS óAotuesudput, n) 
g'orsac,d/a 3 eic iuruc voulu ooa - 
vouías" à» 7? uaxesDiuiar, xg S azríp mra 
U'7rvor, Seroa eio p O^ , iet Darfi xg) Agu- 
qxeg» QuT T gum2jay moiaopat, Qvo 2 Ó 

Xvp- 


IN PSAL MVM XL 221I 


Spit SpuoridUow: TdEo owrfejr iz» — Symmachus interpretatus ef : Pea fa/uza- ?^RA- 


4asic, x9) didzokas oq dAxÜdoteu vi (ic re manifefiam. Et docens veriffimé euentura siegt 
pula, eegcrleone quz dida funt, fubiunxit : TRVM. 


c Tà wax, ASudym, 7. Elquia Domini eloquia 
ajyipn zremogeuSpoy, dVoxiuuov &y — cafta : argentum igne examina- 
7j yii, xsxaSapicuOpor Slagha- tum, probatum * in terra, purga- 7,/»tr«» 


Cia. tum feptuplum. 
Tà iifazAaciae dyrl 78 moXuemAaciue — Septuplum , pro fzpenumeró pofuit. hoc 
siena. 7E 2» euunDic 75 eats. enim Scripturz confüctum eft. 


4. Zw xópie qunales pua, € — 8. Tu Domine feruabis nos, 
duamei(uc pedis Yi vi pis SC cuftodics nos à generatione, 
(gum , xoj eic "v dida... hac, * & in eternum. * Vulperé 

T5 38 7i; of Qpspsgdpor ydo», Nam à tua gratia cuffoditi, non fo- TT 
w por Ti, wuegvcno otio vie muoid as  lüm prafentis generationis laqueos effu- 

5dBa , d'a xg d aiavis curme/a;  giemus; fed & aternz falutis compotes 
ao uido erimus. 

0. KvxAp G) dcstac Geisa- — 9. In circuitu impij ambulant: 
Ga: X? v AIO? ra iro?udgn(ac. fecundüm altitudinem tuam mul- 
GEU- toos dw di pam av. uplicafti filios hominum. 

Oi tJ «5 diwostGela ovd yme , ol) Qui quidem impietati affuetifünt, di- mi am- 
Oélas xgraAMarórre dos , aid txdxéotm- — vinà vià relidà, huc & illuc oberrant, co- —' 
eshasdly?), C koxAZy, ciorel wojuopxé T) nantes circumuenire , & veluti ob(idere 
Fienuctpuc 7retes udo, Xu JW Xr) 8 18€. manfüetiores. Tu veró ex altitudine na- 
qowur uc qaurby dp C», ^ asc dli: xw- — turz apparens, tuà curá dignos putas cos, 
d'iugnag ic Sr! Cnolyam Prid Anm 7 quiab illis bello impetuntur ; nunc quidem 
(X Noaanunydv b vui; 9A, 2! Geg- — in afflitionibus animando, paulà ver póft 
y) d enia Ao ubs. falutem elargiendo, 


COMMENTARIVS. 


OzON Mf KYr.] OóvQw  :. f 
ó glo not porot QTEACI 
1 B y rad moy 7? 6rarvian A 
Bad irsur, rl vl) 58. 9«8 eoedvoras X22. — incuntibus, ad Dei prouidentiam confu- 

(4M. Kaj ix eim, 9n ome Ge, dA — git. Et non dixit; Quoniam fan&us fuit: 

n xg] cl rris oméoor s , rei xe mot 8. fed quàd hi etiam qui fandi funt, perie- saxdi qwe. 
xaxia, doi M5 Tüc cp c6 uo 2e6a rint, có quód malitia przualuerit. Ac fi i ad- 
QUAS esrmias , kei à xvduosb( Sac Gi- Tab : Clementià tuá mihi opus eft, quia *"^ 

ya| Td 2 dou elas , 7rafwey «vesc d Mou, periclitatur veritas vt extinguatut, omni- 

emis veooneósay . €idt, En oi ómore«- — bus mutuá inter fe infidelitate laborantibus. 
Acofr&n ; ffi Eo xg] a] dAfDec GI — Vides, vt fandi etiam defecerint? idcircó 
gi3ycuv , dx Cp qoi, ó7ío«, uorolc a] dA&- — quoque veritates imminutz funt; nec in 

Sea , wg) wx. Cy voit a2 iow 3 0nómk. ?, folis fan&is veritates, nec in veracibus fan- 

Fred oi 6motéx^aAommn , J/2 T8(9 xg] aj. Ctitas.Siue, quoniam fan&ti defeceruntjidcitcà 

aA Seu) d/ryadimras, Xuózr] dà mic a- — etiam veritates imminutz funt. Aduerte au- 
esmempnpdpoc iacfaum 73i; Atow , 6«- — tem quàm circumfpedté verbis vfus fit , dur 
ADorzriaj ig qaas ? savop3oUr(a ? 00b. — defeciffe quidem dicit eum qui colebat (an- 

m, 0a sra, dV sd€ d2nelac, dAW v yl Gitatem ; imnminutas verà effe veritates, fed 

Ee 5 nondum 


e. 





SNP 


es iu^ e 


e OU d 





222 EXPOSITIO PATRYM GRJECORVM 


cow- nondum omnino perijffe. Adeó vt in fan&i- 
EN tate vitz, fummam vniuerfz iuftitiz perfe- 
inv, Cionem demoafltrauerit, quam ante Chri- 
4n Chri- (tum nemo fcré repertus eft obrinuiffe. Cüm 
pisei veró vix ctiam in aliquibus ex parte veritas 
[nPi^ veberiretur, quz. poffet hàbere notam ali- 
quam fandtitatis; idcircó fanctum quidem & 
Euangelicum virum haud extare dixit; eos 
vcró qui ex parte veras quafdam de Deo opi- 
niones habebant , (iue qui ex parte veritatem 
colebant,reperiri quidem aliquos,fed paucos. 
Ceteriüim,quemadmodum colores aliqui qui- 
dem (unt veri , alij veró falíi : eodem modo 
multz etiam funt veritates fed proprie veritas 
eít id quod veré eft. Quia veró etiam hzc 
peruerfa erant & offufcata, non quód fub- 
'ftantiam perdidiffent , (ed quód ab homini- 

bus relegata effent;adiecit, 4 fils bominum. 
3. VANA Locvri svNr.] Duas hic malitias 
dicit: vnam,quód vana locuti funt ; alteram, 
quéd ad proximum. Et non hic, vel ille, fed 
vnufquifque ; dicens omnes fuiffe corruptos. 
Neque fimplex,aut füperficialis erat malitia: 
fed interna, & excorde , feuincorde. Alius 
habet , i» corde alio. atque alio. quod. mul- 
oun, 9m denotat duplicitarem, quod & acerbius 
immic «ft clt. Nam hofles quidem funt quodammodó 
nf pynifefti, & obferuari poffunt: qui veró vul- 


mw. 
tu amicitiam fimulant,dum aduerfantur, in- 
tolerabiles exi(tunt, ijfque qui ficas abfcon- 
dunt, perniciofiores. 
4. Dise£n par Dowiwvs.] Prouidentiz 
hoc eft: non enim aduerfum eos orat, fcd pro 
— eis.Nonernim eos perdi,fed malitiam € medio 


li,fd vr. tolli petit: neque ipfos exterminari, fed labia 
malitia tol- 

iw, — Qolofa. Et rurfus, non fubflantiam ; fed lin- 
guam,id eft,dolum auferri, faftumd; ex fcindi 
poftulac. Deinde & mentem corum reprehen- 
dens, Hacc;inquit,dicunt: Labia noflra à nobu 
funt 5 quis noffer Dominus e(l ? Infànientium 

t.Cor.4,7 funt hzc verba. 9wid babes, quod non accepi- 
Hi? reuerà non tua funt, fed Domini.Haec au- 
tem tibi dedit & conceffit,non vt per ea bla- 
fphemes; fed vt glorifices Deum. Quomodo 
autem,cüm vniuería creacura predicet poten- 
tiam Domini tui,tu dicis: | wi sosfer Domi- 

Mali me. nut ii? Infanze ac diabolica: hoc lingua eft, 

lust de iu 

dicio c» p. Atque animi dzmoniaci & corrupti. Idcircó 

h^"^*- ctiam fermo iudicij füblatus eft, & gehennia 


gitare. | fugit à memoria,dum pleriq; nolunt per hanc 


* 


ard yay SeroAaiPeya. Cc vite Qj &o 6mm 
Qafic, TO 8c xa Sox, Bouacóusw, duod. 
ew; dxej(ztv , là ide; Vyov Up?) xsóbe 
eve) XexcoU,  OUxkm JV wg] TR dean wap - 
me v om utexxii dow9eas , duvadine 
xen Ti» 2aemeríiea ii; o'i m je, duo mov 
4 Cw gj day oir alldeg x. elaj 
Qro, 8G dA duléi; foras Sao utes 
VoAirjeis DA Sir, WGi pteaxlo) a Acus 
am pS8rras , dDoíaxs?t pp, dAW OMsois, 
A'SAC aptp p^ xesudTay TU mn d?n95 
&a , T2 di «aod, rto qo) 7rooaj eiow d. 
Ae , dX xopiu aAdÜcux 7À. Orvuc ür. 
E'z&i dV xj vab(a dic egnto X v uevem, 
7 aieuan SaoMcuyra , dA Yo 7]/ as- 
Ses'nu ja Au smesso; or 
jar 7]/ abes! mw. 

y. MATAIA EAAAHXEN,] Avo MÀ 
xaxias, Un d paa i dAvgw xJj eec $? 
mAnoíoy* xa) dy 6d eva, h 6 d eva, d£ dng- 
$ Dv. "ra/vas, Mun 62) d ut Supidiou. Ka] 
sd dos , dV Vane 9 xaxia, did 
xdra9w ytd) x xapd iac, à £s napdia, N'A- 
AQ Ev tapdía o9, xot doXa. 0 m0) 
d'ehevue alu) P'iniblu * Ero wg) mxeí nec. 
OÍ uy 30 mA iquoi Aot 7rd t lo x (Qaleg- 
7t* 0i dà vessels Quas Nsoxeóut- 
»o1, C (neo Urn dur qalegrot, x, T 7d Ein 
Xpu7 orat ^a Atro/ Tteot., 

d", EzoAoerzrzA! Krrios.] Kxd'uo- 
yize TET 4 50 xaT GwTj) dOrava| , dA 
"up üwvp. OU j3 Cm üwmwUc oroMer, 
dd lai toxías dgandliar dit cl£ono- 
SpsUsu, Gur € , d2Àd Tui yel) TÀ dAin. 
Ka] yd ^m, uyl vlu) gla, a20d al) Ad 
qui yid Toy d Aor dyaspiSriya) dio, eg) 0 
Axiewtarlay Giosozrüpay, xtutod dy. 58 wr 
vli) dfatoiap, uo 7x, Quay Miyemt Td yen 
Ju map nu Bor, vic WO) xvexue G2; 
Manopiy vay Te Bijuz(n" TÁ Eyeicü dx Vg 
Gi; d od &231,18 dm ela, d.d 58 Jkapótu, 
d'una dé ew (GU, 2) hir , oy on 
B^acQnusc di &uTjf , dXW la. doZare 
Sio, Tc di, afic vríctmé deracw óvayn- 
putGodons 8 d'saróvu cu Y. iud, ou di A- 
ode Tác s nveabe Ges , TR aaa 
ttl] df ova To ^ A T TIG tO) NL fe D'aupg - 
1000; xgj disqÜapuimc. dI vivo qd) 0 Tie 
xeíovuc dnjgwray Aly Of , xd) 9 eta of 
purinc diuo, pony T sod T0 o0 

TUTO 


hn 


«Ww M 


LONE 


st. ow — 0 Boos 


PE 


IN PSALMYM Xl. 223 


uim, Av GO) e. xar, Grip tov 
qces aor, A'rri d z£ utgaDuue; dp , dA- 
AB» quo, d'uvasdUsvudp, xaj drri Tí 8- 
pl wies Qr ; ní, Quoi, noo od ll S Eu 
1a dV à crea oS pl uy , x21 nari elpidat 
olas coo S psUous T) yel Td d'un, cIeo- 
AMlpsUzu, Tc ciróvtae , Tl) yAalesas v- 
pd ueyaAusüydp , dyri v8, uc Nasphzara 
t90) £apMou, tg) ueyahojpngoricurras , 
vic éizrürrac, EY dd eias AgAfeoudp Emp 
funiuida* ví, 59 Spy] 6o1 xv e1 Ov , T c8 
Selas uoxes vias waa teprürru, 9d mi- 
Mir varo lu T8. «8 dsaroteas vouitwaw. 
Og» à Qaegu, ^yuv, Ovx olda ? xVexor, 
xj 6 NaGuyod ova op Mya, Ka) ic 601 336; 
& cbéira) vade ; 

S.ENEKEN THZ TAAAIIQPIAZI 
ToN nToxawN, ] Bata]! zríen 5 vic vu- 
vesopescuunG loue ; Don TJ wgxdc mu- 
acram 9 abriAne]us ; dd 20 dptrir Grat 
quon , 3d T0 tgxdlc zrd em, dieu dris dy 
ek xd ias vi» xv&J0t, Tic d didit «esc 
muupiap dygdudyov xvelw ; oew/my 
Gor duoi dpor típer .. OU abi idopal, 
€row , dX nl) uoxeoSuulas aq 7rvor 
Wnoceaudp (Of , eXbioaaf clu) cumpla 
qumcouat, Tí dV 601, Oiftaojua] Gn ourmejon, 
mmjpanacoua, 6» aval , a/r) 79, 12! map- 
pans aus]. ameszkoouo) , € Qartese mont- 
tenus ch) Xe uwTp cwmeiaé , Quis; 
Ges 7ra/rag" ug36» , à drr) T8 0£/ou, Xj 
muicu. dr wg) Oy ticus xDaeyrópuge 
«ra/ram , dyr]) q& Gears. Kaj Sei jugo rl? 
«Mà £y euro , mappyandooa &n &u- 
mU * rot d ugoía aihoouag ale). oxdisn- 
e» v Gaptdytr dGpuwopdpam ng 72. 
xs ades ter" "Eau /ou di TE uMumopéi 
ag) ewaieo Guys c x9) cim, TEC LÀ 
brapuujen iavyi ele; v oras di diis 
yea. Kperrsoyae d ase (a Agumoexas &- 
pieno é TH dyagzaq. EI 29 caua Svw- 
T0), 5 AMouv , Nud dyagicous) , «2j cuTh- 
£o row dyS'oolmoi, S heo) , df iic i- 
pX alazdowuc, Kaj 0 9nouveito e dog 
d , dic cv awing/o mÜcic , majpsoxéoera, às 
Bid , ndr d P owed hetooc xoa oe- 
vxád Qo. 

Ü. T4 Aor1A KyPIOY AOTIA AFNA.] 

Tlda dum dxoAddlía «vesc vx eipnptra ,F10A- 
X, € cuo, MÀ vopínrrl, Quo, dzAdc 


ante cempus torqueri, quod maximé noxium co x- 
eft. Pro »agnificabimus autem alius ait, Fa- a ii. 
ciemus preualere , & pro. Quis noffer Domi- 1svw. 
nu? Ouid, inquit , dominabitur nobis ? Vi- € 
detur autem verbum differdat bic etiam Dewm. 
fubaudiri, q. d. Difperdat labia dolofa , dit 
perdat eos qui dicunt, Lizgnam noffram ma- 
gnificabimu : id eft, cos qui fuperba. verba 
proferunt, & magnificé fe ia&titant ; fiue qui 
dicunt, Sine metu loquemur quod volumus. 
Quis enim no(ter Dominus eft? Nam cüm 
diuinam longanimitatem contemnant, non 
arbitrantur fe effe fub diuina poteftate. Qua- 
lis erat Pharao, cüm dicebat, Neftio Domi- Exodi s. 
num: & Nabuchodonofor dicens, Er quis eff Dan j, 1$, 
Deus qui eripiet vos? 

6. PROPTER MISERIAM INOPVM.] Papz! 


quanta eft humilitatis vis? quanta manet il- Pretrer af- 


tienes 


los retributio qui malé afficiuntur? Non piorum, ex- 
ehim aliquam hic virtutem commemorat, /41^ Dev 
fed affli&ionem, vt ob eam Dominus ad fup- 4m iv- 
plicium fumendum exurgat. Quis non me- ule 
tuat Dominum ad vindidam exurgentem? 
Tanti eft, fi quis iniürià affe&us , fortiter fe- 
rat. Non defpiciam, inquit , fed patientiam 
veluti quemdam fomnum excutiens, mani- 
feftam adferam falutem. Quid autem eft, 
quod dicit : Pesam in falntari , fiducialiter 
agam in eo? id eft, cum libertate, inquit;pro- 
ponam & manifeflam faciam eorum falu- 
tem, ita vt omnes illam percipiant; fiue eani 
decernam , & efficiam: iuxta illud, 9»em nei; 
conftituit. heredem wniuerforum , id cft de- 
creuit. Et ftatuens meutn confilium in faluta- 
ri , Fidsialiter agam in eo , fine publice fu- 
inam füpplicium de fuperbis iftis, qui aduer- 
fus inferiores infolefcunt : liberabo autem à 
miferijs ac gemitibus inopes ac paupercs il- peu infr- 
los, qui propter imbecillitatem fefe ipfos de 
vlcifci nequeunt. Excellentiüs cutem à mife- fec. — « 
ria cos liberauit in refurredtione.Habuit enim 
corpus mortale , qui dixic: Nunc refurgam; 
& filutare ponam omnibus hominibus per 
mcam refurredionem. Etc qui in calo the- 
fzutizat , tamquam in falutari collocatus , fi- 
ducialiter aget in Deo, cüm confcientia 
ipfum nullius criminis redarguat. 
7. ELoovi4 DowiNt E1oQviA Cast A.] 
Q ualis hzc eft fequelaad przcedentia? Multa 
fané,&continua. Nolite exiftimare,inquit,hec 
fimplici 


224 
PAnA- fimplici modo dicta effe, aut vanas minas 
PHAA- poni. Verba enim cius pura funt , ab omni 
$15 PA- .. ! . 
rRva, falfirate libera, Quemadmodum enim ar- 
eei j € mntum igne examinarum nihil alienum 
ro compa. habetac fpurium; fic etiam Dei verba nihil 
"Aw"  ddmittupr falfitatis quz omnino cuenire 
oportet. Cernin' vt veritatem materiali ex- 
emplo declarauit? Quemadmodum enim, 
inquit, argentum fxpenumeró in conflato- 
rio & igne examinatum (hoc enim denotat 
vox feptuplum) alienum eft ab aliena ma- 
teria; ita etiam verbim. Dei. Nonnulli pro- 
batum. dicunt, idem effe quod explora- 
tum. Probatum cnim hic dicitur proba- 
tio vt apud. Apoftolum : P7 probatio fidei 
veflre, ideft exploratio. - Alij autem tam 
illud Apoftoli , quàm prafentem locum ac- 
cceperunt pro co quod iam approbatum cft; 
nec malé. Vbiautem hac dixerat , quafi in 
vaticinio fubiungit precationem: 
$. Tv DowtiNE sERvVABIS Nos.] Vide, 
vt indefinenter ad Deum confugiat , & hinc 
fibi auxilium quarat. Quid autem eft quod 
dicit : Js circuitu impj ambulant ? Nempe, 
quód, licet nos circuli in morem conclu- 
Dne|u- dant impij, nihil tamen 1nali patiemur. Nam 
ied fecundüm altitudinem tuam, fiue fecundüm 
porenti& tux magnitudinem , nos cuftodis, 
& in fublime euchis, ac gloriofos reddis. fiue 
q. d. Multá curá, multà prouidentiá nos di- 
gnatus es: dez cnim idem eft quod cura: & 
ficut ver idem e(t atque iscwria, fic 
mmhvepía elt dilirentia , fcu magna follicitu- 
do. Filios autem feminum vocat nos , quafi 
contemptibiles, viles,ac calumnijs profciffos. 
Vel fecundüm altitudinem tuam id eft, ipfos 


Vac. t, j. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


muU (2 Elpioa), undi dore ld wea cour. 
alu, xaSued 99 dud Cdi Ta pua, am-A- 
2g uaa "dad uc, ie 33 à mrvmesudy/ Qe 
duoc diy dioórgio yd uzj vóSor, Sra 
t2] TÀ Tl 9G Bison. drezrid xz ^ aUdte, , 
d zra/iuc éxGmai dé. Ed ec mue debarai zi 
&AnO9& 78 end ti; ÜArc , co mi xc. 
váb Sin, quay, mo aluc, egy vro 9 (sio 5 
T imanAaciac) dre Low aNcp ias 
CA^ nc » Deró paa T$ 96, Toric d'ou» 
Aouaw , i 5 Ado oo. Nox 
98 n d'ouuacia iota), dt cg Tu Am. 
eo^) * Dac d oxipuoy TW; 7rigwez vu, 
dvri 79 ? Qouuaoia. Aoc dt Q oae A. 
qos ^w, xg) 10 coesueiulyor , 2 T8 dudo- 
xiu uo yos CIE Ago , xg) 9 xaxde, Tad. 
v dV tiztiy , tc Cy coesprrela VrdoA dU. 
lw. 
5, XY KYPIE OYAASEIY HMAZ.] Olea 
Wal t Ki oy Sir ala Dio orn, xdx&- 
S Cnr al ovMMAYÍar. Ti Ji $23 m, 
Kux2« oi dowGéic apimuiEmr, O n xd» xv- 
xNgucy Yudt oi dovCéit , idi» areicbpida 
dien, Ka(g 59 T6 (Ov avv, ifrot x? ^ 
unacelaz cou uireDoc QuAGa TEL , Y] ut 
THvo iL eit, X Cro oeu6 Tua qoiéic. n avr] T, 
WoW, Qesreid OM , "ro^ic eresroias TLig- 
quc, dax 59 V Qeorric. wa) aartp Quyueja 
T) p Qeorriony , ne moAUUoÍ/a T) dyar 
Qesvrízru. Tioe dV dySesimus , dvr) vis 
dOvglaqesviuc , Tic mu7rEtdCSudo, mut 
érdfaCaso iow . H' gari To 0A] (Oo ovv, 
dyri 79 , coi Guugiots, zromaauc ( eoo ai og. 
7r dusarir) d/g To xav. elxoya, e 9» 
cu dvo mp» dro udtic , idt Em oi vi 
Cou TET. 


( quantum fas eft homini ) tibi fimiles efficiens per illud iuxta imaginem. Sicut enim 
in fupernis ncmo te fublimior exiflit; ita nec in terra quidquam fublimius hoc ani- 


mali. 


CATENA PATRVM. 


E5jU RO OCTAVA. ] Evsrnir. Huius 
$»Plmi cadem infcriptio eft , 

iae. qur fexti. Diximus autem & 
folui legem Moy(is, fi infans in Sabbato 
octauam diem egerit, cüm in. ea fiat circum- 
Cifio. Diximus etiam eamdem vim habere 
diem Dominicum , cüm fit dies Dominice 
refurrectionis,& o&tauus à primo, fecundum 





QD mer THZ OrAoHr.] Erxr- 
AES pror, H'avrróoY T 9 jes- 
lac aes. CH. E'Atooudp Ji c wg] T Y5up 
AA Maclotti dooi piter dp euC Gd rre ut- 
eav yd Gm m «eA uic Go ri wo dine. TW 
Optpfa! éovq» $24oouSp dvrapur Q 3 xugiaxin, 
ajacdauor scuy TE. xUplu , ngy TV) ydraotr 
Yard asi ces mc 0d olw, eesrrlu di wr 
, 


quow 





— 


IN PSALM"VM XL 


quom Uzrapyuoay, xalayzà 2o. 621 7rd ov 
dose. | 

KxriAAOr, H' f a5 duraquc évreb- 
E» *dl x? 7rarróc 0p. ddiuu , ia) mest, 
dr]éxe mua) meros, ld, Jomic 
75, t9] De oho yu , dóAoit Q dr ric Grmi- 
Seauudi/s, E'ona d orc wg) ve 00m ov- 
(lag (c mA piene Benz) mokic?a] vl xomt- 
Coolu/ . Tloiéirag dV wa) uyrulo Tg zrafvtev 
Wig ewspO» Xeuvü ,. Yleeytod di xo) i- 
mryjoías up. and join , c afe 
mapas medo Üanxwojas s Naso * dfa- 
Ges zorra et, C ras rc marea por 
Vnepi]n. | Aera, Ji imp 4 0ydón , x29" 
lj à dideuow , «gj 5 gj. pel y xiv; 5Á- 
5". 

€ Zozow wr xrrIE,] Xrr- 

z0zTOMOr. AuzxtT/Swmy Jp dp- 
Th ggU. inurl, udouem dV Qiav &r avari 
T9 dyaldy aid es» , 5 tabu e àu- 
eli 3, OU AMA, edaós ps , Uns )ágorw 
ins , JW ÉÍn inMoonm , dlenic én 
€ oi irc, ere iaxxezimirer v wgxía, dí 
2o. 
J OroaormrOr, Aud i dV x eire, 0n 
duy Orctr 4 deut, a00d, dro Oyruy 
aj deas , Tb jp. JG Tuc df yplesu a las 
mic 6 vit cuiapAdi^ jugo, Tà dV dfg Tu 6 Cy 
vi, doy wygxod oun. 

Baziarror, KaOdmp jo 8h 7 jew- 
udi , 43) 03]. doom cid dv , 72 QAjí Goww 
dAn95 , vd Ji Md, dic topqd eg din. 
Jie, C opt eg [4009 , orto V0 9I ai ge- 
qM: A'Mleus di cmo 21, TO Ürreq On. 
Ere & 20(2 d'tcegpadpa la). xg) iuau- 
expla, d «lud xui guaw SaoMau (2, dV 
Xni vj ales aun qujad «09 rx , fg 5- 
€ d uiros €irw , d) Over aj a2 eiaj, 
d^Ad «vego&Omup , Amb Tjj ud» 29 ai. 
Des! rur. 

— A1ATMOT. Ka] &y Yeptpiia d$ Quow* 
Fac Qo i ziwcin dnd wzramTUEtT 
diiSéas d uh Agiewci , peudomuy 9 
)Masa wj) 2aAé» ds. AU Den) 
Ji &m , gy 8x dea * 9 MÀ df. muc 
dfst5esu, dua ias ui c Cn moi, cuia Yl jua - 
€, 7o di Jg Tc G6 volt dO «9.1 X90 o 

a. 

J' EzoAGerEYxA! Kr?io$.]Erz£&ior, 
Odi ydp lu/ , ux. a&Deghmu , asi, Gueiyom 

. Touvsl, 


225 


naturam veró primis. Eft enim dies eXpia- CAT&- 


tionis cuiuflibet anima. 


NA PA- 


TRY XM. 


Cyn1LL: Vis Cantici huius increpa- 
tionem continet aduerfus omnem iniquum 
& malignum , & corde duplicem , & alienà 
fentientem , & mendacem, & fcurrilem, 
nec nun dolis ac fraudibus ipnutritum, 
Videturetíam quodammodó Gentilium fa- 
pientiam ( vpote maximé frequentem) euer- 
tere. Quin. & Chrifti omnium noftrüm 
Saluatoris mentionem facit. Continet veró 
etiam promiffiones ab ipfo fa&as: vt qui iam 
iam fit adfuturus, ad opem à diabolo pof- 
fcffis afferendam , errantefQue in viam re- 
uocaturus. Canitur autem pro octaua, in quà 
& refürredio & Gentium vocatio contigit. 

2. SALVVM ME FAC Douiuz.] 


Cnunzvsosromr. Virtus qvidem per fe yir, po, 
exercitatu difficilis et; maxime veró quan- f ^fielie 


do is qui illam exercet , inter paucos viros 
probos exiftit. Non dicit, Sa/uum me fac, 
quoniam non fuit, cd, quoniam defecit fan- 
éfus;vt oftendar etiam,cos qui fan&i fuerunt, 
perijffe, proptereà quód malitia inualuetit. 
TuropontrI. Ceterüm cur non dixit, 


Quoniam diminuta elt veritas,fed Diminute verita im- 


funt veritates? Partim. quidem propter va- 


niinutur 
per ympit- 


rias impietates feu iniquitates in contra&li- t4 


bus ; partim verb propter impias fententias 
in do&trinis. 

Basinr. Quemadmodutn enit in co- 
lotibus , alijfQue fpeciebus , alia quidem ve- 
ra, alia veró falfa funt; vt purpura vera, & 
purpura falfa: ad hunc. modum etiam vir- 
tutes fe haben. Hoc enim demum quod 
vcié eft, veritas elt. Quoniam igitur hxc et- 
iam peruerfa erant. & obfufcata, non quàd 
fubftantiam perdidetint, fed quód ab homi- 
njbus fugata effent; idcó non folüm dixir, 
Diminute [unt veritates, fed adiecit, A filys 
bominum. 

DipvMi, Quin & ip Ieremia dicit: /ssf- 
quifque " proximo fo illudet, veritatem non 
loquentur , didicit lipgua eorum loqui men- 


14:: càm proptet variás impofturas in com- 
mercijs, tim ob peruerfas in dodrinis opi- 
niones. 


4. DisseRpaTr Dowisvs. ] Evsrar, 


Tet. 9, 4. 

* Yulgata 
Apreximo 
daciter. Dixit autem Veritates, & pon veri- fue eufle- 


nt 4 


feliun 


Dei fiquidem, & non hominis, erat eorum «f malos 


Ff 


mali- 


eempefcere, 


226 
CATE- 


vade malitiam fuperare, & blafphemos aduerfus 
raya, leíum fermones reftinguere.. Ceterüm cum 
Exod, , », Pharaone quoque dicente, Xefcio Dominum, 
ipfi pariter dicunt: Quis moffer Dominus eff? 
cxiftimantes fe. effe dominos , & fermonibus 
fuis extinguere poffe doctrinam Saluatoris, vt 
qui fui iuris fint. Huiufmodi fuere labia Phari- 
fabrum & Sadduczorum , cum hypocrifi ad 
Saluatorem accedentium,& ipfum magiftrum 
appellantium , fed clanculum ipfi infidian- 
üum. Magniloqui veró erant feniores, & 
principes Sacerdotum populi , qui Saluato- 
rem interrogare audebant, & fcifcitari ab 
Mathaa, eo: In qua poteflate bec facis? Et quis dedit 
i tibi banc poteflatem? 

Ontczwi1s. Jdcircó neque verbum otio- 
No» te'- (im, neque blafphemum, neque quod om- 
Wiemda. — nino reprehendi poffit, proximis noftris te- 

meré inferamus. Nam Dominus qui mala 
deflruit, illa difperdit, vt deletis ijs qua fub- 
irrepferunt , prima Dei creatura , cui dete- 
riora quafi ex accidente aduenerant,emergat. 

j. LABIA NOSTRA A NOBIS SVNT.] Cx- 
RILLI. Id eft, nos auctores fuimus fermonis 
fpeciofi. 

6. PRoPrER MISERIAM. JE1 V s DE M. 
emn Exurrecturum fe dixit, non ficüt corporis re- 
pr adiu. furrectienem aut fufcitationem dicimus; fed 
"P" quale eft annuere, cüm quis feruatricem 

manum laborantibus pfzbet. 

EvszntI. Vcl etiam fic: Qui propter me 
egeni & pauperes fpiritu fa&ti funt, ingemi- 
fcunt femper, fefe humiliantes, fermoni meo 
attendentes, & inconcuffam fidem feruan- 
tes. Propter ipfos igitur refurgam omnibus 
hominibus: in quo; tamquam in magno & 
przclaro fa&o,confidenter agam. 

PoNAM IN SALVTARI.] OnictNrS. Qui 

Virisw thefaurizat in/czlo ( cüm pofitus fit in fa- 
poíeus eft ] ms v ! 

m falutari. latari ) haec dicit : Fiducialiter agam in Dco: 
nam confcientia eum non arguit. Quamuis 
autem fpeciofa fint cloquia eorum qui non 
habent partem cum Chrifto , attamen non 
funt calta,quippe mendacijs innumeris afper- 
fa; fola veró Domini eloquia cafta funt , qui- 
bus nullum mendacium eft admixtum. 

7. ELoqv1i4 DowiN1, ELoQVIA CASTA] 
Cxn&1rr1:. Hoc eft, quz caíftos reddunt. 
Adcó enim illuftria (unt & pura,vt videantur 
effc argentum , igne non femel , fed fzpiüs 


Elequia 
Dei ca(la. 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


afeiefiukea) axlas, xg oGiru, Most DM 
eQuugUrras x7 Toy Ynzvug, O'uoite di qud 
Qaego qunrurn,Ocx olda viv xvexw, y u- 
v Quo , Tác Yu) xveióc S01; vouiauye, 
€2) xv exor d/9 TJ. id ium Aun, 1b T8 ou - 
tiic Ov» cGisu, didacuaMas , dc a ürrc 
&unbsow. Tou dV lu) à Qagjsaiuy 
xd) XaÓdkxoiu» nein, MÜ Vuxelctee 
«veceiw Tuy Tu guTiie4, C P'aGGi xaurney 
&wroy , Alea di war. durd supcUirmer, Mt- 
ga^olEé uoric di fiauv o) qoeto GU Tees , win 
dpnepéi, 79 Ag8 , oA TW, drexejyen voy 
eoriies v) Mp lum * Ev mé ibn 
quUTX 7iiC ; gy víG 00i didam alu) Deuaiay 
TUU^ lu. 

QrrrNOYz, Aud q&(o uim Aor dp- 
29» €ixii, porre ata Quer , Y Ace Farlati 
«vesadsuyDp Gi, iwi. O' à wei ON 
Geaqarit uv TÀ x elem , cl£oDeD pd d aura, 
jya alas] , dpanirse  YonovuCiCmd. 
Tuy, T0 Ge ov xricja T8 SW, a Fou 
ena T2. yekocsa, 

& TA XEIAH HMQN IAP' HMIN zzri.] 
KrriAA0r. Terésnipéic dip") e) vau 
5 xo29uemHige. 

€^. ENEKEN THZ TAAAITIOPIAZ,]Tor 
ArTOT. E£tytÜkotit 264, &x 6n ra qa- 
udy owjueemulu) 67) 3 dydcuaw roi? topow, 
dA ci» (9 dfgsd0cu, Mori» Un vu GR 
xapram vyéieg veijua d co uouv, 

Erzrsi0r, Hag) Smwwc* oi Wwyo) di 
ip x xmi eQuyór Tu oil , gt- 
raow del , rezreneudoi , «vest byorric ugu 
Tu! A9yq, xtd) Tricm duri df té 2 ore," Gy 
bexo draghcopa] aedow dvQesx moe, 6D 
Gimp tic uryd^o. mujpiauienua) xaTop9 d... 
ug. 

ORZOMAFEN zoüTHrIO.]C rrrENOTZ. 
O' 3nouvejay 6 dogs (eO tig £v cwm- 
&Ko) T2 Qua Vlajfprewieoua]  9id* 
229 cuscid wn, dur 8 g(aymiex|, Kdy 
xo^d. di Aba cog. mi dx Cn. iic ute - 
JO» 18 Xetew , ux tov dyst , dm 40. 
dei puero, cupa tupudoa * T2 dV T8 xv- 
giu uova. d-yrd. G2wr, ol didiv "15d oc d yup 
AUT je 

C. T^ ^oriA krPiOY AOrIA ArNA.] 
KrriAAOxY, Terícn d*yomoid. Agyumeg dV 
gc Eon, nt alappd pin dew J'oxdly dpyi- 
€1o 6) 7vmoessdyor xy d'a, dA qp 

077 0 -JÓAeigaxic. 


wan de- 


IN PSA 
mig dxic, TET) 39 olus duAgy To Gama 
Giuc. Aid oid i/a Gina Gr, 62 T8 7 
ewriies, ro Aba, 

Exzsz10r, O' dá dpyveoc an?Vuhuc "rv- 
es /qipoc duuryMe Vrkegs L2ne Gor v Te xa- 
Sueg 408 uc T8 xuelu d Aoya. 

4, XY KYPIE OYAAZEIZ HMAZ, ] Ciri- 
rENOYZ,E"red dy £y qudm muc auc ofa. 
x9« xveut x imd av nude deir yianc dua 
75. ipyopdón. judi 78 xaNqà n alanio, oi 
c'bdroup , rwTa Cxroc "Reader oe eic 
ram dylesinou yoSmosdpins aw syaes oc, 
xJ/xAc cibmvrigun, 9ueegl vfiodudioo: 7 
ect od pon. q9) TE Vea), rr Uoalgan oi 
dUovGeic do) vd. aw Desdanur. 

AtAYMOr. Kama 7802 JV onnasóudpor(7 
Jfampéi) C à awrhp db; T uam (tA 
m mag Fd ep d'y cfipraot à) rc, Ure uam 
pst! ys) yo irhesun &uruc, Ee 20 imegy 
enpaiio dor, xgU à aei TS A ddp Atem) 
«»e$c 1 0qiv, AU oq a mpliod x&$a^lu, ov di 
emploie duré. aifipyas, vrl và Éarmphad, O 
suy d$ T GAL mnphowudp ,? do QuAg - 
xi "mplodr xapd'iar Moyesur , vn dieu 
ixgrby e»ecctlegul ^ «ves; Svr dga7rh- 
cunc, ng) zoesakpuny gp tdpor , aim^ap 
Cdioudp Botlesus , coc six. Gurvx pec T8 ans. 
daludps ueis , dséo v ix Svr xevedc 
Ej 5$ pà xe e QuAdEn vrüour, eic ud 
Wogimwow o QuAdoson üulud. EX là. d rd 
Juvajll/o eeprdgpulp al, ZU xue16 Qu« 
AdZec Wade, Ev j^lnAcig 50 ura pytov, x2 vo 
m V4.0 dyalommc ow, uc djouc T 
ales mu éroAvo pnowc , xeivas uu cut dala 

(Q T aessua las Vysm Cn vesica V ast. 


LMVM XI. 227 
examinatum, hoc enim atbitror, illud fe- c^Te- — 
ptuplum fignificare. Eloquia igirur Saluato- : x LÍ 
ris, probata funt omnibus hominibus. 
EvsEBIt. Argentum autem farpius igne 
examinatum , eft purum ab altera matc- 
ria: fic etiam Domini eloquia funt ab om- 
ni falfitate pura. 
$. Tv DowiNE sERvaBis Nos. ] Oni- 
cENIS. Ciim itaque pauperes tuos cuftodias 
Domine, & cüm nos protegas, etiam in ven- 
tura generatione, qua fempiterna nuncu- 
patur ; impij, cum fint expertes grati tuz ; sj in 
quz in omnes homines erac effundenda , in 277,5, 
circuitu tunc ambulabunt, fpe&atores futuri 
faluandorum. quod fiet, quando probi filij 
hominum in füblime attollentur, 
Dipvwi. luxta huius verbi (fcilicet fer- 
andi) fignificationem etiam de difcipulis 
Saluator ad Patrem dixit: Pazer fanéfe, ferua Youn. 17, 
eos. Cim ejfem cum eis, ego feruabam cos. Et ^ 
enim ctiam alia huius verbi fignificatio , fe- 
cundüm quod de Adam dicitur fcrpenti, 
Ipfe feruabst caput. tuum , 1n. vero. feruabis Gen. 15 
calcaneum eius ; id cft obferuabit. Quando 
autem praceptum feruauerimus , quod om- 
ni cuflodià cor feruari pracipit, tunc erga sipe auxi: 
Deum dilc&ionis idoneum fpecimen przbe- 27 P^» 
mus, & promptitudinem exhibentes, auxi- me. — 
lium accipimus, tamquam qui non valea- 
mus affequi quod intendimus, fine auxiliari 
manu eius. Nam »ifi Dominus cuilodicrit Pfal.116, 
ciuitatem, fruflrà vigilat qui cuffodit eam. 
Hanc autem potenti orationem offerimus, 
Tw Domine feruabis nos. Nam in altis exi- 
ftens, fecundüm magnam altitudinem boni- 
tatis tua filios hominum mulctplicafti, eos 


dignos reputans , qui primà prouidentiz tua curá regantur. 


ANNOTATIONES CORDERII. 







ia ichs ALvvic me fac Dei. ] Viden' , i 
RNQZT. doleat, & clamerad Dominum Da- — ris difhcultatem exftimulet. Neceffe: igitur eft; 

x uid? Sed quonam vrgente molo, 
mk Dciopem imploraà. Quoniam, in- 
bifeis eg quit» defecit fanttu.. Quafi diceret , ad colen- 
m pietatem tam neceifarium cíle iuftorum 
hominum confortium, vt, ft hoc defit, extraordi- 


narium quoddam Dei auxilium requiratur, quo — tur. Quód fi igitur bonorum defe&tus tantum 


vt. excitet, fuo pariter ftudio ad fuperandam itine- 


vt mihi tu, ó bonc Deus, manum portigas;maxi-, 
mé, quianon modó defecit (an&tus, qui me iu- 
uet. incitetque; fed innumeri funt, qui € contrà 
diuertant à via virtutis , imó qui virtutem irri- 
deant, meque ei ftadentem.maledi&tis infecten- 


illius. defe&us compenfetur. Scicer (inquit — obeft, quantum obcrit malorum occurífus? Rem Rari, dui 


D. Chryfoft.) via di pin efl viator, nui- 
Inm babet via comitem. q. d. Non habeo in tam 
arduo atque accliui ad. virtutem afcenfu,qui (uz 
robitatis exemplo , mihi (c adiungat comitem, 
boranti przrftó fit , mosrentem  folexur , feffum 


. Towvs L 


explicat D.Chryfoft. in antiquis Patriarchis,qui inrer malos 

pietatem inter impios non dcferebant, Propter boni ims. 

cà, inquit , admiramwr. e/fbrabam , propterea 

Lot, propterea Moy fem,quüd veluti in profun- 

da noile ftella apparcbant y tamquam rofa mn» 
Fili 


rer 


228 


AWNWO- ttr [binar, G* oues snter Impos innumerabiles , vt 
TATIO- 4i Viam omnibus contrariam ingrederentur. Et 
NES COR- paulo poft fubdit: 5; in nanigatione eft difficile, 
primu, Cm flwius C eflus contraferatmr , nauem ip 
, €ontrarinm. dirigere , multo magis im. viriute. 
Propteteà hic quoque iuftus, vt qui folus virtu- 
tem apprehendiffet , confugit ad Dei prouiden- 
tiam, dicens , Salnnm me fac "Domine : füpetnà 
mihi manu opus eft, caleftique ope , & dius 

tuo auxilio, 
Quoniam defecit fanttus, | Grzce ferg-, id eft, 


— Qo pius, mnocens, Dco denotus, Nt enim Ptalmo 1v. 
de I, Otauimus, zj der, fiue fanélitas, (ami folet pro 


€ timore & cultu Dci: Hebraice on chafidquod 

alij reddunt , pinm , vel mifericordem , vel gra- 

tiofum, id e(t graus ac liberaliter benefacientem, 

fasHict«. bencücum , &c. Aquila, 455, caffw.: Nota 

im» d-fic- hinc fumi poffe argumentum ad. probar.dum 

Tt P^fWPI.— conrra haereticos , ctiam cum qui fan&us & 

iuflus fit, à fan&titate & iuftitia poffe excidere, 

vri in. Graco Commentario & in Carena doce- 

tur. Lege etiam Concilium Trident. fc(f. 6. 

can. 2 3. Non fine cauffa igitur lamentabatur pius 

Propheta, quód dcefzcillec fan&us , quód tam 

rara cflet in mundo innocentia , quód, cüm citàó 

cuolatlet in celos A (trza , mule attrorum pares, 

& Ecclefix honore fulgentes , velut & cxlo ccci- 

diffent, Quzrcbat eos czleftes homines quafi ad 

lucernam Tertullianus contra Gnofticos cap.10. 

vbi ait : 7llos calefles bom.mes fi expoilmlem mbi 

offendi, facilius ratus Perfea, C& Cephea, c 

Erigonem, C^ 2d risdnam inter fidera dclinealir. 

l1nipt&x. Dimitte funt veritates] Grace 

fi'hays vesr,id eft, rara fatta feni S.Hicronymus 

concrete verut, fideles, quo valet D'YDN cmu- 

nim,Symmachus,a sse; fides. A pud Chryfofto- 

mum alius lcgit, iengdsBnosr 5:1, defierwnt fideles. 

Nornrlanfenius. dupliciter hic accipi pofle veri- 

Voneas — tates. Aut vt fignificet veras rerum aflertiones, vt 

duplicittt | opponatur faltitati & mendacio: aut vt fignificet 

AcipHH— fdclirares,& opponatur dolo: qucmodo tzpé in 

P(l. 115, Scripturaaccipitur.In priori fignificatione dicicur, 

1. Omnis bomo mendax. ln fccunda vero,/'irum fi- 

Prou.10, qv] py ouis inuenict? Ceterüm vt quis veré fidelis 

S fit, non fatis eft, vt id quod promittit quomodo- 

«umq;przltet;fed infuper requiritur, vt rem ad 

miffam eodem modo quo promiterat, impleat. 

Promiffa f- Sunt enim non pauci , qui cüm aliquid fe fadtu- 

delier CF — ros. promiferint, rcm quidem compleant opcre; 

— verüm non codem modo quo prius dixcranr; 

nm Ícd vcl immintant, mutiléntve, aut cerie inlon- 

gum tempus diffcrant, quó expectantis animum 

fufpendunt: quos bic pungit Dauid , dicens: 

Quoniam diminuta (unt. veritates à filus bomi- 

Owamsde mum. Non queritur quód defecerint veritates; 

pajim Er-.— fed quód diminuzz fint. Diminutz (fcilicet di- 

mint dimi- c-iptur veritates : quia licet rem promi(fam fa- 

Mm. ciant, non tamen vndequaque perfectam , ftd 

] imminutam & corrofam , & minoris preti) ac va- 

loris. Hoc pulchré notauit S. Ambrof. lib. 1. 

-Hexaémceron cap. 2. vbi oftendit Deum in pri- 

ma mundi creatione, non folüm res ipías cffc- 

cilfe, (cd & perfeciffe verbo,C ws, inquit, fermo 

eiu ornatus mature fit. lta nimirum vtcius ver- 

ba & promillio non modo habeant cffc&tum, 

fed omnino fuam rebus ipfis conferant perfe- 

€tionem, ita vt nihilex eis promitatur, quin fiat 
€odem modo quo dixerat. 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


Eleganter fané Ambrofius; fcd ad mentem 
Pfalmiftz, meo quidem iudicio,accommodatiüs 
locum hunc explicaui Euthymius, quafi terras 

vt Aftrza aliquando ) veritas reliquerit ; pene- 
Que iam in vfu, in rebus praefertim maioris mo- 
menü, nonfit. Santl; quidem, inquit, pemitns 
defecerunt; veritates vero admodum pauca reli- 
a funt: quandoquidem in rebus maioris momen- 
ti mentiri. folent , qui im paruis fuerant veraces. 
Veriflimé: at enim opportunius cas, opinor, 
dixeris diminutas verirates, quibus,vt bona mo- 
nciz, aliquid iufti ponderis atque menfura , fiue 
dcbitz mareriz deeft: quia nimirum tantum ob- 
ftrepit veritati adulter fenfus,quantum corruptor 
ftylus. Eft igitur imminuta veritas ambiguus 
fermo, quem dum nec verum nec falfum iure 
um poflis, fallaciffimum neceffariá ratione 

ixeris, Vnde meritó Dauid ait: *Defecir (anttus, 
quoniam. diminuta funt. veritates. ac li dicat: 
Quantumuis virtu ac. bonis opcribus operam 
nauare videamini, fan&ti tamen non eflis : quip- 
pe veritatem non integre, fed diminuté loquimi- 
ni; fimulatis, falliis, blandis ad fpeciem verbis 


' vümini; fed animo dolos verfatis: fan&us enim 


ab ijs omnibus alieniflimum ingenium | habet. 
Emphaticé ergoabijs fi&tis hominibus verifque 
fimulatoribus non minis enixé liberari poftulat 
Dauid, quàm à vaftis aquarum vorticibus. qua- 
propter cádem loquendi formülà dixit : Sa/smum 
mt fac Domine , quoniam defecit ,fantins ;quo- 
mam diminuta (unt. veritates à. filis bominum: 
quà alibi ait: Samum me fac Dens , quoniam 
intrauerunt aqua v(que ad animam mcam. In— 
fixus [num im limo profundi, C- non eft [nbilantia: 
vcni im altitudinem maris, & tempe[las demerjit 
me. Qui idem fuerit vtrobique. periculum. 
Quemadmodum eleganter dixit $. Ambrofius — 
Epift. 44. IN'emo in Pm loquatur ad proximum 
Jutnm : laqueus. cfl sn verbis noflris, &c. Fouca 
alia cfl os malemoli, grande snnocentia precipi- 
tiim, fed maii malcuolentie: snmocens dum cre- 
dit facile, cito labitur, &c. Firmant hzc quz fc- 
quuncur in Pfalmifta, 

3. Pana isl gr vnu[qui(que ad proximum 
[n»m.] Quomodo diminutz fint veritates often- 


Til. 68,1. 


' dit, dum non integra proferuntur, fed permiftze 


mendacijs, amphibologijs , x»goríasc , ac falla- 

cijs, aliud fenaendo, aliud loquendo,idque apud 
proximum,cum quo optimá fide agendum ellet. 

5. Hicron. vertit, fruifra locuti funt : quod fi- 

gnificat Hebrza vox wg fcbawe, qui ctiam ad 

opus extenditur. Locutio enim ( vt notat Hugo 

de S. Victore) non incongrue intelliei potcft, 

non folüm in voce, fed etiam in opcratione:quia 

indicium cordis , non folüm vox cít, fed etiam 
exhibitio operis. Scimus autem, inquit, qd Qui vani- 
vanum ejt omne quod tranfit. Ille vanitatem 1m. tatem ba- 
corde babet , qs tranfitoria diligit. Vasnitateys bent, Grad 
loquitur , qui pro bac vita tranjitoria »mmodc-. P7» 
rate laborans, «pfo fno [Indio c opere eam fa di- HEN 
hgere oflendut, V'anitatem antem ad proximum 
Juum loquitur, qui exemplo [xo eum ad petenda 
tranfitoria cobortatur. ta Hugo. 

- laiptx. Lalia dolofa, ]. Symmachus dicit, 

tcfte Hieronymo, lubrica, hoc cft, mollia c de-. Labia dole- 
licata,que ad fitta bumanitatis voculas blandif-. [2 exerran- 
fime C dolofifJumt accommodantur.CQuam ob cauf- 

fam Chaldaus adalatienes, interpretatur NDYYO 


, fite 





IN PSAL 
febehbibbata : fed in Hebrzo eft mip^r neo 
Cfeqath chalakotbjd eft, labium disifionum, quód 
nimirum à corde longiffimé difiungatur ; vt ho- 
mines intelligamus non veros, nec linceros , fed 
duplices, quorum intimus animi fenfus mirificé 
à fermone diffentiiat, Quod oftendunt ea qu& 
proxime pius Vates adiungit: Jp corde C corde 
locuis (unt. Quorum fentum Symmachus illu- 
flat uà verfione, cüm ait, & xopl ía doo x, don; 
in corde alio atque alio, hoc eft, duplici; quales 
seus pingit Apoftolus Iacobus duplices amimo,& qui- 
L3, tus Eccleliafticus ait, Fe duplici corde. Sunt 
igitur labia duifienim , qui os à corde animo- 
que diuidunt; pratereà dimfionsm quód ipfum 
cor partiuntur, & ex vno duo faciunt. Nam cüm 
fermo fic homini. conceffus ad arcanos animi 
fenus patefaciendos , cüm pium cor fignificat, 
& omni imbutum beneuolenuá (quz veré ta- 
men non reperiatur) iam cor geminum efficit; 
akerum fidum, & blandilequentià adumbra- 
tum, altcrum verum quod in pe&tore contine- 
tur. Huiufmodi hominem veteres dicebant fi- 
miam f'ucatam, aícitiijs ornamentis obductam: 
uem Mercurium: dperogowm , bifrontem , qui 
aliud ante, poft aliud prs fe ferat. Res hzc fa- 
da femper & indigna vifa fuit, etiam Ethnicis, 
adco vt Homerus dicat: 
Fyfigàt yop uti xar" Quse alPao auDwns, 
Q'c y rigor Bà ues Cr] egecir, diio Ji erp. 
Inimicus enim mln slle «que ac inferi porta, 
Qui aliud quidem ym saente vecondit, aliud vero 
eloquimy. —. 
Theognis quoque iftiufmodi fimulatores xidi- 
i, Md cft, fucatos fiue. adwlterinos vocat , & 
monet velis remilque fugiendos. 
4. Differdat Dominus vmmer[a labia dolofu, 
C lmgnam magmiloquam. ] Hic fortis vehe- 
mentiulque Dauid ab eà labe deterret propofitá 
Numinis feueritate , quam in ca punienda adhi- 
mw — bcbit. Quo in loco fupplicij acerbitas Íceleris 
*IXi-. magnitudinem oftendit, & jm pietatem erga 
ponis. Dcum, in quam ij labuntur. facilius , qui de fe 
alté fentiunt & loquuntur, & ( quemadmodum 
de Iouiniano hzreuco ait D. Hieron.) bsccis tue- 
montibus inflata. verba trutimantur. vnde So- 
$9.31. phonias magniloquos (mperbia vocat: ZA4uferam 
de medio twi. magmiloquos (wperbie tue. Qua 
licet de omnibus generatim intelligantur , qui 
magnificé de fe, & (uis rebus gloriantur, maxi- 
mé tamen in Scribas & Pharifzos, eorumque fi- 
miles conueniunt; & de illis intelligi hoc oracu- 
lum, auctor eft D.Hieronymus, Sic de haereticis 
t vniuerfim, & fceleftis hominibus Iudas Apofto- 
Alia E lus : Os eorum*loquitur (uperba , linguam fuam 
Hanjae. agnificant; contrà quàm Abdiz Deus vetuerat: 
tha p» Non magmficabis o1 tnum. Hoc autem vitium 
mapus-— maxime proprium eft herefiarchis, inter quos 
Mag, mon Magus fuitimpietate & vecordià nobilis, 
9? ditm; ft ejje aliquem magnum , vt ait D. Lucas. 
virtutem Dci magnam, Paracletum, Deum, 
vt Ecclefiz annales produnt. Sic eiufmodi ho- 
"M minibus impudoraus Daniel attribuit o; oquens 
meentia, id elt, os tumidum, arrogans, iz&abun- 
dum. $cd differdet Dominu linguam magnilo- 
quam, & vltimo exitio puniet.. Dsfperdet , hoc 
eit, vcfeftiué dicit Hugo Cardinalis, bis perder, 
animo videlicet & corporc. 


f« Qui dixerunt ; Linguam nojiram magmf- 


Tii, 5. 


MYM XL 229 
cabimus, &c.) S.Hieron, vertit, roboremu quod. Axwo- 
valet Hebraicum 333 nagbir. Apud S.Chryfo- rAT10— 
ftotnum alius legit , Jazess/msar, dominabimur, wsscon- 
id cft linguá noitrà przualebimus. Notat Lo- pzau: 
rinus nofter,Septuag. fortaffis in Hebrzo codice, 
quo vfi funt, inuemiffe 53 nagdil: quod figni- 
ficat uxo uupav , magnificabimis. Modum par- 
rb huiufce magnificationis & iatantiz fubiun- 
ghnt dicentes : Labia mofira à nolis [wnt: quis 
nofler Dominus ef ?ficlegic Vulgata & Pfalterrum 
Romanum; in alijs tamen Gracis cedicibus non 
pup WR, a nobis, led mag! gir, apttd ros , lcgitur, 
quomodo etiam S. Auguft. vertit. Aquila legit, 
ein Fuge Sys , vis anime du; labia ed[nnr 
nobis, quis Domini nofler? Apud S. Chrytoft. 
alius transfert, eud. dpir magis , vis xognveer rj . 
ad [unt nobis : quis dominabitur nobis? Ea nimi- Eloquentis 
rum hominum impiorum vecordia cft atque de- my fibi 
mentia, vt etiam quz. dona Dei funt, fibi arro- 2d 
gent, fibi ad(cribant, & tamquam fua celebrent. 5, 
Hoc autem maximé ijs vfu venir,qui eloquentiz 
fuz aut ingenio nimis fidunt. Splendidior enim 
eruditio illa vulgó fui lena eft,& in czcum amo- 
rem inducit, pizíertim eloquentia, quz in po-- 
pulo, atque Ass in conuentu fapicntum landem 
& admirationem obtinet. Tumi vetrà facile cuc- 
nire poteft, vt facundia: pennis elati , vt pauones 
glonofi, fe magnifice nirentur & circumfpi- 
ciant , neque de Numine vel laudando vel pro- 
pitiando cogitent, cuius dono & gratiá przftan- 
tem in dicendo vim confecuti funt. Hinc illud 
di&um Symmachi viri clariflimi lib.i.Epift.37. 
Succeffu eloquens infolejcit. Hoc videre licetin 
Oratoribus Grzciz illis , quos nominauere So- 
phiftas , profluenti quadam orationis copià , & 
mirificum in modum illuminat , quos ambitio 
fiffimos fuiffe laudis & gloriola accepimus , & - 
quod de multis conftat , maculis vitiorum nota- 
tos: Defcribit iftiufmodi homines hoc loco Da- 
uid, dicentes: Linguam roffram magmficabimu, 
labia noftva à nobis (unt, hoc eft, dicendo trium- 
phabimus, laurearas linguas aureafque ventilabi- 
mus: periti fumus artis dicendi, apu & idonei ad 
perfuadendum. Quis nofler Domin: eft ? quis 
Huminibus aur fulminibus eloquentiz noltrz 
queat refiftere? Magnum ceri illud malum eft; 
& fons vberrimus vitiorum,dubitare, aur, quod 
ctiam eft funeftius fceleratiu(que, negare effe 
vllum Dominum; fupremumque Numen,à quo 
lingua crudita,& expolitain dicendo vis pendear, 
Quos homincs in perditiffimum vitz genus ruc- 
re neceffe eft, quod de vetuftis. Philofophis 
D.Paulus afferüit, quos ait quidem doctrinis 
vberrimis fuiffe ornatos , fed ij(dem infatuatos; 
quód meritam laudem & honorem Deonon tri- 
buerent. Hifce optimé occurrit S. Chryfoft. ad 
hunc locurn ita i ibeptr Maousram X) avpe crore 
7d Wax , did Ji Tw 9 TlavAQ- dmrarría; dvzot 
eui Qe mu qni? Ovx icd laus , muc iporaceuzy 
Ej xe tudV levris Cir Ov ed Ki T& yelut, cn 
cir, da T8 Jomóne, duris j2 Vmtiretr dvrd, üyrie 
xgmexkuaey yrs alui Gémvaw. Aa eU yd A) d 
márm d Ceutr, mu. luiigg! VrH 3j placa Votpr 
(rur aitexsrxÜquiror" Xj 202 ucipabu, kripur ipip 
JMxéruv, OUrw Ji xg/ cu Te UT« spl wow à Stir, Ey fra 
dias ag epu H0 Tv an iq uaera el Ey plur uTx io wr. 
x lr« Sxiroiay, vy ha. Dior, die iva vuméregporazlur, 
a» fre ivenuiar, d) ira yi fmuio ve d ixi) Éoac- 
F , 


E TAarHy, 





230 


ANNO- fare. In[amientium C mente captorum funt bac 
TATIO- Verba. Et idco "Panlus contra ac 3j loquens, mo- 
NES cog- "et: INon eflis veffris pretio empti eflis , € imber 
prmii — €ornon fib ipfis viuere. 3Non [mnt tna labia, fed 
rCoré, Domin. Ipfc enim ea fecit (ift conjlruxit , pfe 
i "A vitam injprraust. edt iui baber. Sed non omma 
a. Cor 5,9. 1^4 babemus , nofira funt. Pecunias enim babe- 

miu, qua alj apud nos depo[werune : C agros 
conduilos babemus, quos ali) nobis dederunt. [ta 
hac etiam tibi locauit C briflns , non hug frt [p- 
nai, fed vt conmertas fémina ad sd quod efl vtsle: 
non vt arrogantiam, non vt dolum, fcd vt bumi- 
litatem, vt laudem ac benediclionem, vt dilcllio- 
uem per €a facias germinare. Et paulo poft ibi- 
dem contra ifliuímodi blafphemos (ic exclamat: 
O verbum. diabolicum ! à animam damoniacam! 
vides vniuer[am creaturam. predicare Domini 
tui potentiam, fapientiam, &c. G- tu 0 bomo di- 
ci? Quis nofler "Dominus e$? boc cff furoris, boc 
Jiuporis, boc corrupti ammn. 

Ceterüm, cüm dicunt roffra, veré loquuntur. 
Labia enim illa impura, fuperba , plena blatphe- 
funt Dii,  mmijs,nec Dei funt;nec à Deo funczab iili; vtique, 
mec De, & illorum funtlabia, quz dicunt fua. Recte di- 
fed eeru,. citis: à vobis veftra funt. vitia, fcelera, eterna 
ea ifa perditio: ncc Deus peccacum, nec mortem fecit. 
S1gquidem ( vt pulchré S. Gregorius Nazianz. 
orat. 2. docet ) sie vobis dummitarss (ma ymprejfit 
imaginem : at vos diuina imagini flagitiosA vi 
uends vanone contumeliam infert dum vidc 
licet diuinam vitijs veftris in pecuinam tranfmu- 
tatis fimilitudinem. 

6. Propter T imopum, C^ gemitum 
pawperum.) Aquila vertit, ix», eesopis miror, 3x 
dguryss suzer, à vahtate pamperum, à ploratu 
snopum; Symmachus reddit, fid sgxomaleiay io 
xr, did iuurylus mrívwr , propter affütliomem in- 
epum , proprer ploratum pauperum. Omne ho- 
minum genus intelligit, qui zrumnis & calami- 
tate vrgentur, quos inopum & pauperum nomi- 
ne comprehendit. In. Graco dicuntur. 4», 
Quimam — jnoper; & grámni, pauperes : inter quos S Bafilius 
fint. inopes, rri hoc ponit, quód priores illi fint, qui à 
1^ "^ Borentibus rcbus calu aliquo turbulento exci- 

derunt: vnde zexir deriuat à suem, cadere, 

cüm quis nimirum à magnifica & excitaz for- 
tuna ruit in mileriam & calamitatem : oír 
vero, hoceít pauperem, deriuar à mir, à labo 

rando, quód rerum tenuitate. angultijíque prc- 
matur, & laborem quodidianum exhautiac. Eiuf- 

modi veró homines fzpé obijciuntur potentium 
contumeliz & crudelitati, nec premuntur modó, 

verüm & opprimuntur. vnde cx parte pauperum 

fola hic ponitur ipa quam miícri patiuntur ca- 

lamitas, atque ad fummum gemitus & ciulatus. 

Nec enim dicit cos refiftere, conqueri, indignari, 

— Ergo patienter ferunt , cüm premun- 
tur: idcoque digni fiunt, pro quibus diuina in- 
furgat iuftitia. Pulchre ad hunc locum S.Chry- 

Patiemia, lolt. Dauperum patientia , pauperum, inquam, 
efi panperu. corum qui (unt contriti corde ; eii quod male pa- 
difenlo:— rianpiv, defenfio.TNon enim vitam vel virtutem, 
fed malorum perpejfionem dicit. Deum excitare, 

C esm ad. [wpplicium Cx. vindillam. euocare. 

T anta res efl ji tibi fiat muria , eam ferre forti 

animo: tantam Deus curam gerit eorum qui affi 

eintur contumelys, Maxima: defenfioni. loco 

€f calamitas , C mala pati. In(aniunt adhuc, 


Lalía im- 


ps nen 


gium (it miferorum, arque falus in m 
culis, vnde , qui feruatur , itrideat malitiam ini- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ui potentiá & opibus armati more tyrannnorum 
raria habent isditum paupcrculis, vt miferos 
pactá mercede fraudenr; & graui imperio , tam- 
quam in piftrino feruire laffarique cogant: & 
bonis etiam ipforum, vt propriam expleant cupi- 
ditacem, exfpoliant miferos, vt iftis nihil aliud. in 
vita rclinquant,quàm mifcriam,& ex illa lué&um 


& ciulatum. Sed (vt bené ad eumdem locum ; 


Chryfoft. ) magna eif vis einlatus , que [nper- arma fos 
num cuocat amxiisum. T amete, quicumque pau- feu e 
peres iniuria offcus : babetia vos. porentiam, Cislaun. 


opes, pecumam , Cr iudicum benenolentiam; [ed 
babent illi arma omnium. validijfitma, lnilus, c 
esulatue, C alind sp[um imimria effici, que € celis 
auxilium attrabunt. Malé igitur fibi confuliz, 
imó & exitium fibi confcifcit, quifquis paupc- 
res iftos nihili pendit, eofque opprimere ac di- 
uexare audet. Fortior eft pauper diuite, humilis 
porente, gemens & eiulans armato & przliante, 
Animaduerte tamen huiufmodi pauperes, quí 
diuino praíidio muniuncur , illos effe qui cum 
fua paupertate atque luctu, patientiam. Chrifti 
coniungunt. Siquidem (vt ibidem adiungit 
S. Chwíoft. ) bonum ac pium corum animum 
"Dens reneretur , quando mala parientes nulnm 
malum verbum roferunt, folum autem gemunt, 
€ [n4 mala deplorant.. Hac ille. Vniucrfim di- 
co: Nulla potentiora funt arma lacrymis preci- 
bufque fidelium. His illi armati cüm períccu- 
tiones aut tyrannorum aut infidelium patienter 
ferunt , ingentes folent de aduerfarijs reportare 
victorias. Quamobrem optimé fui intulit idem 
Chryfoft, Hac arma dimos effodimnt , bac fun- 
damenta euertunt , bac gntegras. gentes f[ubura 
nnt: emitus dico eorum gs afficiuntur stinrid. 
Stat enim pro ipfis mifcricordiarum pater, cuius 
miferationes funt in millia ; nec tantüm flat, ve- 
rüm ctiam exurgit, vnde fubdir: 

InipEM. [Nunc aii t , dicit "Dominm. ] 


' Solet in oraculis Prop warum. Deus vt pluti- 


müm fedens depingi, iuxta illud, Qus fedes fu-. Daa.j, jj 


per Cherubim: quód. proprié quodammodó 
pues diuinam eius maicftatem , nec non 
iudiciariam poteftatem fpectare videtur.ad quam 


ctiam fuperiüs allufit Dauid , dicens, Sedi fw. Pl.5,5. 


per thronnm, qus sudicas aujlstiam. In eo. Deus 
throno immotus mouer omnia, & fedens proui- 
dentia: curfumn omnem , atque mundi po 


litiam Dewenm 
gitinaxim 


quieriflimé moderatur. Verum vbi vidct flraros £77 pe. 
abiectofque inopes, & maxime virtute confpi- pru, 


cuos, fuperbà hominum libidine & crudelitate 
vexari, contumeliose haberi, dura multa gra- 
uiaque perpeti ; tum veró tenere fe non poteft, 
quin intimà miferatione ictus oxurgat. ZN wc 
exurgam , dicit Domini. Quod fymbolum cft 
animi prompti ad opitulandum, qui vires omnes 
cupiat exereré ad incommoda minuenda , ad 
(ubleuandam mifcriam , non modó animi, quz 
maximé diuinum pectus attingit, verüm & ex- 
ternarum calamitatum, Quid inde fequitur? 
Ponam in falutari , hoc eft, cripiam ab informu- 
nio, hominumque ludibrijs, & inhumaná cemc- 
ritate: acrollam tutum in locum & falutarem,quó 
nullum impiorum hominum maleficium poffit 
attingere, Nam /falwrare in diuinis Litteris fu- 
mi folet pro munito ediroque loco, qui perfu-- 
is peri- 


micorum, 


geis 


Bias 





IN PSAL MVM XL 


micorum, & nocendi vim effugiat. Ita cnim lo- 


i6518 quitur llaias apud Septuag./'ocabuntur falutare 


mania tua, C porte tua jculptura. Quo in loco 
eximia düo bona continentur, pzíidium , & ho- 
neftamentum. Nam Deus non mpodó fuos ccl- 
fifimis & fortiffimis muris fcpit ac tuecur,verüm 
edam portis nobili artificio fculptis condecorat. 
Vno vcrbo; manu inuicz potent (uz. defen- 
dit, gratià & confolatione fuá exornat. Hoc igi- 
tur elt, ponam imn falwtari, quod alius legit,ir ew- 
mplz ev, ini faluse 1525 S. Hieron, reddit, ponam 


ww ila oim alstans awxilium tunm, Ait lanfenius hunc 


Clatase 


, verfum videri fubobfcurum, có quód non faris 


m i969 exprimatur quid in falute fcu falutari ponendum 
uai (o Sed ex ijs quz immediaté. pracellerunt , fa- 


Ib £1. 


mE 


ap. 


Hia 
eje — Ch, pura, finc labe, có qnód nullàm prorfus con- 


dl& intelligitur hoc de pauperibus dici. Poffet 
edam falwrare accipi pro Saluatore, quemad- 
modum S. Auguft. exponit, aut potiüs pro ipfa 
falute, quomodo Hoods habet, & explicat 
Emhymius ; quod eódem recidit, Promittitut 
enim Saluator qui ab impijs oppreffos in inte- 
grum reftituat, quod ex parte quidem przíticum 


, ti per Dauidem , qui ad. regnum iam euc&us, 


impios perfecutus fuit; fed perfecte non przíta- 
tur nifi per Chriftum, qui vniuerfo terrarum or- 
bi datus eft Saluator, tuaque docttinà , fpiritu 
atque potentiá, fuos à vi & teductione impiorum 
libera. Ceterüm quia verbo ponam. nullus ad- 
dicar accufariuus, Euthymius verbum Grzcum, 

quod elt medium , reddit paffiué , vt fit fenfus: 

Ponatur in falutari; intelligendo hanc cffe Chri; 
fti vocem, fc in falatifera cruce ponendum effe. 


pradicentis. Verüm ex Hebrzis conftat,verbum: 


Siesum, actiué exponendum elle, Ponam in [alu- 
tari. Quid pones, Domine, in falurari. propter 
pauperes, ptopter peccatores? an poncs iudicij 
thronum ? an poncs iuftitis gladium ? Refpon- 
dct ad hoc acut£ D, Auguft. Aon dixit quid po- 
nat , fed in falutari. Quafi hoc vnum neceffe 
habeamus fcire; nimirum in quo ponat. Deus, 
Quidquid enim à Deo pofitum fuerit: in. falu- 
Wr, non poterit non. falutem & mifericordiam 
pauperibus & miferis peccatoribus adferre. Quid 
ni & gloriam? Quod lob (imillimo dicendi cha- 
ra&ere infinuare voluit, dicens: Qu: ponir bu- 
miles in (ublimi, C marentes erigit Jo]pitate: id 
cft, cos qui fub pedibus omnium elle vidcban- 
tur, attollit quafi in aurcum currum mifcricor- 
dia triumphantis, & per oculos non. dicam ho- 
ininum, verüm & Angelorum circumducit , vt 
miferationes Numinis infinitas ipfi agno(canr. 
Quemadmodum hoc loco Symmachus intelle- 
xit, qui ex Hebrao ita vertit, ra£o cwripir luga- 
ni, jeu falutare mamifefIum : id cít , faciam 
vt hoc meum przfidium inopum, quod fuggerit 
milericordia, in wtriufque tam triumphantis 
quàm milizantis Ecclefia luce refplendcat. Vnde 
lequitur, Frdmeraliter agam in co. Quod in Gra- 
cO eft, vufinadex£s , & -oud Noftrum  fiduciali- 

tcr agere, ct proprie in hoc loco non timide & 

verecunde ad caufam. miferorum accedere ; fed 

magná vti libertate, vim animi adijcere, exercere 
au&oritatem fuam, regio quodam modo patro- 
cinari, in tribuenda miferatione neque lentum: 


cffe, neque parcum atque reftridum , affectum 


animi ómncm expromere. 
7. Elequia Domini, eloquia cafa, &c.] Hoc 


231 


tineant falüratem, nullam turpitudinem, nullam AN N o. 


ctiam vanitatem, nihilque ad rcm non 
Argento etiam , non iam recenter c 


rünens, TAT 19. 
ffo, fcd N&s Cog. 


frequenter à terra purgato, hac eft puriflimo & pkn11, 


candidiflimo , comparat eloquia. Dei. Profana 
enim omnium hominum dicta, vel fcripta quz- 


Prefaua 
eloqui 


dam , non nifi plmmbum aut terra funt: vt quz qualia. 


obícarnitate plena funt , quà humanam menter 
ad terrena depen. Quadam etiam argento 
fimilia funt , fed recenter ctfoffo, & necdum re- 
purgato; vt quz vera quadam continent, fed in- 
terim multis vanitatibus ad rem non pertinen- 
tibus , aut etiam erroribus reíperfa funt. Sunt 
etiam quorumdam profanorum fcripta diligen- 
ter examinata & probata; fed noir ignc diuini 
amoris , diuinique Spiritus. Sola Dei eloquia 
fiue. voce, fiue ícriptis, nobis commendata , pu- 
rilimo funt fimilia argento,igne diuino diligen- 
ter purgata ab omni co quod terrenum eft. 

Similem fententiam. Salomon in. Proucrbijs 

fuit, Ossniz, inquit, fermo Do ignitus, cl y pens 
eft [perantibis in [c. 1gnitus, hoc cft , excoctus, 
purgatus, nihil talfitatis continens. 

I51Dp£M. Probatum in terra. ] Grace, 4 
xiuop &e 7j 5; Sixtina , «4 jj, terra ; Vulgata, 
terr, quod Scholion Sixtinz editionis Septua- 
ginta aitfortaffis cffc mendum; S. Hieronymus, 
Jepararum a terra Aquila, zopuz, 78 )5 diue- 
páror, permeans, terra defecarum; Chryloltomus 
cx Hebrzo, 5$ zoitolparor , 7$ Pw i 78 )7, quod 
conflarur, quod fiit in terra. Antonius Agellius 
ad hunc locum putat z Jio; non. bené verti 
probatum; ícd vult efle nomen vafis conflatorij, 


Pron. io; 
$. 


in quo aurum vel argentum excoquitur; fed be- 


né notat Lorinus nofter, nomen hoc nufquam 
pro vafe acceptum legi: fed. ixi paffim pro 
probatsone auc experimento. accipitur, vt idem 
fit quod rud. Sic in Proucrbijs Jexipoor dpypio, 
3, xjwsio z)pemr, interpres Septuaginta vertit, 
Mere argento, C auro gmiio, & in Epiftola 

acobi & Petri, Jnxdpuor mistus, probatio fidei: vbi 
fidem fimiliter argento auroque comparant pro- 
batiffimo ; cuius oppefitum eft; quod Ieremias 
dpyUpisy io dbro pac pivov, ay entum reprobum, ap- 
pellet; Licet autem in iitis locis juo fubftan- 
dué fümarur, hic tamen adiectiue vertendum 
eft,vt probatum fit idem quod probatizium, ficut 
fiiium idem quod fiflitium dicitur. 

Scripturam iraque facram cum moneta com- 
ponit: circa quam dupliciter peccari folet: vt fi 
argentum cum viliori materia permixtum fit, 
neque fatis Pie ri ; vel cene, reapfe non 


Prou. 17, 
ir 

Iac. t, 3. 

1. Pet.1,7. 


Ict.é,38. 


fit, (ed metallum aliud argentum referens. Paii i: 

, E Duglid 
modo in facram Scripturam peccatur: dum alij medo ver^ 
falfos ei fenfus affingunt, vt haeretici ; vel faltem *wm Dei 
cum (coria producunt, id cft, cortici littere nj. Vir^ 


miüm adharent, neque fenfus fpirirales à lir- 
terali cortice purgaros promunt , vt Thalmudici 
& Cabaliftz , (imilefque Hebrzi & Hebraizan- 
tes. facere confueuerunt, Qu igitur illi maeis 
infaniunt, in facris libris per A -rebs inter- 
pretamenta ( quz veriüs dixeris nugamenta)op- 

ugnandis aut coinquinandis ; eà cantiores dc- 
ea e(Te Catholici Doctores in veriffimis eorum 
fenfibus eruendis. Elogwia enim. Domini , elo- 


quia cafla, argentum vr examinatum , optimé 


.excoctum, & à fcorijs defecatum; probatum ter-. 


r«, hoc eft à rerra (prout in Grzcó e(t ) feuex- 


pers 





232 


AWNo- persterrz, & nihil terreni habens ( vt Intezli- 
TATIO- ncalis expoai;) purgatum feptuplum, hoc cít (z- 
NES COR- penumeró ( vt Theodoretus declarat) Ponitur 
DEAH, *etmimnumctus certus pro incerto. Vel purgarum 

per feptem dona Spiritas (an&ti , quz in diuinis 

Litteris includuntur. ( vc D. Augult, interpreta- 
tur.) Itaque nullum in illis includitur venenum, 
exquo reins interitus timeatur. Imó nihil 
in illis eft, quod vivificatricem quamdam vim 
Sacra $cri- nOn. fapiat ac redoleac: Hinc Propheta. facer, 
piura can-' quantam in diuinis eloquijs caftitatem & fandi- 
H6, iniegrà, torem agnofcit, rantam.1n nobis ad illa interpre- 


finctrà (- (loda finceritatem iu Rupe rs requirit, 
ferpretan- ^ $ 
de. Quamobrem D.Ambrof. Serm.12. in Pfal.118. 


ANilil inquit, terrenum, nibil (acularembil cor- 

poreum, nibil leme atque mutabile m eloqui, con- 

Jlumamias caleflibus. Eloqnia enim Domni, eio- 

quia ca[la: vt im bis my[leriorum. califum im- 

maculata Q* pudica fimceritas. [yritaly inter- 

pretanone re[plendeat. Non adulterinà quadam 

epimione mi[ccamnas terrena dimmi , C sllud im- 

siolabile | (acramentum prophetica. vifionu , «ut 

perennis oraculi natmre noftra. e|Hmaione viole- 

miu. [dco emm addidit: edrgentum igne exa- 

minatum, probatum terre, purgatum (epruplum; 

vt tamquam boni nummulari) SpiritMé, exams 

nemns prophetis fermonis argentum, [ecernentes 

Domin: pecumamsatque ab omni labe terrena, (a- 

hutarss fontis infisjone purganies vt Chbriflo di- 

gnc finire videamur, qui ait: T befaurizate vo- 

Matt.6, 10 pis i5 celo. Ex recté quidem. Nam ficut facra 

doctrina tota czleítis cít, non rerreftris : ita in 

cxleftes fenfus interpretanda, non in terreftres 
detorquenda cft. 

8. T'u "Domine. feruabis vo1.) Hoc apud 
S. Chryfoft. alius lcgit, evaaEes uris , feruabus 
to;, fcilicet pauperes , de quibus fuperis men- 
tionem fecit. Alius reddit, eva«Zes àvza, cwflo- 
dies ea, quomodo S. Hieron, vertit, & tunc ad 
cloquia refertur. In Regijs verb & Compluten- 
fibus Biblijs per opttiuum cffertur , evad£asc 3 
diasimizans, ferues C7 cn]lodias: (cd fenfus melior 
elt per futurum, vt in Sixiinis & cmendarioii- 
bus «s. codicibus habetur. 

9. In circuitu smpij ambulant. ] Id eft, non 
vadunt per vias rectas vt iu(ti: fed ficut 1aiasait, 
fémita eorum incuruate [nnt 1n eis, dum ad no- 
cendum vndique circumdant probos ; quomodo 
nimirum Satan fiue diabolus cirewit quarens 
quem denorct. Sic ciam impij omnia moliuntur, 
vt pios viros lzdant: nullum non mouent lapi- 
dem, vt malum inferant. Eleganter autem qui 
peccant, non dicuntur viam agere , fed circuire, 
tamquam beftiz in piftrino, que incedunt fem- 
per,procedunt numquam. Ita hi plané fuam fibi 
voluntatem , velut quoddam fuarum actionum 
centrum. quodammodó przfigunt, circa quod 
affidué circumferuntur , alia atque alia obiecta 
amplexantes , numquam tamen à fua voluntate 
rcccdentes ; & cüm (emper in via ambulent, 
numquam tamen ad eyes d um eit viz termi- 
nus,appropinquant. Nam vitia eorum & pallio- 
nes, rim iftz volubiles rotz, in quibus impio- 
rum anims tamquam Ixiones continuà rotatio- 
ne voluuntur. Diceres boues illos Babylonicos, 
qui perpetuá vertigine in orbem feruntur. Sacti 
1.Reg.2$, Annales vocant circwlum. funde; Salomon in 
- Prouctbijs retam malorum, vt quidam ex He- 


Prou, 12, 
16. 


Sap.16,10 
1í2.55,8. 


1. Pet.$, 8. 
Impiorum 


CIrcuti us 


qualis. 


EXPOSITIO PATRYM GRAECORVM 


brzo vertunt. Ecclefiaftici auctor cüm eofdem 
incitatos & violentos animi motus exprimeret, 
Pratordia, inquit, fari, quafi rota carri, Lam-. Ectlt 534 
bunt terram , puluerem. ofculantur , trahuntur, 
agiranrur. Ha via clt illorum qui totos fefe 
corporeis voluptatibus, & proprijs voluntatibus 
tradiderunt, Pró exci & miícri , quos continuus | 
dcerrando diuexat ac fallit circuitus, dum (cipfos, 
ac fibi viciniora. expetunt. & infe&antur, nec ad 
Deum, in quo toxum bonum eft, à f« fuifque, 
hoc eft,ab ipfamet vanitate, cran(uolantaliquin- 
do! 4mbulantnquit S. Bernatdus, impi in cir-. Scy 
cuitu dum minora quaque bona querentes, illud pa, Ea 
femper defiderant, quod jibi vicini, necdum vi- "o viü- 
dentwr adepti. IN op poterit aliquando bic circu; 299m. 
puc peragrari, Vis peruemre ? gncipe tranfilire, 
"Alioqui. proripieris mifer in. defiderso: terremo- 
rum, C* à fummo bono eo longius inwcenieris, quo 
t6. amplins dederis caducis rebus C tranfitory; 
appetendis. e^fnfratluo[n via efl, C imambwla- 
bilis facilim (que permenses (pretis ommibus,qnam 
adeptis. In. hac. etiam interminabili circuitione 
mirabiliter defcribitur inane ftudium impiorum, 
quà ad (atietatem , voluptatem. & quietem ca- 
prandam in bonis rerum creatarum. feruntur, 
Vnde idem S.Bernardus lib.dzDiligendo Deo,In. Nw d 
circuitu inquit, mpi ambulant , naturaliter ap- quie cans 
perentes vnde fimiant appetitum,C infipienter re- Denn. 
[puentes vnde propinquent fini, Fini , lico, non 
con(umptionis, [ed con(ummationis. Quamobrem 
non bec«to fine con[ummari, fed cen [ums vacuola- 
ore accclerant , qui rerum magis [pecie , quam 
attore delctlati, prin: vniserfa percurrere , & 
de [imgnlis cmpynnt experiri, quam ad ip(um cu- 
rent vninerfitatis "Dominum perucnirc. 

InipEM. Secundum altitudinem tuam multi- 
plicafts filios bominum.) Grace, ixshusipnons, quod. 
proprié fignificat magnipendi[ls , aut plurimüm 
curafti, vt in Paraphrafi, Commentario & Ca- 
tena exponitur, Eft-enim mavopto, diligenter C 
mnltum curo, à mv, hoc eft multum, & «pia, 
quod eft cwro, c«jlodio: caius oppofitum eft bu- 
yeu negligo, contemno, Significatur ergo Deum, Dew ma- 
ficut. excelfus & magnus eft, ita etiam femper gnam gerit 
magnam curam geffi(le hominum,fiuc (ecundum pr h- 
altitudinem & magnitudinem bonitatis & mife- : 
ricordiz. fuz, genus humanum numquam neg- 
lexiffe, Atque hic eft genuinus loci huius fen- 
fus. S.Chryfoftom. interpretatur Vazpaz, v-]eour, 
cleua[li, extmlifli, Ait enim và wrkogg fignificare 
alta, fublmia, atque in Oceano perevpie pois, ma 
ris C flutlunm clationes ,& 3b co quod cft ajj«&x, 
elenari, exaltari, dicum elle mavapir, attollere. 
Atque hoc fenfu Dauid canit Deum homines in. 
fublime fuftuliffe. Scd in quam tandem altitu-. p, pe- 
dinem? diferte ponitfummum ipfum Deum al- minemme 
loquens : Secundum altitudinem. tuam , v(que gnifite- 
ad diuinz mentis commercium, vfque ad inex- tulit. 

plicabilem potentiam , decus, maicltarem ; fic vt 

vnicum fupra fc Numen habcat, fub fc cetera 

quz in terris funt omnia. Non enim tam de 

numerofitate hominum toto orbe fatorum lo- 

quitur, quàm de illorum in fummos honorum 

gradus exaltatione. Hinc apud S. Chryfofto- 

mum alius legit , órar jouer oi yzvuess 9M. dos 

TM. diÜprur , quando. exaliati fuerint viles fi- 

liorum bominum. Qug verba fic interpretatur 

idem Chryfoftomus: Nos qui viles repura- 
. mur 


909 


D 
LR 





. effccifti, quatenus fieri poteft. vt homo fit fi- 


IN PSALMVM XILK 233 


nem, & exaltauit illum , efficiens non modó pAn A- 
honoribus, fed etiam opibus, cüm terreftri- punA- 
bus , tum caleftibus, confpicuum & abun- sis pA- 
TAVM. 


fnur & contémpti , humiliatos glorid afficis fc- 
cundüm altitudinem tuam, hoc eft fimiles tui 


milis Deo. Multiplicauit nempe Dcus homi- dantem. 


IN PSALMVM XII. ARGVMENTVM. 


d. Eic TAS c Vauoc Td Aa bid. 


Xa] 386v eit éawror Wrtyuer 0 utat AaCid, 
d uli Mx) 7E Xa€A duewap(B , doW 
vu) 78 A'GsaA dp moMudu y. Td 
m " x T Eas, cj T dug prías b, 
mi dV x? aiv A GtosaAou AQ! clu) dusp- 
dias, Au Tío &AatÜusc C cwayusq qoi 
Moo, Vytixega. 


1. In finem , Píalmus Dauid, 


Hunc Pfalmum etiam erga feipfum magnui 
"Dawid. protulit ; non cüm Saulem fugit, 
Jéd quando ab Ab[alomo bello petebatur. 
"Bella emim à Saüle illata, erant ante pec- 
catum ab. Abfalomo verb, fuerunt pof 
peccatum. Et propterea luffus (9- gemitus 
cverbis immiflus effi 


PARAPHRASI S. 


WP Qr more xUgjs Pho n 
INS (05 d; T£." 

ED Tho aia d Seas Bor- 
Selas Fw uplul eesamyopsoos . Ylaeg- 
1926 d uà eic T (O9 EnAnluzaj, meras, 
pà marnd!q $ S6iaz uuyuS sra vegioias, 

E'ac 01€ Yvreefdas P aveg- 
cUm O fa dr dus; 

E'x utrzfoedc vi óppicopdipa xg) v9€ 
trit eeyoxixegUxóTas Opdy v (9uAojdyam, 
rient reri vo ré. dió per Oa ira: 
Ei&elor er^ ips, gu) Géncóv pa. ma 
«veiowmm val T) evejsurmor , 5v Yero es- 
qlu) vli Yavcesgl, dx "ard 3]d. aiÜos- 
"ray ard eng iti 2 52r. 

B. Ec ví Q" 3loug «ats 
erpvyi ua, dove Gp tli ue, 
«ufeoc xo) X Pes 

Néxzug 4, uil! Wpáegy Puy buf ot dfgm- 
Ml, xe mc Poyrud gpstu» T: gg) dAir- 
Tur , 7l ug WaoAgvotet QiarSowmias 
WrriLor, mori duqiGa oou ei rU Zouay d.- 
Aum di dsupopsLoo rdi sensoriegc Scr id as. 

y. Ets mors vNpaSirs o £y- 
Ses uu i" tut ; 

P. E'mioneior, € eicaxuccy 
[L8 xug)s. 

Tara xg) py dpubrr] 2ydr coo 8 
Jfs Doo Papa plois, ng) 3 Oelap vue 
xias gen. 

Toxvs L 













SE sovEovo Domine obliui- 
AA Íícéris me in finem? 
asMe««s — Drocraflinationem diuini auxi- 
lij, obliuionem appellauit. Obfecrat autem 
ne in finem obliuioni tradatur: id eít, ne 
omnino diuinà prouidentià dcflituatur. 
Víquequó auertis faciem tuam 

à me? 

Éx tranflationé excandefcentiuim , & eos 
qui fe offenderunr ,. videre nolentium , hoc 
di&um pofuit: ideó paulà póft dicit : Reffice 
in me , ej miferere. mei. Neque faciem vt 
faciem inrelligens,neque auerffonem vt auer- 
fionem; fed ab humanis rebus iterüm ora- ' 
tionem format. 

2, Quamdiu poónám confilia in 
animád mea, * dole 
* die & nocte? 


Cüm dies nodefjue conficiar, cogita- curerum 
moleflía. 


tiones voluens & reuoluens , aliquando qui- 
dem clementiam adipifci fpero; aliquando 
veró ambigo,an voti compos futurus fim; in- 
terdum veró meliores fpes abijcio;ac defpero. 

4. Víquequó exaltabitur inimi- 
cus meus fuper me? 

4. Refpice, & exaudi rie Do- 
mine. 

Hac & nos à diabolo oppugnatos dice- 
re, diuinamQue opem femper implorare 
conuenit. 

Gg ' [llumi- 


orcs in corde meo ; /*«» 
) * pet diem 


PÁRA- 


maa- — Dlumina oculos meos, ne vm- 
ne quamobdormiam in morte: 
Trifhtia Nam node calamitatum circumdatus, 


n vcluti quodam fomno maerore detincor. fi 


veró auxilij tui lux affulferit , & calamita- 
rum nocem diffipabit, & mocftitiz fom- 
num fedabit: fin autem opem differas, ti- 
meo ne in mortem fomnus incidat , cüm 
triflitia cogitationibus fortior facta fit. 


MÍeb- — y. Ne quando dicat inimicus 
imirsii- meus, Praualui aduerfus eum. 
Ne, inquit , inimicorum rifüi me .expo- 
nas: hoc enim mihi omnium rerum grauium 
grauiffimum accideret. 


Qui tribulant me,exultabunt fi 
motus fuero: 


6. Ego autem in mifericordia 
tua fperaui. : 

Et hinc manifeftum eft, quód poft pec- 

.: catum, hunc Pfíilmum dictaueri:. Non 
enim iuftitiz, fcd mifericordiz confidit, & 
huic fe confifum fuiffe dicit. 

Exultabit cor meum in faluta- 
ri tuo: 

Siquidem modó fpem in mifericordia 
habeo; falutis veró compos factus , & à moc- 
rore difcedam , atque cum omni delectatio- 
ne animi hymnorum cantilenam concinam. 
Hoc enim fubiungens, ait: 

Cantabo Domino qui bona tri- 


buit mihi, & pallam nomini Do- 
mini altiffimi. 
Etfi enim inexplicabilem tuam. naturam 
New»  ignoro;tamen mihi nomen tuum fufficit, ad 
Dei inuc- , ' 
«andas, COlendum & decantandum, omneque iuftum 
auxilium poftulandum : credo enim me hoc 
confecuturü cíle,(i nomé rantüm inuocauero. 


234. EXPOSITIO PATRVM GRUECORVM 


Qun(oy cR dau; us, 
petro Umvoco e Sosa oy. 

Tj vn 39 T cuu tog eA vul Os, 
Gio mri Uva ei dÜupia xgTinouet, cid'i qa. 
vett d ose Vomasgj'ac và 0dc, X 1 wx afa 
exiduod ? cvutoes , Qd Corya qmod Ti 
duas" €i à dvaCaPPuns 1 chen, Js. 
dont. ud eic Sdvam à Ur Qe psrxmrioy, 
ixvesrieg None «Ruoudi nc T Aoc , 

£^ Mirore earn 0 1 Spós us, 
iov. mes aunev, 

Mf ui , Qni , To7c duc,iypiow Verotluiwe 
E yapro- "raf ruy j»' ui v] dntogiy dria. 
es rav TaG. 

Oi $2 íGorr£; us &*ya?hualor), 
£u cafa 

£. Ey A Jil rd ina 
WAm( e... 

Ka] érnü9w d32oy, óc aD duapsias 
TE ima Ti» -la^pbs. d 39 duteioewin, 
d^ Me Sufps , xg) sert TTD ga) 
Qni. 

A ya Wat.) à xaclía ua di 
Td cameo (gv. 

Nu 52 vie tAzrídas eic $AMor £a afi 
di cwmte La; XaoAgiouz , xu) 7 dDuuias d. 
mu NAanyioopa) , wg) AO! Supid ias dardoys 
vl Üpvudiar mowcoua]. Timo j rd ouy 
Quo y* 

A'cu T xu2u» TÀ GXeyyeri- 

, * »,y 
cari [4$ , Xd] pad 73 óvojuata 
xugJa S vxVíeu. 

Ej 59 clu) düfwrr dx VAieuua, Quom, 
d^ $y Vaínen uar G woux ew, ek à 
«»290xuU€ , xg) UUY6Ty , wd) vrácuy d mglay 
Énieover'a, air6i, ang suu 3 ax TsUEouag, 
X) T&(S uovor aAdlY. 


COMMENTARIYV S. 


EzxlsovrQvo DoMiNz.]Noui, 
ANEJS | inquit, Domine, quód tu qui- 
E23| dem tamquam agonothceta con- 
ftitueris me prolixioribus certaminibus illu- 
flriorem declarare vitorem: verumtamen 
cüm te inuocem , & non exaudiar , fufpicor 
Pase me derelidum. Atqui haud. paruum. etiam 





, 
&. [omm 


. EABE 






go? norrz xrrir, 

v 3 Tnoexto, Quoi , Un oU 4A) 
"e , 

* MA xucM , cc douyolemc , dfg 






d use 


ugxesrteg u& aaigua uy uM «fea . 


Qayicuesy veni alad éiZar- d by d Vn 
xod Qv», xh p. dius, i qoe 
uxj coo Vyxgr2 eel. OU Mey dV ng] 

T5TP 


m xo o4 8 Lx Xe ww OM 





s» c *"-— Ww 


IN PSALMVM XII. 235 
tím doa9bs , T) wuCvr alDww TÉ hoc bonum eft, fenfum habere obliuionis c ow- 


mW Dus AWOmc, ims iyxalzAc evt. MÀ — feu derelidtionis Dei. Neque veró exiftimes gens idm "i 
933740 B vius 78ro, OÓ t d$ xg) vir — hunc affedum effe inordinatum. Quin & zavx. 
xen dvor er. T) ydp, Ec 20m ug-.— temporis hic inijt rationem : nam iftud vf- e. 
xejv xeyvov d'eawus'vor 623, dub ngj Spméi, — quequo, vocabulum eft prolixum tempus de- nei Dai. 
agi rli. dva oM asi, Dove , Mélu a» — notantis; quare etiam luget, atque auxilij di- 
viugov. x9) d£io! p elc Tio (9 Enn. lationem, obliuionem appellauit;& rogat ne 
yaj, rurici vi Seas yuproÜiva, evesroías, — obliuifcatur in finem , id eft, ne diuinà pro- 
Eijoc Jà 3ud evevolag a) ein ag) Wiyxamí-  uidentiá deftituatur. Atqui etiam ipfa defer- 
Me]. Or 58 mesrodv , € wd o Qe — tio, fpecies quzdam eft diuinz prouidentiz, 
agmigeg aj dginow Yudt, iva rd'adpUmp — Quando enim contemnitur, dum prouidet, 
mvzóSuudp . laud Lcd ew 9 3 Yaweucía — ac noftri curam habet ; deferit nos , vt agno- 
ew, Tb di, Ec món YaveptQeic ; cx ut^ fcamus beneficium id , quo affe&ti fuimus. 
(x9oee Opp opum d'eamoTy) , x; uà Be^o-  Inftruet enim te defe&io tua. Illud autem, 
plur mc emesoxtxesuxósas TJ olx Vquequo auertu? fumpfit ex metaphora ex- Cyr : 
ipirsileme. A'rb j9 T] ai3eyminm x"- — candeícentium dominorum, & famulos;qui- proa. E 
ime, AC T& 9wi Gnpyeas derum, T&(G — bus offenfi funt, videre nolentium. A figuris 
39 Cmq 29mc. A'moc piqd 9àó 9voc— enim feu formulis loquendi humanis, diuinas 
evejc oon dard ror didtia eresirmuÁp T — demonftrat aGtiones. fiquidem hoc profun- 
Vimayudrwrdurd. Tesco di $6 ein. dx obliuignisc(l. Auertit autem Deus faciem 
aj 5 dup , xg) éaeifixh, Xj evesrorm) fuam , quando mandatis eius indigna geri- 
dud drapuc . Aeg pspera) d, a uei ó-— mus. Porró Dei facies effe poffit, vis eius 
re; ipdt Vhandotro . arip wo) lees — benefaciendi , & infpiciendi, ac prouidendi. 
ngnixàc vir ieg'adpor Umesesv VyxaoTaAu- — Auertitur autem; vt magisnos alliciat:quem- 
qéri, Ex CxdMuy TH, d avoue , dP^' admodum etiam infanus amator,cum quem 
Enspelai Bul Ov. eiauiv ilu! Xaw-— amat defpiciens derelinquit; haudquaquam 
cextló , MyÀ xg] sa. 8 Mp esa nó ipfum ex animo cijcichs, fed cum conuerti 
plpa. volens. Cum autem dixiffet auerfionem , 
€, Enz TINOz eHZOMAI 301442;] recenfet etiam quz obliuioni acciderunt. 
O' Zuuua y Ov, ues aav 6n 75 xatd ia un 2. QvAMDIV PONAM CONSILtA? ] Sym- 
xU. Tudemr C't 32 6 78 24 (Qo Eur, — machus legit , folicitudimem in corde meo per 
armos mAayirap: d, Ó Qamoc euro, — dicm. Quemadmodum enim is qui portu 
mis vesci] * rue x) 0&6 20b iu- — egreffus cft, vbique errat vagabundus; & qui wi Dai 
mad» 8 3i , Qesrriow &ndidorap* Go — ]uce priuatus eft, in plurimos impingit: fic Hugo 
Dep Ec! inaenc stege Pod Qu 4/&- — etiam qui in obliuionem Dci incidit, curis 2? 
mod, C vicooycgget cpiqo xj irTU, C — tradicur. quafi dixerit: Per fingulos dies cu- 
mort i "amate tigillerzias mriL9, | ris meconficio, & cogitationes voluo ac re- 
ml di duqiCaouur ei vsozous), d7259-  uoluo, & aliquando quidem clementiam 
pde mix. zengerfege iamridas , Mim deg adipifci fpero ; aliquando veró ambigens an 
& 18 dugpria YersSursqus. OU jxesr Ji — adeprurus fim, meliores fpes abijcio, ne for- 
€ £r eic riy Syl Enept do, ess iav taffis in peccato moriar. Non parum verà 
m) ThueX, v) 0d uoaOa| , ? 229v rii 24 & hoc ad Deum conuertendum momenti 
dun]. & Ymwesti. (58 MP uy TO" — habet, fiquis in fe ipfo liquefcat, fi lugcar, fi 
Sw maf in. md dt rà 2vzréV e Q2,  auerfionem eius magni faciat. Sicut enim 
&zat YaordyGt ng] EnondirrO", «aj 1"- — Deo nobifcum exiftente, omnes € veíligio 
2à dfoxéifer), xg) kopdin. dune, x9). triftitiz fugiunt ; fic ipfo recedente & obli- 
Tí. Grhna eruiCairen, x) 72/6 exorV^oIX — uifcente , & anima conuellitur, & cor moe- 
xpnuaol, dio Vrrigasfjo, E'ac omm oxaBrov)) à. ret, & aduería ingruupt, & vbique fcopu- 
izlesc uv, Tera, $9 iolejc, ramenow li pracipitia exiftunc , idcircó fübiunxit : 
V/quequo exaltabitur inimicus meu ?. Exaltatur enim inimicus, dum humiliatu 
Tonvs I Gg is 





tow- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TÀAVM. 


236 


is aduerfus quem habet. inimicitiam , ficut 
etiam contrà. Saranz autem exaltatio eft 
hominum humiliatio. ^ Quemadmodum 


$«tana ex- enim Deus in falute noftra cxaltatur, ita dia- 
Altatio, ej " Jn , j 
bemim» bolus in perditione extollitur. Hzc etiam 


bumiliaie. 


Dew lux 
VITA. 


Peccatum 
mer; ani- 
ma. 


Nofira rui- 
raria 


laritis. 


nos dicere conuenit quando oppugnamur, & 
diuirum auxilium aduerfus diabolum expo- 
fcere. Sufficit, inquirjipfi,i femel fuerit exal- 
tatus,quando ego per peccatum humiliatus 
fui, vt quid itenim exaltatur, dum nihil effi- 
cio rogando? Vt itaque humilietur, 

4. REsPiCE, ET EXAVDI ME Douiwr.] 
Infpice , inquit, & vide quantum ipfe info. 
lefcat. Et, (i non propter meam miferiam, at- 
tamen propter eius arrogantiam & infolen- 
tiam, exaudi me. At cur primüm dixit , re- 
ffice, ac deinde exaudi ? Rogat vt ad proba 
facinora fua attendat, & hoc modo preces 
eius admittat; quafi nimirum Deus non ex- 
audiat, nifi quis iuftus exiftat... Quoniam 
vceró homini & luce oriente, & oculo fano 
opus eft; Deus autem eft lux vera, & tene- 
brz in eo non funt vllz; Propheta autem 
Occzcatus erat, hon fecundüm externum 
oculum, fed fecundüm interiorem in concu- 
pifcentia; idcircó Deum quafi medicum ro- 
gat, dicens : I/lumina ocules meos , ne vm- 
quam ebdormiam in morte , non illà com- 
muni generis noflri, fed proprià peccati, 
Illa enim veré rgots eft, quz animam à Dco 
feparat. Vel etiam. hoc modo, q. d. In node 
calamitatum deprehenfus,veluti fomno quo- 
dam marore derineor ; quód fi veró auxilij 
tui lux mihi affulferit, vtraque diffipabit. Si 
enim opem differas, vereor ne fomrus mihi 
mors fiat, dum triftitia füperat cogitationes. 
Quin etiam inimicus, fi viderit me in pecca- 
ti mortem incidiffe, dicet: 9 woniam pre 
salui aduerfus eum, & tibi, & viribus pro- 
prijs omnia adícribet: noftra enim ruina 
ipfi vires addit, Quin & affligentes me. inful- 
tabunt, & itridebunt, & fübfannando dicent: 
Quomodo Dauid, qui hzc magnifica verba 
iactabat, & iactabundus dicebat , Et son mo- 
ncbor in eternum , oco motus eft, & cecidit? 

6. Eco AVTEM IN MISERICORDIA TVA 
SPERAVI.] Ar illi quidem, tamquam ad- 
uerfarij, & verbis , & fàGQis, contra me 
ad lu&dam vnguntur ; ego veró non in 
iuflitia mea , fed in mifericordia tua confido, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


78 «vec 0v 3 *ofea- "arsp xz) civartoy . 
Ka] vg euard dV UO , 079. ar2eol- 
uy aTrtirecw, Gc) 0 abo C TÜ eum. 
ela s diras , dune à iue e, 


aj dmn émuipt), TaUsa «gj "p dp- 


poro] moDspasdou, ^g , ug) vla) Seas. 


smi eva lan x? T8 fa Có, A'puéi, 
Qrow , vU ámat£ v-laÜirn , y qu ips nif 
d uapiía vu7remaDiva) ya. 01s, 7rd av V" i- 
72, , € TU]. pow ipi dyiey aiv ; ya dy 
quzenobg, 1 

d'. EnIBAE*ON , EIZAKOTZON MOI 
Krrig.] E'mót, tmo, wg) id rcr ol 
vooüov ptyaAgvy sudor, xg) ei un fd al) 
iul) uDuumwe fas , d20. vv dfg olo Cucíra 
dg ovelar C "Eacocias, cia dxucór uu, Ka] 
4/2 Tí cesi wr Ed Geor , y) rec dodxu- 
ev , TlaegxaAé idém durd T3 xa plo. 
uaa , yj d rte o9. Cir To alvi (2 d iq 
7€ $8 uh Üraxsort C)s, ei ph mc Jixgi o 
€m. Eel di aecía quf au Seve C Cur 
ajaTiNorr Oy» , xa) (tSuAMud Üyalrors G* 
Qd JM 62w donSmor 6 Ssot, 19) exi Ge 
€y Gua! uix Gto ianoridan dt 6 cectrme, 
€ Tor (Lo , dX Tor Crroc 0p Ou cv Ep o 
€iSvuia , dc iave?t v aaioi Toy 9uor, Qai- 
moo Av rác 0t Su asc uus, udrroTS Uy a 
ct eic 9 dia(r, di qiv xonor Tl "fyisc , dod 
quy afe duo prías idiot, S dyavos 0 Gn£iv Co 
xueíac , 0 alu) dul) auc/Z os ed wi. 
H' me^ Geo roxr) v]. cupqoes afei- 
2npfeic, Gi» mn Corva a8 dÜuuía nacione 
pay ei d'i aic oss Ponuove lar jugi Vna ud 
v) Qa c, J/goxsduiod diporteg. A'raGa2o- 
iyi dp ou old Selar Fawoveías, didi 
xa ju 0 Üorioc ojyorra Sdyar(O , ceri 
voul ine vii Avi Tj) 20d. Every d gy 
Ó iofleóc , ek vov ri dnepríag Sdyams ya- 
ut Die (a id a» ut*. O" lorvou emejc umor, 
ad) iau , xg) v* oixein lest ro vra Yon- 
xe. 1.38 Sil fs ineb Iud) cia 
aíonow. Ad &g) ol Du7rüyme oxiprícum, 
x9) ga? dum, Y uvm ornc MEun , 7r 
Aa[lid ó ue dg xavycplp Gs, € d ux en. 
As,9d ei viv aldya, ua) gu dy, ient 
2r, é Vit ; 

9. Ern Ax zw zAzE1 xor HAnizA,] 
AW. Cn£iroi D x Aóooic x5 tpooic, oc ai- 
TímuAoi xa iu dpítorray yd di, d ni 
d'igiosuim uu , a2 ud Sd mu. Sujpd, 

xol 





IN PSALMVM XII 237 


Z eesmurioyo , Aib xy) cwrheios diduxac, 
Pru oy 0br ijr , Ya a8 So. cw cumeja 
dyasWuadheiour (Ec vl) wapd'iar , vla) 4g 
«là duaprlas gg) là clu) geom. ódv- 
mO6ur. Ka) vi, dOwuulas daDDar) elc | 
dca cu T wcplo , Tri adl a 
oneis honor , ix. m Swweía um , da- 
Aa xg) vol jaws. Sywefar p 9 0 d- 
dio , erigylar d aegxnxl) qo da» 
duoi xg) w/pw  dfsqipi la^ uk; «dic, 
(c dbyrduav dV y) dmt , C air 2a- 
Gr, dc dn AgCdv &U2ae1c 6. Yckos dà 
oc $ xéraj so dc C "la^d , map ddwi 
gy dum, 


& innitor. Quoniam verà etiam dediti fa- 
lutare fiuc filiumtuum;idcircó pro falute te 7 
parta cor exultans obtincbo, qued ob peccatá ^ 
& tui negle&um maerebar.Et à mcerore libe- 
ratus cantabo tibi Domino, id eft, canticum 
gratulatoriurii tibi offeram ; non folum con- 
cemplando , fed etiam píallendo. Siquidem 
canere,contemplationem; p/aZere veró,aQtio- * 
nem fignificat ; & in hoc differt pfalmus ab 
oda. Ceterüm, tamquam mentis ac fpei bo- " 
nz, ctiam antequam accipiat, perinde ac fi 
iam accepiffet, gratias agit. Notandum verà 
quód apud nullum € ceteris, interpretibus 
habeatur, C«z/abo c pjeteo, 


CATENA PATR V.M. 






FRE/ Q2 DOTE KYPIE EDIABZH 
1 ENS ur. ;] Xrrzozrowor. 0j 

apis uxo) aal , T) gp ectren 
be efie Sue nn, ABl 33 uà zra Soc 
8) vipule, dod vla. year], loo) 
opus TEro wuD'ürrw , sd" auT) TRO? laucw, 
sd Mera. osx d à ugxae Qu, 
8 uror aua iid d, da. X) TOF x esos dva. 


Mil mo. Tb 33 le nin, deaur 


lj ugxgót Ürra vov vyedvor d/2. Tüvo €. 00U- 
gera xd] Spvéi ,. Ka] aóSw 12 0i íi - 
SG durd à 9c; Eme id, C 7rón i- 
MÁpnm, 19) eut eriguro , i jp 2m, 
ví di utum. OU xa9dmp oi Aormo T 
aJ Ses ru , Pray iuis y?! poud d'masa Tol 
"ái Bie Cip, ors voput uos usi ut] 
qb Oi»: J/d v udi Qgy EnharS dvtraj 
&tli , fcuen. Oi à * Af Onc T enuéioy ex 
edo , ud vc pua owe, Ilona 29 
d Suudrner i? sor loy c E2nnÜaw?), 
19) udugu. Térun - sj]. di £v moz Crawrioic 
Ürnuy uaria) Nixic, Mrfuluo 53 udi 
Éyac goi og. TU! fd, ax To djaSiy m 
quus , 70 view , 7o logrooperay , T0 dgerfi 
ÜhpaMicx, H' Ain ir ud ir (rteor , fi qo 6» 
' dugpriau 6j). 

Hzrxior. Ow 59 An9m yaArà p, Q 
«vejmuup B«* do^ ula) Sdyaror. Eonglpi 
Taro, xay asvamor, 

Erzrsior, A^MQlu 20 9x qoiivay 
7 EmaySangdyar dud. 4f). 9 djoprias , 


Dei, etiam temporaria: quin imó mortem adfert omnimodam & immortalem. 


Na savrovo DowiwE osnrrviscs- 
DAWN R1s ME?] Cunvsosrour. Haud 
paruum bonum eft,fenfum cape- 
rc obliuionis Dei. Obliuionem autem, non 
putes effe paffionem,fed defértionem. Multi 
igitur cüm hoc patiantur, neid ipfum qui- 
dem norunt, neque deflent. Hic autem fan- 
&us non folüm hoc fciebat, verüm ctiam 
tempus fupputabat.Nam per illud Pfquequ 
denotabat tempus fuiffe longum: idcircó et- 
iam luget ac lamentatur. Er vnde fciebat 
Deum ipfius oblitum effe? Quia nimirum 
fciebat quando ipfius recordaretur : & exadté 
callebat , quid quidem obliuio, quid veró 
memoria exifleret. Non wt ceteri homines; 
qui quando res huius vitz omnes ipfis pto- 
fpero fluxu feruntur, tunc. exiftimant ipfo- 
rum meminiffe Deum; quamobrem etiam 
non nouerunt, quando Deus eorum oblitus 
fit. Qui enim non nouerunt fignum obliuio- 
nis , neque etiam recordationis fignum re&é 
norunt. Multorum enim, quibus res huius 
vitz profperé füccedunt , Deus obliuifcitur, 
& quidem horum maximé;cüm fzpenumerà 
meminerit eorum qui in adueríis exiftunc. 
Nihil enim adeó nobis Dei memoriam con- 
ciliat, quàm fi boni quidpiam agamus , fi fo- 
brij fimus,fi vigilemus,fi virtuti incumbamus. 
Obliuio itaque nihil eft aliud, quàm in pec- 
catis exiflere. 





CATE- 
NA PA- 
RVM. 


ua fot 
trentih 
mier canc- 


det 


Defertio 
Dei nobi 
deficnda. 


Vnde fcia- 
mus Denufti 
nofiri cbli- 
mi/ci, aut 
recordari, 


Hzsvcurr. Grauis fané eft obliuio aser 


ftri. 


Deus obli- 


Evsz »11. Obliuifciturenim illorum Deus, qui peccando cius obliuifcuntur, sifirmr 
"e g 3 & precatori, 


238 
& auertit faciem fuam ab eis qui turpe 
quid committunt , illos afpetu fuo indi- 
gnos iudicans. Idcircó à confcientia fua fli- 
mulatus , & Dci iudicium formidaps , fub- 
jungit — ' 

2. QVAMDIV PONAM CONSI- 
LrA?] ArHAN AS11. Ángore enim, in- 
quit, difcrucior, cum anima mea confilium 
capiens, nc forté in peccato moriar. Et hoc 
eft quod maximé dolores animo meo adfert. 

OnrcrNis, Plurima quis primüm 
ponit confilia in anima fua ; deinde perfi 
cit in omnibus magnum confilium Dei, 
cüm fpiritus requieuerit fupra radicem 
leííc. 

3. VsQyEQVÓ EXALTABITVR 1NIMICYS?] 
ArnaNasit. Nam fi colentibus nobis Deum, 
deprimitur inimicus; manifeltum eft, quàd 
peccantibus nobis extollitur. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


x9) Yavs pd v0 vesc uyoy 2a 9) aiseóv 
7 GeaTóyruy , await 67) Xelvag aic m- 
delas durd , Aitzrip "cmo S8 cuveddor e 
vwTz Up Qu , x9) 3.08 wi d tdide xejop, 
Vrd- 
. €, Eoz riwoz enzona!: zorAaz;) 
AeaxAzxior, Avidua »ydp , Quoi , BuAsbi.. 
Uv x7 vx hà, ui mw deg & vi duop- 
aía Sac Ours. Kaj 6c 60» D uad2ugu d. 
dra; 4$ ux3i uu spins b 4. 

flrireNOYx. Bw^acciOwrx] nc Qe. 
mw 7À.eioras 6» v "loys duré , ers VXrn- 
Ai clu 931 7rd urya lo Bs^lu 3$ và, 
jay Tc ari juo: ad tresouo 7r aluo T. tesa] 
ipd or. 

j.EnxnoTzr TFOOHZETAI O EXGPOZ; 

AeawxAziOT, Ej 90 SuogtGurmur Tul 7u- 
vrenéra| 6 ioflesc , dior, jn dpperómm 
vero, 


Hzrxior. T"jo 90 78 cusa , 6 2j 


HzsYvc u 11. Exaltatio enim fatanz, de- 
pedi preflio eft hominum. Nam ficut Deus in fa- 
fira depef- lute noftra exalcari, (ic diabolus in perditio- 


aJ Sexmuy uTreacx,  Kaldonp 39 6 Sui 
€y vii cwrmeía vida vij Tptripa , Smec à 


» ne extolli dicitur. 

Cunvsosrout. Propheta autem híc tres 
iuftas adfert rationes, ad perfuadendum Do- 
mino, vt refpiciat, & faciem fuam ad fe con- 
uertar, fuamqQue deprecationem exaudiat, 
nempe vires ac robur inimicorum , & pra 
hoc clationom & arrogantiam ipforum, 
teitió. denique latitiam & exultationem 
eorum; tantüm-non dicens : Etfi non 
propter meam deprecationem , meamáue 
miferiam faciem tuam ad me conucertas, 
Domine, tamen propter infolentiam ini- 
micorum (quoniam viribus fuis multüm 
confidunt, & malis mcis gaudent , & lapfus 
meos irrident) exaudi me, & illumina ocu- 


4». los meos, aufer à me altum iftum fomnum, 


quem in peccatis meis obdormiens , propé 
ad animz mca mortem produxi. Nam fi fo- 
lummodó à tua protectione dimouear , hoc 
fibi gaudium, & gloriam , & robur effe pu- 
tant, & in hoc füperbiunt, & intolerabiles 
fiunt. fi ver etiam ad mortem  reda&us 
fuero, quid non hi facient? 

6. Eco AVTEM IN MISERICORDIA TVA 
sr£navI. ] CHavsosrowr. Vidifti bumilita- 
tem Prophetz? Tametíi innumera proba fa- 


MCA Qv à» vij domua ela imníptay M4) 

XrrzozroMor, Tefa d duxauduerms 
292A ei o ducoríiga, vir dkasónlu à 
«ves Qi me, Gans E362» , xz] Sane pes m 
C»eócumquer durd 53. auror , xg) Ciauxucy d 
d'elcsuc durd - TP xem ng) vli loud ouf 
tale Er , xd) tre ra T$ vea , vj old 
mupow üup! , xd) te/roi b dOpeymuilu 
xgj 1l) dsaPjacw üwrp) , ugrorux) 2éoum, 
6c €) xg) ux dfg 11) iul) dénow , C 4f 
tuli) sa Aavsugiar Fs pb] e pi vo evej- 
Cu7Tó gu xUgi& , ad dfd vlu) dg(orcas 
7j ipfesv, dién fh lovi Qesrén uoa, 
dión Édmzaiesvoy Toit gxolt; MgU ag) Vm. 
94? dai us à. Tl ger icd noveór ugo C 
Qno 75c ópSuA usc ugu , àQu8 7 falus 
Ürvoy, by Vari ru d ptor prricuc ÜzrveGu. , ma 
ezCeany) «ei; v» TÉ. dox dmwieata 
Sara». Ej 3à ulvor aro aie ofi deqa- 
Atlas euAsUS d aed &urciz, xg) ueyaMaw- 
aíe es ig sim mpi) , ng) m p 
Qesráa,, xal eion drtmoiset, ad xg) eic 9a- 
vaoy xorrwvolal, vi Sx aj uci ToC eun ; 

9. Era AE EnI TQ EAEE! ZOI H4- 
HizA.] XmvzozroMor. Ejdw su7emo- 


Qessuuluo vesQiry, Kaímoi juga € yan €i 


Nen in fu. cinora haberct recenfenda,perQue illa Deum 
uf relin fibi cóciliare poffet; nihil horum cómemorat, 


"ré xo paga , X di avs! duudu- 
1» Jucemíizo, iv Suis, idw ax 2A, 
a» 


IN PSALMVM XIL 239 
eX £n user o Os 18 S3 woe rA. fed ad folam Dei mifericordiam confugit. &^T*- 


NA PA- 


dct 520r, jn C Uri aUa 2A: Elizoinzs — Vnde manifeftum fit, ipfum , quando iftiuf- ., 


qr, €i darid ong , wg) voa a, eis ^M) — modi narrat, Si feci boc, fi. retribui, & &- rid 
ul «uu 


éd? xluo 8 eizr£ ium) uz ^vy& Wy milia, neceffitate magna adadum ifta dixif- pi, Loien- 
gà uegogn, , idv catur Quoiv , dX vo. fe; quà abfente;nihil iftorum adfert; fed mi-*^ 
UO» xo) Thi tixarSesmion TÀ $w6 deri fericordiam clementiamque Dei pro omni 
"don, itemeofac evesCaohito). cime jo. —fupplicatione profert. Deinde ctiam confi- 
aud; , Ón a5; (rid Qe 2 dabeowra, — fus , fc fpe fuà minimé fruftratum iri, fub- 
bsd A Aoaooadawrag Y xopd ia ajo, Eldw, iungit: Exwltabit cor meum. Vides animam 
iio mJ a dull, W'met, «dj pli fi 2gCn, — bonà fpe plenam?Poftulauit,& antequam ac- 
d'yagisé , 9X) 23 | md Sud , Xy mrabm TE. — ciperet, gratias agit, & Deo canticum offert, 
depot Sfemegrm). rió9w d jm; omniaQue facit quz folent ij qui acceperunt. 
lu) mi; ord ae*Wis dU yraugcuim,, rà Vndenam autem tam bona illi fpes eftià pro- 
mU, asd i, * «»ejc 3 afmaw, H4, m — ba confcientia, & petendi diligentia. Scicbat 
? rus abrauD foy Sub ciwel]. T8G ,Qei, quippe Deum cxaudire eos qui hoc. modo 
al plu) d) gegir] loxlu, poftulanc.Hoc;inquic, animá meam larificat. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


I. CHOLION Gracum in dtulopoft citur, cüm incommodisafficit, & iratus effe vi- acre faciem 
nomen Dawud, addit hzc verba: detur, tran [Jatione ab hominibus perità , qui no- quid figni- 
Vzgide neni, 3, ire , x, vmÜevirG^, | lunt eurn ingueri, erga quem ger animo [unt A6 "i : 
d «rG- dyamwris,porens mans, C- fo-.— Oftendere. veto. faciem, vel reficere. dicitur — 
lin, € defideratus , 5 Inc amabilis. quz breue | Deus, cüm fauet, & malis medetur. Quá ctiam 
Dasid '&- quodammodo Dauidiselogium continent, Nam — phrafi auctores profani vtuntur. /Vam vij; quis 
"Ama inprimis potens manu fuit, qui leonem & vrfum — mos Des re fpexerit, fcribit Actico Tullius, id eft 
EM - dilcerpfit, apprehendens mentum corum, & in-.— fubfidio fucrit. Hinc etiam pauló pàft Dauid 
1 Reitz, terficiens cos: £r mujfir manum. [uam in. peram, | Dcum rogat, vcíc refpiciat. 
Hee. qulitque onum lapidem , C- [und acit , Cr cir-— a. Quamdin ponam confilia?) S. Auguft. nu- 
cumáncens percujjit Pbiliffbanns in fronte, pra-.— meo fingelari comfiliwm legit; & apud S. Chry- 
tiditáue caput eiu. Solus veró non femel dere- foft.alius Vertit, a£0 550 uas, ordinabo fententiar, 
!Aeg i1, Ji&us fuit, quando à facie Saulis & filij fui Ab- — quafi inilitaria innuat confilia & ftratagemata, 
2 falomi fugit in Nobe ad Achimelech Sacerdo- — quibus Saülis & infequentium fc hoftium fu- 
tem, & farpiüs in fpeluncam & defertum, & (e — rorem effugere, & eorum infidias cuitare poffet. 
P1616. vnicum & pauperem prof:ctur. Veré quoque — Res fané petmolefta, deliberare diu ancipiti an- 
A15, defiderarus & amabilis; qui fuit vir fecundàm — xioque animo, & corfulrare captareque confi- 
cor Dci, typus Chrifti , in quo promifliones fa- — lia, quid inter tot difcrimina (acto fit opus, qua 
&z. funt falutis in Ifrael, & cotius generis hu- — ratio ineundacuadendi: totà. die his agitari tre- 
mani. idis dubijfque cogitationibus , & contiiiuá ma- 
Is10 tx. P[quequo Domine oblinifceris me. lozum ide suia quz fit ipsá morte, dum 
3n finem ? ] S. Chryloft. fuperiüs in Catena ad. non occurrit quo pacto cffugiatur , toleratu dif- 
hunc locum expendit aduerbium illud,vígweqwó. — ficilior. Quapropter fubdit: 
Difceíferat quidem Dauid à Deo per peccatum; Is1p£M. Dolores in corde mto.] Gezcé, iua, 
fcd non longiüs, neque diu: & tamen dolet, & — S. Auguftinus & Vulgata, dolorem;Symmachus, 
Inf: gra-. angitur, & dicit /f2sequo. Quia nimirum vico pipiarap y 78 Diarola. jw nu Rutesr , folicitudinens 
mini *d iufto, vel per inftans à Dco difcedere, longifli- — ss mente mea per diem. SONO 
Dedi mum tempus videbàtur, Atque idcircó, perinde —— Hic brcuiter notandus eft ordo, qui eft in cri- 
4m. ^ — aci Dominus & ab oculis, & ab animo, atque à — bus primis verfibus; & pofteà ctiam in fequenri- 
r:emoria Dauidem proríus aboleuiflet, ita inue bus. In primo enim quarit quod ad Deum per- ord» && 
flatum ac vicem deplorat. Pro obirssfceris, Grx- — tinet, C/quequo obluifceris ? v[quequo amertist nexu ver- 
cé cft Huiey, quod cít futuri temporis; $. Chry- — In fecundo quazrit quod ad fc pertinet: Qwam- rr 
foftomus tamen ait alium legerein prefenti, 0— — diu ponam confilia in anima mea, dolorem in cor- C 
Nultre n ibns, oblimifceris mes omnino. vter-.— de meo[n tertio quzrit quod ad inimicum fuum 
que fcnfus bonus eft, & in idem recidit. Sic — pertinet: /fauequo. exaltabitur. imimicus mene? 
vice versá illud aleerum hemiftichium,quod Vul- P ria enim iflura malé habebant, fcilicet Def 
gata in prafenti effert , zdmertis fatem tuam à — negledtus , malorum cruciarus, & inimici glo- 
mc Sixunaeditio Grxca in. futuro extulit, zo- — riatio. Quo aurem ordine conqucftus cft, codcm 
stídéc , auertes ; vti etiam Aquila, Symmachus — & liberationem à. malis precatur. Nam contra 
& Thcodotion, qui habent, xge , abfcondes, id quod ipfum in Dco malé habcbar, dicit: R e- 
quomodo ctiam 5. Hieron. vertit, IJfuertere au- fpes exasdi me "Domine. Ec (pH quidem, 
id quod di- 
&um 


Abconde- : . . 
M Tu tem vel affcondere faciem Deus in. Scriptura di- — vt annorauit D. Auguft. refertur a 


240 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ANNO- (um elt, 77 Jfquequo auertis faciem tuam à me? impotentem. aut infidum arguunt , qub fuis 
TATIO- Exaudi refertur ad id quod di&um eft, Pfawe- — cultoribus non opituletur. Quorfüm enim ten- 
NESCOR- quo oblim[ceris me in finem? Contrà id verb. dunteorum ludibria, nifi vt irritum & inane cffe 
DERIL — quod ipfum in fe craciabar, dixit: flumina ocu- pertuadeant, quidquid pollicitus eft Deus : cüm 
los meos,nt vmquam obdormiam in morte.Con- igirur proprium Dei fit munus, compefcere im- 
tra inimici gloriationem fubijcit, Ne quando di- — proborum proteruiam, quoties in fuis Íceleribus 
eat inimicus mens: "Prenalus aduer (us eum. loriantur, meriró ralem iactantiam Ímpediri 
4. Jinumina oculos meos , ne vmquam obdor- poftulac Dauid, Dcgm rogans, ne feruum fuum 
miaps im norte.] llumenare oculos, Hebrzis impijs ridendum propiner. 
tantumdem valetac dare fpifitum vitalem : vie — 6. Ego autem in mm[ericordia tua. [perani, ) 
enim przcipuus vigorinoculis apparct.Hocfen- — Hac optime notat Infenius duobus modis ac- 
Prou. 15, . fu dicit Salomon, tam pauperis quàm creditotis cipi poffe. Primó, vt intelligamus, hic Prophe- sje Dau- 


x1 ;4, €ulos à Domino illuminari. Et cüm Ionathàs tam coram Dco adduccrefpem fuamin illum , ac 4« s De 
37. are prz inedia deficeret, dicit (acra. hiftoria, caligi- amps iiem gratiarum adtionis,vt per hac "fer'er- 


nem fuiffe offufam eius oculis : rurfum poft- Deum ad cxaudiendum infledat. Secundo, vt $ 
uam fauum mellis guftauit , lucem eius oculis intelligamus, hic Dauidem propter fpem in 
ditte redditam. Similis ferà metaphora eft in Deum, quz numquam confundit, fibi pollicen- - 
verbo dermiendi, cüm ad mortem trahitur, Ira-* tem exauditionem , vt fit fenfus: Quoniam 
uc fatetur Dauid, nifi à Deo affulgeat lux vice, femper [peraui in milericordia ma , ideà certó 
Ein tenebris ftatim iri obrutum: ac fe iam ^ confido fore, vt cor meum de falute per te ob- 
eife quafi exanimem, nifi Dominus vigorem in-  tentà exultec. Àc fi diceret: Quamuis nunc ferà 
(piret. Vbi notandum hunc frequentem effe in perditus videri queam, ego tamen per tuam mi- 
Temebra — Scripturis tropum , quo qui in malis verfantur, fericordiam me faluum fore & incolumem Ípe- . 
preqews intenebris degere; & qui malis liberantur, il-— ro. Docet iraque hic locus , càm nos vrgent ex» Im perio 
males", lumip;ri, hoc eft recreari dicantur. Altet magis tremz tentationes, ftaruendam effe Dci gratiam /* 
Semilaeiter myfticus huius loci fenfus eft, iuxta quem petat ante oculos, vt inter fumma quaque diicrimina 
pro peccato. lumine gratiz diuinz perfundi, ne pet ignoran- bené fperemus , & totam noltram fiduciam in 
tiam incidat in mortem peccati, & zternz dam- — folo Deo repofitam habeamus. 
nationis. A quo peccati iomno Paulus horatut . ImsipzMw. Exwitabit cor meum in. falulari j 
Eph.5,14. vnumquemque vt furgat, hís verbis: Surge qui two.] Significat íe ex corde, id eft (incecé & — 
dormis , e exurge à mortuis , C llunnnais: te abí(que fuco, Deum celebraturum , & in eius fa- in pn ^ 
Chrifhu. Quz verba putat D. Thomas ex Pal. urari lataturum. quod nihil aliud cft, quàm la-- fit 
mo 40. deprompta c velexllaix cap.6o.aut, titiz materiam ex mera eius mifericordia & bo- 
vt alij, ex Ecclefiaftici Càp.24. nitate perere, quoniam in ea confiílit tota felici- 
E Ne quando dicat inimicus mens, &c.] Si-.— tas. Subintellizenda enim eft antithefis inter gau- 
Pf. 57, 17. mile quid in alio P(almo deprecatur: Quia dixi, dium, quod ex feipfis captant homines, & quod 
INequando fupergaudeant mibi snimici mei: € in Dco quzrunt. Ac quó mclius exprimat Da- 


dum commouentur pedes mei, fuper me magna — uid, (e nihil fibi facete reliquum, quod ipfum 
Tudih 7, [ocnti /unt, Sicetiam Iudith ait: /^t mow dicant — vaná delectatione detineat; exwitand; verbum 


IS : : : dien. : T ig 
FOR Gentes, bi eft Deus eorum?lzc aurem indigni addit, quo fignificat plenum letitiz cumulum 


fumriju | A5 nOn parui eft apud Deum momenti, vc nobis fibi in Dco omni ex m conítare, vt ne mi« 
Dewmpre- Opcm ferat; quia nimirum impij proterué pijsin- — nima quidem gutta alibi querenda fit. 

wet ad — lultando, ipiiumet Dco iniuriam inferunt, quem 
fuorum tn. 


.IN PSALMVM XIII. ARGVMENTVM. 


In finem, Palmus Dauid. E& 8 TAO" YaAuccrd AaCi. 


Etiam bit Pfalmus in finem remittit ; qUO- Ka] Gib 6 "aAus eis vo «IA pa 

niam futura praedicit. Argumentum cverh — miri eredh uir qegayrpáq. H' 

tins boc ha Sennacherib Rex Affyriorum — dà amie Fer dum, Eme eoirslot 
Aliquando ludeam belto mfeflauit, mulo — XmannpiC 6 98. A'osvoyoy. Bandi Tí 

taf que ciuitates cepit bas quidem pctio- Y'ud a/a ?rori , 1 mo alt Tre €t, Tic 

ne, illas "verb ob[idione. Cum «veró etiam — Md Guo, T. dV oroMopxía, E A7r rac 

Yd "m [peraret 1 erofolymam obtinere, mifit Rab- — JV X, d Yuesvrnois ase cor , dzriceos 
facem ad. Ezechiam , qui tunc tempori— Pad alu moi Eexiap, aiv mwiggila T 

Iudeis imperabat ,execrationibus,férmoti- — Yadaloy BaevsUw , Bon tup x7 78 
bufasimpijs aduerfus Deum vtentem.Di- 9i ^O Josrplós yes dor Mois Efrum 
cite (emm aiebat ) Ezechie : Netedeci- — (9 $« Ji») Etna , Mh ct dmunina ó 
piat Deus tuus, cui tu ipfe confifus C$, — Déc ow, i i 00 mero Sas Va! aol in 
quoniam liberabit lerufalem de manu Bíevra) là l'ieguru)sya du yesofe upo . 
ica. Ecechiatcoer cim eius magnüexer- — O di ECmiae , C cic ueyignc dud seg. 


mai 


IN PSALMVM XII. 241 
mát , xy rie T] 2yus uoniae xgxtes- — citum e» "verborum evejaniam. defe- 7^n^- 


cuc, rii citet yes up S)» deosGela , ab) x fet ; propria pietate evfus , diuinam Mo p 
Slo ervtgPou o cvupsyiar , xdp ma- — opem implorawit ; (Q7. banc flatim. confe- vuvx. 


esutita. vuUme d^riAauotr. O 59 diva, — cutus eft. Nam w(lus Deus per conum 
Sy di ae dPys uw, bar Gylohorma — Angelum,centumrotfoginta qumque millia 
mirm o)uddas T) Nosvejas arcis, vos — Alfyriorum perdidit; alios cveró im fugam 
di dou pelo eis quyhi, Y) mismop- — conuertit, atque. inopimatam falutem ob- 


xaudyoic Y qog.dozor cumefar Varoescty. feffis conceffit. 


PARAPHRASIS 


v , K * B . 6c 
InEN aga» Oy xup- 1 E 1X1T infipiens in corde 





UiCP dia curs, ix £c 3606. (uo: Non cft Deus. 

- Z10dea Gig Xevajyw- Exordium — Píilmi  valdé 
eB x5 Vana A5ooi, cvuCald * daA-. congruit fermonibus Sennacherib & Rab- 
p và evestipuow, facis. : 


Aid laen(an kg) deo" 9u-— Corrupti & abominabiles fa&i 
; 2 Pr » y e * . - * . 
ca» &y e)mmiéouan * cix ta funtinftudijs fuis: nó eft qui faciat 
mud ensóniu, Ghé sac fos. — * bonitatem,non eft víq; ad vnum. * r4. 
H , 1 . . . " num, 
Y'au6alleg |, Qno] , x £iCn iic detetias Fundamentum , inquit, & radix impic- (,,,,,,,j, 
$15 fia dfapSveg - cic dxoMgciar 30 cqa&. tatis , vitz corruptela eft. Cüm enim fe- totius 
- P * : P E z . ix impie" 
&uvuc 1j Sneuuid n Bor indtd uxori, & 9vi  metipfos intemperantiz atque fering vitae ME 
nl) urhpduo cric dfayolas dJEienor. YxoM- — addixiffent; Dei memoriam à mente proic- 
Sous dV 78/1 ryuuDpu c oezDwtia wg] oh. cerunt. Subditi augm ducis etiam infaniam 
Ürhioot, . — fecuü funt. 
€. Kogioc 6k Seo dixe — 2. Dominus de cxlo profpexit 
ei cfi dou dy civSperrar , GÀ fuper filios hominum, vt vi- 
^ o , ^ $^ 9 hd . E 
idáy à íi cupidy , » CxCnrdi vv. deat fi eft intelligens, aut requi- 


Soy. rens Deum. 

y. Vere eius) a 3-.— 3. Omnesdeclinaucrunt, (imul 
xeaaon( un , Gix én rir 2 pns?-. inutilesfacti fünt:non eftqui faciat 
mx, Gix. ew uc &oc. * bonitatem,non cft víq;ad vnum. 57 


[ Ta4G* dise uS O" à »a- — | Sepulcrum patens eft guttur 
£uyE muirdr, (ai; yAdosaus t)TÓY. eorum, linguis fuis dolose agebant: 
idoNuB('an , jo damiduv (& xe^n. venenum afpidum * labia corum. ; ret. 
aura. Quorum os malcdidtione. & 

Q'y ? cóua. legs xui mxeitg amaritudine plenum cft: veloces 
ytus' aZac (D modes ard ou; in) pedescorum ad cffundendum fan- 
aiu aL. guinem. 

XwruuuaCemepa Contritio & infelicitas in viis 
(gis doe aurdv, vo odor ipm fX. corum: & viam pacis non cogno- 
fran, ix £a QíoO" Seed a'rí- ücrunt; non cff timor Dci ante 
yay T4 oda AujI aqu. ]. oculos corum. ] 

E'xeíva adiret Tola (at y) d'esórmtur x) ^4- Illos vtique ifliufmodi & facientes & 
Yorzar, ix Geséid e 6 Go i noit mamas, | dicentes , haud tulit is qui in altis habitat , 
Towvs I. Hh & 


242 


PARA- 
YHRA- 
SIS PA- 
TRVM. 
Deum non 
latent. cogi- 
tationes 
impiorum. 
Gen.18,:0 


* Vulg. 
ficut diu 


Dem fi 
alcferdit, 
€ terres 
hofles. 


* Vulg. 
jufta 


Ezechias 
Deo gra- 
tus ferua- 
pur. 


Chrif m 
ovis €x 
Siem. 

* Vulg. 
a-ucrtezir 


& humilia refpicit; verüm cüm exadé et- 
iam cogitationes examinauerit , vidit om- 
nes, tam impietate quàm iniquà vità im- 
plicatos; Hzc fimilia videntur ijs quz. ad 
Abraham dicta funt: Clamer Sodomorum. c 
Gomorrhe multiplicatus eff, &c. 

4. Nónnecognofcent omnes qui 
operantur iniquitatem , qui deuo- 
rant plebem meam* in cibo panis? 

$. Dominum non inuocauetunt, 
illic trepidauerunt timore,vbi non 


erat timor. 

Vos, inquit, qui deuoratis , noluiftis hoc 
cognofcere. Verüm ex ipfo rerum euentu 
difcetis , meum populum vobis haud expu- 
gnatu facilem futurum ; neque quemadmo- 
dum panem, qui comeditur , ipfum deuora- 
bitis, meà prouidentià contemptá. Hoc enim 
dicit: Dominum non inuocauerunt. Proptereà 
vos qui auda&ter loquimini, & nihil veremi-- 
ni, timori & terrori fuccumbetis, & in fu- 
gam conuertemini, cüm nemo vos exter- 
ruerit, aut perfecutus fuerit. Nam hoc decla- 
rant verba. ifta, 7/lie trepidanernne timore, 
vbi non erat timor. 

6. Quoniam Dfis in generatione 
&: - ; : . 

iuftorá eft: confilium inopis con- 
fudiftis, quoniam Dis fpes cius eft. 

Hzc autem facit vniuerforum. Domi- 
nus, ob Ezechiz virtutem, & generationem 
fub ipfo pié inftitutam. Cuius, vt vilis homi- 
nis, defpiciendo irtififtis fpem firmam, quam 
in mc collocauit. hanc enim Confilium vo- 
cauit, pro propofito. llle quidem tamquam 
facram anchoram fpem meam apprehendit; 
atque falutis compos fa&tus fuit, vti fperauerat. 

7. Quis dabit ex Sion falutare 
Ifracl? 

Duplicem hic locus htbet vaticinationem. 
Non fíolim enim tunc fadam falutem 
obíeffis przdicit; verüm etiam multis póft 
temporibus , falutarem Saluatoris noftri ad- 
uentum, qui illinc exortus eft,vaticinatur. 

Cüm * conuerterit. Domi- 
nus captiuitatem, plebis fuz, 
exultabit Iacob, & lztabitur I. A 
rael. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


X, TU vuzrcd iQopyu* «X ditam dxe1- 
Oi xd aum T Popup momciu QN, 
€idis drosrac , C vic 8 duosiGeiz, Q oig 
Dis eX arouía xaTeyoup uc. Ta(a tout 
mi; 2»e;c A'Geadp elgnuirus* Keauyn Xo- 
d 6n wg) Fopójfas rvaNiduo.) ye vt 69^. 

d'. Osyi yr ovrtA marre; 8) 
ipyatowdpa Thy dxopuian (6) éSri- 
TÉG T Aatoy um er fpica apres 

&. Toy kept Gn Eme Aera - 
(6, &u& t£ aNiacar QoGor, s Gi 
: doe". 

Ovx üiixAnOwTÉ, Qwow, ci gai ormc 
curio 6v , To dt di avriüc arose 7f 
cegMdTu Ti, 7FClegG , Oc wx isa Uyiy 
tuat (Bye 0 ipo Ani , 3d waldap aj- 
Gy mà. idu por D'amuvicvrs àv, iic 
(i "meon eias xa(eperrirme, Tim jà 
Av: Toy xveuor zx Vrwaiirarm. d Tj 
xdeyn ol ad idc ruat QV ipa, y pn- 
div ddnugrirnc , Qi6o Q J'eiNa amc, 
xj eic Quylu) «egzrietén , underoe 25J ai- 
S'esmwy 0 uz Gum T vot, X; diiuorv Qo. 
Tér 39 QnAc? v , Exéi ides uzcur QUGor, & 
ex 12 eie Qv. 

c .O qi xv249 e, "fue dyxouan* 
[924a sRarzá xa Two waTE, 0 
xveA(" £xsric auri $5. 

Tag ani£i gj GA 6 xvguot d/2 luo T 
E Cexfa dptrlad, nd) vl) sCowGdle vm Guei- 
va sro tauvegd plo ejotaív . aie crm Ac , U- 
pic xg mu tegriamyvec Gao p haurrs 11 ei 
ipà BuCaiar zrmoiOwow . Ta Tl) 9 Cxai- 
Atc BAL , drrl v& own. Ex£ivoc Moe 
xaSdmrep d-yxvegy 3 iul wont aer iovridu, 
C uj, mito met $ core fas dic Yt. 

C. Tí 9a(d 6x Zudv curteuor 
74 l'regnA; 

TZm di d ili DU PIER 


Od 33. uóvov là "migota Jod mri 


qroAuopindiéiot evesanopsU4 armo kar, da: 
Q «I moX?ais exeo yedvoi v8 ccriiesck- 
eol Joop cnéiw srieor Edupatyeiar., 
E? rd Ss phjan xUguo» TÍO 
aiuto B Ad dUTH a y 
iie.) axo fo, nod doen: TN 
- 1A. 


, 
EmTu- 


IN PSA 
Ee) aj diea qu'a] idw Weur cElo- 
d'egmodiruA] , X) Mia C afe Yudaias 
aUe 0vopa] , Vrdlaera xaxcivas aic üu- 
T TM Tarmelas v yeis , Q alo! db melan 
YavAgGv. Tmugi(a fca) , Qui) , u&or 9 
éÜtegruun Tu! duzAhS yorn Orouaciar 
Agd- à uórov 30 Yaxa C, doa YoeghA à 
rop qdtrn, X 7 Vari 18 96 TU. «ves 7rd oes 
qV)elenc órojtgiaias xAnesropidauyn, 


COMME 


TAN IUEN AOPOM EN KAPAIA 
TAL | Arror.] I2 xd; A, d ei- 
Si pro), 3 P'ajaie , dpuol 
4 wy) x2 mraf/noy dev Q Agathe vi 
Pusra . 1 mus ToeY 0i (XQ d Y 6) vor, 
uidi mto 1p, dX. uy evegroiy oor, Kaj 
maínt eic dcin ireoomyaur , €i xg) tap- 
día uU g 124505 , d9W 8 cuam, ricQun- 
xdc islas, d ei yov «obi ni, ai ocuwó dor, 
K'tesoy 3r ix, 0 xoiraly proud v Aera ópp Ov y 
8 d ow) d'eabn m Grptyrlas* dX à 4 uár 
99 dpt]! , ví qosriowuc , fbÀ vc cipia 
O' xrolAp Ov Qesmow, dna àv lb, On 
39 i28 al) qucmlu) Grey ear, mel now à 
Alis dwAou , dic ix el, Ezrínoór myam, dX 
Gri tapd la 26A qii 42) 9r. m rn à 
à nij 78 Nerrórro; doe Ov xopd ia un ld, 
qarays d». hdqegra vor J/a6020v Quow, 
dc 5 xapd a EQ , o) Cn laum cios. oi dV 
Varo rd re cvuGt wes ; 

AIEGOAPHZAN KAI EBAEATXOHZAN 
EN ETIITHAETMAZIN, ] Ej d & Eam aC 
ug Jsoodprus ,8 x $ qaum eroi dfa- 
qleipl, da Tb Cx sumo Yerori^g uo, eri 
29 18 vouiga, uà €7) Sie , cd ata iau Té c 
7rasri Bd wx rud xa) vrompa Éàrmé &iuen, 
ec uh mra dUpsbiiya seem Q* ad TE yop 
yo Cow ird A- 

€. Krriox x ror oYTANOTY AIEKYE.] 
Maxi, Quaw, 6 1901 OG» ex T doors , idv 
& dives Teu Mysoónr O» ipy drin " Ó ux 
li, Ef degrá dk aiv vtadTu X. mejrma 
dfi la, Mt , alÜesriven arua vi? am ror 
Apr , fi in TI xgndsur Ti oy i9 Aa Ón- 
AxSOr usegy, de Gp m - Ylamp "Qj o € 
mi; Sesto ho clu) Vandnuias daAdy. H 
99 "raf suy Pxxoytov, dra'yxgíay dide 78 





Tonwvs L 


LMVM XIIh 243 
Cüm enim decem tribus, & multa Iudzo- 
rum ciuitates iam pridem in feruitutem re- 
dacz effenr,rogat etiam vc illa: falutem eam- 
dem confíequantur , & libertatem recipiant. 
Tunc erit , inquit, maxima letitia populo, 
qui geminam habet appellationem: (iquidem 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRVM. 


non tantüm lacob , verüm etiam Iíracl no- 14e eriars 


minabatur,vtpote cognominis, à Dco ipfo- 2, 
rum auo impofiti, hercs. 


NTARIVS 


IXIT INSIPIENS IN COR- 
DE SVo.] Hac verba quidem; 
vti didum, proprié funt de Rab- 
face, verüm adaptabuntur etiam omnibus 
impijs ac maledicis: fiquidem horum aliqui 
non effe Deum;alij veró effe quidem;fed non 
habete prouidentiam,dixerunt. Atqui omnes 
ad impietatem deflexerunt , tametfi corde 
hzc dixerint, & non ore, naturales quos de 
Dco habebant, inftin&us reueriti. Infipiens 
igitur eft, non qui commiunibus fenfibus de- 
ftitutus, vel difcurfus folertià ; fed qui vnicà 
virtute, prudentià, caret, de quà dicitur: 9i 
poffidet prudentiam diligit eam. Quód enim 
habuerit di(curfum naturalem jipfemet textus 
indicat ; quoniam non ad auditorem quem- 
piam,fed in corde fuo dixit , non effe Deum. 
Reuerà enim in in(ipientis corde non erat, 
qui aliàs vbique eft. Vel itiipientem vocat 
diabolum, qui illud in corde, & apud femet- 
ipfum dixit. Quid porró hinc euenit? 
CORRVPTI ET ABOMINABILES FACTI SVNT 
IN STVDIIS Svi1s.] Siautem in ftudijs fuis cor- 
rupti fuerint , non ipfa praua cogitatio cor- 
rumpit , fed id quod ex hac perficitur. Eo 


iex d- 


Imp Denm 


; megant. 


sedi 


DOM ne 
g". 


enim quód non putarint effe Deum , femet- , 


ipfos omni abominabili ac prauo ftudio ad- 
dixerunt, ita vt nullus reperiretur probitatis 
ftudiofus. vnde fubiungit: 

z. DoM1NVS DE CELO PRO- 
sPEXIT. ] Profpexit, inquit, Dominus 
de czlo, ad videndum, fi reperiat aliquem 
cultorem ptobitatis: & non erat. Dixit au- 
tem , eum qui vbique przfens eft, de cxlo 
profpexiffe, humano more fermonem for- 
mans; vcl ex pulcherrimis pattibus hunc 


Quid fit 
profpieere 
Deum iit 
calo. 


volens fignificare, vti in illo, Pazer noffer qui Mauh.£, 
es in celis, vel aduentum dcfignans. omnium enim vocatio oftendit neceffariam fuiffe 


Hh2z 


przfen- 


^ 


244 
CoX- przfentiom Saluatoris. Si autem declinaue- 
MENTA- T . : . E 
mivs pa, "Ito. Vtique recti erant ; & íi inutiles fa- 


Tavw, €i fint, vtique à flatu vtili excidentes;inuti- 
les fa&i funt. & infames. 

4. NONNE COGNOSCENT OMNEs? ] Hoc 
per interrogationem legendum, talis enim eft 
conftrudio: Nónne cognofcent omnes qui 
operantur iniquitatem , quód Dominus in 

iid *t- confilio iuftorum fit? vc] per affirmationem, 
Deomm q.d. Cüm non cognofcant iam eruditi, cog- 
, Pili nvo(cent afflidti ac lamentantes. Quid cogno- 
fcent? Quoniam Deus vltionum Dominus. 
Alius dixit vaticinium hoc effe de vocatione 
Gentium,quz conuertendz erant. Q uocircà 
ctiam interrogat, annon, Domino aduenien- 
te;fint à feritate ceffaturz, & Dominum cog- 
niturz? Non dixit autem, Q ui edunt, fed 4j 
deuorant, eris agreftibus ipfos comparaus 
propter immanitatem. Tam funt acerbi , in- 
quit, vt pro cibo ac pane nos confumant: & 
cüm hoc faciant, Dei leges intelligere nolue- 
runt. Ceterim. cüm tam. immancs fint , & 
tam proni ad iniquitatem ,vnde timorem mi- 
niméexpectabár, inde perturbati funt.Q uam 
Cewfi. Obcauffim? vt cognofcát,quoniam Dominus 
- iile ine in confilio iuftorum;curam gerens eorum qui 
fem. — curam habent iu(titiz. Quafi enim interroga- 
tus refpondit. Si enim in medio duorum ac 
trium reperitur; quantó magis in integra ge- 
neratione quz. iuflitiam operatur ? Poffunc 
autem hzc etiam accipi de Sennacherib, & 
Rabface;qui lerofolymam obfidebar. Nolui- 
Dew adiu- ftisiinquit,domi,fiue per vos,quod oportebat, 
mm. ^. agnofcere; per experientiam cognofcetis, po- 
pulum meum haud expugnatu facilem effe; 
neque ipfum quafi panem deuorabitis, pro- 
uidentiam meam contemnentes. Hoc enim 
denotant verba ifta, Dominum non inuocauc- 
runt. Quocircà qui nihil timebatis, pauore 
concidetis nemine perfequente: hoc enim 
volunt iíla verba, P2i son erat timor. Ex( 
enim,inquit, inopis confilium , fiue propofi- 
tum Ezechiz,quem inopem vocat,fecundüm 
prudentiam extenuaftis , ac fi vobis refiftere 
non valeret; verumtamen ego Dominus , ad 
quem confugit per orationem, fpes eius fum, 
atque ita ipfum defendam, vt cognofcatis et- 
iam vos, quód qui fperat in Deum, non con- 
fundatur. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ewriieoc alu) maesusias . ci cleuowas àt, 
raj uc 9n dU SG Uri gj 6i Toeeuóowour, 
vraíraG 0n Om T éUpelicu miiomecUrmyC, 
Jaecianray, xj vriptn?) 
4. Orxi rxazowrA) maxTEX;] 
TZm xaT iesmew drayrecio T) 0 Gs 
Ürac, OU xl sragorra, arakvw, oi (pat opt. 
vo qd. alouías , Un xvey (D & Quoi du. 
xaíay , H' xn BiGaluaw , Mà rr, Que], 
reSyripdpor , "yrcwrray óduuaeqipoi, Ti 
yrdcsoeay ;. On 9ubc End nume xvex Or. 
A" Ow dbi Tüc xAfctec Com 7S0 Tj 
ibd exesQireías 62) , ut'órmay. ira GAn- 
Sida, Ai xg] eed , uà T& xwg/a AS Or- 
1 (Ov d macorra) 7 9ng1odiar, € rta 
Tév xUgJo';. OUx. evzre dV, ol dormi, iN. ol 
XgTWOlrni, Swelor üuTéc jf TO wide 
«XSaGdpuy, Obra clo) mxedi, n abri 
Bes a Gy dp Gu waren cm fuic, 
x9) 18 dedrru, , TíG 08 98 rÓpugu, ral vay 
Ex f uAROWOu». AU oi ET S'eacti , oi 
Tw ApsOzpÁ or eso dduxlas , Üow 5 
evecctdtxnous QiGor , Cxciow PrmbwTa. 
Ad 21; Tya yd ow , n xde1Qe à» Quos 
d'ipgito , unu 7/ Fanusougd lon $ 
J'ngiocuswc, CY'c 29 toyrmüeic, dorexedvato, 
Ei 59 &v jdz to d o wg) reXolv de oxsraty 
CQ A E.or. &y GA okAipea «ut d'uriomudiuo 
tpyalloutm ; Ee: dà inae ut (e vo) E21 
ZoraowelQ, ng) Va^laoo aouopxirr Qe 
I'tegueuAü, Ox (Gu nit, Qrom,oino9w 
cwwidéis , qo div , dfg v vrelegc rotn, 
t Sx cn iuxAur O)* 0 Agóc ugu* udi wa- 
Samp dpnw duranomm üwrir , iic (uic 
«vesusOelas xa teprürmc, TUo 58 , Tór 
XUQX0p sx Vr socyG. v ydg oi undea 
diesuanóu doi, Jesi. eem 618 und eróq 
diiuorr O9 . T&ro 20 9, d. Sx lu? qo6 Qr. 
Kdr 32 vlud 7$ oru» 5 DuMed, iioi ? cxozrüv 
78 E Cede , Óy 7r yo 4461, xaT T) Qe3- 
mika cenmaur , oc d duum tra ai- 
Twipai Up * dxW 6 xvei(Qe £y , eec 
Üy nari tunA dY dUyiic , Uere durd. eiui, 
xg Se6 dud aj nielouaj , cc wiocwdal 
xg) Ud, Un Ó eic Suiv rica & Xavi 
veraj. 
Ü.Tiz aozer x Ziax TO zoTHriON;] 
QU rac facli, Quoi, xdxéiror iAvrígu) , xo) ? 
ir 


7. Qvis paBiT zx SioN saLyrARE?] Sic oportebat, inquit, & ipfum fperare, & 


Dcum 


IN PSALMVM XXIII. 


Si» ea sé cie 20 Vrtesc Quue mt , dl 
mi y uAMdÍS) AUgu| wg) irayasanr, h d- 
Qegmusla «wesLedsu TU d'üug Tue, 
Alo uóra fi , H^ Jd mo ric ding QuAde 
idw oelud'eamdida, , ims era] xdxeias 
quer surmejas xg, VAsbOve as .. Od ra à 
uela, Qnain, ca] 9 dDtegou)n, vol rni» 
iyorn vesanooeras 2d , YaxeG vw voz. 

(olla x Yaegha. M ora stes Gyat2uyay qum, 

Vrei ^ov 2ecla 78 c dou duvaiyu Ls, 

xi) dukzprias dena] , mur ó poop Ore 

cx ZXudy , aii, uel rto gs aoo, Aib xg) ew o- 

pipoi IJ. iSrdy , oí dAnSdc Togghh xg) 

YéxdG, dVitsuos xg) estiva , cuuajaA- 

Micra] , 7mesuudpiun &uToi; 7]. evesmy- 

qoulpan . Ka] Xopaay 59 eru» , Qdic eic 

Yavxahwslo rdv, imi)ao4, ^AóEar 2a cu 

Ycegia, Tíc died ; O'ea d mde dida vv 

agieór, wg olo» uiNorr(O)* Sx drtoera) , 

x29 Óv Vannes Tu£9« T) awheAor TS 

Sw, eir! dv Ó pugroofioie tóc. Onci dà &u- 

sis in T Y egi, uaa mov 4/3 To dixit 

aveic ure cres orU go. OUx. dere Alo 

yip, tow , & un eic Tw exesGa(a oixa L'a- 

egi d SaoAuAoma, 


CATENA 


TIER IHEN AOPON EN KAPAIA 
BICO Arror.] Erzzsror. Ta» 23 
E dÜCov oi LX) joi 82) Or 7ra4- 
TWulc idoLar, dX 62) fautor rogue. oi. di 
pà ors dyintoug , Tv Or aeos asd por, 
oi di 7) uy fqamuy , u3 ame oro£iy di 7 Eoi 
yRc.. Ol dà srafnec eic dOvias biéresm- 
eu» , Qesrürmc auc, € gg) ui troA uuum &i - 
7i , di dc iorum 7ra/i; Quorude enolas 
UJ 9wd. d napd Ía oor, 2X. 9 ciuem, 
€ Tdr0 32 xg) oNhuie My Hd xy Sic, 
Dtysorm di dp dridegr. rro 50 78 xof- 
m0 T) d'évd egr urimueray, Mud eias )9 a— 
cUxjeíar Qedb Apo , "rari di redo ab 
B. 2ratleief apo, ei € uveou dug ry 
Susc , J'iioi four dd tr Uc Qeprarrus eA 
S. * 

Ai&vMOY, A'Qeow Tofruu 0 womay Cu- 
voy 2etrótdp O)e . ia) 99 dpyn eogiac q- 
B» xve/'a Gziv , sx» T9 uà qoGEict Y; d9a- 
a6iv, a/rixer) v5 cotía, 





24$ 

Deum opem przbere. Quis enim alius poffit, € w- 
vel captiuitatem foluere & reducere; vel lati- ERE e 
tiam conciliare populo vniuerfo , prater rav. 
Deum folum? Vel, quód decem tribus iam nerd pea 
in captiuitatem redactz erant;rogat vc & illae te» 4are- 
falutem ac libertatem cófequantur. Sic enim, 
inquit, maior erit lztitia populo, qui gemi- 
narh appellationem habet , Iacob nempe at- 
que Iíra&l nuncupato. Vcl, cüm omnes de- 
clinaffent; quoniam deinceps opus erat ali- 
quo, qui faluare poffet, atque peccata dimit- 
tere; venit redemptor ex Sion inferiore atque 
fuperiore. Quare etiam qui faluandi erant ex 
Gentibus,cüm fint veré Ifrael & Iacob , viri 
iufti ac Prophetz, collztabuntur, cüm pro- 
miffiones ipfis fa&tz fuerint adimpletz. Ft- 
enim Simeon, quando dixerat, Lumen ad re- 
uelationem Gentiumubiunxit, Gloriam ple- 
bis tue. Ifrael, quis dabit? Vide autem quo- 
modo fitiat tempus illud, & quafi futurum 
non fuftineat,quo illucefcere debebat falutare 
Dei,nempcFilius vnigenitus. Dicit auté ipfum 
filium Ifra&l, quia nimirum primario ad ipfos 
mittendus erat. Non enim miffns fum, inquit, Matb.rg, 
nifi ad oues que perierunt. domus. 1fracl. í 


Luc.2,31. 


PATR V M. 


SBSNO 1X!T INSIPIENS IN CORDE SVO. 
2| ? 5 EvsEBII Ex atheis nonnulli qui- 
ixsii» dem non effe omnino Deum pu: 

tarunt,fed effe dumtaxat inane nomé:alij non 

exiftenté finxerurit, reijcientes eum qui exiftit: 
alij verà effe quidem dixerunt,fed non habere 
providentiam eorum quz in terra fiunt, Qui 
omnes cüm ita fentirent,in atheifmum prola- 
píi fant, tametfi non aufi fuerint id profiteri, 
propter naturales quas omnes de Dco habent 
notioncs.Ideó id corde,non ore,dicébant: fi- 4liqwi 

. Deum ere 

quidem ore ctiam multos deos profiteri vi- farewr 

debantur. Ceterüm cx ijs quz agebant, con- 277, 5,;. 

futabantur : ex frucfu enim arbor cognofci- Mutbi», 

fur. Nam cüm à nulla lafciuia abftinerent, — 

fed omni modo vitam corrumperent , cam- 

etfi mille deos profitebantur, manifeftum 

erat eos nullum fanum de Deo fenfum ha- 

bere. : 

Dipv»wai. Infipiens profe&ó , quifquis 
communi fenfu deftitutus eft.Si enim ipitigza Eccli.1,i€. 









tentia. 


fipicntia Gc timor Domini; vique nihil timere & contemnere fapientia contraria funt, 


Hh; ANONY- 


CATE- 
NA PA- 
TRYM. 
Yíaix 14, 
14. 


Pitt vir- 
fntü prin- 
eni, 


Dew vbi 
kabitet. 


D i- 
bu fe ma- 
nifefiet. 


Indai inu- 
tile: fadi. 


Operarij 
iniquitati, 
fitnt ferui 
frag 


246 

AwNoNvMn Primus verficulus magnam 
habet affinitatem cum illo di&o diaboli , $;- 
milis ero Afltiffime. Sicut autem is qui no- 
titiam habet Dei, fermonem eius feruat , & 
mandata ipfius in opus deducit;(ic omnis qui 
peccat, cüm Deum ignorct, ad hoc dilabitur. 
Nam cüm ex anima pietatem virtutum prin- 
cipem eiecerit , fugat quoque ceteras virtutes 
ipfam comitantes. 

2. DoMINVS DE C £LO PROSPE- 
xir.] Cunvsosrour./| Quacumque 
corporeo modo de Dco dicuntur , ita prout 
Deum decet intelligenda funt. Vt cüm in 
calis habitare dicitur , tamquam templo di- 
uinis iftis mentibus quz in czlo funt , vtens. 
Quin etiam fzpenumeró in diuina difciplina, 
czli appellatio fpiritalem fan&tam Sion figni- 
ficat;in quà maximé quzrendus eft Deus. Ex 
hoc corporeo loquendi modo viliores men- 
tes arguit, vt videant, num quis exiftat, qui 
prudenter Deum quarat.Fit autem vt, mali- 
tià cum impietate glifcente , quodammodó 
dici poffit, Non eft mifericordia,non eft veri- 
tas,non eft notitia Dci interra, & his fimilia. 
Cüm itaque homines hoc modo 1zfi effent, 
quomodo non oportebat ad bonum Saluato- 
rem refpicere,vt,(i quampiam intelligendi ra- 
tionem reperiret, eamdem adaugeret, & fefe 
quzrentibus manifeftaret? manifeftatur enim 
ijs qui non funt ipfi increduli. Habet porrà 
hoc quafi occultam Iudeorum accufationem. 
Q uód fi enim omues homines inutiles fadi 
fint vfque ad vnum, vtique & hi qui pars 
funt vniuerfitatis. Oportebat autem morbi 
hominum magnitudinem proponere, vt om- 
nibus oflenderetur, quàm neceffarius. Sa]ua- 
toris effet aduentus, 

On:1c£Nts. Hi qui dicunt: Serui inutiles 
fumus; mplicité dicunt, Inutiles facti furzus- 

EvsEn11. Ceterüm hzc occultam conti- 
nent ludzorum accufationem, fiquidem om- 
nes homincs inutiles fa&i funt vfq; ad vnum. 

Arn anas: Hoc legendum fecundüm in- 
terpun&ionem, & extrinfecus fübintelligenda 
et vox, Dominus. Ex Omnes, inquit,declina- 
ucrunt. 

Evsz2it. Át qui funt ifti? nifi qui olim 
operabantur iniquitatem, quiduc anteà Do- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


AuaxrMOT, E'4 mol) oireiemia à 
esr (B cine; «oi T& dfe oA , 78 elmror- 
7B», E'vvpa] oppioc Tul Uis o. arto dV à 
ud on "2v T8 R8, "mpi vy ^ó5os durd , à 
mc Gode dud. eig pga. uera Gu ^. ro 
vr&c d peapravam , d-yrodv 9s , ei vu tr 
281). Exaudi 52 Yard *vyfis lui aves? yv- 
cv 7 dpery d0ctGeias , cuum eri cac 
iui 4A ri a penc. 

€^ Krrioz EK TOY OYPANOTY AIE- 
KrvE,] Xmzorrowor, O'cu cwuem- 
xdc Aísoivmo ài wi, Swoaytruc vorriy, 
Ola & degro, Meyerag xooinei , e, vad 
xes'udpoc 3 Seu duudpa , uic & Sen. 
rg. Ad xgjmayw * Selag ortud do. 
cwéc » TÉ wegri ceisropgía duoi vla) 
vorzlu) doyías Xidy, &y v ud 2ugu Sv vesc. 
fa Ürrev. Ex sóra cuonxdt Vous. 
"iles TC Tli, And ticiegt xgragdgeuc, và 
ldéiv , ei ai, £21 euverdc ener m iir, 
Ihtra] dV so, xoxlaz cub dovCeia xegrso 
en, , oq Auofiva] , uix Sew 32«(Be, dd ad. 
Seu, dd i Vli runc 9v VA cci, E 
Eoi T roit, OUrto 7). ades mm ^p rr, 
mk wx (dd Tiv doa. V2nCA- a ow fon, 
dic ad dQopulul wa cuvkewec doy , Tut - 
Tlu zw , x9) voit xri (atari 
iauró, (pari era] 29 To, p meum &u- 
TW . E^ dà cc PasÜdsuour ?)J. Yudaíus 
xaTmopías, €i 29 7raY TH joeci 9rouy aj. 
D'esui voc iri , uooc xu) dioi vy ya rect 
78 7rarmc. Ed( di à Cy arÜes muc vósoo 
Q'bacfisu T€ uio Oe, ira Decii vrácu 
ajayxoia 78 guriiegc mesunía., 

firirzx ors, Oi Aéyernt, A8201d yetio] 
ioydp, d uodug Myuw hoceió nid. 

ErzrsiOr, E^4 Ji gg) AawÜdiruany 9f 
T'sdaíon xenoejar, 624 7rdync Wepsiu S»- - 
any dyÜosrmi $a tóc, 

AeANAZIOT, Ka" &oer) uli drap 
eior , ng) tSv T xUgAw «esami. xg] 
7ráyTé tno, eEbouar. 

Erzrsior. Tir db; dXW oi dA 
tpoat óusror ^l). dyouiay , C ci eesmeor à 
ania Dus putroi 2 aUeJor. E'eaj ydp gori sgi- 
€3c, Un Eoyralaor"). üurrir, xa 0r n) qb. 
Bor dranir]orsa) r8 938 , qz] Seas doa 
Sl. 


minum non inuocauerunt. Erit enim aliquando tempus , cüm ipfum cognofcent, 
quo tempore ctiam timorem Dci ac metum bonum affumenr, 


à", Orxi 


IN PSALMVM XIII. 


j' Ori rxozowrAt mANTEZ; ] 
Xrrzozroxor, leggere] utaGoMe) Tj) 
ilrly eie ase im x) Ui Gest. Nub ug) tem- 
«8, và ri xvpía i irr Qe d rav rra 7 9n- 
euud'wc Blu , xg) Vampradoorre, iy xUguor ; 
Ew ideasus, E'gajxadedc, Quow, Un oi 
ever pneus qoGnbiomr?) 3 xgJor ymap oic wx 
lu/ aejnesr QU6(O». Gne dà Cr ni ueA- 
Man osfovdy juni, dtd cir 

$^, Ori krriOz EN ENEA AIKAIQN. ] 
KrriAAOT. Ex Zip d$ Mor), v0 Cx 
avipugiT C)» 6) l'oegia , n cn $ dyo Xia, 
dà sd) 9 eric dd er 2$ Üniela Tl u- 
ends, Td» d iyd cu odor oi d Anf c 
leggi d'itguoi y) vesqtiirag dgamuat orsa, 
cvy ytieomme Wei. ay a AtoriLeral di 4v- 
xh 48 jaSuulas Ug! dusprias fontem, 
xg) Cameo d dptric. Éhepsd di TwY- 
ex. 7 dfi ute otag dptovut , lu 1/21 euu- 
ei mpismó nier Qu. O' àwzicdi, wo" à 
signi va ord 9n, 2694?) Yaxaf, aja 
vp Ov £n m viis, vic énigyumut satz 
duudutis , x29" à Ji xgSupSeie op v 
Sr, lrgpA. T8 29 0 v&c £2 Ge» vr 


Sd. 


videt, Ifra£l nominatur. hoc enim eft mens videns Deum. 


247 

4. NONNE COGNOSCENT OMNES?] Cunx- cAT£- 
sosraMr. Przdicit conuerfionem. Gentium "^ ?^^ 

e : TAVM, 

ad manfuetudinem ac pieratem. Q uocircà 
etiam. rogat, annon , Domino adueniente, 
ceffaturz fint ab efferata vita, & cogniturz 
Dominum? 74i timuerunt. Erit, inquit, cem- 
pus, quando hi qui przdidti funt, timebunt 
Dominum , quibus antcà non erat timor. 
Ibi autem ad futuram generationem reíeren- 
dum, de qua fuübiungit: 

6. QvourAM DowiNvs1N GENERATIO 
NE IVSTORVM EsT, ] CvniLLI. Ex Sion au- 
tem dicitur, fecundüm quod eft ex femine 
Ifra&l, vel ex füperna Sione; quare etiam 
fpes noftra eft in regno czlorum. Cüm au- 
tem Gentes faluantur, veri Ifraclicz, iufli 
ac Prophetz exultant, nobifcum latantes. 
Captiuatur autem. anima, dum per focor- cayiwias 
diam peccato fübdita fit, & à virtute excidic: £e 
conuertitur veró; quando per paenitentiam — , 
obtinet remiffionem, quam per crucem Do- 


' minus exhibuit. Idem, fecundüm quód fup- 


plantat paffiones, Iacob dicitur, exultans in 


o quód potentias iftas concitantes vincat: 


fecundüm vcró quód iam expurgatus Deum p - 
m 'v 
dns, 


ANNOTATIONES CORDERII. 





Deam nt- 
pnt . 


ix 17 nfipiens im. corde [uo : Non 
eft Deus. ] D. Chryfoft. ad hunc 
locum. exiftimat. diabolum fuiffe 
illum infipientem, de q:o Propheta 


Quare dixit Den: Ne comtdatis de ligno? Noui Gen. $, t 
te qui fis, fantlus "Dei. Quia. ergo. Jemel dixi L2e 5$ 
dogma impium , mon audet amplius dicere, Scit 
emm. quid paffus fit. [Nom dicit infipiems , fed 


Gcn. 5, f. 


16.144. 


loquitur: Primas, inquit, imfipsens diabolia , qui 
snjpremtia fmit primus. feminator , qui primus 
praeco deorum multumdumis: Eritisficut dy. Oui 
mu'tos dicit, vnum negauit. Primm ergo ex fc- 
ipfo infipiens infipientie feminator diabolus fit, 
quod cum ejfet pradens, rem flultifimam ae gre[—- 
fis eft. Quanam illai voluit equalis effe, d:cens: 
Ponam tbronum meum fuper nubes, C* erofimi- 
lis Altiffimo. Suflulit vocem , Deus , pofiit, 
ed luffmnus, erube[cens euvs nomimare,quem iam 
neganerat. Et poft pauca, vbi ludzos & hzre- 
ticos, patris fui diaboli in negando Dco imitaro- 
res oftendit , addens pulchram animaduerfio- 
nem, fubdit: Diligenter, quee fo, attende , quam 
fülers e accur atus fuerit diabols accn [ator *Pro- 
pheta: Dixit infipiens in corde fro, non ait: Dicit, 
ftd, Dixit; Semel aufus efl C dixit, Et quoniam 
cm dixaffet , esellus e$t c calis tamquam [npev- 
bus in[urretlor, non amplius per fe dicere aufus 
efl. Quoniam enim femel tartum dixit: *Ponam 
thronum meum fuper nubes, C» ero [amlis ed itif- 
fimo, cf Deum negans, Deum expertus eff ,ex alto 
deturbatus, C 1n imo ab bominibus: conculcatus, 
son amplis. an fus eff dicere: Non eft. "Deus; fed 
per ironiam. G fimitlationem "Deum nominant: 


dixit infpiens im corde fuo: Non eft Deus. Non 

enim amplins boc dicit per fe , C^ nullo intermc- 

dio: fed dixit in corde fuo; im quolibet , qui ca- 

dem cum eo fentit, C non difcrepat ab esus mo— 

vibus. Dixit in Pbaraone: INon nous Dominum. Exodi 5,5. 
dixit per Sennacherib: [Non poreff Deus , &c, 4. Reg. 18, 
dixit per INaluchedonofor : Quis eft. Deis qui $5- 
eripiet vos, &c. ita Chryfoft. perquam elegan- venu 
ter: in quo & diaboli inuidia , odiumque erga 


"Deum petbelle defcribitur, & affertio lumine 


ipfo rationis indubitata de veritate vnius Dei, 
quam nec ipfe per fe diabolus negare aufus cít, 
optimé demonitratur. Quare qui. Deum negat, ; 
mcrito vocatur sJipicns; me ct £epur, id eft, Qui Deum 
mente cav.ns, Amen, S. Auguft.legit, imprudens: Megar, non 
Hebraice eft b33 »abal,quod Genebrardus ne- infpims 
quam, feu nebulonem exponit, qui mente, virtü- pps jiele- 
te omni, & fapicntià caret, ratione vacuus eft;vt ran. 

ui non tantüm infipiens , fcd etiam (celeratus 

3 quippe ftultiiam,cum improbitate coniun- 

&am habens; qui fit vanus in rcbus omnibus, 

cui omnia deBiuanc. Pro voce. Deis hic in. Hc- 

brzo eft nsfox elobum : quz. vox. proprie iudi- 

cem fonat, & prouidentiam refpicit, non effcn- 

ciam, id eft, non fignificat. Deum, quatenus eft 

primum 


248 


ÁNNO- primum eris, rerum opifex , & cauffa; fed qua- 
TATIO- tenus eftiudex , moderator & gubernator vni- 
NES COR- uer(itatis , qui fcelera hominum puniar , & qui 
PERI. — pes humanas curcr. q.d. Scelerarus, cüm in pro- 
fundum vitiorum venerir, dcmum fecum ftatuir, 
nullam effe Dei alicuius prouidentiam , nullum 
iudicium poft hanc vitam futurum , in quo vir- 
tutibus primia donchtur , & peccata. fupplicijs 
uniantur. Quid indc? ruit preceps in omne 
emm , ipfamque idololatriam, quam cgregié 
Tertull. fib. de Idololatr.cap. 2. vocat dewerato- 
rium [alutis , quafi malorum fit abyflus , & im- 
menía vorago, quá falus & anima bonum omnc 
* hauritur. Quid enim aliud ex tam infana athco- 
tum ftoliditate atque. impietate. expectandum? 
Vnde fequitur : 
IniptM. Corrspti funt.) Grzcé, ding pusur;pro 
uo Sixtina editio legit, diézÜnear, corruperunt, 
(hbintlligendo feiplos, vel viam fuam. quod 
videtur Hebrzo conformius: verbum «enim 
amem bifehchbitn: corruptionem fignificat eo- 
rumdem in feipfos. Hoc in Paraphrafi de mo- 
rum corruptela exponitur. Apté enam. Chryfoft. 
in hunc Pal. corruptionem de idololatria inter- 
. prenatur,his verbis: ArtBaonony $m epar 79 d eDag- 
T9 nepézweur, X, neLar lo. Jar dtosra 2Ww, 
e Up lunsuan nsr(- qOaprs driQuaw" did xa- 
mu Sagutra riy ver. Coriwpti funt, quiacorruptio- 
nem aduerfus ancorruptibilem inucxerunt , C 
mutauerunt gloriam incorruptibilis Dei in fimi- 
litudine corruptibilis bominis,bomines mente cor- 
1delolatria E Mcriró autem Scriptura idololatriam ap- 
veratur — pellat corruptionem : vt enim ablatà vitá, corpus 
serripi— cobe(cit; fic anima verá Dei religione fublatá, 
uodammodoó corrumpitur,& ad nihilum tendit. 
Pulchré ad hunc Pialmi locum S.Hieron. 5; 
Do, inquit, motitiam babwiffent , corrupti C 
abominaliles non fuiffent.. Corrupti , boc eff ,ab 
illa sntegritate bone nature degeneres: abomina- 
biles , d eff odibiler, 1d ipfum e&plicans S. Ber- 
nardus Serm, 37. de paruis. Sic finnt, inquit,bo- 
mines corrmpts in amma, abominabiles in corpore: 
corruptsy corqm Deo, abominabiles coram bomi- 
nibus. Sequitur: (Non eft qui faciat bonum, non 
efl v(4mc ad vnum. T ria genera funt bommnum, 
quorum omnium nullum cjl quod faciat bonum. 
Quidam enim [unt qui Deum nec sntelligunt, nec 
requirant, C» bi mortwi funt : aly amtelligunt 
quidem , [ed mon requirunt; C hi impisg [mnt: 
alij requirunt, fed non mtelligunt; bi fatus [nnt. 
ita S. Bernardus. Qui adhuc vberiüs, vti folet, 
Puepcs S.Chtyfoft. fic exponit: Omas, ait, qui peccar, 
non agnowit Dominum: cum enim vitium virtu- 
tes perfequatur, pietas quoque vna cedit ac re- 
ligi: vt qua idco ad[int, quod 1d non adit , &c. 
Vnde cxiftunt tantz tenebrz perturbationum, & 
tam crafTz, vt nihil fit tam. moníftrofum , tam- 
Que infolitum atque impium, quod illis inuolu- 
Vitia e ti mens non excipiat. Quod innuit hoc loco Rc- 
eupiditatts wis Vates , cüim infelicillimum eorum homi- 


un ad. num ftatum miferátione profequitur: Corrwpti 
mam. — [Hnt, c abominabiles fatls unt. in aff-Gombus 


fitit. Yaa legit D. Auguftinus. & addit prophetico 
dicto illuminando: 4 pfe fwnr affectiones qua cor- 
THPipunt autmiam,G- ji€ excecant, vt poffit etiam 
dicere imprudens im corde fuo: Non eff "Dew. 
Quz maiores & deteftabiliores cogitari poffunt 
tencbrz, quzque magis ad caliginem ibo 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


accedant, quàm vt homo ratione pridirus, & 
naturá prope dicam Lus religiofus , Numen di» 
uinum repudiet, & fignatum fupcr nos lumen, 
impio & confcelerato motu. extinguat? Quod 

eflc punientis Dei magnum & mctuendum fup- 
plicium, grauiflimus idem Pater libr. 1.Confeff. 
cap.1$. monuir,cüm ait Deum arcana prouiden- 

tiz fux lege, & more iufto, fpargere panales 
cecutates [uper ilicitas cupsdstates.— Vnde fe- 
quitur: . 

IniprM. ANon ef] qui TN: bontm, ] Nota 

hoc intelligendam effe de corruptione nature, Natura 
per fidem & gratiam non fanatz: de qua ctiam uk sg 
illud accipit Apoftolus Rom. 3. 9. hinc probans rund fa- 
graüz necceílitatem : eó quód omnes homincs cosdm. 
nafcantur in ftatu peccati, & inutiles fintad opc- 

ra facienda quz Dco placeant, ni(i priüs per ba 
gratiam & redemptionem. quz cft in. Chrifto 

Icfu, reconcilientur, & iuftificentur. Vnde vni- 
uerfalis ifta propofitio non tam rigide accipien- 

da eft, quai fignificet, neminem effe qui faciat 


aliquod opus bonum morale ; fed neminem effe 


qui iufté viuat, feruando totam legem moralem. 


. Alioquin viribus naturz , nonnulla leuioris mo- 


menu bonaopera, que non funt ad falutem, fies 
ri etiam ab impijs & infidelibus poffe, longe 
communior T heologorum habet fententia. quam 
& ratio perfuadet: quia videtur abfurdum, nihil 
boni quod rationali naturz congruat , abíque 
gratiz, quz fupra naturam fit, auxilio fieri pofle, 
De hac naturz noftrz corruptela vide S. Auguft, 
libr.2 2.de Ciuit. cap. 22. vbi pulchre profequi- 
tur omnes animz corpotifque corruptiones. 
Qui itaque Deum negauit , C- de eo, qui vcrum 
omnium curam gerit, non cogitat ; mon mortem, 
non con[ummationem, non iudicium , non retri- 
butionem. expetlat, Et ideo milnl bom facit , ait 
S. Chryfoft.ad hunc locum. Vbi enim fides non ráismef 
cít, difficillimum efl, & in moribus, & in natu- fief 
ra, qua corrupta eft,& ob repugnantes legi men- n bos 
tis affedtiones , rationem agré ducem fequitur, uei 
inueniri bonitatem. Esimwero (inquitidém au- — 
rci oris Doctor) corrupti [mut im. (Indis fnis. 
uoniam que HaTurA negant, ta mala excogzitit- 

wit affecto. Corrupti [unt, quoniam vulnerati, 

C putrefatli, c male olentes, C» tabo [aniedne 
madenies. e^ bominabiles , quoniam tamquam 

pores in peccatorum cano volutati, exofi enafe- 

runt. Eftractis enim pudoris & modeftiz reti- 

naculis, & timore Dei eliminato, diuina & hu- 

mana iudicia contemnunt, inomnium confpedta 

fcfe nefandis iceleribus contaminant. Hos gra- 

phic& depingens lol, Compautruerunt , inquic, 1081,57. 
sumenta in [Hercore [uo.. Iumenta vocat homines 

rationis impotes, in carnem & terram cffufos, 

inertes. & vecordes, qui (celere & maleficijs 
paícantur. Stercus appellat malos mores & fa- 
cinorofos, odore & exemplo tetros , qui ingra- 

tiflimi Deo, ceteris noceant, Vide plura de his 

infrà Pal. 51 .qui cum hoc confentit. 

i. Dominus de calo proffexit fuper filios bo- 
minum. ]. Nimirum (explicat D. Chryfoft.) vt prafmria 
videant homines Dcum indignantem, & cellent Da emt 
peccare. Quemadmodum, fetuis inferiüis inatrio 9t! 7^ 
aut platea fe petulanter gerentibus, dominus ex efi 
alro profpicit, vt, càm eum ferui viderint , ti- 
meant & defiftant : ita ctiam, cüm vniuer( ter- 
ra profilirct ad impietatem , Dominus.de czloin 

H tcrram 





iuf, 


IN PSALMVM XIII 


terram. profpexit, vtrerrore affecta peccare defi- 
P5.75:3* (kar, Cuius rei teftis eft. Propheta qui dixit:7 er- 
ra tremuit C^ quiemit , cum exmrgeret in 1udi- 
. 0 6i»m Deus, Quamobrem infanit ille qui apud Ec- 
Eci.*h clefifticum dicit: Quis me vider? vc & adulter, 
iba aij. QUi ait: Non me videbit oculus. Vtrumque locum 
expendens D. Ambrof. lib. 1.Offic. cap.14. 7Ma- 
lui, inquit, fluder latere ; cum Deum latere non 
pojfit, qui sntra profundum aby[fi , C intra bo- 
minum mentes , non folum trailata, fed. etiam 
voluenda tognofcit. Quid autem. tam [lolidum, 
quam putare quod Deum quidquam pratereat? 
51 emm radius folus fundit lumen. [uper omnern 
terram, C inea que. clan(a funt fe inferit; quo- 
medo non poteft intelligibilis Dei [plendor in cogi- 
tationes bommum C5 corda fimet,que ipfe creamit, 
in ferere? Deinde fanQus Pater cauffam veramaf- 
fignat tam ftolidie temeritatis eorum , qui Dei fe 
poffe oculos effugere arbitrantur. IVelwnr inquir, 
fupra fe ejfe mdicem quem nibil fallat. INolunt 
&i dare occuliorum fcientiam, qui metusint occil- 
t4 [wa prodi. Sed fruftrà (ibi ipfis illudunt : eft 
enim serm» E xapdizyréc Dcus, qui omnes 
actus homjmum ctiam intéfnos'acctrimá mentis 
acie intuetur, vt fuo. tempore aternis paenis vcl 
przmijs eos puniat aut retmuneretur, Huius ergo 
profpectus diuini cauflam mox fübiungit: 
Isiptx. Ft videat , fi efl sintclagens , attt ve- 
quirens. Deum. ]. Hanc. benigniffimi Numinis 
propenfam ad homines adiuuandos voluntatem, 
& erga nos curam prorfus fingularem agnofcens 
S. Bafilius : Difce, inquit, JDomuns 12. bomines 
amortm C curam. Proifficit de eso , vt f(uccur- 
rat; vt videat,num fit egrotans medicum requi- 
rini, Adiri vult Deus, quari, implorari defidc- 
rat, à p erculis, à mendiculis, ab vleerofis: 
in;ó velut € fpecula profpe&tar, ari fit qui Deum 
Pál.1o, j. adeat, ab eo quidquam expetat. Ocw/s eins sm. 
pauperem. reíficiunt, Amor id. facit maicftatis 
neícius, imis fümma libens adzquat. Qucd mi- 
rificé more fio expendens S. Chryfoft.ait Deum 
reípicere peccatorem , vt paniteniem taiiquam 
amicum amplctleretur , C vt iufIum amaret ; vt 
videat, an fit egrotus , qui querat mtdiumm; an 
pauper, qui requirat tbe[aurum ; vt videat ft e$t 
imteillieens , vt cum eo tamquam prudente 6 in- 
telligente dijferars vequirens Dewm , vt illum sn- 
seniit, Hinc videas, quanto Deus in pretio ha- 
beat iuftum,& qua fit vera prudentia & inrelli- 
gentia; nimirum virmtem fequi, requirere 
Deum. Etquidem Deus, cüm fit aria: orbi 
tia, fi colloqui & agere volet amicé cum homi- 
nibus ; vtique cum fapientibus & prudentibus 
conuerfabirur, non cum ftultis, Cecerüm , quia 
Fuer ftultorum infinitus eft numerus , idcircó forte 
fel rara, P105 bominis, quomodo peccatores plerumque 
appellarj folent, numcro plurali expreflit ; vt au- 
rem fientficet quàm rarus fit in mundo iuftus ac 
fapiens, in fingulari ponitur imrelligens , «nt. ve 
quirens "Dem, AdBe , quód parücula f dubi- 
tationem innuat,an forte inueniazur. Nam vti 
fubdit, 
3. Omnes declinauersnt , fimul inutiles fatti 
Posi funi. ) Md eft, à. virtutis ftudio, & obfequio 
!À Dei, ad huiufce vice ill 
Dogs, Dc ad huiufee vitz illecebrofa oblectamenta, 
fweaig, tCürpemQue impurz gentis confuetudinem deer- 
ww, &  rarunt; nec non deuij, & propheticz vaccz lafci- 
"ww, uienti confimiles, à reda. via virtutis & bonita- 
Towvs I 


pei eculor 
wil efu- 


Mira Dri 
thanritas er- 
gpérmanas. 


"ET oc MER 
tis abierunt. Chaldzus fertit, conuerf; [unt re- &NNO- 
tro, gin vyp Rar laachora. Derclidà vir- TAT10- 
tutum viá, fefe iterüm nequiriz mancipauerunt; NES COR- 
In Hebrzo eft $p 5n, bacol far, id cft, omnis PERI. 
rcbellanit, aut, vt S: Hieron. vertit , receffir. Qui 
anteà in caftris principis in orbe Dei militabant, 
virtutum ducem & iita pictatem fecuti, 
facti emanfores, & perduclles impij, facramen- 
tüm ciurauetunt. Symmachus hoc loco putac 
allufum ad fcotiam,q.d.O mnes impuri fadi funt, 
degenerarunt in fcoriam : aurum illud. argen- 
tumque nobile, luce bonitatis & virtutis olim il- 
lüminatum; & aftimationc pretiofum, in vilem 
materiam cuanuit, in vitiorum abic&ionem, ceu 
fcoriam, defluxit. Quare iftam piorum homi- 
num metamorphofim Ieremias cum luctu pro- 
fequi inftitueret, optat fibi plenum vndis caput, 
& fontes vberrimos lacrymarum; quod incredi- 
bilem mali magnitudinem oftendit. Tum mife- 
rans fic ait: Quomodo obfcuratum efl. aurum, Thren.a,1. 
mutatus eft color optimms , difperi? funt. lapides 
fantluarij in capite omnium platearum? Per an- 
rum & lapides fancinari, fiue. ( vt Paraphrafis 
Chaldza vertit) margaritas fantla; , intelligit 
Ecclefiz principes & facerdotio decoratos , quos 
elegit ad lan&varium Deus czrimoniafque mo- 
derandas, Porrà hunc locum ex Hebrzo aliqui 
vertunt, omnes puiruirint, C rancidi funt fatti 
marcididue : vbique tetrum fparguntodorem, & Peecareres 
tephitim exhalant. Metaphora ducta cft à ran- fateri, e. 
cidis corruptiíque cibis, qui putruerunt, & pro- bass -— 
tercd naufeam pariunt , & maxime à delicatis ,,,. 
hominibus rcpudiantur. In. quo. damon illud 
idem facere videtur , quod Hetrutci olim pra- 
dones, qui viuos cum mortuis & olidis cada- 
ucribus inhümaná crudelitate & inaudità bir. 
barie colligabant, vt fimul teterrimá  fanic 
putrefcerent. Ita prxdo animorum homines 
cum vitio copulat, vt codem fitu & padore cor- 
rumpantur. —, 
IniprM. Aon e[ qui faciat bonum, non ejt 
víauc ad vnum. ]. Eft repctitio eiufdem hemi-- 
ftichij, quo virtutis orbitatem lamentatur , quam 
modo non abíimili Michzas deplorat, dicens: Mich.7,:. 
Va mibi, non eff botrms ad uides: peryt Magna 
Jfantlus de terra, € reUins sn bominis non ejf, proborum 
Cerié fi quis confideret laczymabilem huius gu; /^*e^ 
ftatum , variamque morum corruptelam , idem 
cum vtroque Vate fentiet, dicetque. Ita enim 
nunc vittus vbique terrarum aut exulat, aut, vbi 
admittitur , non habitationis lege, vt inquilina, 
fcd hofpitij grarià, vt peregrina recipitur , non 
nimis diu retinenda, Ac viuum ampliffimi iu« 
ris ac dominij, regna faa non axis nume- 
rat; latà nimis. dominatur, Palliata iniuftitia, 
oculaiffima inuidia res fuas audacter hic a- 
gunt, & multó quàm 'audacillimà , exofum 
czlo vitium, fpurciffima luxuria. Sic dc- 
mum proborum numerus ad paucos redigi- 
tur, qui ad improborum myriadas colla: 
cus, Biantis ditum confirmat: Rari Foni, pra- 
p pu 
BIDEM. Sepulerum patens,&c. ] Nota tres 
iftos verficulos, quadratà parenthe(i fuperits ip 
Paraphrafi incluibs, à Grzco textu abfuiffe ; (ed. Qwemodo 
in Sixtinam & Vulgatam editionem ex Apoftolo "^ ver[i 
ad Romanos cap. 3.verf. 15. irrepfiffe ; cüm pat- —À i 
fim illos Greci codices prztermittant, nec etiam srasfari 
à 3 anflat 
Ii in fim. 


^ 


250 EXPOSITIO PATRVM GR.ECORVM 
AxWo- inHebrzoaut Chaldzo flabeantur.. quare ctiam peccatores im via fa vcn conteruntur, 
eris datur. vllo in loco 


rAT10- Complutenfes & Regij coídem non ponunt.Do- — jar dixit: non enim mi n | 
(fais ad hunc Píal- aut negotio, aur rei cuiufque articulo confiftere; Infrlix e 


NE£5 COR cet quoque D. Hieron. in üt r | üc ai re je 
prR11. miumCommentarijs minimé exiftimandum effe, nimirum ob ftíimulos confcientiz.quo malo nihil €— 
D. Paulum ex hoc Píalmo dictos verficulos de- inquietius. Infectatur enim Hagitiofos furialis 777 


fumpfiffe: fed quoniam ex hoc Pflmo quofdam quadam. vltricibus armata Hammis vindicta, 
mir citauerar, ijfdem quzdam alia ex varijs vchemenciflimeque miferos perturbat, vim ani- 
Scripturz locis concéxta lubiecic; nonnülli ex mo inferente confcientià, quz horribilem me- 


D. Paulo huc rotam cius citationem tranftu- tum & infandam vndique perniciem intentat. 


hinc depromptam Nam fubitó ac fcelas hominem vp ig vt 


lerunt , exiftimantes. totam ic À 
fuille. Tifiphone poética , ferro & flammá, & multi- 
Quim apté autem guttur impiorum fepulcro plici dracone. cincta, furiali motu circumfiftit, 


atenti comparcrur, vide füpcriüs explicatum ad nec terrificus illius afpe&tus, & crudeles mina 
fal. s, 11. vnde hac pars defumpta videtur à vitari poffunt, quz omnem illi ad pacem. viam 
O: lafciub, Paulo, atque inde huc wanslatt, vt dixi.Parentis  interc udunt. Horum porró omnium malorum 
eff patens — certe tumuli arque cadaucris fetores non tan- caulfa & origo eft , quia non eft timor Dei ante 
fepelernm.. cium graues funt,fed & infalubres; narium peftis | oclos eorum. vbi autem Dci timor non eft, ibi pjismuf 
'-— maxima.ficoris lalciui homines factorem exha- nec Dei notitia. Lux enim prima intelligentia Deitimer, 
lant teterrimum, Sepselcrum patens efl guttur eo oborientis, & Dei cognitio, cunoris cft atque rc- nen eff Dei 
rum. Non fepulcrum dumtaxat, cadauerofis of- — uerentiz. Id quod. veré ac concinne Tertullia- "* 
fibus plenum, fed & patens, inquit Chryfoft. vc nus lib. de Pnitentia cap. 6. his verbis fignifi- 
& alij participes fiant feetoris. INos quidem cà- cat Dominum fimul cognoweris , rimeas: imul in- 
dauera terrà obruimus; hi contrà faciunt , & — fpexeris , remerearis. Hinc terrorapud Grzcos TimaGra. 
eruunt ex imo fpurciffimum obícenitatis cada- Dei nomen inuenit, quibus Zig- idem cft quod « Jig. d- 
uer, multorumque naribus affricant p timor, inde natum 3$ (iue Dese , vt vult. Cle- ^r. 
fimam hanc faniem: pulchrum illis videtur peri- mens Rom. Epift. 2. vt fit tacita volut omnium 
re cum multis. Sepulcrum foctidiflimum ob- confenfio , Dei timorem perpetuo cum illius 
fcaena lingua. Sed, ó mi Deus! quantus horum cognitione copularum effe. Inde etiam factum Nemes ij. 
fepulcrorum in orbe numcrus cft? vbique fepul. cft, vt in arcanis litteris, inter nomina Dei nu- 70 fib 
cra funt patentia, € quibus lafciuim ccenum ex- meretur rumor, & pro eodem ipfo Deo ponatur. pe pre 
halat. vbique Lerna Veneris , Cocytus Cupidi- Quomodo Patriarcha Iacob loqui folebat, vt in ad oe 
nis, vbique Mephitis impudicitiz , Camarina Gene(i: ANsfi timor ] faac adfwijfet mibi, hoc eft, pua. 
luxuriz: nemo quod bonum eftloquitur,fer- Dew quem timuit Ifaac, prout Varablus expo- Gen. 31, 
mones cafti exulant vbique. Id quod queritur nit; & in fine capitis ciufdem dicitur iuraffe per ani 
Icrem.$,6. Ieremias Vates dicens : e/ttendi, C au[cultaui; timorem patris jfi. Verüm vt à vocabulis ad 
nema quod bonum eft loquitur, nullus efl qui. rem ipfam redeamus; hoc ipfius Scriprurz & 
agat penitentiam fuper peccato f9o. Ex profectà Sanctorum omnium teftimonio certum eft, fine 
hzc iuftiffima eft cauffa querelarum , quando timore neque pictatem, neque religionem , ne- 
vix vlla cft domus, in qua non fepiüs fermones que veram aliquam virtutem | pofle fubfiftere; 
impudici mifccantur. Extra orbem migrandum —cüm illa fit falutis fundamentum,initium fapien- 
eít ci, qui aurium caftimoniam fauciari non vult ti, mater fanctitatis , virtutum cuftos, & vni- 
impurilimis colloquijs. Porró illud quod ibi- ucrfim omnium expultrix vitiorum ; vti pulchre 
dem fequitur, ac fusé ex Patribus , & varia eruditione pro- 
Venenum a[pidum [ub labijs eorum , dcfum- bat & oftendit Crefollius. nofter Anthologiz 
tum ex Pfal. 139. v. 4. vbi fimiliter maledicz (az cap. 7. 
mesh virulentiam deícribit, quod in morem 4 Vénne cogno [cent omnes qui operantur sni- 
afpidis noxium virus & mortem immittarprom- quitatem? ] Hzc intelligi poílcait Chryíoft. zsz' 
Mida — ptà & inuidtà contagione. Vnde J&yga dam/w, | Smigaem, ntgatini, hoc eit, ignorabunt. Non cog- Iris fut 
erf — morfu aifidis, de immedicabili vulnere & malo nofcent, inquit, quód fplendidi fancti Numinis ^^ 
Lrste x dicitur , cui vix vlla medicina fieri poffit, quód oculi intuentur orbem terrarum, quód quz malé 2i 
luas. ^ intra quatuor horas hominem exanimet. Quam & coníceleraté fiunr, ei difplicenr. Non cogno- 
ob cauílam Nicander , peracurus naturz Ípecu- Ícunt legem ' Domini , quam fingulari audacia 
lator, afpidem gomkerar crudelem , & kyímggs violant. Eftlippitudo in oculis , in mente caligo, 
veneno gaudentem ,. vocat. Accedit & illud in. .àimpium cor, atquc in fcelus imminens, nihil vi- 
moríu alpidis, quod fint adc tenuia eius vefti- dent. In appctendis rcbus atque deligendis iu- 
gia in corpore, vt vix d tam fubrilis ac — dicium eft carnis, non fpiritus: vnde exitit cz- 
enseft veneni vis ad facilé penetrsndum, Íe- citas illamiferanda, quam inter poenas infando- 
uc in interiora infinuandum. Quz omnia ma- rum fcelerum viri fapientes reponunt. Necenim 
ledicz ac detzactoris linguz letiferam malignita- quz vident intuentur, nec quz audiunt exci- 
tem m.: ficé adumbrant ac declarant. EP viroque fenfu facdilfime capti. de quibus 
Quo wm os maleditlyone plenum efl-]Hoc et-.— dici veré. poteft, quod de Iudeis Tertullianus 
iam dci; apium aliunde, fcilicet ex Pfal.9.v.18. Apolog. cap. a1. ejfe mwlilatos fapientia, C i- 
vcl, íezundüm Hebraos, Pfal.10. ver.7. vbi & — telligentid, cj oculorum C aurium frnge- 
explicatum eft. Inip 5x. Qui deuovant plebem meam in cibo 
IxiDs M. (ontritio C infelcitas in vijs eo^ panis.) Ita etiam legunt Complutenfes & Regij; 
vum.) Pulchré ad hunc locum & faccind? — Sixtina, Bpsz4 dgrw; come[lione panis, Symmachus, 
S. Hieron. Conrritio, inquit, corporis , snfelicitas écd. dgnw, ficut panem ; quomodo ctiam S. Au- 
amma; in vijs corum, vn opersbue corum : femper. ga(tinus legit; Vulgata, ficwe efcam per. Vbi 
euo- 





IN PSALMVM XIII 251 


deuorandi verbo innuitur optimé rapacias po- — quum facientes. Quamobrem oportet ab initio ANwNo« 
tentiorum, quibus pauperum fubftantia pro ci- — hanc peftem eucllcre, & morbo ferpenti occur- rAT10- 
rere, ne in perniciemexcrefcat. Quandoque enim ws con- 


' 
D 


Fares bibunt. Quotidianam fcilicet, femper appoli- — "Desm insocantes , nen snuocant. Sic ille, Quid 
bom. tam nutrimento fimul atque oble&amento men- — eft quód detractores Deum non inuocant? An ob 
fam habent in. plebeijs magni ac principes viri; hoc ipfum quód alienis fa&tis oblatrant, vocem 
ob quam cauffam Homerus Iliados « Regem perdunt? certé conftat quód aliquando Dcum 
* dwafépr appellat, id eit, pepmls voratorem.Que- — orent, fcd quia non exorant, idcirco dicuntur 
riruritàque de magnatibus, qui opprimunt po- Deum non inuocaffc. Hoc etiam optime referri 
pulum, eaque facilitate fubftantiam opefquepu. —potcít ad illud quod anteà dictum tuit: Z(on eff 
filloram depeculantur, quà fruftulum panisedi- — timor Dei ante oculos eorum;ita vtidcircó Deum 
tur. Quibus infuper tim grata eft oppreflio | non inuocaucrint, quia non timucrunt: vnde fa- 
parualorum vti panis , fine quo nulli cibi appe- — &um vt vero ac falutari timore Domini carentes, 
tuntur, & qui folus fi adit, ad vitam faic in vanum & noxium timorem humanum inci- 
Inferuiunt videlicet magnatibus in republica — derint, de quo fubdit: 
paruuli, & principibus fubdiri, ad illorum cupi- — lmiprM. llic trepidanerunt timore, vbi non. 
diitcs & nutriendas, &inflammandas; etfi de- — erat timor. ] Nimirum alia potiüs omnia, quàm Si »en 
inde miferi verentur comminuanturque, vti Deum metuunt, vnde c. cft vt fepe vano Pee Dei 
m panis fruftula, dentibus deuorantium. & flagitiofo timore commoucantur. Hefychius 277777» 
^-^ rw . ^ . . . - "tm 
e S. Chtyfoít. locum hunc de detractoribus | hunc Píalmi locum illuftrans, meticulolos hos ;,,,,,, 
» exponit, plebem Dei deuorantibus, adcó vt ho- — homines vocat JogoPiZs Z, xersgifag, qui vanos vanum d» 
mines maledicendi vitio dediti, velat Circxo po- — ftrepitus, & inania vcluti petra. perhorrefcunt, nexixm. 
culo, in naturam & conditionem belluarum imi- — in quos Sophocleum illud conucnit ,zrza. e«&«- 
à rl grafle videantur. Quin imó etiam fcris imma- — uro Meer, merienlofo jlrepunt omnia. iebrai 
a jü. POTES peorefque cfle contendit: Quia. fera, in-. . timorem mendaci , vel tumorem idol; , vocant. 
hw pu Quit, cm carnem bumanam gujlauerint , mox — Vndc hoc loco Chaldzus vertit, ibi trmuermnt 


turas. bo cft. Vt enim quotidie cibo facilé libenterque 
mr à dni- ve(cimur , idu pro libitu. tractamus, 
comminuimus ac deglutimus ; ita plané cum 
auperibus fcíe haberc folent ditiores, quorum 
illi cibus funt, quem folius proprij commodi 
: habirá ratione , abfque mifcricordia. plerumque 
deuorant. quod fummam fimul fzuitiam , cum 
facilitate ac voluptate coniunctam arguit, quà 
entiores in vexandis ac fpoliandis paupercu- 
umand Significanter ctiam apponitur, 5 ci- 
bo pani, cuius maximé obuius & quoridianus 
eft vfus, & qui totus ita ab(umitur, vt, cüm ex 
alijs edulijs plerumque offa, fpinz , nuclei, pu- 
tamina, & fimilia relinquancur , ex pane tamen 
abfumpro nihil feré. refiduum | fuperfit. Qe 
quidem ex vna parte fumma hellnonum auidi- 
tas, auaritia, voracitas & rapacitas; ex altera ve- 
ro parte, fumma pufillorum calamitas & mifc- 
ria fignificatur: quippe qui cüm ryrannidi po- 
tentium refiftere nequeant, toti quanti funr, vnà 
cum fübftantia, familia, proprijs fudoribus cor- 
pe & zrumnofx vitz laboribus, à magnari- 
is deuorantur. Simili quoque phrafi apud Io- 


rem parui momenti in medium atterimus : dum pipur. 
veró lingua incaleícit, omnia penitus effundit, , 
nihil reliquum facit. In quam fententiam addu- 

cit ibidem Chryfoft. illud Ifaiz : Et elewabst I(nio i1. 
Dominus bofles Rafim [uper eum, C7 snimicos cit 
in nibilum verter, Syriam ab Oriente , C Phi- 
liffbis ab Occidente, C demorabunt. 1fracl tore 
ere. Vbi expende illüd , roto. ore. Detractores 
enim initio orationis quxdam inferunt aduerfus 
proximos fub quibufdam figuris & inuolucris 
vetborum, ne videantur detrahere, & potiüs fi- 
gnis corporis, aut capitis motu rem infinuant: 
pofteà veró aperto ore. & ,hian rictu totum 
virus cuomunt, apertcque alienam. famam car- 

unt, Attendit prztercà Chryfoft. quomodo 
faias alienigenis, fcilicet Syris & Philifthzis, 
affimilet cos qui populum Dci deuorant: quia 
nimirum detradio prorfus aliena effe debec à 
pulo Chriftiano ; adcó vt illi qui alijs detta- 
Le manifeftis hofüibus nocenuores meritó 
exiftimentur. 
Nunc ergo quam paenam mereantur expende. 


To15,16. bum dicitur. abomunabilus C mutilis bomo , qui $. Domimnm non innocanernnt.] Hac ad pau-. Quemedo 
bibit quaft aquam iniquitatem, Nimirum abíque — perum oppreffores ac. detractores conícquenter detvaBleres 
P . 1 sje pio p P ] " : € crudeles 
impedimento, fumma facilitate, vehementi aui- referens Chryfoft, Jmellige, inquit, qwe dico: pou pos 


ditate parirer & voluptate, iniquitatem. admit- 
tunt potentiores; ac, fi preís&. proprieque acci- 
pias, iniu(titiam in rapinis, violendjs ac latroci- 
Proa.4,17 nijs exercent, De ijs dicitur in Prouerbijs: Com- 
TU edunt panem impietatis, C vinum iniquitatis 


cant , propter infuetum. nutrimentum eru— 
befcentes: ymprobi autem atque inuidi, perpetuo 
fidelem maledi£tis exedentes nem fatiantur. Quod 
«utem eam. bi. qui [unt eiu[dem fidei , €os dc- 
worent. qui eamdem babent cum cis fidem , dscst 
"M5 poilolus: Si inuicem mordetis C comcditis, vi- 
dete ne ab. inuicem confumamigi. vbi notandus 
£t ordo verborum A poltoli, merdetis , comeds- 
tit, con[umamini. Scníim enim detractio vires 

- fumit, & augmentum capit: fiquidem detracto- 
&cs ptimüm mordent; pofteà comedunt; tandem 
coníumunt & abliguriunt, nihi] omnino rcli- 

Tonvs I. 


Qui demorant populum meum ficut e[cam panis, inuocent. 
"Dominum non inuocauerunt , etfi putauerunt fe 
inuocare. Quemadmodum. enim qui ex rapina 
Deo. aliquid offert , mon offert , quandoquidem 
Deus ca non fucipit : ita qui fratrem denorant, 


timore mendaci, quo non decebat timere. Vcnufté 
fic appellat timorem vanum, falfum , fiétitium, 
timorem nihili & idoli.Eft enim confuctudo di- 
uinarum Litterarum vocare mendacium vel sdo- 
Inm,res vanas;nihil folidi habentes,quz Que à ra- 
tionc diffentiant,licet aliquid boni prz fe ferre vi- 
deantur. Quare cüm arguit filios hominum 
Dauid, Pt quid, inquit, diligitis. vamitatem , C Pl. 4 y. 
quarii; mendacium? Afterius illic mendacuem 
appellari dicit rem quamliber falfam , qua: cele- 
riter cfiluar; imaginem quamdam, volaticam qua: 
menti illudat, Eiufmodi cít timor inanis & va- 
Ji z niffimis 


252 
ANNO- niílimis rebus exceptus, quem timorem mendacy 
TAT109- rcété nuncupant, Huic vano trepidcque mctui, 
zs Con. fi fraus, fi malitia, fi commodorum fpes, aut in- 
DERI. — commodorum formido acceílerit; Bunt frpé 
. contra iuftitiam multa, & communem honefti- 
, tem , nifi virtus & animi conítantia cos. morus 
reprefferir, Nam inconfiderati [pé metus mul- 
tos impulerunt , ad infanda fcelcratiflimé con- 
foan. tt, fcifcenda, quales Iudzorum fucrunt , qui me- 
id tuentes ne b yer eorum gentem atque locum 
tollerent,inexpiabili parricniio, Meffiam dignum 
morte pronunti;runt, Quod S. Auguft. animad- 
uerit, rctulitque ad illos Dauidicum hoc oracu- 
lum, //lic trepidamersit timore,vbi non erat timor. 
Simili metu. fzpé aguntur , qui vulgo nomí- 
nantur Dolitici, adminiftri politiarum , vrbium, 
rcrumpublicarum, qui humano confilio vtentes, 
dum metuunt ne aduccía dominationi. & com- 
muni rerum flatui eueniant; cxlo abdicaro, & 
legam diumarum cogiratione, perdita incunt 
confilia, lites fufcitant, bella fufcipiunt, aliena 
bona inuadunt , diuinum ius & humanum peí- 
fumdant, fapé trepidant vbi non elt timor; & 
dum vilium rerum damna formidant , fpe czlc- 
Mundana lium & atermorum  fpoliantur. In hac claífe 
timer va-. plurimi funt in orbe terrarum , qui dum formi- 
dant nc ambitionis fuz fructu fpolientur, ne in- 
fignium fpe commodorum & fperatà voluptate 
fruftrentur,néve opes minuantur , dum dedecus 
Y metuunt, & imperiti vulgi rumufculos & fer- 
mones, poftpofito Numinis metu,indignis fe fa- 
cinoribus perfidiosé contaminant. In quos illud 
conuenit Arift. lib. 3. Echic.cap. 1 t. 6d Jugaa 
xird v8 eni , bells ejfe terrores inanes multos, 
Quod in minutum, & abiectum, & inaniílimis 
mundi opinionibus viétum animum referunt 
fapientes. Itaque ille idem in Politicis lib. 7. 
cap.1.ait cile quofdam qui metuant ecammiia 
pug, circummsolitantes mu[cai, in quibus nimi- 
rum nulla fit animi. forntudo atque. virtus. 
Quod ctiam commune fuit Academia iudicium, 
in qua docebatur , cum qui timet omnia, eciam 
qiu exar, vmbram fuam d-Xorn ij Jénw, tg auum 
€ mericulzfum appellandum. 
In Euangelio Chriftus modice fidei homines, 
vt fracto animo degeneres, vocat diícipulos, qut 
(o prafente Filio Dei , de cuius ope atque praliuio 
fecuri effedcbuiffent, in coorta fzua cempcftate, 
vt in certo & incuizabili naufragio exhorrefcc- 
bant. In cuius rcl contemplatione Bafilius Se- 
leucienf.orat.22. de importuno iilo metu excla- 
mat, FAyyQ- daría à 0i Q-, imfidelitatis argu 
mentum ejf timor. Nimirum qui fc poriüs in 
difficillimis rebus atque metuendis,quam Deum 
videt & confiderat, nec. vllam capit. Chriftiano 
pe&ore dignam conftantiam , & in impios fzpé 
umores, inaniflimofque labitur. 
$wprus- Atque hunc eumdem mundanum timorem 
exu. timer fuperuacuum lura dicerent, quem cenforià vcl- 
Le P^- ut virgulà notant & puniunt, nec füfficere pro- 
* — nuntiant, vt excuüri homines poflint , & benefi- 
cio legum iuuari, Sic cüm «. cx quib. cauf. l. a. 


nu. 


Matth. 14; 
31. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


aiunt Praztorís cdicto adiuuari illos, qui metus 
cauísá abfuiffent, prouidentiffime adduat, 7 mon 
fperuacuo. timore .deterriti abfuiffetit. Ex lege 
confequenti dicitur, non fufficere quolibet terro- 
ie adductum timuille , fed huius rci difquifitio- 
nem ad Iudicem pertinere. vnde videtur regu- 
la caluris manatfe z. d« reg. Iur. 1.184. T'smoris 
vanisufla excujatio non eff. 

In czlefti quidem foro, & diuina curia, mun- 
dani timoris nulla iufta excufauo eft , vt non fit 
mirum, fi grauiflime illi puniantur, qui vanitli- 

, moterrere dclufi , ne leue incominodum fenti- 
rent, Dci legem voluntatemque abiecerunt. Fit 
enim frpé Dci rouidentià, vt illud ipfum 

uod magnopere OR contentione maf qe, 
illis eueniat, & quidem incxpectacis incommo- 
dis & ignominià cumulatum. Itaque dicunt vel 
inuiti cum Iobo: 7 imor, quem timebam , euenit. [ob jag. 
mibi : aut quod aliás ille idcm heros , fapientis 
animi fpecimen, in arcanis fais fymbolis pofuit: 
Qui timent prisnam, irruet (uper cos nix, Aeque 
hzc de mundano timore docte, & ad hunc Píal- 
mi locum appofite, Crefollius nofter in Antho- 
logia facra cap.7. diferüit. 

6. Quoniam "Dominus in. genevatione iflo- 
rum ejt. ] Ica quoque lcgunt Luchymius, Com- 
plutenfes & Regij, nec non Chaldza Paraphra- 
fis; cüm Vulgata legat i»fle, & Sixuüna Jugis. 

Hzc autem Ds inter illos przíentia. eximium 
prorfus fauorem fignificar , licut Chiiftus Íc in 

medio duorum velttium fuo nomine congre-- 
gatorum futurum promifit. Quód fi in medium 
duorum vel trium venit; multó magis , vt argu- 
mentantur Baíilius, Chryfoft.Didymus,in gene- 
rationem iu[lorum, vti etiam Auctor operis Im- 

perf. hom. $ in Matth. rum ex hoc loco, tum ex 

alio probar,in quo eit, Generatio rectorum bene. PC ttti 
dicetnr. ltem ex co: Hc eff. generatio quaren- Pali 
tium eum, 

7. Quis dabit ex Sion. ] Nota cum Ianfenio, 
hinc apparere, ad litteram Dauidem hunc Píal- 
mum compofuifle pro captiuitate n populi 
líraelitici , quae incelligi porcít fub aüle rege 
impio, fub quo iufti detinebantur captiui, vt non 

uz vellent dicerent & agerent, Sccundüm 
(rfr autem mylticum, intelligendus cft Da- jyfiow, 
uid ad Chriftum refpexiffe, ac clecto Dci a 
lo precari eam falutem,quz pofteà per Chri- 
ftum prz-ítira eft, uà liberatus cft Dei populus 
à captiuitate diabolica, fub qua detinebatar, ad- 
dictus feruituti peccati , atque obnoxius aternz 
morti. Secundüm fenfum verà anagogicum, hoc 
verfu rc&té precantur iufli liberationem à capti- 
uitate quam adhuc patiuntur , quamdiu funt in 
carne hac mortali, in qua propter carnis .ac da:- 
monis fuggeftiones,ac prauorum hominum con- - 
fuetudinem & oppreflionem , nondum fpiritus 
hominis perfcdtam eft affzcurus libertatem, 
quam in die iudicij affequctur; ob quam affe- 
aendam exclamat Paulus: I»felix ego bomo Rom] 
quis me liberabit de eorpore moris buim? 


Senfus lite 


tetali, 


Aoapp- 


Cui. 


* IN PSALMVM XIV. 
IN PSALMVM XIV. ARGVMENTVM., 


a. Ya^ucs vd Aa6g. 


Ere uz) o dle YtesvouMa oheo?m 
a»est9larit Tl) awrmekar 6 e$ a4 Qu 
NaAubc, x; Toit dipua arie dw gefurr- 
tA eoenryópsLos alu) dya wn eixó- 
qut 5» Tul di mu! apud exito eisti- 


pub Bo roní?), n3 regola) 


morbi vica) 948 mereyulpiou, xg) 
qo0uuU TC pot ie. SoroAawor iac. C aug 
7 9»&bor eic ies^maw qj Savxejov. 


253 

PARA- 

PHRA- 
$15 PA- 
TRYVM. 


1. Píalmus Dauid. 

Quandoquidem. praecedens. Pfaleus babiz 
tutoribus. lerufalem. falutem cvaticina- 
tus efl, qo captum libirtatem. pr&- 
dixit ; merito in. pre[enti Pfalmo ad- 
monitionem adfert , c» proponit vi- 
tam , quá fub. Dei. poteflate. con[itu- 
tos, talique f'aore fruentes, viuere de- 
cet. Et. format fermonem per imterroe 
gationem (gy reffonfionem. 


PARAPHRASI S 


(R$ TPIE TK zCtponoret p 
Qd exbosuari (eo . n 
b ríe xa(oxluu(a 6n opa 
yo Gu 

- Tk afe, d Déarolz mf cd nd eve«- 
thdlen , ng) 6o 5 ri ri o3 Bordten ; 
ocio B TÉro regc] . 7roioiz orm s0- 
ubni xtypndpor ; Zuhaga j3 ov T8. 9v 
«vesTUopp61 vabr ,oe56 d d'y ld Yeegu- 
cuu. OU muUcdy Qo , doa?) rl "Saro- 
Xg1cy. P 
pg. TIoptocudy €" auo C", € 
epyaLoulp O" dicuosurluo. 





^ 


Aci, Qna, Tus soy ay d foy glas, y. 


usus rari (MUbkeos £]) , adeuv dV api- 
abu £wyle ueniat, Tl 58 diggioousl,o 

* 7 € RU ' , Aoc j HAGA 
Crgu du T Weiz dpirla) icu" EB 
aj mc và eidn Ji£es, 

y . Aa2dy d239 ctas Gy xarpdia 
, 05 GI, éd oA e) Cy "y Ao5y 

3 ; : . 

Xph 59 ume da dee 409 DU ionr td 
p uinluo 8 yd (an d 9t ez) vrl 3 fa- 
yoiap , dóNus JA Q D'rzoónc vrarmAdc dmp?- 
Ad^bay, irt xd salas rap, dwrd (GAolun €i 
Tor orae ou top£iv. 

Ka Gi. £roitos Td awrioy ui- 
[^j Xov, 
Mag di dusDuSuc sapd las a mpóno- 

e aedis, cima yo TTC, 9) sir vC aes 
ux. E'pju 20 »yéira] à 26) G9, Moy di 
vac, : 


» 






zzw;OMINE quis habitabit ir. 
$ be 3 " 
2S M tabernaculo tuo? aut quis 
4E | rcquicfcet in monte fan- 


&o tuo? 

Quis dignus eft, ó Domine , tuo templo 
affidere , atque in«tua ciuirate vitam. dege- ^ De 
re? qualem hunc effe cónuenit , & quibus euo. 
ftudijs vti? Nam z/aberzaculum. Dci tem- 
plum appellat; montem verà fancfum., le- 
rufalem. Cüm fic interrogaffer, refponfum 
recipit. 

2. Qui ingreditur finc macula, 

& operatur luftitiam. 

Oportet, inquit, ralem expertem effe ma- «fu ce- 
litiz, & ab omni reprchenfione liberum,om- — 
nemque virtutem ftudiosé exercere. Iwffi- ' 
tiam enim hic perfcdam virtutem nominat: 
cuius fpecies vtique enarrat. . . 

;?. Qui loquitur vericatem ir. 
corde fuo, qui non cgit dolum in 


lingua fua. 

Ipfum enim non tantüm linguam à men- Mes e» 
dacio puram habere oportet , verüm ctiam "iA Lr 
mentem à dolo & fraude penitus fincerami, 
vt ab ipfo nullum damnum ad propinquum 
deriuetur. 

Nec fecit proximo fuo ma- 


lum. 

Admodum autem congruenter de corde 

primm mentionem fccit, deinde de lingua, 

& tandem de actionibus. Opus enim prz- 

cedit fermo, fermonem vcró mens. 
li 5 


Quie Lalt- 


, Et 





254 
Et opprobrium non accepit ad- 


iam ucríus proximos fuos. 

Cempand. | 9À Qui veró in quamdam calamitatem 

C qM inciderint, irridere atque infultare non de- 
cet ; fcd potiüs condolere cis , iuxta legem 

Rom. r1. Apoftoli , qua iubet lugere cum lugen- 
tibus. 


4. Ad nihilum deductus eft in 


PÁRA- 
THRA- 
$15 rA- 


* * *. * 

eni oe. confpcétu cius * omnis malignus: 

I Si quis autem iniquam clegerit vitam , 

ntqwus : z 

etiam in. licet fecundis ventis feratur , fumma vtcns 

proiperita- Ies: ferri 

semiferr- prOfperitate, miferrimum tamen  putato. 
Quoniam veró opprobria repudiauit, me- 
ritó hoc adiecit, bonorum virorum ac malo- 
rum difcrimen cedocens. 

Timentes autem. Dominum 
glorificat: 

SAP Pium namque eft omncs eos obferuare, 
atqucomni veneratione & honore dignos pu- 
tare, qui res diuinas magni faciunt, 

Qui iurat proximo fuo, & non 
wt decipit * eum: 

emifit. . . 

$. Qui pecuniam fuam non dc- 
dit ad víuram, & muncra fuper 
wp * innocentes non accepit. 

temo Iufiurandum igitur vcritas confirmet, & 

feidims opcs auaritia non inquinct fonus autem bu- 

- ius quzdam fpecies eit. Iudex autem. non 


accipiat muncra, & puram à muneribus fen- 
tentianí proferat: nam. muncrum corrupte- 
la iudicium corrumpit. 

Qui facit hzc, non moucbitur 


in xternum. 

Huius autem virtutis przmium elt, diui- 
nà ope continuó frui , & in multis bonis de- 
gere, & xternam vitam expectare. Hzc. non 
minüs nobis quàm antiquis congruunt, 
quoniam prater antiquam legem, ctiam 


nouam recipimus, & maiori gratià poti | 7 
xao oe Tor qup, 


fumus. 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


Kj óretdiouor WX iaa em 
ci eis eurd. 

Ei di oí m). cuutopá mw qmi, 
Eameugrouti  d6i, 9» ireuGaiy]v a0! uZA- 
2óy wonuvés T dOuuías , x? Ty d'oseDuxdy 
vóugy, Ty maptyyual vé xAaiem p! unabr- 
quy. 

E E'Z23 drag Gyumoy duri 
7s moymeéoc lp e. 

Ei di nc à» co palo fAorro ion, sve 
kyeld TEAG 4 OAucr , xav eI delay Pe 
abu dxegy Cuv dUnpseiar ,— E7reidn 9 78 
à eid £e CIEeGaDur Fin oTtC TETO tme ptTéO 1 
wey , act. uy aid ev wg) ngxay dida.cuay 
dfstoegr, 

Tec d$ Qo audiet Ty XUgJoy 
PER. 

A'marrag 59 Téc «fbi TUM Td Dim 
miutdUou, ciGem Goior, € vrac aZicy aid 
x2) nuc. 

O' óu may [2 aan ioy aur yo 
GÓx. allera» oum. 

C. To Dy ydg eu GÀ GiX Ü 4- 
x6) c) PA , Xo Oden. im ato 
Gix 1». es. 

Téc y 8» Opuou 9 4236 Branco, 
x2j 1l dog ay 9 20uontzia. uà uua, 
&idoc di mmc à ix Ge. Ades Ge 
di fov Amar , C xaSueds d'deos cxqe-. 
pira 7 Lipor, ( 229 d wesdoxia feetept z' 
dingis, 

O' roii Qu s, raMubics? 
&is ey dida. 

Tay di á0Aey vf, deri, v ^ Sei 
Eauueías d inrexal e YeroDatuee, zy v qo»Aoi 
dzaSoic, d foglie , nd) là duisio evesc. 
plea Celuf, TaUya y Fry Yu , hoi 
74 dpuórti, éd à ae); ii maga x 

3 xgnlà vougSuc ido dS i34dla, ueíoro 


COM 





IN PSALMVM XIV, 


COM MENTARIV S 


&, TIE T1z nAPOIKHZE:] 

H' dfgmropirneóy 621 T0 vi6, eic 

7, T ye viv xogív; Ka] 
Tí; deg Écir 0 mgoc 2o gg) Qefriu OV ; 
) na oc lesrmput nxor uc Yerixgyuw E02 
[nin Q» aod 3 vela d. podra. 
eje 0p B Otia Quyh , Aucu. TO toy mud, 
tra. Tlopsbóudyos dut Oy , mo) T2 (Esc. 
H' éy maeoiia £i. dfgryeyn emedaxaip Ov; 


$y duco Cola) , dXAd mraegdxlo, YA 


erii m E rel xpeirms. pala toc v iro- 
qaiyemu, €i a) d^ ia dvd ec meom, ma 
eidUeo 2. iov, ng) oro addaj mede iater 
(uli, Xue di xvois , x2 4Àp 7) pu. 
qi, à às Y'egusmAi vaóe*. Geoq tn l'eesu- 
eua, ejt dà d/aroias , À map durd di- 
dun cdp£ aj 78 ad D'es"mv Moysi eic 
&roxnev, Tic dr, qua, lg d'opia 8 cap- 
x! aeos]; 9 20 dela 8 fü ca pl, y ireray 
durd exWroyug, ETrat eoecuarr X; evesod (e 
«ved, 7o mciónieor , vo , T kauoxmalad 
& lp ; Ves: Y'tegusuJjs 264 , taevedvioy 
"r&y, Tlesot/nAiSums , 20. Quam , Up] Si 
(rr Qo Yeesorundja igruesvio, O' araptA- 
Say i alu odora davesar afdi , dic d29o- 
Bias sues , we e id ias cenpmdy Qu 
CS d/a o vixeiou, à. $71 ^86 poo , dEI0 
dca nic. 6o rl Up] kalioxttiruuc, A00 
az dy GG, 1 qa) lepra, Ka] dup (Go 
tA E2r,0 pad wc doa iuris , 0 ud- 
Mey Vx. Tou, 0 ic ordo maAeleomw. dieti 
3 5rrit allem dmpnojdA Gy pati 
IQ» J& Digicouvlu, 6 9 eaxTixoy ia 
aur). df Tf am jusenxaly iripyesdl y mid . 
A52 «eje vol áyeyuodirio Y) tve diei ong 
or duas, way i. uóyoy 7oi£i rl d'ugiay 
Ges , dXd Q Var df Datus Ó alas ip- 
yd 697 , x2 T0, Makoc rà digi dun, 
QUx és d'i ropelleic, dod ops dp e . 
4 9 Mía aedis mto; ov apud ador , dd. 
muri) aveorittd vol Bien Tu oer dperlu) ea. 
tpyeiuc cuu oaretuo. AaAd di aAn- 
Star cy xapdia, eis ari xapd ias; ó ud 
xapd ia ai? xa.Suedc, ud Fan oor n yo 
muslu) Seo Ad S6 eesua?wuua Qr. 
H' 33 xgpd ía vo ddoAo» claw. aroQautrem 


25$ 
COM- 
MENTÀ- 
R1VSPÁ- 
TRAVM. 


Zi] OMINE QVIS HABITABIT? ] Par- 
Nticula qwis, vel hzfitantis feu 

ESSA dubitantis eft,vr in illo: su so- 1649,17 
uit fenfum Domini? 8t, Quis putas eft. fidelu Mati, 
ferus c prudens ? Vcl forcé interrogatiuum Md 
eft, quafi cuiufdatn à Domino ( cm quo lo- 
quebatur) refponfum poftulantis, Ad quem 
diuina vox, quzftionem refoluens , ait : 5 
ingreditur fine macula,& qux fequuntur. In- 
colatus igitur eft diuerforium temporaneufn, nem 
non flabilem , fed fluxam vitam habens, & 
fpem oflendens ad meliora commigrandi. 
San&i autem viri incolatus eft, hanc vitam 
nonnifi pertranfire, & ad alteram properare. 
Tabernaculum autem Domini ad litteram r4154- 
eft cemplum Ierofolymitanum , mons veró uad e 
Ierufalem: fecundüm intelligentiam veró ta- && »jfia- 
bernaculum caro eft, hominis animx ab eo 
ad habitandum data. Quis igitur, inquit,car- 
ni huic, vt alienz, attendet ? nam caro quat. - 
Dco digna eft, ipfius tabernaculum efficitur. 
Deinde ad id quod perfe&ius eft procedens 
ait: Qui requiefcet in monte? Montem vo- E: 
cat Ierufalem ciuitatem czleftem: Accefiftis ru(alim. 
enim, inquit, ad montem Dei viutntis , Ieru- Hebr. 12; 
falem calestem. Qui igiturcarnem hanc fine *" 
affe&ione perttanfijt , & tamquam alienam 
incoluit , neque vt propriz adhzíit; in co 
quód mortificauerit membra fua fuper ter- 





tam, dignus erit vt in monte requiefcat. Ve- 


rüm talis rarus eft,quocirca etiatn interrogat; 

Et immaculatus quidem eit, qui nullius boni 19macula- 
expers exiftit,qui maculà caret , qui interio- " 1" 
rem hominem omni virtutis genere perfecte 
inftruxit: eperans autem juffitiam cft, qui a jt, oui, 
qu& fibi per cotporeas operationes peragen- 

da funt, rité abíoluit. Oportet enim ad vitz 
innocentiam iullas quoque actiones adiun- 

gere, & non folüm ca quz iufta fint, facere, 

fed & iufto re&oQue animo, iuxta illud, 7,/f2 Deut. 6, 
quod iuflum eft profequéris. Non dixit , Qui xd 
ingreffus eft, fed vi ingreditur. Non enim Vsus aw 
vnus a&tus perficit ftudiofum,fed per omnem ra ond 
vitam virtutis actionibus incumbendum eft. 
Loquitur autem veritatem in corde, id eft, oua cons 
ex corde , qui corde puro eft, neque illud !"r*/* 


falfitatis velo obtenebratum habet. Solct cnim cor, finccrum; fcu minimé fucatum; 


ad 





^ 


256 
toM- adaliquidaffe&um declarare.Congrué autem 
epit córdis mentionem fecit, ac deinde lingug , & 
1nvw. tandem adionis: actionem enim przcedit fer- 
I n, mo;fermonem veró mens.Linguá veró mini- 
fir. mé dolofum ait effe illum;qui per illam proxi- 

mo nihil mali machinatur;quod fa&tu difficile 

eft. Opprobrium autem zon accipere cum, qui 
proximis ex fuperbia peccantibus non expro- 

brat. Vel hoc có dicit,quód proximis nihil ex- 
probrauerit, vel quód nihil opprobrio digoum 

egerit ob viram inculpabilem. Porró illud, 

neque dolum in lingua habere , neque proxi- 

mo quidquam mali facere , idem eft atque 
operibus & verbis Deo placere & hominibus. 

4. ÁD NIHILVM DEDVCTVS EST IN CON- 

Iufitis c». SPECIV EIVS MALIGNVS. ]|Summz iuftitiz eft, 
od x. m ius fuum vnicuique pro dignitate diftribuere: 
fim ji^. putàjiniquos ad nihilum deducere;nihili pen- 
dere, quamuis opibus affluant;generis nobili- 

tate polleant: contià veró , timentes Domi- 
num,etíi pauperes& afllictos;bcatos exiftima- 

re. Hifce adiungitur is qui iurat, fiue qui pro- 

ximo aliquid affeuerat , & non decipit. Hic 

Cwpr- enim recte iurare homini perfedto inter cas 
rabenum. Virtutes quz ipfum decent, conceditur; in 

Euangelio veró iuramentum omne prorfus 

prohibitum: Chriftus enim ctüm perfectior 

proponat, periurij occafionem refcindit. Q ui 

* enim benéiurat;aliquando ctiam falli poteft; 

qui veró non iurat,is etiam periurij periculum 

d. vitauit. Iuramentum autem eft firma rei cu- 

vál.1:5, iuflibet confirmatio, vt in illo, Zuraui, c ffa- 

'^* — tui: nunc autem promiffa proximo confir- 

P mamus per Ef,eff; Non, non. Alis autem 

omnino non iurandum effe Dauid haud fan- 

ciuit;fed fponté iurantem propofuit, quem & 

laudat, non quód iurarit , fed quód bené iu- 

Qualeiu- rauerit. Permiferunt autem Prophetz iurare 
vamentum " * * 

permifam pet Deum, at iurare. per idola plané fuftu- 

*('*"- lerunt. Dignusautem habitus eftcommemo- 

ratione , qui neque auaritià opulentiam in- 

quinauit, neque infatiabiles vfuras exegit. 

Oportet enim gratis humanum fe przbere, 

nec quzrere retributionem , & fine munere 

iudiciuni ferre, & puram à donis fententiam 
Mura proferre. Quia munerum corruptela iudi- 
M cium corrumpit , adeoque excacat, vt etiam 
"^. innocctes fupplicio afficiat.quod malum gra- 
uiffimum.Licet etiam fpiritaaliter abfque vfu- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


aii; «ve 9c ond» oppuiic. A'xooulldc dt apd iac 
iumuórcLow 1a y Au rTWG E, Tóm area Eu, 
fps 29 ?oATEAI A6 (B), di ric, T7ar- 
y dV qd diode, Tv i A4 wow, Quo] 
qu' zncioy «earyuormsocatduór m xaxer. 
0 duanemipSvmr ^ 1 ire ior DU mov 
óreid fruy(a. Tz ye eo SeipiQaríag d- 
4) y muvorTc, q T8 T6 Qnow , 0n 8x eid ied 
ditrk On mc, eiroow , 8 Un dia wx iaomc 
éeidic pu , alemodniTec Duit. Toro d, ug 
v0 ju d'o^Es Cv Auoyn , undi Tu zDaizi 
durd. iy et wai , €in ad v0 fpgoit ug 
Mos: dod oxiu d o. Sud xz) ad Germ, 
d', EzOYAENOTAI ENQHION ATTOY 
TONHPEYOMENOZ, ] A'gac dnauccuin 
T) d/eviudy (deo va vesc dein, nz) cieu- 
der LÀ mo (near, € ud mic fias Yoicx, 
xdy z2wTte x2) dU-fjucía xoud* wzeaelten 
di 15€ QoGuuDpou mcr xveyor , xdy C voi 
Cpartioi )rupiCoria], Kaj r&GiG vesci 
C oxra] 6 üpy an, Wii fa Cmn up o mf 
mÀnzíor, wg] uà d Svr) * Xvyxe;yu pra) pp 
99 érmuÜQu o Copxéiy , àv di voit mA elo; 
«y runr aid eayaSiuaow * 5r dDa Ain 
Ji dmpÁpdoray xj) 6 dpa e. eben 
39 e'Sadid dc à Xe1gie, x) d Fhopxias vluj 
deQopulul dxwéniid .. O' gy 29 dDopxalv Tu 2 
TT» n2) o oactaAcin* 6 dt uii üurio 3 
Édopxíae xbrduuo deze o. Op 
dt Ev, 9» aues 9G e inicie, 
Gc Cp TU *. Klum wg euo. vus di n 
QUAgxh T8; eveic 2 zwnator d/a Gt 6cudimwot, 
quya],93, Q v, V, doXuee d idi ópatva] 0 

AaGid' ux érougS émiowt, doa. To» d é 
OusVoysa ma plenty, or ng) Vani, dy 0n d- 
uat , à. Vn dUpunotr. Xusty segun 
JV ci aestiva, To Guvu em x?! S, To Our qt 
xz eidupam CuxódTorms. Eve dé xixeura] 
78 xau , 0 Là sorta ala) door 
pour, uidi qu dmg oxo)^utdr. 
Xph 29 «vesia. Quad S eso €), xo) uà Cy- 
és dugiGli , C dd ep Qixdl ew , no) wa- 
Sues d'aos» &ntip]y vla itor" dc 4 du- 
esd'oxías dfaqeies/om, vo d'inguor, vj Yercro- 
Quent oroU Gv, ic 1) dul ous d salad hy 
mici" 9 Pagi aov. E'cx d d'avéizvy Q al 
TówcU vonrdic, TOt 4^ d)dua uias ^65ov dà - 
velot die dpydexor , Vi qul m neduiraj 
euua- 


ra foeneraricüm quis fermonem do&rinz, camquam argentum , exponit ad quidpiam 


corpo- 


IN PSAL MV M XIV. 257 


euuamxor, imo vrestlu- duc 20 0 ipyaimt. 
daret 29 also réon, rol p o! dan T 
, Aogaly dp uela 62) Y potlo, exo7rigu, di 
dé, mc 6t o5 Joxscn Yeroxeíod QU. ui 
ax cnt dptsie didaowgAia iutpiptraj, O! di 
&y méroi; evesoud piov , voi (aie aie xaTóp- 
Suv dpi; , Qua , 4/2 Día € uA 9t- 
etra). 


corporeum, v.g. vidum, lucrandum. eo enim 
dignus eft qui operatur:nam fine vfura fcenc- 
ratur,eó quód cibus rationabili argento vilior 
exiftat. Cetenim obferuandum,quomodo in 
refponío Dei quod datur, omnis virtutis do- 
Grina contineatur. Q ui autem in his perfeue- 
rat , fcilicet virtutibus quas operatus eft; per 
totam, inquit, vitam non commoucbitur. 


CATENA PATRVM. 


W- oANAZIOr. T8 ddd 7 4a2- 
EN uiv, iduoxan ci a9 alllosrmor 

SUME odononsodoy * ueaejas Gnci- 
m qvx Aceto. db ag yópdiuóc Quar 

4, KrPIE TIZ DATOIKHSE! ] Bazr- 
AxiOT, Tàr £A eir Tuy 0 A5y G9 mmyea- 
da Gallo Qe , ? TE! onneusui Ym- 
qv) drea ui? , «Z4 mn C odd T aoi 
üuzy Svvegudon 2enzdudy (Qu, Verc od 
eveiot scies q24 aes ur, Tli dpylu) qn 
quin!) Keys Tic meon, H' meon 60r 
dfryaryh trekaxzip Q)e , oov » cao ved. Tác 
8r at d'cpia ril cupx) utvrn esci]; dia» 
mw 38 oi "ra esixot doo glam Cu uacá uot 
214 , eesc rà mua 78 cud xor (Go 
gespsn cl) xalcar , Ure wg) Vir xg 
evyyestlu » «ii; cupxóc E2piaeis coa 
dido?) , dew evesanzdrrtez url) quAomort- 
curru , tyxgpso «xoadotray Tu dud u- 
xn. 

Erzrni101r, Arb 7j) cecctpastoyr 
evesGaiyam, dfayegitd vov ai^.ect, Tlaeonáa 
Ji 3 dfyoyi evejavaip(Oy Vr iArid) iic 
xperrmy Ge. Aib quai qgj AaGid * T1degióe 
eiu ig) mateid na Qu , aS ac mrarme oi 
sraTípic uu, Tlaeonoc29 A Gegay, unde (ai- 
e xtxmuduoraredoc, uóAut di voy vrejdi- 
tQ». O' d» evuGoAo 5$ Cra 
cupx vrdegieer 67) vegafxem , uera Cavo 
di rawmc , moie oixeioi, vozroI; Crap ext. 
Ka) oxaeuón Quow. £y. dXoqiooi, maesi- 
XER , uh Gc oixeíoi; avegerenixéra, oig en 
tf 93. 3xhoua Ji Ow s map dure. dido- 
Iyncapl 7j Sal Ses mu duxi ej« nil. 
amo, Tk x» ec do^opia x20 Or, 
bytaproy üt). cxogdoici vu did wxzn, 
&lc ad uw?) xg) cxmowa TE. SE molt dryiolc 
ini Qe; ; ET emet vo ucc coe; xoni]- 
Kaj TÍG XX TUcXXV d Ce $i dyío gw ; OUx 

ToxvsI. 





THANASII. Hunc P(almum ca- 
nit, docens, quid hominem difpo- 

eU. nat vt beata iftius quietis compos 
fiat. Idcircó exordium faciens ait : 

1. DoMuiNE Qvis HaBITABiT?] 
Basrrrr Sermo hic virum perfc&um no- 
bis deícnbere volens , qui beatitudinem ad- 
epturus fit, ordine quodam & vià meditatio- 
num ipfius vfus, ab ijs quz: prima. mzgifjue 
attendenda videntur, exordium fecit. Domi- 
nt quis babitabit, fiuc. accalet?. Accolatus 
eft temporaria commoratio, qualis eft caro 
noftra. Quis igitur carni huic veluti alienz 
attendet? Quemadmodum enim accolz 
terram pretio acceptam ad voluntatem cius 
à quo i)lam acceperunt, colunt: ita & nobis 
carnis cura ex przcepto traditur, vt con- 
grué illam exercentes, fertilem cam redda- 
mus ei qui illam dedit. 

EvsEpRi. ÁÀ propinquioribus procedens, 
deícribit hic virum perfedum. | Accolatus 
autem eft temporaria commoratio, fpe me- 
lioris. Quocirca Dauid ait, 4duena fum c 
pereerinus, ficut. omnes patres mei. Aduena 
enim fuit Abraham, ne pedis quidem paffum 
propriz terz poffidens, vixdum etiam fe- 
pulcrum emens. Quo vcluti fymbolo in- 
nuit,hominem dum in hac carne viuit;aduc- 
nam effe oportere ; ex hac veró migrantem, 
in proprijs fedibus requiefcere-. Et beatum 
ait, in alicnigenis commorantem , rebus 
terrenis , non tamquam proprijs addictuma 
fuiffe. Tabernaculum porró Dci, caro eft, 
quz ab ipfo data eft animz hominis ad inha- 
bitandum. Quis igitur hac tamquam aliená 
vfus , frugiferam illam reddct largitori, ita 
vt etiam fiat tabernaculum Dei , qui in fan- 
&is habitat? Deinde ad maiora progreditur: 
Et quis requiefcet in monte fanifo tuo? Non 
in 





CATI- 
NA PA- 
TRVM. 


Accilatm 
quid. 


Pfal. AN 


Gen. 15, 
1f. 


Taberna- 
culum Dei 
caro bo- 
minit. 





258 EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


CATI- "in terreno monte Sion, vti ludais pla- 
NA PAÀ- 


1nvx, Cet/fed de quo Paulus ait: 4cceffi iftis ad mon- 
: HIM rem Dei viuentis , Ierufalem. celeffem. Qui 
igitur carnem hanc pertranfiuerit , & mor- 
tificauerit membra fua qu& funt fuper «er- 
ram, completà fan&itate, requiefcet in ciui- 
cate fan&ta, quam defiderans Dauid , dixit: 
Pertranfibo in locum tabernaculi admirabi- 
Pó1.35, 1. [;, vfque ad domum Dei. Ec, Quam dileifa 
tabernacula tua Domine virtutum! Huius 
autem raritatem infinuat illud qw? cui fimi- 
le eftiftud : uis coqnouit fenfum Domini? 
& hoc: Quis annuntiabit vobis locum etcr- 
Lw.i:142 pup;? &, Q uis prudens c» fidelis difpenfator? 
Forté veró etiam poftquam Deum interro- 

gauerat, refponfum accepit. 
1. Qvi INGREDITVR SINE MACVLA. ] 
Quemsi; OniczENis. lftud, Oui ingreditur fine ma- 
pareat cula, imitaberis , fi "confideraueris Abraba- 
4. ium, quemadmodum illi locutus fit Domi- 
nus. Eadem enim ctiam nobis in Scripturis 
locutus eft: (i modó intelligentes illa, feceri- 
mus, Deum audiuerimus , atque ambulauc- 
rimus ficut locutuscft nobis. E* eperatnr in- 
ffitiam. Ad hunc modum etiam dices : Qui 
operatur temperantiam , fimiliter fortitudi- 
rem , eodem modo prudentiam , fic etiam 
pietatem,ita & fapientiam ccterafque virtutes. 
Hoc veró etiam cft operari terram fuam , vt 

panibus faturctur. 

3. Qv1 LOQVITVR VERITATEM IN CORDE 
svo-] Basitrr. Rurfus & hzc eamdem fimi- , 
litudinem & focietatem inter fe habent , fci- 
licet loqui veritatem in corde , & non agere 
pond dolum in lingua fua. Quoniam id quod lo- 
—€— ' quimur, ex cordis abundantia prouenit , ver- 
fe. —— bis velut ex fonte affectus intrinfeco fluenti- 
bus. Priüs dixit in corde veritatem, deinde in 
vetbo fimplicitatem , quod per linguam fir. 
Duas autem veritatis fignificationes reperi- 
Dwke — mus. Vnam quidem , quz comprchenfio fit 
UPIÁ^ earum rerum quz ad beatam vitam dedu- 
cunt; alteram. veró, quz (it fana fcientia 
rerum in bac vita gérendarum. Illam igitur 
veritatem, falutis adiutricem,in hominis per- 
fecti corde exiftentem , oportet fine dolo in 
rcbus omnibus proximo exhibere. In huius 
Teri fit auté vitz: negotijs,fi forlitan veritatis ftudio- 


re» efl ad. fus aberrauerit, nihil ei oberit quoad illa qux 
rtilam vi- 


PüLa x, s. 


1. Cor. 2, 
16. 


&y 75i lm Zuciv, Uorp Yad'aiou, dtxéi, doo 
ql mo Dad Aot Qnziv' Tlesce?nAu Sum ópd 


Syó Ld rroc Vepesou Alia Crueslo, Tlapegy - 


8» m6? cd pia raw luo y vixes on durd à? 
páoo il £i $ 4c, ? dos ur tamil amus, 
& Ti dia xgTacXWüz| «OM, rc ÉnSv- 
£X 6 AG 1e Ait ooua) $0 mro 
exnrii; 3aU M We, Va TS olx T 9, C, hy 
djammd (2 oxwoue(z cw xvej& 7 dud. 
usur, Th di mrs ardrioy iuquiv] vo Té; 
et 70, Tic yr) viv xuples yg) v5, Tí dya- 
246. Up Tov TUTO TOY aiaricy, wd) ro , Tie 
d'eg teéviugc xg) 7ngtc oixcrbu(By ; uoa 
di ag) viv Sv ieyrríous , érvse Yatxej- 
gas, 
€', TlorzroMrNoz AMRMOz,] Cri 
rENOTZ. T5, Mopstógdpoc dp uoc Cra 
avc , voran To £4 A Geady, xola7np iAa 
Anow vsu! xveu(D. wg) nus 99 x da mu; 
yentals adnot , dorp wj dad vorsurTw; qui 
fact, yoscuudp Sus, nds éacpsU mug xa- 
Samp VDauraw Tui, Ka] ipao (Qe 
d'utguocustu, Yiesxeigdpoc sro épéic, ip- 
atop y ewteceuwlu, Guglet ad dpeíar, 
Gjugicc Qegmaw , Gugioc dUctGeiar , Supiue 
evqías, C 2orzdcdprrac, TT JV £23 D 3 
ipyat et alu iaund lu^, Vo mu. haero) 
afar. ) 
y. AAAQN AAHOEIAN EN KAT- 
| ATA ArTOY.] BAztAztor, Ia2o 
vat vl) aul.) wonaias v1 eje dA- 
^nAg, 16 TW AgAciY d Afer crxapdia C 3 
VÀ doAie &o y a'ost durl, Eid vo 2924 
pOpor , Cx 78 aXElossUuaToG 601 TC xp- 
días , olor "Sarà zryys d eidow dS icta 
T8 A534 piorr (Ov. *»eémeo eme ? eiap- 
día dAXSpuw , civa và €» Ao ddonoy , vd 
Jg Aa; $npyada. Avo di su ev 
uasiu dpa 8 T d) &az eDeculy. Ey ap nlad 
aA TQ cea udTuy Tp) eic ? paxdejor 
Biov qesczur wara2av a7 Érveor dk nl) ele 
7 xn ? Biov cidnow vii, Exe) jp à 7. 
dA S exu hl) cuvepryiy ai; cwmofas, Ur 78 
kzpd ía Sguy TE TCI, ag & zr& aw dd o^ 
Tul zxcio uat (a), 5v d mi x Bir 
«veg ygem , ias 7H wd) df grin i6 in- 
Seas 6 arsdai y , didis iuemüdior Gvrdl 
eve; Ti «vesxeiudua guy. Tl5ou 53 ca4/g 
9i 1 SuAalosuc, w31 71020 7. dgkpoy xai), 


1m sf. iam propofira funt. Quot enim ftadia fint terre vel maris,quátve in celo aftra moucátur, 


farina. 


fi 


^ 


IN PSALMVM XIV. 259 


&) Là edad la) o rro dA Seas dh 
»uÀ iudica ce), T) Vrvyéir Tig eo 
iryyaMuus ugureiómm D. Tc2a dt n 
sciret Wd 0 Abooc ey cnow, Un Td GEI v 
d)nScíae, Twtig Td. Musik, AgAGi ceort- 
x] d orari , d'a! mof swctor, dvrl T8, ux 
€t 96 TU ras Gu quuv]v, d00a TC M 01 
yniórae T uuevex av. H' d$ dodlleus , 0 xU— 
eO 7 En. color dà Jod vorm ve- 
eia àuso! og uryrodt , nó od cp aura 
exguupr? et, ee gg] daria doA ra) Toi 
iari; Aóoi T). duc trugriesr 2 gxAa- 
qr, Ka] dx Uroinge To] awoioy durd. xg.- 
xc , Ylafrz ales Dacis vycidai , ó 
xp Ov» & 7$ oat ididatt, Avcxa- 
vp2urw Ji T8(o , xo) m PWic d'ésudpor Em. 
ptAclas, pTt pax pal mii, uir ueiron vga 
Chai] vo? zÀnciov. ^ 

Hzrxior, Tlecreeos dinfdbew iude x7 
vopd ar, Q a! (a x0 2 dosar Du2€). 
Ex 50 1& ctos sU uat (o. € xopd ias To eo- 
uz AgAG, E» diu cizéir, Ovx. icit 
TW mÀscio» xgxor , &rrxO Qu S Qira pora, 
did «g| qon; dug diugpriag Cmu- 
?oger. 

KA] ONEIAIZMON OYK EAABEN,] 
KyriAAOr. E^1 m0 deuti 020). 
ddwur 50, "róneóy mori coo Ty) £55 
ux agr itid impor oos) avTo( T Gxel- 
vay vo Gtid iz uy dix. eia éqepe , Kaj cluai dà 
doute Toi, d neucrusac Fonpawanis, Czreival 
eyed x2 viui duqbrteg . xapmrbs 93 9 
Éhentias , vo ceifor vue miti TÀ. Diu, 
dew uhmap. értesev rend fCeeor, uera uli iu 
my xavereid A4» (riens, voowi 20 9 ad 9ey- 
mu Qvox , wg) ris] jadine eie ro vp 
ue. 


Hzrxior, Té; di £yyeu darep suéic,. 


dius proNX wg) daweig votevydp , io pa d- 
ab yta?.o) d kaprías ér&eoic óresd ig toully , vu- 
Suululp di udX9o aou, , x2] diduic- 
xay. 

BaziAEt0Y, A'ugiCoA Qv ?» Aic, 7róT8- 
es avi, diia s iei St oo. viU *y- 
yu vix Uxtitos, q0) 4/5 STO Ux EAg Gt map 
lui] ied: 8 idea Ty| fyym url 
eneiduos TJ Go ab Seria alalsuom 7A- 
vydyon, n zes gon qui uocat. ST 20 TOY 
dup groiyorsx óredigkor, x? 9 y eguudyor 

óreid ie. ai D'eormy Emspl oo Y) d. 

Towvs I. 


fi in his & fimilibus veritatem ignoremus, bi^ CATE- 
hil nobis ad beatitudinem à Dco promiffam 27,1. - 
confequendam impedimenti adferet. For- 

fan Pfalmus hic etiain aliquid tale nobis pro- 

ponit, quód nimirum illa qux de veritate 

funr, (hoc eft, myftica) loqui non conueniat rei 
cuiliber, fed proximo, hoc eít,non prodenda e 
effc illa vulgó, fed narranda ijs qui myfterijs seal. 
feu (acramenis initiati (unt. Veritas porró eft ' 
Dominus nofter. Quemadmodum autem 

vinum dolo afficitur, dum illi quid peius ad- 
mifcetur,vel fi aqua ipfi affundatur: (ic & ve- 

ritas dolo vitiatur, quando eius verbis falfa & 
deteriora conneQuntur. Ez so» fecit proxi- 

mo (uo malum.Omnhem hominem pro proxi- 

mo habendum effe Dominus ir. parabola 
edocuit. Hoc autem obferuatu difficile cft, 
multamque requirit diligentiam,vt neque in 
minito,neque in magno proximo noceamus. 

Hesvcurr. Corde priis, & deinde 
linguà, nos vult effe veraces. Ex abundantia Mah.is; 
enim cordis , os loquitur. Cüm autem dicit: ?*- 
Xe fecit proximo fuo malum , non hic 
czdem tantiim, fed & quodlibet aliud cri- 
men vetuit. . 

IpipEM, Er oPPROBRIVM NON ACCE- 
ptr.] Cvnirrr. Habet hic fermo. quidpiam 
obícuritatis. Non liquet enim vtrüm à proxi- 
mis non acccperit opprobrium, an veró ipfe- 
met ijs opprobrium non intulerit ? Atque 
ego quidem arbitror, iuftitiz fludiofis vtra- 
que codém modo ineffe debere: fiquidem 
fructus zquitatis eft, ira fandé vitam in(ti- rin fr 
tuere, vt neque ab alijs opprobria quis acci- ded " 
piat, neque ipfe alijs inferat. Infirma cft enim 
hominis natura, & facile in deliéótum aliquod 
incidit. 

Hresvcu r1. Cogitabimus aütetm pro-. ji, 1. 
ximos , peccatores & imbecilles effe, vti nos; edd 
ne, cüm ipfi peccatores fimus, alijs pecca- 
tum obijciamus, quin inuicem potius adhor- 
temur atque inftruamus. 

BasrLri1. Dubia eft dicio, vtrüm ipfe 
non fecerit aliqua qua merità exprobrari pof- 
fent à proximo, & idcircó non acceperit op- 
probriumab ipfisian potius nullum proxito- 
rum ipfe vituperarit , in lapfibus humanis, 
vel defe&ibus corporeis. Nam ne quidem is QPPreiria 
qui peccat, probris infe&andus , vti fuiptum 
eft: Ne improperes bemini auertenti fe à P*c- Ecl 2,6 

Kk z £At0, 








TM —— n— 


360 . EXPOSITIO PÁTRVM GRECORVM 
t^ri- Qro. Et Apoftolus reprehenfionem feu in- — JZpríaz . gg) à A7roDoc V zer eei 
Sis vx crepationem przcipit, & non improperium. — z4, £j x ved'icuór. Kaj tome 0 439 
y &- Cyea. duógSuow 5&. dimos Ov, 


* Tim. 4. Increpatio quidem ad. peccatoris. corredtio- 
nem fpe&are videtur;opprobrium veró fitad — à JV óreiguie domuoóun 8 Vr uxór 


lapfi confufionem. iteraj. 


4. ÀD NIHILVM DEDVCTVS EST IN CON- 
seECTV E1vs. ] Cvnirrr. Nihili-penfio non— KrriAaor, H' cEsd'ewox, ix. o media 


tam àfuperba mente prouenit, quàm ab ea — Qeoritz« v , dw Óx cona pon, C 
quz malum odit, & praua deteftatur. Bos^ui Gul T. meg. 
Tuzopomir. Ceterüm, pium eft omnes Oroaaror, A'muviucdiTécafbi qmA- 
diuinorum cultores maximé venerari,& om- — A4 zu Sa mona pue ctGje Cir , C aor; 
ni honore ac reucrentià profequi. dziiy aid zc € music. 
TiMENTES AvrEM DoMINVM GLORI- Torz AE €6OBOTMENOYZ TON KYP1ON 
ricAr.] Hesycuri. Tametfi imbecillesfint, Aoza4zrn] Hzrxior, Kdy déwéi dn; 
tametfi pauperes, tametíi barbari , tamet(i — «dr70), xd» Bat Cagoi, xdv a?horesn. à 
reri edt alienigenz. Qui enim malignos contem- — 53 «sc aem pec deud dy, vac Jt Qo- 
4i proi nit, timentes vetró. Dominum glorificat; — QauAou, vor xvenor dotzav , qo» ex 
Prand vyultos à nequitia auertit, & ad pietatem — eryrerac Xa per] , vesper] Ji eic e- 
conuertit. : ciGear, 
Qvi 1vRAT PROXIMO svO.] O owwroN TO nAMZION ArrOv.] 
Bastirri. Quid hoc eft? Hic iuramen- — BAziaxior. Tí d front; éGUSu py) 9 sLog- 
tum inter eas virtutes quz perfe&um decent, — xíz ov) a«eperra, e Cit ul Tei ceto 
Qwemelo conceditur: in Euangelio veró prorfus pro- — ajdeggaUruamw & JU TU. dy lo mar- 


perse pre- hibetur. Quid igitur dicemus Quód Do- — dc dzugopseras Ti ip Qa), O m mrar- 


Be" mino vbique idem fcopus propofitus fit, vt y z& dum cwozé yeap ó we), 
fum. nimirum pcceatotum cffedus przueniat, «esAguGdror T]. dpapmu mr T& Ya75i- 
& à primis initijs iniquitatem exícindat. Sic- — 2izuaa, xz) ix T]6 eo me dpysic Gxsie 
Exodiio, Ut enim vetus lex ait, Aem machaberü; — pras? sornoy'as, Cc jo 29 0 maAaube E- 
Mash: , Dominus verà, Non copcupifces: fic etiam — 9« vóu(Be, Ov umiy nde 6 JV xve1Qe, 
17. hoc loco , Prophetz quidem (atis cft fi. be- — Ov Eanfiuudode ino xdvoc Sa, à vp aj- 
né iurctur, Dominus veró periurij occafio" — xeitaj 3 dLopzía, 6 dV d Éanopxías ? dpep- 

nem tollit. uli dfeucif]. 

AsTERIr.Sed neque Dauidiürare prz-.—— AzrEri0r,. AÓW idi ówrüra] mmeccim. 
cepit ; at eüm qui per fe iurauerat, iuramen- — £eó AaGid" ir ag taurd dV ópsívra Emu- 
tum non violantem laudat; non quód iurarit, vé, à eS eCalvjs aiesiudpor, ey Un d ag 
fed quód ipfum feruet. Permifir autem. iu- — ew, d» dn mp6, Xuotyapnre dV $ Opec, 

Amos s, Tamentum, ne per idola iurarent, ficut illi — ha py x7! eid alAuur Gumireor c ol Grover 
wg,  dUi jnrant * per propitiationem Samarie co — AD iinazug Xauapelze, ng) Moorrec Zi à 
P wd dicunt: Viuit Dems tuus Dan; C visit" Deus i ou Adv, Q Có Diéc cs Brgau Gri, ug) 
viaBefa. fuus Berfabee. Ec item: Imrarunt, inquitig — vrdAm,Kaj durvorcy soit p ucl, Qvow, à dV 
45 qui non funt. Rex verà letabitur in Dee,  faniMUs dÜpegsÜkew?) zi vd. 2vd , icum 
Jaudabuntur omnes qui iurant in eo. yov?) zrdt ó óusiuv Cv aval. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


bee. 
1i. 





23 DE quitamen Grzci codices w.$.e«77(—- — veró 
Sp AG-, sn finem, prafigunt,vt Complu- 


z—ureníes & Regij; & nonnulli etiam 






finem infcribi debere, ne peccato iuuentutem fcm, 


Cafarez bibliohecz Viennenfis. Atque Eu- — preforbens,fenectuti quod marcidum eft,feruer. 
thymius quidem, qui fic etiam legit, - 7íAG«, Eamdem quoque rationem affignat Chryfoft. 


: finem, non pro co quod vltimum, fed quod per- — dicens: Palm Danid. Ez enr mon ampleilitur 
0 4n 


à, E:zOYAENDQTA! ENOTIION ^rTOr,] * 


rrvLvs, pfe Dauid, infcribitur :ali- — fectum eft, accipit, fcilicet in virtute; Hefychius od 
ro aduentu Chrifli. Veràm S, Baflius fes. 


negat hunc Pfalmum, cüm de virtutibus agdt, //f Locri 






«dy 



















Perirgrini 
Jum re- 
fpituali. 


him , 


joulipa- 


Cilim 


MA IN PSÁL 
Ín finem? Quoniam docet de inilitia, c de reli- 


quis virtutibus. [Non debet im finem vita faade- 
re bac acquivtre; fedab initio, ab ipfis incunabnu- 


lu, à teneris vngumiculis qum. a verfari. Ad - 


qi m qui im finem addunt, optimé refpon- 


vetbanon ad acquifitionem, fed ad con- 
fummationem virtutum, ac finalem in ijs petfc- 
uerantiam referenda eíIc. Atque hoc modo vtra- 
que fententia conciliari poteit. . tod 

1. Domine quis habitabit im tábernaculotuoY] 
Gracb, rc mpenazes ; quis accoler, ad brcuem 
commorationem,corum more qui fubitó migraz 
turi funt? Quare dod S. Hicron. verit, quis 
peregrimabitur ?vt vecbumHebreum "vas? iagur 
infinuat; quod nofi feclis ac Graecum |; supemiize, 
denotat migrationem, ftue alió migrantium bre- 
uem manftonem. Quo verbo pulchté vfus eft, 
vt indicet nos omncs refpe&tu cali, non ciues 
natos, fed velut peregrinos per adoptionem ad- 
fcriptos effe. Per tabernaculum autem , & mtu- 
tem [anfium, quidam Hebrzi ad litteram intelli 
gant montem Sion, & tàábernaculum. Moyfi in 
co à Dáuide erectum; voluntque hic doceri, quà 
tatione Leuitz in tabernáculo Dci digné habira- 
re & veríari poflint. Alij accipiunt hic rotam 
tertam promiffionis, iuxta illud xodi: /ntrods-. 
tts egr, Gt. plantabis jn monte bereditatis t4, 


frrmiffimo babitaculo two , quod optratus e$ Do- 


rique per. taberna- 


mine, &c. Latini Patres 


i Ium Dei Eccleliam Chrihi hicin terris militan- 


tem accipiunt; eó quód nomen tabernaculi mili- 
tantibus proprie, & non in pace viuentibus con- 
ueniat, Ceterüm, cüm (vti ben& notar lanfenius) 
in fine Píalmi dicatur, Qui facit bec, non mone- 


jai Dé firur in eternum; rcctiüs etant fecundüm pri- 
ran mum & litteralem fenfum, per rabermaculum,& 


LI 


Hebr. 5. 


montem "Dci intelligitur regnum czlorum,quod 
(zpenumeró in Scripturis tabérnaculum Det vo- 
catur; có qnàd,tefte D. Paulo, Mofaicum taber 
naculum figura fuerit czleftis habitationis Dei. 


Pl. 60,5. Hincetiam in alio Pfalmo dicit Propheta: Inhba- 


bitabo in tabernaculo ruo im facnla. & n Apoca- 


Apoc. 1,3 lypfi: Ecee tabernaculum. Dei cum hominibus, 


&c. sc 
iw. Porro S. Bafilius ait, tabergaculum hicnomi- 
Reumeft: ari hominis carnem , ad anima habitationem à 


Dutsbr- Deo datam: quz fi 


!, 
"f 


. lsgredi 
f idum ejt 


digna Dco fuerit, Dei quo- 
que rábernaculum efficitur, 
viris inhabizare folet. Talem autem effe carnem 
illius qui in hac vita fit v4 eQ- , incola & pere- 
gno. uales fe omnes clariflimi virtute viri 
funt profeili, qui contento & inflammato ftudio 
ad felicitatem rapicbantur, & [obri&hoc mundo, 
vt alieno, vtebancut. Cuius rei pramium lucu- 
lentum fore pronuntiat pius Vates, Requaefcet 
in monte [anco tmo. Quid , qui omnia corporis 
membra dyasug lanétimonià cxornauetit, vt ad- 
dic S. Bafilius , dignus lit jn monte fano re- 
quicfcere, qui cft locus.fempiternz amornitatis, 
vbi czlies viz laboribus defuncti, zuo beato 
perftuuntur, Querit ergo Dauid, quis fit iturus 
intabernaculum Domini, & in monte fan&o 
eius domicilium pofiturus ; videlicet in glorio- 
filfimo illo Dei monte, vbi feliciffima eft Bcato- 
rum fedes, & amenitarum omnium diucrío- 
rium. Reípondet ad hoc verfu fequenti: 

ai. Qui, ingreditur. [int macula , c operatur 
inflitiam. ) Ingredr, fiue ambwlare,in arcano (er- 


prout ipfe in fandtis ' 


MYM XIV. 26I 


mone eft vitam agere, in definito vice cutíu pro- ANxo- 
gredi, tendere ad bearam mctam , vbi continuó rArt0- . 
ie brauium & pulcherrima coronx decus aperit. wes cog- 
Hocigitur confequitur qui ingreditur fine ma- peni. 
cula. In Graco eft, s«peviqurG- amu Go, Ambulans 0,4 visupi 
immaculatus ; in. Hebrzo legitur, pon *tin agere. 


holech tbanrim, hoc eft, qui perfedtioris vitz ftu- 
diofus eft, qui eft immaculatus in via, fiue qui 
pérfc&tus eit perfc&tione viz, non parri, id ett, 
quantum ferre potelt humana imbecillitas, Alio- 
quin nemo fine omnimodo faltem veniali pec- 
€ato in hac via, fiue vira,conucr(iur: fed, vt be- 


Pl r:$, 
t. 


Veniale 


né ad hunc locum ex D. Thoma Lorinus notat, peccaium 
macula proprié di&a nor oritur , nifi ex moryali e» adfert 
peccato, quod omnes per Dei gratiam cauere, & PPP 


(Tumus, & debemus. Ille autem nauus qui ex 
veniali refidet, cüm admodum leuis fit , neque 
fingulariter animam defaedez, viro iufto minimé 
tollit nomen immaculati. Quare oprimé Chal- 
dzus verüt, qwi pergit im. perfetliomem : ui 


alccnfiories in corde fuo difponit, & leuat fc (u- Pü.t5, €. 


pta fe, donec videat Deum in Sion. Idem cft 
plané quod deinde ait: Er eperatur imhiriam. 
quz iultitia virtutum orhnium vim & varieta- 
tem continet, & complexus quidam eft decori 
Chriftiani, & perfectionis. 

Huius ergo verficuli liic eft fenfus , notante 
Rafilio ibidem, videlicet vr prima pars verfus 


cum fecunda cohzreat. Oi ingreditur fine ma- Ad Deum 


cnla, id eft, qui internam animi bonitatem fan- 4/0 
cordis mü- 


dita , c 


étis excolit meditationibus , € eperarwr infhi- 


enti, 


ti4m;id et, ca qua: mente concipit, opere com- y7up iu 
plet: quafi hzc duo fibi inuicem fefpondeant,& fiiria ef 
mutuo nexu fc mutuo comple&antar; nimirum secans 


interiora & exteríora animt bona ; perípicacitas 
dico contemplationis ;& fedulitas actionis ; fiue 
manuum innocentia, cordifque mundiria:quibus 
duobus potiffimüm omnis illa fanctitas contine- 
tur, quà,quantum homini fas eft, ad diuini. Nu- 
minis comfnercium admirtimur. Prima igitur 
omhium Chriftianorum in Dei tabernaculo 
(quod eft Ecclefia) commorantium cura effe de- 
ber, vt hac operum iuftitiá, & mentis puritate, 

antum fieri poteft, numeris omnibus abfo- 
lutà zeíplendeanc. Sed prz ceteris homines Dco 
voti, & facris Ordinibus initiati , co animorum 
ornamento debent excellere, Sunt quippe. Dco 


Sacriini« 
fiAL nme 
ri puritate 


praftare 


viciniores , & quodam etiam commercio, atque dcr. 


mirabili coniunctione cum eo copulati, qui fons 
vberrimus elt totius fanctitatis ; vnde par eft vc 
copiofiüs hauriant, & cum cercfis communi- 
cent. Vult enim ille fanctimoniz pater, vt om-. 
nia quz propiàs ad illum sedan , cximià 
quoque puritate polleant: Quà ratione thefmo- 
UE Moyfes ipla vafa templi, & quecumque 
ad Dei cultum, & fcrificionum pom adhi- 
bcbantur; fanila, id eft munda, vocat, vt ex re(- 
sé noauít Origenes. Quantó magis vult facer- 
dotes, quos propi jussis, commen[aler, dome- 


fticos.& familiares habet, quique in Leuitico, & Lelic.te, 
à Gregor. Nazianzeno orar. 6. ioliTwzee ig, ap- V 


Deo dicuntur, hezti Numinis fan- 
vlla forde & fcelereimicari ? San- 
is qui appropinquant mibs. 


propinquantes 
&itatem, fine 
tlhificabor, inquir, 1» 


: - : LI 
Quamobrem S.Dionyfius Ecc cf. Hierarc.cap. 5. Chrifti pu- 
obieftatur omnes , praefertim facris initiatos , vt "fA &mi- 


Chriftum Iefum puritatis fpeculum.ac iuftitiz ^ 


- folem ante oculos femper habeant,cuius dagaprn- 


Kk; 


eíar, 


^ 


o: 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 
cxlo inimicum , hominibus odiofum , in corde 
ftrictum habere gladium , inuidià & crudelitate 


262 


ANNO- — Glar) curn xalepinm, impeccantiam , C- vndi- 
TATIO- que perfeilam (C  incontaminatam. puritatem 4 L | 
NES COR- id: . Hic enim vberrimus & jen pues in lingua pacem amoremque ventilare? 
ptmir. — maximé viue & mortis Chrifti fructus eft, vt, — Iure igitur regius Vates huiufmodi — in 
Ephci.1,4. quemadmodum ait Do&or Gentium imus fan-.— quz frequenter inciderat, e "ry t au lo ac 
eh G* immaculati in con[petEn eii, hoceft, Dco. monte fan&to climinat , & va 1 faepius oratione 
facri, à terrena omni contagione puriffimi;vno fuà pungit, & tota mente abominarur. i 
verbo, (anii & quod addit, immaculati: in Giz- — laip tM. Necfeair ncn fo encnad. 
co eft Zuaua, qua vox eiiam hoc locolegitur; id. eft, quialienam famam non denigrauit n en- 
eft cam puri, vt ne Momus quidem reperire pof- do aut. conuiciando : neque proximo ide merum 
fic aliquid in nobis, quod vel carpatautirrideat. cuit, cius malum audiendo. ita Hugo Car is Prim E 
Similem huic qualtionem acrefponfionem vide hunc locum exponit. Laudis fcilicet eft ca wx 5 
infrà Pfilmo 25. à facro Vate propofitam, & — niam non tantüm non feciffe, fcd nec abalijs a- 
explicatam. &am ad aurcs admififle: maxima veró ac prima 
3« Qm loquitur veritatem, &c.] Hzcfpe- — laudis, calumnias & probra in fe congefta zquo 
&antad rectitudinem locutionis, qua coníiftit animo perculiffc. vnde fubdit, Er epprobrinm non 
in veritate, Ícu in conformitate ad id quod veré accepit aduer [ws proximos [uos. ita nimirum, vt, 
cít in mente , fic vt omne excludat mendacium, fifoné illiconuicium rug 4; pss à rulanti 
falfitarem, dolum, & verborum ambiguitatem, lingua impaétum fuerit; il ud contemp crit, non 
animo decipiendi allatam ; quz redtitudo locu- — reg-fferir: nec idcirco fuccenfuerit, fed zquo 












Redlitudo 
locuticnis 
in que fita 





tionis, vera: ac perfcétz virtutis interioris argu. 
mentum cft. ltaque logwi veritatem in corde 
fito, eft ea qua iufta & fancta funt, interiüs me- 
ditari; mon agere autem dolum in limeua fua, cít 
exteris prodere , quz interius mente quis ver- 
fat. Vnde patet hzc duo iterüm fibi inuicem 
cohzrere, vt S. Bafilius hunc locum exponens 
oprimé animaduertit,his verbis : Kwr fou C b«c 
Jimilitudinem. quamdam. c focietatem. inter fe 
babere videntur , loqui veritatem in corde , c 
non agere dolum in lingua fua: qualem babent 
sla, ejfe immaculatum , C. facere inflitiam. 
| Quemadmodum emm ibi, C interioris bominis 
perfethionem, c im rebns exterius agendis dexte- 
ritatem: fic C 3n boc loco , quomodo boc quod lo- 
quimaur, ex cordis abundantia loquimur , veluti 
ex emanante fonte intimi affetkus; prios dixit, im 
corde veritatem , deinde in verbo Jfimpliciratem. 
Ita nimirum, vt nulli fint in corde anfractus, 
malitià implexi, veteratorià fraude fimulati, 
quos inobícuret oratio: fed cor & lingua dulci 
fymphonià concinant, (ibique refpondeant,hym. 
Serin veritati, & principi illius Deo affidue 
perfoluant. quz candidi animi gratia eft, & ra- 
tionis in linguam prodeuntis & loquentis pul- 
chritado. * Chryfologus fane przclaré ad hoc 
propofitum ferm. $7. /nter cor € linguam , in- 
quit, totum falutis bumane verfatmr C geritur - 
Jatramentum. Cuius a(fertionis Apoftolum ha- 
bct patronum, qui Romanos (ic wv Corde 
ereditir ad imfhitiam, ore autem confejfio fit ad 
jene Vnde non eft mirum, fi Charclogos 
uic negotio tribuat facramentum ; Numen íi- 
quidem interuenir, Cor Dco loquitur, os & lin- 
gua homini fatisfaciunt : vcl, 
vtrumque religiosé copulatum 


Rom. 10. 


& Deo & hu- 


máno generi feruit ; difiungi verà v eren: brium non regefferit proximis fuis; fed quafi 
quin fancta veritas mundi regina, fidefque vio- — vit merito apud vicinos & proximos fuos bené 
letur. In ijdem illis duobus Vt aureis in cardi- — audiat, & ab ijs quz famam una poffunt, om- 


* nibus, non modó fides 


, Verüm & caritas, & 
omne fiumanz vitz 


commercium voluitur. la- 

bante vno atque. refoluto, myltici corporis ele- 
gantilima fpecies, & decora ftru&tura ruinam 
molitur. Nam quz poteft effe in co caritas ge- 
nuina, & dulciffime humanitatis fenfus , cu 
cor ait , lingua 


di 


obducitur, Íingua mclle faccaroque dulceíci? — bium mom accepi, 
An non monítrum horzificum cft hoc, biforme, ferri à $.Hier 


tumeliarum genus remedium. A 
vt veríüs dicam, locum hunc Pfalmiftz Baflius 
telligere videntur: non 


nino caueat. Grandss res dicitu 
INwmquam UVICIBHMS. THRYTIIM. 
numquam inuenit ali 


Dei gratia eff. Ita qu 
UN in monte. Dei habitaturus eft , Propheta 
negat? cuius pectus amaro felle Ceterüm obíerua 


animo tulerit,aut etiam iuxta Chrifti mandatum, Manb.;, 
pro perfequentibus & calumnianribus orarit. ff. 
Hzc fané nobiliffima fui victoria eft, fic feipfum 
triumphare. N en eff sgitwr ( inquit Hilarius ad 
hunc sas opprobrium aduer [us proximos m- ] 
eundum ; fed , jj quid in bis ininriofum , fí quid mr um 
petulans, f quid incontinens deprebenditur, fine pend 
exprobrationts amaritudime, blandimento ditlio- Ve rim 
ms cff corrigendum. Hoc humilitas , boc fui dif. dum. 
fidentia, qua validi[ima fiducia cuftos ejl crat: 
nc fit admonitio contumelia, ne fit emendatio n 
probrium, ne fit doflrina conucium. Simili pla- 
né fenfu Chryfoft. hom. rt. in Epift. ad Rom. 
Uince , inquit, im bono malum, quandoquidem 
C find vincere efl, "Pugnans emm tum. potifji- 
mum vincit , non quando [uum spfius corpua ps- 
£n& exponit, vt plagas excspiat , fed. quando [fe- 
ip[um. eruent, efficit vt omuem [uam . potentiam 
«dner [arine sn acre fruilrà C inaniter effundat: 
td quod CF in connicijs fit. Nam quando viciffim 
COHAMICIA regeris jvsncerui,non ab bomine; fed,guod 
tnrpine et, ab libero illo affellu. fi vero tacue- 
rie vinci C trophbeum ; fusco innumeros acqui- 
ris qui t€ coronent, quique conuicium ipfum men- 
dacy d«mnent. Quemadmodum enim iaculum, 
fi in folidum quid inciderit, nonnumquam in 
mittentem retorquetur : ita conuicium in virum 
conftantem mi(lum, recidit in auctorem. Pru- Mere ita 
denter fané Plato, cüm ei amicotum aliquis re- eempones- 
:tuliflet, e(fe nonnullos qui ipfum conuicijs & lad md 
opprobrijs infe&arentur: At ego, inquir, ita mo- ; 
rcs componam , vt obtretatoribus fides nulla srguanzar 
habeatur. Optimum eft illud contra omne con- 
tque hoc fenfu 
& Rufinus in- 
quafi vir iuftus oppro- 












r ( inquiunt illi) 
rAHWit COoMiTA (um, 
wam occafronem detraben- 
ut bumanam conditionem, 
idem de perfecto viro, qui 
faccr. 
extrema illa verba: Er o pre- 
eduer [as proximos fuos ;lic cf- 
onymo, G* epprobrium non fufhs- 
BAE 


ei bec virtus exce 


$* 4*4 


IN PSALMVM XIV. 263 


tuit fuper vicino fuo;ab Agellio autem transferri, — ceffaria eft, ne fan&iifimum Numen in teftimo- Aw. 
epprobrinm nou (ujlinwit propter proximos fuos. — nium fuz perfidie aduocare facrileo? videatur. 5 A1,16.. 
Vt fit fenfus, acfi dicat: Proximos fuos, id cft Eft quidem iurifiurandi vfurpatio religionis uas cog. 
domceíticos atque coniuntos, ira inftituit, ita fe a&us laudabilis atque pius, cüm certz condi- pra. 
€um illis gerit, veeorum caufsà nihil opprobrij tiones adhibentur, de quibus difputant Theolo- purar, pa- 
perferat , nihilque illis obijci ab altero poffit. gi; quia tamen illas, prout oportet, adhibere dif- ricwlofum 
Nam fi rect viuunt, hocilli laudi potius erit cile cít, & in earamdem omiffione sv ge po " 
quàm probro; fin malé viuunt, malé viuentes — pecéando fitum eft periculum, iure prohibet in ; Z EL 
coarguit atque caftigat: itaque fuo munere fun-— Euangelio Chriftus , ne iuremus omnino. Non 
€&us, nihil in fe m. id cülpz patitur. Vbi vi- — quód damnet iurifiurandi omne genus, quod 
des ad ingreffum fine idis y qui idem eft cum — laudabiliter fierialiquando poteft, ed vt refrz- 
via immaculata, non modó pertinere cordis — net impotentis animi. temeritatem , vt non fzpé 
munditiam, lingua finceritatem , & manus inte-.— & leuitfimis de cauffis,fed cum matura pruden- 
meratas, fed eam infuper domefticorum infttu- — tia, & non abfque neceffitate, iuremus.. Sciebat 
tionem , à qua nihil parrifamilias probro verti quippe Chriftus hominum imbecillitatem , quz 
pollic. in lapfum prona eft, facileque euenire poffe , vc 
4. ef d nibilum dedutlus eft in confpeHiu ei — qui rp: ac facile iurat, peieret aliquando.Quam 
malignus. ] Per malignum intelligit Hugo de- — cauffam D. Ambrofius in Pfal. 118. profert, di- 
waidorem , & hunc fenfum elicit, ac fi dicat, — cens: Foluit Dems te non iurare , ne um 
Non palfus eft, vt quifquam ipío przfente vlli — Hoc ipfum periculum S. Auguftinus ferm. 28, 
Thiwnef: detraheret: vnde ceffauerunt omnes à detradio- — de Verbis Domini pulcherrimt didi fui au&ori- 
^ ne, Sicut enimille qui patulis auribus detractio- — tate confitmat :. Fa/fat isratio exitiofa efl vera 
jl detra- Ye Serrat : à 
s, — nem excipit, detradores auget & maulriplicat: fic — ratio periculofa , nulla tratio (cava, Quam- — 
viciffim ille qui non patitur vt fe przfente cui- — obrem fapienter monct Ecclefüatticus : /nrariep; Eh 3 
iam detrahatur, detractores imminuitimó con- — mom ajfwejcat os tuum: multi enim. cafizs in illa, 
ndit. Quisenim alium carperet , nifi effet qui/— Quó fpe&tat etiam effatum illud D. Thomz in 
eius di&a benigne exciperet? Audi ipfurg Hu- — Opufculis: Z»ramentam eit ficur medicina,qua 
gonem ad hunc locum lic loquentem:F'e/ aliter, — non femper accipitur, fed 1m neceffitate, 
inquit, poteft exponi, vt sungatur e quod imme- $« Qui prcumam [uam non dedit ad v [uram.] 
diate pracedit, Opprobrium non. accepit : sd eff, | Omni cnim auaritiz labe carcat necefle eft, qui. Atuaritia 
. detratlor deditus efl ad mibilum, quia non au«-.— ad Dei tabernaculum & montem cius fanctum **elsdi à7 
det detrahere coram ip o, qui non accipit oppro- — adípirat: hac autem. cüm in vfurarijs & iniquis pie 
brium ditum de proximo [wo. Nam, vt palcht& — contractibus, nec non munerum prenfatione lo- (21,0, 
dixit Sapiens, Ventus ed quilo diffipat plumias, | cum maximé habeat, ab vtrifque virum iuftum 
€ faits triflis linguam detrabentem. Id cft, qus alieniffimum effe decet, Nam vt acuté 
ficut ventus qui Bat à Septemtrione, nubes abi- — fimul & fuccin&te S. Leo ferm.6.de iciunio deci- 
gh & arem ferenat: non aliter qui vultu trifti/— mi menfisait: Fames pecunie , funus eft anime, 
ta&orem excipit, ci filentium indicit, Ad — Non dixit autem Pfaltes, Qui mon accepit , fcd, 
quem locum ira breuiter S. Hieron. 3s momefb — mon dedit ad v[wram: quia ab co qui paratus cít 
auditor, dect derratlor. dare ad víuram , licet in neceffiate ad. vfüram 
Isiprw. Qu: surat proximo [Wo , € nen — accipere;có quód peccamum dantis iam ante prze- 
decipit.) Grzcé,g ix 40szov, idcít,qui non red- — cefleric in propofito, aut przparatione volunzatis. 
dit irritum iuramentum factum proximo, vt in- — Cur autem hoc particulare vitium prz. ceteris à 
terpretatur Didymus: feu qui non violat iufiu- — iufto remouear, cau(fa eft, quia radix ommum 1.Tim. 6, 
Men randum. Non longe ab hoc fenfu receffit Sym- — malorum efl cupiditas, vt Apoftolus ait:quam qj-. 10- 


Prou. 15, 


ia ri machus, qui reddidit, Q' dpíons Tà &raspQ- eren, X) aapyupar nominat, pecuniarum fiimardoremque 
mawam, IP deter, qui iurauit amicum [e fore, C non. argenti immoderatum; Desi Aniiloteles lib 10. 
mutati, Quem in fua expofitionelequitur Eu-.— Echicorü cap.8. natura lumine cognouit iridis 

febius: E'rzuvla 53i ir) pay pari qnem Aat vri — Hiyau oc Dwwplar , impedimento effe contemplatio- 

Jéy üpUras, 3, prvwrra uh eo palate vec dpae à8.— m. Quo nihil verius à Philofopho dici potuir. 

míp Jl rro, 123i 09. Vrarplar yrueiar i eidar ariv-— Non cit fperandum, vt illi homines , qui in pe- 

Jw. Hoc loco bac vna im re mquit rctle ierari,  cuniarum & vilium rerum tractatione, & peren- 

C ieranti iuramentum non effe violandum. Que- — nibus mundi curis tenentur,affurgant ad czleflia... 

nam P gis ea res alia eit , mifi vt fincera focie- — contemplanda. Amor enim diuitiarum excacat 

tu C" amicitia iungarur? Et in hoc elaboraue- — vehementer animum, tenebrifque obfidet tarta- 

runt duces religionis, & przceptores Ecclefim — reis, quz fingulare damnum afferunt. Hinc hebe- 
Apoftoli, vt idiom communem omnium —fcitgratiz lumen, & cotius humanitatis fplendor 

TA caritatem fine fuco effe oportere. Hincaureailla — ita obruitur, vt vix czleftia compareant. Sapien- 

1,9, 


vox Pauli: Diledfio fine fimulatione. Item S.Ioan- — ter D.Bafilius hom. 1. in Hexaémcron , ad exco- 
Hlom.j. nes diuini Spiritus amanuenfis obteftatur,vt mes. — lendas res diuinas, & intelligenti percipicndas 
diligamus verbo, neque linguá, fed opere C vc- — requirit animum ayemexomrror. iplsaee. Firmas, 
ritate, Denique omnium fapientum hzceft (cn- — mom temporaria vit curis , vt tenebris mobfcn- 
tentia, nemini probo' viro effe committendum, — ras, non funcftà caligine obductum & im- 
vt à corde lingua diflideat, aut fpeciem intus — peditum. 
contineat longe ab exteriori repugnantem. Cüm Scquitur: Er mwnmera fuper innocentem non.— 
erzo veritas , & candidi pectoris (inceritas non — «ccepsr.] Nec immceritó: quia gradus ad zter- Gradus ad 
folum in fermone, fed etiam actione ac vitáom- — nam remuncrationein , eft temporalium munce- £leriam eff 
ti reluccre debeat; tum vel maximé iuranti nc- — rum contemptus. Imà in hac vira nemo iucun- Miam 
diüs 





1 


264 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Awwo- diüs& abundantilis Deo ftuitur, quàm qui fe 
TATi0- COnferuacà muneribus integrum.Id quod eodem 
xzs cog- Quo Dauid (enfi, & verbis non diffimilibus ex- 
ptmii,  preflitliaias: Qus progcit amaritiam ex calum- 
Ma. 33,15, Hia, C excutit manus [uas ab omni munere , qui 
&ié. — obimratanres [uas neaudiat fangunem,C* clau- 

dit oculos ne videat malim. iile in excelfis ba- 


bitabit , munimenta faxorum.— fublimitas eiua: . 


panis ei dius efl, aque. eius fideles funt : regem 
3n decore [uo videbunt oculi cix, Sicut enim 
munera cxczcant oculos fapientum, & à fortiori 
Mwneram ftültorum, ne Deum agnofcant: ita muncrum rc- 
repudiato  pudiatio oculos purgat & illuftrat, vt veritatem 


templentur. Quare D.Bernardus de Modo bend 
viuendi ad fororem cap.61. 5i mwnera, inquit, 
oculos fapientum. excacant ; etiam oculos feruo- 
rum Deae Chrislus videatur, contuybant, Non 

tell mens ferui Des ad contemplandum "Deum 
effe libera, fi adbuc terrenis cupiditatibus ob[cu- 
ratur. Et poft pauca: Qi; can/fa amoris Dei ab 
hominibus dona. vanitatis C [uperfimitatis nom 
recipit, Deum in. maieslate (ua videbit , C cum 
omnibus $ an&lis in decore illita im perpetuum gau- 
delit Hunc igitur in terrenorum munerum con- 
temptu imitemur, vt in czleftium donorum 
fruitione confequamur, 


iÜwfrat— perfcétiüs attingant, & perfpicaciüs Deum con- 
menti écu- . 


IN PSALMVM XV. ARGVMENTVM. 


1, Tituli infcriptio, ipfi Dauidi. 


Híc Domim paffionem ac. vefurre&Zionem 
pradicit , uec mon falutem eorum: qui im 
ipfum crediderunt. Infcriptio autem pre- 
ter mortem , etiam. cvicforiam defignat. 

Cama — Columna enim mon fepuleris. folis wmpo- 

viular — Biturs cotrum Qo coimcentibus erigitur, 

evible. — [itterafque infculptas recipitque nefcien- 
tibus viéloriam indicent. Hoc itaque bu- 
ius tituli infcriptio declarat. 


PARAPH 


oNsERvA me Domine, quo- 
CX niam fperaui in te. 

— 2. Dixi Domino, * Do- 
minus mcus es tu: 

Ex perfona Salvatoris eft przfens hic Pal. 

mus fecundüm humanitatem prolatus. Vti 

Matth.16, etiam in Euangelijs ait: Pater, ff fferi poteft 

zd franfeat' à me calix iffe». Eodem modo 

& hic poftulat vt coníeruetur ; & à feipfo 

conferuatur. lllud quidem vt homo, hoc 

veró vt Deus, Patre nimirum ipti coope- 





rante, 
Quoniam bonorum meorum. 
non cges. 
Dew» Humanz, inquit, iuftitiz. non indiges. 
mana infti- "i ary 
tam» — Nam fiquisillam coluerit; hinc ipfi, & non 
"^ tibi, emolumentum prouenit. 
». Santis, qui funt in terra cius, 
^"It'* mirificauit * Dominus omnes vo- 
amitit vo 


Domms ]untates fnasin eis. 
Infnuat hic illos quiin Chriftum credide- 


d. Zmisyeadia rd aO. 


Evsui Su epesaoopst] '* Qtavóru vo rado 
Q «L0 dydguow, Q vi eic &uT?» vm s,- 
xoay 7l) owmefas , ror di V Aryeg. 
Qn ave?c vul Suraro, xj Tl vixlu, cx^n 
99 wu Qoi, Enrídvra) uror , dd. ig] 
»xdaw drízura|, xd yexuuaa díyeraj 
vla vixlu) v 66 d*yrolyrag dido. TG 
morjaesus enualr| » 76 enNryegqías Fm. 
vesti. 


RASI S. 


NA TAAEON (u6 XUgA, 0 

p c (i vna. 

i — (9. Eia TÀ xou, 
xU2A0g jj & CU* 

Ex weg7o's 18 auis G4 0 mae 231 
"Ja ubc xard 39 drÜes/mwor ^ d ggj ca do - 
a35&Mjoig" Yldmsp, ei d'uvasor , mupeN9i- 
Tt T) "ToTgAO» TíTo Df (ug? . OUT x2] 
vud aisé. QuAgy Sai , ug 09 kavrd qu- 
Atria. T0 QU Gc al dero, v) due 
Bst, euuspoous O)« ura! dad) GO ma- 
Tejt. 

. O^nu rd» aya Srdy pos d veria 
fyc. | 

A'yed ic Quom 7rd p ye, vic dilogom a 
d'utgucowiw, O 29 Tav m pimpydubp Or, 
tauro y Xy yl aoi, ro xipdic moeAT 1. 

y. Toig yis Gic 6» vi yi 
dud £$osg.ct eu xv 0 xe" ra- 
(a (& Seo a au (60 Gy a Gus. 

Tstc €i, Xejgcb» mgsUcurrag aivírmt- 
Tal, 





IN PSA 
qu) , oi, Dios dfapaus talos TE 9vS mu 
Su/ug: Vreidh oradra puoi, 2rvanesóngon 
TU coescroy uera uu. 

Jj. EmaS9usOtc c» vj dés 

eur» , p (ade irotwan. 
o TW, quar, qo ayódw Urrienaut 
eco Coa] duuty xg) d'ugeatur dy , mad 
dcraiater «oeanjjosplpon, ud oí uc Un TA€i- 
cu ? d eéugr vri tony ? Ej ? wioxa» xaTéAa- 
Cor , ioixe di reTO TO Yerosojunón * Our 
dóyd , sé d tua TÓC epu. 

OU u^ cuvatyayo Tdc cuua- 
yaryds ardy c aipatsuv, didt pe 

*, , P? ^ 
pow d y óvopuot ru ubráy da. 2A- 
May Ug. 

Tévsc dV , Qno, muc trasigupdcu, du 
"it pela cxbedaleu , xg) clu) uriuluo 
iP warexpudo qi AhDn, det xg) üu- 
mi 746 pe500908/a& qxrarTi TAY d?moti- 
Qu. 

£. Koper uieys Tic x2neovouías 
Us, xol E moneiu ws 

Kad 70 ai Ges amor cog. 96 xg] T«- 
656 by] cl). utoid a Me al, c£ Vhvdy 
ÉxaAuziz), Ylorkotor dà Dp "Gap "gol "ezc- 
plius S draro MA. dc y d , Yiamg,ei 
peers Üferze dm ip 0 zroríeaon TiO 

X do | Yonac os ah rlpo xig 
vog pus Suo. 

Ox &mmi, 6 did de, do 6 ero og diy. 
Edu? 9à c apyfic Ü alles Gy durer 
dopo vl) cenoías , qgy vo Civ aÜaraen, dx 
Y oXSaCacw augortegr ceris (€ 4 9v 
aportias, X T Coi)as eso s toc 0 d'eap oma 
cp P allepzctiar Queue motiva] 7 aim- 
ev, aid» Yas2a66 7 evesríes: Lalui m x; 
diarorclar. 

Zyvanía, Er frect jui 69 ois xoa 
Tícug Qu * Xo) à Y xAmegyouiat, 
p Xeoríen uot isi. 

Eyorla VinCuAdz quai, AtjÀ £v ón maU 
TW rte Ti xegaicnt wAwesropias , C TT 
allersuy surmelas , Tac mesuauc Emu 
3t vont 

Ü EUN my ip Ty quj 
eri an (a pi £n 2) xg) ac vue 
imaddurd) us ( vepeoí uus. 


ToxvsL 


LMVM XV. 265 

runt, quibus dicit Dei mirabilia fa&a effe r4n- 
perfpicua, Quoniam omnia, inquit, mea pra- * 5 4 
cepta impleucrunt. 


TRVM. 
4. Multiplicatz funt infirmita- 5777. 
tes eorum: poftcà acceleraucrunt. fue 
Multi, inquit, impetus populorum & prz- 
fidum iis E veru dnd E 
omnibus füperiores fa&ti , vt plurimüim quàm Fora 
maximá celeritate curfum perfecerunt, me- 
tamque contigerunt. Congruit huic iftud di- 
&ü Apoftoli: Cu» infirmor,tunc potens fnm. aie 
Non congregabo conuenti- 
cula eorum de fanguinibus: nec 
memor cro nominum corum per 


labia mea. 

Hos autern , inquit, qui contra ipfos Memeri 
ibfurrexerunt , fupplicio afficiam , & mc- - 
moriam corum obliuione obliterabo , ità 
vt ipfamet nomina ctíam penitus ignoreh- 
tur. 

f. Dominus pars hereditatis 
mei, & calicis mec: — 

Secundüm humanitatem à Deo àc Patré 
partem habet, nempe Ecclefiam ex Gentibus. 
Calicem veró vocat mortem, quam pro no- 
bis fu(tinuit, iuxta illud: Parer, ff fieri poteff, Mad. i6, 
tranfeat à 4 me calix iffe. 

Tu es qui reftitues hereditatem 


meam mihi. 

Non dixit, Qui das, ícd qui reflitues. 

Cüm enim homo qui ab initio rerum om- rep 
nium poteftatem, & vitam immortalem ac- fitt 
ceperat, pet pruaricationem. vtrifque exci- Va 
differ ( fcilicet imperio & vità) Dominus 

vt homo, pro humana natuta preces fun- 

dit, rogans, vt priftinam vitam & imperium 

recipiat. 

6. Funes ceciderunt mihi in 
praclaris * meis; etenim. heredi- * e 
tas mca praclara eft mihi. 

Funes, infidias nominat. Dicit igitur, fe cpu : 
propter przclaram hanc hereditatem , atque oin - 
ob hominum filutem , praíentes infidias /sfumuir. 
fuftinere. 

7. Benedicam Dfim qui tribuit 
mihiintelle&um:infuper & vfq; ad 
noctem*erudierunt me renes mei. * ^ir. 

increpuce 
L1 Verum. nua 





TARA- 
THRA- 
$1S PA-— 
TRVM. 


Testario 
vedi finmi- 
lis. 


Hyumani'& 
Chrifli à 
diuinitata 
roborata. 


Marth. 1€, 
37- 


Chriftus 
pro pajfione 


gloriam ac- 


epit. 


266 


Verumtamen à Domino edo&tus, & opti- 
mis cogitationibus vfus, paffionis no&tem fu- 
perabo. Nocfem enim appellauit tentatio- 
num obfufcationem. 

$. Prouidebam Dominum 1n 
confpectu mco femper:quoniam à 
dextriseft mihi ne commoucar. 

9. Propter hoc lztatum cft 
cor meum, & exultauit lingua 
mea; ; infuper & caro mca requic- 
(cet in fpc. 

1o.Quoniam non relinquesani- 
mam mcam in inferno : nec dabis 


fan&um tuum viderc corruption. 

Loquitur itaque & hic Chriftus Domi- 
nus fecundüm humanitatem.q.d. Quoniam 
à diuina natura femper confirmatus , ad pa- 
tiendum accedo, & refürre&tionis fpe potiar, 
& ad vitam reuertar ; vt omnibus homini- 
bus hanc viam demonftrem. 


Notas mihi fecifti vias vitz,ad- 
implebis, me letitia cum vultu 
tuo: delectationes in dextera tua 


víque in finem. 

Quoniam cüm ad paffionem accedens di- 
xit, Tri/lis eff anima mea vfque ad mortem; 
meritó his verbis vfus eft, de refurre&ione 
mentionem faciens,docens fe pro illa moefti- 
tia in perpetuo gaudio forc;cüm etiam fecun- 
düm naturam humanam ,impatibilis, immu- 
tabilis & immortalis factus fit. Nam vt Deus 
hoc erat femper. Q uin etiam ei facile erat hoc 
humanz fux natura concedere recens in vte- 
ro formata: verüm per afflidiones progredi 
permifit naturam quam affumpfit;vt hoc mo- 
do, poftquam peccati potentiam euertiffet, 
diaboli tyrannidem fedaret, & mortis im- 
perium deftrueret, omnibu(que hominibus 
refurgendi anfam. przberet. Vt homo igi- 
tur, & incorruptionem , & immortalitatem 
accipit. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


A'W pmo "Ómo *weíu copi dp Os, 
dj deisuc yes idpot opio agit, $ TR 7rd Due 
vuxTóe qibiieupuo), wUxTA 9 QxaAtcs và (o- 
Qd « 79/ reiegcjd. 

/ / M e , f 

5. TIgougap.bo sev xyein yo 
quoy uu dyauraw vs, 9n Ga De idy s 
£g , iva ui ca 00a, 

0. Aud GU(6 ivpeguon 9 xas- 
dia uoa, C iyu o Ó y) 
us £n 2 & » cap uo xa Govn- 
Y4cd $n. ENridi, 

í. On cix Fyxa neas 27] 
Voy bs uus ec alo , Je denas 
Ty 0m) c'& i2 6y haghege. 

AfÀ voran 6 d'tanómi Xeysoc asÜosrmi.. 
voc xdrm2u. On dumeult zz) & Seíac 
sneXCodp C» quoc vt curmejo «ejzi- 
pa 7r, y 8 (rid d dyagdowet 14UZo- 
pal , eo? Cali imamzo, uvrlu d'auze 
dile zi noi; Nro emyo cod or. 

,Eynigias uoi olág Cae : iab 
gürac us &xpegrudms [rl 
czécu, Tegmáms nri à ecia d 
&c ría. : 

Ereid i To! 494 evesoidv fo , Tt- 
giAuztbo ow hi luy uu oe Suy dru einóvut 
qw Gut iaerauro (Git Abopic , iis dragaawus 
qampugióUouc, didis , dC ari vie dSu- 
páas Gaeirnt, Gp d'invtxes Supndia P fietrat, 
dra ic eg) apri ge , X) abdrav Os, C x7 
al aj Seo lo Quam "obs Oe. KYc 5à 
S1bc, vEro b). del, Misi eg] cy dillesozr ein 
quad 409 Ur 0$ uipa dfe ha deion vio 
«aerei pd iir lu do9a 2/3 TJ malia 
62 C yu sunt d pnots Ll) drioaGs QUow, iz 
Se,P duaprías xo (gv out eli) duuaccíar, 
ma/c 1p à dfg Goa rl) qvegmidu , x2- 
TuAU/c» di vl Sura vs vi xear(Oo , C md 
alles mui cd or ? iic draGudour d top- 
uli, CY allüesm G9 morus , x; ? d?9ut- 
ciat, Q ? d Swraciar 2guGaM. 


COM- 


IN PSALMVYM Xv. &67 
COMMENTARIVS eei 


D YAAZON ME KIPIE,] 
JIAA Ex eera« 78 ewrit 
duh cipit dahin embr mi 
x? so dyÜeszmvor, Ab eg] di ép anys AMoK; 
up D£y và moríepon liuyero, ad 16i qg] vus 
to^aySinay. ai. uA dc drSeps Os, 
ieuriy di QuAd Tuy d, Bot ra TJI cuwtp- 
9a. X'c d Tres , alaéi Quagxlu) iavral 
à érfesic 0 esti. E]ra, 9! no; m xv- 
eio, dyri T8, Zi uiro Gxera o) Syr, dr&- 
Ji rra d dS eseriruo d'ugguoownt did 
x id Suid, O' 53 al nc d'egaui, iauroy 
uQtA€i, ao] dV Cx mr xip Qv dde. O' i 
Zípuay Ov, doaÜor di kem drcb au dtr) 9, 
vrücu 1 7 dyaS dv Qood fà. 9 aic mail 
up 4d217 Ov. 

y. Toiz AriOI TOIZ EN TH rn.] 
78, voit oz rmppoi6 Cy zii, ueri tmoivot 
T 9U0nu2 78 muTejc, h üm & segrQ oi 
dj) Tà mido germ € vf yf durd 
djsgiCun , xds & avt diy Tii 9, aA 
gia JV 9x oj xaT éd Qe dpera], di 





A'ri 


mE oNsERvA ME DowiNE.] Non- 
nulli dixerunt Pfalmum hunc ex 

perfona Saluatoris fuiffe pronun- 
tiatum, fecundüm naturam humanam. Quo- 






niam ficut in Euangelijs rogauit , vt tranfiret Math, 


ab eo calix; ita & nunc conferuari poftulat: 
petens id quidem vt homo, feipfum veró con- 
feruans vt Deus,Patre cooperante.Secundüm 
alios verà, Propheta fibi,vel alijs, przfidium 
petit. Dixi, enim inquit, Demipo. q. d. Te 


folum iudicaui effe Deum , nullius humang Dew nw'- 


iuftitiz indigum, vel legalium facrificiorum. 
Siquisenim boni quidpiam fecerit, fibi ipfi 
prodeft, tibi autem nihil. Symmachus veró 
vertit , bonum non eii fine te, id e(t, omnis 
bonorum prouentus per tuam gratiam mihi 
obringit, 

3. SANCTIS QVI 1N TERRA.) Ideft, dile- 
Gis in fide,notam fecit voluntatem Patris. Si- 
ue,quoniam fandi, cüm in czlo conuerfatio- 
nem habeant;in terra eius degunt, tametfi in 


hac terra exiítant. Voluntates autem Dei funt ier 


fan&i- 
ul à She 5r ms dolo dvd , dc — fecundüm fpeciem virtutes, quas mirifica fat ni- 


ftra 


n ixorruy mié T]). doy dy9es- 
anh TU. xg. aprili) énpryeis, O28 995 
üyrà dydgja 75] Serog dc qa] pn prüeom, 
aj cJ. dou iyd ey o dpuv * 3d v em te»- 
euin Yocko x? ue irigpy. Oca dV nt 
Savuagulei, aiavtra, d id jag déweias, 
sk mo) * Seas Ix (D x9) TS ueyious 
Yeooecróudp So. AN & C shnPuworret, 
4 oDspl/un* Myet 20 aldrtu , vj ub- 
ror Yyvec e ogadouni , 4f Tm leekes &r Tu) 
Juvauürn Xejg d. H* 8e YarogóAuG tont 
2th , «gj ric di inciram zrvmeobuórat, Cr 
ol; ag] dfeqars 49ors Td 96ia Savudaa, 
él, rta vvmphngs à 96i. aveo cri 
ma. EDalus mous dup) aj acd ercua), 
ol, np Gy» , rd) Jfosontgugma , o9. dl v iyaya- 
sa'ymuv , du , dagreydv , cegmdr, 


Deus in fan&is fuis; vt qui ceteris hominibus 
amplius quid illarum habeant,có quód ex vir- 
tute operentur. Neque enim eadem fortitudo 
Apoftolorum«& Martyrum,cum ifta quà alij . 
confirmati funt;neque continentia Iofephi eft 
fimilis ceterorum. Cümauterm fic quifpiam 
mirificatus fuerit, propriz fit confcius infir- 
miratis, vc multüm à diuina virtute ac ma- 
gnitudine deficiens, Verumtamen etfi multi- 
plicentur minimé permanent; nam fen- 
fu tenus & folo veftigio permanent,quatenus 
nempe potentes funt in Chrifto illos robo- 
rante. Vel etiam Apoftolos vifus eft intellige- 
re, & cos qui perilloscrediderunt ; in quibus 
ctiam diuina mirabilia facta funt confpicua, 

cüm omnia diuina mandata cuftodiuerint. 


Multiplicate verà fnnt infirmitates (orum, andi in 
vel, vcalius, »oleffie corum, cüm multi ad- i 
uerfus ipfos infurrexerunt, populi, prarfides, erri 
duces ac reges: quibus omnibus fuperiores quasemeer 
ex . E'n xd) bl eid'aDoAafdv, dv eleg) faGti curfum perfecerunt. Vel eriam. declara. frr 
iaAsDwüSwras aj deua , Yr di d meia, — ig, quim momentanez ac breues exiftant 
tribulationes, fi comparentur cum (zculo fempiterno. Licet hoc etiam de idololatris 

didum accipere; quorum etfi mulciplicaz fint infirmitates , nempe infidelitas; 
Tonvs I. L1 tamen 


ÉaciMan , Gy agus afearfoc loi, ? des- 
ups Vrbonous, H' s Éeayo x2) *vesoxgugor 
7 SA, eve?c viv darieo didva deixm. 





268 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


c - 
9M- tamen accclerauerunt, poftquam refipuerunt: 
MENTA- 


R1vs pA. Quare in ipfis etiam mirificatz: funt. Dei vo- 
TRVAL, luntates, cüm venià digni habiti funt. 

4. Now coNcREGAnO. ] Alius accipit;ac 
fi Deus aduetíum Judzxos, rciectionis eorum 
cauffas diferte per negationem enuntians, di- 
cat: NoA cangregabo conuenticula eorum,ne- 
que recotdabor illorum, quia fanguinibus & 
Ccdibus ipli obftant:de Gentibus autem quati 
inrerrogando petat: Quandoquidem accele- 
rouerunt, & Dominum illucentem füfcepe- 
runt,numquid congregabo? id eft, certé con- 
gregabo. Promittit autem fe in Euangelio 
feu nouo tefítamento fidelium congregatio- 
nescongregaturum , non per vidimas aut 
f31.gizes, fcd potius per Dei laudes & facri- 
ficium ;ncruentum ; neque amplius contu- 
mcelofis nominibus ipfos compellaturum, 
idclolatras vel atheos nuncupando. Olim 
enim operibus corum condigné hzc nomina 
gerebant; nunc veró vocati & eledti vocabun- 
tur. Vel quoniam adiügitur,Per /abia, videtur 
Deus non fuperficie tenus,fed ex profundo af- 
fectu horum memoriam facere,& non ex fan- 
guinibus, fed ex immorcalirate congregare, 

7. DouiNvs PARS HEREDITATIS MEA.] 
Herelitás! Sine;ac fi dicat, hereditas nobis femper Deus 
C» parsuo- M: 
fira Deis. .CÍt, & mandata cius. Et autem hic fermo de 
Patre. Atqui quomodo virtus per fc genita, 
pars fit & hereditas ? Quia nienirum fufcipi- 
musDeum proprià voluiitate;& vnufquifque, 
hic quidem errorem cligit , ille veró Deum. 
Vel fecundüm humanitatem hoc Chriftus 
Herdias dicit, hereditatem quidem vocans regnum 
o pia Gentilium; calicem veró mortem quam pro 
ceo" nobis fuftinuic. Vel calicem etiam vocat here- 

ditatem,quz lztitiam ipfi poteft adferre;cüm 
ralis olim non effet hereditas Ifrael , fed exc- 
crabilis potius & deteftabilis. Vel hoc ait de 
Ecclefia, cuius pars & hereditas Deus eft, 
quem omnis anima rationalis defiderat& ad 
quem adfpirat, prfentia contemnens, vt fpe- 
ratà hereditate potiatur, fiue. abipfo in vni- 
uerfali refticutione illuftretur. Quamobrem 
non dixit, Qui conflitues, fed qui. resZitaes. 
Nam à Deo excidit, & in interitum pro- 
lapfa eft : denuó autem per Dei benigni- 
Fwrei quid tatem in priftinam fortem reítituitur. Fa- 
1m Seripru- . . : 
ra(igmá. Aes autem , vel infidias vocat, quas Chriftus 
^" pre falute hominum füttinuit, ( quam pra- 


Deus fues 
ongregat. 


d? iu wear assolmcyrae , dU xgj dou. 
Mas iíóm ip uoi, i 9€ia Mte , ov) - 
yere vac do Dersur. 

d" Or wu zrmAraraü.]. A7», 
dq aj xor pp Yudaier dY Vaotdetac 
&apydt dfeoopdUay 0 Svix Tuc alviag vic 


&uTA| SacCoNicOUx a cuvataiá Quos, TG 


cusa*yaryac àuT]) , dt uw elu , dio r3 
axj4coy yd) Qovoic &uruG Cyioyaos. eei di 
iÜrdlr, ut & kgsrrrad , f7r&l dp, tnow , (a. 
Xunas, Y; npid tcarmo 7 EnAdulaie w- 
£1^v, OU uà eura ^o ; dyr) T, Naj suva- 
£o. Tdv di a2! 70 Lar yir, Won alad vías 
JfzS ilu, alesiouDyuy med tma)... 
Ta| , ux df Sumus qd) aliua Tun Tic cuva- 
20d zupatasy£it, di alvicsuc di uasor 
C druuuaxre Sucíac pud ocienadt tn 
4oe5u*y €iv iu GI POM (a, CidAO T pne 
&uTsc xg) a Uic Saroxads. Vida jp 28 
dEioc 7) aeg team Urkooy(o Ti mec0mo- 
&Jac * vun d xoa) xy GaDax Cd xoa"), 
h rel avefaxcyra) rà, Bia yeitan , ione p 
T) 9e Éric, d29^a 79 Cx dfa S iowoc Dai. 
Soc yang popalo qroikoucSr emer 3 9ybt, 
€ uà c aludsus , d2W. ee dguracias g- 
aa €ir. 

í, KrPIOX MEPIZ THZ KAHFTONOMIAZ 
Mor.] H' dycl a8, xAiieoc Tyr dei 6. 9ux, 
€ 7d àxctvy cese, e di sl ma- 
7696 6 A6y B». Tldc 4 d avri J'usa- 
pac useAc xg) xAmeovouia ; E7reid B vov uie 
alpiad oixeia duy uda" X) ines ON, à uA? 
zAaylo aipéiray 0 di ? Suv, H* adSesrri- 
vc TíTO Quow 0 Xeigüc, wAwegropdias qp 
xaAdv alo qf &Svdy. Bacweias , movtejor 
di ày "G3 Wl. Uoriuet Savaro, H' gg) mo 
mrorieyoy vli) x2aesvopáay , aho dUpegiem au. 
Tóy d'usatDpiu* dx Song 7rdAa) voit/mic 7€ 
lceghA , dod cvymoc € dmyySsi Or». 
H' aei iic GuxAa fas ic utelc xg) wipe 
Ó Soc, 4. 7r&aus "luo 20a (Qi), 1 ness 
6 cud, T). srtegyruv xa vaemira rta 
TU gg) 9 Von ouliwc nwegropac, Moi 
Trap duri vip jscoe Uon 73i Serota ug aad. 
Au x, Ero , x. Sigdy , d. A mox Sac dit, 
A'qotiluwa 0 v8. 9i , ug] xg Tu ei 


QSves, TaoxaSisu") di dui 4/2 Quas... 


Sesrrías , eic alu) dpyuSw uMiiew, X^cmia 
di b uic Ene 2A , dc Xexscboip 
T4 dy9ey'guy wmejas Vorgaeiytr) li) xea.. 


,?or . 
Tis 40 





IN PSA 
víclio Quz] s2vestouiar) o ép mul" Eyonia 
dupruAG? ciumMdanody ugi. iei TE 
evevrie;u AgE Türe eno]. Polon 50 pus- 
Qc xvgín Agiz durd , Yax cotucua 
z)wewouias durd* s; dau tion; di dot- 
Éeartmie ai nb 3n qotrisua xegnsu. H^ 
Érut, ürv xv euor ycov uigid a, v; vj) ard 
"asoguad wixeivy beg.coc ipe, Mtgic uuu es 
& yl Lors, KAnegroéi JY eoesc dyaAo- 
yii fje. Q 7rígwnc. os GoAor 32 jireco To 
smior, Nu ous 6 Mey, iuqaív eic eit ro 
xeensor 7 xwesvopiag 8 uselc WO vu, 
ao) Tante 6 wA pO) eic dala . £oonía 
Myra?) 15 d Toit d^ ioi Cwreivd exmíduog à 
Vlejc iuwrod ie) 7rdesipfp Be, d xapnest 
venydpugi, dfa vla) (mi ou lo xearicl,o 
YAxesvouias, ire sovrie lu, 

(. Exaornxo TON xrriox.] Oczcv 
&japisiau ooi , qualy, ap. ral suy . d 20 
por ld. ui mapkoret coe)c xrüow c/aipe- 
soU gg) sustay 78 ed vy d dei. H* 
4UAvyei vor xu Jor , QarTaa ias SVILRC i) 0- 
pios su vd. du 99 esc ar dur dax; 
qj cuta, H* dU2oyéi viv Swor  Gaoucla, 
dimap dur) dizagDpn ? T. uenotan iuui- 
tov, V 1n zr. xuej's vaSvr e dp Oe , 9s a- 
els yes qp Qe 2ayir uic . Tío à en- 
uaiv| 4/3 Tj) tegit. Tav "rjeacpe atut- 
copi, de df m vvasoc tonum, laud oue 
di qoi mAeslene dfg volowwt , Tor iQi- 
sere, Qdc mapkyormie rout ui ve) Au- 
S35 dyrlac WwoE eei ic e pray 0, Hoz 
ereskeo lui d hutog iov, V ma aliu. 
meg v) von ram , 4/3. 9 vuxvóc mugs eura 
xgTaN Auc TU Cu] vta Moo exvrenir, 
seta uueei, qasteg'y rn xa) Voc au m 
nxrc sud dcm oi vépesl, (ar Yaeguga e 
abr ugrrold n caduriQovmié, Ata] voltus, 
6t 6p voiz, aihrnic, repocig antputrmuaj T 
duseaeic x; ora] cusicuy"), d dy cic TEG 
dormit erbe xupüza, , alma| itera 
Judi *. con 67) sez) oxi dwduew, 
df d» evjlaaw dace pui m amp vori- 
HI mta, a9" d vupigus?) voluta(a T kon 
diSez mu, Gr aved tow ir ant(ois , C Sw- 
&lax $ dO elas , yon và 62). Ka] cl ai- 
rn) JU wtel raid cUumi 720. Bxeov or^ 

"vt gutessuplu , VG xg) yuxro Ere oppor 


LMVM XY. 269 


clari(fimam appellat hereditatem) iuxta illud: 
Funes peccatorum circumplexi funt me. Vcl 
de priori populo hoc di&um eft : nam factus 
eft pars Domini populus eius, Iacob futiculus Y 
hereditatis eius , cui propter impietatem  re- 
pudiatz, praclariffimus alius funiculus furro- 
gatus eft. Vel hoc modo,q.d. Qui Dominum 
habet in partem , eciam ijs qux ipfius funt, 
potietur. Et quilibet rllorum dicet ei: Pars 
mea es tu in terra viuentium. Cernit autem 
hereditatem, fecundüm vitz ac fidei propor- 
tionem. funisenim menfurz fymbolum eft. 
Qui igitur hac dicitjinfinuar;przclariffimam 
fibi hereditatis parcem obtigitfe , forremáue 
bonam eueniffe. Fuses etiam dici poffenc of- 
fendicula illa ,.qux ad fandos impediendos 
inimicus tendere conatur ; quz ipfi generose 
fuftinent, fpe przclariffülnz fiue optima 
iftius hereditatis adeundz. 
7. BexgpicAM Dowasva.] Benedicam 
igitur,inquit,tibi pro omnibus. Nam non fo- 
làm mihi ele&am terram dedifti in poffcf- 


COM- 
MENTA- 
RIVS PÀA- 
TRVM. 
"cm 11$, 


Du. 31i 
9. 


Bentdicen- 
dus Ditis 


pro bone 


fionem:verüm etiam prudentiam agendi quz f» 


oportet. Vel benedicit Dominum , diuinà 
quadam ipfi indità imaginatione: nam ex 
vultu eius notitia & intelligentia prouenit; 
Vel benedicit Deum Ecclefia, quód ab ipfo 
acceperit myfteriorum intelleduum. Vel quód 
à Domino eruditus fit , atque optimis vratur 
cogitationibus: hoc enim fignificat per renes. 
Tentationes, inquit, füperabo , quas per no- 
&em denotauit.Increpant autem feu erudiunt 
renes per intelligentiam perfe&i illum qui eos 
conítringit,lumen cognitionis füppeditando, 
donec ignorantiz nox deficiat , de qua dici- 
cur: Nox preceffit , dies autem appropinqua- 
wit. Vel profuhdiores intelligentia: per no- ' 
&em defignantur,vt quz fint idem quod fer- 
mo obfcurus , fiue myfticus; declarans quo- 
modo vfque ad nodem iftam erudiant renes; 
obícura & ambigua quzque explicando. Di- 
citur iraque, vt in fenfilibus renibus virtutes 
feminales ac genitales fita: funt,é quibus duas 
in genitalia vafa promanant , cauffz exiftunt 
generationum: ita etiam quafdam animz vir- 
tutes effe, à quibus conformes quzdam fe- 
minibus cogitationes emanent;é quibus inte- 
rioris hotninis intelligentiz conítent , quz in 


laude dignis actionibus , & veritatis contemplationibus verfantur. Senfibiles autem re. 
nts increpant cum quifurmà pizditus eft continenti, vfque dum no&u temperanti 


L!j cogita- 


Renes que- 
modo di- 

cantur noi 

increpare. 


vu 13; 


270 
toM- cogiraione inhibii , corporea femina fe- 
MENTAÀ- 
&ivs pa. CCIDant. NT 
TAVYM. 8. PaovinEBAM DowiNvM ]. Manifefté 


hoc redarguit ftuporem ludzorum : nam & 
A&.:g. Petrus Apoftolorum princeps in Adis hec 
Chrifu vt ad. Chriftum accommodauit. In quantum 
homo, ba- ! . 4 : 
be Deu», cnim Deus elt, ipfe omnia ftabilit continet- 
ri ugs Que : quatenus veró homo eft, conuenit et- 
iam jpfi à dextris habere Dominum, vt non 
commoucatur. Vbique enim humanitatis 
Icgibus conformatur, & ob id quod exinani- 
tioni congruit, non verecundatur. Aduerte 
pide igitur quàm in Chrifto gratiofa facta fit na- 
tuifuma tura noftra, vt in Patris confpe&um adduai 
ris n fimus, qui propter tranfgreffionem reiecti 
sre: eramus , & iplum vindicem obtinuerimus ac 
defenforem. Quod fi illud commoueri mo- 
tum peccaminofum fignificet; certe Deus 
Verbum, qui abfque immutatione incarna- 
tus fuit, & Deus permanfit, licet vt homo 
dicatur prouidere Dominum à dextris fuis, 
vt non peccet; non percellitur, tametfi Pila- 
to adílet, regefque citcümlliterint, ac princi- 
pes conuencriht. nam peccatum non fecit. 
Cum veró habeat Deum ac Patrem à dextris 
fuis , laudabili lztitià lztatur. Quemadmo- 
dum etiam defcribit fuz impeccantiz ratio- 
nem ad fponfam, docens etiam ipfam codem 
modo fe componere, & imaginari Deum 
ipfum in confpedu fuo. Per verba autem à 
dextris , fignificatur impartibilitas Patris ac 
Filij. Proptereà lztabatur: Quoniam, inquit, 
prouidebam Dominum in conjpectu meo axque 
hifce fpebus me erigebam: & quz quzrebam 
na&us, in gaudio exiftebam. Ait enim cor 
fuum letatum fuiffe, & linguam fuam exul- 
taffe; vt qui vtrumque purum obtinebat , & 
* omninoculpz omnis expers. Dicitur autem 
caro cius requieuiffe in fpe , propter refurre- 
Gionem illicó futuram. 
QvONIAM NON DERELINQYES. ] 
Hac quidem mortem demonftrant ; his ipfis 
tamen etiam vitam innuit fempiternam . 
Nam hzc etiam defcendentem & afícen- 
Amos 5,1. dentem fignificant. vti & illud: Numquid 
qui dormit, non adyciet vt refurgat? & mor- 
Cars Chri, tem ac. refurredionem przdicit. In fpe igi- 
pia tur requieuit caro, propter futuram, vt di- 
Gum eft, refurredionem . Manens cnim 


Con[peThua 
Dea latif- 
«at *. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


COpeon oy ud , TÀ6 DU 49 TA C Cote ve 
oic. 

&. IIronraMHN TON KrrIOx.] Tles- 
Qail ty yor dod 4 Tud aiv iuGesymeiar. 
xgj Tie (O« 59 6 xoputalo; &» $ Dlegfetom 
€ic Xe4gür aU «»esorpuugot., xa Oo LÀ à 
icc Ru Eo 0 ras ner av C muito 
xa9' 0 di dyS eorr Qe, apto af aom, Ó 
qo Cx D tid v eno ov xveaor , Tra uh oA. 
S3. ZXuymAdaTers] 20 Tar y€ cit 18 ai 
SeysiorQy vifus, £o i vadil api 
qo» Xx Crmyuwers, CO ea ous at ytoora 
NU n CUoc éodoupupc & Xecd, € esc. 
aru ec T6 T8 rapis enessu or , ol 4f 
vl cog Canw dmvoypol , wgj tortaulp 
&uvor enn a xg) enel orm, &i di m 
euAs, Spa, xirmow d adynxlui doi , d^X à 
Suc 2555c d Peste mugs eic , xg) eias 
DSyix , wd oic. dyloorzr (Qe Aera) mesopá 
roy xve1or Ox. d'iEidy , dex uh daret" d 
x^onÜcin udy YlXursue c«pdisuin, tày Qoa 
cdow oi Banc, C uua ld ew oi dpyor- 
TW, diZyrias 20 wx Eroingw E otv dt cx 
d£idy 3 Svby n9) mwrleg, erantilo ees- 
cupl,o sUteginra, Kaüa c yeati 9 iac 
dyaY/ymzías ov pomw «vesc vl vuptlu, 
dido seoo udixeivluo dari n2 o turri 
x5) Qurrx La auro) OV Ormoy. ausi, 
Auz 7, &n Dii di enualyeros o dpágiso 
ups s oU, dud sS ro dt pal 9m, ere, qna, 
evesuep ulus ? x eter Zpuiznón go , x9) Tl 
Cx£i Sw VA7rid uy (uawmoy cs pror, Y) muyaiv 
diy iQfrw , &a dÜQesousm xaríclw. Eitegr- 
Siivay My t ord. «lai wapd ian, Xy dyaNua- 
Ora olo yd v(RY Qn,9€ bia Tiegy xaSu- 
eds yt y dukSwx Gr zrárm aram aiias, 
&ignra, dà E VAqridi amena catt 
aurd , Jfa alu) iouis I evrixa dii 
susp. 

í, Or! OrK ETKATAAENEIZ, JOore- 
vu LA ax d'wAtmed , à aur; dà iG 
ali aidiyior ulus Clu). KaraGasrorr 
99 xg) draCalor Qe» 64 d'iouow mia ; 
darsp C só* Mhoxeiusadp Oe, 351 aesc- 
S4 * aracfia); ij Suv rw gg, dvacacut 
«vesppwom , E'ar Uerid) d gerexéyueu * 
cdpE, dfd lui iov d luo dyaiguan, d epe). 
d GAa iic 59 Mefraou. , uut d^ Du "rion i 
tà eic nor dd lo xaaheÜeízn doi, 02 5 


illz(a, iri coniuhda fuit animx, in inferno minimé derelidtz. Haud enim 


irratio- 





IN PSA 
dopoc hà, doXa uit drops *lunai 
$ussciO)», dc gg) i capE vi eupxi, Kdr 50 
1J o£« ja ? guwegv aremorDern , do dx idi 
dist Svegr. 

ErNGrIZAZ MOI oAOYz züBz.] O- 
dX Cale MÀ Tuc érrialc , Tic S21 n 
aloitioy Qtpsout Cal. vd 39 (av(ac ja- 
dirurn, duoMléi 38 Sclar éyem vip» co 
did 56 x8, eim m d. O' Q eic tA 
ícu| die dJfd do» (Qu. H' rdc Tuy doy lauro 
eayirovrac Morysc, xaO 9yoc, esaqáp], 0 $^ 
aiÜeg rom tope à amedawmov , oc xa9* 
fu&t gore , € 20 roc Vio] Ti 7 Cf 
iduc i duc Cu , cl) dyaguaw, QUod 20 
uit La, 72v bau vaby iQ even, Ó wa) eic 
di tesmuil,o »45ortr.. E'vrei di wg) me? 7$ 
aou $MoA*. Tg vró Ev Wu up, 
eixoxuc mnes Dota] Qraw dUpesowm , 7 
és2cdgtox umjugráUouc. T6 01,40 T8 eves- 
CUT& CV , dyr] TÀ, CK eveog r8 coU, Twrá- 
e», cs d Ehnparelag cu xy [DonÜeiac, z2ues- 
ejt us dUpesauim., x v8 dii au esos 
guudpot, e» cipi tooua, doma, H* enualy] 
4a 5 mpmióms , n rip no) eU 0es- 
cu)n duwxéi tooyra, ol dioi, tr 1 dva- 
Bidraj x? 94 dtagdowuc xuefs. 


LMYVM Xv. 27I 
irrationalis erat, fed humanis animabus con- 
fubftantialis, vti & caro carni. Licet enim per 
crucem paffa fuiffe vifa (it; attamen non vi- 
dit corruptionem. 


COM- 
MENTA^ 
RIVS PA- 
TRVM. 


NOTAS MIHI FECISTI VIAS VITAE. ] Fas Via vita, 
* E ma 
vite vocat mandata,quz ad vitam perducunt pui. 


fempiternam« qui enim in his ambulat, di- 
uinam obtinet delectationem, quz in dextra 
Dei, fiuc Filio, confiftit. Q ui etiam in finem 
erit, vtpote carens fucceffore. Vel certé , no- 
bis, non autem fibi, tamquam Deus, conue- 
nientes fermones profert ; vt qui humanum 
vultum habeat, quatenus fecundüm nos na- 
tus eft. Non enim ignorabat ipfe vitz vias, 
fiue vias vitz , refurrectionem. Nam cüm 
naturá fuá vita effer, templum fuum viuifi- 
cauit: quod etiam illi fa&um eft in Iztitiam, 
Quandoquidem veró etiam ante paffionem 


dixerat , Triffis eff. «nima mea ; merità dicit Mauh. se, 
fc gaudio repletum fuiffe,dum meminit refur- ?^' 


re&ionis. llludautem , eum vwlt& tuo, idem 
eft atque ex vultu tuo, id eft, ex apparitio- 
ne & auxilio tuo implebis me lztitià , & à 
dexterá tuà ductus, in perpetuo gaudio ver- 
fabor. Vel per delectationem fignificat , (an- 
&os in perpetua delectatione & lxtitia poft . 


refufcitationem futuros , fecundum tempus rcfurredtionis- 


CATENA PATRVM. 






P THAOTPAOIA TQ AABIA.) 


Y "7 n 
M S Qrirexorz, Td AaCid zi- 






Ta] / 
d esmil )emlas o^ vyestias 74 m- 
eJiyen avoprrelas alavía. mur acíar. 
'artp j9 oi piget T. doyumi copio Gp u- 
dioi, dÜowra) cione ain?) , X) Tio. Ca ToP- 
quoi ta pup iur eic Tl) 2! muU(a urh- 
Mu leuray Pomraua- sta vo uera p omrauov 78 
auri B , mp inp: xovov Tcv 9 xed- 
m5 byorg T8 Suriru , yexQgazc druiur ier- 
Jur 9n estimkaliz. — Aib xa) Vip Or 77 
€ vstl unugrétnuc, Vra" Ade d. 
d&qol có evreoy a maf pro lac eve) v adi 
«E; T mea] AaGid, Un X3 tmU mes, 
agj Gu Cn, x2) 0 pijum dur. Eoo rnv 
dye) 7 Wege um. Tleopirme 8 Uorag- 
xov, & cid fn Spo dugatr avro 0 Sex, 
€& xgpT8 Te omo Qe avid vo x? capra 
dyachzeg T Xecty , wgSrigu, toi Tov D'eó- 


fructu lumbi eius fecundum carnem. furrecturum effe Chriftum , vt fedeat. fuper. fe- 









EET INSCRIPTIO, IPS1 Davip.] 
t IA) On GENIS. 7pf! Danid infcripfe- 


rA L^lunt ffilegraphiam, có quód con- 


Stilegra- 


tineat prophetiam zternà memoriáà dignam, ^i^ qd. 


Quemadmodum enim maximi athletz, qui 
in ftadijs decertant, digni habentur columná, 
ijfque rerum in certaminibus fortiter gefta- 
rum ad pofleritatis memoriam tropza fta- 
tuuntur: ita magnum tropzüm Saluatoris, 
quod, eo qui mortis imperium habebat, 
füblato, erexit, oraculis iam pridem prophe- 
ticis, quafi columnz incifum fuit. Quapro- 
pteretiam Petrus, eorum quz in ipfo erant 


mentionem faciens, fubiunxit: Pri fratres, Aa., is. 


liceat audenter dicere ad vos de Patriarcha 
Dauid , quoniam defunctus efl , c fepultus 
ef c fepulerum eius eff apud nos v[que in ho- 
diernum diem. Propheta igitur cum effet, c 
Jüiens quia iureiurando iuraffét illi Deus de 


dem 


— LÀ — 


I - cap a uL RR a me m 


CAT*- dem eius, prouidens locutus. eff. de refurre- 

NA PA" Qfiope Chrifli , quia neque derelictus eff in 

TRvMw. pee snper e 
inferno, neque caro eius vidit corruptionem. 
Hunc Iefum re[ufcitauit Deus, cuius omnes 
mos refles fumus. 

Petite DipvMr. Poffis etiam dicere hoc modo: 

vum. aiiis- 


272 EXPOSITIO PATRVM GRAEECORVM 


wei caduca, l'eccatorum. aCtiones. minimé permanent. 


Temporaria enim dida eft peccati voluptas, 
& non fuüperfuturum effe crimen peccatoris 
acmaligni; quxícum enim non inuenictur. 


Salem Arnon eiufmodi eft vita fantorum;fiquidem 


facia ma- 
nent, 


PC 111,4 


inuifibilia & zterna contemplando fe&antur: 
, de quorum vnoquoque dicitur, fwffitia eius 
manet in (eculum feculi.E(tenim vita corum 
quafi columna,& fymbolum vi&toriz. Cete- 
rüm etiam columnas vocant ca loca, vbi de- 
creta legum affiguntur, que xvpÉesc, feu tabu- 
lar, appellant: quam appellationem quoque 
do&trinz fanctorum fortiuntur , non in tabu- 


vCor.- ]is lapideis infcriptz, fed i» rabuli corda 


Gratia 
quales a7 
genda pro 
bojl ibus 
fcperaiu- 


carnalibus; facilé enim cedunt,& fcripturam 
fufcipiunt. 

Turoponi ANriocHENt. Hic Pfalmus 
nono fimilis eft, quantum ad argumentum. 
Nam etiam híc gratias agit, propter euer(io- 
nem hoftium finitimorum,à Dco punitorum: 
quod ctiam ipfi contigit. Plurimos enim , & 
feré omnes, vicinos vltus eft, opitulante Deo. 
Porró omnia quz ín Pfalmo continentur,fub 

. populi perfona loquitur, Quandoquidem 
cnim eucrfionem inimicorum fibt lucro ap- 
ponebant ; docet eos quomodo ipfos deceat, 
& quibus verbis ob hoftium cuerfionem 
Deo gratias agere. 

CowskRvA Mr DouiNs. ] OnicznrISs. 
Tamquam inimicis inftantibus, ait: Copferua 
mt. nam qui in Domino, & in nullo alio fpe- 
rat, ab ipfo cuftoditur. Nullus autem pecca- 
tor veré hanc vocem poteft pronuntiare. 
Cüm enim feruus fit eius quod facit peccati, 
non poteft Deo famulari. Is autem qui pra- 
Qicz & contemplatium vitz columnam 


Deurbeno- esexit, clamat: Dixi Domino,Deus meus es tu: 


rum noltro 


rum non 


epe. 


- & de donis tuis muneratibi offero,non tam- 
quam indigenti ( Nemo enim hareticorum 
hoc dicens, verum proferet.) Non folüm 
autem hoc de fenfibilibus, fed etiam de 
fpiritalibus oblationibus intelligendum eft. 
Nam licet facrificium virtutum obtuleri- 


vos aurd *. «vecid à tAdAnct bI Ti; ari- 
€dowwc T8 XeJc8 , n vw xgnAciz3n di 
dÀu, $m cdpz durd &id« J/ztSveso, Té. 
(op 3 T'novud dyígnow 0 9e3c, É vrarmi udi 
ic1AQ Ly Tope. 

AiAYMOx, Afooic d" al xj Erat, a] T] 
d fiyrahdly € «xbayp uoi drevEei, Tleco- 
xgieóc ou V $ du yrías Yarioauaw, ep?) 
€ i uà oot d fenlar s d yruG y, 
movmpé. Cru n 29 oy do pkSrioera, ATA 
gx 6 Tjj. dolar iot ToiSt (B9 * exorén 3) 
m pos É2erróufa, v, alaivie, edo uv ixdeu 
Ateeraj* H' d'ugguomudm ard. yd yd ei 2 aid - 
va & aldv(Qe. Zahn 3 mx 0 rértet iot, 
Q av uGoAor vit, A'W d rg) cha Qaci, 
irSu 292) a vouum avaxearay, de xíg- 
eic xaABo: «gj, erbakoc. omia; fvo 
«e; ow)Pejs aj Tj) doy iuv did aayaAMa), ux 
€r mÀaEl Mliruc yeateion, dA v mati 
x2 pÀ íag ou pxlpaac ve Gi yp eia , xg) d i- 
aorra4 1là yegqlw. 

Oroanror ANTIOXEIAZ, O uoióc 6c 
TU. Crviseo x7 eld aró oom. Küyruó Ou 28 
Uaaexc i Xadp d rp) aibzoiuew draiptreuc 
mapas Azo 9v6 * 001 C yioorm $3 
durd , YloXw c 50 «gj pup ariv(ae T6c ari 
exoiwot tmpuepiiau Go, dfa ^ TE 9v3 evuug. 
xíac. A'marra jr T 38 lau , dic ón 
vvescurw T9 Agu Qwow. E-rci n 22 cuéiro 
li xipdoc 9 0). loe draipent , Gatto; 
did cw Ute wd e aveo, iow wien 
tAyist vct Buugom d saei éiy Tt) Sud Gap 
v 3J/ zroNiqalow clyaupiatcoc, 

QrAAEON ME KYPIE, ] Corirgxorz, 
Qc mo^suiay Fonxeudpun, ^y DAE 
pi* 650 E mu xwekío Dri y , wa) Ei 
und eri à, QuAdosira] zz" dund , OUd eie 
di dtaprivun Qus aa) Email ou, rii Qu. 
Yi. AZA0c 5 uv VW rui€i duatpriag 4 duca?) 
duadUem jud . O' Ji md! eeaxnxd , ud) 
Swopirnixd (la cfouc cXAlw, Bod* Elm qul 
zug ,Kue1óc uu el cv, Q ix 7 edv doux- 
quy «»esodyo ooi dd ea Ji y oc Cro Ci (8d eic 
98 7 ai penal! 78(o Arv d 2ulsU od.) 8 bro 
Ji Gon 7 ai Ond eeorusoud ay, do^ Q 
"rU ormxalc, «vesotrtvria Y Quy. Kds 53 
dptra c lpupydl dp dr Td &wrtl'v cae, 
Jfg "rums owpesowin, Svoudy , icylp 


el 
om 


mus ; licet corpus noftrum peromnimodam continentiam facrificauerimus ; fcimu 


id 


c! 


IN PSALMVM XV. 273 


(n déaeráj üuroy 6 ibo , ix elc dias ci Qe- 
Alas, d' acot "uy di 75 e degrüaga- 
Sd, air$ow àuvóv, 

^ AeANAXIOT.TÓ xomir dar*p ejauar 
vic dyOes mom S» dyaAg Gt , Tuc avec 
Sir Q maria modis] Mrs dy ap A 
paNy inord, Ji nuc di, x7, Gap Y 
e 6c oe T dfa ml) cixovopias, Kleyos 
&riroud/ 1 ? matfeg , Mfg vo Cr vfi T8 QV 
Jit nope. QuARo Ela] d durer airéi, 
qf vl) woiaw , 8 ew n gap durd* 9 
3) rd, Zund à GuxAnaía, Qj lusa) Ji 
quitlu) aive? eid rue àv vj eic T) aud. tvej- 
euo drapiesi ab n quAgxs, 

HzrxiOr, O' pdt 4 Goouria vlo t - 
yriugouulo . Ou. xà wg) vl) kavriic sif 
eut, xg) TÉ rj Qu. TOv AE Toy a ugA br not, 
éd, Quai, vU xveíe, write Tul Xe d. 
Kies ua & 00* sx €i, quai, "jjbc dylep- 
qt, a3 xvex De, ireid o déAla eic 4. 
pue xotvaiyiap , Xj Y Sero oAutreo 6A Cte, 

)^. Torz ArtoIz TOI EN TH ArTOY,] 
AeANAzIOT, A*yiuce7) Quay ric vac puc 
mum li dV cl) 38 Xesc d ónsou- 
€iaJ. To dé iQanpdsuct rr) T8 id eizer vi 
Sirray 30 JV dui , v? mien. onuaiv. iva 
3 v Qon ru Tojc Wiz pore ca rie d ro- 
gir erst 5b SiAmjci TE marec , dio wg) 
xgAMira] 4 ut)d2ut Busse dfi (B. 

— Ozoanruror, Thé di gg) al) inn 
Qias vokoes, 

Orirexorz, Q' d eapzaMA leu ic yc 
6 9i; 9 ux Je vd Sasuzomt, O Xej- 
$i di bi TD xov wriv ptpeptuqdpar 
TÀelay ip, vraya Tb Dua TA oU Cy 
&uri;, Ka] émafud/Sneuy yJp. aj áticos 
94 ad 9I val, ir rasan dà 15 pravo 
utraGaA orm, 

d^. Ox un xrNArArO TAZ XÍNATG- 


raz,]. C rirgNorz. E^nvegc iguivebotr: OU 


areigu dt apod az o£ aud sur dd. ma- 
€sd usu xand! ucc dao , x9] Suciar 
dyaluax Qs, AV dd urnOiteou 9] sra- 
Aid Oro reum aT -. VMoyormo 9 evt, 
td) tid oAifUrs , dNV. cdodd ao &uToi; 
dxéso d iov Cris x d'y, 

AeANAXIOt, Xuud^yar, Quo], Cuuazyo- 
yi dn T iyd» , 8 d apa mey Gic ruud-- 
Lu, swriew , 6 or baeud don df] v vopu- 
Xi gr mejoipatap Aguas , dy aisi 

Towuvs I 


id non propter fuam vtilitatem Deum ac- CATE- 

. ; , NA PÀ- 
ceptare ; fed vt nobis czleftia bona conferat, 1... 
petentibus eum, | 

ATHANASII, Communem quafi huma 
nitatis períonam indutus, Deum & Patrem 
his verbis alloquitur: Non fané magis pro- 
pter fe, quàm propter nos & pro nobis, tam- 
quam vnus e nobis diuinà difpenfatione 
fadus. Dominum ergo Patrem appellat, 
quód in forma ferui exifteret. Petit autem fe Ectlfa 
conferuari propter Ecclefiam,qua: eft eius ca- ers Ceri- 
ro: fiquidé caro eius, Ecclefia eft;hanc autem ^' "^ 
poftulat conferuari. Merità igitur etiam ad 
ipfus perfonam conferuatio hzc referri potcft, 

Hzsvcurr. Vides Ecclefiz gratitudinem: 
fimul enim & fuam paupertatem, & fponfi 
diuitias profeffa eft. Dixi, inquit, Domine, cirifw 
(id eft Chrifto) Dominus mens es tu. Non es, purs 
inquir, purus homo,fed Dominus: fiquidem 
feruám in vxorem & fociam duxifti , & reie- 

&am tibi coniunxi(ti; 

3j: SANCTIS QVI IN TERRA SVNT E1Vs.] 
ATHANASIL Sams vocat cos qui fpiri- 
tu fan&tificad funt ; terram veró, Chrifti Ec- 
clefiam. Ar illud smirifícanit, pro Oftendic 
poficurn eft. Illud veró eiu Patrem notat, vt 
totum fit, ac (i dicat: San&ificatis in fide no- 
tam fecit voluntatem Patris; quamobrem jc, ^ 
magni confilij Angelus nuncupatur. 

Tuzoponzri. Terram autem etiam Ec- 
clefiam intelliges. 

OnicENiIS. Peccator eíl extra. terram 
Dei,vt cui Deus non oftendit mirabilia.Chri- 1» viri 
ftus autem de viris perfc&is, qui fe ipfi con- € 
formarüunt, dicet: Omnes voluntates mez in P? */^ 
eis funt. Et maltiplicatz quidem funt infirmi- 
tates corum qui ex Gentibus erant ; attamen 
feftinauerunt;per penitentiam refipifcentes. 

4. NON CONGREGABO CONVENTICVLA.] 
OniczNrüs. Alius interpres habet: Non liba- 
bo libamina de fanguinibus, fed dabo noua 
Sacramenta omnibus,& facrificium incruen- pus, ipu; 
tum. Sed neque veterum ipforum nominum ^54 
recordabor : appellati enim fuerunt profani 
& idololothytz ; fed cfficiam vt audiant pij 
ac fan&i. 

AruHANAstI. Congregans (inquit ) cae- Per laudes, 
tus ex Gentibus, non per fanguinem cos 5, 7j. 
congregabo ; hoc et, non inflituam vt ad -— 
me pcr veterem legis cultum , fed. per lau- 

Mm dem 





274 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cars- dem potiüs , ac per facrificium incruent 

NA PA- accedant. 

E ncakc Circi. Si quis hzc camquam de Iudzis 
allata intelligere velit;per enuntiationem ver- 
ficulos iftos legere oportet : quafi Deus reie- 
&ionis Ifraelis cauffas diferte reddat. No» 
congregabo (inquit) conuenticula eorum: fcd 
nec per labia mea-nominum illorum am- 
pliüs mentioneni. faciam. Sed quamobrem 
de fanguinibus ait ? proptereà quàd ipfi fan- 
guinis cffufioni & czdibus plurimis impli- 
carentur. 

Aror1iNAR11, Modum noui cultus diui- 
ni exponit, qui finc fanguinibus fit ; & mani- 

pe wwa feftat mutationem,quaz per Spiritumfandum 

wea. £A. eft. fecundüm quam non amplius fumus 
qui priüs , neque ijdem nominibus, aur am- 
pliüs filij hominum appellati, ed fihj Dei. 

y. DoMINVS PARS HEREDITATIS ME A.] 
ATHANASII. Ác fi aperte magis diceret: Tra- 
didit mihi Pater meus Gentes in heredita- 
tem & partem , cui & obediens fui vfque ad 
mortem: calix enim mortem fignificat,iuxta 

Mati6, illud quod dium eft, Parer, fi. fieri poteft, 

- tranféat à me calix ifle. 

Tusoponrri Quz in fecundo Pfalmo 
dida fuere, memorià repetenda funt.Etenim 
ibi humano more rurfus Pater ad. ipfum lo- 

Pis. cutus eft:Poffula à mt,C dabo tibi Gentes be- 
reditatem tuam , C» poffe fionem tuam termi- 
nos terra.Et in facris Euangelijs ipfe ad (uum 

Van. 1746, Patrem de fan&tis Apoftolis ait: Pazer quos 

Chriff ns dedisti mihi, tui erant, C tu eos mihi dediffi, 

iere C nemo ex 55 pergt , nifi fiius perditionis. 
Sed quemadmodum hic humano more lo- 
quitur, rogans vt accipiat ; codem modo ali- 
bi (e omnium. Dominum effe demonttrat. 

foasto, Omes,enim inquit,mee vocem meam andiunt, 

"T C ego cagnofco eas, C fequuntur me , C ego 
vitam eternam do ei. Verumtamen iri pra- 
fenti Píalmo fecundüm hominem dicit: 
Dominus pars hereditatis mea. 

OnictNIs. Tamquam fummus facerdos 
hoc dicit,cuius pars Dominus eft;iuxra illud, 

Cifhu Pars mea Dcus in eternum. Fit autem etiam 

eff panis & . a : . 

alix cm- panis Dominus, exhibens doctrinam, & con- 

pred $ frmans cor manducantis : calix verà eft fe- 
cundüm contemplationem veritatis, prz bens 
ltitiam cognitionis illi qui ex affe&u bibit. 
Porró calicem hunc propinat vitis illa vera, vg 


um cw Ji ur , X) 9 dyasuiera Svolas. 


KrriAAOr, El A 7 Gu Ace voeTy ToU 
& dc Xm 9f Tudaion , Soroparnua c dra- 
ores tor muc coíagts, olor &pyapy d c dfaoppdoat- 
1B» 9x8 mdiq aiias d Xa Co2 fic T8 l'eegnA. 
Qux af cuudEauá, Quaw , rds suuanyuas 
durus, dx d. dy uml fn auri» 7 ó- 
voud suy dfà. xiu pu, Ka) 9/8 quia) ai- 
vías efe aliud ruv , Quoi ; curi, dia 9 0Ad- 
cui, au GU c ai jugow CmoyoA6ida| x94 Qoror,, 

AnoaixArior, Tir rea MA 9 xg 
Yi SvoosCeíak , ov dedo alud mer , xg] Tl) 
daa) doi lad &s dao máu, 
xaS' là dixkn icy ol eve mesi, ud E T 
àuTyl rou ur » dxán uoi dyS'esmun , d^ 
ijol Se. 

&. KrP105 MEPIZ THZ KAHPONOMIAZ 
Mor.] AoANAz1or, £loei eu(écvesr Vs 
flo, O' murfp un e xAieót us xg) uiid a 
và (9r A3 aqu?) , d xg) igo Umi 
Máxe1 Sad rur vo 39 mohej0 mt Sam 
en« gin , x? 70 eipudyor, [1279, ei dusa- 
gi, maptaerze ui Tà morhe1o Té. 

Oroanruror, Avaumóléa dé vj 
& qul. dLaspoo eipilion da^ud. Ka 
&néi dyÜosrm hc md «vejs au Toy iejlp à 
mur" Afmgu| map ius , € dou cvi t9m 
al) xweorouias «a, 7) ali) ggreiortohy ou 
và arleg(a iic "yis, x] o mis Itegis Dm fi. 
Moic urit eveg viv taurd. marieg 6n qi 
dy ned» YavgóAur * [1émp , dc di xat 
Mpl , co) rus , ag) up) vec did una 
xj 5d el; de ausi dario ei uà Ó qoc 7; 
doraAMiac A0 darsp Gra Qu ai Dey rat 
dfgAeyera 2gG6y pax v, vat érte?- 
S J'eikvuow , aic üurbc 2a TJ darin Je 
apim. Tà eg Cara, ydp Crai, i ipd vis 
arie uu dui, x4y& godio xe üuTá y k7) 
dxo older! uci , xdzyt Celo aiam d idu 
&umiz. E» TW wucórn mr Jang ar 
Srosorinde 2A (2, Kugio ute)c tie xt 
eovouias us. 

QrirENOTZ, Q'cdpyepdor v8 Ad 
JA, d'inojt xvesQe , wm vo, Miele uos 
idc eic mv auda. Tirtrag dV xg apr 
6 wJe1 Do , apex d'idaa aan , Y; exei 
(ay 1& kovrec Y xapdías . rovhejor Jug 
Duveiar d dn S ac, map atr dU pesouiiu 
Tf rafowas , rud 4/9 vysa lale 7rivorn, 
Xopryé&: di 3376 Gee 91 Dui, o 

T! 


*- 


x. S t we 


IN PSALMVM XV. 


sr sia 2Ày 2a Aene fuc, Ed tac sU teg- 
euh €i aho nagd lap yu. i 

.. Krrisaor, flores di lu) dAoféious 
&usof xPwesrouian «Sg. T med rout d, 
dx & Qeaiv]y àwrer Qusaadpur x Donc ond. 

vi 0 sa2aj varii T8 l'oegiÀ) evyric di 
poor € dawfnnt, oic Joeanucm vi 
vUD &UTEY Tli; Sp Ma Íag, ToTrOJ0 root. 

Ew 29 7T« mec àv H'ouizz Kaj fc dU 

Qagírera, viarizuoc E31 zrapno , rue dU - 
tesi) zvei(B Em avi, 

Hxixtor, KAnesicuize Qnod , uTísy T 
preis THiB, KAaegeopiap 39 er sul didl'ri 
m TQ) 9 CaatAncia € xbenira) , AU uror 2 
Sir, O'oc ài soy xANieor dÜgpezit 4 vc 
pi?oori , df Evo eiuóruc 0 cy Ov à i26- 
MO «»esexet)). 

ZYr EI O AHOKAGIXTON THN KAHPO- 
NoxtAN.] OxzoAaror. Ex ? dpyaías Ai 
A ela cuow , ? «ve? 7 cg Gactot, ng 9 
lj Cae dmafmus vloà Gleuciav , wg) Lolo 
aa rarvey, 

AxaxrwOt, O' 59 Groyendull Os, 
32) suc inr)fodac avisos Juvasa,, 
Oux cow d$, XJ & 0 did Ec , dd, cU £o 
YrogaSied» , ira 7i cog deicu dolo ? 
Euglu, do)ut pl) gb 3 Ov puepcdzo Eixoytt, 
Wanteac 29 df oh qo gal) LT SELIS 
Urhp yd. 

— €. XxoiiA EmEnrXE MOI EN TOIE 
KrATISTOIS MOT] OroanrHrOr. TaU- 
mi irit, Qna, ais xAntegrouiag TC muesu- 
euc dieduls inGu^ de, oria 20 vrci- 
made órguat4. Od mac x) s éripo jaa. 
Ud* Xyorím dyuazaAdv aiusAdxeo ds 
pt, T8 vous co dx Eran, 

. AwaxrMor, XiuCoAor di uiu TO yoi- 
VAM , go] wes, Nud d 6 Aya suqair], 
6t Eit T xod riot Ts X2 egroutias MICI G IA 
Du Gre , Xy miifuner 6 wiicst cic a gala, 

( QrnirzNOTZ. OUrec join. qroimic eet 
xinesiuiag durd YaeciA, Eüdcxdy di «ii 
ida uAneerouíat, iz xeyrís t uni qnot. 

ErxeniOT, TldAaj eM yap, Cui, do0ai 

m bó à wNwegrouía , xa] 300a gonio gero 
Us. C3 à Dnpkoi er à Apoc Um , Ffjun2n 
Mel xuefe Agbc dur. YaxaG , orici 
xovegrouías durd YoeghA, Ad vérs poU 
utoic, Q xANnesoula , Q compta 5 oem 
ext lj. Agit" 8 dà Yervmiaie Cs, xg] Sa- 

; Towvs I. 


278 
qui bibit, cum gratiarum actione dicat, De- cars-' 
difli letitiam in corde meo. x i Mind 

CvzLrLr. Calicem appellat traditam illi à Phi. ^? 
Patre hereditatem: vtpote qua ipfum Ixtum 
reddere. & hilarem poffit; quod. vetus illa, 
(fcilicet Ifraél) facere non. poterat , cüm 
potius grauis & molefta effet. Ecclefiam calix 
itaque vc ipfum exhilarantem, appellat Cali- pr 
cem, Dixit enim alicubi ad ipfum Ifaias: E£ 1G; c, 
ficut letatur iuuenis fuper virgine , ita Leta- 
tur Dominus fuper te. 

Hzsvcurr. Hereditatis ( inquit) hoc eft 
myfterij huius. Nam in prafenti fzculo, prz- Chrife 
ter folum Deum , non habet Ecclefia here- zideja. 
ditatem. Hic illi futuram hereditatem. pa- 
rat: proptereà huic verficulo fequens iure 
additur. 

Tv ES QVt RESTITVES HEREDITATEM.] 
Turoponr. In priftinum, inquit , ftatum, 
qui eratante tranfgreffionem , in quo habe- 
bat homo omnium poteftatem, & vitam im- 
mortalem, 

" ANONYM 1, Nam qui promifit, pro- * Carcna 
miffa quoque praftare poteft. Non dixit Peter het 
autem, Tw es qui das, fed qui reflitues; vc Phe lub 
paradifi delicias , atque ctiam opificis ima- Aszzair, 
ginem fignificaret. Nam ab vtrifque propter. ' 
inobedientiam excidimus. 

6. FvNES CECIDERVNT MIHI IN PRJE- 
CLARIS. ] TuEoponzr1. Huius, inquit;cauf- 
sà hereditatis , przefentes infidias amplexus 
fum: Fawzes enim infidias nominat. Simili- 
ter ctiam in alio quodam Pfalmo : Fuge; Phl.ut, 
peccatorum circumplexi funt me, c logem.— 
tuam non fum. oblitus. 

AwoxvMr. Funis fymbolum cft menfuürz. zuiibu; 
ac fortis feu hereditatis. Modó autem , hoc ^?» 
dicendo, declarat fibi przclariffimam here- «wr. 
ditatis partem obtigiffe , fortemQue in bo- 
num cecidiffe. 

Onicewrs, Hoc modo fa&us eft funiculus 
hereditatis cius Ifrael. Sibi autem in heredita- 
tc füa,vtpote przclariffima,cóplacens, hec ait. 

Evsrn11:. Quondam enim, inquit, alia 
fuit hereditas mea , & alij funes mei. Nam 
quando diuidebat. «Ifltiffimus gentes , fatfa Deutasg, 
efi pars Domini populus eius Iatob, funiculus Pen 
hereditatis eius ]frail. At tunc quidem 2e es 
pars, & hereditas , & funiculus erat prior Chrifiani, 
ille populus : quo excidente , & propter ini- 

Mm 2 quitates 


276 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


CATE- , , : * m » 
wa p, Quitates eius cie&o, alia pars, & alij funicu- 


znvx, Do &fortes alix pro prioribus illis mihi data 
funt in przclaris. Hc enim, inquit, fecunda 

& optima, & mihi grata accidit. 
7. BENED ICAM DoMiNvM.]Hr- 
. sxcurt. Deo benedicit Ecclefia, vt quz ab 
iplo myfteriorum intelligentiam acceperit, ac 

ludzorum errorem declinauerit. 
t Tuzoposnzrr. Nemo autem hoc abfur- 
haer pal dum putet, Dominum Chriftum fecundüm 
pret humanam naturam erudiri, cüm audiat 
mania. D. Lucam dicentem: Jefu autem. proficie- 
Lean. fapientia C grati apud Deum e bo- 
Luci3, 4) mines. Quin rurfus audiat eumdem dicen- 
tem, Angelum ei apparuiffe,qui eum inftante 
paffione trepidantem, & guttas fanguinis fu- 
dantem confortauit. Si autem Angeli auxi- 
lio indigebat, vt oftenderet naturam formz 
ferui, mul.ó magis profedó à diuinitate,qua 
in ipfo habitabat, docebatur. Nam cüm fit 
homo & Deus, inftruebatur quidem vt ho- 

ino, fons veró fapientiz erat vt Deus. 

$. PaovipEBAM DoMINVM IN CONSPE- 
CIV MEO SEMPER. ] ArHANAsrr. In quen- 

Chifw tum ipfe Chriftus Deus effe intelligitur, ipfe 

Dos «m. eft qui confirmat & füftinet vniuerfa;in quan- 

me [af tum veró homo fatus eft.conuenit etiam illi 

en peg dicerc,à dextris fe habereDominum,ne com- 
moucatur. Vbique enim humanitatis menfu- 
rz conformatur , nec. ob diuinam difpen- 
(:tionem , decor exinanitionc confunditur. 
Confidera igitut, quanto honore affeda 
fuerit natura noflra in Chrifto. Siquidem 
qui priuseramus eiedti propter prauaricatio- 
nem Adam , iterim ad Dei faciem adduài 
fumus , ipfumQue auxiliatorem & conforta- 
torem habuimus. 

Hzsvcurr. Vides zqualem Filij cum Pa- 
tre dignitatem ? Nonnumquam enim Filius 
ftare à dextris aut federe dicitur ; nunc veró 
Patri dextrum. locum attribuit: vt difcas 
vnam effe Geniti & Genitoris poteftatem,ta- 
metíi iam propter carnem humilia loquatur. 

Tuzoponi ÁNrrocueNr. Dominus fuf- 
ceptor, quoniam adiuuat me, nec finit me 
peruerti. Illud. enim : 4 dextris eff mibi ne 
commouear idem eft atque, Auxiliatur mihi; à 
dextra fcilicet & potiori parte auxili vocans. 

Tusoponrri Hac füperuacaneum elt 
nos explicare, cüm D. Petrus olim verborum 


Bra -fpopAu 3/3. oi, dovCelas und , if. 
ea useic, € do^ soma , xg) fmeoi wMiei, 
aiv) 3j). cxesTieow Gueirov idüSna dy pi Cp 
m xegrigoe, AUm»^dp, quow, n débrteg 
xegrign, Y dptausod. uoi 6ow, 

C. Eraoruzo TON Kxrox.] Hzr- 
x10Y. EvAoy€i ? Sor v Cou wcia , G( eap 
aund d szaydkn T9). uuenekan ? custaw , xg] 
3 malo v Yudaéup GuxARacu, 

OroaarHTOr, Mxjek di drdpugcey 
Fycíuo , vo GuperiLeo, x1 T drSesrir 
Quaw ? Xegor, dxstew 18 S6lu Aux Moor. 
t Q«* Yuocbc dV eese le ovtía Y; yaoi, 
eXog. 9vd y aiSex muc, A'xusdine JÀ iu. 
TE gà) 26orr Ov» , Uri deudor ms o d 
v 7428», C idexourm SejuGsc aiu. 
Gc , d[^A^ot cvesctAUav Vache . El di 
ap aPuxiic d'un poris ba d ein 7 quow e$ 
d'u2us ugpt is mo29 d d'irrsSwr Sg. 7 Grai 
xáon; Svénmroc toopile(o.. A'rlezemroc 33 ah v 
Sic, ioopít «(o jJ uic aiÜepr Ov, mr, di 
coqias lo. ex; hoc. 

á. IlroQPQMHN TON KYTION ENO- 
TION MOr AlAnANTOZ, ] AeAwaztor, 
KaS" à JA à Xeacüc votiva, Sx , Guróc 6ow 
ó grad ra. ene Lv xg) dycyov- a9" 0 dV e 
9ort» al Sev (Be , apiroi a$ àuTu , xd) 
Moy , dn d'eiolo ioci Y xjeuov , fva à 
euAdUUs. XuuzAa v7) 29 vrarmt;: Gic qi 
aS epnonn Qv wifoc , xà) O vii xoa 
eptroy X. aiorau) dfà T. Selap Qwovouiat,. 
O''eà 50u5 Uxwc gore à qua wj). &35- 
xiupc e» Xe1eol* Degomtfnidp 29 eic eej- 
atemoy T6 maet , oi en evi poi 4/2. 5 Cp 
A'ddy cabo, X, Veheuudp auviy Vra- 
paio xb ener. 

Hzrxtor, Ouepéic doU qg) mareóc ougn- 
ulay ; lori Ap 39 0 uoc ieavag On deir 
xol Moeraj* vai di v map 3 Asti 
miror Sarsépq- va pudine piae 62) v8 farm 
Sic», xj 18 "forte (O- dudayut, & xy 
vu Tu7resa df3 7 ocipxa. Qo fera, 

Oroanrox ANTiOxElAZ, Kugi OM o 
«vesadty iid. Dv , fn Bor up, Y, ux id 
a oereaorisag. To 53, Ex duly uu Voir, a 
ph auAdoS d, drri v8 , Bon9-€i uoi , ero T8 
d*EiE ag) T8 xpel rm Go v5 ÉohSeian xg- 
Ace, 

OroaarHTOr, TaÜUg cbr fwác 
ipyosdtee , 38. Sasizis [ipu , TE ug) 2l 


etg 


To C4 CEA 


IN PSALMVM X V. 


etg 7 mec, 3 eS rà do? X vl 
eg. TE d^la "rid Lue Oo roce di- 
Éayfj/o, 7rdAay riérr 7. iumelay srcnodpu, 
Qro; 59 cr L'sd'a£on duumooer wg) av Tlu) 
pend oic uscop vl) ipumeian , rc ép 
"ydp dd'tAqol , eis Croesi mai pnaiag 
«e;c Undc «ei T6 mergAdpys AaCiÓ , Un 
adj indo mos, xs iripr, 2] TO riu. du. 
Ew rut diyex TC Yuiege avTM.  Tleg- 
Qm ir Urdpyun, wg) eidwc n Bpxe e ue- 
ew avro! 0 Suc, Gn gp d 0r TU C dud 
na capra. dyasaqy sov Xeastr , wg Sioey 
Vat Sese durd ^ execid àv £A Avnet aei 
A diag datant TE Xe1g 9, Un 9 xomAcít9n 3 
dux durd. eis dd , idt 9 cap durd cid 
dfxt veg. T aÜra x; mci; sra ptpuamáDem ToA— 
pdaw drayygir evestápem »| x: Gi x; Tu- 
daloic ees Qarfi 29 f Dey xor ye 0 T'ud'aía 
ipGew molas. AA ofr 6 d'tanimc Xe1- 
elc allag mac zz) Cos 3u- On dmnxd 
vao 4 Selac enej" MAC Qucwve, rA au- 
meío e»ejceuu 7129, 5 afl iridi d dia. 
gactuc dU teghoua , Ode 22 i Nuyfi go 
eic ddu xa a Art nawr 2, Te T capt pu Aaa- 
dirt T qiow JfapSvedr Tayélas 29 d.-. 
yag dew vite eic ? Lol trosíc, 
muícl drag alSesmu aod eouu alu) 
64r. e 
KrreiAAor. Od 59 Qo C Com , 9) 
Cuomoihe, anrottos 3 iud. vator , dixe taped 
v) anu xaGpldv, dA eie Ulo và ailes. 
s oai? Quon 0 Gy w datlór, 
Ovx yrs oru 1 000p 7 (eic, xaisot T8 
ever ámost KR ddu Wyronxd (os aualuj, 
AlATMOT, Kaj cc Tivtey ptAugu dug), 
mAeiac Gu esemira, 2 xveor* v pp 33 
edpe óemwion qo! umpeio , 9 sjoyn dà 
durd. )ioortr ép 7j xopd la d ist pei rut- 
ext x2) Pic walas Er Dridi di tamown- 
yoot n Gap , 3/3 2 éU)Loc tow puo didigu- 
vw. A CAgGhc 5à ueiramu. custo 40 n 7r ay 
ti uà &ic rr dd lo woyoDeigSelon -luxs,, 
QUxàs ix doy oc lub duré 8 "jus, € à al 


Uri xucrd6on 7€ cout, ud aj 


eic éd lo mróps, o 0I 2yalo Mluxydv 
gaeia. Ovx&r óupgén(O $ ai Sosriyuic 
^]oaic, die dj 3 cd pe vif mupzl, in 0 dying 
ex nA 98cx Malas, Ei dà C tos ammer- 
Su, Jfà Ty cauejv , doW. dix idt dfetSo- 
eji" dG^g Cis 99 fn "uy uez] w eda da- 


277 
CATE- 


horum interpretationem tradat, acceptà ex 2 ans 
Patre,& ex Filio , & ex Spiritu fando reuela- 15, 
tione. Hic enim cüm ínter Iudxos concio- 
naretur, adducto hoc in medium teftimonio, 
fic ait: Vigi fratres , licet audenter dicere ad A8.1,5. 
vos de patriarcha Dauid , quoniam c de- 
fundus eff, c fepultus efl, c fepulcrum eius 
eff spud nos vfque in hodiernum diem. Pro- 
pheta igitur cum effet, e feiret. quia iureiu- 
rando iura[fct illi Deus, dc frucfu lumbi eius 
furrecturum effe Chriffum , wt fedeat fuper 
fedem eius prouidens locutus eff. de refurre- 
ione Chrifli, quia neque derelicta eff anima 
eius in inferno, neque caro eius vidit corrs- 
prionem. lis qui perperàm interpretari audét, 
& ludzis maximé,bzc proponenda funt: ma- 
nifeftam enim continent confutationem Tu- 
dzoráü deliràtionis.Loquitur igitur Dominus 
Chriflus humano more etiam hic:Q uoniamà 
à diuina natura continué corroboratus , ad 
falutarem paffionem accedo,& refurrediionis 
fpe gaudeo. Nec enim anima mea in inferno chili 
derelinquetur , ncc caro mea corruptionem a 
fecundüm naturam fuftinebit:nam citó refur- 
reQionis compos ero , & ad viram redibo, 
omnibus hominibus hanc viam oftendens. 
CyniLL:i. Deus enim,cüm & vita,& vitae 
audor naturà fuà fit , viuificatit templum 
fuum, non in fui ipfius vulitatem id faciens, Chritw 
fed bonum quod inde redundabat, ad vni- fer pha 
uerfam hominis naturam referens.Non igno- pee 
rauit ergo viam vitz; licet primus pater Adam 
illam ignorarit. 

DipvMr Ex his plané oflenditur, hu- 
manam naturam Dominum perfedé affum- e. 
píiffe; fiquidem carne in fepulchro pofiti, dwbeme. 
anima eius in corde terra fuit tribus dicbus & 
tribus no&tibus : caro autem in fpe rcquieuit, 
propter refurrectionem illicó futuram. Nam 
illzfa permanens,rurfus animas, quz non fuit 
derelicta in inferno,coniundta eft. Itaque ani- 
ma ipfius minime erat ex pers rationis: nam à 
corpore fciuncta fubfillere nequiuiffec , neque 
ad infernum profc&ta fuiffet, qui animarum 
rationalium locus exiftit. Eiufdem igitur 
fubftantiz eft cum animabus humanis , ficuc 
etiam cum carne , caro quz ex beata Maria Chrifii za- 


. . Foónmnvi- 
orta eft, Etfi verà propter crucem pati vi- 7j; cry. 


fa fit; attamen non vidit corruptionem, P^». 


cüm anima & corpus fine lzione- perman- 
Mm 3 ferint. 





278 
' CATE- 
NA 


nem, immortalis efficitur. 


10. NorAS MIHI FECISTI VIAS VITA. ] 
DibyMr. Cüm incarnatum Dei Verbum à 
mortuis furrexiffet, fecundüm quod homo 
factus eft, non definens effe Deus , laudac 
bw via; Oftendentem fibi vias, qux ducunt ad vitam 
fempiternam , vt & perfedtà latirià impleatur 
is,qui fan&tos omni iucunditate cumulat. Ce- 
terim Dei vultus , cít imago & chara&er 
fubftantiz eius. Qui autem vias has peram- 
bulauerit , confequens eft vt in dextera Dei 
(quz veritas & fapientia exiftit) diuinam ob- 
tineat iucunditatem. Hzc elt vnigenitus Dei 
Filius, cuius deledatio in finem eric; cüm fit 


Chriftus 
of endit no- 


vifa. 


vltimum optabile. 


x ferint. Ex quibus iterim coagmentatis de- 
zRvx, Inonltratum eft, Sandum Dci corruptionem 
minimé vidiffe, fed potiiis cauffam dediffe 
refurrecdtioni ceterorum. mortuorum. Nam 
per ipfum primogenitum ex mortuis refur- 
gentem, corruptibiliras & mortalitas noftra 
incorruptionem & imp mortalitatem induens, 
cum Sancto Dei, qui non vidit corruptio- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


pev, EE dy cum vráouv 6 T8 Sd 
Ono dris) fn Jat Svegr dix idaiy, dAW. al. 
aíay dic wa) vii 7]J. dX dytylpod rixozy. 
d! lurràv 38 angorré voxey Cx v) vexe gi 725- 
vó(a , vo QUagrir x) 9mmriv WU , dglapciay 
49) dSuyacias Gedusdsdpor ; cunammOua- 
aif era, qud. i ieu dft Soogr óoin à 
5x6, 

í, ErNOPIZAX MOI OAOTZ zaWz,] 
AtAYMOT. EX yixe» dyagdc 6 cupias eic 
7$ $i A6 Ov, xa" 0 54oortr alTeprr Qu, 
ux XeroAei 9 cic Ti 6) 9vicydrupvéi vi» qug 
exauva &uTdl Tuc Qtesuouc 0d uq Eon vl) 
aloios Cali , ha Sjpesouiw yep S3 n- 
Aeíaz , 0 vam dU tesauums iumuzAdy víq 
d9ícu. Oe dà avecowmo, 0 cix du), d 
Ó xuegwTip Tío Nuocactes dund. Td di 
qua ójeUcuymn vis 0jXC, dao^usO 6 
Slap aiplo vem 6p 0 Aa T8 D, m 
dnleia wg) cotla. inc £2i»  uorojjore uic 7 
Du, d nip] 6 TiA Qn fca, doa Eyes 
Ope TU , T 


ANNOTATIONES CORDERII. 


7 
* 


iTv Lv x huius Pfalmi paffim omnes 


Qui, Mx 





nuli in- 5| Integpretes perobícurum fatentur. In 
feriprio feu y Launis eft, T indi infcriptio ipf Da- 
Pina uid; in Greco, Xmoratía T9. Aafil ; 


Ficbzaice 1525 bn30, michtbam lc Dauid:quod 
S. Hicron. vertit, humilis c firsplicis Dainid., 
Forté (inquit Bellarminus ) quia 472 mac (igni- 
ficat pauperem , & per hoc bumilem, & pp tham 
fignificat frmplicem & perfeiium. Magis tamen 
probabile eft Septuag. non legitfe bn mich- 
rbam, (ed 3ryya michtbab, vlimá litterà paulu- 
lüm immutat. Nam à verbo 3n charbab, quod 
feribere fignificat, fit nomen 3759 michrbab, id 
Qua [int eft, fcriptura, [cu infcriptio. Ceterm,quia vox 
myjteria ia Grxca suAo Catia non lhigniicat quamcumque 
pesi od fimplicem infcriprionem, Ícd infcriptionem ali- 
beta "quam memorabilem, ac prorfus admirabilem, in 
columna incifam ad memoriam pofteritatis fem- 

jternam; proptereà hoc loco T infcriptionem 
intelligere debemus titulum aliquem memora- 
bilem, qui numquam aboleri potlit , fed in om- 
nium memoria perpetuo vigere debear, Chal- 
daus interprezatur. celaruram , fiue feulpturam 
rectam, pulchram: quaft litteris aureis , gem- 
meifque notis fit ornatum incifumquetrophzum 
ad prodendum fempiternum decus bwrnlitatzs 
& fimplicitatisqua: decora funt duo Chriftianz 
vitz, füpra omnium opinionem pulcherrima. 
Sed vt lingua fancta eft diuinitus excogitata, ica 
ferax notionum eft illufttium: & cadem illa vox 
1-Cor.$,:. g;cbrbam. grandibus myfterijs abundat, qw di- 
nitias fimplicitatis ( vc verbis vtar D. Pauli ) no- 


bisanteoculos ponunt ,quafi regina fit virtutum 
Jfimpücitac, Wo aue magná circumfluens.Quui- 
dam igitur suchrbam  intefpretantur , aaruns 
cbrizum, vt Caictanus; ita vt hic Pfalmus de 
fimplicitate pretioía memorans , totum ex puro 
putoque auro carmen effe videatur. R. Salomon 
Coronam interpretatur, vt infigne aureum, quo 
fimplicium caput eximie illuftrerur. Alij deni- 
que genus quoddam cffe volunt inftrumenti 
mufict, aureis czlaturis infculpti ad magnificen- 
tiam, vt nihil non exquifitum adhibeatur, pul- 
chrum & auguftum , ad commendandum | hoc 
animi ornamentum. Magna quidem fuit Daui- 
dis humilitas, fingularis quoque fimplicitas , vc 
meritó hoc poéma facrum eius nomini dedice- 
tur: fed in Rege virtuaum Chrifto, flores illi duo 
dclibati omni fané perfectione eminent. Vnde 
ad illum Apoftolorum principes Pfalmum hunc 
retulerunt: quippe diuinitus afflati vaticinium 
illud de refurrectione  Mefliz.: interpretantur: 
Nec dabis (antium tuum videre corruptionem. 
Addo & communi Ecclefiz voce, eumdem ip- 
fum Píalmum, vt proprium, addici hominibus 
factis, cüm piam illam & folemnem obteftatio- 
nem contincat: Dominus pars bereditaris mea, 
quod aureum fignaculum eft Initiatorum. vt, 
cüm in titulum oculos inijcient, hzc, vt diceba- 
mus, continentem, 42 umilis C fimplici Dauid, 
vel potiüs bumulis c* fimplicis 15sv,animos fuos 
comparent & inflamiment, ad geminas eas virtu- 
tes zmulandas, vc abeuntes ab hac vita,velut ho- 
noratam fibi columnam , & Chriftianz: gloriz 
monumentum relinquant, 

1, Con- 


. 0 3" ws 4^ A Y Ww 


IN PSA.L 


1. Con[erua me Domine , quoniam [peraus in 
1t. ] Ex primis hifce Pfalmi verbis ftam fe pro- 
dit humilitas & fimpliciras Dauidis , nihil fibi 
arrogantis, fed foli opis diuinz fpe nitentis, vt 

sy fufer- cituli infcriptio verificetur. Vnde difcimus, fpem 
um C in Deum, idoneam eíle cauffam accipienda ab 
reed co protectionis ; ideoque viro iufo , vt in gratia 
feueret, fuper omnia in Domini auxilio con- 
dendum, fine quo, quantumcumque fanctus 
fit, & fpiritu vegetus videatur, fi robore virtutis 
fuz nit velit, citó corruet: quia, vt Ifaias ait, 
làggo, fumenes, qui fpiritali vigore pleni putabantur , s 
p. infirmitate cadent, quód. proprijs viribus ni- 
miüm confiderent. Qus. antem conferwari [perat 
in Domino (inquit S. Hicron. lib.3. contra Pela- 
gianos cap. 3.) protegetwr. ab eo, qui dat lajjo 
virtutem; C- bis qui non funt ,fortitudinem C 
robur multiplicat. Nam(vt ibidem fubdit 1íaias) 
qui fperant an Domino , mutabunt fortitudinem 
(id eft fortitudine (ià, quam à Domino acce- 
perant, per humanam fragilitatem collabafcente, 
aliam Domino reítaurante induent : & qui ter- 
teni corporis mole przgrauati, prz acedia & tor- 
fenfualibus adfectonibus indulgentes,humi 
frpdunt ) ajfument. pennas ficnt aquila, id eft 
fcruentia pietaus. defideria concipienr, quibus 
ad Deum cuolabunt: & qui arduam virtutis 
viam ingredi formidabant , diuinà gratiá opitu- 
lante, per eam errent , C- non laborabunt ; am- 
bulabunt ,C- non deficient. 

Ceterüm prout hic verfus in Paraphrafi, Com- 
mentario & Catena ex perfona Saluatoris prola- 
tus fuif[c exponitur;magnopere nobis oraioncem 
Lampe commendat, vt ctiam voti compotes, cam in rc- 
foe bus certis, & iam obtentis, non negligamus. Si- 

quidem certus erat Chriftus, etiam vt homo, at- 


ra^ 4" que infallibili veritate (ciebat, fuam ipfius facro- 
Dui. an&am humanitatem ab vnionce hypoftatica 


Verbi. numquam diffoluendam fore; hoc ip- 
fum tamen precatur ne vmquam fiat, fcd vc 
Deus vnionem illam fui cum. humanitate con- 
feruet. Quid igitur petit, quod in. ternum pof- 
fide? Quia (clic ram grata Deo accidit homi- 
nis oratio , vt etiam rogari velit ad donandum 
quod iam donauit, & ad conferuandum quod 
certiffime coníeruat: adcó vt ipfum quoque di- 
uinitatis decretum infallibile dc fempiterna hu- 
manitaós vnione conferuanda, fructus aliquo 

modo cffc poffit orationis. p 
2. Dominsa meus e3 tu. | Grace wpiG-, pro 
Iam. $- quo Vulgata Dow legit. ldonca profcctó fpei 

dna, eil r Aa ET 

Do dicere, 2€ fiducia ratio eft, pole Deo dicere : Domnus 
Domus meme 6: tv. Qui enim Dominus cft. ( inquit 
most. S, Chryfoft. in Plal. 138.) xfvzes x, meme, C 
enram gerit, C» prowider. Hinc illa magnifica 
Dci pollicitatio , ad fpem & fiduciam erigentis: 
13, 43,1.. Nols timere, quia te redemi, G- vocaui te nomi- 
ne tuo, meis es tu. Qux vcrba dulcitlima funt, 
& mirificà iucunditate complent animum, Res 
Dei fumus, ad illum pertnemus, nocere nobis 
nemo poteft, quin co ipfo Dci potentiam irritet, 
maicftatem violet. A£ew, inquit, es fw, fingulari 
am rationc, non co antüm modo , quo cz- 
lum & terra ipfius funt, quód creator fit om- 
nium: fcd qa , inquit , te redemi. Sic vt pre- 
tium illud incomparabile, quod Chriftus pro 
nobis obtulit, fit aureum pignus fui erga nos 
"amoris, magnam fimul fccuritarem & protc&io- 


MVM Xy. 279 


nem pollicens. Huc accedit, quód Deus non ANNo- 
ceterorum more hominum Dominus fit, qui TAT10- 


Íeruos mancipiaQue habent, quibus ita bené wrscon- 


faciunt, vt corumdem fimul] tamen viciffim, vt pznut. 

ipfimet fuis confulant rebus, operá indigeant, Dew «f 
nec omnino carere omnibus poflint, fi tueii vio. Demi 
tam & gradum velint. Creaturarum enim inter 
fe nexus tantus eft, vt alterius etiam inferioris 
egcat alia, quoniam omncs pertinent ad confti- 
tutionem vniuerfi, cuius fingula partes funr in- 
tegrantes. Deus autem, vti pulchré Bernardus 
lib. s. de Confider. cap. 11. meditatur, cüm fit 
voluntae ommipotens , beneuolentiffima virtus, 
lumen «ternum , ancommutabilu ratio, [fumma 
beatitudo , creans mentem ad [c participandum, 
visificans ad [intiendum , afficiens ad appeten- 
dum, dilatans ad capiendwm, suslificans ad pro^ 
merendum , accendens ad. zelum, fecundant ad 
frucium, dirigens ad aquitatem , formans ad be- 
ncnolentiam , modcrans ad. [apientiam , roborans 
ad virtutem, vifiranr ad. con[olationem, illsmi- 
nans 4d cognitionem, perpetuans ad immortali- 
tatem, implcns ad felicitatem , circumdans ad fc- 
curitatemi ; ante omnem creaturam idem , qui 
nunc, fuit ab zterno, àvrépane, [mfficsens fibs ipfi, 
& nullius indigens. Quare fubdit: 

Inip£M. Quonam bonorum meorum non ecei.] 
Quod Aquiia vertit , djaloern ux € i 933 oi, bo- 
mitas mea non fuper t6; Symmachus, 45alir uu 
Vx ier dvsv vv. Ciod S. Hicron. vertit , beue mibi 
non eft fine te; Chaldzus, bonum mcum non da- 
tur, nifi te, ld eftnullum bonum mihi accidc- 
re poteft, cuiustu non fis audor. Aquilz autem 
interpretatio duobus modis exponi poteft. Pri- 
mo modo, q. d. Bonum quod mihi przítas,non. D^w em- 


digens. 


tu przftarc cogeris officio vel dcbiro aliquo, aut rd — 


mcrito mco vllo compulfus ; fzd ad bene mihi 
faciendum tua te clementia & benignitas fola 
adducit. Altero modo fic, vt Septuag.tranftulc- 
runt, q. d. 5i quid ego boni facio, id minimé ad. peu; sy. 
te aibpi i neque enim mea benefacta tibi con- lius «ger 
ferunt aliquid aut. profunt. qui fenfus vidctur 
fimplicior, & magis genuinus. $ic in Ethicis 
Ariftotcl. lib.7. cap. 11. de Deo dicit, Ag» 5$ dr 
idol oeiodipirfg- à iig, 431 gisur Atevras. 7Ma- 
nifcflum emm ejl , quod mulla re egens Den , nec 
amicis egebit. Ex eo igitur Dauid. coguo(cit ac 
vocat Deum fuum , quód illum adeo in fe ipfo 
diuitem, fibique fufficientem nouerit, vt nullius 
omnino extra fe indigeat. Quamobrem noftra 
facrificia, & quzcumque alia in eius obfequium 

rrítamus, nihil il. conferunt. adaugentque 
uen ac cominodi: Quod fi ea requirit. C Homini 
precipit , adareo facit (inquit Euthymius ) sr vole eff 
preiextuwm. C7. occafienem. babeat. retributionis Dm 
maiorum bonorum. Hinc quidquid tandent à no. "^ 
bis Deo offeratur, nihil plané extra. Deum, 
vel fpectatà qualitate. muneris , vcl dignitate of- 
fcrenuis, dignum tard Numinis maieflate cen- 
fendum eft. Nam(vt ait Nazianzen. in Orac. in 
Pafcha) dignum munus offerre Deo, vix spfi quo- 
que Angeli poffunt: sli, inquam, | intclle- 
üwales C- puri fuperne glorie [peHatores ac 
tefles. Quod fi Deus ipfe vult & iubet, vc illi à 
nobis oblationes fiant, & facrificia offerantur; 
per ca quidem noftro dumtaxat commodo | ftu- 
det, vt que D.Auguft. epiít.s. ad Marcellum 
teltatgr his verbis: Nibil Dow subet , quod fibi 

profit; 


rullas m2 





280 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


AwNNo- frofit; fed illi cui iubet. Ideo veru eft Dominus, 

TATIQ- 4G feruo non indiget, C quo ferus mdiget. Nec 

NES COR ! veteri T eflamento (acrificuorum egebat Deus, 

pERiL  MéCCHin[anam eget umquam; (ed rerum dyuimi- 

tiu impartitarum, vel smbuendo virtutibus ani- 

mo, vel eterne faluti adipifcende quadam figna 

fnnt , quorum celebratione atque funthone non 

Deo, fed nobis vtilia pietatis officia exercentur. 

Idem lib. ro. de Ciutt. cap. s. Qwis, inquit , st« 

defipiat , vt exiflumet. aliquibns vibus Des ejfe 

mecejfaria, qua sn facrificis offeruntur 1 Non fo- 

lum sgitwr pecore vel alia. ve corruptibili atque 

terrena fed ne spsá quidem im[litia bormmis Deum 

egere credendum ejl : notumque quo reiit colitmr 

Deu avi-. Deus, bomini prode[fe, non Deo. Sic ille. Maximé 

mumefe-. tamen gratum eft Dco externi ritus fymbolum, 

Pet Í** eó quód in illo fignificetur animus offerentis, 

! pius, gratus, & in Dei obfequium humiliter, 

prompté fancteque addictus. P nde 'Deu ( in- 

quit S. Hieron. in cap.66.Ifaix)nom querit facri- 

ficia, fed animum. | Et ex dantis corde , id quod 

datur accipitur. Atque ex hoc vera & fincera Dci 

& Chrifti erga nos dile&io comprobatur: quia 

non dilexit-noftra , fed nos ; & fi quando noftra 

fibi offerri voluit, non nos propter illa , fed illa 

Dmitri. propter nos dilexit. a undas Deus notter eft, 

nora di- quoniam bonorum noítrorum non eget. Hinc 

ligu. amore quo nos amauit, non quafiuic fortunas 

noftras , quia fic pauperes non admifiíTet; non 

Ícientias noftras , quia fic ftultos & ignorantes 

non refpexiffet; nec decorem noftrum , quia fic 

turpes & deformes non ftatuiffer; nec famam 

aut opinioncm noftram, quia fic viles & deípe- 

&os non dilexiffet; fed dilexit nos ipfos,& tam- 

quam pijífima mater in finum nos fuz dile&tio- 

nis coll-git. Quia veró nos pem fumus & 

cgeni, ftulti & ignorantes,deformes & infuaues, 

vilesatque defpecti ; ipfe tales amauit, vt czle- 

fibus diuiuijs ditaret, diuino lumine cumularet, 

& perpetuá gloria bearet. Et, quod magis miran- 

dum cít,tantus Deus, curin fua. maieltate nihil 

dignum poteramus offerre, femeripfum nobis at- 

temperauit, & ,vt S.Chryfoft. hom.2. dc incom- 

rchenfibili Dei natura ait xarafaerimnzs,conde- 

cenfum fecit. Id quod vberiüs explicans S. Au- 

Cim Deus guft. ferm.70.de Tempore: Cám, inquit, ipfe 

nullius nullatenus bonorum noiirorum cgeat, vt tamen 

a aliquid dignum erga eum po[femus facere, efuri- 

P elnir fuos ?'* dignatus eft in pauperibus [wis, Se emm fecit 

vicarios,m pauperem in paupere, famelicum snfameliconu- 

pin ipfi dum in nudo, infirmum in infirmo: vt quia ills 

efacert-. ip (ipfo ullam dignam poteras oblationem offer- 

" re; po[fes inillo quema vides pauperem, famelicum 

€ uindum, Si enim Dem fe tibi prefentem exbi- 

bet , indigens frujlo panis , condigna ipfi pro. co 

flatu erit oblatio , fi fruffnm panis edere 5i je 

tibi offert nudus , condigna erit oblatto , fi E ics 

mentum, quo caret , impertias, &c.. Atque huc 

forté refpexic Dauid , quando dedu ali- 

quam Deo dignam oblationem facere , & rem 

attenté confiderans , nullam vidit, qua ralis effc 

poflet; quia nimirum Deus bonorum omnium 

plenus, nullius eget. Quid igitur faceret Dauid, 

vt Deo dignum aliquid offertet? Diuino proríus 

confilio d pauperes fe conuertit, in quibus Dco 
gratiffimum munus obtulit; vnde fubdit: 

3. Santlis qui [nnt sm terra eim , mirificanit 

Dominus omnes voluntates [uas in eis.) Vulgata 


legit , mirificanit omnes voluntates meas m aisi 
S. Auguft. cx perfona Dauidis redditmerificans 
omnes voluntates meas an illus; Theodoretus, 
&Üavudcunw i xépiGuo, 60 mra Td SUpa TE Üury o 

durois, mirificamt. Dominus, quoniam omnes vo- 
Inntates eius in eis. In alijs quoque codicibus in- 
uenitur vox x/p-, & illud zrre cít initium 
fequentis parue verliculi: Eufebius tdmen & 
Theodoretus videntur legifle vt hic, itemque 
Athanafius. Aquila vertit, veru lbsoi px 62 
SOoua t àymis, ingentibis meis. omma voluntas 

mta in cii; Symmachus, és 76$ trout mdr m 3i- 

And uv ia àyri, jn magnos omnis voluntas mea Deuiis 
in eis, Vbi per fantlos re&té intellexeris fpiritu Paperitu 
pauperes, quos Chriftus in. Euangelio beatos ru 
Pp Han in quibus Deus veré volwntares fuat, vu, 
& quidem optimas, quippe gratiarum lenas,»i- tq. 
rificamt , d eft mirificas & plané admirabiles 
oftendit; quando femetipfum illis primüm 
aperuit,& occulta fapientiz fuz manifcftauit eis, 
Nam Chriftus vix natus lucem intueri capit 
quam crearar , humani(íque oculis ducere diem, 
cüm czleftes miüt nunuos ad cogendam pau- 
perum paftorum pompam, fuperbis Tu ho- 
muncionibus deípicabilem, fed militiz czlcfti 
venerandam: qui non auro gemmiíque rutilan- 
tes, nec potentià tumidi, aut philofophià glorio- 

fi, (ed moribus culti, (implicitare verecundiaque 
decosi , aduentantem in mundum Meffiam ho- 
norarent, Par iudicium deinde Chriftus in Apo- 
ftolis legendis oftendit, quos principes religio- 
nis, & lumina orbis terrarum elTe cupiebat : nc- 
que enim illos legit € diuitum fuperborum, aut 
Scribarum arrogantium & fupercilioforum Pha- 
rifrorum catu, qui ad fraudem & malitiam 
cruditi, populi a iuf & reuerentiam callido 
artificioemerebantur; fed € communi vira pau- 
peres ac fimplices, innocentià vitz & bonitate 
commendatos, Quz omnia mirificum fané ac 
prorfus fingularem fandiffimi Numinis amo- 
rem erga paupercs fpiritu declarant. Quin imó sisplars 
edam ad alios quofcumque neceffitate pauperes M 
fauorem hunc extendere. non dubitauit : quia een " 
quamuis multi corum fint magni peccatores,fuos — 
tamen eíle voluit thefaurarios , qui ipfummet 

Deum reprzfentent, in cuius períona & nomine 

fe nobis exhibent; adeó vt illos in feipfum , aut 

fe in cos transfudiffe quodammodó vidcatur, 

Hinc in decretorio illo magno die non dicet: pasyen; 
E furimit pauper, C dediflis dli; fed, efwrius, C Dupee 
ded;[Hs mibi manducare, vcillum veem ad mam nipré- 
habitare fub fchemare pauperis, qui de czlo im- fentam. 
perium mundi molitur. Atque hoc. penitus cft 
mirandum, inter opeta Chriftiana , quibus feli- 

citas zterna promittitur, opera mifcricordiz 

primo loco referri in celeftes rationes. /m c«lo 
(inquit Chryfolog. (erm. 14. ) prima eff e[u- 

rientis Annona,pr.ma jlipendsa pamperis trattan- 

tur in calo, erogatio pauperis prima dium (cri- 

bitur in diurnis. Hinc illius beneficentiz actio- 

nes proprié nominantur opera celorum, vtegre- Elmef- 
gié monct Sidonius Apollinaris lib. 6. epift. 12. s« e» 
cuius illud eft ditum pulcherrimum : Fidelium "^ 
calamitates sndigenriamque miferatus , faci yn eu 
terris. opera calorum, Mihi quidem à diuina 
prouidentia collocati pauperes videntur vclut 

domus Dci admiffionales , qui abeuntibus ab 

hac vita in beatum illud domicilium ianuam 


aperi; nt. 


nia 


Iu 


Boys 


— 659 sz 


gr 


'w 


E 


*« 


L1 m 


IN PSALMVM XV. 28I 


aperiant, Veré igitur mirificasmit Donunus omnes — DIn1DE M. [Nec memor ero morsimum eorwm uxo 


voluntates (uas yi es. Scquitut: per labia mea.) Hzc S. Hicron.confórmiter Com- r4 719. 
4. cMulnplicate funz infirmitates eerwm, ] | mentario Grzco,& Origeni in Catena in bonam ys cog. 
Aquila, salusbiewra: diansrigaa &cror, muitipli- — partem interpretatur de. Chrifto Domino, qui pegr;, 
cabuntur labores eorum; Symmachus, ma a&— nomina & facta priora illorum obliuifcitur, qui Pawiren- 
agtraleaa üí7hr d xehuDyous va ioc multa calami-— ad idem & gratiam ipfius deducuntue. Mta. rium dede 
tates eorum [eqnentes cito; Theodotion, izuuc- — mur, inquit, sm lamacro, C* ex fil: bominum vo- ord 
Buour 72 eidih&t Ayrwr, (6g T. émiem Vrdyusar , mul» — camur fiy Dei. Vex Chrifu: Non memorero ye 
niplicata (unt idola eorum, retror(um accelera- — sflorum nominum , qua prius ante fidem babue- 
nerunt; S. Hieton. mwltiplicabuntmr idolavorum. — runt, slla non recordabor, quia cre[cennbua meri- 
In Hcbrzo e(t 125? srós, quod futuri temporis — ris nomina addita (unt nona, Lam non dicam vos lotn. 15, 
cíi (pé tamen futurum pro praterito accipitur, — feros, fed amicos , &c.. Pró admirabilem vim " 
rout verterunt Septuag. vti e obferuat Bel- — pamitentia! ante «Mam peccator dicebarii C apud 
inus,qui pulchre quoq; notat OPt3yV garz- — Dem C* e^fngelos, umó C inrer demones infa- 
Meam" — bora*, quod multi vertunt, sde/a, proprie igni- — mua fortitua nomina cenfebari : ille [acrilegue, 
fme — feare infirmitatem. & dolorem, & per figuram — slle blaffbemwe, ille fur, se formcaria, ille m4te- 
accipi pro idolis ; vel quia idola infirma funt, & — dicme, Cc. /gitmr in confe[fione omma slla nomi- 
nullius potentiz, vel quia peccatores, ac per hoc — m« funt deleta: sn [Ius deinde, amic, films Dei 
pigwia infirmos homines faciunt. Explicaturautem hoc — memineris. Similiter D. Auguft. locum hunc ex- 
mii" — verfa effectus beneuolentiz Chrifti in cle&os, — ponens, Sed fpiritali, inquit , mwratione oblini- 
bow. qui anteà debiles erant ob vulnera grauiffima — fcemtmr quid fnerint, nec à me sam , vel peccato- 
(o0 pecarorum,ira vt ambulare non poffentj& poft- — rer, vel inimici, vel bomines, fed iufhs , & fratres 
tà fansti per gratiam, currere caperunt viam — mes, C- fiy Des vocabuntur per. pacem mtam. 
mandatorum Dci. "Senfus itaque huius loci ex prxdictorum Pa- 
Reéé hic etiam per infirmitate: intelligi pof- — trum mente cft iftiufmodi , aci dicat: Non ine- 
ee funt tribulationes, quibus dum iufti exercentur, morabitur in his vltra nomen impictatis , quia 
LUE 


ini maiores in virtute progreffus faciunt; quia vir- — credentes in te acceperunt nomen tuum nogum, 
grfelium, (96 (vt Apoftolus ait) an infirmitate , hoc eft, in ^— quod benedicetur in terris. Scilicet cdm. ante 
1.Cor.11, tribulatione feu aducrftate, perficitur. Meritó — baptifmum idololatre effent, ium deinde in 
, igitur Dominus fan&tis & eledtis fuis uibulatio- — Chrifto nati, dicentur Chri(tiani,& filij Dei. 

nes immittit, quia nimirum antequam fan&tam Nihilominüs zqué fortaflis apté hoc in Grz- 
conuerfationem arriperent,fortaffisin grauia fue- — ca Paraphrafi fuperiüs in peiorem partem acci- 
rant peccata vw 1, & poft conuerfionem (uam — pitur; ira nimirum vt de impijs agens Deus, di- 
modicos defe&tus & leuia peccata patrare non — cat fc illos ad ztetna. fupplicia damnaturum , & 
ceílant, ad quz ipsá carnis ipii propemo- memoriam corum fempiternà obliuionc oblite- 
dum impelluntur: tribulationes veró praterita — raturum, ita vt ipforum nomina penitus ignoren- 


crimina, & przfentia peccara, non (ine fuauiffi- — tur,iuxta illud: N'omen eorum delefti in eternum, P(3l. 9,6. 


ma Dei difpenfatione caftigant. Sic videmus — C 1m facwlnm feculi. Hinc S. Auguft. lib.(6.de 
mendico Lazaro accidiffe, qui recepit hic mala, ^ Ciuit. cap.11.à Cham impio illo Noe filio nul- 
id eft labores ac corporis dolores & xrumnas in. lam omnino regionem, aut. gentem, nec vrbem 
vita fua, vt caftigatis & purgatis defectibus fuis, ^ aut locum vllum (vt à ceteris eius fratribus) ap- 
confolationem diuiti Epuloninegatam acciperet. — pellationem fumpfiffe ob(eruar,his verbis: 2 s«/- 
Nonnumquam ctiam vitiorum fallaci fuauitare — ka bic refonat origo vocabuli , quafi Deus. mollet 
pertedti centantur, & rerum temporalium curis, — tam impium nomen,cup (anguine C pofleris pro- 
velu: firenum cantu przpediuntur ne nouos fa- — pagari. Hinc Apoftolus quoque dc fornicatio 
ciant in virtute progre(lus; & tribulationis Bagel- — illo publico fcribens, Emm, inquit , qwi fic opera- 
loà vitijs arcentur, à rerum labendum amore — t» eff. Nomen illius fubticuit: quod in. maxi- 


1.Cor. $. 
1mprerum 
nomina vt 
indigna re- 


reuelluncur, & ad alacriüs currendum in via fpi- — mis flagitijs facere confueuit, vt tam profligati ricesrar in 
ritus jncitantur, hominis nomen obrueretur. Ob quam caufam. Seriprura 


121» £ x. Non congregabo conwenticula,&c.] — diuinitus fa&um arbitror , vt nequaquam com- 
Aquila, iv yà axeisu ami às Guriv iE aid: qu memorata fint nomina à facris (criptoribus, nec 


S. Hieron. reddit, son libabo libamina eorum de — diuitis Epulonis, ad cuius ianuam vlcerofus Luc. 16. 
fangsine; Hebraice eft 493 m«fachb , quod ljbare — Lazarus emendicabar; nec illius ftulti, qui no&e Luc, 15. 
fignificat. Verumtamen, cüm ( vt obleruat Bel- fecum colloquebatur: 24mima mea babes multa 
larminus) hoc verbum quoque :egere & ope- bona pofita in annos plurimos, &c. necillius di- Luc. it. 
nire, lignificet,caautem quz teguntur , congte- uitis , qui ne fua. relinqueret, Chriitum Domi- 

gentur, vt tegi poffint; credibile eft,hoc verbum — num (equi noluit. Qv; (inquit D. Paulinus 
quoque fignificare idem quod congregare. Sen- m 31.) fine. dubio indigni erant , vt fermone 


tentia veró cfl eadem. Nam quia ad facrificia ce- 
lebranda cetus congregari folent; ideo perinde — sppietas, aut awariria delewit, 


1ino nominarentur , quos eut vita obliterawis 


eft, iue dicatur: Ion isbabo libamina eorum de $. Domina pars bereditatió mea.) Nota Pa- 
Jangsme id eft, non placebunt mihi facrificia raphra(in, & Commentarium , & Patres in Ca- 
Dei» corum,quz fanguinis effuüione conftant: & Nos — tena hoc de Chrifto exponere , cuius hereditas 


ARIA! CTuÉ- 


la facmfi- 


congregabo conwenticula eorum de fanguinibus. — ck Ecclefia. Itaque Chriftum intelljgunt vocare Eclifa 


rig ld eft, non placebunt mihi congregationescorum ^ Dominum partem hereditatis fuz , quód is e(fet Chrifti be- 
ad facrificia cruenta celebranda;proinde non ero ' quem tamquam fuam portionem hibi Ecclefia retirac. 
au&or ,vt eiufmodi costus fiant. Sic inalio Pfalmo ^ Chrifti hereditas delegiilet : ita & partem calicis 
Vl. 49,5. ait: [Non accipiam de domo ta vitulos, &c. Dominum Deum vocari intelligunt , qubd os 
et 


Tonvs I. Nn 





282 


ANNO-  e(f; : a -— 
NNO- . eflet merces & przmium paffionis Chrifti, quze 


TATIO- calicis nomine aliquoties in nouo Teftamento fi- 

NES COR- gnificaur, Sic cüm fequitur, T s es qui reftirnes 

DERI — hereditatem. meam mibi ; intelligunt fignificari 
Gentes à Dco alicnatas, per fidem Chrifto refti- 
tuendas. 

nid Verüm, cum laníenio, fimplicíus fuerit fe- 

"a cundüm Scripturz phrafim intelligere Domi- 


num dici parrem hereditatis, quod ipfe fit por- 
tío hereditaria iuftis: partem item calicis , quód 
ipfe fit veluti attributa iuftis portio, quà illis da- 
Pál. 15,3. tum eft frui, & fefe oble&are, quomodo füprá 
dixit , ignem & fulphur effe partem calicis im- 
aerep Calicis cnim nomine, fecundüm He- 

rzam phrafim, defignatur, quidquid alicui fe- 
reiidum, fentiendum, hauriendum & poffiden- 
dum obtingit, In hunc fenfum ex Ecclefiaftico 
víu clericis dicendus pracipitur hic verfus.Quo- 
modo etiam Numer. 18. v.10. dicit Dominus 
Aaroni, Ego pars C hereditas tna. 

Dc hac T eeliads fuz parte przclaríffima fibi 
gratulans S. Auguft. & ad camdem poftulan- 
dam & preníandam alios quoque exftimulans,in 
Pí3l.39.ait: Quvid enim "Dco melius dabitur 
mil? e/f mat mc Deusamat 1e Deus. Eccepro- 
Dew omni. pofuit; Pete quod vis, Si tibi Imperator diceret, 
pejelfremi "Petequod vis,quos tribunatus Comitatfve mu- 
pal "UU gares quanta tibi proponeres, C accipienda, Ck 

alus largienda? Deo tibi dicente, "Pere quod vis 

quid periturus 63? Excute mentem tuam , exerce 
AWATLLTAPS EH ANI, protende quantam potes, C di- 

lata cupiditatem tuam! non quicumque , ed om- 

wipotens Dens dixit, "Pete quod vis. 51 poffeffio- 

num es amator ,defideraturus es totam terram: 

vt omnes qui nafcuntur, coloni twi, ant fermi tui 

finr. Et quid cum totam terram pojfideres? Mare 
petiturus es, in quo viutre tamen non poteris. In 

!— bac anaritia te pafces [uperabunr. Sed forté in- 
fnilas pojfidebist T vanffcende C bac, pete C ac- 

rem, quamuis volare non. poffis: perrige empidi- 

tatem tuam. v[que ad calum: dic tuum effe fo- 

lem, lunam , jtellasy qma ille qui fecit omma, 

dixit , Pete quod vis: tamen milil inuenies ca 

rius, mbil inuenies mclius quam ip(um qui fecit 

omnia. Iesv pere qui fecit, e in illo, C ab illo 

babebis omnia qua fecit, Omnia cara. [unt , quia 

omnia pulchra (unt , fed qiuid allo pulchrims eft? 

Fortia [unt, fed quid illo fortius Et mill magu 

vult dare, quam ft. S1 aliquid inueneris melins, 

quei alind petieris , imuriam facies illi , e 
damnum tibi, preponendo slli quod fecit, In boc 

Pí2l71, amore dixit illi anima quedam: €t nunc ipfa. eff 
26. par: mea Dominu, id efl, tu es pari mea, Ets- 
gant [ibi qui. volunt quid poffideant , faciant fibi 

paries de rebus; Part mea tues,te mibi elegi. Et 

P(31.15, 5. sterum: Domin pars bereditatis mea. Pojjideat 
te, vt poffideas illum: eris predium ip[ima, eris do- 
mii ipfim. Poffidet vt profit , poffidetur vt pro- 
fit. Numquid vi aliquid & tu profist Nam dixi 
Domino , Deus meus es. tu, quoniam bonorum 
meorum non eges. Poterat dulcius? poterat fua- 
uius? Eant nunc qui rebus perituris inhiant, qui 
terrena oble&amenta fe&antur ; poffidere Deum 
negligunt , nec ab e potlideri amant. Felices 
qui ita protendunt defiderium. fuum, ita fauces 
anim dilarant, ira porrigunt vota, vt rebus fri- 
uolis ac vanis mentem pafcere renuant, nec re- 
bus cità perituris , aur certé cripiendis diftendi, 


r 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


folius conditoris fui poffeffionem quarentes, ip- 
fumque conditorem, qui beatz mentis hereditas 
eft numquam eripienda, femper permanfura, 

6. Funes ceciderunt mibisn praclaris.] Grz- 
cé, iy xegriseie, id cft, m opimis ; Symmachus, 

b moie xg deois , 1n pulcherrimis ; Aquila, i xir 
iveetrin , in vennili ; S. Hicron. [mea cecidc- 

runt mibi sn pulcherrimis ; Chaldzus,, forte: ce- 
ciderunt. mibi in. dulcedine. S. Auguftinus & 
Euthymius locum hunc cxplicant de Verbo Dei Cla 
incarnato fibi complacente, & gloriadte in pof- Jib Fei 
Ícffione humanz naturz, quam tibi vniuit. Nam ned 
in Scriptura fwmi tropicé fumitur pro herediu- ;,;, qus 
te, quoniam adhibius funibus menforijs agros adir pe 
& latifundia dimcticbantur ac difcernebante iux- incisis 
ta illud: Sorte dinifit eis terram im funiculo d:[- PGl : 
tribationis, Ncrbum igitur diuinum , iuxta fcn- "ids 
tentiam $, Auguftini, fibimetipfi gratulando ait: 
Funes ceciderunt mili in preclaris fcu. claritati- 
bus. Vbi verbum illud. ceciderunt fortem indi- sjirinu 
cat, quz cüm feliciter cedit, gaudium magnum fiw 
patit. Significat ipitur fibi in vtero B. Virginis — 
quafi forutó datam effe przclariffimam hominis aA 
naturam , quam fcilicet Spiritus fanctus igneis gratiam 
fuis funibus, id eft fplendidiffimis donis ac dera 
gratijs, ita fuperné inferneque diftinxit, id. eft "v 
mente & carnc limitauit atque exornauit, vt non 

nifi Verbi diuini propria elfe poffet. Hic eft ille 
metator, quem D. Chryícloges interueniife a(- 

feric in opere incarnationis, quem vt Virgo Dci- 

para in fe ipfa fenfit, ftatim ie Deum fuum con- 

saris agnouir, qui adaptatis fibi ex virginea cius 
fubftanua membris, quafi in propriam poffeí- 
fionem, dignamQque & conuenientem fibi do- 
mum,ingtediebatur. Alias huius loci expofitio- 

nes vide fuperiàs in Paraphrafi, Commentario 

& Catena. 

7. Benedicam Dominum qui tribuit mibi in- 
telletium. ) S.Hieron. vertit, qus dedit mibi con- 
filium; Paraphraftes Chaldaus, com(mlemzem mi- — 
bi. Quod fecutus foret Deum, confiliorum du- Deicef- 
cem, & auctorem actionum, mirabiles in fc fru- "s" fe 
étas experiebatur , & fucceffus omnium reram 
lxtabiles,ob quos aternam przdicationem. me- 
moriamque pollicetur. Si huius clariffimi viri * 
prudentiam , qui habere Deum «confiliarium in 
omnibus fuis rebus cupiebar, Chriftiani multi 
non fequantur; pudorem inijcere illis poteft Epi- 
etus, qui expers EuangcliJ, pulcherrimum ta- 
men illud monitum reliquit in. Enchiridio fuo 
cap. 39. Mano animo deos vt confiliarios acce- 
dito: deinde f quid confily datum fnerit, momen 
to quos sn confilium adbibueris. Sed tantz rci co- 
hortationem à facro potiüs quàm profano lubet 
excipere. Nam Gregor. Nazianzenus epift. 120, 
ad nobilem quemdam fcribens mundi vinculis 
irretitum , quem lucrari Dco cupiebat , 7Menet, 
inquit, Salomon cum confilio vinum bibere : ego 
autem, confilso ifo nonnibil immntato, boc dico, 
para Sw Beniov, cum. Deo confilium cape , C 4b 
officio mmime aberrabis. Quod fapientis ac fan-- 
€i viri confilium optandum eft vt íequantur 
omnes, ' 

In1pz x. Et vfque ad nollem erudierunt me 
renes mei.] Vbi notandum in primis,illud v/qwe 
ad nollem fumendum eflc, vc do&tiflimi quidam 
interpretes monuerunt , inclufiué , hoc eft per 
noctem, tempore quictis, à» dpa a qeaxzp , dum 

filent 


IN PSAL MVM XV, 283 


* flent omnia, Pro erwdierunt,quod ctiam infon- — veftigia pedum noftrorum confidetare. Quem- ANNo- 
is te eft, & à S. Hieron. vertitur, & in Grzco eft admodum veró improborum plurimos , in vitijs TAT10- 
" imifwewr, Vulgata dixit, smerepuerant ; quód — audaces fccit ftultiflimum illud, Aemo te vider: Ns coR- 
T qaa — muda, Vt alicubi noxac S. Auguít. fignificet per— ita innumeros alios ad illufltrem vitz fanctiratem. D3R1 1. 
5, -L  moleítias crudirionem.Bellarminusexponit,/hor- — prouexit vnicum iftud, *Deus vider omma. Pri- 

* tando erudierunt, docuerunt animando, exciran- — mus certé Martyr & virgo Abel ex hac vna pr£- 


^ Qudjer do, Per remes autem. Grzci Patres intelligunt — fentiz diuina notitia, ad omnem virtutis cultum 


^ — gnsme apa, cogitationes, meditationes, Nam quód — profecit. Clariffimus huius rei ceftis Iofephus 
pO -whpat 4 Grzcis Larinifque dicitur cor atque pe&us — libr.i. Antiquit. cap.3. e/féc/; inquir, swffiriaom 
kt fedem effe & quaíi domicilium fapientiz & con- — colebat , C ommbus. atliombms fuis Deum pre- 
Lh filiorum;id renibus cribuere folent Hebrzi.Qua- — femtem rate , virtmts operam. dabat. Moyfes 
n re fenfus Dauidis in hoc loco eft: /f2we 4d. mo- — ille Deus Pharaonis, qui & Numini à fecretis 
.. llem erndirunt me renes mci; id cít, vr quidam — confilijs fuit , dux infiniti populi, Vatum maxi- 
ii, verunt, omuia nmothbws (erudit me. peíius — mus, non alià re magis diuinam in fe liberali- 
Am mum. Q. d. Kenes mei, id c(t, gogitatio mea — tatem emeruit, ier afliduá diuinz przfentiz 
E omnis per noctem me docet atquc excirat, vt — veneratione. Paulus id affirmans , ide , inquit, Hebr. t1, 


mundi opificem Deum agnofcam, & illius po- — re/iqwit e"Egypium [ Moyfes ] non veritus ami- 17. 
(0 $us M Optic gn P j Cd 
jen se. tentillimum in omnes dominatum; vc rerum la-.— smofizarem regis : anmifibilem emm taniquam vis 
dw D&- benium inanitatem, & voluptatum omnium — dens f/wlinpir. Admirandus quoque in hoc Rex 
4 "*"* fimum intelligam; vt videam imbecilitatem — Dauid: Regiorum quidem ncgotiorum' mole 
, OAMM S mam,neliorum recum inícitiam,labesjinertiam, premitur,& tamen in hoc vno cft affiduus: Ocw- Pal. 24, 
me denique fentiam moriturum. Hzc & fimilia — 44 mei, inquit, femper ad "Dominum. Perinde 1$. 
" curricula fuere mentis, & fructuofiffimz cogira- — atque fi dicat: Vix mihi quidquam abit cemporis, 
tiones, in quibus Dauid interruptz quictis horas T non meminerim prz(entis Numinis. Et af- 
T pié poncbar. rmantiàs longé de fcipfo hic teftatur, Proxi- 
8. Prouidebam. Dominum in. conffcilu meo — debam Dominum in conjpeHu mto [emper : id cít, 
femper] In Hebrao eft,Pofji Depunum coram. — alliduus mihi in oculis eft Deus. Quantam por-. 
. mc jemper, quomodo Pagninus & Regialegunt. — ró inde confolationem haufcrit , fequenti. verfu 
Jw [m- q.d.Ego in omnibus quz dixi velfecifemperad — pandit. 

e d ilum refpexi, illum omnium meorum operum, 9. Prepter boc letatum ef! cor meum, &c.] 

n fermonum & cogitationum habui finem,in quem — Ex illa nimirum diuina prefentiz memoria vito pei meme- 
omnia quz agerem, dicerem aut cogitarem,tam- — iufto tanta oboriebatur animi lztitia, vt femper ra iwflu 
quam in fcopum dirigerem. Yalptas tamen triumphare quodammodó videretur. Hinc (i — 
verbo illo prowidebam , aliquid ampliàs voluit forté aliquando trifte quidpiam illi accidiffet, um 7 
exprimere, Videtur enim loqui metaphorà fola Dei memoria oninem ei extempló uriftitidin . 
fumptà ab eo, qui edificium aliquod ingens ex- — adimebar, & fuauiffimam aniri laritiam refti- 
ftucre molitur, qui vt fapiens architectus, iuxta — tuebar:: 2Zemer , inquit, fw; Dei , &* deleilatiq Pal. 76,4. 

Uc.14,1$ Domini con(lium , prius fedens computat fum- — fum. Indc cordis lztuia oriebatur, & firma fpes 
prm, qui neceffari (unt , ne forté impar fit tan«.— excitabatur diuinz tutelz: nec fe valebar lin- 
to operi perficiendo; & fic impenías & operam — gua cius continere prz. latitia , quin cum iu- 

» perdens, alijs inchoarorum minas murorum in- bilo gratias ageret Deo. Quz omnia, vt ait 
z tuentibus , ludibrium debeat, Pracelfa nobis — S. Chryfoft. nihil aliud figmficant, nifi s4iw 
atetD£ beatitudinis turris, bonorum operum uf  imefoxis, infignem quamdam exquifitamque 

contignationibus in celum víque furrigenda eft; — /erstiam. 

quamobrem de fumptibus ad eam perhiciendam IsiptM. Inmfuper C caro mea requic[cet in 
neceífarijs ante omnia nobis profpiciendum eft. — fe. ] Hzc fpesiuftis magnam in. morte. adfert 

Hoc vtique faciebat Dauid, qui in folo Dco pe coníolationem, quam sulcud de(ctibit S. Dio-. Inffi refur- 
rabat, eumque femper in conípe&tu fuo habebat. — nyfius Ecclef. Hierarch. cap.7.vbi multa confo- refe» é» 
Ille fumptus gratiarum abundanter fuppedia- — lationis pleniflima de obitu Chriftianorum me- 47^ fpe 
bat , & conatus cills ad optatum finem dirige- minit: Nam dwm 4d morrem pergunt , inquit, Vcg 
bac, necubi fort à fcopo decrrarent, aut caffi — qs fantlam vitam. tradwxerunt , ad veras Dei viuntur. 
conciderent. Vtrumque autem Dauid beneficio — promi[fiones*intuentes , quarum veritatem quo 
memoriz confpe&us Dei acceptum refert. dammodo sm [ Chrifli. refurrcthione iam con- 
Inurenda igitur & infculpenda menti noftra Jaen cum firma C* vera fpe, gaudivine 

iugis memoria przfentis Dei, & actiones omnes — dimino ,d mortis terminum , tamquam ad finem 

noftras intuenus.Quod efficaciflumum aduerfus — certaminsm, profici fewntsir : quod. certo [ciant 

omnia vitia remedium & antidotum efÍc,omnes — fua ómnia, propter futuram. [uam ve[urretlio- 

Sanài cenfuerunt: quo fe mirificé adiutum Da- — nem, in turo fere in illa perfetta euernadue vita 

uid profitetur, dicens: Prouidebam Dominumin — C beatitudine. Ex, quibufdam de funefto impio- 
tonifettu meo (emper ,quoniam à dextris efl mibi rum fine interic&is , iterüm de viro pio fubdir, 

nt commoutar. ]d c(t, femper eum mihiprz(en- — quanti in fclici illo ex hac vira tranfitu latini 

tcm cogitaui , cuius timore à malo reuocabar. — compleatur. N'am vir pius, inquit, qim ad extre- 

Merit autem, inquit, Dominum mihi praíen- — sum quafi atum (novum certaminum. venit, 

tem cogito, quoniam reuerà mihi fe femper à — wegosazwc itp EmzbopZeu , fantlo gamdio comple 
dextris prefentem exhibet, tamquam dux & twr, cwm magna voluptate viam fecunds or- 
defenfor meus, Plurimüm fané ad vitam rect — rj« ( id cft rc(urre&tionis ) ingreditur .. Addiz 
inftituendam iuuat ifta cogitatio; adeffe nobis deinde illius propinquos & familiares in eius 
11547. Deam, & obferuarcomnes femitas, vt lob ait& ^ morte beatum ipfum przdicare, quód qe rxi- 

Toxvs I. Nnua eia 


284. 


ANNO- (dw Th -, ad laurcatum triumpbalemque fincm 
TAT!0- Optatiílimé peruenerit, Duci autem ab illis cor- 
NES COR- pus ad pium locum,atque ad Hicrarcham, &; 27 
DERIL — Sbdyay itpsy J'óry, quafi ad fantlarum coronarum 
! donationem. 

10. ZHdimplebis me letitia , &c. ] Hic locus 
Suuanta fit alio quodam modo fic in Hebrzo legitur: N[o- 
gleria cali. taps Facies copiam vcl abundantiam letitiarum 
sbmdsn- — e erus twi C» dulcedines in dextera tta aeternas, 
tia. , , o, 

Nam quod Septuag. dixerunt, és. 6-, Vulgata; 
in finem ; Hcbrzus, fempiternmm. vocat. llam 
autem abundanuam letitiarum , aliàs. nominat 
torrentem. voluptatis , qui omnem cupiditatem 
exfatier, & alio loco Dei gloriam , vultus diuini 
lumen admirandum , os illud eximium. Numi- 
nis, vt redundantem bonorum omnium Ocea- 
num , in quem Angeli contuentes dulciter ex- 
horrefcunt , venerabundi geftiunt , placidiffimà 
fatianrur. Hinc Propheta à vult ad manum 
oculos deijciens, Deleélationes, inquit, 1m dexte- 
ratWa v[que in inem; S. Hieronymus verit, 
decorcs sn dextra tua aternos: vc delignet zterni 


Pfal.3 5,5. 


IN PSALMVM XVI. 


I. 


Oratio Dauid. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


illias boni pulchritudinem , qua: numeris fuis 
abíolura eft, atque omni ratione pertedta : alij 
commodiüs vertunt, dulcedines , icu voluptates 
5n dextera tna «ternas. Inquo liberaliflimz Dci | 
manus clara & immenfa , & quz nullá explicari 

oratione potcft , munificentia defcribitur. Illic 

enim diuini chefauri fundentur , aperientur fon- 

tes dulcilfimarum omnium rerum, & dextera 

illa, quz Angelos hominefíque molita eit , ad 
ebídem omni genere voluptatis cumulandos, 
pandetur, Quz cogitaio pios omnes mirilicà 
recrcat, Pulchré autem dicit, Deleéfationes in 
dextera tna v[(que in finem. Nam, vt Hugo à 

S; Victore ait, fimiflra Dei bona [unt temporalia; 1n temp- 
dextera Dei bona «terna. [n. temporalibus ag 'alibu ic. 
sem bonis delelationes quedam funt , fed víaut ram 
in jfinem mon funt: quia in bac vita femper gan- iis 
dium dolor [cqmitur, C* omnis deleilatio amaro arm à 
fine terminatur. In dextera amtem "Dei deleila- iftis ej 
tiones v[aue im finem (nnt: quia in vita aterpa, Ui n 
nec g4udia in marorem , nec delcilationes 1n do- 
lorem mutari pojfJunt. 








ARGVMENTVM. 
&. Tleosdoy à vd AaGÓ. 





Perfecutionem patiens à Saule, eo omni- 
genas [uflinens infidias, Deum cvniucr- 
forum im auxilium evocat. 


PARAPH 


ns xAvDi Domine iuflitiam 







4^ SENSO mcam: intende * depre- 
— cationi mez. 
Auribus percipe orationem. 
mcam, non in labijs dolofis. 
Rurfus hic iw/litiam , non perfe&am vir- 
tutem vocat ; fed iuftam poftulationem. 
2. De vultu tuo iudicium, 
* Vulg. 


un i 


meum prodeat; oculi * mei vi- 
dcant equitatem. . 

Precor tejinquit,vt de aduerfarijs meis iu- 
dices. Noui enim fententia tux zquitatem. 

». Probafticor meum,& vifita- 
fti noGe: igne me examinafti , & 
non eft inuenta in mc iniquitas. 

Hic docet , fe, cám frpids Saülem ca. 
puuum cepiffet, interficere noluiffe; fed 
beneficijs iniuriam remuneraffe. Q uapro- 
pter etiam. nodis meminit , quà hoc. fe- 


Nex ii- cit. Tropicé autem calamitates vocat no- 


€ - 
fai. 


Xcs, ob marroris obfcuritatem ; ficut etiam 


Autos DpoG Varo 3E XanA , ng) rarmdwmak 
Vou Van GeDac , roy 9] By 2i el; 
Én»wovelar ug. 


RASIS, 






ISAKOTZON XxUgjs du- 
EMT auMaTUDME Ls o oo/6s TÀ 
SB ) ercd us. | 

Evon(24 và coco upvlui us, 
GÉx 6» esa doors. 

[Ia2uy GaU Sn 7. d tgucauulo, g&?m- 
Aciap dperli 2454, dM 3 d nglay aimo, 

[J. Ex aeos omaau vxouua 
wes elei on, (6) ddl uot uos i- 
au aw &bUn((a. 

A'rnGoAd ct, tn , dites moi gr 
ipd. ciJa dp ví itu avv (G' D inguor, 

y. EJwíua(ne vl xapdin 
3, E80 ba. vvwees , rüguras 

As « 7 , » 3 0s , 

M$ , wot ^ SopEOn CJ $£uoi tdv. 

EvGUSu didwax] e muNMdxic Anf 
Ty XadA Varoyeíeios , aJ) Mix Wistm , 
NV. dUipoaiaus vor d ruoy Wueidam., Aà 
Q r5 vu Toc iurmpovsoowr , €» n» 196 1dea- 
ct Tegamalc dV Xy vic cumqoege wa as wg.- 
A6, dà G Cotdd'« o5; &Suuíag" dlarsp x 

7IVea- 


*À 


xk 


uw ow 


E 


IN PSALMVM XVI 285 
mréenay 7 dotqugoiar, Emvepruc udo ut, incendium appellat probationem. Nam ;g»e, dium : 
quo], gy] Sy dUpiSn do iugi dd mía. Kala- — inquit,me examina[li C non ef inuenta in me sis va- 
mp )ap mra yeug i doruadmuc, dxicdwho — ipiquitar. Cm enim tamquá quoddá aurum rnv». 
dite, d diaromr, - me exploraffes;purü me inuenifti,ó Domine. ande 

d. O rax dp uà At2vicn e ó- — 4. Vt non loquatur os meum "* 

ua ut) (a sgya. vu» i3 pour opera hominum: propter verba la- 

dia CE? 2o; uy srehéan (ov £-. biorum tuorum cgocuftodiui vias 

y9 iduaaZa oMég exMmedc. —— — duras. 

Toew/sór, Quow, drioyoy 18 Auria Tantum, inquit, abfuit vt hoftem offen- 
3 aoMuos , 9n wg] vic ta dud. 2oidogías  derem , vt etiam linguam | feruauerim libe- Pe 
VAd3ieas )Ad (av (QUPgGa , xv) d aesr- ram Àconuicijs aduerfus ipfum: & qua ipfe difficile. 
quy excite femi, Ua 6yÀy dx Tm — perpetrat,hac ne dicere quidem audco.Hanc 
lulu iysl. T8 dA EAtroros didegxa, autem rem adeo duram ac difficilem feci, 
(gi; vui; resin GG)» érmoo, vt mandatis tuis morem gererem. 
& Karajuca, & diaCnua(a —— s. Perficegreffus meos in femi- 
uv à (ais veíGois (o9 , iva. ju ct-. tistuis, vt non moucantur vefti- 
A4)34a (y. daeuuaa us. gia mea. 
YaercUco votis nz], uh co og rearital Peto igitur, inquit, ne propofitum meum 
ps 2 exor, E ca] dà TET, 61 vi, 0c poris  inuertatur. Erit autem hoc, fi tuum fauorem 
VavAgueuita, Aia nua 0 Tic eres zeuc T adeptus fuero. Greffus enim , agendi illum 
üpulu) e»egomyopsUowr. —— impetum appellauit. 
cg. Ey GxixegZa , 0n imí- ^ 6. Ego clamaui, quoniam cx- 
xa('aic uucy o Soc. xNvo» v? dc (cu. audifti me Deus: inclina au- 
iuot, xg] eiraxuoy dv Drtuxuy rem tuam mihi, & exaudi verba 
po. mea. 
OV. udnluo voir To, Abooie yero dm, Non temer igitur hifce verbis vfus fum, 
dYMd oréiggy toov T gii, Qin Sena. Y-. fed beneuolentiz tux experimentum habens. 
x&7ue ^ ap yu xzAdyroC zrN di dízay v» Exaudifti enim me frequenter te inuocan- 
vup vla) inve jan, tem; admitte igitur preces meas. 
(1 , A9 / d o9 " . . 
(. Guwuaisulov (X iin (ov, — 7. Mirifica mifcricordias tuas, 
ó gu GP EN ove T cf. qui faluos facis fperantesin te. 
Kímoór,qua,71:20ac yA&osas C6 Uva Excita multas linguas ad decantandas aifeicr- ^ 
dias, O1 58 Dedp poer Sd cs , ? adixé-— laudes tuas. Qui enim mifericordiam abs te pipa 
pApor (Pkzornc, Vurkowzi cu bb eme2ci2r. — confecuti funt,videntes cum à quo iniurià af- 4à De. 
€ioDas 9 Gi eie oi remoiÜoi nbi Enzseiar — fcQti funt;tuam decátabunt prouidentiá; con- 


ép. fucuifti autem ijs qui in te cófidunt opitulari, 

5. Emu d3egnxouy 75 0€- — 8. A refiftentibus dexterz tux 
Za (ou, QUA aov us xvgjs de xl. cuftodi me * Domine vt pupil- * vez. 
óSaA ug. lam oculi. Domine 


Nro 78 9i decidi m6 mo usr- Reüftentes dexterz Dci, appellauit eos 
Tuc ws «vesamyopsoes , € pdou eixcruc, — qui ipfum oppugnabant, idque meritó ; quo- 
Vuo 9uS 30 i548, qd) rap der 4 Üaz. riam à Deo vn&us erat , & ab codem regià 
Auct yeegGorias Terum, vA Giuaesus, dignitate infignitus fuerat. Dicit igitur: 
Un «f cf admi Grray lito , oi x27 ius? Quoniam hi qui contra me. bellum ge- 
MC ylo ala ed ioi, taxa Tccuow& runt , tuz  fententiz fe opponunt ; obíecro, 
QuAgxiis Sao gÜgu,, Dono à xps 78 0pSmA- — vt talem confequar cuftodiam , qualem pu- 
ME. . pilla oculi confequitur. 


Nn3a Sub 


*ÁRA- 
TnA- 
$15 PA - 
TRVM. 


A5larum 
€unjff odia 
qualu. 


Deut. 32, 
12, 


Infidian- 
tium mores 
quales. 


* lulg. 
eum: 

* Vulg. 
frameam 
tuam. 


286 


Sub vmbra alarum tuarum 
tege me: - 

9. À facie impiorum qui mc 
afflixerunt. 

Rurfus alià. vfus comparatione , obfecrat 
fibi opem adferri. Audiuerat enim à Moyfe 
dicente: Expandens alas fms. fuftepit eos. 
Alas autem nominat. velocem &. expedi- 
tam prouidentiz: fecuritatem. 

Inimici animam meam circum- 
dederunt. 

10. Ádipem fuum conclufe- 
runt, os eorum locutum cft fuper- 
biam. 

Omnem enim, inquit , naturalem com- 
miferationem excludéntes , alta tumidaQue 
verba proferunt. 

11. Proijcientes menunc circüm- 
dederunt me; oculos fuos ftatue- 
runt declinare in terram. 

Mihi autem, ihiquit , infidias & omnis 
generis dolos contexunt. Ipfi me à patrio 
folo exegerunt , & rurfus huc & illuc con- 
curant, me arripere defiderantes : quoniam 


nolunt rede afpicere, fed habent mentis 
oculum obliquunt; 


12. Su Íceperunt me ficutleo pá- 


pro- 


tatus ad przdam , & ficut catulus 


lconis habitans in, abditis. 

Ábie&à naturali ratione » feras imitantur 
przda auidas, & eaim ob(eruantes ; & derc- 
peaté aggredientes. ; 

1. Exurge Dominc, praeueni 
* cos, & fupplanta * cos: eripe 
animam meam ab impio, * fra. 
meas tuas 

14. Ab inimicis manus tuc. 

Illorum quidem, ó Domine, impetum 
impedi, quibus nofi impedimentis. Hoc 
enim dixit. Supplanta, ex metaphora eorum 
qui currentes Jatenter profternunt. Me au- 


tem ab corum infidijs libera, tuà frameá 
contra illos vtens. 


Domine à paucis de terra di- 
uide cos in. vita corum : & de, 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


E exézrn uy "HéeU*yaiW (gu cx. 
zac us 

S. A' aces ace ly 
(GA aerepn( atyaur us. 

D122u) érípa 207a dy Bv ein, » ?er- 
pro eias uy éiy dioi, Purt y Mwatur X. 
291» Aic miei ipsac durd , id ta. 
T) ivoU c, TYrdguza d vl OE las ng) cup. 
TUju9t ^ epecVolag dc QdAear órojadi 4, 

Oi £ySesi uo Tl Voli 
Iuo0 «eie roy, 

í. To céap amy TUUEONeay. 
[j sua QU'TUV EAGANTE) Ven- 
Quia. 

Ilcur 29^, Qwow, VorckAeiourrk, 7 qua. 
Yao dUas?ory pian, 66,7) Ly) v Aa x 

vytg. 

ik. E'hGarreg ue vuv) afeug- 
XxUxAucdy us cR odas ad. 
Tuy eG Garou ep Tii 9. 

E'stdeac dt M9i, Quoi , "raPTODRora e wa) 
ASyuc icd'om .. AUví Mt Tfi mre sae iEn. 
2gsur sc, v 7ra2ur 11508 xdueigy dfe Pivu- 
&1, cv^NaGéiy pa Eoo Áor, iore) qi eC Sic 
8x Übun BMren, dA esas vua d 
dfzraas To Cugat. 

i. Y'r£AaCÓy ue oret May L- 
Gi €" éc Shen», C ace exou Q7 
oixdy à eronpoQeis. 

Tb Aeunóy 4$ QUowos Ya f dar ; 90. 
&/2. uupiiy a) Te9 ti itis e, ng) Tavslo 
&Xb1 exor, € fend, opu sax, 

vy. A'jdsnoi XueA6 cool (oy 
QUGEU- , wa] Vao(x£ousoy auc 
Póray lo sfuoslaó uco Yon dies- 
(às, pouebauas (ou 

A3. A'rà Ex Spdy Tis ves ca, 

E'xeiyom p) diamo xalAucor v ) pula? 
ois clas wan usei, TE 3 vaeexi ur 
€'mv,, Cu ut oodis TJ Séorme pala Caado- 
Tuy Ag Senior, E'uà di 4 Queivay EÉnGaAx 
PDGSieptw , vll jougaía cow xoslidlo(Qu 
xov! iuf. 

Kueys dix 6A e orb yis daus- 
eov aic y TWCURD our C qdy 
X6xpULL- 





IN PSALMYM XVI | — 287 


xepopuglev (gu. idR" Asp 
QUTD, 
Ei eg) vi Qn md Surdro o Sgriulat 
jaddion, a2 8v huerUo La vrac huic exsd'a- 
dira, € Y soxli Tl) ovtoian dfa3u- 
Sv, xg] Tf]. aeneum aoi npoeadly ua- 
(za eir. 
E"voerdé nsa av, xay tcbsixay 
(9. xaT NSuzr at 2 vnmríoug oum. 
Oldu , trav , uc vl) d'itgias c« mia 
elu s uóov &uroiz i7rdEec , da wg) 
mi gin , xg) Toit Vyoórot, Tl) TJ) «es- 
oir aome kay pausowadpott, T di nep- 
(acteorraj , dyrl v8 6i, xóesr. utÜizen T]j 
kaxdy, 
i£. E'yà 2) Gà dixtuorurm oco 
(utu d cocos o aw xo iri - 
quu ep md éco uoi rhy d oEan e. 
Exésror A), Qua, vuitv (ae diswm d i- 
kgt , Và di mis og qc duxglas cw 
"megas doaSci Gr puqiaw , 7relegy utyi- 
slu ^ic aiic &pyanías di£agdp Gr. 


abíconditis tuis. adimpletus eft *^»^ 
venter eorum. 20,815 PA- 

Efi , inquit; tibi facile fir homines ad 7^"*- 

mortem tranfmittere; ramen obfecro, vt vi- 
uentes ipi diffipentur,& eorum mala confpi- 
ratio diffoluarur; atque fuppliciorum quz 
irrogas participes fiant. 

Saturati funt filijs: & dimiferunt 
reliquias fuas paruulis fuis; 

Scio; inquit, te iuftam tuam parnatn non Quando 
folàm ipfis inflidturum , verim & fil js, & A den 
pofteris qui maiorum fuorum malitiam fue- — 
rint imitati. Hoc autem verbuin. fazura- 
buntur , idem eft atque, ad fatietatem. víque 
ialorum participes erunr, 

1$. Ego autem in iuftitia appa- 
rebo confpectui tuo: (atiabor cüm 
apparuerit gloria tua; 

Iili quidem , inquit, tale$ dabunt poenas; 
cgo autem bonis, quz à tua iufta prouidentia 
confecutus fum , perftuar ; cüm maximum 
beneficentig tug experimentum acceperim, 


COMMENTARIVS 


f IZAKOYZON KÍPIE AIKAIO- 
Et nun Mor. Oi 4 4o G 
VukaaiS n5 s evecctonxgr, dAN 0 40g 
Xépuaz Qv x2j Otodbriur, xvexor duxgio- 
quive dyoua xac di A'xUAu, Ccdkcucoy 
dann, dr) vi diegiq, 1 TE d ioicoudmy 
pe iexel d dy uci rey dis] à Soc, do 
aitrÀc Tf Qaptp (ou on, 8/8 TJ. eveuteaw. 
Tà dt , &x C» yel Jojo ,0 up uo. y 
epit , 8d/g eor doNov, KaSuesi, 59 
atiosei là) inoias eve:c tie» à x frreo 1p 
end, inea dà (V Ade e, 39^ ev - 
Qavor bay 25 raum lu) ^d r(an.. YI 
di yq 6 Abooc 0 anrea, 8 0 aic xaU- 
3tydp Gy MA, 4X9 1$ Puala Suppdr ai: 
G. Ex nrozanor xor TO KP1MA MOT 
rzrAeor] A'rnGoAd ci, ques, dixdlaes mis 
xat ipi: 00 Ji digi. ui foto x22 
cl) dU ma, koi d'uggiar xekon POnd oe. 
eur oi 0Q9uA uoi vu. B dyri do, Tac ide do - 
S)n(ac, Xj vr dur xipd Qe id'trecus., 
O rar 59 (gà BM rav oi (9 3uAusl 7, Yaro- 









Cut 


jea XAvD1 DOMINE IVSTITIAM 
LO MEAM. ] Alij autem voculam 
machus quidem ac Theodotion, Demins» 

iuflitise nominarunt; Aquila veró legit, ex- 

audi iuflum, id eftiufté,(iue iuftitiam meam: 
quoniam non nuda verba Deus attendit, fed GÓ 
Virtutem, qux: quodammodó per opera cla- 2«ap ope- 
iat. Illa veró verba, No» in labjs delofis, 75 "^ 
Symmachus reddit; mos per labia dolofa. 
Mundis enitn labijs; inquit , fupplicationem 

hanc offero, non alia fentiens, & alia loquens; 

fed linguam habens menti confonam.Oratio 

autem bac plena eft &duciz. Non enim tam- 

quam ia&abundus loquitur , fed iuftz poftu. 

lationi [ feu cauffz ] confidens. 

2. Ds vvr.TY TVO 1VDÍCIVM MEVM PRO- 
bEAT.) Rogo te,inquir,vt de aduer(arijs meis 
iudices; at iudicium meum fiat fecundüm' 
scquitatem tüam,fiue iuftam fententiam con- 
fpiciant oculi tui , id eft, meas zquitates, 

& emolumentum ex ijs cxiftens, afpiciant. 
Quando enim mc oculi tui refpiciunt, auer- 
tuntur 





288 
COM- 


esed tuntur ab inimicis meis. Vel quoniam iudex 
* pvs pa. iuftus fedit tamquam rcx, & occultorum ex- 
TRVM.  plotator, petit ab oculis eius afpici , ne circa 
iudicium erret, id quod iuttum eft ignoran- 
do. Illud autem, Probaffi cor meum idem eft, 
ac fi dicat: Cognouifti quàm fxpe me de Saüle 
captiuo non fim vltus, verum etiam me à 
contumelia contra ipfum abítinuerim. No- 
&em veró vocat propter calamitates , vti et- 
iam in progreffu, examen ignis, vocat proba- 
tionem.q.d.Exploratum habes, me nulli vm- 
quam iniuriam inferre cogitaffc , fiuc propter 
diuitias, fiue aliam ob cauffam. Illud autem, 


Viftais — Vifitafli nocle, idcm cft ac fi dicat, Vidifti me 
qud m. numquam profundo fomno detentum fuiffe, 
p. quo minus iuftitiam indagarem , à te illuftra- 


tus. Quoniam, iuxta Iobum, in lumine tuo 

per tenebras ambulabam : lex enim. tua eft 

lucerna pedibus mcis. Vel ferocium homi. 

num infuültum,eó quód nihil placidi habeanr, 

noctem vocat, in qua Deus ipfum refpiciens, 

& afflidionum igne examinans , probatum 

Difii effe cenfuit. Deinde docet quomodo & hoc 
lingua cu- : : : 

feda. — Obferuauerit, vt ne verbo quidem tenus alio- 

rum actioncs carperet, fed & à conuicijs ab(- 

tineret, Ceterüm , inquit , ocs/i £u videant 

&quitates , vt »on loquatur oe: meum opera 

hominzm. Hzc autem tam difficilia, inquit, 

& laboriofa fuftinui, v€ mandatis tuis obedi- 

rem, Symmachus veró ait, Pías obferuaui 

tranfereffori; oltendens vt omnes tranfyref- 

fioncs cuitauerit, fciens harum vias effe diffi- 

ciles. Vel illud, Propter verba labiorii tuorum, 

idem eft ac (i dicat, Propter mandata tua at- 

que legitima, omnem fuftineo calamitatem. 

vel vias duras, vocat vias virtutis , eà quàd 

cum fudore ae labore virtus perficiatur: angu- 

flà enim & molefta elt via,que ducit ad vitam. 

7. PeRFICE GREssvs. ] Rogat ne à pro- 

perry - pofito diuertatur, adionis impetum greffe 

in. —.^- appellans. Hocautem fiet, inquit, fi tuo fa- 

uore fruar. Vcl greffus vocat primos ani- 

mi motus: hifce enim in diuinis przcc- 

ptis bené firmatis, ceteri quoque greffus, 

fiue adiones, non commouebuntur. Vel 

'hoc nobis pro regula quadam fcriptum eft, 

docens ne nobis ipíis nitamur, aut fida- 

mus; (ed vt à Chrifto femper auxilium im- 


Via virtu- 


tu diffialu. 


$mita — ploremus. Semitz veró Domini funt obfer- 
IDetnini : da & &i 1 * 
quis, —UAtiones mandatorum, & actiones virtutum, 


EXPOSITIO PATRVM GRZECORVM 


epéqor?) 75] Gaursiay uu. ii rel 641 Gud. 
uro oic Baciso6 , nga vd. Bausioys doni. 
Mosi aimi opua 9 lici ira uli ci ol) 
xeigy aQaÀS , d*rotouc 3c dingue. 13d & 
Edoxiuocuc 2l qggdian uu, irri 18, opas 
c, qcNMdyac Ago quy Eau Naroyeioyoy, 
wx vuuud uluw dd y, qn xg dur Acido. 
eas dzryorculu. lu) d víx(z 2A 73 
avu$oegc, d 9; eecitoy 7rvepan ^b) Doxi. 
Matias, À avri 8, idoxquaoue, 9n id Cro 
ditrollDluo dd itiises aj S ermor 4/3 oes 
(, à di doolu alrias, Tb di, Exil 
Vv TOC 2/1) T8 C1dec Un v démera vamxegri- 
Slo Ü7rva Ba-3 6i , 4 dinasor uh igstaciue- 
rv, V c8 tont op Ov. O n, varz vo 
I'af, é d. Qwrí ww imops2Guloo &y exire) 
A/2sot 50 li ois reci e o vou; 6 Tu, H3 
imordeuzs vh exÜomndr, dz T) ux] 
ÁAgedy Vyem, vox(m xgA6i , &x Y Gonowela- 
Ip Ov awriv 6 So€ , ng) moosious 4/2 TH 
S2/Geg d'uor dzrttlum. em: diduox] 
6c i) T6 (o apt pu^ a Trvro, vo undi uiyós fn- 
pde tm6» To( TE. ailegimuy moeazet, 
an d^rieytro 2 Acidogias. Tà di i£9c, Qn- 
ew , oí 0QOuAugf ooo 1d etos dU mTAc, 
Urs aj uà Agir vo ebuca uu T. ioa TA. 
ad S'egi^rus, Tad di vài dusspii , tnot, ng) 
Üdimoya er? lu , rus rui; 796. Ap Ov cr- 
Gui, Xéuuga Qv di , od écipuoata ulw 
aog6are, deauic dora vi TJ e4- 
Bari daripdra , zat eid ax mic ri- 
Tw) Gd'c, H' vo, Ufa Tet 2nots vd. eoi 
cu, dyr) v8 , d/d o esc) uar gu yy Ti 
vÓMAju8. Ücrk po 7rd) TxMUReAAr, WO. 
dac cx^xeadc TÓC wgT dperl) , dfa T) cud). 
id'egn xymivo xgmp3SoU3X*. cw 59 xz) m- 

Tug lim , dza ucu «eos alu £ulu, 
$. KATATTIZAI TA AIABHMATA. ] 
A'Éiof uà mU cuomÜ coe ream, Tie. 
aves ee uc ml) épulu) dfa luae eesomgn- 
pébouc. "Tiro 96 jurowrar, ci 36 o6, Qro, 
fori; Savon. H' fo Gitua(n vu ce TA 
Qni 786 duy xmuo(a merui 52 [iGuu- 
Sárnes éy oic S eoi amescr uae, $dl vi 
doa dfaCnug(a, Woun aj aceten mdi 
Ohewrraj. H* eit y eguuis NOU si 
yeanlay, diducwan uà iQ tavmit Qepeiv à 
Sujpér, da T C54 Xenü ac ee:c- 
d'éidt Bov9eias. rex 6oi d xvoru, T &r- 
GA d aj mpredc, C ai np dperlu) enin 
ópaha] 


IN PSA 
$a] 35 ^ia ofolqdpa, , vol cunt thc ma- 
acida, oro 79/ arsodorr Q9 cu, Vor 
ai^ (By , Gzep E23 9 uaxagiómc* dp ix 
aj cQaAeln , a2 xugjis xaepiliua,. A 
&y 6 8dsUmue, ip£i so, A'váb avopdius fdeajur 
€ xavábUusa, OU uirlu d neg, tuoiw; 
«2 £zrei qox adxit OaxaPeourr 9» We- 
cuc, ivt xg) voy cxadilda, H^ qa évaA- 
2g lui Edw, dri 52 78 bnc dt eim imf 
xsza; augu, Keguyh d 62 veio Sw , 9 
Vammerepdin vónzic*. &xeh di» ovy xau Gal- 
ram. d) djaS im d'usapuc dvd , cvedc T) 
quc hutrkcou A050u znes gu], Cau tieni 
eus d$ TX Gin cov, dr] T8, romooy vu) Qui- 
Mulewrzrins aou coa. srafvey Suupdiec, 
ximeor "AÀGoxag woNAOt «vei por UU, 
Oi 3 fAzrorzie vr. dd mgr Vedydpor, 
Vurkaouzi Cw Tl e»esroias.  Oauptatsol dU 
Six m? Din durd , eSadizuc dU, 
il eg] eve3t d inaíou x2] d Pjyrte At nerewuo- 
iip». Téc DriLorac dà Eme d malc u 
T8 x apiputazroc TregnA, ya. xonlu) dAeien 
al) ee jveas Td v dySwewnóus d v8 di 
exo, drri T8 24 Toulon T. dynrerGdpay 
ei Eode(a suci mele a, ao] Sah Dian, 
gi f cuo avril , Evrei 52 rólum Vy eld 
tjt Danhtios go^d e vc ud! aimer. 
DV nd Sud leri ion 

f. OrAAzON ME KITIE.] Tecum 
€i! QuAgxE; YavAaUsu, xg) wvd prias, 
Érn; À TE iQSuALB xpr , f ka drip rax 
eeu P4 s WMer4 , arri dà cuoAb- 
mu» Tac ÉAetapidas , Q7 gp TuCOe$- 
BcAde von id oig mci wevrei Qoi, ceo gerutu- 
aréisuc, y) ne Cutidu AdCnc duum U- 
eut To jov, Ka) €6gpy di eres eas 
eva. degiv , dic? veorTE mroc Teémw - 
eio » là iféiar x cui Toutt V meg» 
solae dc tae sfpuyas opidQen* aen 
38 vj. aifepd-yun 9 lett, Vi. oximm Aipusyuy 
Tc Cuust mud c duca ues; 9 maraAxUe aneo- 
(ac, dn usaqoeae qp) Tus id inu miguti 
exit óy Tu 786 voosee zrertiralr, Aib aic 
zÀtíc Gv BonSeiac cl) zelora T. Grarriam 
dAc? an uA ld ,7 8f (gom pio dirty pi, 
alti ü,7]) €i; (aAmuugla doaryorruy Ut. 
6x Puryciray 79 7| evutoest uia e, 

Mays c 
0. O1 .sxero: wor.]O' Z/uuzy Ov, 
6i eol uu aei dDoys GnuxA meas pi, Tul 
Towvs I. | 


LMyM XvlI $89 
qua faciles fiunt ac leues,dum affidué terun- c ó w- 
tur ac frequentantur ab his qui ad finem am ipt 
fuum properant, id eft beatitudinem ; à qui- 14v; 
bus vt non aberrem ; à Domino perficior. 
Qui autem per hàs ambulauit,dicet:5/se ipi- Phi. 55,1. 
quitate cácurri , ac direxi. Non temeré au- 
tem,inquit;clamo; fed quoniam me frequen- 
ter inuocantem exaudifli , petó etiam nunc 
exaudiri. Vel per enallagen;fett temporis mu- 
tationem, pro exaudies, dixit Exaudiifi me. 
Clamor autem ad Deum, eít attenta confide- Found Ld 
ratio; auditus autem cft virtus cius quz pet evofiderü- 
bonitatem condefcendit ad fermones noftros ^ 
adimplendos. Mirificentur veró mifericor- 
diz tuz, id eft,fac vt benignitas ttia omnibus 
fit admirationi, excita linguas plurimorum in 
laudem tuam. Qui enim viderint iniurià af- 
fe&um  mifericordiam tuam confecutumi 
effe, prouic 1tiam tuam lautabuhr. Mirifi- Miferir- 
cat auten. ."eusmifericordias fuas , quando iR 
mirifica pratac beneficia , vel etiam iuftis ac "fem 
peccatoribus benefacic, Dixit autem abfolu- 
té fperantes , non tantüm cos qui ex femine 
Ifrael funt, vt communein prouidentiam de- 
monftraret. 4. refíffentibus autem. dextera 
£u&,id cft, ab inimicis qui auxilio tuo crga 
mefe opponunt, loquens de Saüle ac focijs 
eitis. Cüm enim elc&iche diuinà vn&us effet 
ad regnum, rcé dixit cos qui fe ipi oppo- 
nebant, etiam Deo aduerfarii 
8. Cvsropr ux Dowir&sz.] Tantam optat 
cuftodiam confequi & curam , quantam oculi 464 
pupilla,quae quafi quzdam munimenta habet argume- 
palpebras;pro vallis antem pilos obtinet cilio- - 
rum,babcet etiam fupetciliorum quafi aggeres, 
qui fudorem ad genas tranfmitrant, & viden- 
di vim à nocumento defendant, Q uin & alià 
prouidentiz ratiorie adinuenti , rogat vt in 
morem pulli cuiufdam protegatur,celerem& 
expeditam prouidentia fecuritatem alas nun- 
cupans: facillimus enim eft alarum motus.V el 
vmbram alarutn vocat contentrices omnipo- 
tentis prouidentiz virtutes,ex metaphora vo- 
lucrum pullos fuos alis protegentiü. Per auxi- 
liorum veró multiplicitatem , multiplices ini- 
micorum infidias declatat : qui me , afflixe- 
runt; ideft, in miferiam induxerunt. Explicat — . 
deinde calarhitatum magnitudinem dicens: 
9. IN 141c1 ME 1.] Symmachus ait, 
inimici mei pro voto me circumdederunt, 


Oo adipe 





| 290 


C oM- 
MENTA- 
RiVS PA- 
TRVM. 
In(idian- 
num. jlu- 
dia qnalia 


Adeps tro- 
pic quid. 


Hofies ffi- 
rituales 
quàm 
naxij fint. 


adipe fuo conclu(erunt , ore fuo locuti funt 
fuperbé. Cüm me beatum pronuntiabant, il- 
licó circumdabant me,& oculos fuos oblique 
detorquebant. Cuiuflibet eorum fpecies erat 
inftar leonis przdz inhiantis, quod obíidio- 
nem denotat, ac multam inimicorum imma- 
nitatem. Defcribit enim corum opera & for- 
inam , quibus ipforum feritas & immanitas 
defignatur : opera quidem fuiffe confilium 
fanguinarium , & verba adulatoria ad deci- 
piendum: ipfos autem corpore quidem ni- 
tidiffimos extiriffe, adipe communitos ;oculis 
veró flammigeraffe inftar leonis in przdam 
irruentis, & occulte infidiantis; Alius legit; 
Ocules flatuerunt in terra, fyectare volentes 
temporanea, faperba loquentes , fcd nihil be- 
nigni & amici. Alius adipem letitiam & 
profperitatem vocans , ait: Abufi funt pro- 
fperitate ac poteftate;atque ita delicijs emol- 
lici funt, vc numquam fperandum fit, eos ad 
viam re&tam reuerfuros. Q uàd enim in fe- 
curitare fint, conclufionem vocat. Vel adipem 
vocans beneuolentiam, & amicitiam frater- 
nam, fignificat eos naturalem omnem com- 
mifetationis affedum exclu(iffe, neque lo- 
cum aliquem beneuolis cogitationibus dedif- 
fe. Non folüm, inquit, tumida verba profc- 
runt, verüm etiam infidias meditantur, & € 
patrio folo eiedum in terram alienam me 
ablegare conantur. Sccundüm fenfum veró 
fpiritualem inimici funt da mones,qui ad no- 
cendum circumeunt illum , quem à virtute 


deijciunt. Quamobrem redlé di&um eft, sj 


Eccle.10,4 fpiritus pote[flatem babenti afcenderit fnper 


Quomodo 


si refift en- 


dum fit. 


t6, locum tuum ne dimiferis, v. g. fi infilicric 
fpiritus fornicationis, continentiam ne defe- 
rc; & fic dc alijs. Idem enim omnium fcopus 
eft vt deijciant in terram , & faciant ea fa-. 
pere qua carnis funr. Et oculos fuos , inquit, 
ftatuerunt , vc me à Dei ftratione dimotum, 
inclinent. Portó adeps etiam effe poffit craf- 
fities ifta, quz cx malitia fuperiori anima 
poitioni accedit. 

13. Exva ck Dowinz.] Sed quoniam illi, 
inquit;tales funt,& craffi,& potentes,& praci- 
pites ad malum; exurge , cüm te putent ob 
longanimitatem dormire , & more fupplan- 
tantis, curfum corum infringe, ita vt cadant 
quidem illi qui me perfequuntur ; ego veró 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


ctam üyTl] dates, quf cóuom àu- 
T Delancur Vai wpdrsc . uoapiCorric us, 
«Sa seu abusu pt, Ec 6 Oud 
&us] Bros tmeouoaréi. Ydia iuísvu àn- 
vj/ dc Mic EanSvuirGc 9megaou, , Urto 
mrouopiiay uai], way mov uim Ty 
ifesv. T'moyedo| 52 P xà a na) 
oiug , dY div qo d) gyov aw) dfaonuehe) 
€ whór, fpya jXg Qul) Qon gj pb- 
uaa xaAaxé,mxd «rejc vid gor. 4$) di ày- 
Té; Jumes Ti vou, p) C cag , ciem mi- 
Cegyid ws , 03a d mi; 09 9uD git Vara. 
Borat , 2Morn eoaaAucioe Vx Sony 
Opy m , Xy "aroka Sup 2S egit, AA. 
AQ», niic 69 9w^ quic ÉSwrro Cr a8 8, oxo- 
gré» Si^ormc TE «vejenmea , Gopitara 
Marne, a 20 wd ita xor à qid, A. 


AQ, «tap vl dUtesruilo Q donusefar 


Maur, Qna)y , Nmxkoelu?) «i dUnpsexa xg] 
duas éía , ttg) Vr dU Suis eim dJ3 ri 
Amac uy , cic und avesod oxdy awrciz mo1l 
T dÜ9mriaw afe rentia), G 9 cy dc qaela 
6) , evyieio uos eire, 3 ctap vla &iyoian, 
€ ead plas enugtvan , uic zrdour Qu- 
ex lio "erpuAciouv ac éUan Aa^y salas , y, idi 
AXuegr mra) quAasÜesimroi; Aeg noie dudo. 
xévat. Ov uror Gapoyrg QU sor) , a» 
xa) Gane ac ura os, C aic ma texas ) ic 
Cu aA T€ ara) ut Cp 8 dc ia apó- 
d'un, Yledc À dfzrotan , oi ife^l daíueri 
oi BA aen xx Gow , Uy 96 dpt Cn eA 
Aun, AnxaAd eiprrar Ea 71742 18 
SEuzidtorr Go draGg 3d ce , mémor eco p 
dic olor, tad arogreíac err0ux , owes- 
guuluo pà dye, xg Go v). dOXuum Ougiar. 
ic 9 exomic &uGis, xau tyxEW 66 bu, C 
Td awpóc moiiza) Qegrév, Ka) vec ópSuA- 
Hc aul) ÉSerró, Quai , 18 C axNM] pi 9 
x?! Sr cdotax cuAdÜirra, Xvhap dV ein aj 
ag) V Cx 4 xaxiac «»eso)nculun Tul Toug 
vxd mium, 

ry. ANAZTHOI KrPIE,] APA imed) 
Cxéiros , Quaw , rue eic] , ug] nazi; , x7] 


d'watzl, C 4L d'eouo eii o kaxór, dyavH- 


S, voa dp (G9 writ 2/2. exeo upias 
xa-9dUden, Q bxnolo iwzj/ 3 desuoy dium 
UmoaTaMCovr D , dew mmo éi Ao cuc dia- 
xorras , dUpéw dà ua 3 disc por drew, wa) 
da 9 fougaías «ii, davGuc 7 lofogy d yc 


qui perfecutionem patior, quietem inueniam» & de framea impia inimicorum ma- 


nus 


,' 


IN PSALMVM XviI 


ec ov Boc o1) dvxlui uu* fou pakay 
Adr, sb) vas! def pat getslu) 7rdone neg. 
Alone rurmrarloay ipyaLodulo Ea. 
Mui. Cc 99 dvo muc dr9uwd'sa; aT. aj- 
Svemxioag eire ril 09 qv d. tud , nec xudy- 
TUuSu, Uc dur t2Becuc AMA aii Xxcesc Tg 
fi. Ei Ji aej; donxlu) qv , pou?aía gw, 
dr S9, vesdpB ci jougaía ew [oral 
Mt. «esc d$ almamylu) pouqadar ow, da 5 
alo) j;utasay mu posu, xà yeieje qf iy- 
SeZ»ew, ci din poutais aj ad ai 
Suas egi AUG Aj, al ol rv CET, dA. 
Aso zai cmi dynó rnSwdi«c E'zrei qui. 
vuU Xj reU (ac oi aot6elc ormNNasic dona 
T, E) €£65A Zyrec Busen: Tuc dos Cc moo4- 
Uscw , dera; x2] Yuv/rlu qu ;uy po&Ray. 
brei 53 ol caDenie nc; GET Cer iepr. 
Tk t6 dau2yl "estutéreme , d'ibc nto) xci 
feugaía qu, quz], na :' &r?/, LY Yea. 
eur bein rat iu£, Egi 6 my Aó- 
20» mus neot Gap uror Ud saiogy, 
id^, Krrik Ano oAiraw.] Ax/Aag, 
Xcejt oro mÜ. nd rcov C nalad vosec Mec 
LL ATETE Xvvuay B, Von Sar v. 
Xey , Va). Go e uwireey 8 uspye dy Cda; 
Pódira, y at A7) Yero 9 p vixzosc idn 2a. 
My idov, df ^ mrav(ae icta] ric ym 
Sli» Lose, Kami di 78€ (Gd oufoeov(a , ior eu] 
6Auyoi ci emtodor, Taro aw Tuc C v) vac 
e apma 4c bir ín Cae ira uh ov. 
drm Gi Jiu; 5, Blum rf euvages- 
05 rst duteziorionr E) dU cy! xuo ó 
Yon, aisuf, quay » re daziar rtc 
Burro avhien, ( TU j9 fpe cu «S a- 
€ cec dr Salvar, X? 7), I3 61, eic of 
as AsLow) uà Cp ul Suryo QuAd Za) luo 
7l sue lay , 4d Cura dfgzuedu seu 
T aA uaTR » X2] 770i; wa! dNNIAGy 
Atpeiy mà; Ya TO ugu JVM Devi YTaZ, xd) bri 
$a) Turtedy aiu, wá avr TAM pL) 
dx cid, AUTOC ai Ensucu muu plaut abf 
Bao iure, Tteitegeide di gas 'eac àu- 
56; 264, O'3à Xí/untp y Du, oopsirigoA, 
dri) 38, fusAncoy üpric diy Cj Saoxgí qoo 
TWUU01/» Ey (jc. vg) rue 2f 5:00F ; GG zÀH- 
exbaoa uui v9) 7€ Gd a rola) Ji 
My exc Joy arum, X) d. uovoy &umic, dXXd. wg) 
TS6 ijoDc aus, 7lpo TJ. eve yir TOYTpíap 
Museu, AoDoc Ó ute ubc TR; Coli, 
i; o xaxd sv upurüy ópUvu (Ds . mue? 
TonvslI 


Xz- nustuzliberem animam meam; fra 
appellans machinationem contra fe, 
gladio aceibiores infidias flruentem. 
admodum enim fuprà, 


de 


ad 


litiam imitantur. 


Quem- 


libi refiftentes, diuinze 


xterz refliciffe dixir: fic etiam. hic inimi. 
COS fuos , voc 
datiuo legatur 
fcnfus erit , vtens frameá cu lbera me. 
accufativum verà £ougaíz; eu, erit, 
tuam libera de manu 
Fra 
prurz teflimonia , quibus viri 
omnes profternunt. 
impij frequenter arripiant , & 
pios torqueant, TOg-t etiam vt 
liberetur. Vt enim hi 
fuis ipti iudicijs d:ffidentes, 
eft mihi, ait, contra illos framei tuá, quá di- 
ftridà vfi funt aduerlüs me. E autem Dei 
verbum omni gladio acutius, 
14. Dowiwz A PAvcis. 
Domine à mortuis ex demer/one pai 5 eorum 
in vita; Symmachus ; Dom 
indntés pars ip viuentibus. 
liberari ab hisqui iam pridem inter mortuos 
compurtati funr 
vità fccundüm 
tà Veró, quoniam pauci faluandi funt , ab his 
optat peccatores adhuc viuentes fcgregari, ne 
cum iuftis conuerfando noceant inimaturio- 
ribus. Si autem, inquit, 
folu:t, cüm poteftatem 
diffoluendi (tio enim decreto ad morteti 
tranfmicttis , 
ram redib ) rogo ne. referues ipfis poe- 
nam in morte, fd viuentium coniilia dif. 
fipa, & fac ab inuicem difiungi 
contra me confpirant. Et quoniam 
niféftum áb ipfis fupplicium exigere non 
fcio , tu ipfe, quibus no(li, fupplicijs ipfos 
circumda. Paraphrafticé autem ipfos vocat 
ventres : nam Symmachus vetiür, fatu- 
rabuntur , pro, imple ipfos poenis, 
bes in abfcondito ; atque ita imple , vt eo- 
rum quoque vifcera repleantur, quin ct. 
iam víque ad pofteros fupplici 
niant, & non ad hos folüm , ver 


2t inimicos manus Dei, Si in 
poutau a, id cít framed tud, 
pet 
frameam 
inimicorum tuorum. 
mea: quoque inte "ipi poffent diuini Scri- 
Cüm igitur etiam hxc 
in ipfofmet 
hzec cb iftis 
qui fupplantati funt, 
àdiurcntur, opus 


] Aquila legit, 
ine à mortuis , de 


» €Ó quód omncs priuati (int 
Deum.Secundüm Scptuagin- 


Dominetu (is is quí 
habeas per mortem 


iuxta illud, Terry, e$, cr in ter- 
illos qui 


Cgo ma. 


quas ha- 


e «P 

29r 
meam Cow-- 
omni MENTA- 


RIVS PA- 
TRVM. 
Fromea 
quid ir9- 
pie. 


Frames 
pij adueríarios ha. Ww 


Ceterüm CXOpt4t !mprobi - 
mertui ctt» 
fentur. 


Gen.5,ts; 


4 perue- 
üm etíani 


filios horum, qui maiorum fuorum ma. 


Alia vitz feparatio cft, quz 


in malo confpirantibus vtilis exiftic, Eorum 


Oo1z 


enim 


292 


. 
EXPOSITIO PATRVM GRAEECORVM 


cow— enim ab inuicem diun&io reddit imper- 29 0 egmrren iu9^or dme, à ar! dM. 


MENTA- 
RIVS rPA- 


TRVM. 


Diuiis 
Bierumque 


fc&tum id quod patraturi erant: quod & in 
turris zdificarione contigit. Illud autem de 
abfconditis, alij quidem intellexerunt de (üp- 
plicijs, vti dictum cfl; alij veró de foffilibus 
omnibus metallis ( vtauro, & argento, quo- 
rum materias quidem produxit Deus , fed 
hominum curiofitas, cüm abícondita effent, 
foras eduxit. ) Quibus non folüm ipfi ad fa. 


Tubferumit cietatem abu(i fuerunt, verüm etiam poftc- 


TWOuitati 


ufu [a- 
fiatwr glo- 
riá De. 


Omnis in- 
flus feruua 
eft iujhitia, 
Deus vet? 
enn 
But« 


ris reliquerunt : vnde etiam. Symmachus ait, 
de reconditis. Cüm enim , inquit , omnibus 
dclicijs, nec non rebus in terra. pretiofis re- 
dundarent, adeó vt etiam ad iniquitatem 
exorbitarent; copiofam infuper prolem ha- 
buerunt, quibus & reliquias diuitiarum rcli- 
querunt. Illud enim fazurazi funt fílys, cit, 
liberis: nam in Hebraico eít 0*33 panim, 
quod liberes fignificat. Perftringit enim illos 
tamquam infmos,quód, cüm prolem à Deo 
copiofim accepilfent, non virtutem ipfis, fcd 
malicia fuz, vel diuitiarum reliquias dere- 
liquerint. 

15. Eco AVIEM IN IVsTITIA. ]. Cete- 
rüm illi quidem, cüm ifta faciant , huiufmo- 
di paená digni (unt: ego autem cum in iufli- 
tia tibi appaream , fiue nihil inique in ipfos 
gefferim, auxilio tuo replcbor , & per opera 
iufta gloriam tuam confequar. Atque illi 
quidem fiturati funt, ego veró ex parte mo- 
dó cognofcens; fatiabor, quando potero fa- 


Au djs euav , à gy Po vi "opoo7ollas o 
2»vt, To di wxguiaipun , oi Xp elaur, eit 
eipnra, mptgudy ^. oi dÀ Gato eboptrtoy 
arai suy ( olor aeuaía «gj dpyupis , a» à AD 
Dubc suit Us ayapiyas fio , » dio] aPSes. 
py "rà axpuutdia ee pner. ) ol 
elc xóecy v abrop uel xa TiaenauG , aat 
xg) tf oroic xaT. ck ^T 6 XvMugnx 
Werde rees eir, vra'amc *ydíp, Quom juae, 
Puoi, x) T 6 )8 mulor, dx €) eic o a- 
you ur SasAgerigu), wg) rituran 7Dói ec ior- 
xucw , Ci, xg] T3. ora. vg 703 Tu ggria- 
qr. Tb tzepra duauy 20 ud, vixrar Ay 
fjariu $8 xj n 7d E'Gogixc xéi va] d ona. 
9| rixa , fs oW à Av TE c cd yreug- 
rax , Un to Q3 95 opa Gorm« e 
moiSvc ox e per luo uic, aV. ai wc). 
mu Tic tr) xgxilas h 8 mATA XgitACmTOR, 
&, ErQ AE EN AIKAIOZTNR, ] A7 
Cx£itoi d cia s d sega upon, Tou 
dxgusi muria Sole i0 di md 
xa loguonG pri Qaxcic ; nei són dd'ixor eiq 
ior &c faveat dad D, mDuep sua, ris, 
o sic Bonfelas, C "Scro^gvaw vfi, d OZnc cu 4/3 
Jupln gon, xy) sl ig Dopo bd 
dV cx uiegu e aic xum dn, rim nopradtitm. 
ua , Cr evesa Caio Auuasoy aepoum 
«»ejc aejauma, ^6ooi dV a$ üt ow Alo 
DüCar , xd) rov goo. elpytag "ydg? Ka] 
Ü-jeraj mácu cáp Té c evheuor và 9w. 


ciem ad. faciem applicare. Intelligi hoc etiam poffet de gloria reuelanda & Vnigenito; 
Lv.,,6. quomam dicum eft: Er videbit omnia caro falutare Dei. 


CATENA PATRVM. 


THÁNAsirI. Canitur hic Pfalmus in 
perfona viri fecundá Deum perfeüi. 

1. Ex Av n1 DoMrwz i1v- 
STITIAM MEAM. On1icENIs. Om- 
nis iüftus feruus eft iuftitiz : Deus autem 
^? folus iuftus, dominus iuftitix. Dauid ita- 
" que cum nullius fibi doli conícius exi(te- 
ret, cum fiducia ad Dcum hzc dicit, de- 
precando. 

ArHANASII. Muli fiduciá ple- 
nus eft hic fermo. lllud autem «77:24am 
meam , hoc loco non vt iactabundus di- 
cit, nec quafi fe iuftum oftentet; fed vt 
qui iufté à te. auxilium poftulet, & roget 


Lj 


Y eoruin 7À x?! Qv m 
e &, EIZAKOYZON KTPIE Al- 
KAIOZINHZ MOY.] QrrrENOTZ. [lat di 
xai, dot dixacowiwe Gor, 6 d€ it 
bsec A fua S)o , d'tanime d pauscwiw, O 
haCGi d er, cuucid dc iauoy xgDapden ri 
arayrt Jw, uu sc rede Sy majprzias, 
sub (e 2€) d xou Ov. 
AeANAXIOrt, [1020 zrvaroiUhoeat o 23- 
29€ uic óc, T di 6 dutgicouswc, GaoUSu 9; 
cc xav yopdp Oe» ^A, dJ' dc J'ixgir ian- 
uy "Seroadsay , dX dy] p2, digito aivér- 
v al). "od ow Ücheuas, xd] deri Ov 


ama). 





a-—0 dX P 


- 


IN PSAL MVM XxvVI. 293 
da Nery av djiwc Vaud urls liberari ab his quz. iniuflé à Salle impeti- €^T*- 


RA- 
Vago 78 XasA duexou p Ge. wg) cirXxucón, tus, inique fuftinebar. Et exaudi , inquic, & wat M 
qna, C eod oru rli aimer. petita corrcede. 
E1x£B10r, Ov 5à Jod dx/ i- — EvsEBIL. Deus enim non nudis verbis at- ei non 


sus 9c, dd d dperi, dart) Éoszw; tendit , fed virtuti quodammodó per opera là (xo 
99 TY aes zer . eejoei, nci, o fta clamanti. Intende, inquit, quafi qui tentatio- 17s 
eui poc aiTp/, xa] Sx Gan paxesi 1 9w-.— nibus probatus fit ropans, idjue non pro par- 
mit , QÁour ot x2) T& cwrip Oe Airéim r2. uis & caducis, cüm & Saluator dicat: Petite Mauh.e,; 
pi)d?g , x9) TX puxegd aesenliruray Vp. mogna,& parua adijcientur vobis. Ceterüm 
KEní di dona] Q 3 quil), ci m dip]. petit etiam vocem ipfam probari, vtrüm quid 
duaSagry, Foi join eiusd T ga) jexü- imputi proferat, Quzndoque enim fanda lo- 
xà soup, ix. wx apud poi (oit 2, eism. quimur, & Scriptura verba pronuntiamus,at 
Ei dió ul dla CoA wo) Vonopxias C pi-. labijs non puris. Nonnumquam etiam poft 
k9a Bdi^veg v 9d eesocoy dta. di conuicia & periuria,veibad;execranda, Dcum 
díegioc M yes ej TE) xomdv jnpimes «292i. oramus. Ac fanctusetiam vfque ad commu- 
perat, doc 0, TIep] mravróc dp8 pero — nia verba perpurgatur, fciens dictum effe, De wsct.is, 
dilosr 205v à» Wuipa xeíowuc, T9 ore — omai verbo étiofo reddituri eflis rationem in Y* 
qu9uesc Qui, qg) usAérummc và 3612 26-.— die iudicij. Tam mundz enim vocis, ac di- 
ga 19; Aoysc à Sic éruricera, Tesdy dà. uina oracula meditantis fermonibus Deusin- 
Ürne av mos, 10 xpeir 2v amesrtGux,). tendit. Cüm autem tria effent quz petijt , id 

B. Ek nrozamor zov TO KfIMA quod potius erat, anté pofitum eft. 
xor,] Krriaaor. Chugnr & € Moi, z. D&£ vvrrv TVO 1vpiCcivM. MEVM.] 
üvr; dutge s 72 EA iol pos, xa)? cbó. CR 1r Li. Simile cft ac íi dicat: Tu ipfe 
di immo, Gi clo clo Jueaiongisiar, in. iudex rerum mearum efto, tuamque rcdii- 


dmacar ps oi ópOu A upl, tudinem,(iue tuum iuftum iudicium,videanr 
ErzrsiO0r, Eiordous alu) xeXow id wxer oculi mei. 

bmerip m tja, Gn 8 uoU aure deg T) xpi- Evstnir. Si Pater omnceiudicium Filio 

up OEipnerap. eixcy dp F2 T8. TtTe96 0 | dedit, vtique ex Filio ipfo iudicium profici- 

Xescóx. fcirur. imago enim Patris Chriftus eft. 
Azrrri0r, H' C ind à ch, xveut xpi- AsrER11. Vel etiam fic: Iudicium tuum; pudicum 
extd "n Piegur, i) m m» erEMo 596 Domine, iuftitiam habet, & mifericordiam. serrond 

xelom deuuaj cw xve)t. Evréá wv uv Nam mifericordiam (x iudicium cantabo - $ 


lure eg) ? diggior cvgascit , ng) và duup-.— tibi Domitie.Q uoniam igitur wpfe folus,& iu- pi. 160, i. 
vut Dic, cx amescoi7ra cu Té xel«g uu. ftum coronas , & delinquentium mifereris, 
ELA Su,, de vultu tuo iudicium meum prodeat. 

AiàrMOT, Qux dg asbópdpoc jc 5o Dipvwr. Haud faftu elatus ( vt nonnulli 
pucay mwi6 , 6 AaCid Éprew rZ eesxelupas  exiftimarunt) hzc dixit Dauid, fed cum om- 
dXid mud» qrdvya Ti D)WugTi TE 9S, nes Dei voluntates faceret, cum benignita- 
eu) d;aS 6mm xejliya) 932r rac Quo, te iudicari volens, hzc ait. Optat autem in- 
&gUa? git dV moi tror 247) alu) dimi, ternam oculorum rc&itudinem , fecundüm 
x23' Là) xe»ei 9vàc , caius m eiue cn quam Deus iudicat , educens iudicium de 
"»eos u7ru durd . n xg dU.) ? dprzli, sls — voltu fuo. Vel optat virtutem , quz Dei 
(vm 9v, Sudendra, duAo Gc upra. teQitudo eft, intueri; vtpote quam non- 
vai thu ida, zac dv aogodUirm , Ta)ra dum viderat. Quomodo ergo infolefcit? Hzc 
4l aibi vic mela; dieriic von sor eipiSt, autem de perícéta virtute dixiffe exittimari- 
imc o-]« vr oar?) veisus ooo »esn- — dus eft, qux tunc candem accedit , cüm plu- 
v7 udin, tima priiis perfecta fuerint. 

2. EAOKIMAZAZ THN KAPAIAN MOT.] 3. PROBASTI COR MEVM.] A: 
AwawrMor. [loXMeó aum] de&vvc clo wow vM. Ingentem fuam oftendit. puri- 
SRTNHÁ d'oupatera| ydp nc, uralue tatem. Nam aliquis probatur, cüm generose 

Oo 3 fuftinet 





294 
cATT- f[üflinet moleftias ingruentes. Q ui autem no- 
sisi &u,& in fomnis à turpibus ac malis imagina- 
tionibus non corripitur, hzc dicat. e 
OniczeNis. Notandum cít hoc verbum 
vifitafli, non de fupplicijs dictum effe, Rur- 
fus fciendum eft, diabolum ex oppofico igni- 
Des. re aduerfus Deum. Cüm autem Deus igne 
m examinar, vrique reperit przexiftenrem ma- 
litiam ; vel quia non praexiftit, non. reperit. 
Dixit :utem opera bominum, pro de operibus 
bominum. Vcl opera hominum lunt fermores 
minimé diuini, quos homines proprijs cogi- 
tationibus commenu (unt. 
Dipru1. Confidera quomodo ftatum mo- 
Affe leftiarum, preprer obfcuritatem,& quia nihil 
comparan-. hilaritatis habet,nodtem appellet:in qua cüm 
em Deus ipfum vifitaffet , probatum inuentum 
pronuntiouit ; & cüm per afllidiones ten- 
taffec , innoxium ab omni iniquitate ollendit, 
AsrEn11.Velcetiam probaffi cor mseum,quo- 
niam nem:ni iniutiam facere cogitaui. 7ifi- 
taf nocte; fiquidem dum abs te iliuminatus 
fum , & quod ivftum eft quxro , numquam 
à fomno profundo vi&us fum. Nam, iuxta 
iid Iob," 1n luce tua ambulabam im tenebris. Lu- 
44^"? cerna enim erat pedibus meis lex tua. 


Evsenir. Cecerüm hic fermo humanam 

Prou. so,5 tranffcend:t intelligentiam . Quis enim glo- 
riabitur fe mundum habere cor ? & quis aufic 

Scu Chi. dicere fe purum effe à peccatis?Soli ergoChri- 


pon yes flo przdida competunr. Numquid autem & 
ete. — defcenfum ad inferos,nodé appellauit, in qua 


probatus,vifitatione Patris per refurre&icnem 

dignus habitus eft? quam vbi adeptus fuit, 

purus tamquam aurum à fornace demonftra- 

IGiz 55,9 tus eft.Solus enim peccatum mon fecit,nec iu- 
uentus efl dolus in ore cius, vt laias teftatur. 

4. PROPTER VERBA LABIORVM 

TYOR V M.] Cunysosrowr. Propter verba 


eina Cd Dei, poffumus feruare vias duras.Dei autem 
dum. donum eft, in ipfius vijs,& non extra cas am- 


bulare, ac pertranfire : nam fic greffus noftri 
non comtnouebuntur. Alius autem ait: Obfer- 
uaui greffus przuaricantium , oftendens quo- 
modo omnem tranfgrefforem euitauerit: dif- 
ficiles enim ac dura funt talium viz. Porró in 
his docemur de nobis ipfis non. przfümere, 
fcd pro Dei auxilio femper deprecari. Semitz: 
autem Domini, funt obferuationes mandato- 
rum, quin potiüs vircrutum actiones, 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Vacpikoy Tu Cnpycqia duxi. O di 
vuXTOC 5 1g) €x Üarvoig avezridun (Do alere 
xa) roe? QaXGcdv, aUTA 2 fera. 

f)rITENOTZ,Xnutrior To, CrVCxÉA 
seo, i 2 whom xeqipor. Taur kcéo; 
Én Grarricc 6 Afi eoAcc mesi Tu Sad. iix 
d vrve, ii clu) avos md poyumt deo jon] 
ddiias, n mei à ees mapyei, wy dto). 
ex]. Ti wa 7]d ai S'esmur, avri T£, die] 
7 py ? al Sesnw. h gal u Sep. 
qr eiziv oí. jh 9d Aóoi , dt ai Desa ? 
id asc Var oiaac ipyo'ruvG. 

AiaTMOT, C'ea Un alu) xgriguon yf 
exv 2 esr , Jf vo ai ie , xy undi Dgeji 
xen, vuxTA. xaA6i , &r 1 Gdoxeldulp Os 
àusov 0 Sw , d'óxiugo doritrre, Xy suegra; 
do Tjj S2uGtegiv , xaSmegv ramwy dd iy- 
ua'on dyid eite, 

Azr£PiOr, H' y) idoxitooue vli) gag 
días us , Uni uh d iollluo ai peer ddni.. 
cuj, E'mecxt |o vuxméG* Ón. und byors Ümyo 
xg mixegrh3 lw Gabéi, vi d íggio d'upsad, 
xe| uo cw Qumiop(Qe. Kam? 22 m 
I'a6, E'» vd Quri cu ropsóulu da anon, 
Pu/2go« 52 luz ci; ao0 y uw Ó vüptoc cu, 

Erzriior. T'zegtGaír| di vl dySog.. 
Tru 6 Nonoc d/groiw. ic 90 Xau yhovra) 
yr) ye li) wapd ias ; vy ni; xguydot)) 
Pisa g Sueéc 67) 9o d uapnav, Move dea 
«vesci Tu Xecg su 2eyóuipa. Mirron 
di £j 7 ei; dd'u xa 92J0s Cua /uot vox, wall 
lii douucéic, T og 78 mue 9c Üonizxc- 
Tre Ew 9n d/& & alagdotar , Y) raimc to 
TU24 xXaSuejc draderfeis ümitt 2euctoe in 
aereias, Móroc 59 djueiprias vx. Uroimgsr, 9d 
dUptSn d é/ox Gr vol cpm did , al Quaw 
H'euia;, 

d", A14 TOTZ AOTOTZ TON XEIAEON 
zor.] XrrzozroMor. Aud réc A0juc 78 


Di£, 7c ox neges ód ic d'uud ida quM rm. 


'€t& Ji Bd ey, To à fibi dud , ng) p En 


durily aive, wg) dfaCalvom, dra jo à ou. 
AdLUnaw?) sf voi fa user, N20c di Qn 
ew* óduc iquAoEduluo cxSaGaT]) , desavc 
Gc rali org bdrleo dr éQuo. aora] 90 
dura) y Toner 602) C ox^wesi, Nuda uda 
di £y TOI; p Qegrely &Q' éauToic, dA: d'&. 
i dei 4 og 7S 9w Basfeías, TeíGo dt 
xupis 79] érroAdiy aj mphaeu , uoo Ji 
aj xg dpyrlà üripyeuat. 


Hzrx!iov, 





IN PSALMVM XVL 


Hzrxior.Ilo/2 dfa Gata gar pricosrag 
& Gt gi&oi 78 98 ymoja d$ uj ou Any 
6 aveotimy dU), Nia uaa aes ma To m 
ux xiv ptato xx Tf piat, v Tu Tx xalap- 
mta] , TuTio De muo-9yay, n Y. PiGoi; T 
Sid , &o moi; emeocri y uoto To; Sefoue di- 
Aim evega do). Twitoy 30 xaTa pne esu, 
ài md do^a vu. dfaClua(n , Turiem aj 
eegEec, cuAdDorra] * diría. X ira 
uaa i dUvaTa,, 

Ü. OATMAZTOXON TA EÀEH zor.] 
Dnrzxovz, ITo90oi dé Aeoi yvorra, 998, 
df 7) duoP Sia mr) dy esrmrirnevuCaisew, 
d 92e s udpoor Naro. T8 moy Oy awe. 
Q'Asoi d$ elew oi Sata du dpoi, Urs in 
ood zat x; rtegexolc ivo). Ok», feu- 
eup ciini pol, oj mop?) C ^i menciAdb. 
Svegipliai . éroi d ei up. od. laveixiic 
Siggrlorrm , Uafiorous 4X Nui RE, 
uli) Sayuacerro T8. Dec laurd. umi. & 
di 42! dei Voci Vm! 7 Ge Tu! mopel 
(c o Sanesiiqa Q'uz/adt Yard id ora i 
virum xg] dtxreymey Grpryeias ) 8 dafoydye 
ij 2o Qe, 900, ta S apkDom , dmuA. 
Mir 8€ Maseuc, vq Sauuacurr Ge 
7i Dil m (avril $4) Fori ric more. 

W, EK TON ANOEZTHKOTQN,] Ozo- 
anrHTOT, Q'alStemos Xeied , ajena 
7i dicii 8 Du. 

Qnrzxorz, O' dà dioegnxoz (Os, 
ut xóps ay ÓpSuAME TE Cp Tu] Ao Xe1c 
ctum, TiTo fpei , V. dgif«Qaj , 623 56 xà- 
puoi tud dif d nd. 

EN rkrüH TON nTEPrPON ZOT.] 
BAxiagiOr, O' dígai(O)o Varo 7)J acsGdr 
TrAgUTUEÁLéT4) qg] TtAapiCeTa) * VOUTA xg) 
&ic dyorsot Ds dp v , aod. vom G4 Tii oxd- 
^n r7 Tgi*um 78 !wS gxerat eray, [77 m 
cid ord 78 (aAavi? ee. 

Í.O1 exeror wor THN *YXHN 0r, ] 
Hrrxior, KoxASa 229 7hÓ -vylo wd 
6 da£uorc , x2) Sueluv diixlo Ünac Gy 
cejr^aufde muyddorm Bud. 
Xríap Ói qj J'aubrom, C ves9) uod, 
€i dueprotrovme , sic (gie Td orae Sero atvot- 
et, dex umén dfs quin, vnacum, Volar 
Jxaeroaslas ml) Yerocusias vla) "Sero 8 
Vig, old dong ias 78 p0orT OV. , nii, xef- 
ctc vl alimow, Taó(a )9 oi S'ufpoi d- 
dre, md c d musa dies Toc simo). 


295 
Hesvcur1. Quofnam greffus in Dei c4rt- 
T . . C. NA PA- 
femitis perfici, quos item "non commoueri ;, 
Propheta rogat? Greffe primos animi mo» c, 
tus tenemus , quos pezfíci , hoc eft confir- //n fu 


mari; iz femitis Dei, hoc eft in diuinis man- "ege e: 
datís, orat. Nam ijs flabilitis ac perfectis , 
reliqui greffus noflri , hoc eft actiones, non 
nutant: nam peccatum eos dimoucre non 
poteft. 
7. MiRiFiCA MÍSERICORDIAS TVAS. ] 
OnacrNis. Fiunt autem plurima mifericor- - 
diz Dei; quz quia humaná quadam fequelà Qu mif 
contingunt , non mirificantur ab eo qui has — e 
facit. Paucz autetn funt quz. mirificantur: fe. 
quando ez mirabili quodam ac prodigiofo 
modo accidunt. Pro exemplo (int hi qui mi- 
fcricorditer à febribus vel lepra liberati funr. 
Si quidem hi medicinz vià curati fuerint , à 
Deo quidem mifericordiam confecuti funt, 
nontamen ipfius mifericordia in eis mirifi- 
cata eft : fin ta&u lefu febrim increpantis (vt 
qui ftatim robur ac valetudinem reftituere 
valeat)vel rangentis ac dicentis, Vo/o,munda- 
re, liberati fuerint à lepra ; tum Deus quo- 
dammodó mifericordiam fuam in iftiufmodi 
inirificat. 
$. A nEsisTENTIBYS] Turo 
DORET I. Qui refiftit Chrifto , refiftit dex: 
terz Dei. 
On1czNi1s. Qui autem perfpicaciffimus 
eft, in vniuerío Chrifti corpore veluti oculi Viri perfe- 
pupilla exiftens, hoc dicet: quem tangere, quaf pu- 
eft tangere pupillam oculi Dei. pec 
Svp VMBRA ALARVM TVARVM.] 
Basirrr. luftus ab impijs , mifer & mi- rufus ab 
ferabilis habetur; aliquando etiam tamquam erai 
infipiens mifericordiam accipit : verüm tunc /« à Dre 
fub vmbra alarum Dei protegitur , vt à mi- "9^" 
feria nqn profternatur.* 
i10. IN 1MtCI MEI ANIMAM 
MEAM.] Hresxcnur:s. Circumdant | 
enim animam noflram demones, & fera- 
rum more, quilibet eam  irretire tentat. 
Adeps veró dzmonum, & eíca pinguis, Dama; 
funt peccatotes, quos voluptatibus ineíca- 54 &j-- 
tos , ne amplius effugiant , circumcludunr, "^^ 
Sed qualis fuperbia? Apoftafia & defc&io 
à Deo, futurorum incredulitas , iudicij ne- 
gatio. Ad hzc enim ij qui peccare iubent, 
cos qui funt decepti, adhortantur. 
11. P&oit: 


CATE- 
NA pA- 
TRYM. 
A5 dulato- 
Tes laudant 
: "I mteri- 
imant. 


296 

11. P&oriciENTES. ME NvNC.] Tuto- 
DORI ÁNrIOCHENI. Qui quondam, inquit, 
me beatum przdicabant, nunc perfequun- 
tur & circumdant , vt é medio tollant. Sic 
enim & Symmachus ait , beatum me predi- 
cantes , confeflim circumdederunt me. Proij- 
cientes veró bic vocauit eos qui beatum prz- 
dicabant, quia non fincerà mente pris bea- 
tum dixerant ;fed vt eijcerent, & à decenti via 
diuertcrent, ad impofluram vfi funt vocabulis 


. beatitudinis. 


Satan leo- 
fi fimilis. 


Pf. 47, 10. 


Iufli ani- 
ma, eji m- 
ffar gladij 
acuti, 


manus Dei, nifi qui fidei , quz eft in Vni-- 


Tramea eft 
Du iujii- 
nA 


Hebr.4,14 
Sermo Dei, 
gladius ef 
Aniutyi. 


I2. SVSCEPERVNT ME QVASI LEO.] Cv- 
A1LLI. Quin & hoc fciendum , quód mole- 
ftiffimus ac nocentiffimus ille leo, id eft fatan, 
aperté per fatellites fuos nos inuadat; ipfe 
veró, ceu leonis catulus , in fpecu latitet , fi- 
quidem infidias occulté parat. 

Tusopon: ANrtrocurNr. Expe&ant me, 
vt perdant, more leonis przdam expecaantis. 
Pro expedíant autem ,. dixit. fufceperunt. 
Quoniam qui fufcipiunt, aliquid futurum 
expectant. Id eft, talem de me opinionem 
habent,vt me veluti feram quamdam venen- 
tur & capiant. Simile eft & illud: Sz/cepisous 
Domine mifericordiam tuam : hoc cft, expe- 
&auimus futuram in nobis humanitatem 
tuam. 

;. Exvacs. Dow. ] Onicexis. Dei 
frameam aliquando inimici manus cius affu- 
munt aduerfum nos. Petitigitur à Dco,hanc 
ab inimicis liberari, & auferri. ] 

-Aruawasi. Qualibet iuíli anima, & 
precipue illorum qui peccatores ab impieta- 
tc ad Det cultum reuocant, tamquam gladius 
eftcontra malignos fpiritus exacutus. Hanc 
igitur frameam,inquit,ó Domine, quam ipfe 
contra hoftes tuos exacuifti, libera ab inimicis 
manus tuz, At quinam effe poffint inimici 


genitum (qui & manus illius et) aduer- 
fantur? 

Hrsvcuir. Framcam. appellat iuflitiam 
Dei, inftar gladij integras ézmonum acies 
exfcindentem. 

EvsrniI. Efl autem. Dei fermo eff- 
cax , C. penetrabilior omni gladio ancipiti: 
quem anima accepit ad. hoftes fuos vlci- 
fcendos. Hoftes enim incautas animas fub- 
uertunt, dum Scripturas peruertunt , quas ab 
ijs rogat liberari. 


EXPOSITIO PATRVM GR/EGORVM 


id, EKBAAONTEZ ME NTNI, ] Ozosa. 
TOY ANTIOXEIAZ- Ol er6, Qua , ugrzg. 
orc , vag xaíadiumen x2) VixvEdEoE, 
G'cy dysAéi, OU mec 50 AA C Zupusy Qv. 
MgxRelLUrTW, REP Ora cay 
pt. ExGzoorras dà cuc uoxopitorràr dp. 
quU Ou Cxd2scwr , tore) W ph oymoia i dia. 
soia T£Y MUXGEACMUP? UmchévTO T) Ce; neo" 
tics d cn CaAév, C ixphla aic oem 
enjódy , dzamec trou Toi; TE uowaeicus 
Piuxom cnloelumo. 


(6. YnrAARON ME DEI Arüx,] 


KrriaAOr, I'eéor 5n uli , 9n qg) iugarie 
Vom à fg vj). oixeiuv vmaapicut 0 m25« 
xd^ez y 2er, rwrtew 6 cu(grdc* à yt 
Ji $i exl npe, dg 3d 
Sr c En6auA dc. 

OroanrOr ANTIOXEIAZ. Teu url 
us, se dye iy dinh oor S pay eys- 
d'oxdvi(Qo, A'vrl Ji bufpuow , € m, 
UzriAgCor ,. iortidh cl uu erernic tot. 
aj n cesdoxda. Turo Tuíalu tyen 
dei dus clu) vati , Un. Mera] de 
«ip mva O9pa. Ome gg) Y nato. 
pÀp, 6 Sóc, 0. SAO cw , quien aiuti 
vaudp Q erecasd oxkaqdo totis) mu Cr py 
Tl QuiAatÜesrr ias, 

ry. ANAZTHOI xrrir.] QirirENO!Z, 
Tás pouTaías 39 9s iQUm oi (feni vi 
ates curd. draAauCdyum xa A . Tav- 
alu óp fudivay eg) dt inag ori 7 Volet C- 
mau! md. 


AeANAZIOr. ExacnT duxauam quj), - 


x3) udougu 73). orsus v6 duapreMtos 
dasGeiag eic SvostGesr , oloret rtc foptqait 
ÉGiy Tuoreud in x2 Y arysoui quer mormeAas, 
Tatlu £y sl) pougaíay à dtap cra, Quo, 


aded üumoc x? 9p od pgfesrà TWwimeut, irat 


P pull. eiit xeiesc. T5 d dr eim oi 
€ ycieóc vi- 9 Efesl, i dvi dqlor mi elt 
9. ugrenflui dund. 7ried dee $23 x) xeip dud; 

Hzrxiov, P'ouqaiay xgAei 78 Wi m 
J'isgior, Mano log diulu Q^ac va TU) dau 
uóroy o Saraex, Gursuor. 

ErziBiOor, Ecodt 078 iE Aboec 6 6ng- 
23e, y oUtoriese iP Truy px yatpgy di. 
seutor là og Ct undi v0 36 motio, du- 
vtOa,. Ol 59 tp£eol va 6 ofusya c vut duiegiou 
worm aluo , ic yeatdt oap rm 
d'c ori misa pucoiirag eau, 

id. Kirrt 


IN PSALMVYM XVI 


id", Krrit Am oAiraw Amo ruz.] 
Krr1AA0r, Ofysc , aoa oluat, Qnaw 
Tc Gee eyuluc 5s PM AT: ,d5Aor Ji dn «45 
doluc , xg] T YavGMenio «og. Xe158 )ut- 
orm wMiegy, Kaj &voc dé Quow 0 awrip, 
Ico uiv oi «Aa ),04591 d? acm, But 
páeAow crus Gurdc ép 73i Cui dura v, A'- 
mds, Qua, Tf]. diam , x9) Serísnon v]d. 
kesrra vy à, 7TorwesUc * epi] 20 1809 Til 
Co avril v, Toc jà Yereaetogdpoi, $ 6n 9d 
(vytr , Q dmpii moi dud fuavízu mon dy- 
utr ivuci? üp yea, quc ai dole n xAeoc h 
U246 AQ T aDiriov Vybrram voy 1040 , £j Garep 
aj BAomro «ve9« T8» pi Aug hag sduxcow; 

Erzt10r, Ayr) d 7 Jfopácuay &uréc, 
6 IQ A'kuAas c'eiduwe , Mieoc duri» Cr 
Cui * 6 dà Z/uua ,H utpic auraly ey 
(dew. v mácu 50 XOuegropin v). ilpalv T 
Sii; cp v8 maeouon ori, o 3 c Cha vour 
dcm pup, dwri Ji T wexpupdpom, "oro 
Sine cimo ó ZvuguayO . ocu 99 Tua, 
Q aio 8 medvt Dj» iorhtani Biw, 2e0- 
cir "i, xg] dpyuem , xa) ASvu, Tv mA éic, 
ag) vixvay orato AU Ojo y oie xg) Tx xa- 
TOT TÀ zÀ TV xarb^ery * iuziareirmc 
&m) tese, T &» (ic ueri oA oi; dd Ep 
90v uri T 0 S8 xixpuppopar C Xao- 
xeylyun dsrnc. 

Exorr AzeHzAN riON.] Orirzxorz, 
Tdv id'ian "fume ius Éopri non, diy Ad- 
^lasat voz ieu] vwrrions waa aAotman, TÀ- 
v) 20 € cv degit AsLrmxi evesane()" Qana- 
e ac cdpxac 7 iav poo. 

Hzrxiovy, OUx óc "weQ vou moi , TO: 
Besiua érmila 0 Jaxusdo; fado TU 
ijdy (308 39 03. elaropstüpfia ei 79 g6- 
M9 xoci ? dyOoszrr,) dAX iurrdc dic Map 
dra ugeas , n rixja "Yao. S48. AguGzerrec 
eic 83:2 Oy, dx a perlà y soit, Ed amái- 
Aorm a5 Vari y xaxiac dv) xA29U mpi 


, donar, * 


"M, ErQ AE EN AIKAIOSTNH,] £ri- 
rENOT. Ev D'urgucauit yy ron dperii óp- 
Seta] 0 dO» rd mescu mo TE 996. 
ud tic dd dd'ixoc épSsov)). O' 91 uaxgeito- 
Ip B» 2epacuóc ieai 5p m. ipsa], x2) 
Tegralirai slo) d'üfav T8 $8. AUm dp 621 
1 "rdy so Dir 06 "jut dvazAtecüau T69- 
Qr Bc 6 rend, «oj Cyeod ép dp Os, 
Aopractos!) wAneso poc &urik. 

ToMvsl 


297 


. 14. DoMINE 4 PAVCIS DE TERRA. ] cAT*- 
CyziLLr. Paucos ( vt arbitror ) electos hoc TAYA 3 


loco vocat, fanctos fcilicet , & eos qui prz- Ela: fune 
flantem à Chrifto hereditatem. confecu:i "^" 
funt. Quin & ipfe Saluator ait: Cw/ti qui- Math. 1o, 
dem funt vacat, pauci vero electi. Quare di- m 
uide eos in vitaeorum. Separa, ait, à fanclis, 
& longé ftztuas improbosà facrofanüis viris: : 
competit enim hoc eorum vite. Nam impo- 
fitum à Dco iugim excutientibus, & duras in 
cius decreta ceruices erigentibus, quomodo 
fors aut pars dari poffit cum ijs qui benignà 
mente przditi fuerunt,& in id quod ftudiosé 
quafiuerunt, maximé infudarunt? 
Evsrnp11.Pro diside eos, Aquila tranftulit, 

pars corum in vita ; Symmachus veró , pars 
illarum inter viues. Siquidem omnis here- Heredia 
ditas inimicorum Dei, eft in przrfenti vita, in Aube. 
qua etiam omnibus delicijs repleti funt. Pro "**^^ 
de abfconditis veto , de repofítis dixit Sym- — 
machus. Nam pretiofa & recondita quzquc 
prafentis vitz poffederunt: vt aurum & ar- 
gentum , & lapides pretiofos , & liberorum 
multitudinem habuerunt : quibus etiam di- 
uitiarum reliquias reliquerunt, ctim ipfi priüs 
expleti fuerint, nullum metallorum fub ter- 
ris reconditorum inexquifitum finentes. 

IniDp£M. SATVRATI SVNT rFiLIIS.] 
OnicENrs. Propris prolibus faturati 
funt, quarum reliquias paruulis fuis relique- 
runt. Hoc enim etiam in maledidtionibus 
Leuitici ponitur: Comedatis. carnes filiorum Lenis, ae, 
veflrarum. Dir 

Hzrsvcurr. Non, vt quidam putant, 
reprehendit hic Píalmifta eícam filiorum 
( nam ea quz introCunt in os , non coinqui- Mare; s, 
nant hominem , ) fed ipfos vt valdé infanos 
arguit , quód , cüm copiofam à Dco prolem 
acceperint , non virtutem ipfis, fed mali- 
tim fuz reliquias pro hereditate. dercli- 
querint. 

15. Eco AVTEM IN IVSTITI A.] 
On1icENrs. In iuftitia atque omni virtu- 
te apparebit. fan&tus ante faciem Dei: nullis 
autem iniquus ibi comparebit. Beara veró » 
fatietas crit in apparitione & clara vifione jare Saw- 
glorix Dci. Hac enim eft cibus qui totam ^' 
animz menfam replet, quem qui efürit, 
& falubriter appetit, ab ipfo repletus fa, 
tiabitur. 


Pp Dipvui. 





298 


car — DrpvMr. Replebor omnibus. delicijs 
2 iu in regno cxlorum. Atque aliter, Yi qui- 
Ipwpeli — dem hac, ego autem in iuflitia confpedtui 
fadi». tuo apparebo, Non enim virtus eft in ijs 
be fpri- qua abfcondira funt à te; vti corum eft ma- 
faisstur, litia. Atque illi quidem. rebus terrenis fatu- 
t. Cor.15, rati funt: at ego modó ex parte cognofcens, 
T tunc fatiabor, quando aduencerit id quod 

perfectum eft, quod tunc facie ad faciem in- 
Frehuiie tueri potero. Ceterüm. apparituram gloriam 
&orum. 


&, Apparcbit gloria Domini. 
Ioàn.1,1 4- 
geniti à patre, plenum gratie C» veritatis 


vocat etiam Filium. Vnigenitum : fcriptum 
Lu. 5,4 e(t cnim, Videbit omnis caro falutare eius 
uoniam etiam 
videbimus gloriam Filij, g/orzam quafi vni- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


AiaYMOr, EgAndmooudi mon. £e 
Qiic àn a T deavd Bamoeola. vw) aat 
Exéiroi 9A) vade , v9 di & d nguoguam 
óp 9 fteoud| Tul vesc zro cu. OU 99 7 "Pai 
ca xul qd om v dperh, dic à Cueisuy waxia, 
Kaj oi dp T $2 286 Axopzichiu, Vd -r 
cn peo mala x d pn Tóm xopraStesuat 
guo vo dp plor oen, & dusaro 707 
evesc lah» aveicunr «vei eei, 
At50i dVds b 9moo udin dean qa) T ugro- 
fui d" oeyeaifa, 0, a éd) mien capt 
TO GU/THÉ AO d. Q,209 fo) 1dofa xvglu., 
n Xj óduida 3 Aun 51 v5, d'ofaw dc ugro- 
diui; pd. wwrejc, mipre xit Qv x] 
dn cias, 


ANNOTATIONES CORDERII 






Cali: fit sALMVS hic, vtex titulo patet,ora- 
— :] * * * . * 

bac Dawi- E tionem continct iufti Dauidis, perfe- 
dn orau. $& curionem iniuflé fuftinentis, à qua 


aras, poltulat liberari, càm propter fuam 
innocentiam, tum y s Dei iuftitiam. fimul & 
mifericordiam , tum denique propter intmico- 
rum fc perfequentium malignitatem. S. Bafilius 
cenfet hunc Pfalmum effe cditum , quando à 
Saülc acerbas perfecutiones ac iniurias perpetic- 
batur; quas quam libenti animo propter Deum 
remiferit facra Regum narrat hiftoria. Ad Deum 
igitur conucrfus primüm petit, vt adinftar zqui 
iudicis , audità & expensà fuis momentis caulsá, 
iuftum iudicium proferac. 

1. Exandi Doanne iujlitiam meam.) ld eft, 
càufim meam iuftam: Grace eft, Jignzuun jos. 
quod licet etiam verti poflit, rsfitze mea , opti- 
mé tamen ad fenfum tranitulit S. Hieronymus, 
inllitiam nicam: vt ctiam infctiüs 1n hoc ipfo 
Píalmo, Erzdkuety SP pudor pu , exands verba 
mca, Aquila apertiüs, zo Zikasóy us , 15 meum; 
Symmachus & Theodotion alium fenfum fecu- 
di, snflitie mea , vanftulerunt : vt in Pialmo 4. 
Exandinit me Deus wnlitie mes. Alij pronomen 
p3 non addiderunt. quod nec in Hebrzo expri- 
mitur, fcd tantüm , £xasds Domine sujlitiam., 
q. d. Id pcto fieri, quod iuftitia ipla expolcit, co 
. modo, quo is, cui fua elt explorata iuflitia, iudi- 
cem interpellat , dicens vt id pronuntiet , quod 
iuftitia ipfa fuggerit & clamat. S.Chryfolt, ob- 
feruat hoc loco,remiffionem offeníz, & dilcctio- 
nem inimicorum , ac beneficentiam erga illos, 
vocari 14[lit:am. Hac certe virtutis laude Dauid 
in paucis excelluit , quando. Saülem inimicum 
Qui alreri. uim capitalem,implacabili odio flagrantem,ne- 
emdsmat — cem libi machinantem,toies in poteltate habens, 
9", mon rancüm non cft vis, verüm edam omni 
merrir *! beneficiorum genere. fibi demercri ftuduit , & 

, 


Pf. 4, t. 


Quid bic 
Dauid per 
iuftitiam 

intellizat. 


» Deo ex- I .9 im - 
audiatur, attOcifTimas imurias ab co fibi irrogatas, ex ani- 
€* [ua dci mo condonauit. Secundüm hanc itaqueiuftitiam 


&a di c- à Deoiudicari & exaudiri poftulat: de qua eriam 
donentur. 


Pl. 7,9 alibi dixit: Judica me. Domine fecundum infti- 
"ront r " ^ : " ] 4 

Manh.é, /i4m meam; fccundüm quam fcilicet Chriftus in 

n Euahgelio promittit: 53 dimiferitis peccata bo 


minibus, dimittet C vobis Pater vester peccata 
veftra. Non quód homo per illam iniuriarum 
remiflionem de iuftitia culparum fuarum remií- 
fionem mereatur: ( hac enim non cadit fub mc- 
ritum, ficut nec prima gratia, quz gratis confer- 
tur, vtex facris Sctipturis & Patribus demon- 
ftrant Theologi cum D.Thoma 1.1. queeft. 114: 
art. 5.) fed quia, quando remiffioiniutiarum no- 
bis à proximo illatarum fit propter Deum,& co 
modo quo fieri debet , maxime iuuat ( vt docet 
D. Auguft. Enchiridij cap. 71.) ad remiífionem 
peccatorum facilé obinendam, cuius poftulandz 
fimul & impetrandz fiduciam praftat, ob Dei 
promitlionem, quam S. Leo Scrm. j. Domin. 2. 
Quadrag. pactum foruquee vocat, ratione 
cuius cum S. Auguitino dicere poffimus: Redde 
quod promuf'fls, quia fecimus quod infi. Vnde 
apud S. Lucam ipfemet Chriftus nobis hanc 
orandi, quà voti comporcs fiamus , formulam 
prfcripfit: Dimitte mobis debita noftra, [/qmi- 
dcm C nos dimittumus omni debents nobis. V bi 
aduerbium illud fsidem vim obtinet cauffalts, 
feu motiui , ac fi diceret: Dimitte nobis , quia 
nos dimittimus. Hinc S. Auguftinus in Pfal.14. 
indicans remedium, quo peccatorum noftrorum 
remiffioriem obüinere poflimus, Omnia, inquit, 
delentuf, cum ex vero corde , c plena fiducia 
dicimus: Dimitte nobis debita no[fra, ficut C» nos 
dimittimus. Dic too corde , dic tota fiducia, dic 
fecurus: Dimitte noir, ficut C nos dimittimus, 
&c. Pi inquit, dimittam? dimitte, e/fliquid 
C contra te teneo, aliquid C tu contra alterum 
tenes: dimitte, C dimitto. e^f liquid petis à mt, 
aliquid. petit alter à te: da , c do, &c. Pecimus 
enim nobis dimitti à Deo, quemadmodum & 
ipft ad rir Quod S. Gregor. Nyffenus 
hom. j. de Orat. Dominica cüm expenderet, ait 
clcganter, fruftrà fieri ab illo orationem, cuius 
debitor eft in carcere: Iam fons miferi inter 
vincula facier, inquit , me alrerius exaudiatur 
eratio. Duré omninó & crudelibus à Dco fup- 
plicijs madtabuntur, qui inhumani in alios 
fauierunr, Non expedtent humanitatem & man- 
fuctudinem iudicis qui alteri fuam dcnegauerint, 


cüm 


ferimus. 


Luc.tt ie 


Deut di 
muti no 
bu, f prt 
xin dini" 





mc o -— 6 9 0 x 9 


moo o" 


v 


)YÓN PSALMVM XVL 299 


cüm idemius pati conueniat, Quod viget fubli-— 2. *De owltw tuo iudicium theum prodeat. ] Awwo- 
mi fuà oratione Salaianus lib. 3. de Gubernat. Ideft, ab ore tuo iudicium meum prodeat, & rAT10- 
Quid digmus? quid iuiliws? non audiuimns , nom. Ícntentia pronuntietur, Omnia enim nuda & wzscon- 
andimur: non reifeximus, non rejicimnr. Legem MEA funt oculis tuis , in quos nullus errorca- p£sur. 
erc 


"- 0 


Ll 


*« 


enim quodammodo smpomumus Deo , & indicio 
rum formam,Ut,quemadmodum nos gerimus erga 
alios, 1t4 fenobis exhibeat. Hoc ius hs condidit, 
nobis impofuit, quo nullum efle exeéryo 3, sga- 

* pamyor mitius C man [uetius,ait S,Chryfoft.Orat. 
de fimultate, Dauid on optimé tibi confcius, 
quanta cum inimicis fuis manfuetudine vfus 
elfet, iure merito fecundàm iuítitiam iftam à 
Deo viciflim fc exaudiri poftular. 

Intp € x. Intende deprecatoni mea.] Grace, 
7$ Juizei ux ; S. Auguft. quoque lcgit in datiuo, 
Vulgata, deprecationem meam; Aquila, airízq any 
laudationi me; Hebraice e(t n3 rivnach , que 
vox magnum & vchementem clamorem figni- 
ficat. Quando itaque adiuftitiam accedit depre- 

Dqritsti? cario, tunc perfe&a eft oratio , quia tales preces 
mminfi" i (tiria commendat. Iuftitia enim orantis ad fru- 


ria &um orationis tantum momenti adfert,vt S.Cy- 
i4. prianus dc Opere & cle&mof.dicat , deprecatio- 


nes folas ad impetrandum parum valere, nif; fa- 

lorum C operum acce[fioue farciantur. Etcract. 

de Orat. Dominica: Ct2, inquit, «4 Dewm ora- 

tiones afcendunt,quas ad eum meritanoffri € in 
tleuant. Vcrumque igitur oranti coniangendum. 

vnde fubdit: 

Intp x. Zdpribus percipe orationem meam, 

won in labis dolofis. ] Subaudi prolatam, ld cft 

( inquic S, Auguft. ) quam effunde mon 1n labys 

ewisft. mndacibus S.Hicron.legit, ab/que labj: menda- 
fum. — obw. q. d. Nonaliud ore, aliud mente gerens. 
T Spiritus emm [anélus "m dan effugit fitum, vt 
La. 1,9, a! Sapiens, quem S.facobus JALvper, duplicem 
ayimo nominatquafi duas animi ccellulas haben- 

tem, in quarum vna rectitudo atque veritas , in 

alia fraus, mendacium , perfidiaque verfctur. 

Hinc oriuntur /afia dolofa, quz fimplex ac re- 

tus Dauid, omni animo atque mente abomina- 

batur. de quibus vide plura ad. Pfalmi x1. v. 3. 

! annota. Hugo à S. Victore ad hunc locum tria 
Tris gmr-. diftinguit genera orantium. e/f/j , inquit, fwnr 
MET eui folu leis ali qui folo corde, alij qus & labys 
€* corde orant. Qua folis labijs orant, dolofí funt, 

quia non babent in corde, quod ore profernnt. Qui 

corde C labysorant, veraces [uni , quia [icut lo- 
quuntur yita fintiunt. Qui folo corde orant deno" 

ti funt, quia orationem [uam à Deo tantum AM 

diri volunt. Quando ergosn oratione verba pro- 
ferimm , fi cogitamus quod loquimur ,' facimms 

nod debemiu. Si amtem, dum. verba orationi 
fundimm, aliud quodcumque in corde ver amm, 

etiamfi illnd bonum fit, quia tamenordinatum now 

t wie 4 culpa libers non (umus ; 11a tamen, 

Ji id quod. dicima , imielligere valemus, $3 quis 

auigm non sntelligens. verba orationi; proferat, 

tfi mon. intelligeré. valet quod. dicit ; fi 1amen 

bona intentione dicit, fint frutlu non erit. Si au- 

ttm orantes vana cogitamuu , etiamfi veritatem 
loquimur , cogitando vanitatem , vani ejfcimur. 

5: autem. dum os veritatem loquitur , sn. corde 
turpitudo ver[atwr, iam non (olum vani, [td et- 

jam abrminaliles in conffetln Dei reputamu?. 

Alind tamen est, quando homo bec insitus pari- 

tur , atque aliud, quando in cis per deliberatio- 
tiem deletlatur. ' . 

Touvs L 


ft : noti quz promiferis, vidifti iidem 
quz feci. ficut res ipfas oculis & vultu agnofcis; 
iuftum iudicium proferto; ita vt etiam ocw mcs 
viderint equitaiti. Sic habent plerique Graci 
codices, & Cornamenuarij, quos Ícquitur S. Au- 


. guft. nonnullitamen ctiam € Graccis, vti & Com- 


mentarius quem fuperiàs amulimus , leguar, 
dean ev, oculi tui, quemadmodum Vulgata 
legit & Pfalterium Romanum, quz 4qstatem 
eam (ingulariter cranftulerunt. Scholion autem 
Ilt Afterio tribuitur, exponit oculos Dei Apo- 
olos effe intelligendos, pro quibus Propheta 
orat, yt videant zquitarem. Sed hzc plané my- 
ftica eft expefitio. S. Hieronym.in Epi&.ad Su- 
niam meritó przfert le&ionem Vulgarz, & le- 
gendum ait, Oculs rus videant. aequitatem : id, 
quod iuftum & zquum cft, pronnunda. Hzc 
quodammodó proamij loco premifit Dauid: 
iam deinceps ad rem ipfam exponendam pro- 
greditur, & quidnam fit , in quo iudicium fieri 
poftulet, exponit. 
y Probajh ter meum, &c.) Notanda hic di- 
flinctio iftorum verborum , "Probaff; , vifirafli, Di 
examinafhi , quz fic explicat D. Thomas. Probat, 
inquit, Deus,cüm dijudicat an habeat quis cor- 
dis rc&itudinem:vifitar juuando, & corrigendo: 
examinat, vurüm | habeat firmitatem. Hugo de 
S. Vi&ore de examine bonorum & malorum a- 
gens,ad hunc locum ait: E xamen sn libra eff illud 
defuper im quo perptdimu ad quam partem pon- 
dpa [cor(um sncliner. [gne ergo tribulationis i4-. Quinam 
flm examimatur:quia perfetla virtue in aduerfi-. C queme- 
tate cognofcitur.V alde mali iam examinats [unt, pisi 
quia per miqhitatis pondua ad fim iram partem fe ' 
inclinauernnt, Valde boni. examinati [unt, quia 
per gramitatem cóflantia ,C per fewerantiam vir- 
1ntis ad dextram fe conuerterunt, Mediocres ad- 
buc examinati non funt: quia ad quam partem 
percineant , bumana indicia necdum difcernere 
poffunt. Dauid ergo multis aducrfitatibus excr- 
citatus, hzc dicit: Probafli cor menm,C vifitafli 
nolle, hoc eft, vehementi tribulatione ac denfifli- 
mis merorum offufis tenebris exploraíti, quid 
corde valerem; & tamen deprehendiíti probatz 
in aducríis fidei, ac foliditatis : feu explorafti, 
num tenebris circumfufum aberraret cor; & ta- 
menin te vno fuarum affectionum vero Scptcm- 
trione fixum reperifti. gne me examinafli. Al-. Danid vt 
ludit ad confuctam auri examinandi rationem, 4wrwm in — 
Solent quippeartifices, vc auri maffam aliquam poe iribn- 

: "T" . tonos 
explorent , partem aliquam primüm in ftatera probatus. 
appendere , dcinde vcró igni excoquendam tra- 
dere, & iterüm ad trutinum vocare: quantum 
autem de pondere ignis detraxit , tantumdem 
fordium aut alieni metalli habuiffe comproba- 
tur: quód fi nihil ponderis detra&tum ett, tunc 
aurum purifünum & defacatilfimum fuiffe 
conftat. Huc ergo Dauid fpedtans , ait: /gne me 
examinalli , C non eJ] snmenta in me smiqmitae, 

Id eft, iam inde poftquam me tribulationis igni 
excoquendum tradidifti, icerüm ad trutinam 
vocalli , atque tribularionem antea&am nihil de 
morum meorum grauitate, ac vitz integritate, 
detraxiffe comperifti, adeoque nihil in me va- 

Pp: num, 








300 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


AwNo- num ,nihil(ubdolum vmquam extitiffe. non eft odientem , períequi perfequentem , maledicere 
TATIo- inuenta in me vlla inzqualitas. Nam tantumdem — maledicenti, &c. ita € diucrfo diligcreodienrem, 
NEs COn- poft tribulationem momenti habui , quantum — perícquenti benefacere, ac maledicenti benedi- 
pERU.  antcà, & mihi ipfi femper fimilis omnino fui. cere (quód hzc carnis inclinationi aduerfentur) 
Ad hanc auri explorandi rationem allufiffe fimi- — iure merito viar duras vocari. Has, inquit Dauid, 
liter videtar S. lacobus in. Canonica fua, cüm — cuftodiui & perambulaui, nec ab ijs velad latum 
Ic 05. dicic: Ope gandium exiflimate fratres, cum — vnguem deflexi; idque propter. veróa labiorum 
im varias tentationes. ancideritu y feentes. quód — torum , quibus hac praccpifti, promittens ifla 
probatio fidei veffre patientsam operatur:patien- facientibus remiflionem peccatorum , ac deinde ' 
tia antem opue perfetlum babet , vt fitis perfeélá regnum czlorum. quz praccpifti fub promif- 
€ integrin nullo deficientes. Nimirum qui ren- fione, hec ego perfeci fub fpe: iudica crgo, & 
tationibus probatus, patienter fuftinet , opus per- fententiam profer : redde quod promififti , quia 
fttlum babet, id cft, tamquam aurum igni uadi- feci quod iuffifti.. Videtur autem Dauid Xm LRe(g i6 
tum nulla ex parte deficit, Ergo patienter, inquit, dere ad. praclariflimam quam de femctipío re. 10. 
fuflincte, vr fitis perfeils e ws do in nullo defi- — tulit victoriam, quando Saülem fe perfcquen- Dew 


€ienres: vt nimirum tunc, cim Dcus zítimatio- — tem, quem in tentorio fuo dormientem inuene- fin m s 
nis fuz librá veftram virtutem explorabit, inte- t, & occidere poterat, illzfum dimifit, ma- poem ] 
gros vos, &nulla ex parte detritos, aur pondere num continens. à chrifto Domini, folius haftz: Saéipur- 
unminutos fuiffe comperiar. . & Ícyphi aquz ( quz ad decumbentis. caput 9". 


Tembu —*  Porró quód ait vifitationem fuam node con- — erant ) ablauone contentus ; hoc ipfo cuidenter 
tribulatis" tioille, tempus ipfum afflictionis defignat, quo demonftrans, fc cádem facilitate vitam ipli aufer- 
nox A prauiflimas à Saüle paífus cít períecutiones: re potuifle, quà illa quz ci proxima erant, abí- 
quas quomodo tulerir, explicat exemplo auri, * tulerar. Non cft dubium, quin inferior appeti- 
uod tantó claris rutilat, quantó maioribus tus irafcibilis, iuftà indignatione fuccenfum Da- 
cinimis exuftum cft. Ita nimirum Dauid, quó — uidis animum vehementer concitauerit, ad vin- 
maiores à Saüle períecutiones fuftinebar, có il- dictam de capitali hofte, quem iamin manu ha- 
luftriores charitatis (az radios emittebat,offenfas — bebat, capiendam, & Saülis vitam ,quam aqué 
ei condonando, quas ingentibus infuper benefi- — ac haftam facile poterat tollere, auterendam; cui 
ci;s retaliabat; vitam eius conferuando,& hono- — tantum Dauid abfuit vt confentiret , vt potius, 
rem illi fummum exhibendo,& ne verbulo qui- — ficut aliàs, quando fummá fiti aquz crüciabatur, 
dem ipfum ladendo Id quod fequ.verfuinünuat: eamdem fibi milite per mille difcrimina obla- 
: 4. Vt non loquatur os meum opera bominum] | tam, labijs fiientibus admotam, non bibit, fed 
Mira D4- Hoc cft, peccata Saülis. q d. vt Theodoretus in-— Dco libans effudit ; ita modó non minori ( vd 
pug -— terpretatur, 7 4nrsm abf,ut , vt boflem effende- — credibile eft) vltonis fiti exardefcens, camdem 
meuja — Tm, Vt ettam. linguam. feruauerim liberam à. actu prorfus heroico fic reprefferit,vt nc leuitlimé 
couucijs contraslum:c qua iile perpetrat,bec ne quidem ipfum attingere, aut manum fuam in 
dicere quidem ego audeo. Mira profcctó lingue — chriftum. Domini extendere. fuftinucric ; (cd 
continentia, erubefcebat enim Dauid dicere, prorfus inta&am Saülis , quam in fuis manibus 
uz facere Saul minime verebatur, & quz hic ries , animam , velut yradilimum Deo ü- 
"n non indigna, ille vel effatu indigniffima | crificium obculerit,ac dc femetiplo gloriofiffimé 
iudicabat. Ceterüm hic notanda (unt verba,qui- — triumpharit. Atque hoc cft , quod ait fc propter. l'a ixfi- 
bus à peccatis Saülis fibi filentium indixit: Nos — verba Dei cuftodtuiffe vi«t duras: vias, inquam, !t eme 
loquatur, inquit, os meum opera bominum. Non. iuftitiz ; quas licet Saluator nofter leucs dicat, bino 
dixit Peccata , fed opera , ne videreturaccrbiüs fcilicet per gratiam & exemplum fuum , meritó—— 
criminari: non dixit, Opera peccatorum, fed ope-.— tamen Dauid hic dwrar vocat, quia carni cor- 
r4 bominum, ne appellationis acerbitate offende- — ruptz durz funt. Quamquam , cüm in Hcbrzo yj, 4, 
ret auditorem: non dixit Saülis, fed bomnsm;ve — legatur y*32. paritz, quod. S. Hicton. lationis; viauair 
communi omnium vocabulo proprium vnius Symmachus, ijs ePsfiérs , viae tranjgreffors, ts 
crimen occultaret: non dixit Hominis, fcd bomi- — verit, per vrac dwras hic zqué commode fot- 
num, ne lingularitate nominis, fingularem ali- — taffis intelligi poffunt viz iniuftitiz , quas Sap. 
quem impezere crederetur. Quid humanius fingi cap. $.. impij teftantur effe difficiles. Sed tunc 
poterat? quid modeftius? Vbi nociinfignem lo-.— verbum cwitodisi , lumendum eft pro caui, vt 
Qua vo- quon phralim. Nam epera bominwm vocare — fit fenfus, eom propter vcrba. Dci vias duras 





rieceP-" folemus, ea que confona funt humanz fragili- — iniuftitiz cauitle ac declinatfe. 
tati, ac propenfioni natura per peccatum vitiatz; Pulchre ad hunc locum Hugo de S. Vi&ore. $i 
num. L2 usa UR : « d * . : diat vis 
qualia tunt vlioinimicorum. Hincdicimus opus — In hac pr«fenti, inquit , vira im via Jumw: quia Jolut v 


" : ] . : Linie ] dura jr 
eífc hominum, dilieere amicos, & odio profequi — per battc ad aliam vitam tranfmus; fed quia bu- 57 


inimicos, illumque hominem vocamus, quihoc — mana imfirmitas dim in eodcm perfjtere non. po-. unn 
facit, Hiec autem opera hominum (inqui Da- — reff, tor quafi vias ingredymur , per qmot aciones pa. 
vid ) non tantüm non reipsà perfeci, fed nequi- — variam»r. Quia vero in bac vita nibil fint labo- 
dem in ore habui , aut prolocutus fum; quia re facere poffnsmws , quafi gradyentes duras vias 
numquam vel minimum verbulum dc vlüone — babemms. Sed has duras vias sls nom. cuflodinnt, 
fumenda protuli. Quid igitur feci qui in bac vita delctlari quarunt: qui autem 
"Propter verba labiorum tuorum, cgo cuilodi- — (ponte bic fe bummlsant C affügunt, 5j duras vius 
si vias duras. | Nbi Notandum, quemadmo- — csflodiunt. Sed quis cit , quy Deo dicere potefi: 
dum vias faciles appellare folemus eas quae (unt "Propter verba labiorum tuorum ego cnitodii 
Qua fimt appetitui faaues, vcamare amantem, benefacere vias duran Que (unt verba labiorum eiut V er- 
»ü [senio benefacienti, benedicere benedicendi , odifle * ba labiorum nojfrerwm , peccata. woitra oen 
cM, 


"d 


fál.11, 2. 


Greffus 


Dii dire- 
dli ebjtr- 
[iquenáa. 


Sine Dro 
ninm 1 


pep. 


IN PSAL 


fient. dicitur in "P(almis : Longe à [(dlute mea 
verba delitlorum meorum. V. era labtorum Dei, 
precepta eius fant,.— Quifauis ergo prateritorum 
delilorum con[cius , fponte IN pamitentiam (6 
pies » d propter verba labiorum (norum vias 
wrai cujlodit : qmi autem laborat ne precepta 
Dei tranfgrediatur , C- vt voluntatem cius im— 
pleat, [mis voluntatibus vsm facitis propter ver- 
ba labiorum eins vias duras cuflodit .. Alle folust 
debitum ,bic implet preceptum... 
jf. Perfice greffus meos. ] Hzc (ané pulcherri- 
ma e(t & dignillima piis hominibus oratio:quam 
lingua facrz interpretes dum affequi volunt.gra- 
tá quádam & quexemi? 4 varietate exponunt, vnde 
falutaria documenta licet capere. | Greffi« vocat 
diei actiones, omnia confilia, rerum adiiniltra- 
donem, vitz curfum. Nar vita via quzdam cft 
ad felicitatem , S& ambulare in diuinis Litteris, , 
idem eft quod viuere , & tendere ad immorrali- 
ttem. Orat ergo, Perfice grejfus meos in femutis 
tw. Loco perfice, in Graco cft zsrágnou, quod 
duo fignificat , videlicet inftaurare, & omnibus 
fuis partibus numerifque explere.Q uafi magnus 
ille vir diceret , Labant greffus , diffoluta func 
a&tiones, vita incompofita cft. Tu igitur,ó mun- 
di opifex arbiterque Deus, inftaura quod deeft, 
& perfectionem illam concede , quam iubes, 
Numquam illa impia in me notetur claudicatio 
in vtramque partem , vt à virtute in virium dc- 
flc&tam vecordi voluntate , fed tc Paftorem fc- 
quar meum,& fidum viz ducem,quem fequi fc- 
licitas eft; à quo deferi,miferia, Sed vox Hebrza 
4r amecb , non perfice , cd aliud quiddam fi- 
gnificat,nimirum fiffenta. Quare ita vertit fan- 
&us Hieron. fwffenta grej|us meos im. calibiu 
tui, Chaldzus, f[wffulci; Symmachus,evxgdmer, 
corrobora; T heodotion, n &aerr, con umma. Qua 
eft humilis animi confetfio imbecillitatem fuam 
agnofcentis. Nam fine Dco in fcelus prarcipites 
ferimur,dum lubricum blandz voluptatis , libi- 
doque deiicitaut falebrz aliorum vitiorum han- 
riunt . Suflenta igitur, ó fpes noftra, & fuffulci 
titubantes greífus in femitis tuis , in Chriftianz 
vitz curriculo , in hac mea quoudiana peregrt- 
natione , vt denota tibi bac anima fine prola- 
pfione ad te perucniar. 

Loquitur enim de pedibus animi hoc eft affc- 
Gibus,quibus ad beatam vitam ambulamus, qui 
nifi clementillim: Numinis prouidentia, & ami- 
co prztfidio dirigantur , in pracipitium certum 
agamur neceffe c(t. Hic veró mirum quiddam 


Vadis f. in natura contingit vtcüm vinctis quidcm pedi- 
Ífüwm bus, & firmiflimé colligas, ambulare nemo 


u 
ia Dui 
tilerias 
procii- 


foutu. 


Ecdi.é;1, 


queat ; animi tamen pedes fi vinciántur , cum 
procedant longe in viá celeris , & beatiifimo 
quodam curfu ad Deum cuolent; Sapiens id 


nan, quàm clare pronuntíat: nuce m tB in compedes 


illius (fcilicet (apientie ) C sm terqwerilinin cel- 
lum tuum. Et erunt tibi compedai eus in prote- 
Eionem fortitudinis, C ba fes virtutis. Liceat hic 
cum B. Cypriano exclamare : O pedes feliciter 
vinih , qui itinere falutari ad paradifugs div.— 
gener! Alloquitur. iple Martyres. Et gcnus 
quoddam marryrij dicunt Patres, fic a c&us ha- 
bere vinctos & fienatos , vt numquam fe ad- 
uerfus Dei nutum & rationem commoueant., 
Scd illi compedes erunt zm protcéhonem fortitu- 
dinis , ia robur animi, in firmamentum religio- 


MYM XVk 301 
nis & pietatis: quàd eo nihil fit fortius,qui ani- ANNo- 
mi fui perturbationes domitas habet, & obedien- rAT10- 
tes rationi : tum erunt bae virtutis , hoc eft, NesconR- 
veluti quzdam ad pulchritudinem. eximiz, & pian. 
fingulari artificio polit ftylobatz , in quibus vt 
fpcciofifftma: Dium ftaruz , fic virtutes om- 
nes commodiffifné reponantur. Vel erunt ze, 
hoc eft, greffus virtuiis, quód ex illa affe&uum 
omnium moderatione , non nifi excellentes 
a&iones maüabunr. ita Crefollius Myftagogi 
lib.3. cap,6. ] 
6.Ere clamaui,quoniam exandifli me,&c.]Hic 
Propheta mouctur ad precandü, & clamandum, 
có quód expertus fuit fe fzpiüs à Dco exaudi- 
tum. ldeó, ait, clamaui, quia tu iam audieras, Dew be- 
& vota mea expleuera$. Et quia folitus es. me mimi ve- 
exaudire , idcircó nunc inclina arem tuam , c '^ CO v 
exaudi me. Duoautem hic premittit (inquit Ca- 7,7 ^^ 
ietanus ) alterum propriz hduciz in Deo : £rgo 
clamasi , quia fcio te intimo meo defiderio rc- 
fponfurum. Alterum , defectus proprij meriti: 
4nchna aurem tnam, C* exaudi me. 1n quo pro- 
firerur vocem fuam non ranri e(Te meriti , vc ad 
aures Dei perucniat , nifi Dcus vocis quodam- 
modó dete&tum fupplendo , inclinet aurem 
fuam. : 
7. eAMirifica mifericordias tac] Alij apud 
Vatablum vertunt, fegrega : fed minüs rede, 
cüm à quo feparauerit, nihil fit adiectum. Ver- 
bum autem mirificandi hic magnam habet ener- 
giam. Pulchre S.Gregorius: 7 wnc, inquit,mife- Lib.32. 
ricordie Domini mire apud. nofmetipíos qmi eri- e s 
pimur fiunt, cum per eajdem mifericordiai, quam aes " 
grauia fuerit pericula que euafimus , agnofci- qi pui 
mui. Er * alibi: 7 »»c nobis mifericordit Dei mirifcen- 
mirificantmr , cum nobis «d memoriam mi [cria tur. " 
nofira reuocantur. ) Mice : 
8. Cuflodi me vt pupillem oculi. ) Quznam 
eft illa pupilla Dei? Chriftus , inquit Hugo Vi-. 
é&orinus in Pfalm.21. Reété meo iudicio & fa- 
pienter: cft. enim Filius Dei : video autem in pr oculos, 
crudita antiquitate filios nominari oculos. Quo fil fignsfi- 
cx more doéctiflimus Nazianz. Orat. 16. Filium camr. 
dixit £eSungdv E, oculum vita , parentibus fuis. 
Hinc in ludicris Onirocriticorum myfteriis,dex- 
ter oculus, fienificzt filium , inquit Artemido- 
rus lib. 1.cap.28. & oculos fimillimos effc libe- 
ris, quàd fint pulchri atque amabiles, & corpo- 
ris ipfius lumina, Quin & Hebrzi,quorum Ier- 
mo fzpé myfticus cum elegantia iunctus cft, 
pupillam. vocant y^ D23. barb bbains , hoc eft, 
filtam oculi. Vnde S.Hicronymus hunc — —— ord 
Jocum ita vertit,cw/led; me quafi pupillam filiam *^* 
oculi, Quantum et hoc as dot pedro Le -: 
hominum fiduciant,quos Deus vt pupillam, hoc 
e(t Filium fuum Chrftum,incredibili amore cu— 
ftodit, & à malo tuetur? Addo ad humaniffi- 
mam hanc Dci amantis prouidentiam illuftran- 
dam, ín pretiofa illa pupilla nos omnes contineri, 
nec pium lzdi vllum & violaii poffe, nifi diui- 
na ip(a pupilla violerur. Sumusenim prztabila 
Creatoris beneficio non modo filij, vcrum etiam 
viuz & expreflz illius imagines, (emper in oculis 
pzrlucentes, vt noftri obhuifci non queat, Sic 
pupillz proprium eft referre imagincs,vt ea cau- 
fa primigenia lingua pwpil/amn vocet ndn 
sfehon, formáà dimiputiui, quafi ma [culum , ca 
paruum virum dicas, quód inea femper intuen- 
Pp; tium 


302 EXPOSITIO pA TRVM GRECORYM 


ANNO. tium Ipecies,vt in terío & iro fpeculo, reprz- — diam à ia 
tein : 10- jgureur. Imitati Hebrzo; Greci eimden ape ics guipun eser "Minos 
poe ugs lam, Dese d Pte, Püpam, pupulam, pupil. — Sj ppsprs aherum tugruns pratege me. ] In 
rae!" circamfen, de dic, de socie, Pila continu. Hebrzo eff nomen 70 fifer, quod propri? pei , 
Jemperin S rimimal i Ge DOCle, videtomniumno- rz mentam lignificat: umquam ipía proteétio &isco 
culus ge. um imagines, & eximio quodam amore rapi- modum alarum fe habcat , quas fuper pullos ^"p«r 
rit. baie n05 protegendos, [Ila imagines neque te- — aues expandunt. Ita Chriflus accuratam quam "^ 
alic pis le fomno, non agritudine, neque vllo fuorum habet curam ac prote&tionem figniticis, wi 2: 
ad C'entur. Habet enim oculum , vt aít femetipfum comparat gallinz. pullos fub alas j;.— ^ 
aen ume entem, non follicité congreganti , & fedulo protegenti, A. 
goaniuetem , Omnia in. confpectu illius lux larum infuper metaphora celeritatem commen- 
"sed: & ad viuum fis fe formis & naturisex- — datdivinz opitulationis , & promptitudiné pro- 
E icant. Afdepiodoro Virofapienti, noctis renc- — tecionis : vri ulchré. Grzcus Commentarius, 
Iz, quo minis legeret, impedimento non crant, S, Baíilius ad hunc locum norat: e/f ha, inquir, 
vt Photius meminitzadeo vtuidos habuic Oculos, denuo vfu Jimlitudine precatur, vr promdentia 
tamque luminofos. Multà minis tenebre vile — diuina fPu; Faft . exflarum autem appellatione 
impcdient Dcum, qui lumen eft, ne affidué nos telerent C» compendso[am dimine promáentia fe- 
intucatur, noftri 1maginem ferar, nos diligat, In , ewritarens exprimit. Quiíquis igitur vcl malo- 
zterna Dei pupilla omnium noflrüm manenti- rum bominum, vel ciam dzmónum infidiis & 
Ap ds qs in ets íummus amor efüniit,nec — ínfültibus vr ut, fi ad Dei protectionem con- 
eaf em ipía aternitas deletura eft.Qua ex retan- — fugerit, & fob diuini auxilij alas fe conculerir, 
fam animi confolationem hauricbar Anaflaius | nihil ei vltrà timendum ezic. 
"apa Iv. vt pro fymbolo honorato , diuinü hoc 10. eZfdipem fuum concluferunt,. ] Sym- 
emiftichium tulerit: Cuffods me vr p»pilla oculi, — machus,eg cian uror d v2 2p sony ,adspe fuo con- 
Par votum eft piorum omnium, quiin huiusvi- | c/wff foent,, aut conciuferunt, vt S Hicronymus 
Urarumnis,in difficulratibus,in periculisadim- — propiüs ad hebraifmum. Vbi nota cum Ianfenio, 
imenfam Dei mifericordiam confugiunt, Quo- — hacc verba duplicem poffe habere fenfum. Pri- ry 
Tum mctus & angorcs , afflictumque animum mum , vt per adipem. viícera intelligantur, circa 24 4e 
fuftentat , & intimà fuauitate rcficit amabilifi- —quzf(olet effe multa pinguedo: per vilcera autem ^£ 
Zich. 1,5. mo illoVatis oraculo; Qui tetigerit vor, tangit — lignificetur mifericordia, quz in vifcerum com- 
prpillam oculi mei, motione fentitur, Alterum, vt per adipem intel- 
Hoc autem peculiari ratione de virpinibusfa- ligatur opum affluentia, quz fuperbiz,contem- 
cris, & hominibus Deo dicatis, intelligendü eft ptus Dei hominumque, caufa i Br gn. eilefo- — 
Eft enim magna pupilla virginifque cognato, let, iuxta illud: Incvajfatua eft dileus, C recal- Deutz, 
Pibils C maenus nexus, Grac? aps pupillam fignihcat, &C — citramir, incraffatus, ympinguatus, dilatatiu: de- 15. 
ofsitar vir tintmi quia nempe virgo misere vtpupila — reliqwir Deum fatlorem [num.lta in Iob dicitur: 
' follicité ab omni leuitatis patea cuftodir, & ab — Cwcwrrir adner fus "Deum eretlo collo, C pingus lobtg.tg 
omni imputitatis puluifculo fübduci debet. Mi- ceruice armatus ef: opermit faciem ess €raffitu- 
nimis quibufque rebus tnrbatur oculus & infe- de, C- de lateribus eius. &rusna depender. Vndc 
flatur : ferre arenulas manus, & pedes, aliaque — etiam alius Pfalmus ait: "Prodit ex adipe iniqui Pl. 714. 
corporis membra poffunt, ocult non poffunt; — tas eorum, &c, S. Auguftinus adipem: iutelligit 
/ adco vt neceffe fuerit illos palpebris, ciliis & fu letitiam. — Laetitia, inquit, (wá pingui cooperti 
perciliis ad. cuftodiam à natura premuniri. fant; quafi nimirum ad fanguinem inhiantes, & 
Virge vt, Haud fané minüs follicité cuftodiri & virgode- necem eius animo concipientes, ME - 
P^ ^ bec, Idcirco cum oculo oculive pupilla virgo — firent. Sic alibi edam in Pfalmis adeps pro la- 
r. comparatur, quia parietibus veluti palpebris de. — titia accipitur: Sicut adipe c pinguedine replea- Gales. 
bet recludi, & ab omni leuitatis &inuerecundim — rur anima mea. Agellio autem cxquirenti quid- wid - 
alea, à minimo quoque Tunes impedimento — nam fit adipis £oncinfio , locus Ofcc occurrit,ex 5 Mies. 
Fibdaci Pulchré PClry o 


ít Hom.2 2.ad popul. quo hunc Pfalmi locum elucidat. Occurram eis, " 
"Pupilla , inquic , appellatur oculus, vt, ficut ille inquit Deus, quafi vrfa raptis catulis , c di- 
dtabia palpebris velut im quodam conclaui,clau- rumpam interiora iecoris eorum, (cu cordis corse, 
fons ejl, sta C virgo permaneat... Sic ille, Quàm ficenim Hebraus habet. quem locum Septuag. 
facile lzditur pupilla! quàm facile, & quàm mi- verterunt, 1j diaibizo eyes op xgol lag Gump , C 
nimis caftimonia * nihil tam exiguum,quod ca- dirumpam. conciufionem cordis corsim : hoc cít, 
uere non debeat qui caftitatem amat, velleuis — duritiam » denfititem & conítipationem cordis 
Chfiai puluifculus puritatis pupillam turbabit : €ergo eorum, d Uumorem , fuperbiam & obftinatio- 
vita, 4b criam à leuillimis caueat, qui maxima timet, nem. uod ergo in Ofee e(t concinfio cordis, 
emni lk ;tque adcó vix reparanda pudicitia damna, Id hoc eft in hoc Pialmo adipis conclufio . Sic alibi 
mpuditi- d pulchr? Salaianus lib. ;. de Prouidentia, in Píalmis dicitur, Coagnlatum ejl ficut lac cor Pt ut, 
wa enfio- is a vm declarat: Perfeile c finceriffima an2 — eorum: hoc c(t, obduratum , den(atüm , confti- 7o. 
dienda. Hitatis volens cultores (uos facere Salnatoryujfit puse. In Hebrzo autem idem nomen $n & 
ab bis cantiffime etiam mmima vitari vt quam lac & adipem fignificat, folis pun&is variaris: 
a cft pupilla oculi , tam pura effet Chriffia-— halab, enim lac eft » beleb. ver adeps. Ad- 
ind nis, vita: vt, ficut. (alu imtwitis incolw-.— dc,quod magnam: habeat affinitatem litterarum 
xe cn wulueris labem im fe oculus non recipe-.— cum. dictione 2 eb, qur cor fignificat : ita 
seen ipa noftra labem in (€ penitms impudici- — vt quod in Pfalmo 118. di&um et cor fuper- 
yat baberet. Dauid ergo ab omnilabe purus — borum efTe coagulatum ; idem fit cum eo quod 
eile defiderans , fimilem pupillz oculi cufto- — dicuntur adipém (uum conclufife. Vndc liquet 
i tam 





IN PSALMVM XVL 


tam Ia&is coagulationem, quàm adipis conclu- 
fionem , cordis obdurauonenr , & animi fuper- 
biam defignare. ! 

11. Proycientes me. Symmachus vertit,uaza- 
pruücereo, fiQorris ua, Six Her mtjd cft,me beatum prz- 
(rlandart dicantes,ita vc laudare, aut beati przdicare idcm 
w6b- — fit quod proiicere. Hincapud Hebrzos verbum 
mass Wmuadab ,non folüm proncere, feu decere, Ícd 

euam laudare, ac celebrare fignificat;vt notat Pa- 
gninus jn Lexico, &Oleafter in cap.4 9.Genefeos, 
: vbi has dums inter fe aduerfas notiones in con- 
cordiam vocare conatur; quia nempeille qui lau- 
dat,in laudatum laudes proiicit. Veriüs forte di- 
xillct,illum ipfum qui laudatur proiici deiicique 
dum laudibus bbruitur. Sic enim leramque fit, 
vtadularores,dum quempiam laudibus efferunt, 
dciicere ac fternere tentent, & fxpe illum mente 
reiiciant ac fpernant, quem verbis videntur ex- 
tollere. Adeó vt talis przdicario proiectio ffir, at- 
que ita beatificare,verius fit proiicere, vt in idem 
recidat proiici & beatificari. Lftiafmodi ergo lau- 
dem oportet proiicere, ne à laudatoribus blandis 
proiiciamur. Excutruntur ftatim fcinrillz ignis, 
bm 17, cüm in nos aduolarint : non fegniüs excutiantur 
ur & laudes.Nam,vt Salomon ait, Quomodo proba- 
tur in conflatorio argentum, C in fornace auri; 
fic probatur bomo in ore laudantis, Latet igitur 
ignis in laudibus, vt flammas videatur in nos cuo- 
mere , qui nos laudat. Certé fcincillz illa verba 
lioet euehimur laudibus , quz nifi extu- 
tiantur, nos amburent. Sicut crgo fcincilla ignis 
excutiuntur à veftimentis, fic excuti à mage Rm 
debent verba laudantium. Comburi vult,qui has 
fcintillas apud fe retinet , oblatas landes mentis 
excipit finu,& gaudet dum laudatur. Deceptoria 
plerumque laus eft,& magis nocent blandi lauda- 
tores, quàm hoftes fzuientes. 

Olim ad mortem damnatis pocula melle per- 

fufa propinabantur , qux edi veneno referta, 
Depteria mortem infercbant. Idem in laudibus time,idem 
lw vow- caue. Indicat hoc Synefius de Regno, dum ait: 
"mie (io ma gudluirG- remnQ- , oup idit ouanius- 


but, cum i e " F 4 s 
mijpu.  "Q- kukires ut diat T qapuixor, & pum dd eurns 
ferat. mis Sawpiros épywev. — Ea ex ommlus laut,qua 


permciem cum voluptate adfirt , venenatis po- 
tiomibus fimilis mili cffe videtur,qnas mlle per- 
fuat, morituris propinant.. Nemoigitur tam fa- 
tuus fit, qui decipi falsá laudum dubedite e fi- 
nat; moriturus, fi venenum traticiac , imo fi vel 
rantüm deguftet. adeó nocens hec venenum cft, 
illico hominem deiicit & occidit. 
Ipipgw. Oculos (mos flatuerunt declinare in 
Omlin terram.) Terram fcilicet afpiciunt, qui crudelia 


Aim dt- meditantur. Nam Era calum fufpicit, Deumque 
fm z e(Te fupremum iudicem , & fcelerum vindicem 


quidj. ineo refidere intelligit, nequaquam ad nocen- 
e, — dum aliis animum adducet. Aquila vert, 77 2«- 
xiras $75 53, 4d dechnandumin terram; Sym- 
machus, ézspaxurér & 78 29) dctorquere , C» quafi 
altera ex parte declinare im terram. q d. Statue- 
runt oculos fuos, vt viderent ficubi pedes mci de- 
clinarent,vel vt me declinare facerent. Vnde Eu- 
febius commodé expofuiffe videtur, eassad ea 
pil Ümupioui 4. eacus, 3,7 x7 0r ocixemis ansds - 
Qu.Commouere me, C- dimouere à flatu meo, C 
a progreffone itineris fecundum. Dcum , [atagc- 

bant. 207 
13. Exurge Domine, &c. ] Dc falutis inimico 


, 


303 
loquitur,qui vi & excogitatà improbitate in per- ^NNOo- 
nicicm immineat, Exsrge ,inquit,óDeus,preueni TATIO- 
eum... in fonte eft, Uma cca (ini: hoc eft, NES COR- 
occurre venienti, refifte in faciem,armorum tuo- PERI. 
rum potentiam obiice, comprime ferociam prior 
occupa,& venientem agerederc. Swpplania cut, 
deiice in terram, illide tolo,& fortiffimà tuà ma- 
nu proftratus , mordeat humum , vitá fpirituque 
(polietur. Vel,vt eft in lingua fan&a mcwrua eum, 
contunde audaciam , le&iíque fpoliis victor ego 
tibi epinicia concinam, 

Inip&£M. Eripe emimam mcam ab impio, &c.] 
Id c(t,colle poteítatem me perífequendi ab hofti- 
bus potenti tuz, quorum inivnis valde difcru- 
cior. £gerrimé fané ferunt iufti,fe à malisaffligi; rufi ma- 
quare quando peccarunt, fupplicium fibi pouüs I»rà Deo 
ab ipfo Deo , quàm abalio infligi petunt. Dcus ji Mord 
enim per fe filios qubs amar, caítigat ; hoftes vc- ;,, affigi 
ró ac reprobos alis fatellitibus puniendos tra- fen puri. 
dere confueuit. Quod probé agnofcens Dauid, 
dicit : Eripe animam meam ab impio , pee 
tham ab snimicis manga tu&.. In Hebrxo con- 
ftrurtur & intcrpungitur hoc modo, 4b impio fra- 
mea uA , ab inimicis mans tuà.. Maluscnim & 
hoftis Dei cft gladius , & manus ipfa quà Deus 
malos alios punit, & bonos exercet. vt apud 
líaiam, Affur virga furoris Domini C baculi 
ipfe efl. ita D. Hieronymus & Genebtardus hunc 


I(aiz 10,5. 


locum interpretantur. 


14. Domine à pancis de terra,&c.] Varias le- 
&iones, & earumdem explicationes habes fupe- 
riüs in Commentario Grzco.. Hic tantüm ad- 
dam expofitionem Cofmz Indicopleuftz , o'Ac- 
gu 18i cu opárng qgh€, de To, TÍ üMpnt oi cw tpi A 
qéroy di a5) rus (alpes z,enSüras 6 CorTas, Wyoun vw $ 
amps, iva pii Ty rusapadye y Té« dxigaiyTipou (lndisiluan, 
gasiegs - sutegsmac duae ua).47 Tis olas ue X nip 
meet Moy àn TA raxgu prar ya Eddy , 95] d tapar 
dwouh, 0j dytiriems émpoe pror. dc 1j ictus dr qj n . 
y irov üymtey 6i xipoy YxoAauey , dix Y aejs és marieaé 
uror dgousiusry. Paucos eos qui [Aluantmr vocac, 
inxta ilnd: Quam pauci [unt,qui faluantur! Ab 
bis precatur bojHes disids adbut vimentes ,mimi- 
vum improbos Lomines,ne conuer atione [n4 fim— 
l;ciores ledant. Ventrem praterea paraphrajHice 
eofdem bofles appellat, , eosque adimplendos. ait 
a5 (conditis, fuppliciis nimirum occultis, ex in- 
[perato aduemientibus,ita vt etiam fil C7 nepotes 
corum illis ipfis ad (arietatem fruantur , cnm (cfe 
ad parcntum fimilitudinemn compofuerimt,. Si^. 
mili feré rationc hic locus etiam in Commenta- 
rio exponitur, & in Catena. 
IsipEM. Saturati funt filis.]Ita optimi codi- 
ces. Er, fi ratio habeatur vocis Hebraica 022 b4- 
mn, non potuit aliter verti, quàm Latine fili; 
Grzcé ddr, prout habent codices Compluteníes 
& Rcgij. Codex Vaticanus habct óeo», porcinis, 
quod inde videtur profluxiffe,có edi in anti- rede va- 
quioribus libris fcriptum effet fine accentu, & rieras le- 
librariis vfitatum effet ad , litteram adiungere «, &0»em 
viciffimque ad « adiungere ;. In quibufdam ct- xen dg 
iam reperitur Zar, percts : in Scholio autem co- 
dicis Vaticàni ad marginem appofito ad verbum 
Var, hxc leguntur: 4rz) 98. dxaSupeía; : Ov jdbroy 5 
durol dui Puyrtt s yóramr di! 3), cie iur &uruy d a 
x3 Supcías uiridutar. Ideft, "ro immunditia : non ^ 
folum enim p immundi ferunt, fid etiam filus 
fuis immunditiam communicauerunt, ln aliis et- 
iam 


Pani fnnt 
illt qui fal- 
NARIMT. 
Luc.1,31. 


304 


ANWo- iam codicibus eft id , atque ad cum locum fic 

TAT10- legitur: E'zepzé2uony P pero rmur , impleti funt, 

NES COR !IIqUIS. Kai d)un" TacW gna), murgveulus Urso uour, 

DERI1I,. Xj 66 mudks Jj Lus mupimudar. Er aliter : Omni, 
suquit , tran(grefiome vepleti. [unt , C» ad filios 
fno: ERN Apollinatius quoque in Pa- 
raphra(i habet: 

Tbu&b7u exar, Macr dinsutlaya farre. 

Impleti porcellis , reliquerunt. filis reliquia 

CORWiMij, 

In Pfalterio Romano & Arabico, & apud Arno- 
bium eft porcina, S. Paulinus in Epift.vltima ad 
S.Auguftinum vtramq; le&ionem agnofcit, cüm 
fcribit: Saruruti funt porcina, vel, ficut in qui 
bu[dam P (alteris fcriptum audio , [aturats funt 
filiis. Eamdem varietatem notat S. Auguft. in E- 
piftola, quà refpondet Paulino: & in hunc Pfal- 
mum adfert hzc : Sane illo verf, vbi dium 
eft , Saturati funt porcina ; nonnulla exempla- 
ria , Satwrati funt filis , babent. Ex ambiguo 
enim Graco snterpretatio duplex venit. Omvino 
in Grzcis codicibus lectio dex frequentior cft & 
melior. 

Sunt autem qui hzc verba, Satwrati funt filii, 
ad nefariam czdem immolationemque filiorum 
referant: idque Eufebius etiam probauit,dicens: 
Tay iFíoy jjornadnwy énagéducur uv Aci paa TR. THi€ £4 hi 

! mie icríoig sgrubDoiraer. TUpo 5j Gr d egi MLemao equ2* 
— Kai &dy«Pt Tàs zdpns S jov Vu. Sua prole (atura- 
de forum ti funt, quorum reliquias parumlis qui snter eos 
carnibus,  €rAnt, reliquerunt, 1d antem im execrationibis 
comeden- — Lenitici ditlum ejl: Et edetu carnes filiorum ve- 
dá. firerum.. Ad eumdem feré modum Hefychius, 
Leit16, ^T) ieprdand jar ire! ph eio) S Ilion ed T 
] I'cegio, P'usa Tui dva gigi, 68 4 Voggi ia y, Cocgra- 
Guouy SA Quy ev, ci mis ciem Yogass. Illa verba, Sa- 
turati funt filiis , quia non efl additum Proprus, 
aut T wisyaut L rael, poj[unt ad Ifrael referri: vt 
fit , Saturati [mnt filiis iini , qui funt Ifraelita, 

Fufiüs idem exponit hoc modo Eulfcbius: aid oq 
did 1ínw, de ff f àriSur, x, TA mycbut drepaguirer 
iafpay T Sw , di tpi, X, 0 XNpQ- X) ox 9 eain 
U 2p rape o Qo svy pire X Uy Ti Sama (ito , $5 
isodion di 2acip Gurur rdzw djtit im dove WARD gNS 6, Xj 
vyvtic dad 3, TR xexpopualrer enoir, di € à XVpuazet 
Bgpoivduns , 3, A. 33 erwr. Gru dp Merbr vul [ip xga 
Srer i Qa vigo 7A vououkruy YnÜ( rur £) Xxcerégur V- 
spagerr.. Avril pu Xy 2euziy , X, dyyopor, xy T dv T V6 
aT) dfeieipydourT, MSc Tk marTolot Tuas X) "tAU— 
TU 6l "oEnpdlirmemy y) oT dor rrur iode Tixrur 7t, 
Xj dur, x, Sia Ter Gkeopiowour. did GM) 4* Void, 
(eh. X 4 uror & Auro) TWTor Voc prid, di ln 
rmi duni cw eeinipar poapuc 2, dude rds Toii ua GurU€ 
lmpierum | vyyiran ngrasuioiraer, Docet per bac verba, quod im- 
peu 9» piorum bominum,C* corum quos frequenter Dei 
eua" hoffe appellauit,pars C bereditae,C- copia omne 
quibus fita - à ; 
fit. jm bac pre(ents vita fint; inqua vepletiu eff ven- 
ter corum vario cibo,multisq; voluptatibus ac de- 
licit; nec non ab (conditis mquit: pro quo Symma- 
ebus vertit, Et epofitie. Nam fi qua [unt in boc 
faclo , c bac mortali vita , ien expetantur, C 
repofita C abfcona putentur babnerunt.Ipfi cer- 
t£ C7 aurum Cx argentum,C* omniaterra metalla 
exquifierunt : lapides etiam varios pretiofos C 
praclaros ferutati [unt y C bis ommbus expleti, fi- 
liis quoque C filiabus (atiats (mnt. Ideo (ubynn- 
git, Saturatifnntfilise (Neque ipfi folummodo bis 
rebus faniats funt; [cd ipfi prumum expleti, be- 


de hoc Pfalmi loco nominatim a Seid ares 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


reditate C». fucceffiones pofferis. veliquerunt., 
Et poft pauca; quis per vocem ab fconditz, paznas 
illis à Deo referuatas intellexerat, contequenter 
fatietatem, poena magnitudinem incelligit, ciuí- 
que reliquias in caput filiorum redundaturas. 
Eius hzc verbafunt: OiZu', enm, de ? diugíar ev 
mauplap V uirov Auris VráLes, dX. X, mié die xy mis 
yyirus T. oery rur soripías uapeuukpon . Sciog9nqnut,te 
im[la fapplicia nom modo sp]is 1llaturmm, (éd etiam 
liberis C nepotibus qui parentum nequiqam fue- 
rint imitati. . 

Porro ex hac tanta lectionum diuerfitate fatis Quay x. 
conftatquàm neceffaria fit vtriufque, Grzcz fci-. «fara fi. 
licet & Hebraicz, lingua cognitio ad genuinum bern é 
ac proprium Scriptura fenfum "intelligendum, Eoges eq 
fine quà, vti hic prafens , ita &alia plurima. fa- ijj, , a4 
ctz pagina loca intelligi aut explicari minime 


1mteligen- 
poflunt; quemadmodum depe Epift. 58. 4e Si 


pura. 


confülis exemplaribus Grecis, vnde illa in 
Latinis orta fi: diuerfitas, haud operosé intelle- 
xit. Nam cüm effet izeprazhnor qu», fatnrati funt 
filiis,alij vnà demptá licerulà va» legerüt, hoc eít 
[mbi vel porcina. Priorem autem lcétionem cffe 
genuinam,non conftat modó & proximé fequen- 
tibus verbis,vbi pm, parunlinominantur,quod 
cum filiis redé conuenit ; verüm ctiam ex He- 
brzo fonte,cuius dictio (vti anteà diximus)pro- 
prié filios fignificat. Vt hinc liquidó appareat, 
quantum profit vtriufque linguz peritia ad intel- 
ligentiam diuinarum Literarum. Atque vt melius 
cadem ipía verba illuftrarenuur, videte quid ma- 
gnus ille Do&or fecerit. nf exi, inquit, eriam 
codices Grecos , vtrum datiuias cafus effet, quod 
dicum eff, filis; am genitinus, quo slla lingua vri- 
tur pro ablatiuo , C inueni genitinum. Vndevl- 
teris patet, vt eciam apicum , interpun&ionum 
& cafuum minuta obferuatio in Scripturis mini- 
mé negligenda fit, cüm ex illorum varietate;fen- 
teniz quoque diuerfitas oriatur, Nam ( vr in 
pizíenu exemplo maneamus)cüm dico, Sarsran 
jJoent filis, fi dandi cafu ponixur filus, fenfus hic 
crit , eos faruros in cornmodum filiorum fuifle: 
quemad modum fi quis in gratiam filiorum ma- 
gnos & opulentos thefauros comparauiffet,redté 
diceretur, illum effe diuitem liberis, id eft, in v- 
fum liberorum. At veró cüm in auferendi cafu 
ponitur , copià & numero filiorum; redundauiffe 
familiam fignificat, in quo magnam fclicitaus 
fuz partem Hebrai collocabant. 

15. Satiabor , cum apparuerit gloria tua. ] 
S.Hicronymus ex Hebrao vertit, smplebor, cum 
vigslanero,fims'itudine t4: videlicet poft excita o,uj, ic 
tionem à mortuis, llla eft gloriofa expletio,qua farwrits 
nihil vacuum & inane dimitiit, nihil quod prz- Bearee. 
tere poffit animus appetere & perícqui. wt 
faturitas fine naufca, voluptas finc faftidio, per- 
ennium deliciarum víusabíque mollitie, & con- 
tinua fine labore vllo felicitas. Dum viuimus,o- Nibilef 
culos & animos gerimus infariabiles ; quà plus imas w^ 
ingcritur, plus appetuac: nulla hic laritiz pleni- p" And 
tudo : lztamur,íed non implemur: in fuperficie ' 
natat hilaritas noftra, marror in profundo hzret. 

Idcó Rex Dauid fublimi fpiritu, Qwid mibi eff nai. 7s, 

5n celo , ait, € à te quid volus fuper terram2?1. 

Domine, aulici mei miniftri modo hanc , modo 

illam animi relaxationem mihi monftrant, vt ad 

hilaritatem me prouocent ; atego nihil víquam — * 
reperio, 


IN PSALMVM XviIt 30$ 


rio, quod folidé vel exhilaret, velíariet. eft & efuriens?nec illud credo, fatiarem, 6i om- pAnA- 
Quanrumuis opulentiffimi regni diuitiis acdcli- — nes mundi delicias, fi centum , fi mille regna in- pin A- 
Gis circum fluam,nondum tamen fatiatum eftcor — gererem. Nulla hic farictas; Satiabor cum appt- sis PA- 
meum. Quidquid ba&enus ingeffi , exaruit& — rwerit. gloria tua. Vide Drexelium libro fe- 1&v w. 
euanuir, perinde ac fi hydriolam aquá plenam,in cundo de Czlo , capite xr. vbi concionarorié 
accénfum clibanum effundas, vi caloris mox — ac rhetoricé fufiüs locum hunc amplificat clé- 
omné abforbetur. Pectus meum adhucvacuum — gantcr. 


IN PSALMVM XVII. ARGVMENTVM: 


d. Eig 9 TC» rÀ adi xv- 
ejs Td aid, d. EaAmoe TÀ xv- 
ga GF? Arcu Tie afe (amo , y 
Wpuépat " éppuc at au» xves G" Cx 
yes caray vay iy9pdr aturd , € 
&x yapde Eau, xoi emer. 


bán 3 Eàryeath, x2] ipumelas uà d'euApr. 
E5xeraj d o 0i 7 Éaaiheids icceta 
aid TÀ -jaopH » dfuroim, Oonupazuy 
Ji dgior old 78 e»eopire QiAoovQiar, To- 
euírag dp VaCwAde c'pg GU XasA 
Vuoutac , 8 cw'att army T ix- 
Segiz , dX roDapiom tup , uy dt 
Pvcjdpüc tunporcoowr, Ele si 062 (Qe di 
eejenerra] , Ured à qg] eestrreias Cd 
aic 7 Daly Giao, € $ Ty Veda£ov 
dohoroAuctac , d' gxejic Üctes Vy trtro 

' xesvoic. 


PARAP 
E TAnnza c6 xvgjs 9 
END iae [oov 





y. Kwguos eepéa- 
ped puc , yt] xa gps ja0 » X2 
fusus ua. 

O' *ex uo, fGonbog quu , xod 
)ma) T GUT. 

H ^ , 

Yasegarisns Moy , xod Xteois 
cumalac pos, X, aye pA 

Tmoréra|' ó uaxdej G9 ^aCd vc 
Sr doamicj , Sx ce dd imum PO Ti 
toy x2 Gps alouc , dd xoeor T6 d'ya- 


mu ?gGeiy ex ast égdp B. eir 106 esp. 


qazías Scias moiéira] «veonimyotfae , X9 

vU RzydPooor Gy rwy dja9dv , xz- 

míAo5or udsu» ipydLtTU Ka] xgA€i 

vi» Sy donus , C6 TRU prag ov * 
Towvs I. 


1. In finern puero Doinini Da- 
uid, * quz locutus eft Domino * ruoà 
verba cantici huius;in die qua eri- 
puit eum Dominus de manu om- 
nium inimicorum eius ; & de ma- 
nu Saül: & dixit. 


Clarà eft infcriptio , £y explicatione mon in- 
diget. 1n bifloria autem Regum [en[us bu- weg i 
ies Pfalemi. pofitus efl. Verüm admiratio- 
ne digna efl Próphete bwins phiofophia. — 
Cim enim tot infidias à Saülle fufimiffet, inse 
haudquaquam tamen ip[um imumicis an- iosarum. 
numerauit ; (éd eo ab mimicis fegregato, 
eius mon tamquam maleuoli menm. Yn 
finem cverà imfcribitur ; qui& nimirum 
etiam continet. cvaticimum de Gentium 
evocatione , (J* Tudeorum repudiatione; 
que multis pof feculi coutigerumt. 


HRASIS 


9 iLIGAM te Domine for- 
W^ P. ritudo mca. 
; Dominus firma- 
mentum meum , & refugium. 
meum, & liberator meus. 

Deus meus, adiutor meus, & 
fperabo in cum. 

Prote&or meus,& cornu falutis 
mez, & fufceptor meus. 

Promittit beatus Dauid fe Deum dilectu- 


rum effe, non quód hoc perfcdé nondá im- 


pleuerit ; fed quàd nulla ipfum amoris huius Crairad? 
fatietas caperer. Deinde diuinz beneficentiz A 
denominationes recenfet, & iuxta numerum De 
beneficiorum in fe collatorum,numerum ap- 
pellationum componit. Hinc vocat Deum 


fortitudinem , tamquam hanc confecutus : 


Q 4 fr- 





306 


PARA- firmamentum , tamquam firmus contra ho- 


PHRA- 
$I$. PA- 
TRYM. 


Dolores 
mortis 


quale: 


Torrentes 
iniquitatis 
quid. 


Laquei 
mortis 
qui. 


* Vulgata 
introjust 


$pei dn 
Deum nom 
fh. 


ftes effe&tus : refugium, cüm Deum vt mu- 
rum, & firmum vallum habuerit: Jiberat2- 
rem , tamquam per Deum àb inimicis libe- 
ratus : adiutorem, tamquam illinc opem na- 
Qus : protcéferem , vt antefignanum in tem - 
pore fadum : coran falutis e. fu[ceptorem, 


tamquam eius prouidentià feruatus. 
4. Laudans inuocabo Domi- 
num, & ab inimicis meis faluus 


ero. 

Hic diícimus,de beneficiis ex merá libe- 
ralitate. collatis gratias agere , & rurfus ne- 
ceffaria poftulare. Hoc enim, inquit, faciens, 
inimicis fuperior cuadam. Deinde recenfet 
omnigenos iniaticorum infultus. 

$. Circunrdederunt me dolores 
mortis : & torrentes iniquitatis 
conturbauerunt mc.. 

. 6. Dolores inferni circumde- 
derunt me: prioccupauerunt mes 
laquei mortis; 

Dolores mortis & inferni , vocat mortis 
peticula , Quemadmodum enim dolores 
funt prope ipfurn partum; fic maxima difcri- 
mina ad mortém appropinquant. Torreztes 
autem jziquitatis , iniu(tos atque frequentes 
inimicorum impetusappellauit.Etenim ficut 
torrens aquarum concurfus hinc inde ve- 
nientes recipiens, repenté impetum facit: fic 
etiam ,Saül , ceterique hoftes impreffioni- 
bus vtebantur. Laqueos autem sortis ; in- 
fidias nuncupauit. Nam quod animalibus 
laqueus eft , hoc iis qui bello petuntur, funt 
inüdiz. 

7. In tribulatione mea inuo- 
caii Dominum , & ad Deun, 
meum clamaui : 

Et exaudiuit de templo fan&o 
fuo vocem meam:& clamor meus 
in confpe&u eius , * introibit in. 
aures eius. | 

A tot tantisque. calamitatibus obfeffus, 
omni humano auxilio defpedo , diuinam 
opem imploraui, nec fpes me fefellit : nam 
a&utum meas preces admi(üt. Templum 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


etpieptat, Uc ceptoc x7 rout» Jig Se 
xaTuQusÀu , e vei y (D Eo mxale by Suy 
xgj abr coNw Oyvesv* uglw , dc 1f TE 
5vi i rbd impo iM Qo fe, 
Uie imei er Foruelas Tux ur Napaapizlu), 
bic aveijerhor Cy valga cyefjonulicr" xtegc 
awmelas x dvnAniloeg , 0 Ti durd. ces- 
puSela dfasuÜei, — 
A. Alidy mwutzérojun vy 
4 EN, 2 , 
XUg40V, Xd CA Tdy £y 9pdy ou. cd- 
Sila). : 

Eví&U Su Jibacxó uda yu o M üuoho- 
y vp T) Umpypdpier doalidv, aive Je 
7rd Uy 3. Cy d'ora. 270 *)dbp, Onat, "Toiv, 
xpeiemos ooa] 7 duc pls. Eirz dmryeivay 
quc avüPydacraQ T ToMpuy CruRUS dod, 

. & llegiéaroy u$ G)ieg Saa- 
Gv , € yapappor amopulac eee - 
evcay us. à; 

gc. (dive; Qd oU GXCAeXUNGO 
us, «esiquaay us 7276s Sa- 
va Gv. 

(dae Sarra d) dd , xaA6i 9c Su- 
varmQóesu, xd urou, Kalaznp 59 aj dine 
Trap üwroy *iyor") vor Tóxov, rtec oi ubytent 
xóduuoi qu! Sardis md/ un, yendo 
fuc di droudae mic dd ino, ng) dS ejas 75 
ise eesa God. KaSra7mp 290 xeiuab- 
f Ov vic T Uum cuppoias , 6rriü Ow x4.- 
x€iQw Qeocpdpac deybidp Ov, cIEammaluc 
»os9 GA] , ito XagA xj oi d0NoI TONO 
quic iQód oic iyesrro, Y12542a& di Sud. 
T4, Tic Cid ext Cua Acer. Cep 29 Toi dAÓ- 
951€ 3 muyic , TE(o Toi; WoAsugdpooi, à Ao 
x9 " ne , , 

C. Ev rd. $Aice300 us ?rs- 

, * , * ' 
xa As( alio 9y xDeyor , «oj «vex 
v) $0 uu xét og E 

Kad Wee &x vas diyta da- 
Vit JuoU , € Yi xegryi Loo Gyr 
&uT8 &iy$A6uct.) eis (a a auGU. 

T'aró voz rey. sroNopisi poc Gugger 
7rüon; deSeomrimc xgxtemhcas fonwu- 
glas , alu) eap imwto2ezdulo porrloo , 
xg) Tis Vid ge dx. eoe ^ cSav- 
cta. dp ugu Tae Wirelag idaa p. Nar 

il 2 


IN PSALMVM XVII 


diérmb3u 4 m)» yeesGmis XgA(8 29 
gixodb uro mmiggÜ Ge) i9. vov degrór. 

í. EvaAdo9n wg twrpop, C" 
ijpi9n $ 85, € (& 3sucxia dr 
optan Grego omar , € iaa do3n- 
cas, 0n Opin avis o 33s. 

Ü-  A'víón xcemoc Ga Oy curd, 
xg) 7Óp Dori ees Cumrou. etur xat- 
Gayior')- diSogxts driQtu- 
ca» dr auis. 

TaUva 'mayra n (Üenun iy dic rpm C rta 
sponda. , d oW dic rm mil 7ried venda. 
Ovuóror d mpue;v duoc ó Soc , doa ng) 
ddirradpoc Tác arSesímu , oiat(a 7o2- 
Adis zremimut Deor cic xj cona ug, Gn 
qur , xg) 7e. OUra iy YoeghA did zer 
Byxfne vo Xd Up (Oo xoruc Gdpor idet. 
Aui T Tuv (oiytup 0 meo y aves , 3 Gig 
. gogoic iorty S Gous mjutoofas (paret . 
udi'oud dt ugy Tic d29cu ad Peso mous , ui 
mu Qupua. dhar ira ui oi Üjagit 7rd Du. 

í. ExDure degée ng] tr £6n Y, 
JO" an cf m9 ac url. 

ia. Kod $r£en ei Xeesvoiu, 
xo) tiim, Enero Ih 7hegu- 
yav ayépun. 

i&. Kaj £956 exor C" Xroxpu- 
Qi dud, xvxvo aur) $ cxnXü 
dur? 

Iz2u» érruüÜa 78 Sw cho Vongadeuas 
Joyadp(Qu, itarór mis dxesarsis Fani 
S20: figo. A'PW Gucci omaiGacw, üri 
dyaCacw «56 Seíag "uic Enea la QU- 
etc daeiyegilos )2 7» 96i. T2 dfs- 
Qoeo d T. olnesopudy d/g Trav. ezaud Co- 
uiu, «pori 49 93 emesomictesr Vanqaire?) 
mic dy esaoic, ori dV uta Aomptzriswosr. 


E'a di £rs ag) QoGor érSeiva] Dou Ov," 


«ad cEóv n diva ng] disc TÀ Gimun, 
Our Vegrat , C xoaten, vokaodp, ón lu 
oixeias XanQdveuts id i£ r0por d ri 8c 
modas ku, T0 4 guggunías dogg(pr 3 0T 
XeesvClja KarGaw, X T. avium sifiom, và 
Vpppamía, GE. «b Óà, E9xO exboe Xro- 
agutlu) durd , vo 9 Quowoc d wopmr. q di, 
anu) durd 9 axnrh duré. rb qoi wmv Qd'c. 


307 
hic non manu factum dicit ( nec enim tunc »4n4- 
temporis ere&um fuerat)fed czlum. icta 
8. Commota eft,& contremuit zava. 
terra , & fundamenta montium 
conturbata fünt,& commota funt, 
quoniam iratus eftcis* Deus. — ji» 
9. Aícendit fumus in ira eius; Pe 
& ignis à facie cius *. exarde- * vae 
Ícet: carbones füccenfi funt ab "^ 
CO. | 
Omnia autem hzc pofuit, non quód om- 
nino fic acciderint; fed quód ita credita fint. Dew mut. 
Non folüm enim vlcifcens Deus, verüm et- 55, vec, 
iam exterrens homines , fimilia fzpé fecic; ? 7» 
tonitruis,ac terrz motibus, & igne terrorem 
inüciens. Sic cüm Ifraeli timorem afferrevo- — . 
luit, Sinai montem igne fumantem oftendit. 
Proptereà igitur hic Vates poenam. hoftibus 
inflidam commemorauit, Docet veró etiatn 
alios homines, ne fimilia crimina patrent, vt 
non fimilia patiantur . 
1c. Inclinauit cxlos,& deícen- 
dit: & caligo fub pedibus eius. 
1. Et afcendit fuper Cheru- 
bim, & volauit: volauit fuper pen- 
nas ventorum. 
iz, Et pofuit tenebras latibu- 
lum fuum, in circuitu cius taber- 


naculum eius. 

Rurfum bic Dei aduentum exponens, mul- pei afen- 
tum auditoribus timorem incutit. Verumta- jid 
men neque defcenfum , neque afcenfum di- 1*4» 
uinz naturz nos nouimus : diuinum enim 
Numen incircumícriptü eft. Per hzc autem 
difcimus differentiam difpenfationum : nam 
aliquando quidem mitiori modo hominibus 
apparet , aliquando verà maguificentiori . 
Nonnumquam metum incutere volens, ino- 
pinatum quidpiam & infolitum demonftrat. 

Illud itaque , /clinauit celos , c defcendit, 
fic intelligemus , quàd proprium afpettum 
exhibuerit; ca/jgo autem fab pedibus eius, Dou - 
eft cius prafentia inuifibilis : porró afcenfus &abuac.. 
fuper Cherubim, & volatus fuper ventos;de- 
fignat aduentus eius velociraté: illud autem, 
Pofuit tenebras latibulum fuum,natürz inui- 


fibilitatem: illud vero, I» circuitu eise tabernaculum eius, lucem qua circa ipfum eft. 


Tonwvs I 


Qq:z idcó 


PARA- 
PHRA- 
SIS PA—- 


TRYM.. 


1. Tim.6, 
16. 


* Vulg. 
fuas, " 


Dew de, 
tenebru 


Inceto, 


Dea dif- 
fert pa- 
nam, pro- 
pter poeni- 
tentiam. 


Vulg. 
Eripuit 


Dee fui 
Adiuuato, 


308 
ideà & beatus Paulusait: Qi f2/us Incem in- 
habitat inacceffibilem. 

Tenebrofa aqua in nubibus 
acris. ] 

5. Pra fulgore in confpe&u 
eius nubes tranfierunt, grando, & 
carbones ignis. 

14. Et intonuit de cxlo Do- 
minus, & Altiffimus dedit vocem 
fuam. 

15. Et mifit fagittas *, & diffi- 
pauit eos: fulgura multiplicauit,, 


& conturbauit cos. 

Quemadmodum nubium coaione te- 
nebricofus fatus aér , fulguris fplendorem 
emittit : codem modo cüm vniucrforí Deus 


, videri non poffit , fpiritalis lucis radios emit- 


tit, & eos qui malitiz affueti fünc , poenali 
fuo igne punit: hoc enim declarauit, füb- 
dens, Grande, &c. 

16. Et apparucrunt fontes a- 
quarum, & reuclata funt funda- 
menta orbis terrarum. 

Ab increpatione tua Domine, 
ab infpiratione fpiritus irz tua. 

Hzc autem;inquit, facit vniuerforum mo- 
derator, vt puniendi potentiam fuam homi- 
nibus demonftret, ac doceat, quàd in puncto 
temporis extremam perniciem afferre poffit; 
benignitate tamen vtens, vindi&am procia- 
ftinet, atque poenitentiam expectet. 

17. Mifit de íummo, & accce- 
pit me: & affumpfit me de aquis 
multis. 

Et docens quid per aquas tropicé intelli- 
gat, fubiunxit: 

18.* Eripietme de inimicis meis 
fortiffimis,& ab hisqui oderüt me: 


quoniá confortati funt fuper me.. 

Manifeftó , inquit , fuam erga me curam 
meis hoftibus oftendit. Hoc enim innuunt 
illa veiba: «Mifit de fummo , C accepit me. 
Id eft omnibus perfuafit , fc mihi czlitus o- 
pem attuliffe. Hac autem prouidentià me di- 
gnatus fuit, cüm mc inimicis meis fortio- 
rem oftendit. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


di; € 6 uaxaexoc fon TlabA0c, O' proc Qa 
oa dejara. 

Zxorawoy Uwe Gs vedbé aus di- 
cay, 

py. A'mó P mAGUyHcEge Ea- 
moy curd à vepé2uu die, 7a - 
aa. xo) d93 eges up 9c. 

id. Koj £Geóymces ee iogyó 
ó $06 , xa] o vi[is ^ 3wxs. da- 
yu) etur. 

i£. Kod d Eamfsans (Bínn, va] 
&exopmaey 04 Gus , vor] dic egets i 
amiduye , C mue (y eoesy od uc. 

Kamp vii zvxvonm 7 ripeAd? Cogo 
d *fiobvp OQ» à dip, 7 dcos rf demrtm] 
7 aiyAlu) , d'rac doca(oe dy 0 T. 6Auy Sue, 
78 votegü Quot Tuc dxrfiag dQínm, o) T 
xo^gem 7rvej xohat4 vàc moyvefa ovta't- 
Ta£ * 1ETo 90 "aptó WAV , Coa 2a7 0T ct 
?gCa, X) va t£iic. 

is. Kaj aeb3ucas cd mryos suy 
Ud T X9 dexz AU dn (. Seu£- 
ua. Tli oixepudCrs. 

A'a cYhvngdiratie (ou voe Nori 
sumi as avdopua Ge opyic Gov. 

TaUTa JY trai muiei T BA» qopuTuhiG E 
Tyco pymaw ard! d vra uy To ai Do moi, Son 
Jour, 3) Milrnon els dea!) pd Gp dug.- 
€ 7r cur maya S eias rwe) xét QiAas- 
Seornia dà yes dp (e aaa») ? mia- 
far, C «»eoou d «là ura páAeian. 

"df EZamícaAe E Noc , ra 
£Aa6t us* C exescsAaeem us dz 
Uda'vay rod. 

Ka] did douces Tí 9i rog C Ud put, 
iret 

m. Poceray u$ o y pav us 
d uva dy, xgj Cacsdy wa iran us 
oos 7 SN OE EP 
On ceo (aua guo an tate S. 

Ilestardc , Quoi, nl) dba ép und tu- 
viay ci^ ijugit dd eia oroDwpioic, Tiro "ydp 62 
m, GE amis eer ele Uva, nz tAgOi ut. dr- 
71 38 , az tzr6pter d'mayiag , oq wesradyr a 
3 Eselay mapiors, Taumc Ji ut d mec 
uxleías Veiuet, TI) soOwuiev lcveg ties Mi 
denar, 

if. vlesi- 


IN PSALMVM XVII. 


if. Teséglaay us 0 susp 
xaxxddéuie uan, xg) £j 0 xg, Q* 
di mise ky uet pov. 

x. Kai c Enyayé us elc ma- 
Tuc |49V , pucerü) j4$ , 9n £3íAn- 
cí Lus. 

Evrraj 9u 7l 8 A GtosaAny dfi vla) 
dad yríias kravdsuow dwyrreraj. - OU 59 x&- 
xacw , dd TuAaemUO AN Ó Xinuoy o 
erputer, Up d'n^ol 45 duy a Gier, di 
x » darin jer, AW à adgipir, 

x9) xa x62 dudpor Vrípeirty 6 She, 
e Mr swoyapías dUpuytpias &igydauio, 
dyr) 7E apegad oxouudQ ui Syd re vl Cala) 
garde (Oe E Avril d £n eic viv tren 
usi V auriic diiod ut Bonlelax, X) xpeív- 
qw trou Tb) ducydpalv , xà» 0n uamsu 
aeiglu yum d'vrapur. 

x&, Koj do(gmroduce uot xo- 
ey" x? là deos i vloo wow , xg) 
X3 lo xaarpiom (gs àv eipdy (us 
di arr odaad uos. 

x6. O niduAaZa cà 00d; xv- 
eia, d Gix. hcionra 2vro $ 3€0) ux. 

. xy. Om ma (& eue 
QUT CJAITLOV pr X G dwgueia 
tu G0 Gi airégnoan dia ipod. 

Ovx ddixor, Qnoy, moiiaj uu vl ees - 
rir ad Q rov ipiy exor Fn dad 9*, 
d eld'dc Un ip). amad dvrd. quAérren 
qut GrroAdic, E'7re9 8 90 ql dd'esta o4 
&ur)y TS Sa opel pmd sor", dein 
YUc TU TC à d ixguov , ees pim 6c peri 
vic xorras , xg) d'idaokom dy cx oio Ta 
.CRWUADy Nac quxelv , y yraziay éUroizy ai 
7? y xmouudp/ec, | OUd * 58 sov v1 oixeiay 


xao Ssoudímuy naiAonoy )uprdan, adam 


8 cec irm Stag, dX varoÜit y rude oiov 
neta; Senialony pozric. 

xà' . Kaj Wouu ou D? use 
QU, xa] QuAdzoq.ou baro v dio- 
puie (oU. 

bo iain pomo Deam 
&ipyaaa alu d uc jugo eis? rera osos 
Xxefro. OXuc 6 uias AaGid T olxetuv xa- 
opOtaua rey pumpugréou, (Giacoeic, a dei. 


309 


I9. Preuenerunt me in die, »^a4- 
PHRÁ- 


afflictionis mez: & fa&us eft Do- ;;; 74- 


gwos * firmamentum meum. ug 


Ét eduxit me in latitudi- 9» 
nem: ilu me * faciet quoniam ;. : E 


voluit mc. 

Hic innuit Abfalomi rebellionem , ob 
peccatum patratum. Nam Symmachus non 
affliionem, fed miferiam appellauit , quod 
animz imbecillitatem fignificat, per quam 
peccaturii committitur. V erumtamen,inquit, 
pulfüm me & deie&um Deus confirmauit,& trad a^ 
anguftias n cordis latitudinem conuertit;pro ss cn- 
morte quam expectabam , vitam tribuens. "^ 
Spero autem me in pofterum eàdem ope & 
auxilio dignandum , & inimicis fuperiorem 
euafurum , tametfi quàm maximà polleant 
poteftate. . 

11. Et retribuet mihi Dominus 
fecundüm iuftitiam meam, & fe- 
cundüm puritatem manuum mead- 
rum das mihi. 

;. Quia cuftodiut vias Domi- , 


ni, nec impié geffi à Deo meo. 
23 Quoniam omnia iudicia, 


eius in confpe&u meo: & * iufti- ; r^ 
tiz cius noni recefferunt à me. e; 


Non iniufté,inquit,mei curam gerit; quo- 
niam & (copum meum nouit, & videt omne 
meum ftudium in hoc veríari , vc mandata Dew nu 

* : . 0: qui 

eius feruem. Poftquam enim demonftrauit franc. 
Deum multam fui curam gerere; huius rei "^"4e^ 
iuftitiam oftendit, ad virtutem adhortans au- 
ditores, atque docens, nos hanc affequi mini- 
mé poffe , ni(i Deum fincerà mente diliga- 
mus.Haud enim Vates recté fata fua omni- 
bus (ingillatim enumerare voluit,fed demoa- 
ftrare quomodo diuinum fauorem confequi 
poflimus . 

24. Et ero immaculatus cun. 
co, & obíeruabo me ab iniquitate. 


Inca. 
Ab illis, inquit , abftinens quz ma- 2 sai 
meni, 
lé perpetraui ;in pofterum ero immacula- Pee fa 
tus, Sic magnus Dauid recte fadorum fuo- 
rum mentionem facere coactus, quo diui- 


Qqg;- nz 


31O 


PARA- nz prouidentiz iuftitiam oftenderet , patra- 
PHRA- 
ss pAL CAI impietatem occultare noluit. 

TRAVM. 


nus fecundüm iüftitiam meam., 
&. fecundüm puritatem manuum 


mearumyin cófpe&tu oculorü eius. 

Tunc igitur , inquit , cüm penitus inno- 
cens ero, perfecta bona affequar.. Omnia e- 
nim refpicit Deus vniuerfitatis, & fecundüm 
probas operationes ( has enim puritatem 
manttum appellauit) ac pium mentjs propo- 
fitum , facit retributiones. Hoc ipfum vcrà 
deinceps claritis explicat. 

26. Cum fan&o fan&us eris, & 
cum viro innocente innocens eris: 

27. Et cum cle&o ele&us eris, 


& cum peruerfo peruertéris. 
Dew fe Iusta, inquit , hominum voluntates , tu 
— Domine accommodas remunerationes. Nam 
— fan&tis res fan&tirate dignas prabes , & i inno- 
. . centibus atque à peccato liberis res con- 
gruas , & eledis perfediisQue res perfedas; 
digreffis autem à via re&a,& contrariam am- 
* bulantibus , vice versà facis vc congruum via 

finem inueniant. 


28. Quoniam tu populum hu- 
milem faluum facies: & oculos 
fuperborum humiliabis. 


Puritas 
manuum, 
fimi bona 
adiienes. 


De4bw- — Nam moderata voluntate víos, vcl ex ca- 
vea ond lamitate aliqua depreffos, falute dignos facis, 


» Tei atque illuftres reddis: at fupercilia tollentes, 
in terram fe inclinare cogis. 

deis, — 29. Quoniam tu * illuminabis 

is lucernam meam Domine : Deus 


meus * illuminabis tenebras meas. 

Quandoquidem tenebras appellauit af- 

flidiones, meritó ab his liberationem appel- 

lat lucem. Hanc vcró , inquit, à tua proui- 

Iwwrma dentia confequor. Quoniam lucerna qux 

ea verum lumen fufcepit (fic autem vocat ferui 

formam) & mea eft , & ex meis lumbis for- 

mabitur. Hoc veró etiam in alio Pfalmo ait: 

Píal. 151, Il/uc producam cornu Dauid,paraui Incernam 

- Chriifo meo. 

30. Quoniam in te eripiar à 

tentatione, & in Deo meo tranf- 
grediar murum. 


15. Et retribuet mihi Domi-- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Én 4 18. 9A eeprolas vo d ixguor x Mom 
2? efl xpo^ja eo aropiar. 

k£, Ko) du gzrod oc uoi "as 
XV rlà digno loo wa, o] X X Tl 
xafapióm (a stiy zveiedo op, Gyr 
Tay S glas a ases. 

Tón dá, Qnaw, Üru» marnAdc duse 
efi eoa] Aelium vU Z opu T daldv, Tlas(n 
99 opa 8 T. ÜAuv SV, C «vesc Tuc doallac 
exeuEes (vut 59 arbe vete v xa Sas 
eiómma). xg) vov Los Ci esie dfaroine exozróy 
TET d) à C c4 ndbceic, Tà &uro dt cuQigte 
est Gi Eie dwAor, 

xs. Me oia Qno irn, xg] 


LG) dd ede abs a3 dO» rv 


xL. FM IO Cx ex 9 Get 
$c"), Xo) e 7 sees daspévyes. 

Ilejc Tue )vopa«, Qn2),7 avlegimus a9- 
porre, vic aknd ce, d diapo(z, Toit 20 
ócioi mau Lye, T. 4 ónbómm Oy dEia , x9) 
qui; d9 ooi , xdi dul iras dmpoury don 
TU «vejc Qoea, x9) Toi Gx2sx (o7, C TIMelog; 
qu 1íÀ&a * soi; dà R6 dU eias inTegoréln, 
QJ Gris GMdLum , xynioaios cg 
cxuwae pcm d 08 ro T O^. 

Xí. O'n cv Aa (reor ca- 
c&6. Xol óQ3 aude area deour 
iio A 

Tic pA 5à p pia Qegnitorm MPH. 
h in bie dave uc, gurmejag 
dE iojc , Y ad Qatyéic Varo Qaíyesc. mic dà mule 
OppUc alesvtas , bien eic 4h dry 

xd. On cv Quac Ayr 
LLov xueAs,ó 306 ju Qumtis 9 ox3- 
TO" iov, 

E'zreid euot (O9 ra SAP jes inaosow, 
Exérat Qd q Gron 3 mur dmaNuryli. 
Tavm, dt, Qrow , YavAgto cog. Tk có 
evegrólas, Vzreid À 0 Au 2g0t 0 dmn V rro- 
dau v qdc (o^6 dV ds nli 58 d 
?« uoptla) ) iuis Vi , xg) On ri ii 
do qoc s.a aioV). T&ro JV € 5r éripo 2A 
AaAud* Exéi davanidl boe 2 Au, 
Woiuaom AU^o T ye1ed uu. 

X. O7 v  juióun Dao 
7rHeg meis , wg) C TÀ Jed uou 
vare pa) rá y Or. 


, 
Ilácar, 


IN 

Died AP Ea GeALU, ng) maur n. 
dew, Jj iic iic desto, yden Qr. 
Wreieaviotór 59 x, T6 XO 7. fr) eos xa26. 

Ad. O' Sede uou atu G? v 
63g &0 GU. 

Terín , Juealos iB/vde G8 ovum Gea) 
miss xor Sujjd. 

^ , "n Lat Tu 

Ta 2942. xvejaà 7e UptipLé tb. 

Té) di oxog 79]. a-sod dv au 2oyluy 

uipdOwrea. cmmrUesuDQa 33 ( ic xg) Md» 

«veseiphigudp) à dóxieg 204; 0 Od ow, 

amjayua, 

Y'rsegatriste iei rarmy 
SnLovmay VT QUTY. 

Ovx £) À ubr Be , Qnziv, dX rac 
ci Terlao €ic üurrov Exyorzao 2 grid a, T au- 
efc Xarojgugor!) BowSrelas. z 

AG. On rí; 33; zrdipez (60. xu- 
&/55 Xo) Tí; S€0c ml) GÀ. 2200 
UE " 

OV 54dp 6 yb, Vrweoc, ipa 0 XJ m TO 
$ di cueirto cog xn 7 amen, 

Xy. Q' 30e 0 «ei vvou ut 

, 31v w i] 
dvvoquay , «gà gee euuepuoy Tl 
olov ucv. 


id 


Tj durd, Q9, Juudid peSerxdo3 *, - 


dUleiaw £iGor 6d Den imelooua). 

AM. KarapntauduO" ci m6- 
dac piov cei. 82s , xo) cni 
Visus icr us. 

Kamp 50 iia oic dun x?! QUow, 
qi oC 6a Smet wa amraeis, ma ut xpei1- 
Gra 9j Sbiimepr ? T Dd dzitlaa, 

A& Bubdzxa» ege pup cis 
OA£U0V* | 

Ei; dU lu! 53 Tad ic élan , qr ao- 
pa) 7 ducuOpdr. 

Kay $3co vL» vao GWY 
feo siis uev. 

Kaj Jfa dà T iEn 3 2a2x8 Q dipay ét; 
vi Ure d'elavuci T]. Begostrom cou CoA 
xat. 

, àv , e 

Ag. Ko) £duxag uos NxU2ut- 
GDITyL0V cé meAats , xg] 9 Oei a 
dUreAd ese [Lov 


PSALMVM XVIL 


3l1I 

Omnem , inquit , fraudem ac dolum per 
tuam gratiam euitabo. Tesati2mem cnim & 
murum, infidias vocat. 

31. Deus meus impolluta v Via 
cius. | 

Id eft, iufté dirigis omnia, & proptereà 
confido. 

Eloquia Dominii ignecxaminara. 

A veracibus autem tuis verbis hoc didici. 
Nam igne examinata ( vt pauló anté dice- 
bamus) probata vocat, & à mendaciis li- 
bera. 

Protector eft omnium fperan- 
tium infe; — 

. Non ego autem folus , inquit, verüm et- 
iam omnes , qui hanc in ipfum fpem habent; 
eàdem opc perfruentur. 

314. Quoniam quis Deus prz- 
ter Dominum: aut quis Deus prz- 
ter Deum noftrum? 

. Nequeenim eft alius Deus;vt hic quiderà 
petitionem huic Deo offerat, alter veró ilii. 

3. Dceusqui pracinxit me vir- 
tute, & pofuit immaculatam viam 
team... 

Ipfius;inquit, potentiá roboratus, etiam ego 
femitam re&am incedere feítino. 

44 Qui perfecit pedes meos 
tamquam * cerui , & fuper excelía 
ftatüens me. " | 

Sicut enim ceruis à naturà infitum efl,vc- 
nenatas feras conculcare; fic me fuperiorem 
& illuliriorem hoftibus reddidit. 

35. Qui docet manus measad 
prelium: | 

Etenim ad preces manus expandens ; fu- 
pero inimicos meos. 

Et pofuifti vt arcum areum. 
brachia meá.. 

Per arcum nempe zreum & infrachiri, 


brachiorum firmitatem fymbolicé demon- 
ftrat. 


56. Et dedifti mihi protectio- 
nem falutis tux : '& dextera tuüà, 


fufcepit me. 
Et, 


PARA- 
PHRA- 
$IS PA- 
7RYM. 


Eleqnia 
Dei 1gni 
eXAIIMÀ- 
fa. 


Ves Dei 


faluater. 


i Tag. - 
ccruorum 


Cerui vt- 
ntna ab- 
pese 


M anus $fo 
preaibin. 


312 
PR s BE difciplina tua correxit me, 
ss s-. in finem: & difciplina tua, ipfa me 
TM" docebit. 


Et peccantes, inquit , " docuifti , & lapfos 
erexilti ; & docuifti eos quantum malum fit 
peccatum, & falute eos dignos reddidifti. 


7. " Et dilatafti greffus meos 
fübtus me, & non funt infirmatá 


veftigia mea. 

In afflidtionis angtiftia, confolationis lati- 
tudinem dedifti, à qua recreatus vfque in 
prafens tempus, 


*. Vulgata 
emi & 


38. Períequar inimicos mcos; 
& comprehendam illos: &. non. 
conuertar donec deficiant. 

39. Confringam illos, nec po- 
terunt ftare: cadent fubtus pedes 
mcos, 

read ——— Sic à diuina prowdentia corroboratus; 

tia Dei eft . 

epima aj. Omnes inimicos me deuicturum fpero , & 

"^"^ pon priüs deftiturum , quàm cos fubiuga- 
ucrim. Hoc cft enim cadere fubtus pe- 
des. | 

4o. Et precinxifti. me virtu- 
*v4e& te ad bellum,* fupplantafti * om- 

wes nes infurgentes in mc, fubtus 
eimi». 
me. — 

Fortitudinem quidem ac robur mihi lar- 
gitus es ; hoflium veró impetum clififti. 
Atque hoc in Goliatho & Saüle fa&um vi- 
dere licet. Nam illum quidem in fatuis ver- 
bis agendi tempus terentem , fundà pro- 
flrauit ; hunc veró fomno preffum facile dc- 
clinauit, & effugit. 

41. Et inimicos meos dedifti 
mihi dorfum. 

Id eft, in fugam vertifti . Proprium enim 
eft fugientium terga dare. 

Et odientes me difperdidi- 
fti. 

Scilicet Saülem, Rota , Abfalo- 
mum, & infinitos alios. 

41. Clamauerunt, nec erat qui 
faluos faceret: ad Dominum , nec 
exaudiuit eos, 


Dorfum 
pro [nt^ 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


Kai 5 aida ou dva us 
és rA", x94 9 zroudeiat (ov ari us 

Kaj émaid succ, Qnow, uopmxórac, à 
reri emóras detópOuauc , xg] iidutac Bcoy n 
dj.apria xgxov , xg) yc durmeras TElacus, 

AC. Kal imaruwac (a daCn- 
p.a i uou Vasca [400 , Xd] GPx 
serio iom [uo2. 

E 77 ewox eia iG SA uc ; ges 
T 3 duae as 4 e exa dowu, aQ M 
224p Oy ulxex ? meii Qe, 

Ah. Ka(adwEs ch i x3 eps 
us, € na ai oua, adi E c 
Yoreseo Diog), & fue a Sx rum. 

»0. ExYAíje au Guc, C d ui 
Pupuy.) cürod , rer) vri cy 
7z0das Quov. 

Orat ^ mie S-elas aneovoias pudet, 
rio ráyus efbijor 99. Surudydr, 
xd) e exefnegr engine, fac aj d: 
Ummmecu, ipeo . TSro yd p 621 70 zd 
7168. as aoén, 

u. Koale (dc us lia. 
pu» eG moAeuoy , cuuezod (as 
quy as coy imago ud pot Ex" Su 
AgOXOLTU (AU, 

Eus] tdi) edopelar V'aphomo 5) jafplo, 7 
dV mouit ridwoue vl épulà, Kaj ví 
G2» id €i wg) Eoi s& T'ojuaf), y iT XauA 
se fono, Tor qi 58, 25 avesivris wgi- 
ej» eic drofrruc dvaMauor (i Aout, mil cttr- 
Jórn xacriveyie* sir dt Pzrvo m Wenn, f4- 
diac ditus. 

p. Kalct? fy9pá; uev Ea- 
xdg puoi Ya Gy. 

A'rri 8, eic Quylu) Égjas. Yd ke 5 Y 
Qdlryorru và vd a. did ora). 

Kat cfi yucivrdc us oEuó- 
Spéu Cac. 

ADad) 3 XaiA,? A erii? ACtosa 
Ady, € uvefos dob. — 

M6 . ExétegEny, xg) Gix. là 6 
Gt V* (x36 XUGAOV , Xd] GI eir 
xd6y QU/TAM, 

On 


IN PSALMVM XVII. 


On jà do9dtuAot ic Éorxwe rap gv- 
qw ét olxeíu Oe, 7 7rap durul v «re groias 
éríAaUzup* Üm XasA Q A GteyaAdy TOY 
Sy» ix faa ov utor. 

Li M 3 4 Li i] 

jy . Koi. Aerlund auxvoc acd 

ye x eyeocumOy dQAOU , G6 
qw» acre 2d ou uc. 

Qesd oí, Qna , )yfaorra) mayTAd e aic 
eic upi ydes (Oo sustpydonc. 

ud', P'ven us d£ ainnoyias 
2a) , xa (ggtires pus ei xscba olo 
ihv. 

, * ^ , LÀ E] , 
us. Aaóc , 0 Gi £yvav, Sda- 
Mug quat , eig dixolu) ria za foe 
cí quU. 07 

Ex aeycuiw TU aesanppéU] 79 d't- 
apórs X15 8. 

Uus . Yi. dovere. EN vdoran 
ubi, joi 29 Tel0t ira? outi Qn Can Y; 
Ey ay Qvo TU Tele y QUTU. 

Oi Ji doi «esasopsUÜtrmc , wg) 5r iav 
mE | yegrttrri , d2Nopas 0026 &uTsG 7$- 
muítgos , dyhdugrtc c6? Tic dÜipyezias 
diuini, € eei clo avíc yoAdrapnc, Q 
alu) dUowCi; Ecos giao wmórme, 

C. ZiüxeO" , € &JAsym?e 
ó 96ic us , Coja3oru à 360; cu- 
mejatc [Lou 

Mrnagrébous «fe vjU l'adaíoy dynAo- 
yag , uivirTVTH) v) ad OM, x9) rl uc 
$2 ab ürdeucw . Ka] bred? T'u adoi 
tiuSugi iv iguvesplor vexegr xuA69 , au- 
vic fog 28 wwe" 5s ubyor C8 , a0 
ad) eic deant dii^iouSs, é Gi; Bju^erdoie 
mupierd là strmokas. 

Uu. O' 3s, 0 0À dg Cxdui- 
cae ul , X, VavraZde Ande Va 
id 0 jógne puo oZ Ey pay s 
oy i^ av. | 

ul. A'mo mu Props a Spar 
$9» UV € , $o0*. , A 
ir ius Nye(as ue" Doro dud g9s 
adica pucw ps. 

Ka] ve] Ta Giruo ipyaridpos uexesis 
Ügwgoy xegrou, , pou xdyà vj) dd iuam 77- 
Jeudyr, Q Or Varia as uoi Agbi, SaróQwor 
€za9i. 

TowxvsL 


313 

Nam nec alienigenz, domefticorum deo- 
rum przfidium implorantes , ab illis opem 
confecuti funt; nec Saül & Abfalom Deum 
habuerunt auxiliarem. 

43. Etcomminuam eos vt pul- 
uerem ante faciem venti: vt lu- 
tum platearum delebo eos. 

Erunt, inquit, penitus deftituti tuà gratià, 
quz me adiuuat. 

44. Eripies mede contradictio- 
nibus populi : confítitues me ir 
caput Gentium. 

4$. Populus,quem non cogno- 
ui, feruiuit mihi, in auditu auris 
obediuit mihi. 

Hzc przdicit ex perfonà Chrifti Do- 
mini. 

46. Filij alieni mentiti funt. 
mihi , filij alieni inueterati funt, 
& claudicauerunt à femitis fuis. 

Illi autem qui filij appellati, atque in filio- 
rum ordinem relati funt, alienos (e reddide- 
runt,cüm beneficiis ingrati extiterint, & cir- 
ca fidem claudicauerint , & piam femitam 
dercliquerint. 

47. Viuit Dominus, & benc- 
di&us Deus meus, & exaltecut 
Deus falutis mez. 

Cüm de ludzorum occlamatione men- 
tionem feciffec, latenter innuit palfionem, 
& poft hanc,refürre&tionem. Et quoniam Iu- 
dzi crucifixum, mortuum vocare folent, ipfe 
exclamat , 
viuit , verdm etiam in czlos rediit, & volen- 
tibus falutem affer. — , 

48. Deusqui das vindi&as mi- 
hi, & fübdis populos (ub me, libe- 


rator mcus de inimicis mels ira- 


cundis. 

49. Erab infurgentibus in me 
exaltabis me : à viro iniquo eri- 
pies mc. 

Cüm igitur hzc longis pàft cemporibus 
operaturus fis; libera me etiam ab iis qui fnc 
bello iniufto profequuntur,& populum qucm 


mihi fuübdidifti, obediencem mihi exhibe. 
Rr jo. Pro- 


PARA- 
PHRA-— 
$18 TA- 
TRAVM. 
yru(trà 
falf dj 
intscame- 
fnr. 


Filj Dé 
degeturni 


Crmiá 


pro meriue 
io 3 . repnta- 
Viuit Dominus : & non folüm wr. 


COM-— 
MENTA- 
RIVSrPA- 
TRVM. 


Dasilper 
omnium 
era Deum 


laudat. 


Gratitudo 
pro beanefí- 
cd Dee 
Bebitur. 


314 
jo. Proptercà confitebor tibi in 

Gentibus Domine: & nomini tuo 

pfalmum dicam. ] 

Nam per Genres dux pauló póft vocandze 
erunt, in omnibus Ecclefiis per corum orbem 
te celebrabo. Etenim per vniuerfum orbem 
Dauid per piorum hominum ora Deum lau- 
dat. 

$1. Megnificans falutes regis 
eius , & faciens miíericordiam 
chrifto fuo Dauid ,. & (emini eius 
víque in fxculum. 

Tu enim cüm me in regem vnxeris , non 
folüm tueris , verüm etiam illu(trem reddis. 
Hac veró prouidentià non tantiim me, & 
meos pofleros dignaberis ; fed etiam in fz- 
culum vfque fplendorem hunc femini meo 
cultod.es. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Y. Ad 906 dIEouoDyillou 
vu 6» Sen xps, € T) Oóua- 
Tí ecu NLa d. 

Aud 5j vfÍ jucpd Usveor xara 
Hoo, 0p dm dete (i XT m aou vl) oi. 
xcvpdpluo Guo iut U vrac, Ka] 53 6r d. 
"roy vi old pin di dU dy oua e $ Aa. 
€ dus, ] 

yt. Meya?Uiey Tac Comin; 
& Baias curd, xot) raid EA (CP 
7À isd aur 1d aid , va) Td 

D E] »? 
Guípu.ocm tu (60 éuc aia, 

XV p 32 s elauc eic Pana , € uirg 
coe , ad wy) db/Ctdo Paozane«. 
Ta/m; dV TÀ; execclag x Ud uior, x3j 
79; iude dEiwcex maid az ; Xd sg tag 
didvZM mM arigusmi ugo QvAaTe6 chi 
Gertdrtn, 


COMMENTARIVYS 


WW ILIGAM TE Dowiwr.] Amore 
;; bencficia compenfat: folam enim 
beneuolentiam is qui à Deo Fe- 
ncficia zccepit, poteft ei rependere. quid 
cnim aliud rctribuere quispoilit ? Qui au- 
tem diligit, is etiam dilcdtum colit. Ceterüm, 
non per modum promittentis dixit, dj/ig ap, 
quafi ha&tenus non dilexiffer ; fed quód eum 
nulla czperet fatictss dilcétionis.Deinde veró 
catalogum facit bcn.ficiorum iu fe collato- 
rum; vocatdue Deum fortitudinem , vc qui 
hanc ab illo acceperat, & fic de ceteris. Om- 
nia mihi,inquit,opportune acciderunt. Atque 
ad perfectum quidem hymnum etiam proar- 





, mium hoc fufficiebat :. nunc ve:ó ctiam di- 


Cornu pro 
defenjio- 
ut. 


ucrfis verbis eadem repetit , omnia Dei be- 
neficia in memoriam reducens. Atque preze- 
orem quidem dixit, ex metaphora eorum 
qui fcutum pizfcrunt, & fagittam auertunt. 
Cornu vcró falutis ex tranflatione anima- 
lium , corr:bus fe defendentium ; vel ctiam 
per corau robur defignauit. Laudando autem 
quis inuocat , quando precationi laudes ali- 
quas diuinas admifcet. Hinc veró difcimus 
pro acceptis beneficiis gratias effe referen. 
das, & ca quz nobis neceffaria funt, deinceps 
poftulanda.Cüm ha&tenus tantüm exorfus fit; 
prolixiüs exinde pericula & auxilia recenfet, 


4 










NT ranura xr Kr] Ava- 
y mine éUeponcias dueiGia, 
uUTbu 95 qu. Oud Ti» 4Um- 
muU uolo aindid £a dusacóv, Tí jà 
aj 7k, wg) a9 nduccier  Aazmiy dt mt , xg) 
Presso mv doamidpor. OU de vm- 
terii GM d eia. Aachen, octo g- 
GpSruou:, dd. AgGeiy vilic doom; xóegr 


ux drey£u y (Dv. Kaztcoor d mutira di 


frui doa Sav , wo) xaA6. o) Sb Iouw , 
de TuVTM, uiCeAarynn y xd) diauv ToC ab? 
7j) Br, Tla/gu ucl, Qvow, eU atat 
xsieir. Ka] Wpud jp eic T6^ei7 C avor x2] 
TO Gvesoiptor, vu) d €x dfaüeci Adan , 
ajavvnAdy vd iura alahauCav], cic dyd.. 
panem. ipa (Qe dan tion Íaz SsB. 
Kaj 59 JJ) s aabighe y cn M e qoeds ci 
m* 7]j vic dagidac eesnotswr, gay fuos 
tÀpov Dou. Ktege dà owme£ae Xai m 
(ovde d cwiLop/ ar Cow dfi nie Tf 
siesiev dudvw- à 3/2 0 xfesoc alu Inu) 
ichuorm..— Adv dV nc CnyaMira), xaa- 
Ioyrot ij do^ altus wg) SxoAoylae . Mitt 
Savoy d dx mésv deu MU. ouo 
56 , VP qf vmpyjdya Wut dga3dr, 
abvár JV gg) av Sic (e derzs, E'toq mw Gu 
evesouag a dp (Ov, dienen mec cEn- 
2€ira, , xg) vs uiduron, xa) mie BonS eias, 
Te9- 





IN PSALMVM XVII. 


cermuimep yeridy(G» ml 26,0 , &ic 
alZuow 9d. 2a^em dv, Y pooydpn; Qihar- 
S'esríac. 

í. [IEPIEZXON ME QAINEZ OANA- 
TOr. ] Eh» d$ XEetocor , cepuigone eim, 
«ves 3usu:- Ó enuair] v) e»eot^aGor, E7ti- 
(aon ^us Ty/ yanrdv. ToNopatdp (e 
di ao moris cuptQoey , Ti récent; 
EmwgAica(o vov xveiy.  Taegosópdy Oe 
38 x vU. eoegeqnidpar , Sol m» Nga, 
quzi, x&Titusor , wg) u daro) Tii (A- 
mid Qu. H'xugs 20 Cx vaz* 2€ dU Emw- 
eso» gr 6uv* dst 59 6 aldyróG wormtoxtyaco, 

$. Exaarrou.] Tid 9 6 Txenyn 
qj) xAóro xarísn , de 7E xor dieanóns 
épptopiw. Ka] là , Quaw , id €i «là LA 
igylud * 918. puuguyd iln müp , 6 emesi eoa 
aarvic, uaotey d pis, «luo anie. xa- 
"rii 29 «vec iov enualv] T8 7rveoc ?. ix- 
xavow. Elra Éonopey «3 Tog , Kaj adf- 
Segxec, Qnow , deo Snauy Ya! dud. E'x- 
dWoitepc Ji ras rx AaGeis zem eie Toy 
Xeyeiy , x2) v0 nera ord 9 Qe . 4 90 60i 
AaGid ianA S9» 9 8, udi v üpn cedo 
Parken Xn. Seas üpyii , 30. Efi v euvpd, 
ug) 9dvas Qo idw , X o dur. dykt91- 
cuy ai Jegyac , ot «XE QuToy d'yioi.. E'rei 20 
ó fyc wd. Op , oi Beers üuror 3a 
ec , at Üeanas a) cit 16 aede àusir &ao] 
«uggUpDpoi. Aunmor d ng) dv c 


ia AaGür, C vo MAU om ra] alui Mul 


d'uAEr, it rue CpomEr ae zDapegdpou, vie aet 
&yrov Qipatc. n ro atpizov Qesmaa y! »yii- 
yay eph. Suutoua i Opius , vic drn- 
xeudfas duudutic , xg) € avril y Gatéi 
2042 ujUG D d'auporcor , á bpn q"»e90u57- 
péoorea) , dfa ali vic ovens Q2ey ulus 
Tt q2) oldsow ,. A vien di gaorihc , au ju GoA oy 
luayncus 4 dm aque, cos T ap alor 
Éaocir £2 3c , dp 8 aruzic xg] a S eau; 
aIWt mous oi A'7rógoAci , &umaegrmee sls 
&msíar, 

i. KA EKAINEN. OYPANOYZ, ] E'2) 
pÀp Ej m olsovopias AdCor, so nare, Toy 
tcay Tul , (aorenyegsy iaurór. Ex2uvi 9e eae 
vit, va auud^|n 9! hd ol éeztd i rd t- 
unen cv 33 4fd au prec, là Q rotor inae 
et. TE Serra) 93 $i oap ec opo uoo W- 
p ant $2 Mao tei£ o xa Auuug na p 


31$ 


ad omnes fermonem accommodans, vt ira cox- 


pericula & liberatricem clerflentiam extol- 747 
lat. TRVM. 


f. CIRCVMDEDERVNT ME DOLORES MOR- 
ris. ] Cum dixiffet cireumdederun: , ftatim 
fubiunxit, preeccupauerunt ; quod idem eft 
ac przuenerunt , augmentum indicanscala- 7, pericu. 
mitatum.Tot autem malis circumdatus,quid — 
fecit? Inuocauit Dominum. Ex iisenim qua Dew. 
predica funt , conturbatus, ad portum, in- 
quit, confugi; neque fpes me fefellic. Audiuit 
enim de templo fuo : intelligit autem czle- 
Item ciuitatém : necdum enim fenfibile cem- 
plum extructum crar. 

8. CouMoraA rEsr.] Omnia enim com- 
mota funt & perturbata , vtpote communi 
Domino irafcente.Et erat, inquit,videre iram !r^ Dei | 
Dei, imitari ignem, quem fumus antcceffit, i Lai 
indicans irz intenfionem : fumus enim pra- 
uius defignat ignis accenfionem. Deinde in 
eàdem figura permanens , ait : Er carbones 
fuccenfi funt. «b eo. Manifeftius autem hzc 
accipere liceat de Chrifto, atque eius pa(fio- 
ne. Neque cnim tempore Dauidis commota 
cít terra, neque montes ob diuinam iram 
contremuerunt ; fed tempore crucifixionis 
& mors parturiuit , & ex ipfa fuccenfi func 
carbonces,id cft Sanéti eius. Cüm enim Deus Dew igna 

b TN * efl er Sad : 

noftcr ignis fit, qui ipfum puré vident , car- ,,):,4,, 
bones erunt, ex vnione cum ipfo fuccenfi. 
Poffent hzc etiam anagogicé accipi;ita vt có- 
motio quidem terrz defignet , vel eius inco- 
las famà ipfius plenos extitiffe; vel certé pru- 
dentiam carnalem terrenarum cogitationi . 
Fundamenta vcró montium intelligit virtutes 
aduerfarias, & profundas ipforummet demo- paseo, 
num cogitationes , qui mozzes appellantur rii 
propter malitiz tumorem atque inflationem. 
Afcendit autem fumus; qui fymbolum com- 
buftionis fraudis,ab co qui venit ignem mit- 
tere in terram : à quo igne ctiam carbones 
fuccenfi funt Apo£oli;qui infidelitatem com- 
bufferunt. 

10. Er 1NCLINAVIT CALOS.] Si quidem 
illud ;ac/isuit , de incarnatione acceperis, 
idem erit quod Psmiliauit femetipfum. In- Cilum i 
clinauit enim czlos , vt terram cxlo coniun- banc idus 
geret; & percgrinatus eft in terra per carnem, diez. 


quam & caliginé nuncupauit. Pofita enimerat cibij; ca. 
ro caligo 


caro,tamquam caligo,in medionoftri,ficut etiam in Moyfe velamentum erat pofitá;ne felt 


Towvs lI. 


Rr a na- 


i 


316 


cow- natura tencbricofa reconditam pulchriru - 

MENTA- di MA : a ^ 2 : 
inem facilé perciperet : neque , fi facil 

RiIVSPA- v P" 3 x é 


TAvw, *€àm acquireret, facilé etiam reiiceret , ob 
facilem acquifiionem .  Afcendit verà ct- 
iam fupra Cherubim in afcenfione, quemad- 

peer modum in Adis fcriptum reperitur. Pennas 

torum qua- autem veztorum appcllat nubem,qua ipfum 

" fufcepit; Porró i» circuitu eius. tabernacu- 
lum cius, fit Ecclefia, in qua habitauit. 7s 
circuitu autcm , quia promifit fe in medio 
fore duorum vel trium , qui congregati fue- 
rintin nomine cius... Vide autem quàm pul- 
chré fermonem figuret : cm enim caliginem 
nominaffet , atque vidiffet hac voce quid in- 
decens contineri füubivnx:t verbum afcezdir, 
often dens ceu Regem cà vc&m fuitfe, Rur- 
fus vero Jatibulum dicens, fubiunxit, 7» cir- 
Quitu citis , Cl'endens czliginem inimicis op- 
pofitam fuiffe , circa ipfum veró lucem exti- 
tiffc. 

12. TENEBROSA AQVA IN NVBIBVS. ] 
Congruerter iis quz przcefferunt, fübiunxit 
tenebrofim aquam. Confudit, inquit, aérem 
vniuerfum, & obfcurauit, atque omnia erant 
caligo, ab co quod ari accidebit iram Dei 


Caio .— delcribens. Nam aéris conuolutio caliginem 
quid pbyfi* : 
s. efficit; & neceffe e(t idem fieri de aqua, nu- 


bibus nigricantibus ex aéris conuolutione. 

Quemadmodum igitur aér obíiufcatus ful- 

guris corufcationem emittir;ica Deus,cüm fit 

inuifibibs,& fpiritalis,etiam lucis radios emit- 
Ciligo pro tit, & igne & grandine malignos punit. Non- 
Fored nulli autcm obfcurum propheticum fermo 

hem intellexerunt , quippe in fymbolis re- 
Nub B. conditum ; nubes autem. Prophetas, quz 
pups. Dcmpe nubesà longinquo radio illuftratz, id 
cft,longo anté tempore illuminatz, rcs futu- 
14s homitibus prznuntiarunt. Et quoniam 
propheticis fermonibus etiam minz imrni- 
.Ícentur, has & per. grandinem, & carbones 
ignis Propheta infinuarunt, aut declararunt. 
Porró à corufcatione i» comjpectu, per mode- 
ratam illuflrrationem , id ett, ab eius illu- 
ftratione , procefferunt. nubes clarz ac con- 
fpicua: , có quód adeffet is qui per illas prz- 
nuntiabatur, cüm priüs propter obfcurita- 
tem aqua tencbrofa exifterent. Quoniam 
vei additur, Iz con [pectu eius, poflent etiam 
per hoc intelligi Apoftoli;à corufcatione, fiue 


Propheia. 


Nubes lIn- 
ida Mpo- 
fieli. 


EXPOSITÍO PATRVM GRZCORVM 


pad iac d'y oxoremi QUax, xa?0oc oro Gr, 
pnd't padiuc wmaudin , padícc Q SaroGdon 
Jfz ? dÜxoNas * xvratac. Emtón de & 921 
XseeuGlu &y 8 dra?rd1 , c6 ? estin 
t; esrifu. Yhrégus as dà diuum, mis vegiluo 
Que h jim bur UmrboaCo. Cin d'ai Xi wo 
auri d am uud, exuAwcia, Co 9 Cervi 
vac. K/nAvo d$, 2/3. 79 iom eiat, Cy ui. 
G0 (7) àuviy d'vcii we) s€AG v, T Cr TU. durd 
Édzuur; top vv uon. O'egdisac &r- 
pei 3. 269v ec xdoWoc.eimuy 5o yrüpor, 
Q idw» dy sre fd Te orbuon Dv , int- 
ga fio , rien , deme ec ami. uod. 
pApet.. Flour. dà Varex poi eru , erf2a- 
cA xo dun] . Cn ví eubmt Quo) xm ej 
i^e ees Gi epo, mE) iwzw dV de 
Lb. 

if. XkOoTEINON TADOP EN NEOE- 
AAIX.] AxcAsSwc Gic eveeno ptg o Vrt- 
947A T) exorenir (dag. cuui dmarm, 
Qva, T) digg, C aw oto ct, ng) ld azak- 
74 001 Q^, orc 38 XE. dion yacDpu Tim 
7& OE ewugenicus Oni. 0 30 19 dtc. 
cveecqh yrozov iyd erai, x dra xn Tàu. 
"i 6) xp ac Udop , Tui, vectouuc phare 
S eionu6 Vu aic 1$ dtp O ove eg tiic. C'c- 
wp Sy Lopultic 6 dip alg 8i deegmi 
ai Alu Gxorkpr], rue déegric dv 0 Oir, 
Xd) Te vtteeU. Qatcc axsnas dqin, C «u- 
€4 1d) god xo^aC4 156 moesic. Xuo- 
vtri» d$ mte sov eestrmuór cea M- 
gr , wq € cvu Có oic &yaroxei p por -. veCi- 
Aa A at eoesQhlac , avnv« riqÓag "ard 
$ ro) VAaptÉirmi ivy; , rurtey Dad 
Maxes TE xesve iXagntlirrec, Tu icóudia 
avestim al Ses mu, E'med o dt x dreiMi 
(1t avestnmnsoit Vysevrag 2oogic, yy uv/slu 


dd € naAMdUr6 wd] 7,7). alÜeznar Wiítarm 


8 d SA Sor ol coe:QoTa,, A'ao di ric maU 
9fetat Guo , dd alu) uiia [^v 
de, ceniem "Bad v5o Vonhdje|ees durd, 
dui St. nta Qaiteal xg) deiduoi, dg 
7» pb) TOY Vx. nuTU V ceecaraqort- 
Se, «einea dfZ sla) dcd peur ódup 
Sgw, cwoTtub», — E'yrei. dU Gy moy. uml 
eecaxem a) , City ad wg) oi. A zrósohoi , ad 
aii m^ auscwec , Vi fc T8 npi uar e 
Aau]eec, iueresO aurd. dASdrre , ol 
voe dy dUxlo «6 Zewio Seíco , vd Tk 


pra dicationis illuftratione, coram illo procedentes, qui inftar nubium czlefti rore, id eft 


qst 





w 7* 


I 


IN PSALMVM XVII 317 


exicvat; Abo, T0y xoc ug? stgrripd doo, à 
x9) dxoMiSuc aj yüAgÓs xoMdawow CidY, 
adc AQ! al aGaow TJ). eoestmreoSirm 
&ms Srras n duwGuluat. Ka] Gosrmaow cl 
Semü. Yide iGedvmew 6 drwrleo xAdiyas 
qu; degrac, E xavuGac , €i uo Tra Tac dyi- 
24Av0], 0 dfg! TE irt6n fi XiesuGiu , wg) 
bxtri&n, imn; À íTo Ür: qo ov og.- 
xmo dris eM , Beorric vou eíouc , T8 
Tí fluopdr ipe, Cr 1 82xt Tl) Quriv 
duis , J/ausgj auc de yMdr(at df T8 mu 
gas2oru xaj dmíccioas oia (2m uq ua Sn 
tic, «ves; dfamwormo uin 7]] dieu, à x? 
prov eia dbyÀ aiv musei &eomryor eic oup 
uarias durd , Ben dé vta ra su Gaooous- 
ya A£J, xdoglas , ai3entac, €i artqu- 
xi Bet .. «gà ag en rat di, Qai, uwt- 
mure, oic ji d Wyacot, durée drwiL dv ee36 
lum. 
(— ag. KA1 Q0OHZAN AI TIBTAI,] Té 
got 90 ET 7EAAax EU, discdews Ti vic. 
Nué dà 38m) quoi , 0n QGo jf. Crwme- 
phys d'eadrus. gg) & m &» DS xgusifo- 
qopor €owr 8 98, drip, Kao d wg) 
Yao eph 7$ Moya , an Vanmputoc LLTM 
Aeíxruai 59. Gc ix dou li To QoGRary là 
xrímy , a^Àd cU T& mihüUtyr (DO . eui ls 
JI. eg] ci Frag aj) d. Yd eii 
arvéOpua , oic ay d'eíteu uh 67) dz olo 
Varíuwom , n aro vj. ccazreeuAud' ur Bi 
Ad» , à vor! dcegmralv, fo nego vro 
eyne1as azysoudrov.. (Og 9yous aj 7»a1, 
roi aj -fiuteyc 7]. 7 movie jas idi muy, A 7r 
dà iumyUawuc $ Opysic adexaaUp9n Tu 7i 
auia a dote SuuiDua y i t feinpeSelone m 
amend dyolaz ,. Ct 9woar d& aj àn- 
ar apu/ay érrout] G4 1 aav , C 78 9x8. 
H' gj gácur enti) dzgaheia xexa2uu- 
tAplo mrydic Qnow ótfeízas, 

iQ. EZATIEZTEIAEN EZ 1vorz,] Ire 
Qari , Qui , 5l) «elc và wdtugrian (Qi 
muAsuioi, UTrid eir Uc vouigu) ra rat Seg 
tó9w &iyaj ila) E0noue las, T dirus di 
aoar, n7. Biornxaly «aeuo d cw JT TTOMG- 
píar, X, T Caéiduy cuuqoegi , *? T Tue250- 
ddr Q d^ uvezs cea ud sev 5 Dis, n a n- 
Xeudpam d'uwai ustov cvy odia xg) Te- 
ezyuiov, E ales» d Dual , ro aec Ap T 


, .C ^ f , , di e^ oc. , 
C? vayonauiz avegra, 175,8 0$ T G20g Tu, 


fidei przdicationemundum irrigarunt.Q ua- € 0 ^ 
re ctiam confequenter grandines fuerint eiii 
quadam punitionum fpecies , quz poft eo- nva 
tum quz przdi&a funt euentum adhuc in- 
credulis inferunt vltionem.£z intonui? de ce- 
lo. Quomodo intonuit , qui fuperiüs inclina- 
uit czlos  & defcendit, nifi omninó affum- 
ptus fuerit, quod infinuatur per Afcczdit fu- 
per Cherubim,C* volauit ? vcl nifi hoc conti- 
gerit quando Paracletum mifit, fonitum qui anui 
tum fiebat , tonitru appellans. quando item ou 
dedit vocem fuam, linguas per Paracletum w— 
difpertiens : & emifit difcipulos quafi (agit- 
tas,ad infideles difpergendos. Vel ad litteram 
inducit ipfum quafi ducem , in adiutorium 
ipfius. Sagizz4: autem vocat omnia quz pro« 
iiciuntur; vt grandinem, carbones ignis, & (i 
quid aptum cft emitti. Quin ctiam, inquit, 
fimul fulgura emifit , ita vt non poffent in 
ipfum intueri. 

16. Er APPARVERVNT FONTEs.] Con- 
tigit enim hoc frequenter , cüm terra fciffa 
eft. Nunc autem ait hoc contigiffe prz metu 
imminentium periculorum: & fi quid in pro- 
fundo reconditum terra habuit, id rcuclauit. 
Quin & pulchra cft conueríio fermonis: 45 
increpatione tua. Oltendit enim creaturam — 
neminem alium timu:ffe prater te creatorem. jore. 
fuum. Ceterüm etiam increpationi fubiunxit 
fpiritum iracundiz; vt oftenderet non fim- 
plicem fuiffe increpationem , fiuc à fagittis 
emiffis , fiue fpiritalibus fulgetris , nequitiz 
fpiritibus perturhatis, Apparuerunt fontes, 
fiue origines aquarum nequitiz. Ab infpira- 
tione veró irz reuelata. funt fundamenta er- 
roris circa multitudinem deorum, fiue igno- 
rantiz ifti errori coniun. Ápparuerunt ve- 
ró infitz nobis cogitationes de rebus hone- 
ftis, ac Deo. Siue etiam omnem Scripturam * 
fccuritate te&tam , per fontes illos qui appa- 
ruerunt, intelligit. 

17. Misir pc svMMo.] Manifeftam, in- 
quit , mei curam meis hoftibus oftendit : vt 
exiftimarent omnes , czlitus mihi auxilium 
adueniffe. De 44/5 autem »sultit, id eft, de aqua, fum 
ncceffitatibus temporalibus , vel inimicis, & rs sr 
calamitatibus inde emergentibus, vel pertur- 5^ 
batis & inquictis huius vitz rebus, vel aduer- 
fis poreftatibus confufis ac perculfis. De izi- 


micis aütem potentibus, forte quidem hominibus eminentibus, forté veró inuifibilibus. 


Rr 5 Likc- 


COM- 
MENTA- 


RivS PA- 


TKVM. 


Mein 


Pes pro- 
fegir, co 
dilatat., 


ajidos . 


Iuftiia eff 
emn vir- 
tnn. 


Mandata 
[nns viz. 


Tudicij 
duplex 
acciptie- 


Fn? cu. 

Dee pd 
i"munacu- 
latum. 


318 


Liberalit me , quoniam confortati funt fuper 
mte , & in tempore afflictionis infurrexerunt 
aduerfus me; vcl damna intelligens, vel zni- 
mz ob peccatum imbecillitatem , propter 


quam prolapfa eft in peccatum. Verumta- 


men inquit , Dominum firmamentum meum 
faclus, eduxit me in latitudinem ex angultia 
tribulationis, & rerum dilatationem ac re- 
Gitudinem mihi przbuit , & quafi expulfum 
fuftlentauit. Etenim alibi ait: Z»spalfus, euer- 
fus fum «t caderem, &c.. Deus enim firmat 
cum , qui in die tribulationis ad ipfum con- 
fugit , ne impulfus cadat. Dilotatur autem 
aliquis in tribulatione , non quód naturam 
exuat, fed quód generosé ferat. 

10. SALVVM ME FACIET, QVONIAM 
voLvir ME.] Quoniam , inquit, ipíi placuit 
me effe & confcruari,confifus fum quód et- 
iam impofterum me liberabit. Vel illud 
voluit, de condonatione peccati didum eft. 
Nifi enimjnquir,me voluiffez; haudquaquam 
Prophetam ad me mififfet. Haud iniufté ve- 
r, inquit,mei curam geret; quoniam & pro- 
pofitum meum nouit, quód ftudium mihi fit 
omnia mandata cius cuftodire. Vbi enim ma- 
gnam Dci de fe curam oftenderat , huius rei 
iuflitiam demonftrat, ad virtutem adhortans. 
Quin etiam lapfos per fubfequentia benefa- 
&a fe decet erigere. Inffitiam autem híc in- 
telligit vniuerfam virtutem practicam; puri- 
tatem Nero manuum vocat pra&ticas opcra- 
tiones , abfque macula factas , eó quód ab 
optima fint intentione feu habitudine. Nihil 
autem fibi arrogat,bonorum quz geffitcau- 
fas Deo adf(cribens : vía enim mandata vo- 
cat. Non agit autem impie, qui de dogmari- 
bus veritatis re&e fentit. Ceterüm non pro- 
fitetur fe hic impeccabilem, fed quód iis qui 
ipfi inüdiabantur, puriores manus habuerit. 
Omnia autem iudicia dixit: eó quód iudicinzs 
dupliciter accipiatur, Aliquando quidem 
pro iufta fententiz prolatione;qualis cft iudi- 
cij dire&io:nonnumquam veró pro condem- 
natione, vt quorum iudicium legitimum eft, 
Omnia igitur funt in confpe&u amici Dei,ita 
vt nihil ipfum lateat. 

24. Er ERO IMMACVLATVS. ] Qui propter 
glori, vel aliam ob caufam fe immaculatum 
feruat,non eft cum Dco ficuti hi qui propter 


Deum bené ágüt.Porró immaculatos feruat 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


jirtraj [NEU ET naxeg riora), xà) 
6n à tolpd ialrv imaXienods ug, 3 
qut cv Qoegic Xy, n alu) For T d uapría 
tie oye déttretas, dY ld mese dieaprias 
aA wow. Kafroi , Qno)t , 6 xve1(D» ewory- 
Mot ugu "jjptudp(Ge , &lc aA roc cerno 
Us en. oiic fg nl SA lr ero meas , ng) 
dUpuymefas upi cea ud us , C SSmíar 
mugtortro, aj olor aDepdpcy Uzrfpeoe ,— Ka] 
dia 30 MÀ aidnlc, d»tresimlu 78 m- 
céiy, C (Dic. E'y naxagtuc 20 VUápa oy g- 
Tu QdLoorra. cedo üuTor , a nenej 4 0 9r, 
uic a) uh AoriÜelc xamariow. TATUM?) d$ 
mc do 924, de to pup Gon, 
dd Jjuvalex fes. 

X. PYrETA! ME, OTI HOFAHZE ME, ] 
Evrei ron och ual Civaj My cu Cuix, 
TégoiSu ac £ CPC96 TO ior péovrayj. *T) 
vinee, ce aic GV eephiatug T duaprías , 
€i 59 1X 396n0k , Quow , ix. aj i» ces- 
quini eic us dzígesar. OUx. dd ia 
d, Qni, muwtraj ugu e»ejroiar , da Q 
vor (uy axo7róp eid ec, Un arud? ui 7rd 
QuAd TTE Ti c üuT. GIGA dic, E7rel 59 qoA- 
Alà idee al abi aumy TE Sh nd t- 
ugrias , deixyom avc Tà Ó ieguor, exespi- 
uw eic dprrlu/, H' sg) eJudmeérac aja- 
AguCareo d iauvw c, dfa dAstrtoon xo- 
Gp9und nes, Aiggiomusl, Àà slo. wa S5. 
Àu avegxnxlo dpeel) , xa ouciónmm. d 
ees mic aaxnxàc Atyl ónpyelac , a. 
uuu (ou, SNoodpiae , Tus ad Brienc 
Etc £2) . CUx d^glorcUrra] AX , dramÜeic 
Ti; d» xgrupOwotw aiias Sud. ójuc 52 
ACA Tic érii^at, aA ul 8i acsGéi 
at) 7]J d dS eiae duyudves ópfldi Jie 
Angaic. H* dd dvauapmmr tard! éxr 3a 
ADpTupé: , dAW. Dn aii Tj] SOnGuAsLórmue 
cvyxe lad ug Suevatenc durd 612a uc yei- 
egt . Tlaíva dU mu xel uon Cine , dia i 
dirsdc Ag«St T0 xelum. TW AD ad m 
d iguoxeAcíus , aq ug) 10, XGXj42 «gro Su - 
yen" apii dt Eoi xalaxolowoG , oc 17r 78, 
wy T) Xgiug Bono 6a. Def VITA 
ib» 621 78 SwoQIASG , oic uxdly üuroy Aar- 
Sayey, : 
xj KA1 EZOMAI AM2MOX] 
O' S/z i£as Cxuv o duae , À iriess, 
ux fo 47 OVI, dartp ol df Sw qo dj«- 


| Sir ipjat Auot, Apul uu, dà QuAaTT| 


Tre 


IN PSALMVM XVII. 


eveic So Gut n 6 ympudeie ye) ue 

garni, E say?) d wa] Quad aD oro 

dyouizg , » yeontdonc ausu! , 5 8 9vA- 

xnxE , 0 dfasuriz óf6M qa rmx. Tà 

ES eupxóc Decrmite y $7lleg 0r anco or, 

dyojdz aj S eci"ru Édiv, d vc Qi rmral 6 

e uan Tic aeg ec 78 o ug C Sura- 

sj. A9? dr, Qrom, dvd uic] xoxo, 

X27 doracunlu va, d ingicousilus uS) 2&- 
gun 3 dUmv es exonir, xoSueii me t ye. 
esr ac dyaa« «cz cer , b d eaicmunl, 
da 7ricvac voit 20 ms dUwom Op di eie mai 
ecudlu) V zie ACE). Xu yn] d xa- 
Sugióm a, voit Luo Nu Tu G psprynproit T 
"ricus c ipyou uv uel 9 7riex vtxez. To dt 
Guo T ópouMU. dund o dva y Ov, 
aiuxt) dore. OU jo arD ey muy, Qoi, 0t- 
(22. ugiz lar sdul/or Y aal acm d iva, 
8À' dicm dpkoxew Git mol R^ rio T 
33 x68 09 9u2 I , "rdguy imoisjt to ans. 
Jl d iavrd sgSucóm Qe. 

x; META OXIOY OXIOZ EZH, ] 
E9w 2», Qnot, te e) dnu 142 6369€, Toit a. 
Des i) mele io yrol uas avril dpuór- 
aeo Ti ávnd'wzdc ; wg) 8C AA Iulaesdc 
ducien, 6ríet m Crac C xaSuecwc, vor; 0? 
&rarríay Dad 1f wn «x mo Ao aou. 
Ce« &pei 24 18 Ov. Kdui Zr eixó- 
muet ape evolag Weir ei 9 Wulu) Craouei- 
wi vj dulpeia,, 5) vj dn voit djocesel 
x Ta2n20s 2) o xeTug. rias rel 0V 
&u 'efa qut od xc ovv , 0 Jd! bois dEntut- 
"Qe, s x2 sla Go gap mln i v 

pícu uoi cfi , xaTa. dà ^b). uer 
TuU Ge Carl? , seg iv Cy daos un iov; 
ümera, j8 Sóc mua sepryGY Te, Óciok 
«ej; T.CÍ aor" «ejt uia di o dfa- 
vpilei cizrs, Tl 93 «vejc 9. qaU^g o- 
prias xay 6 Suc , aov 0H sag £Ga- 
Q Jfecpéo] ,. Qedosuy al) 6div dud à 
exi , i Tic PiGou, durd dromod uult 

One d$ sg) 6n v9 dniun , quai, qoiéit, 

T4; (JU perpiómm. ev(drrx, ouwmelas 
&Piojt, Tuc dA Copnpavou, suzicialod aa- 
[a??ex,. H' ons üsug dA, uirvorw eestn- 
ma 6 2v QA) uzreabr , x71 dà Zvpugeoor 
eydor , Tir 7j). A aoc oNuY aliii mera) oer: 
"aPvparou, dé Hc e Eapyorras T cx a iTo- 
Usc, dc dAglorsbowuiree Vrazreiseot, Agi 
fruc To cz dpi) Vra cuitroy xz] mer. 


319 
vnio cum Deo , à qua qui recedit , macu- cou 
lam contrahit, Dicit veró etizm,quód cufto- »zxT4- 
dierit fc ab iniquitate; fiue ab illa quam fece- 12 PA 
rat, fiue ab eo quod ipfum allicicbat , quod 
femper cauere oportet. Nam carnis cura Dco cap c. 
inimica , hominis eft iniquitas , à qua prarler- 7^ De 
uatur , is qui fpiritu fada carms mortificzt 
Pro quibus, inquit, retribuet mibi Dominus, 
fecundum iuflitiam meam 5 iuffitiam nempe 1unfüiia 
vocans piam intentionem ; pgrifatem vcrà dos 
manuum, probas zctiones,vel iuffitiam illam ^w 
quz ex fide cft : nam iis qui rete credunt, 
fides reputatur ad iuftitiam. Coniungit au- 
tem puritatem operibus fidei immaculaté fa- 
is , ine quibus fidcs mortua eft. 1ttud au- 
tem , Iz con(petiu oculorum eius , Symma- 
chus vertit, 2 regione. Non enim, inqut,(tu- 
dui oculis hominum  piritatem oftentare, 
neque plurimis placere; fed coram oculis iu- 
dicis omne fludium propriz puritatis collo- 
cabam. 


26. CvM sANCTO sANCTVS ERIS] Soles 


enim, inquit, hominibus vices rependere, & PAS. 
fecundüm voluntates corum etiam accom- riri ac- 


fe 


mi- . 


: . tommo- 
modare retributiones. Ac puros quidem re- 444, 


muneraris,quód fandi fint & cafli;contrariam 
veró viam ambulantibus , proportionatum 
pizparas vt inucniant viz finem. Merità 
igitur etiam me prouidentià dignatus es. 
Nam fi in peccato;& quz inde oritur peruer- 
firatc permanfiffem , congruum fupplicium 
intuliffes: (ed quoniam cuftodiui vias tuas,S&c 
cum iufto computatus fum, non fecundüm 
preteritam peruerfitatem meam fententiam 
accommodafti ; fed fecundüm vitam, quam 
poftmodum tranfegi in iuftitia. San&ificatur 
nempe Deus , dum (arcta przber fanctis, ad 
perfectionem. Dixit autem in futuro,peraer- 
téris. Deus enim iter ad mala prohibens,ad : 
iniqua currentem diuertit, palis obftrüens il- 
lius viam , & femitas eius reddens inacceffas. 
Sic autem; inquit, etiam in aliis facis, ac mo- 
deraté quidem viuenribus falutem impertis; 
fuperbos veró & elatos humilias. Confidera- 
tione quoque dignum, num forté propheti- 
co more, populum quidem humilem, vel, vc 
Symmachus vertit, mité , Apoftolorum cho- 
rum infinuet;fuüperbos veró, principes circum- 
cifionis, quos infolefcétes humiliauit, faluum 
faciens populi virtutibus ac fide probatum , 


Lucernam 


€ 6M- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRYVM. 
Chriff is 
dcerna. 


Intelleiin 
[f animi 


luzerna. 


Paffiones 
fune i7 
ntbra. 


Matth.é, 
3. 


Viri proli 
accenjam 
babent, 
Insernam. 


Elequia 
Dei pura. 


320 
Lucerpam veró vocat Chriftum , ex ipfo fe- 
cundüm carnem oriundum : fiquidem lucer- 
na erat à Dei vnione illuftrata. Aic igitur ad 
Dominum, quód , cüm fic lux vera , ineffa- 
biliter vnius lucernz ex me affumendz,quz 
futura erat lux in ipfum , etiam tenebras in 
me obortas diffipabis.. Quin eriamà te con- 
forrtatus, in te tranfgrediar murum, vbi & 
cum fecuritare falutem à «e confequar; vel 
murum vocat inimicorum munitiones, qui- 
bus ipfum obfidere conabantur. 

19. QVONIAM TV ILLVMINAS LVCER- 
NAM.] Cum tenebras vocaffet tribulationes, 
meritó harum fublationem lucem appellauir. 
Aliàs etiam intclle&us animi /wcerzya nuncu- 
patur, vrpote lucis capax: neque enim ipfe 
fecundüm effentiam fuam lux eft. Huius au- 
tem tenebre , funt vis irafcibilis & concupi- 
fcib;lis,quzz ab intelledtu illuftrantur,quando, 
hic diuinos fplendores admittit: fiquidem il. 
lx cognitionis incapaces funt, vtpote irratio-: 
nales. Quardo autem intellectus non eft il- 
luftratus fcientià; multó minüs hz. & hoc eft 
illud : 5j ergo [umen quod in te eft, tenebra 
fant. Habet enim. intelledus. affinitatem 
cum oculo , irrationalia veró cum corpore. 
Porró forfan qui à Domino veritate illuftrati 
funt , lucernam accenfam habent ; qui verà 
actiones fecundüm ream rationem dirigüt, 
ex co quód à mente illufleentur , etiam te- 
nebras fuas habenc illuminatas. Et qui fpiri- 
talia, prout oportet,contemplantur,lucernam 
habent à Domino illuminatam ; & qui, vti 
decet, fenfilia intaentur, fecundüm fenfum 
illuftrzntur; qui quód rationis expers fit , fe- 
cundüm fe tenebrofus exiftit,. Illud autem, 
In te eripiar , idem eftac, per te liberabor à 
tentatione,  Ft(íi etiam calamitates mihi oc- 
currerint infuperabiles, auxilio tuo me quafi 
murum iis fuperiorem conftitues, Grauibus 
enim difficulcatibus liberari nemo poreft,nifi 
fueritin Dco; exiftit autem quis in Dco, qui 
cius eft particeps. 

31. Dzvs MEVs, 1IMPOLLvrA.] Hzc, in- 
quit, Dei opera munda funt, & immaculata, 
iufté cuncta dirigentis,quód afflidtos adiuuct, 
atque fuperbos humiliet. Et idcircó eloquia 
cius de his tamquam argentum igne ex- 
aminatum , pura funt , ab omni reprehen- 
fione ac falütate perpurgata , & probata. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Avzgor d aov De durd ry aper 2 od 
xa ? Xe1gor , M/ae(Gy 53 là , to Bi 
qumtópip Gy. Ouciy &» eeepc xve1o , in 
Qd'c vorapnd don2wbr, Seroperee iu9ele 
TH 2200 To cl ius , enl ned qus] 
eic ym , x9) T0 C9 Gugl goi "futu por exd- 
7» dnAcic, Ka) duvaualeic od c5, v 
Ai eoi Xp Coo, THO , 63u xz) cud 
doQaAeia T5; vog 00 TóULousm cum. 
&'ac* hmi, Qe , mi 9 OrSesi iyvesl- 
Mgri Moe , w» VreePYO quswyitt. 
eu. 

xÜ. Or: str enki ATXNON,] 
Zxórot xg^suc uc 9AIen , eindruc vli) 
Té dmuMab) Qdc cmaPtze, Ka) do. 
Auc d vic 2rera] Iw Ov 62) dvxf, dc 
Quoc dxmiwóc , 8 20. avr 601 xa1' Uciay 
Qdi, Zuómt d ume , T) Suse ag) 
VanSvyuamxós * d di qurilerag d T8 ve, 
DiZagd pa ls Srelae luryde, Eme udi 
8 Tv) xiva d'evmut , wy) ydp elow dAo- 
24. Xu Ühehun di m v8 p» Qandés- 
1», mo^w 4 ud tr ids TaC(a, xdi TE- 
xdi Ei dj» Qe m$ £y etl exor Qe 
6àw. A'a2o6 52 0 (Xp ríe OtOuAud, 
qÀ JY diosa, cuit, Toy: dix, oi cba- 
2guqUirisc d2mS ea QIog xugiu, Ayru 
Cyscw Suueor * vdc JE ester xav. óp- 
Sir d^orr« Mboor , Cx 78 og. T8 v6 m- 
Quid, , xgjqo axo avrulv $yuoi Qurnt/b- 
(pov, Kaj oj yz vorra, xa Sa dé , 91a. 
phar » Aw yvoy (xuow V0 xvejla amta- 
motdyior , wg) oi cC diei Ta alium Sud. 
Aper, Curíorra] ol) alchtow , $ md d- 
Acor &iaj , x29 iaurld exin Qe C2, 
Tb di, Ev eo) fuOfcoua] , dri) Gu, dfe 
co d'ru^anlcous, «eeleazugU , Ka] e 
KZ) cvutoegi uoi dzravri eia adum peor 
TO , D aztp T6, (DO. , droreor Sioei Ti 


Saul ÉomSeía. Yleuycdowor dp ex to 


pusira, mueF», bí 4 db gopt- 
(à* yea MM nc à Oud , six àn- 
TU, 

Ad, O ezoz Mor AMnuos.] Aero, 
nai, $ 9v& al eve2tdc ea9ueal C duswilo, 
ditgievc Iova Gc rad 2x , ul Boni GR, t2- 
SUTOPwpDy/olC , kg) TU7remip muc AGaprDa You. 
Ka] v qb Twv Aout ard , oc To 7TU 
essor dpuejor, raSued. aa cm; ptis 
Q 302a, BiGacuria utra Jevuiuae inn. 

On 





IN PSA 
(On Vafpaaricie 621 gravem v]. EA awe 
Wnxdrty . H' Q3 e»ejc Sy dusuy ódir 


duo ppt AA, finc Goiy dpiré. TÀ d pa" 


asic)e add esc 623 Quy vic idíag a welas 
exero, evesc vBesóc d'uuanét, nd) a- 
(etsbgeri (B eic Sis, ac EA v8, Algo 
x/e1e, «vec oy x Axa) , O zu) xvkA i - 
ad ct. El Ox e DonSrelac 9 mappncia, TÍc 
Sus dpt cà ejus O 96 S60) Ds, 
pór (B Sube d2ulic, io xy ugvorfyoic, fai rà 
pir Qw $2), 6 à az t1hp , 916, oi 93 doi 
muesucia Sw Aou, So) xg(zoustdi i ovra). 
Exenuc j cim 91éc , «vesc 9c 0 oy. 
9590 38 $18, O' di ari omi, Sd, 
v MBA Suc. erv dV bi Xe1evü, o QU- 
ei 9wbc, vu Atum* ríe c y: uror Abs A 
6), xa. durrov vov ma tez. Yjiiy di eic Sic 
6 map, € eic xveyoc novit Xeicóc, l'owc 
di 9 ix arap duas qiie, Ó Uo veesmieya- 
T» Soi ct£, 

Ay. GOróz Ó nEPIZONNTON ME, ] 
Orc, Cnow,ó dAvÜlic Sx, à tavmiolu, 6» 
php md. vixdy , dAuudud us aeu amut, xg) 
dO uoi 7 Gb TX aeaxtia i1] odi, 
& di i) ql 11, ola ri a Ses mra, d es- 
quxalGerey us x7) t vé us Ero], X) 7 Edi 
Gu) orn dyormeos * Antius 67) xn 
ua oyluo Jiduonan x nÜeic v6 Begyloras alc 
mEor, cveonvmaxoU€.) 59 TO wc* olov, tósuyel 
qethxEr roit y x21 locua quirots. TÀ kuvbro) 
39 d/z T8 yaAxS ichuoye. ET d ubi agi 9 
io iofpdiv víxn Vxor, vc dizidc inéira 
vubarnAauGaro Sunc Gapaarit onc upi; 
Aust Q daveax ruyvu Tu T ee?c ou- 
mias , duvayg? 7 al Üegrz ear lus 6 Soc 
euud*uy «vec iausor, Ka3' óubioy dim 
uurd ódg auct fone, maptoxtuaas 1 Sud 
Jo 79 unto] dueupr odio. E'Aa toig 
9 pli dzematorray oi. d'y, Jg T0 0- 
puibaréis . xg) àu(o) 99 T dvo cxo7Sc, 
Kdy 39 d20oi , Qno] , xo-9xen Eon ro. (ai. 
S» fualorrag 3386 gxias , üwroc d Vespa); 
Judwoxan 8), To! xao viram j^]4, 

Ag. KA1 H HAIAEIA XOT. ] Ha- 
drap vl) à. vüugu maidsbow ^A. Ol 
4/5 aam p , Qni , dor]! , did uxac 
x9) víuou; , dY cv imoudéooylo T) dior. 
Maylavaw 59 Gxci Ow oc ui d€i dd iai, dzrei- 
xbulw qug. A'AW ya à Bois) , 


LMVM XVII. 321 


Quoniam protector eff omnium fperantium 
in fe. Vcl ctiam viam quz ad Deum adducit, 
immaculatam vocatquz eft virtus. Porró ver- 


COM- 
MENTA- 
RIVS PA- 
IRVM. 
Via Dei 


Bum prozecfor, vox viri eft propriz imbecil- ,,5,, 
litatis confcij , contra inimicos potentes , & !«t 


ad Deum confugientis, vt in illo, Judica Do- 
mine. Ad quem etiam didum efl: Seuzo cir- 
 eumdabit te. Deinde ex auxilio fiducia. uis 
prater Dominum? Solum enim Dei Verbum 
Deus verus eft ; quare etiam vnigenitum ex- 


fiftit, eó quód folum fit , vti Pater, Deus: YmeDew, 
nam alij, per przfentiam Dei Verbi,dij fiunt. A Hr 


Illos enim dixit Dcos;ad quos fermo Dei.fa- 
&5us eff.Saluator autem eft conditor deorum, 
& non Dcus participatione. Cüm autem di- 
xiffet de Chrifto, quód natutà Deus fit,nunc 
dicens:ufur quis Deus? folum ait effe fecun- 
düm ipfum Patrem. Nobis autem vnu Deu 
Pater, c vnu Dominus Icfus Chriskus. Fot- 
té veró etiam relatiué duos iftos verficulos 
extulit. M 

35. Drvs Qvi rx eciNxiT Mg. ] Hicjin- 
quit, verus Deus, cui confifus fui; dum vin- 


pernapa- 
tioncm. 
Ioan.10, 


js. 


1.Cor. 9,6 


cebam, virtute przcinxit me,& innoxiá mihi Dew fwos 


circa res agendas viam propofuic. Q uàd fi ve- 


dirigit im 
rebus ^- 


ró (vt res humanz fercbant) fugiendum erac, £"4« 


ceruis me velociorem reddidit,& infidianti- 
bus füperiorem ; docens me in pugna voti 
compotem cxiftere , & ponens brachia mea 
tamquam arcum: fübauditur enim vocula; 
tamquam. q.d. Tamquam as efficiens illà 
quoad robur. Perzs enim folidiratem decla- 
rauit. Vnde etiam mihi aduerfus hoftes obti. 
git vi&oria , dexterà ipfius mihi fuccurrente, 
ac me protegente. Aliàs etiam nobis falutis 
negotium non vrgentibus , humanam virtu- 
tem Deus roborat, ad (e adducendo. Secun- 
' dm fimilitudinem autemi viz fuz immacu- 
latz , przparauit etiam nobis per difcipulos 
viam immaculatam. Porró Sandi quoque 
ceruis affimilantur,trans montes currentibus: 
nam & hi füperna fpeQant. Et licet, inquit, 
ceteri ad malitiz profundum vergere cogan- 
turjipfe eos curtere docens, ad congruam ex- 
tollit altitudinem. 

36. Er pisCiPLINA TVA] Difciplinam 
vocat do&rinam ex lege. q.d. Per omnia mi- 
hi benefaciens , etiam leges dediíti , quibus 
honeftatem edo&us fum. Ex iis enim di- 


Ícens minimé faciendam effe iniquitatem , abftinui ab illa. Quin etiam ne Ixderer, 


Towxvs IL 


$5 rurfus 


Sandi cer- 


uis fimiltte 


Difciplina 
quid. 


322 


rurfus ex eàdem benignitate , fufficiens mihi 
fubfidium przbuifti: nempe cordis dilatatio- 
nem. Veldifüiplinam intelligit do&rinam 
corre&ricem, iuxta illud,Su/cipe diftiplinant: 
vel laboriofam vita: rationem , iuxta illud , 
Heb.1s5 Noli segligere difciplinam Domim. tud 
autem , Dilataffi greffas meos, idem eft ac fi 
dicat: Auferens fcandala & laqueos, quos pra 
parauerant mihi inimici mei , latiorem mihi 
Deu dil. vianr reddidifti ; fiue pro angufliis afflictio- 
pod pk num, latam qnihi confolationis viam concef- 
deleime. fti, Nam Symmachus pro di/arafli, legit; 
ffatiofam viam dedifli , vt non inuertantur 
tali mei. Vel refus ait, quatenus à malitia 
quis tranfit ad virtutem; qui quidem greffus 
fub initium molefti funt illi qui artam viam 
ingreditur , fed progreffu dilatantur. Quód 
enim poft virtutis laborcs quies pepe 
veftigia firmantur. 

38. PeRsEQYAR 1NIMICOS;] Tusons 
infinitis à Deo bencficiis affedus , audaciam 
cepit inimicos perfequendi. Finis autem per- 
fecutionis , eft omnimoda illorum dcfedio. 
Nihil, inquit, me impediet , non labor, non 
timor; fed (uperior euadam, & non defiftam 

PA d fübe Proderita fis ca- 
4d fadi, donec cos fübegero. tautem ipfis ca 
rd dentibus, quód fan&is fubie&ti fint. Conffrin- 
gam autem; id eftjin cales anguftias redigam, 
vt nullam in fuga tationem inueniant. Par- 
cit autem iis qui in inimicitia non períeue- 
fant: hosenim non vult perdi, fed à malitia 
reuocari , huius rei fenfum ipfis iniiciens. 
Dcinde rurfus Dco victoriam ad(cribens, Ez 
pracinxifli me, inquit, virtute ad bellum, c 
fnpplantaf, id eft, inimicorum impetum 
inhibuifti : fiquidem Goliathum lapide pro- 
ftrauit , Salem fomno dctentum effugit, vti 
& Gethzos. Illud : Dediffi mihi dorfum , id" 


CcoM- 
MENTA- 
RIVS PA- 


TRVM. 
Prou. 19, 
10. 


Dor(um, 
pre fogo 


F "rh eít, in fugam vertens inimicos meos , dediíti 
ene |N- P " . "m . 
miw. mihi vt illos in terga proiicerem.. Odientes 


veró intelligit Achitophelem , Saülem & ce- 
tcros. Quin etiam vir probus confidenter 
coram Domino confiftit; improbus verà 
propter propriam malitiá retroücitur. Cüm 
enim ipfe Deo terga verterit, & non faciem; 
vtique. etiam" ipfe tergum habebit propter 
auerfionem. Porró manifeftum eft quantum 
noceant virtutes noxiz , cüm faciem occu- 
pant; verüm in terga proicdtz , nihil vale- 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


qud)uy €x aic TolaU TC Ünemelae , Duonlao 
maple Gon , 7haTuc pir A e Gy ó- 
"iO. H' mud éías «lu 7208 omm) ji. 
dhexa^as, xU v, EmogCs 7radeas $3 
Üanmoyos douryWw, «P T0 * Mh óAnyalpi ra. 
d't'ac xveíu, To dV, Eg diruwsas à djsG,. 
ual us dori 5, oA at tro) oxaidung. 
x, Tac maf idas de xa oxéanas oi falles st 
puTkeay jupt alu tropelas Umroivouc, h ajqi 08, 
£n. cuoxwelas SU SouGegy , dDpe orien 
1d anta. great. O' 2à ZXéuuey Or», 
dÜpuy ol pnowe Cranes , dva] T8 10 d unas a 
Mà e bereamion oi deeg^a?oi uu, H' dfg- 
Chua 2$9A , tal en xgxíac eec dps 
dis ain Tk. d' wo7' dac Lp Eonmera 62i 
Tul 2 magls 6d dern , ^i di tecuc 
vrl "AaqUn?). Ta 52 AQ! eco aperi aró- 
rac drazrau2as dizadiai, ie vermotira) ml 
ign. 
M. KarAAinzo TOT Fxerorz. ]Q"; 

4/z. pupiy dipymbeis v Vzo'rs 9wi, Dapowt 
ab xa Gd ultus THC iles. Tt O« Jv 
qd  d'idEeoc, 9 Guetrom 6i, T9 araymk M 
AJ«.. Ovdé upi dior al tnow , iud a, € 
xà7 Qv, à 06v, da. brio, , 0, ux 
Veree oo a) Vae, mecs ipoydtiooua). KY i- 
A&?) d' vrbem oi. dolis renes pot, 
Tà d ExPAH a, miter , re cwoyopiéte, 
tic undY cd ow éopeiy à» Qui. Deid e") di às 
aii tpa uh udpormur.Qu 20 232245u Té 146 
Ümré, do» d qgxias utraxaicnj, aldvow 
urit iua ouv, Ejra. ava ma ei or aur Tad 
Sid 2 víinlu , Kaj atit ende ut, quas, dv- 
vapuy eie 7r628,4g7, Xy cuu mod ione, dyvl 7g 
iid nzas ? T moMyular opuluf, Ty Log) jà 
To2uzÜ 2i0o nami tyr , 7 XasÀ ÜzryO ms- 
dnb cestune , xg) vic Téuieu. T5 di, 

E exc ui va mv, a$11 78, Qu3 dd as xam- 
euc uu récifep), 4 os pi x? va my 
[Boe urdc, wiaErras diclo ? A' amie, 
9 XauAjó (iesu. Ka] à arada2 Qe dt djs 
TAB ERG iz y) 7r Yuple rupi") 6d u 
An dy idiar xaxias omia GxGaoWerar, 
E" 53 iepele amehc 9sby vari , gj iod 
«vedoumoy , va o (1 Q. àuroc d) aos esti. 
dj óc aj uo nonl d'upauci, eic eph. 
7m ipybudpu) Bouklfun íi vds Ji bea 
gu, 5d Puuiew) Q2 Tb, Eri aor T2 GV 

pai érberamor oi djtoprsooDo, 


P511,5,, bunt, iuxta illud ; Supra dorfum meum fabricauerunt peccatores . 


aC. Ekz- 


— wc? o 


t 


IN- PS ALMVM XVIL 323 


uc. EKEKPAEAN , KA! OTK HN,] 
Aud mic d/hopuAou, 1&(o*. Du) 59 eizreim, 
Un ized à udi Sour avrlv. oi Svo] , 5d 
Etaoudlpos avril. onSeiac (r^ 2aron, 
Ji lcvovrter cae dmeivoy , AA. 2G 
Zsusi, eg] 0 EasA, xy oi Aormoi qo dpuoi Toy 
Sr korea ovy, Aid dà T8, Atrv- 
vl avrsc, T) dyv7rosu(zr qd £9vd' alytr- 
mra), APA xg) ac 7mAO , Quai, 2 atre y 
Mad 27) 38, Go aP. mc mr Cy 7a TEMA 
xhrwma(m , dme dfa cona, xa. avrei. 
Olda JY , quow , Ín xd) psu pa T]. a9n- 
Moor TE Agü uso , h Tp doWoquAam, 
az) xarustiode dpyo(z aNopiwr. E'7rei di 
m AaCid' ex icu i9vdv Qamhia asym- 
qoo * da29iro aj TrUa eic T0 TE oU 
Qe mios , SeponMe Li did 
mréiS eias Yudaíou , alive (Qo di voc 69m 
eic xAwesyouiay , Kaj T0, Agit, ór ux fora, 
Vk Xeig8. d 28 doroías 623 cnuormeor 
( aya 5à old dc 9v ) ad x? olxeió- 
"wra* olor , 3 QxetpD ot. Ka] 90 dorciv- 
(à o» dO Suv T4 ÁO fryrosirmo *. yrür- 
T JV. byvaldnouy, Aire 8x ero , Uy 9 
geucxc ( 0 39 Ead aíC xgxing Oripyd , 
8 jodcxéTG, ) do y wx Cyrar vida, 
ruU di dior , Un jeioxe . E'utacw di 


» P ' 
Cod G , eic dixolu) asia , T8 «br Ummwcvtr- 


(à 9v, S8 nea] decl, àNW d. 
ait n. cnesitinu mop Tul Vyorn , wc 
Vti nU, TlegatSontá pi cirior, T'iooc d 
dXoreíou TU lsdaíoe Quoi» , Oi TUE 
cett pice, , Vriepc n oq cesci- 
t vorowecmt , xd) 7j 8 yeguuar Qe ma- 
qunm cooxaSubirno , xg) p dxcNw- 
Sozrrec 7t]. avvéUuorn , mimaDalenas, wg) 
Yard v) ae cumolas duri v veiGus iyai- 
Aupar. M ob merweSone T AaCld do- 
20QuAc! , tjof dXoTe40i ürrg , aevo) TiiG 
olxeiag xaruvormc dieuid euugrias , eve2c 
v?» 42498 S» uertenouy , O-Xvpua- 
XO» ds) (GU. imapaidi9nrwr , x2) 6x0 - 
Auas , a nj teoria) , xg) Grregarioor - 
T3. 

uL. ZH KrrlOz, KAI EYAOTHTOZ.] 
Ziy Atoera, 6 Sic , & Cic useP au Cara , 
d» TuVrlo mupkycr, Euxgiesc dV dya- 
mtem. o* Q8 wei e. Mmugráioue 
28 TÀe 18. A28 dynAo ias và , desv , degr, 
X4] Ün wxeór XaAo0m vv gavepOirm, 

Tonuvs I. 


42. CLAMAVERVNT, NEC ERAT] Ait hoc Mini 


propter alienigenas : : vult enim dicere, deos 41,5 54.7 
corum , cum nihili effent , innocatos opem TAY w. 
! * en Idoía, e 

non tuliffe, quód falutem ipfis adferre ne, 1j; 
queant. Sed nec Semei, nec Saül , ceterique »5; Pin 
hoftes,Deum habuerunt adiutorem.Per ver- i»uare. 
ba ifta, Comminuam eos, Gentium imbecilli- 
tas & infufficientia infinuatur. Quin etiam, 
inquit, v£ /utum platearum delebo cos: id cft, 
ac fi quis in platea lutum conculcet , ita per 
ipfos tranfibo.Ceterüm jinquit,fcio quoniam 
& eripies me de contradictoribus populi mei, 
fiue alienigenis , & coníftitues me principem 
alienorum. Cüm autem non fciamus Daui- Civ 
dem Gentium regem exltitiffe,veique haec ad rim. 
perfonam Saluatoris cómodeé referri poffunt; 
vt qui ob inobedientiam Tudzos auerfacis 
fuit , petiit veró Gentes in hercditatem fibi. 
Atque illud: Populus quem non cognoui , dc 
Chrifto didum. non enim ignorantiam de- —— . 
fignat ( omnia enim nouerat, in quancum 
Deus) fed familiaritatem, q.d. Qui non funt 
mihi familiáres. Etenim Gentes quz verum Qi Dev» 
Deum ignorabant, ignorabantur; cognofcén- quern 
tes veró cognitz funt. Quare non dixit, M 
Quem non cognofco ( nam malum agens, 
non cógnofcitur) fed quem non cognoucram 
olim,nunc manifeftum eft quód cognofcam, 
Ceterüm verba ifta, 77 44i?u auri ,empha- 
fim habent: quód nimirum is qui Dcoobe- 
dit, non vtatur auditu mortali, fed aure que 
adiccta eft eam habenti, iuxta illud: 44didi£ taie ;5,. 
mibi aurem. Filios autem alienos vocat Iu- rui fut 
dzos , qui propheticas ptadictiones , aliter '? 4^ 
quàm conueniebat, interpretahtes , & craffi- 
tudini littetz adhzrentes , neque fpiritum 
fecuti , inueterati func , & à femicus falutis 
fuz claudicauerunt. Vc] alienigenz, qui Da- 
uidi fubic&i erant , filij alieni exiftentes, dz- 
moniaco fuo cultui tempore fuo renuntian- 
tesjad verum Deum tran(ierunt. Symmachus 
pro mueterauerunt & claudicauerunt, vcttit, 
inhenorabuntur & confuBdentur.* 

47. Vivir DoMiNvs, ET BENE- 
piCTrvs.] Dicitur Deus viuere , non 
quód viram participet , fed illam przbeat. Quei, 
Opportuné autem fübiunxit illud : Pisir Dew vi- 
Dominus. Cüm enim Iudzorum occlama- ""^. * 
tionis meminerit, quà clamarunt, To//e, 75/. 1o29. t», 
/e; & quoniam crucifxum mortuum vocant, i 


$s2z ipfe 


COM- 
MENTA- 
RIV$S PA- 
TRVM. 


ExAltatur 


324 
ipfe clamat, Fiwit Dominus, c benediifus, 
id eft, celebrari dignus eft. Et licet humi- 
liauerit femetipfum , attamen fublimis eft. 
Exaltatur autem Deus, quando nos magni- 


Dew, ckm tudinem cius apprchendimus , & magna de 


magnitu- 

dinem eis 

. appreben- 
Hs 


Qratitulo 
Dauid. 


Salsa Chri. 
fins in fa- 
enlum be- 
ntdiliu. 


ipfo cogitamus. Quorum enim opera ma- 
gna funt , magni funt & ipfi. Ec quoniam 
fublime opus eft (alus noftra, neceffe eít vt 
& eius auctor magnus fit. Porró vindidtas, 
vel , iuxta Symmachum , fupplicia quidem 
inferri dicit & adueríus eos qui ipíi rebella- 
rant; adeó vt iis fuperior euaferit. Prophetat 
veróà etiam de Chrifto,quàd populo incredu- 
lo tradendus fit, Porro isimici iracundi, (int 
populus Iudaicus , qui ipfum appellauit Sa- 
maritanum:vir autem jsiquus fit ludas,quip- 
pe qui hoftibus magiftrum tuum tradidit;vel 
Pilatus, vt qui ipfum fine caufa fupplicio af- 
fecic. 

jo. PRoPTEREA CONFITEBOR.] Proptereà, 
fcilicet propter tua in me bencficia,gratias ti- 
bi referá pro vniuerfis, fiue Iudzis,fiue Gen- 
tibus, & in hymnis nomen tuum celebrabo, 
Tu enim es,qui magna prodigia & falutes es 
operatus , multad, vfus benignitate erga me 
quem vnxifti. Quin etiam promififti ce orn- 
nibus meis pofteris propitium futuruni.Cüm 
enim nouiffet ex Spiritu fando, promiffiones 
nonin ipfo folo circumfcribi,verüm etiam in 
femen eius deriuari; Chriftum infinuans,hoc 
modo locutus eft, Nam rerum cuentus fic 
commonflrauit ; fcilicet os Dauidis benedi- 
GQum,quod etiam Gentes fan&ificat, non de 
alio hic locutum effe,quàm de Domjno vril- 
uerforum. Nequeunt enim verba ifta v/qwe 
in faculumjn ipfis faluari,cüm mors ipfos re- 
darguat , ita vt nemo fit in fzculum benedi- 
&us. Sed neque Gentibus Dauid imperauit, 
licet per hymnos fuos in omnibus Gentibus 
píallat Deo.Hoc igitur Iudaico fenfu'inrelle- 
Gum, redarguit prophetiam : nam vídue ad 
captiuitaté Dauidis pofteri, pofteà veró folus 
Zorobabel in regffo fuffc&us fuit, Cum au- 
tem Spiritus fan&us veritatem pradixerit,ne- 
ceífe eft vt. femen eins intelligamus eum, qui 
ex ipfo fecundum carnem furrexit ; qui qui- 
dem habebat regnum vt Deus ; id ver rur- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


lie Boi, 28 xwe1Be yx, d cmic dir zi, 
d'Etoc dU qnit. Kad ei Y; (ar eivootr iau. 
30V, ^ U^|nAóc 62r Y ^[57) d bc almo 
"XJ AguGarórre 79 utyt9uc and , C ut. 
y^a Qesnivney doi dund, 9t 9 utjd^a 
TX fgya., utydoi Xy aui. Ka] rei v^juoày 
gov n qumeja hj , dyd^y um voor 62) X, 
7 av TW; aFgor. Exdixsodc di, x2 Xvuua- 
aor nuae£as, Vzrio Ba ud) 2A, C x23 àv- 
qul Amaya ay quy , dic x vni meesv Guelyay 
Jfjott. Cleseiml] d iau. Xesev m d- 
ereiérm Axa dolsvay. 8e d'ad V, oppi) iy. 
Sed) , 6 Yudzixót Aabc , Xaugpeemy TOF 
xad: ayip dt d xoc 6 Td ac uc CrarTioit 
viv did aexaAor der] d dpoc, n 0 Tur je 
ac dyasrito xo^ aima c, 

Y. A14 TOrTO Ez0MOAOTHOMA:] 
Aud. 3505, Qi dfg Tc eic id tutpoeaias dU- 
Xaeis fau avi £f raf uv eim Vud aioy pim 
idv, xg) £urroe Té üropa cu, XU 20 610 
Tac grydAeus ar adolomoikzs , Y curmolas 
€ripyar, v, qo^^3 quiarlesemria 2enza uice 
«»e?c 9y íygicnt iui. Emu eiatip Ov dt, 
xg) vols cz (ud ordo ode sehosdr. Ere? 
99 144 ix Ty uon Qo dou , aic aj knmy- 
gay dix & Guru ubyoy bres Qo), d^. d 
xj eic T) avíputa durd. d/geaivson , ainrms- 
tA» Ov ? Xexeor, muc Cigar. 9 50 x Ga ow, T 
ceuyuauy Zvac ideicer , 0n To góua TÉ 
aC" ao dC) yp or, tta iai ov rei. on, 
ux. eic d2^or lud, dA. cic 3 T mro xUgyov. 
QV 79 caCerag To, (ec alalv y» , Geioouc, v8 
Susdra àuric iM) Ear Oy» , cc vd cic bó eig 
aidvas dUAoyudp (Bo. A'0^. ds iid y iGa- 
eiAcUats 0 AaGid , e Q dfa TU 1d iv Cusur 
é 7a mit Even ^] o4 f. 9«d, Yudui- 
xoc 5» voxudpor yr]. al evesturciar, 
Míxye; 39. & alo ua) «0ias oi cx. AaCid, d 
AQ) TaU(a ZoegCa CA iron eic 7. Bae elar 
difpxerer.— A'AkSeiar d T8 tsi unt Oo 
«vestimsUorr Oy , drd-yxw avtpua sotiy vot 
SE duni x? capxa. dyagtiauv(a , vorn tp 
5 faVdUco aUo Subc- Aa orm dV rdum, 
(n )*oor ai 9er». Eco ydp , Qvw 
H'ouiac, » fia T& Yeosa) , qu) ó dvigaudog 
ag 4 ibid. 


Iliz 11,1 fus accepit, cüm homo factus cft, riz enim, inquit Iaias,radix I effe, & refurgensira- 


perat Gentibus, 


C A- 


IN PSALMVYM XVIL. 


CATENA PATR V M. 


SE. iz To TEAOz, TO rlA1A! Kr- 
TIAS rior.] Erzznior, E' 2v auct 
ETSS Gil) dd vd raemid , xdi 
edam rhone airíg ug .. ei vo v6)» d, 7 
Un. jV mráonc 9 ieoefas durd ic Gedeics 
«fei v) € Cafic dpi!) «fe 1 4] 79 mes- 
Aly vài Viri cw meia 8 aldv(By 9 £x 6n 
Samia] vr Geri ydvorm Gic TaMG- 
munie 78 "aA, ds clc vf ydv AA vas 
xiPcw, EpUcumwo d &urov wg) € xee96 
XandA, suriei 75ic aves Zen, "as a ra Un i 
QgnANaa, 

AeANAZIOrt, TIigitz] o "laApie vra- 
vd cue iofev , Q Vxin2aen tic ouug iat 
fid, Xy xd Sod or 8. ugrorfipi, 1€) draPonde', 
xj x T)) daupvon cegtría, € T8 Yo- 
ex^ em Go Aud, ng) TM. éOvdy xAsiaw. T di, 
Ex aeedc vj i98ePs duré , «9j 6v. xeesc 
XasA, dra tíeor a) cic v8e vorm c Vofosüc, 
adj 70 iéscuy Gp orm, 

AzrEri0r. TéAoc 0$ 26A 91d. Gero ? 
xaTacestlà /69Suos )à 9X aprdc 1 ópyà eic 
1A», dv xg) dJury&i ra) T ariDuct , dA- 
Ja Tt 2m ngj T9*. euuemródious ràc éman- 
eopA ít, 2 i vroxirto n, Jf mi d v 
eru) xveXa, xd) € Tul eveoQim n v a2- 
y, 1 m. PamiAéi, hu! Tj) d'aspóvt Qu)a- 
nii; On cnéha Li) v8 V v 2aplcua- 
(e. 0b d mraida Aot 938 , tja ipd 7» 
xod nua, Kee! dperlu) 9 Q addpeian a 
War zruidu. Quow.. Kaj A Gegau 29 8 
btgiroy orc, sraida tap vor TExugls Xo— 
A6, Mur MÀ m pe Unc qO) 9ruid Cov* 
«oss ir 1n xg) à xvex Qe OU 1o xpu^.c 
iyu Sarà A'Gead ua ü araud 6 ps, A vaxcaui- 
Gfovra, dp , Qua , oic ders 9» nómc ew. 
A? gg] graíc xugls , 4; d6A« xvg/u. 
A iaalhret mu xveio* dc GO v9 dv- 
apri , xg) d mal Tul dud. 2i. O- 
puolas dÀ 3 aciaw 6Qn, df 7 qo») map- 
jncíar. Aoyas dade , do d jani d- 
aw djSc. O'n jwesuc € xi9ngiL on , 8 
"uua i Lay , NN ijuAdy QAM 9d s- 
yreguáci 59 UxA(Qe üpjasa uucmu . Ka) 
Bal/ew) 29 0 Tafgad rnc À sica e 
si» AaCid ép m mue GU AfKosa- 





a. Nam & Beizellai Galaadites , càm. Dawidi in bello contra Abíalomum 


325 


CATE- 
NA rPA- 
TRVM. 


238 w rixEM, PvERO Dowinr.] 
Exjlicatio 
tituli. 





&oriz audori Deo. Im fízem vcró, vel quia 

poft omnes eius a&iones in hiftoria conten - 

tas, circa finem vitz edituni eft:vel quia quz 

in fine (zculorum futura funt , przdicit: vel 

quia le&orem ad ea remittit,quz in extremis 
huius Pfalmi partibus continentur,in quibus 
Gentium vocationem prznuntiat Ceterüm — , 
liberauit etiam ipfum de manu Saül, id eft, 

ab a&ione eius , ne & ipfe fimilia pateretur. 

ArHaANAsrr. Continet hic Püalinus ini- Argumes^ 
tfnicorum infultum,& diuini auxilij implora- - - 
tionem, V nigeniti defcenfum &afcenfionem, 
quaque aduerfus darmones acta funt; Ifraélis 
eie&tionem , & Gentnium vocationem. Illud 
verà , De manu inimicorum eius , C de mans 
Sail, ad fpirirales hoftes, atque horum prin- 
éipem referri poteft. 

AsrER1t. Figem intelligit hoftium cuer- 
fionem ; peruenit enim in cos ira in finem, 
quorum & vaftationem , & interitum cem- 
memorat, inter alia dicens & hoc : Supplan- vcf. 4o» 
taflá in[urgentes in me, fabis me. Cur vero 
puero Domini, dixit , & non Propheta , aut 
cantori, aut Regi , vcl demonum fugatori? 

Quia nimirum illa dona Dei erant : effe vc- nd td 
rà puerum Dei , magnam illi gloriam adfc- Da. 
tebat.Hic enim fe virtute & fortitudine,non 

atate, puerum vocat. Nam & Abraham cen- 

tum natus annos, fe pserum Domini appel- 6*»48,;. 
lat, dicens: Ne £ranfeas * puerum tuum. Ad pna 
quem & Dominus dixit: Num celare potero P9 v 1 
cAbraham: puerum. meum ? Renouabitur Pól9:, 
( enim inquit ) freut aquile iuuentis. fA, " 


' Sed & puer Domini , xarpquam feruus Do- 


mini dicitur. Que locutus e$ Domine: Do- 
minum vtamicus, & Dcum tamquam pa-^ 
trem alloquebatur. Allocutionem autem 
fupplicationem vocauit, propter magnam f- 
duciam. Verba autem caztici,non verà Píal- 
mum cantici dixit. Quoniam cüm iam fenex Dawid [e- 


hex, nen 


effet , non cithará vcl ctympapo vtendo , fed »piis 
"P : cithari- 

familiariter agendo, Dco loquebatur: nam 1,5, 

fenibus iam molefta funt mufica inftrumen- 

fidus *-R«g. 15; 
Op» 

exti- 


$s 5 


CATE- 
NA PA- 
TRVM. 
^ Yulg. 
vi réqui- 
efcus (ecu- 
TMS fhé- 
eum, 


Dá3l. 55,1 


Deut pr 


Je. fortun- 
de. 


Deu: fer- 
nado [be 
TARI IMP 
in eum. 


Phil.4,13 


326 
extitiffet;dicente ipfi Dauide: eni mecum in 
Ierufalem ," c delicatz tratfabo feneciutem 
tuam in pace. Quot refidui, inquit dies vite 
erunt mibi ?. Filius octoginta annorum ego 
fum hodie , num cognofcam inter bonum c 
malum? (i audiam adhuc vocem cantorum c 
cantatricum? Diem vetó appellat , cüm per- 
fedtam victoriam confecutus eft, & ab omni- 
bus pariter inimicis ereptus eft, Aliàs veró 
etiam, per omnem vitam, vnicum dicm belli 
. habuit. dixit enim, CAtiferere mei Deus,quo- 
nid conculcauit me homo, totá die impugnans 
tribulauit me. Ec qui alloquitur Dominum, 
in die ell;& qui ceu à tencbris ab inimicis at- 
que tentationibus ereptus eft;in die cft. E; de 
manu Sail. & non dixit, inimici, fed fatis ei 
fuit accufationis loco nomen efferre. Nam 
ficut audito nomine Cain;ftatim fratricidam 
intelligimus ; fic percepto nomine Saül , in- 
fidiatorem & inimicum Dauidis agnofci- 
mus. 
2. Dit icAM TE Dowiwr. ] Oniczwrs. 
Ipfa per fe fortitudo, & ipfum per fe firma- 
nentum fan&orum , Dominus cft. Nemo 


igitur corum qui extra Dominum funt, for- 


tis eft, auc firmus. Non autem idem eft fir- 
mum,;quod durum; neque forte,quod robur 
infanientium. * . 
EvsEpti. Aliis veró etiam farzitudizem 
vocat Deum, humanam confitens imbecilli- 
tatem , vt quz nil poffit abfque Deo. Nam 
& Paulus ait: Omnia poffum in eo qui me con- 
fortat Chriflo.. Aquila veró & Symmachus 
pro firmamento , interpretati funt. petram. 


x.Cor. ro, Quin & magnus Apoftolus dixit: Perra «u- 


4. 


Matth. 7, 
14. 


D(41.43,6. 


Cornu 
faint 
Chriftus, 
Cant. 
Zach. 


tem erat Chriflus.Super hanc petram domum 
fuam zdificans Danid, viro prudenti compa- 
ratus eft qui zdificauit domum fuam fuper 
petram. Quapropter etiam omnium hoftium 
fuorum,inftar plugie, ventorum & fluminum 
ipli ingruentium, victor euafit. Sed neque in 
fatellitibus aut exercitu fperauit, fed in Deo, 
quem pro adiutore, armatura & cornu ha- 
buit: vc & ipfe dicere poffet , 7p te inimicos 
noflros vventilabimus corna. 

AsrERII. Cornu autem falutis Chriftus 
eft, propter quod & Zacharias dixit: Er ere- 
xit cornu falutis in domo Dauid pueri. fui. 


Luc. 1,65. Didtus veró corzs , quoniam ex patribus & 
nncipibus populi na it, Quorum patres,d» ex qui riflus [ecundum carnem. 
, principibus pop tus fuit, Quorum patres, x quibu Ch iffus [ecu i 


Rom.9,4 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Aup, Aa Cid Gru ^ioore Ge * AdérSi uei 
(ug cic 'eguomou, Q 4/29 pilo vo seat ow 
&y eighri. Tldou Acron, [2] Cac ioon- 
qaj uoi ; tjoc 0o door 6T]. yc Cip chpit- 
€9^, uà ro'coua) dya utor doa ig) giis 
x9) dixdocuay 6n Quel id óyney C ddwsdy, 
Spdeay 3 AA yuoS" ld à mela yigonsi- 
xv, xg xa-9^ li) oras ópgiuc iud vid 
7r7Yuiet, Kaj d29«c d 7 &ouw 1) lud 
pilas $gcv !pkpgy mou Ae flo 29 , EA 
c5y us 0 Soc , Un xamzrmod pa ales- 
7r Qv, Elo v lai Wpdeay modd VIA] us, 
Kaj ó 2g^dy Ji vd xvekeo, és pipa bor, à 


6 fudele e rd euius 7). Ves ng) 


areipgcag) C» Yuspa 601. Kaj cu yesejc 
ZauA, 6) ux cius, T ducudpoGt, dYo- Bpxsn 
dr1] xgmoelas qu! órójorn. aic 99 3 Kan 
dxsornc, do iac 7 dd powriror Aci pida, 
&qts TO» XasA, vüv Cori GuAr vosqdp xg) m- 
2guoy T! NaGid, 

G. ArAnHza zE KreI£,] Orirzxorz, 
H' &yotépUc weg) auroeupeotua o]). doytam ,o 
x/e15c Low. OUd eic &v lorvegc i eupex ol 
ex y xupla d üssoy di ab gepiór ul exir- 
pd, Sd rà lo uegr oro, Qpirimyoic, | 

Erxzrsior, Ka] djAac dh ioyug ga- 
A6 Ti Sv , óugAoydy Tl) aS eormal 
dyes , C. die dir a) lorurtr alb vi. C 
TIa0A (9 50 ét. Tldys ioci eo C» vu Cadv- 
va urs us Xeue dl. A'uí2as di v) Zi augu 
a1] 7€ cvpéupen , mtpas TppursLauy,  E'tn 
d ag] 0 uyac A'zrósoA (Oe H' dt vréreg 
LJ 0 Xesgác.. Er) suialoo ala atpay alo 
tur oixíay oixodogsp) 0 AaGiÓ , dpoyeia- 
mo rol Cesriquoo Tof oined ouxaurm al) iayrd 
oixizv ori lu) ripas, Mb C rar xptir- 
quy ftro , T9]. Utr D ixluoy"rvsouddmes mt, 
C mau eoesa aon Ursus auTO roug, 
A'W idt Eri. d'oputbesu, VAznée n segni, 
dw Eoi Sv, GonÜiw urrüv oam, mravoz lan 


e , d» 4 5» ^M 0x A , ' 
€ xtegt, Dg a) cizréin v, àv , Ev co) vt 


UOflesuc YU sean, 
AzTErPiOY. Kíez, d cwmeiar 
Xe1sbc , d x3) Zayaeras cim , Kaj Wye- 


[i XÉegt cuwmpíag C» onu AaCld crudi 


&urd . xtego di , trei ao. sj) marieor 
xg) apybrmer T8 2g eon). £y oi mu- 
vípic, wg] c Gv & Xeugbc, và x2 cd peg. 


aígg6 


IN PSALMVM XVII. 327 


Sieg; d agj 9 [aaineia . xg) "ood xfeac 
Xe 8 dud. 
— & IIEPIEZXON ME QAINEZ OANA- 
Tor.] ANoNTMOr. O'Xe1cgbc xa.Oaic aj- 
Seomóc, Qna uUa, Ti10 29 0 9 drat(O)e 
dd'iyac rv , Q ol dyouíaz yeluabpoi olea 
miegtas yir Un € , H' "]oyf ua Terzi- 
egxray. d uli) warkoov TE (ov, Ka] id ivtc d. 
d'y aeiuxiDvray , onDerre Guscr ra 2 AG.— 
Ceo, & plu ux, dd'« ijyotro moni. ceit9u- 
yo dà aut» , you «eoroor, xgj aj ae?c 
Odsar» dugpriay , Trist maid 66 , dX 
&uror Sy éAuoouy, OUxEr yeu ppue Svo- 
quias ipti, vui páUpugi(s v. aulas ^ x Suriira 
muyid'as, vulc avegxnuz duugprías, 

AiavMor, H' xg] xeiuappor douíaz, 
Jj 5 eie dyoulan py, v9 uh ofjovasac 
Upicuudyuc Td reiegriela. Ka) ulu) wdira 
SwTa C dd , mi eic Sara d ugprh- 
METRE. 0C 

AzTrriOr, Aígo d'aj, wg) tic aj xvo- 
Qoesuaui us cuvkAg Cor dria. Td à Cv 
drouíaiG cus ipS lo , xg) 6n du priae 
éxjosucó us 5 uuirnp pur. Eras ydp mc d» 
dyouizig cuNNnQ Un , Tío Zn "jj xaDja 58 
da GoAu xeareiva, dc ku pvor, Eay y put- 
muroiaw, oy ord wot ae T8-d fa CoA, nie 
l'oydq Wero d xoiMag t wit, cia.) ei dà 
Quà , vetedc wa) ux Sarra ceps): Ezrei 
8v, 0 AaGid Ca d riae cvarQ9 eic, v8 
TE oix eia ng) Tu] Qoro, uierevóng, xg) T6 
diojidc duras dud Jéjirie 6 $i, 
óc Ae: xéd ijprtas vic d'tcpsit us. O- 
ugAozyd'y d sus üSeja wd nas , quc], 
Tieiioros us ad it Sardra , d'W di ggat- 
qo ut, xeio poo dà drouías oi. 2.2 uod 
$ EanSupias aj ap xt] TI woxdv. Fay dv 
Nux d Ez zripar 3 q66or 78 9 maxps- 
Ma) , ol xeigo por d dyouiaz va alan ex(z- 
ezrivaw, & uli) «gae pkzuow, 
, Ü.EN T0 OAIBEZOAI ME EIIEKAAEZA- 
MHN.,] Qirirexorz. Ev pui ? AR, 
t9] idea ir auc aurait éoxarior T xi euor, 
€ xencilor eei; 9vór. OX t 20 Tul) Ema - 
ev) dn T rag durd Aojav Gro sziav m; da 
Üiceoe VAI n e a mujjnoías Datov?), 


dg eig oixéioy Uso» bic T6 Ar idpa Pe 


dud inm d v) ima oufa xT T Ves, 
rrr spl abév, x, Vg, ? aver. 


tra hoflcs noftros in ipfa laudatione dc inuocatione Domini. : 


Cornu quoque regnum eft. Er fiblimabiz caTx- 
coratu Chrifli fui. - I EN 
f. CIRCVMDEDERVNT ME DOLORES i. Rega, 
MOoRTIs.] ANoxvur. Chriftus in quantum [5,5 
homo hzc dicit: huic enim mors dolores «re 
peperit, & torrentes iniquitatis ipfum con- munde 
curbauerunt ; hinc dixit, 4zimza mea turbata 1025.11, 
eil ; verumtamen ipfum non comprehende- ?7- 
runt.Er deleres inferni cum circumdederunt, 
putantes ipfum apprehendere; verüm num- 
quam filius inferni extitit. Porró preoccupa- 
uerunt;fiue przuencrunt;etiam ipfam pecca- 
ta quz ducunt ad. mortem, id eft laquei; fed 
cum non ceperunt. Itaque zerreptes ipiqui- . 
fatis recte dixeris, fluenta malitiz ; e morts 
laqueos, practica peccata. 

Dipvwi.. Vel torrentes iniquitatis: quia 
qui tentationes generosé non ferunt , in ini- 
quitarem facile prorumpunr. Ceterüm Zole- 
res quoque »»orti& & inferni , (int peccata 
illa quz ad mortem ducunt. 

AsrER1I. Quin etiam dici poffit; peccata z» inigui- 
quafi vtero fuo me conceperunt, Ecce enisi raa 
in iniquitatibus conceptus [um, C in peccatis PaL to, » 
concepit me mater mea. Nam vbi quifpiam 
peccatis detentus fuerit ; ftatim in vtero dia- 
boli tamquam foetus continetur . . Si verà Dems 
pernitentiam egerit, de ventre diaboli, vc lo- 2 src. 
nas de ventre ceti, viuus egreditur: fin fecus, 
inortuus,& filius mortis exit. Quoniam igi- 
tur Dauid in iniquitatibus per adulterium & 
cadem conceptus poenitentiam egit ; Deus 
quoque vincla eius difrupit , vt diceret, 7'w 
dirupifli vincula mca. Confeffus autem no- 
xios dolores, ait : Circmmdederunt me dolores 
mortis , fed non detinnerunt me. Torren£es Terrenos 
veró iniquitatis , funt concupifcentiz cogi- e aes 
tationes, quz principia funt malorum. Cüm 7/7" 
ergo animus in timore Dci, tamquam füpra 
petram zdificatus eft, cunc torrentes iniqui- 
tatis eum conturbant, fed non deturbant. 

7. IN TRIBVLATIONE MEA INVOCAVI.] 
Onictnis, In mediis tribulationibus, iisque !»rib»- 
feruentibus,inuocandus eft Dominus,& cha- DeL. 
mandum ad Deum. Sic enim exaudiet fer- "mne 
mones no(lros de templo fuo , & à cali affe- 

&u proícda oratio noftra cum fiducia i ingre- 
dietur velut in locum proprium, in aures fci- 
licet eius. Numquam autem armamur con- 


PRLML; 


8. Cou 


328 
eve $. COMMOTA EST ET CONTREMVIT TER- 
rRvw. RA] [HEODORI ÁNTIOCHENT. Ác fi dicat: 
Cm Deus audiuiffet, & ad iram concitatus 
Suemhd^. effet, primüm quidem omnia commota funt, 
permit. tam terra , quàm montes. Deinde apparuit 


initio fumus irz eius , & poftmodum i ignis 
accenfus fuit ; id eft, palàm iratus apparuit, 
propter füpplicium quod inimicis irrogabar. 
Denique cüm & fupplicij grauitatem expli- 
care vellet, in obuia metaphora à rebus cor- 
porcis defumpta pergens, fübiunxit, Alfcendiz 
fumus. 

Dipvwrt. Afcenditautem fumus in ira 
Iis ce-. eius, inutili materià confümptà , quz propor- 


wmit» h ib 
prauas tione habet cum iis qua à prauis hominibus 
A MN fupra fundamentum Chriftum extructa funt, 
"- putà, /igna, fenum, flipula: hecautem funt 
1. Cor. 3 . 


1. 0 praur actiones & cogitationes. Ceterüm car- 
d Au bones aliquando quidem poenas fignificant, 
E vt in ifto : 5j efurierit ivimicus tuus, ciba il- 
"ed lum: fi fitiat, da ei bibere. Hoc emim faciens, 
carbones ignis congeres fuper caput eius. Ec 
PL155,11. illud: Cadent fuper eos carbones ignis, cb de- 
fíirues eos. Huiufmodi erunt tibi auxilio, 
Sermew; Nonnumquam veró ignitos Dei fermonces, 
rendi qui cogitationes animi purgant, vti patet ex 
red Ifaia dicente: Et milf eff vnus ex Seraphim, 
« C accepit carbonem forcipe de altari. Accen- 
dit igitur ad fplendorem cogitationes ani- 
ma ad hoc przparatz : peccatores verà e- 
mundat, a&diones corum adurendo. Hunc 
autem ignei nifi fufceperint, comburet cos 

ignis zternus. 
Onicrwis. Stanti quidem ftetit Deus, 
i moto autem mouetur, vti ad Moyfem di- 
ao d Qum eft: 5/4 coram Pharaone. Quando et- 
a 7 lam Adam Deo non obediuit , fed potiüs 
Gea, ys VXori morem geffit; tunc audiuit Dominum 
przterambulantem , fiquidem non amplids 
ftabat ipfi Deus. Quin eriam tamquam bo- 
nus iudex non ftetit. Ceterüm Deo fe mo- 
uente,contremifcit, non czlum,fed terra, & 
fundamenta montium ' contacbanter , quz 
fundamenta montium conturbabit ignis, qui 
Pfl.35,17 ex furore Domini fuccenditur. Vultus autem 
Domini fuper facientes mala ; fanctos enim 
P5.47. illuminat , iuxta illud , Signatum eH. fuper 
nos Inmen vultus tni. Manifeftó autem per 
ca quz przdi&a funt, demonftrat Dei de- 

fcenfionem. 


Deu fe 


EXPOSITIO PATRYM GRJECORVM 


,$, ExAAETOH KAl ENT?OMOZ ETEZ 
xHoH H rH,] Ozoanror AxT10xziAX, 
Ty clay, 9n 76 9&6 dxéawrr Oy jj evyxm- 
Sir» eic ppl, eem 1p d'sarm i- 
guAd Uso, i vv, C opn, ens denim xg); 
9 ópyfic del 5) resi pitw € 42! «£m 0üp 
drip9n, rwriei Qastesc Gpyt od GG iei 
ofr, 4fg. niic x 93 ioftes Tupac, Evi 
Be^ipdp Qu» xà) V muejas là VXisacw 
ez, 45 ducwDud T6 OixCas voncd. 
1p cuucersemomowec mia , Ar 
xi (e. 

AiAYMOT, Aya di Kaorvo Cp Op 
aud, v noires ÜAnc d a mayo wc, dya.. 
tryíay iidanc eve; c Tu Lr pipa 9i 
7À/ Xesa Suanio Ürn Az QaUAGy al- 
"Dese , £v^a; x*pro, xgNiplw. Qaia, 
dV mmi (a aes Zeu C yrdua, Ol d ailegss; 
arot$ uU) xoAazde owaaivamt , aic Co Tol Ea) 
"rená 6 i^Dedc ou, lalputk aw lay dr|á, 
rne iwroy , T To 20 "rud r, ti Sera Tv 
e$ aupsDodc ^u al xegaolu) domd , xg) 
70 * TIezéyra, à auro, ad ege m0636, X) 
xg Ta Caci üuruc, (91 (corra) coi oen; 
[Tori d ac Jfamtegu 3€ Swi 253ou , xz- 
Suleras vàc v "uy Avis, xg) di 
Joy GI Y auia qicuvr Qe" Ka] daten 6 7 
ZXieztly , xj $AgCe al Üegua Tii Agi Ji Xr 
78 Svaagyesu. YIbes? volu eic Quid ema 
Tc Acyiudc T (ipn eoedc 780b dose d- 

AU ma sac dA xeSaípl, TuG qesieN aur 
aped Té di sip ei p dion") 786, 
X92 OXEd 7b 7rÜp &uTW6 vo airov, 

Orirrzxorz. Td jp iemdn 6n: 
x 6 Suc , md. di eucboudio qud ray, 
eX, Movo€i Moyeray Xcii rarior Qaego, 
rt 4j oia A' dày. mra piloucs 7 Sui ud 2- 
ay dà 3G ouuduxoG Wsgt , voTR VxoUcs T2 
Si cbgmerr(O , Sxim 99 avra! igi 
ó Svóc, Kaj &c aga Slc Ji ó xevauv ux f 
em. XaAcLojyu Ji 9 , trreou Oy 2i- 
véraj , 8X Segróc , a? yii , xg suus 
v ópluw Tuegosera) , dor Suuiua 7 
ópiav Txegt4 vo CxxgiiÁpor 7rüp cx T8 
Suus) mO* 9ug.  Yledowmos t xoeíu 9i 
mrisyraC xaxa * dyiow, "p Quriti* olor, 
ienueii9n. iQ "4c v) Qe mU «vejcal- 
wo cw , TlesdWAoc dU delen 8 xo- 
eíe nhà wgrifacs , 4f T meptpuie 
pov, 

IziAQror, 


IN PSALMVM XVII. 


Ixianror. A'vlegwuec dvittOnany 5x. TE 
S8 dwiordn oi d'iei , 08 meo auvor alo 
Sespluot, dtiÜearte coesomoopdUorray, 

Krirzxorz.KY't daB 0 993 euDcCe- 
eu, ja otim. 8 der. wa raQeorh, d 
dX cwrüeg QoGRra, AeoV* wu) wa uim 
dying V Tu vM. dpior SuptAua, dX y ra- 
ex. Kap de dallo, 0 9bc war 7rÜp xa 
(avaDág wor , ayalrw dyaCaiyoy YaroAvd xa- 
eri, Kis iyd A] dye, i naui] 


xAWae Jeerür, 1, LO! ETo D'EitYUOI TOY ^ZzO 
Li L HM 


qéc vródac durd itor. cia Em6do T 
XtesuCi 7r &araj, Y, zrésara] Efi ieu um 
ditt, Av Gao i x nasuoaon déi voCY 
vut d/ztóesu, dut. oixcvouias * &z6) à OibG 
supr), C sura 8 ordoiem, 

í, KAI EKAINEN OYPANOTZ , KAl 
kATEBH,] Hzrxior, E'xAmwéegric , dra 
alui yl) uf Seosd auvan, xg] ot xaTa 
«ejt rà dye womurixr yagkonra, , Ovx dy 
dS ERU, el ui xaraGadc Evo ? voj- 
mu, eid Wu] 7Wi 8, mad. Orid Utarro B 481; 
murio Gp mepx), rna. rigor Vas quc 716- 
d'as ixa?tet. 

Aiarxor, H' dà garibaor vi 78 cu 
afieoc aoa Soc clxaroula. Karten d*, « T0- 
mxdc, don. &p peppii Si vordpytr, uoptiy 
dés AgGur, T5 JF dan Qk x Ay eror 4 
Ski alot , Mfe v8 opua mae swraj, €i 
aU 98 € Miei, dc là dvlesi mu J'usa- 
mr, cic iuSr. Toizum gj 9 ds0 es Fonda 
uia, vo uà di Doy eral Cic fjoneic. TÀ 
Ji Xeggv 6. épyastUe) z2aiuc uot "ramen. 
mit Ey Aso cupit (aioic, n C T morati malc 
xo2a3; EinGac 6 Sic ifr 4/2 ii OEv- 
ru vokwc, A'trtusu, d es uo T6c ai Dm- 
«it AaGorc, Tof A6) Ti «verrolac Ea Gaii 
quuy Sit, doy &uróc uie Boeraj. cl - 
yum dp Gom aviucu Cx. Syravegy durd, 
Ei 91 ode "rveU uam pereea o duc, set ao 
&vluctg 7rvode Curium (e , tec dydeac 
rokgdt , 30) rw Tut ac opui (Turiss Toc 
oleréren votatow ) 5 $3 ÉnCalrur , rHa- 
T2) raya yv. Ka] dviuse dà didaonoMas, 
«ei imesdófuy 242m, cim à A'móeoA C. 
Y*a umn dufp vico: , Aud emi oppor, 
x2 corptecudpor rar) dye 786 duda- 
ctaAÍac , €x 75 uv Gela TJ axo qur , c» 
murezy fa co€96 vla) used ean 8o mans . 


329 


Isiponr. Carbones fuccenfi funt: ex Deo c^rx- 


an " . * . ;.ONA - 
nimirum Sandi , per eius vnionem deificati, iia 
carbones appellantur. Sandi 
funt. in- 


OnicEN s. Deus tamquam bonus mo- 5, ,,. 
uetur,ne ampliis terra ipfum negligat, fed vc 5 
faluatorem reuereatur: & ne amphiüs funda- 
menta montium immota fint , fed contur- 
bentur. Quin etiam Deus,tamquam bonus, Dew ipsi 
eft ignis confümens : qui primüm afcendens 5,7 
fumum refoluit, ac deinde carbones fuccen- 
dit; denique defcendit, inclinans cxlum; ac 
pofteà demonftrat cahginem,quz eft fub pe- 
dibus eius. Deinde fuper Cherubim afcen- 
dens volat , & volat fuper pennas vento- 
rum. Per aífcenfum autem & dcícenfum in- 
tellipere oportet varias eius. difpen(ationes; 
quoniam Deus cuilibet & vbiq; pracfens eft. 

10. Er INCIINAVIT CAKLOS)ET DESCEN- 
piT.] Hzsvcurr. Inclinauit celos, vt terram 
czlo coniungertet, & inferioribus cum fuper- 
nis communicationem przberet. Hoc autem Chris 
minimé fa&um fuiffet,nifi defcendens eo quo parie 
fufcipi poterat modo , in terram adueniffer; — | 
fcilicet in carne , quam ca/igipem fub pedi- 
bus appellauit. 

Dipvwr.Defcenfus ifte Saluatoris difpenfa- 
tioni confentaneus erat. Defcendit auté, non. 
localiter;fed cm i ferma Dei effet, formá fer- Phi. 1,6. 
ni fufcipicns.Obfcuritas veró & arcanum di- 2 
uinz cognitionis , per caliginé reprarfentatur. 
fiquidem in hanc etiam Moyfes , quoad ab 
homine ficri poterat, ingreffus fuir. Iftiufmo- 
di eft etiam fecundus aduentus,eó quód nul- 
li mortalium plané fit cognitus. Porró vox 
Cherub interpretatur multitudo cognitionis. 
Huiufmodi igitur rationalibus animantibus, 
vel etiam fimilibus animis, infidens Deus, 
volat per acutiffimam cognitionem. Ventos Venti quid. 
vcró fi de fenfilibus intelligas,ratione proui- 
dentiz afcendit illos Deus, ducens eos prout 
vult: ipfe enim eft , quj producit ventos de» P1547 
thefauris fuis. Siautem viros fapientes fpiri- 
tu euectos , & adinftar ventorum flatus c- 
mittentes, intellexeris ; horum quoque pen- 
nas ( id eft fublimes cogitationes ; Deus 
afcendens , quaquauerfum volat. Quin & De&rima 
Apoftolus doctrinz ventos appellauit, cüm ovs 
de iis qui errores docebant, diceret : Vt jap Ephet4, 
nen fimus parunli flucfuantes,Qv circumfera- zi 


Cherub 
quid. 


mur omni ventododclrine, im nequitia bominmmym aflutia ad circumuentionem erroris. 


Tonwvs lI. 


Tt Iftiufmo- 


330 


Itiufmodi igitur ventorum pennis infidet 
fpiritus erroris: aft alas venti vera: dotrinze 
Deus afcendens, vbi vult fpirat. 
11, Er ASCENDIT SVPER CHERVbIM.] 
Tusopon:r. Ccterüm cüm animaducrtiffet 
ex huiufmodi figutata dicédi forma indecen- 
tiam quamdam fcu vilitatem oriri, quorum- 
dam interiectione fermoné auget ;veluti cüm 
dixit: Defcendit de calis, e babuit caliginem 
dub pedibus fuis. Cüm, inquam,hinc humi- 
lis videretur przfentia eius , interiecir illud, 
Aftendit fuper Cherubim ; otltendens ipfum 
tamquam regem curru vectum,atque ita ven- 
turum effe. 
12. TENEBROSA AO.VA IN NVBIBVS.] 
P Cunvsosroui. Multis Scripturz locis pubes 
mdi Prophetas fignificant. Aqua igitur quz in 
ipfis: erat ante. manifeftationem Saluatoris, 
obícura effe dicitur: quando autem loquen- 
tc Dco in Filio fuo, lex impleta fuit & Pro- 
phetz, prz fulgore & illuftratione in con- 
fpe&u eius conuenient nubes, manife(lz fa- 
€x propter prazfentiam eius qui per ipfas 
prarfignatus cft. Vel obícuram & occultam 
conuetfationem intelligit , quam poft affum- 
pronem, vfque nunc cum hominibus infti- 
tuit. T abernaculum veró fignificat Ecclefiam. 
Cum igitur obfcurz nubes per declaratio- 
nem prolatz fint in lucem, nullus peccatori- 
Pecatore bus excufationis pratextus relictus eft. Qua- 
potro re ftatim poft nubium corufcationem , fe- 
ih quitur grando , & carbones ignis , quz funt 
fec. fpecies fuppliciorum.Q uin etiam vbi exitum 
fortita funt quz de Chrifto fuerant prznun- 
tiata;caclitus conitrua facta funt,dicente Deo: 
Luc. 5,5. Hic eff Filius meus dilectus. 
Dipvwur. Poffis etiam dicere hoc modo. 
Vbi obícurz nubes, per Domini manifefta- 
tionem, iri lucem conuerfz funt, nullus ex- 
cufationis locus peccatoribus relicus eft. 
iod & Quare fulgorem nubium;grando & carbones 


[o] 


CATE- 
NÀ PA- 
TAVM: 


fwpplicio. ignis ftatim fuübfequuntur , quz funt fpecies 

FNIN Pra- 

mail. fuppliciorum. Cumque ea quz dc Chrifto 
vaticiniis praznuntiata funt , euentum fortita 

Tul fuiffent; illicó intonuit de celo Deus. Quod 

n "m : * : 
Ci — Oftenfum eft partim ex co,quód magniloque 
marifeila- 


prophetiz exitum. habuerunt ; partim ex eo 
quód Deus fublimesTheologiz de vnigenito 
Matth, 17, Filio fenfus métibus immiferitac dixerit: Hic 


iunt, 


17. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Tdv di soirs dyiitov (ai, siTepuv Con Gai d 
viua amc, tii dé donlGe 6 Sic Eon. 
Galsay did ag ugPdas, Cru Bus!) 76. 

i. Kar EHEBH Em Xrrornm,] 
Oro^aror, AUW Üruy Por) 18 "Menu 
idu md. dpt esp Neipqanopoploo , » mu 
vrevimma , 8 auptlér] TJ. Cn viro Tra 
a4 aiv ^óoor* oiov eizwr , O m xarion cx 
9JU Sogydy , «gj 61t ropor zr) 72c cb. 
das aurd . k'areidh mtu (gren mc eret. 
Sw émntaínfo 5$ megusía , mapiríSmut 2, 
E zin Eri XeecoGlu*. J'ensüc üwvor ax fla- 
eP$a & abo ot Gy vplpop , Y, Gre oda. 
jndpo. 

iG. XkOTEINON T^0P EN NEÓE- 
AA1z,] Xrrzozroxor, floax8 7 2eg. 
Qc aj vta] TÀG mespimug onpairen, To 
uy €» üursA, Üdwp «ej Ti, T conspi 
quantas, axoTevo 62) Xj T)* Gr dt 2g- 
Atcuyr D)» 78 9u8. &» ud. mwepós iu 
Xj tvecQii), Sao 4 myAaiyhctoc C Tic Yàn- 
Adu^l eue Gyaloriot dard sueMgn) tuy, 
Qartes] Jiuóudpa , dg. vo mapéira] m 
aura v esas quynÜo (a. V. d qas v) Jar. 
Saveurs S/7piCis Me , li cu) dx3ey mis 
eit n Y) vus moie) 408 3. dra2ar]o. Xxie 
di ?! Gwn2woias d'nAci, Td corem your 
vtquAd eic Qdc Jfg cupmeias evesinDucdv, 
6d tuse XercAoyiag YeroAetrera, eneéqaa; 
Toile d«oiproivegi, Aio dU erc 8 mw yrod T 
rod &xoAslé y a2ala, C ai Segna, mu. 
e$t , Tu L8 miuirtes eid». Kaj cx Gcr 
dV Trrvppórur. 7) dWbÀ 18 XeAS S cneser- 
mwaidy or iegabw Pesrrai,' T 98 eizrvGc 
Oc mi 20 6 tjóc pu dyamms, 

A1AYMOT, Atoo46 d "ul way dug. T) cut 
sed vipehay eic qucd guQwrevtt 8 x). 
piu ese)uzd , ddtuac "oroNryias in 
Mitra) eoedqaey, Gi; duaprivun, Modi. 
Out ail miavyte] TU tetQuly duonuSá 
xd^aía X; al Seaxic "rocjc qu T T sectas 
Kw. Ka) Gn a cwog dà TETU ymkOTUY TJ 
c Xeues «ost stop uy, G 0.Sso; dU SUC 
sesrí2w Besrá. TEG 10Q mul «5 nC 
MOjANoTov04, dud £infay vic evestireiass 
757» Ji suf. SoAoyiae | (Qo rot Suiv nit 
dfavoíaus qXpA 7S More joie iuÉaAen y Lo: ,6 
PeyÁr dé Et 05e uu ó dams, iod 
d'ówon, Tonaesuá 1y diua Q cag iue 


HUNTER e, €fl Filius meus dilcifus,im quo mihi bent complacui.Excnim non caro & fanguis ipfis hoc 


en- 





IN PSALMVM XVII. 


bmdAv le , dAW 6 mwrip 6 Segn(Oe v» 
idioy ijv «o-ogousodauc , «vesc Umedoylu) 
di Sac ficorrit, 5o "yii cm peermxalc sao overat, 
xd) * dian donow vóuo Somimrc vest- 
Qa oo 18 ma cuo (Oy , oc a) Cx T dog- 
Yi9v ip gatdUnc Pegrric , utrvueidDirne TJ 
ytirum, mesariAasum Tul searip, Y eheóra 
Veruegria Qoesui mec, Tois Cvawrioit d dYaxei- 
pliors cames óWd Giu, cuv(zedzal Jus. 
qoa. ic üuprouvras Cy val xaxd. A€yA di 
n2 [n T5 cresasa Quis ab nona 
eux Aye. Txejcrmorra) 29 (s «964. uiis 
aei. 

ic. KA D9OHZAN AI HHTAI TON 
vaArax.] AeaANAZIOr. Mizz 7 xalaigtaw 
vy lflesiv , dipSmaus aj zrryaj Tj) 0d iu* 
dwgdh 6 swrhex Gr T6 Sa[ An 268v; 
Pac C Sua T oig "y inyover EA Gurrot 
P i swx0d Qudi nd. H'é mw, mrydc vofiadc 
ts dofac eoesQlimuc, dra dà ? acmfguor dya- 
B^Corras Mioov. OU Tu 39 yegiila, «dez 
&uTg] Ka] dvrAfawm ódtwp wir. dUCeseuxwe 
€» mryd' 73 armefu. Ospkua d obxu- 
(Xn, xy? Meckac TE mwobtu "yegpló 
sofedc. xpraid & 59 7rícwec pg) Syra cias, 
& àwrü «gj eeynDeqdplu dUphrauip 70 
Xe1e8 puctetoy &a &UmoIc Gd irecuy , dug 
Gi, eoeophraic, Cl'p99tous oun aj mryxl; 
a/ri 78 iqaneoi9nouy ,. H' 2nrydtc rofedc x2) 
Byuit?ua. 7 az" d együy ràc do ine Yarog Nat 
ajazyd un 59 gg] wr ? curie Aoy Ajopr, 
Q9) xprzrída ví Va wewor xamiGaanorm 
ali) 7riem. Ybryaic dà diim» , xgj 9wubun 
T6 oheuiAyUnc, rohodc ard2ur To a writejor a - 
Hisus, 

firirzNott, Oa Óxéipa T) onvD esi 
"rd 4/3 T&(o vo ong or, Eompd 4v, iumyái 
TW 49. pr) , iva ood ww aj 70a1T Udu- 
vor, xe) draxahuQ9d av và 9upiAun viic cl- 
xus . E) dyaSir T) óp3ira wg) Qait- 
epS sva, suc mpdo vi. vddne , dr my. 
73] 0 eiu E'ub yg mA vm m0 b U- 
JaGc Cars (Ow- dgaSi» di ug) T) Yarexa- 
AutDisa, v BuutAua Tile cheqhnc, ta Suo 
pili » d»yía Teide , imi doe?) vj xneua - 
qw, Vlalz 3 ruTtey or irmxd , xa y exules 
74 6j) d'oxf, uAiryac íc aimdatra) ; vll 
qdjalat , wd) muc al Seaxac axvedt , x) 
v (29 , gà Tc deesmrác, qo) anmunoes, 


33I 


rcuelauit,fed Pater czleftís,cüm Filium fuum carr- 
prezparauit,ad diuinum conitru excipiendum, 7 NA ra" 
dum in terra corporaliter natus eft , & ani- 
mam fuam lege mortalitatis pro figmento 
pofuit; vc homines per tonítru czlitus mif- 
fum, à terrenis rebus in altum euccti, czleftí 
appropinquent, imaginem czleftis gerentes. 
Iis veró qui contrariis rationibus affc&i funt, 
immittit fagittas , quz in malo confentientes 
conturbare poffint. 54ei1t4« autem hoc loco 
vocat fermoncs,qui füpplicia prznuritíanr:fi- 
quidem eorumdem minis percellunt. 

16. Er APPARVERVNT FONTES AQYA- 
AvM.] ArHANAs1r-Poft euerfionem hoftium, 
apparuerunt fontes aquarum ; fcilicet Euan- ruasgelili, 
gclicus fermo falutaris , qui etiam orbis ter- //e« 
rz fundamentum fatus e(t: nam fuper ipfum t». 
adificati fumus. Vel etiam fic: fztes intelli- 
ges fan&tos Prophetas , vtpote falutarem fer- pem 
monem fcaturientes, Ita enim de illis fcripti 4 ter. 
eft: Ez bahrietis aquas cum gaudio de fonti- Ya.13,3. 
bus S aluatoris-Fundamenta quoque orbis ter- 
rarum, Moyíis fapientiffimi fcripturam intel- 
liges. Inca enim Chrifti myfterium, fidei ac 
diuina cognitionfs bafim, in figuris przligna- 
tum vnà cum Prophetis iriuenimus. Appa- 
ruerunt igitur fontes, id eft,manifeftaci funt; 
Vel fzntes ac fundamentà huius quz fub cz-- 
lo eft terrie , fan&tos Apoftolos intelliges : fi- 2efs 
quidem & ipfi falutarem fermonem emittüt, pue edt 
& fidem fübczleftis[Ecclefig] fundamentum 
pofüerunt. Femres quoque ac. fundamenta 
orbis terrarum , baptifmum falutarem inter- 
pretaberis. 

OniczNIs. Omnia ifa terribilia funt ob 
hocce bonum. Nempe increpat & infpirat Dewira: 
irz fpiritum , vt appareant fontes aquarüm; fond 
& rcuelentur fundamenta orbis tertarum. Si i» xum 
bonum fit apparere & reuclari fontes aqua- 
rum, quibus pra-idet is qui dicit : &9Me dere- pee ig; 
liquiflis , fontem aqua viue ; vtique etiam 
boná eft reuelati fundamenta orbis terrarum, 
vt fan&ta Trinitas confpiciatur , quz imperat 
ctcaturis. Quomodo illa quz hac faciunt, 
tametíi horribilia videantur , accufare iufté 
quis poffit? grándinem, inquam, & carbones 
ignis, & fagittas, & fulgura, & increpationes 
Dei, & infpirationem fpiritus irz eius, Simul * 
autem obferua, i increpationem etiam quam- Increpatisk 


E Di, gg) cll deepest dpyik dnd, Aag. dà áp] , Ui 9$ Ékrripnais 9g. T vtili- 


Towvs L 


Ttzc dám ^ 


. 332 
: dam curationem effe cius qui increpatur , 
dum perftringitur vt à prauis operibus defi- 
ftat. Vnde cüm febrim, & ventos, & mare à 
Iefu increpari audis, hac intellige prout lefu 
bonitatem decet. Vel fic * nempe vt orbem 
terrarü con(tituant cogitationes , & verba, & 
opera,que habitibus & affe&ibus fuperftruun- 
tut. Quando igitur diffipauerit improbos fà- 
gittis,cofque conturbauerit fulgetris,occultis 
hominum patefa&s,Deo abfcondita renebra- 
rum illuftrante, fundamenta etiam orbis cer- 
rarum reuelabit,impios fuppliciis increpando. 
Fundamenta ctiam orbis appellati pofsét viri 
pia diuini;propter foliditatem quibus fuperzdifi- 
vin [anii cantur hi qui fecundüm Chriftum inftituun- 
tur.Quin & hi reuclantur, quando de impro- 
bis fupplicia fumuntur , dum illos peena mi- 
nimé tangit. Verüm non ftatim punit Deus 
peccatores; fed iràm ante poenam denuntiat: 
& hoc cft ipfum infpirare fpiritum irz fuz. - 
17. MisiT D5 svMMO. ] AxonvMr. Ipfe 
dc alto affumpfit me , tranfgreffum fufcipiens 
. deaquis multis vitz humanz , & liberans de 
inimicis potentibus in lzdendo. Obferua ve. 
Apa, [esi 0, quód inimici potentes didi (int. Fortaffis 
inPé ^'^ ctiam dogmata impietatis fint aqua mult , 
mer qua non poffunt extinguere charitatem.Por- 
pom rÓ potentes inimici funt hoftes inuifibiles, 
we, — hominesque qui falsà fuà fcientiá in errorem 
alios inducunt . 
, 19. PRAEVENERVNT M£ IN DIE AFFLI- 
1.Cor. as, CTIONIS ME&.] OnicsNrS. Qui tribulz:io- 
nem patiuntur,& non anguftiantur,fciant fe à 
Paimüa  tribulatiore liberandos,& ad fan&am Deila- 
rms. üitudinen adducendos effe. Nam in die af- 
seem. — flidionis ad ipfum confugientem confirmat 
Deus, ne malis concuffus fuccumbat : & in 
tribulationibus gementem confirmans;ad la- 
titudinem educit;iuxta illud: Is tribslationt 
dilatafli mibi.Q uod fit etiam dum non om- 
ninó liberatur, fed generose fuftinet. 
i1. Er gETRIBVET MiH1 DowiNvs.] 
AwuowvMr. Qui attollit fan&as manus , au- 


Püli4o, detQue dicere , Eleuatio manuum mearum; 
1. 


CATE- 
NA PA- 
TRVYM. 


Fnunda- 


Pfal4,1. 


pam — facrifrcium vefpertinum, puritatem quoque 
maiuuum . : 
mua, Tnanuum fe habere profitebitur. Hic autem 


emi. — fetmo eftcius qui confiderat vt quidlibet fiat 
cum iudicio. Sunt autem quzdam Dci iudi- 
cia circa quemlibet peccatorem. Quando 


igitur quis omnia de peccatis omnibus iudi- 


EXPOSITIO PATRVM CRECORVM 


ex eía vic 621 T8 Eanmpco dye, VAmAréstx 
qoa ra radios?) Grip dy 72. el eora, O ut 
"TUp*TCY , itg)) dvkuuuc , e; Sd aosas Form. 
qiia Naso Yno dxvav, yl agio vi; Tuo 
aengómr OG». H* Grec? olepdloo uvigna 
rolg, x 050i, x) ede irood ous 
145p 5 tEtoí "Xx dfsÜicsow. O vay £y 7Xop- 
arlouc vic qauAuc (Gic Ato, vuv (aedem e 
mait dceamax, T xpuilav vid. axleshmua qa- 
rtegujdpuy , QuriCorr C)» 7& 9v a upvija 
TÉ cxoTwc X; SysdAua d$ oluuudport dag? 
^de devG£ie 4/9. nchíoton onmi, Os 
pioua d oixiead pine ds aldpte Séioi fd m 4D. 
mwov, VU. oit Varoixad osi?) oi x? Xeictr me- 
Murs,bdpoi, Y Gi 9 drawer?) ampi. 
ewe rope x7: IJ omes , ad audi 
dolo Anc twr) 4 xondatoc, OU eU. 
Tíxa Ji xoNi C4 6 Six mé; dugprivorras , 
*esasa qur d d$ opyiic dis woAdodc. wg) 
Tm! 601 à errlea uris "TWO jua vi op 


I. ERATIEZTEIAEN 32 rtO17, | Ao. 
NYMOT.AUTOC C Cac Gl ut? o ads 
T4 «e50 Ag bud y» ar) gud Ud rn 
al eser iva Bin, wg) pua dap (Qo ce lofery 
&r 3)! ioBegiven d'usasl) . C'ax iMm, dn 
d'uva ol $2) oi i2Bes) usuapri pn). Yeu dl 
xj i à dormir doy uaa (d ap Eoi 29, 
duos, dpor c Ciro, 3 dy darlu.E )fesl à Jus 
ra(21,0ir dbeg oi C ai eom ci 4/3 "|4:du- 
vópa »rdiowot 7) dram irat dudyot, 

I TIrogéoAZAN ME EN MMEPA KÁ^ 
xazraz Mor. ]Q.rirzxorz. Oi 32u60uss 
VOL, wg) uh ero »ycogoo p piar, Tezemty oie a y 9t 
a Gdpoi Verde See, wo) €ie dur 7$ 
Sy mesur jy arfiruDa, Ey sse nptipa ioo 
xügtac TY «2936 ur vera ora , aj- 
msngJt] Sw , eic a) uà xo nS eic xara 
et* «dj ad msnejt on Cxgt pi eic 7A (O4 


, m swepdpor Tak 925a, x? m Er 2. 


doitdnnk io. dou e, d vob 
dari?Warrosd pu, efiovadooc d' qíesrs Gv. 
Xd. KAl ANTAHOAQZEI MOI KIPIOZ. 
ANONtTMÓrI, O' raíegy 0ciut x6, t9) 
Sufjdr cizreiv* E"rapow T)/ ees Mov, 
Sucía fartgim y X8) xa.9ued orm yes $a 
puoAoylo] vem, Otvoesus (Oo JV dcin 
sw xe£od yitraj not. Eci dá mra x04 a^ 
(à 78 9E fb) iude T d (avoir, E- 
Tra) ér à UA rubra 7 à Ly mud n pla 
! Mugs 


IN PSALMYV M XVII 


jura maíra ee) 99 SaMl. c, om y ipt 
Ylm/ T€ xpiueTA durd crono» ps,  Kaj 
a9, ddr 6 Tal Mur bavrd. xg d- 
ex]. O 9w C ari Tiv curfiga tura d 6i dya.- 
qi pictor mereenoulyior wma rà (a x29" 
éupiómmz, »yvo1c duaprías, 
- xj", KAI EXOMAI AMQMOZ MET 
Arror.] Tor Arror, Xogic Owi, wx 
Vev d) dupugr, Mtv. 0A Ev Qno*— Ka] 
T9vro djutouor Tl) 606v uu. QUx íi dà xn 
áo» Atom To AvGmtd od pi xve4 (Oe 
am ol). d'ugioowilo pe, seg) TO ERG, ovem 
eyouias, Kaj vé« QuAdEoua| Yer) ^ dyoylag 
uu , désa va, dyaqipéxc Eoi vo 2eyoulyor 76 
Cr "páy exór Qe, oTi o^ Elév o Qué To 
&y e) exbrot E21, và ox boc vróeor, 
xs', META OziOT Ox10z szn.] Qri- 
rrNÓYZ. Qc ímoua] dj (Bo utr dud 
TE $E, Wmwc Ó Dubc L2 niu 6 fot raj, 
xg) 4 alos d9Sd OQ» ca, Q 42 exer 
CxAtxToC éd] Guric. Mera cpi di 7l 
&ptGAb; Ícaj (34159 Swwrbr ) d? Vfs- 
spen, aic Au Oaegds, 
AeaNAZIOr. EixoTwt xo'mbecat ui 
af cjc dUtpracias , Cnziv , ertidmp di- 
xeiO dv, oldas A ofa ómódha,, el 59 
Wulu; Gyasoueirag ij d adjrid , ng) rame 
Mfacesplu? outiyas. Oidas Un Q ev àu- 
qiC 0 uiae xeyric, vi iudi duaptía aT A- 
Ano» i7ríjasat 7) cavi xeTug, Ere 
Ji iv2gLa Tic buc ew , situ vagi ó 
AQ! brin óowi doc , y e?! dafs d Song pot, 
gj x2 71 Ur oupd mi syejnplpuo. uo diaz 
eesplu) Ypualou x21 dV? un ra(z Cal), 
£j? p d'ixgicoui n Boy ? d agpiGlo ugs mra- 
pi£es: à vul od Suasneio, 
^ XÁ, OTI Zr AAON TADEINON;]Erzz- 
ior, Kaj doo drerigp Tr Aó9oy. dya- 
ganyórmc, axo7ria ano , urere evesormidie 
2ghr Qd Tacrerir , x2 T Axw2es anm, 1 
x? Xvupacyar apos , 3 noeUt aiyirmera, ? 
"Saocv/uxür: Sapnparac dà vot dEdpzorras 
9j én aerrousis , do daa ordo [us um 
q auwríieoc trurelpaoty 0 Suc Agbr a uu 
mei efe d per) vyrac dor. ied dT AUS 
AaCi) A5 pa la^ ud, E£asemad xi- 
ent vu! Aa6)ó , Trcloom. AU ^gor TU Xéic d 
pis. d'hhdv mov GI url amu odor grat 


.333 


cia ante oculos habet, dicet: Omnia iudicia 
eius in con[jetiu meo. Ceterüm qui hac di. 
cit, innulla re feipfum negligi. Vnde hzc 
etiam ad Saluatorem referenda funt , quippe 
tentatum per omnia pro fimilitudine, ab(que 
peccato. 

. 24. Er ERO IMMACVLATVS CVM EO.] 
EtvspEM. Abfque Deo, non eft effe imma- 
culatum, Quare pauló póft ait: Er pofuit 
immaculatam viam meam. Non conuenit 
autem illi, qui ait: Rezribuet mibi Dàminus 
fecumdüm iuflitiam meam, &c..— vx vllam 
habeat iniquitatem. Quin & illud: Cw/fe- 
diam me ab iniquitate mea, referri poffet ad 
id quod in nobis tenebrz vocatur, iuxta il- 
lud: $iergo lumen quod in te eff, tenebra 
ffnt; ipfa tenebra quante erunt? 

26. CvM SANCTO SANCIVS En15.] Ont-. po sf 
GENIS. Quemadmodum immaculatus ero wx 
cum ipfo Dco ; fic etiam Deus cum fan&o 
fan&ificabitur , & ipfe cum innocenteinno- 
cens erit, & cum ele&o ele&us. Verüm cum 
peruerío nequaquam petuerfus erit. ( hoc 
enim nefas) fed peruertéris ; vc cum Pha- 
ra0DC. . 

ATHANAsit. Merito, inquit, metuà be- Dew f; 
neficentià dignum iudicafti , quandoquidem ripa 
iuftus cüm fis, nofti cum fan&o fan&us effici, *mmedsr. 
Si enim peccato immoratus fuiffem; etiam 
omnimodam aueríionem fuftinuiffem. No- 
fti fimiliter , cüm ipfe fis magnus iudex , te , 
confentaneam peccato meo fententiam tuam - 
laturum fuiffe. Sed quoniam cuftodiui vias 
tuas; idcircó, qui cum fan&to fan&us, & cumi 
innocente innocens cfficeris, non confot- 
mati ce auerfioni mez, quz aliquando con- 
tigit, fcd vitz pofteà tranfa&e, & pto vita 
iufta, in tuo iudicio mihi retribues. 

28. QvoN1AM Tv POPVLYM HYMILEM.] 
Evszsi1. Aliter etiam ad fuperiora fermonem 
reducentes , confideremus num ptopheticé 
per populum bumilem, fecundàm Aquilam, Pepul 
pauperem; vel, iuxta Symmachum ; »sanfue- fone A9- 
tum, Apoftolicum chorum defignet : per /u- ^ 
perbos verà elatos Principes populi circum- 
cifionis,quos contra Saluatorem infolefcentes 
Deus humiliauit, populum fidelem ex virtu- 
tibus cognitum faluum faciens. De lucet- 
na veró Dauid in Píalmo cxxxt.ait: Predy- PGl.15:; 


t 

CATEÉ- 
NA PÁÀ- 
TAYM. 


Hebr.4,15 


Abfque 
D«o nem 
immaculé- 
fid. 


Veiis. 


Matth.$, 
1j. 


t4m corni Dauid, paraui lucernam Chrilo meo , fignificans Chriftum ex ipo (ecundüm Chrifus 


Tt; carnem pare 


CATE- ' 
NA PA- 
TÀRÀYM. 


Chrijlua 
v!4 
loan. 14,6. 


" 14, 


ion. 11, 
11. 


D^ t'1s, 


Le 11,49. 


Desa non 
paritur no. 
ejje defides. 


Sandi cer- 
ni frmiles. 


334 


carnem oriundum. Lucerna enim erat per 
vnionem Dei illuminata, & omnibus lucens. 
Nunc igitur ait ad Dominum, Cüm fis lux 
vera , lucerna quz ex me orictur , ineffabili 
modo coniun&us, eam illuminabis , quin & 
innatas mihi tenebras omnino auferes, vc ne 
memoriam illarum vllam habiturus fim ;'& 
porentià tuà fuffultus , celorum. murum 
cranfgrediar : vbi cum fecuritate falutem à te 
confequar. Vel per murum intelligit hoftium 
munitiones, quibus me obfidere conantur. 

31. DEvs MEVS , IMPOLLVTA VIA E1Vs.] 
On rcENi1s. Via impolluta Chriftus eft, qui 
dixit: Ego fum via. Cüm autem cloquia 
Domini igne examinata fint , qui ipfa au- 
diunt , dicunt: Nózme cor nof rem ardens 
erat in nolis? Quin & fpiritu feruentes funt, 
& alienum à Deo ignem non admittunt , qui 
in fagittis maligni eft. Sed Dominus qui dixit, 
Ignem veni mittere ip terram,cloquia habuic 
ignita ; quare ait, E? quid volo mifi vt ac- 
cendatur? 

EvseB11. Non enim Dominus defides nos 
. effe (init, neque remiffos in ijs qua falutem 
noftram concernunt,; per certemina contra 
hoftes noftros nos exercens : quin & huma- 
nas noftras vires confirmat ac roborat. Quem- 
admodum autem di&um eft, Deus, impollu- 
Ja via eius : ficad fuam fimilitudinem (in- 
quit) me quoque adaptauit omnis generis 
difciplinis , immaculatam mihi vitz viam 
reddens. Diuina quoque Scriptura ceruis San- 
&os affimilat , fiquidem fpiritales ferpentes 
€ medio tollunt, more cerui qui ferpentes 
abfumit & perfequitur. Quin & montiua- 
gum animal eft, curfuQue velox: cuiufmodi 
quoque Santi,qui füperna, non terrena, fpe- 
&antes, regni czlorum defiderio tenentur. 

Dipvwi. Hoc loco quidem dicitur: 9 si 


"aps 6 precinxit me virtute, apud. Paulum veró 


Chrifus 
veritas 
virt. 


Ioan. 14, 
6. 
1. Cor. 1, 
18. 


veritate przcinguntur, qui induti funt arma- 
turam Dei. Exquo colligitur veritatem effe 
Chriftum Dei virtutem : ait enim Saluator, 
Ego fum veritas , Paulus vero , Chriflus Dei 
Virtus. 

32. QvoNIAM Qvrs DES PRATER Do- 
MINVM?] AwoNvwr. Secundüm hoc folus 
Deus verus , eít Deus ac Pater : nifi forté 
quis id, quod pro raro fap ponitur,ad Vni- 
genitum referat. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ad pg Xeseüe. Av ov06-50 Li alcd 9w6 Qu- 
m Ap Ov, nd) rdcw Gua wmus. Nug dy 
AÀ «eic xve1or, Un Qai c Uzrdp yam dms. 

, Wemojphruc ire-d6ic Tu Avyvo T o 
qa owaopd yi o, purneic aurov , xa) To Ca tup] 
d'en exit Oy Jiocidpor mavnAd c ánAéáe, 
óc ud reir urfiploo zem ip , x2) duua. 
pales obs oZ , 7E rd ezyci, banellez uua, 
tCÍzuc , Prou. eu) daqaMía qfi «4 a 
Té/Uoum ca7ejar. H'6y m 34 
Ue Uyves ug XeyÀ, di cov ps axeiosy?) 
a PiSor vil t&3T. 

Ad, O ezox MOY, AMOMOZ H ÓAOZ 
ArTor.] àrirgxorz, A'uojuoc 6docà Xgy- 
$6 ow, 0 ema, E^ 0 epu 0 0d 0c, E7rel dà 
qu Aba. xvg1& grvriesoudy/a Soir, o) dxuore 
Té Gupy) A) «cw , x1 Y xad ia Fed wan 
Mijn hi Grip, Kaj zrvsUuam d Lina, x21 
d^horetoy 96. & cad tyorrat Up, Ufo 
ow &y vut. Deci T8 moripi - doW 6 eiut 
xve1 (Ov, Dp WA Sw jaA€iv eic 7 4 l2, a- 
mesa €i &ina A0yur 016 Qnoy, Kaj 7 íi 990a 
ei lÀn dyit9w; | 

Erzrsi0r, Oud à dseaxsürras fud 
0 dear ómc Yerv/uuzrav], 83 T2 eje cu 
meras Y. xaletima , df TIU «esc rdc 
ipbps q8c nutrteou "uud av doy aya. Urt 
x j d'uvagugi alu) ab Ses bilo Ya] raw, 
ec di ep) 50 Sic, duonQ* node dung * 
Ete x49 Qugisow xdps (quor) maptoxtuacs 
vraroloic uc nuaow , dopo TS [Hia jugo 
qidly 3 d óv, E Aeipout 9 uou) drea d Ue 
dac 1 Sela yea phe igmwTpd 29 vowry]. eiaiv 
ajauptmye , x?! 3 (A&-por ajaapáiraty usi Q 
d iixeany. A 70d Q og Ga Tic vita ot Q de;- 
putkév , voe, oí duo) Td. dy) exor Sy TIC, d 
qu Ud 8 , n690 Tic Tk Vega (jan. 
Aeiaz. 

A1AxMOr, EvraD3u gp ds aEAC mU» 

ut d Uva, Cipyran ag. 0$ TlayA« ? dAf- 
ph eti mu), ci 2 mago as T8 Sv 
éd uad adnoi, E. t s euud^?), ch) iy! 
(D vov Xexgis ? vi 9v Pvvajus, no) 
gterip, E'«/ eiua 8 d2aileia* ó Ainsi», . 
Xe1góe i8 Q'Usauans, 

AC. Ori riz ero? mAPEz TOY KY- 

P107; ] ANowrMor. Kara 780 uiv 

&, E» dumb 0 9c , tg) rami €i p 
deg qó vic E31 58. avara grow xeigdpoor, 
01 1? ugrouii dvoisor, 
Ay. 


" IN RSALMVM XVII 


23. O eros o rnEPIZONNYGN ME Ar- 
XaMIN.] Tor Arror. E»ueu ig n 
(uim dra , eg dà TlavAg &AiSem, 
Kagpritos?) dt ol óJ'c ax Ad Qa , T8 Ft- 
ge1G codi, X ? Jefum opio 

pá^ Prsu ME Ez ANTIAOTIAX AAOT.] 
QrirrNorz. O' eic onutior démAs oppor 
Puce G* TaPr£ qv Xessix , 0n o. 9vic 
xorienoer eic paola) iav * vaQuod 20 $ 
ÉxxAwc ias 0 Xe1góc. 

Erzrsior, Ei 39 ag) (mTrefvoctr lay- 
Tor, Altas, Legres wg) xgmaGadc , dAN v 
óc 621, x à* O' Sb awsir apu luct, 
X9) inme/eu(o auo! Oro , TO Vp Tra 
brouz. ] 


EivspEM. Hoc loco quidem cingulum cl 
virtus, apud Paulum veró veritas. Perfi- pg, 
ciuntur autem. pedes tamquam ceruorum, C;sle» 
cius qui redé currit, & curfum perficit. 


335 


33. Dzvs Qy1 PRACINXIT ME VIRTVTE.] AxNo- 
t TATIO- 
NES COR- 


"virius 
Tuo. 
44. Ex1PiEs ME DE CONTRADICTIONI- ,P ^ ^ 


Bvs poPvLt.] OnrczNis. Chriftus hzc di- 
cit, qui in fignum contradictioms factus cft, vri 
quem Deus pofuit in caput Gentium: caput capu Gm- 
cnim Ecclcfiz Chriftus eft. 


iim . 


Evseni1. Quamuis enim femetipfum hu- 


miliauerit;czlos irclinans,& dcfcendens;füb- 

limís tamen eft, iuxra illud: Dess exa/zaui£ phil.s,». 
illum , C donauit illi nomen qued eff fuper 

omne uomen. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


rESESGdiTvrvs huius Pfilmi claruseft,in 
22 B3) quo fumma Dauidis modeftia & 
3 7 

6 5j manfueudo  relucer, quàd, cüm 
«ze nullum Saüle infenforem haberet 
inimicum ; eum tamen ab inimicorum numero 
excluferit, dum feorfum ab illis nominauit : vti 
fuperiüs in arguménto Gracus Paraphraftes 
& Theodoretus annorarunt.. Satis iraque ex in- 
Ícriptione conftat, totum hunc Pfalmum ex per- 
fona Dauidis recitari: quamquam ín co nonnul- 
la inferantur,quz ipfimet Chrifto primarió com- 
petant, que in nouo. Teftamento ex hoc P (almo 
pro ipfo citantur. Vnde duo collipit Ianfenius, 
Primum fcilicet,ex citatione alicuius loci & Pfal- 
mis deprompti , non ftatim concludendum effe, 
Pfalmum iftum illi foli, pro quo citatur, accom- 
medandum, Alterum, in ijsiphis quz de femec- 
ipfo Propheta cecinit, Chrifti quoque figuram 
prz Ic tuliffe: in quem ptoinde etiam illa ex in- 
tendone S.Spiritus, & quidem perfectiàs qua- 
drant; quemadmodum viciflim Dauidi ad litre- 
rim nonoulla magis conueniunt : Spiritu nimi- 
rum fancto hac Cantica miro quodam aruficio 
fic teimperante, vt ( quoniam Vates de feipfo frc- 
quenter loquitur, non fine rcfpedtu ad cum cu- 
ius typum gellit; & de Chrifto plerumque agir; 










timquam à fe prefigurato ) quzdam | fint quae 
peeng 


ipfi hgurz , quzdam edam qua figuraco magis 

congrüant. m ] 
fiirute Notandum praterei, in Palmis fpe rempo- 
itairo fa. ra confundi , & prazerira pro futuris, & futura 
teraexyj. pTO preteritis frequenter accipi ; ac proinde, vbi 
mausr, &j lentus exigit, hzc per illa cilc exponenda. Quod 
*w"^ — in hoc Pfalmo pracipué locum habet , quia Sc- 
puaag. hic rH per futurum exprimunr, quz fe- 
.&undum Hebrzam phraíim prateritum requi- 
runt, Totus autem hic Pfalmus hBábetur etiam 

2, Regum cap. 12. 7 

i. & 3. Diligam te Domine, &c.) Vbi doctà 
animaduertit Bellarminus, in Hebrao pro voce 
dilcam , non clfc verbum 32 abab, quod fim- 
pliciter amare fignificat fed 027) racbam quod fi- 
enificat amare ex intimis vifceribus:vt declaret fe 
Deum omni animi affectione complecti, in.ocu« 


I8 P[almis 


lis intimaQue mene fetre , & virà fuá fibi elTc 
cariorem, Reddit cautTam, Domini firmsmen- 
tum meum, C ve[mgium meum, Vbi Scptuag. & 
nofter Interpres metaphoras linguz fanctz, quà SePtwag. 
Dauid vtebatur, exponere clariüs ad commu- if 
nem loquendi rationem voluerunt. Nam pro fir- 5,5, 65, in 
mamenium, dixicille *y*O falbbi , hoc eft, perra. Hebrao per 
mea , videlicet firmum & folidum fundamen- merapherá 
tum, in quo ftetit inui&us, cüm procella furcn- ier. 
tium inimicorum ftantem cuertere conarentur. 
Pro refugium meum clt ^rYyyn mer(uratin , hoc 
eft, arx mea, feu valida munitio, ad quam mihi 
patuit refugium. Cüm in tuto, inquit, fum,Dcus 
mihi cft firmamentum; cüm in periculum inci- 
di, cft tuti perfugij locus , adamantina ntunitio, 
acropolis muro igneo cinéta: é 'faucibus miferia- 
rum cripit me, omnibus denique modis me 
protegit 

Nota: Hugo à S. Vidore otdinem hic effe Quemed» 
conuerfum, Primum enim , inquit, eff liberator, De fit li- 
quia bominem à poteflate diaboli eripuis : desnde Sim fs 
refugium , quia de proprijs. viribua diffidentem, mamentum 
benigne ad patrocinandum excipit : deinde fir- e fortitm- 
inamenium finnti , me. cadat : deinde fortitudo, 4» noftro: 
pugnanti, vt vincat; Liberator, per. baptifmum; 
Rcjugium, per pamitenttamy Firmamcntum, per 
patientiam; Fortitwdo , per victoriam, Ecce quo 
ordine enafit malum. Deinde fecundus verficu- 
Ins offendit, quomodo confectus fit bonum. Dey item adin- 
mens, quia per fidem illuminat. e^fdintor mesa, '*rsprote- 
quia ad benà operandum. adimnat. Sperabo in falute [of- 
enm, quia cor ad amorem (ni inflammat. Prote- teptor- 
Bor meus , quia. [upra id qnod ferre. pof[mws, 
tentari mon permittit, Cornu [lutis mea , qma 
ctiam per fegsentem diabolum nos contemnere fa- 
cit. Poftremo, fufcepror meu, qiia fimto curfu, 
peruenientibus calum aperit. Vt igitur cum Lef- 
fio Theologicé hzc nomina explicemus ; dici- Quarario- 
tur inprimis Deus fortitudo nofira, quia ipfius zt Dew fit 
opc, ex ftatu peccati affurgimus ad ftatum gra- C &iisrae 
tix, & filiorum Dci, Sccundó, quia ipfius ope sois, 
vincimus hoftes noftros fordiílimos & Callidiifi- í 
fnos, & omnes eorum machinas diíloluimus. 
Tertio, ipfius ope fubeuntur martyria , ctiam à 

virgi- 


COK-— — A 


€ a. XAR AX 


ANNO- 
TATIO- 
NE: COR- 
DERII. 


quomade 
firmainen- 
tum no- 
ftrum, 


quomodo 
refagium 
noftrum. 


Pál. 45,1. 


Chr fia 
liberator 
£ redem- 


quer nofter. - 


336 
virginibus & pueris, & omnistyrannorum feui- 
tia fuperatur, Quarto, ipfius opein rebus arduis 
pracftacur perféucrantia, Quinto,ipfius ope con- 
Ícenditur in clum , & axterna vita obunctur. 
Denique ipfc eft fortitudo Sanctorum , quia ip- 
fius ope poffunt omnia, qua ad gloria Dei & 
falutem amimarum pertinent, 

Dicitur autem — firmamentum: nofIrum : quia 
omnis firmitas iuftorum in iuftitia,& omnis con- 
ftantia in bono, contra omnes tentationes incon- 
cu(fa perícuerans,ab ipfo eft. Secundó,quia om- 
nis firmitas Beatorum in illo ftatu. beatitfimo ab 
ipfo pendet, & ipfius decreto ftabilitur. Tertio, 
quia generatim omnis firmitascreaturz,tam fpi- 
ritualis quàm corporalis, quam habet vel in fua 
natura, vel in fuis perfectionibus, vcl in fuis ope- 
rationibus , velin fuo ftatu , ab ipfo pender, per 
eius pocenaffimum & immurabilem influxum. 

Dicitur quoque. refwgiem. noftrum. Primó, 

uia in omnibus afflidionibus animi & cor 
ris, in omnibus tentationibus, periculis, anguíftijs 
& neceflitatibus, quando aliunde opem non fj 
ramus, refugium | seda ad ipfum, & potlu- 
mus nos per oradonem ad ipium conuertere, 
opem boatiaoddi atque ipfe cum firma fpe & 
fiducia ad fe confugienres numquam repellit, 
quantumuis anteà illum offenderint, & multis 
gchenrs v.g finc: fed femper eos. exaudit, 
orzítando id quod ab ipfo petunt , vel aliquid 
Log? vtilius petentibus. Secundó , quia vbi 
omnes aliz crcaturz nos deferunt , vel opem fer- 
re nequeunt, ipfc folus numquam delerit , fed 
fcmper, & intra & extra & circum nos vndique 
adck nobis, paratus iuuare, confolari & faluare: 
vt meritó cum Dauide dicere. poffimus : Deis 
noster refugium C virtus, adintor in tribula- 
tiombus, &c. Tertio, quiacft fingulare refugium 
omnium iuftorum, qui huius fzculi perta, 
ciufque fallacias , malignitatem & arumnas fu- 
gientes, ad Deum , tamquam fontem vitx , & 
omnium bonorum abyífum ( in qua fola perfe- 
&am quictem obünebunt ) toto defiderio fufpi- 
rant. lpíe cnim eft extremus omnium defide 
riorum terminus & finis, ad quem omnes toro 
ments impetu confugere debent, vt beatam 
quietem aflequancur. 

Dicitur edam /iberator feu redemptor. Primó, 
quia, cüm omnes effemus captiui & pcidid , La- 
ru ferui efle&i, & zteroz damnationis rei, 


ipfe folus mifertus noftri, nos liberauit, in liber- 
tatem afferüit, ex feruis diaboli filios Dci effecit; 
& ex reatu damnationis aternz , ad ius czleftis, 
heredicatis trauftulit. Idque non facili modo,non 
paucis verbis, ficut creauit mundum : fed inini- 
tis laboribus , atque adeó (ui fanguinis , fuzque 
vitz precio, vnà cum immenfis doloribus im- 
penío. Secundó, quia non fimpliciter nos rede- 
mit, fed copiofillimé , & modo praftantillimo, 
foluendo picium. infinitum , & conítituendo 
nobis cx fuis meritis fontem perennem reconci- 
liationis, ita vt non femel tantüm poffimus rc- 
conciliari Dco,& fatisfacere diuinz iuftiriz , (cd 
decies, centies , millies, quotieícumque peccare 
contigerit : m cnim fuiflet in tanta noftre 
natura fragiliate, femel tantüm pofle Dco tc- 
conciliari. vnde beniguiffimé conítituit, vt fem- 
per per veram panitcatiam reconciliari ei polli 
mus. Talis redemptonis nullum apud homines, 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


vel principes , extat exemplum. Sanguis ipfius 
faffl-iens edu apod iofticium diuinam pro 
infiniis reconciliationibus infinitorum. mune 
dorum , & infinitorum peccatorum. lta titulus 
Redemptoris ac Liberatoris conuenit Chrifto in 
ci excellentia, in qua nulli pur creaturz cft 
commmunicabilis. 


Dicitur infuper adiutor. Primà generatim, re-. pu, 
medo 


fpedtu omnium; quia omnis potentia aliquo 


modo mmu, & omnis vis creata ita ab i]lo adiner. 


affidue det, vt nulla poffit operari abíque 
psa cB qnc nie Mitexis. Quod 
adiutorium ipfi facile eft przbere , cüm ipfe re- 
busomnibus intime (it przíens, & actu lemper 
naturam, effe & vires influat in omnia. Secun- 
dó peculiariter dicirur dimer mofler. Primó, 
quia fine eius fingulari adiutorio , nemo poteft 
à (tatu peccati & damnacionis reíurgere,& ad fta- 
tum filiorum Dci affurgere.Secundó, nemo po- 
teft hoftium fuorum inítdias euadere, & tentario- 
nes fuperare. Tertio, nemo poteft bonum quod 
ad vitam eternam fit vüle,operari. Quartó,nemo 
valet in bono víque ad finem perícucrare. In his 
omnibus cius fingulari adiutorio eft opus. Quin 
imo etiam Dceatis adiutor eft, quia in. ftatu bea- 
titudinis nemo poteft ipfum videre , & bcatifico 
amore amare, nemo ipfius immenfam dulcedi- 
nem guftare, hoc cft, ipfo frui, fine ipfius pecu- 
liari adiutorio, quod per lumen gloriz & cari- 
tatis homini przítatur. ] 
Dicitur fimiliter protedler. Primó generatim; 
Pies omnem náturam creacam conferuat in fua 
pecie, integritate, & bono ftatu naturz confen. 
tanco, & ruetnr à noxijs. Secundo fpeciatim 
dicitur prereHior, re(pe&tu hominum, qui infini- 
tis periculis & incommodis lunt fubiecti.Primó, 
quia ab innumeris peccatis nos tuetur, in quz 
quilibet noftrüm incideret, nifi eius. benigna 
protectio nos muniret. Nullum enim eft p 
cati genus, in quod in tanta narurz imbecillia- 
te, & ad malum pronitatc, non fuilfemus diaboli 
aftu & potentià facilé impulfi, & non quotidie 
adhuc impelleremur, nifi ipfe nos fuá benigni- 
tate miris modis protegeret.. Vnde nemo poteít 
in feipfo gloriari, quod fuà induftrià ipfe omnia 
illa eticfheris ; fed debet fe quitque coram Deo 
humiliare, & agnofcere fuam wmbccilitatem, 
Deique benignitatem : nec. minüs gratias agere 
dc malis qua non fecit,quàm de bonis qua "AEN 
Secundó, quia, ficut protexit nos ab inhumeris 
peccatis , in quz alioquin fuiffemus lapfuri; ira 
quoq protexit ab innumeris periculis zterna 
amnationis, quam millies iam incurriflcmus, 
niíi (uà clemenzià nos protexi(lct. Quicumque 
enim eft in flatu peccati morüferi, reus eft ignis 
aterni, ad quem bs m à dzmonibusabriperctur, 
fi Deas id ipfis permitteret. Vnde. co ipío quo 
nos protcgit à peccato, ex confíequénti, & média- 
té, ctiam protegit à damnatione aterna, Tertio, 
quia non folüm hac ratione nos protegit ab axier- 
na damnatiope, (cd etiam immediate ac dire, 
nempe quotie(cumque reipfà fumus in ftatu pec- 
cau mortifcri : turc enim ftamus ad peras in- 
ferni, & nihil ad damnationem fupereft, quàm 
vt Deus iuftilimam iram fuam erumpere ge- 
ftientem non cohibet, vel diabolum nos abri- 
pete ardentem non coérceat,vel caufas alias crea- 
Tas, mortem nobis illaturas, non auettat, Verim 


ipfe 


P 


De 
modo ; 


ht» 


IN PSALMVM XVIL 337 


ipfe infinità clementià fuá,& iram fuam cohibet, 
/ pen diabolicam comprimit , & cauflas alias, 
vnde mors alioquin nobis obueniret , (re auer- 
tit ; hoc modo nos à damnatione protegens , & 
feruans ad penitentiam ac falutem. Quartó,non 
folüm à peccatis & damnatione zterna, fed ctiam 
ab alijs innumeris calamitatibus , afflictionibus, 
tentationibus & incommodis nos protegit, in 
quz fine eius benigna cuftodia cramus prolapfu- 
nr; & per qua in varia peccata, ac demum in 
eternum exitium,eramus deuoluendi, Ipfe enim 
cerriffimé nouit, quid ex fingulis huiufmodi ca- 
fibus nobis effec obuenturum ; quid animx no- 
ftcz exitium, quid falutem cífet allaturum. Vnde 
ca quz prazuidet futura aliquando exitio, fzpi(- 
fimé tua beaignitate aucrtit, Itaque de his om- 
nibus quoidie illi gratiz agendz. Quinto, quia 
iuftos peculiari curà protegit tamquam filios & 
heredes regni; (ed maxime eos qui fe cius obí- 
uio coníecrarunt. Circahos protectio eft val- 
1: fingularis: funt enim veluci gemma pretiofze 
in cheíauris Domini. Vnde Doiinus cos tam- 
Pil. 16,5. quam gemmas alleruat, & cuftodit vt pupsllam 
oculi, quà nihil homini charius; & protegit fub 
Math. 33. vmbra alarum fuarum, licut gallina pullos [mos. 

Scxtó quia etiam eft procctor Beatorum, quate- 

nus cos protegitab omni lapfu, peccato , ctrore, 
uriftiiia, à morte, & omni incomniodocorporis & 
animz. Hoc autem facit, quatenus cuftodic , & 
continuat in illis lumen gloriz : hoc enim fi per 
ceLuionem diuini influxus aliquando extingue- 
retur, mox definerent effe bear , & rediret pri- 
ftina infirmitas , & polfenr relabi in omnes no- 
ftras miíerias, ac ctiam in aternam damna- 

. tionem. ! 

.. Ceterüám quomodo Deus noftra fais ,& fwfce- 
pter dicatur, (uperiüs in Annorationibus ad P(al- 
mum 4. v. 4. & 9. expofuimus: vbi vide quz 
dicta funt. 

$« Circumdederunt me dolores mortis.) Apud 
Septuag. eft &Jiec, dolores parturientzi , quos 
Dden  muliercs in partu (uftinent, qui funt ciufmodi, 
m f. vt ipfimec morg zquiparentur. Chaldzus ita 
mil gap. Caré exponit , Crrcumdedit me. angujhsa , rem- 
ti, quam mulierem, qua fedet an fella parturientie, 
C* virtus non iii ej ad pariendum. Sed latet my- 
flerium in Hebrza dictione *530 cbable, qux & 
dolores, & funes lignifica: vnde quidam verunt, 
circismdedorunt me. funes mortis , vc indicetur 
tantos elfe parturienrium dolores, vt miferz & 
afflicta matres, tamquam fidiculistorcz, & dii 
Natiwia, tenta in eculeo- videantur. Hzc autem có. re- 
T feruntur, vt non folüm magnitudo doloris , qui 
c in parturiente maximus cít, fignificetur : (cd ct- 
iam vt fimilitudo natiuitatis cum morte expri- 
matur, & in ipfis nafcendi primordijs, moriendi 
exitus przmonftrentur; nec minor dolor viuendi 
initium, quàm viuendi finem comitari cften- 
datur: ac fi illud initium nihilo ab. hoc finc dif- 
criminetur, Quarc grauiter Tertullianus de Car- 
nc Chrifti cap. 6. 24 utumm, inquit , debitum eff 
inter f natiuitati cum mortale. Forma mo- 
riendi, cauffa nafcendi efl. Quod probat in 
Chrifto Domino, qui vt moreretur , natus eff; 
ui mori non poterat, nifi nafceretur. Tam in- 
libili lege necefle eft, vt mors natiuitatem 
coufequatur. 
210 & x. Torrentes iniquitatis conturbaue- 
Towvs L 


rant me.] S. Hieron. vertit, torrentes diaboli; ARW o« 
alij torrentes belial cansferunt,vte(tin Hebrzo, 1A1;0- 
& fignificat , ab[aue igo, Sermo clt de Saüle, Nrs coa, 
ciufque fateilinbus, qui Dauidem perfequeban- pent, 
tur tam effreni impetu , ficut fólet hibernis au-. Malerem 
&us imbribus torrens ex alto przcipitans obuia spese ad 
quaque fabuertere, vt fuperius in Grzca Parg- Pseeese - 
hrafi explicatur. Sunt igitur peccatores adin- . 
hiberni torrentis, fic ruunt impctu, fic obuia 
quaque vaftanr, fic nuilà vi cohibentur, nec Dei 
timoris, legis,ac iuris diuini & humani, pudoris, 
honoris, ipiuíque rarionis repagulis eorum im- 
petus ad peccandum & nocendum fifti potcft. 
Sed inftattamen mifericors Deus adueríus pec-— , 
catorem , vt conuerter, Quod aliquando in fe- 
ipfoexpertus Auguftinus libr. 8. Confeflionum 
cap. 10.ità cum Domino loquitur : /nffabas t 
Demme im. ecculte meis , feuerá. mf[ericordiá 
fiegella sngermnans timoris C& pudoris. Veté tor- 
renits belial, fine iugo; quia ficut a: ftro percitus, 
aut venabulo perculius taurus , aut equus effrc- 
nis & indomius; fic ad malum furijs aguntur 
peccatores, Ac miferi timeant, quód torrentes 
fint. Nam, vt hic D. Auguft. annorauit, rerren- Qua Jm 
16: rháqHitatis vocantur turba iniquz, ad tem-. rerrexte 
us commotz , veluti flumina pluuialia , ciró /oiquzane 
defitura. Didymus in Catena torrentes mig»ira- 
tis VOCat COS qui tencationes gencrosé non fcrunt, 
& idcircb in iniquitatem tacilà prorumpunz: 
Afterius ibidem aic eife concupifcentiz cogita- - 
tioncs, "uri principia funt malorum: Hcfychius 
ipfam libidinem, iiue carnis illecebrofam volu- 
pe intelligit, Nec enim aliud peccotum zqua- 
i fertur impetu, aut parem perniciem infert, 
Hugo Cardinilis hic nouem adfert rationes, 
ob quas peccatum dici poflit torren;,quz omnes 
luxuriz cumprimis congructe videntur, Prima Peccatum 
efl, inquit, quia torrens umpetuose currit , fic pec- ve pes , y 
catum. Seneca: V itus lentayvitium mperuo[um. mre 
Secunda eff, quia propter obice fortius currit, fne. 
sta probibitwum magis Apperituv. Vnde 
ANstimnr im vetitum jemper,cupumm/q, negata. 
Lex [nbintrauit , vt. abundaret dehélum. Vir- 
tus peccati lex. Terua, quia tnrbidus ita pec 
catum ab effetiu, quia ammam turbidam facit. 
pnma mai turbata eff valde. Quid ribi vis in. Phal €, 
vit e"Egypti, vt bibas aquam rurbidam? Quar- ers, 18. 
ta, quia tumultuo[us, fic peccator. Impiy quafi 1a. $7,120» 
mare feruens, quod qmsefcere mon potest. Quinta, 
quit CAMuat terram , C. conum , fic peccatum Iob 14,19» 
naturalia. Lapuler excauant aque, c slluuione : 
palatum terra con(unitur. Sexta quia acciden- 
taliter venit, fic peccatum. Fnde Seneca: Fortu- 
tes [unt im proprio [abieclo, vitia im alieno. Septi- 
m4, quia. non firma fecum tralit , fc peccatum 
non radicatos an charitate ficum trabit, In cha- g bef. 5 
ritate radicati, C /undati,&c. Torrens Cadu- (3 , 
mim traxit eorum cadauera, Caduminsnterpre- pudic.g,a1 
satur mare rubrum, C frmiicat peccatum. 
Ocfana, quia pracipitat fe an mare , fic peccator 
praep fe im infernum. Stipendia peccati myori- Rom, 6, 
Aena, quia prouenit ex minibus calore jolutz; fic x3. 
eccatum ejf ex diabolo, qui prius erat ficut mix 
1n calo, fed. calore [uperbie falutme efl. Et sfle 
torrens conturbas bomines. Sic ille, ; 
6. "Dolores mferm circumd'dermnt me.] 1. Reg. 
2256. vbi hac repetuntur, habetur fumes imferm, Imp cm 
pro quoChaldzus Paraphraftes vetrir, caffra ssp-. )nfermecs- 
Yv porum. p 


Rom.,,:0 
1. Cor. 1f, 


338 


ANNo- fpicrum.Vbi vides impios infermi nomine figni- 
TATIO- ficari; quafi magnum fit impijs cum inferis com- 
N£s con. Ihercium, Ceterüm dolores inferni , qui om- 
Drain —hium, quos aut natura pati , aut cogitatio poteft 
effingere, grauiflimi habentur, vocauit Dauid il- 
* los, quibus inuidi contabefcunt. Sic enim expo- 
nit D. Auguft. fn bis qui me circumdederunt, 
vt perderent me, erant d lores inuidia, qui mor 

£em operantur, C ad infernum perducunr. 
&. Commota eflc contremu:t terra. Aquila, 
Xj éxunihn, Xj teen d yr, C* mota, C concu[ja eji 
terra mora terra, Quidam ( vclanfenius tcltatur) hec pu- 
Leer tant Deum pro Dauide, ficut liic narratur , prz- 
É ver and ftitifle, e:fi non legamus ca facta, ficut hzc Deus 
ger — priüsfecerat, cüm Iírael Mare rubrum tranfiret, 
& cüm Iofue pugnaret contra Reges Amorrharo- 
rum. Etde Dauide legitur, quód non prius inic- 
rit przlium contra Philiftzos, quàm audierat 
fonitum gradientis jn. cacumlne pyrorum, Alij 
rcétiüs hzc omnia metaphorice & hyperbolice 
accipiunt, intelligentes en Prophetam eli 
quadam cxornatione narrare , wm per hac fi- 
nificare, quomodo Deus fibi adfuerit, fummo 
orrore holtibus immifTo , arque illis mirabiliter 
czlefti virtute proftratis. Alij ( vv Commenta- 
rius Gracus ) hzc de Chrifto proprie exponunt, 
& intelligunt illa miracula quz in cxlo & in ter- 
rà Chrifto crucihixo oftenfa funt, ad declaratio- 
nem (celeris Iudzorum,& indignationis diuinz., 
Alij denique, qux ad litteram hic dicuntur à 
Dcoirato factain vindiam impiorum , intelli- 
gun mylticé Dei beneficio per Euangelicam przc- 
icationem prz(tiia, Deo non. hominibus itato, 

fcd vitijs. . 

9. Jgnis à facie eius exarde[cer. In Sixtinà, 
xenipiyumv, exar/it: ita ctiam Vulgata; S. Augu- 
flinus, exardefcir; Aquila, àz3 cipgaT Q- àurs. $aj«- 
Tas, 4b ore cius comedit; Symmachus, zi íuar(g- 
&urs dyahixer, quod S. Hieronymus reddit, ex ore 
eue denorans. Quibus verbis maximam iram 
deícribit per metaphoram.Sicut de Agamemno- 
ne Homerus: 

Q'ars 9 oi rug] Mtpemvrborm lrlus, 
, Oculi antem evigns lucenti fimiles erant. 
Jncid.is. Et Virgilius: — Ocnli micat acribus agnis. 
: Solent enim irati homines naribus quemdam 
Fumus c "calidum vaporem fpirare, ( quem fzm»m Ptl- 
ig» C fi musappellat) & quali ignem oculis fcincillare; 


1. Reg. 5, 
14. 


1liad. r. 


Des eodd quz Propheta Dco dilgummas: figuraté accom- 
ded. modat. Ncque vero iftiufmodi ira in Dco exiiti- 


manda cft vlla eíl, neque fumus aut vapor e 
naribus eius cfflari : ied his fimilitudinibus, fc— 
ucram vltionem,quz irz apud homines effectus 

effe folet, figurate & tran(latis verbis indicat. 
Iu fenfu myftico hic locus exponi poteft de 
p charitatis, q. d. Cüm primümin Dei ccn- 
pedum venerunt, omnino facile charitatis 
ignem conceperunt. Verba enim illa à facie eis, 
multam facilitatem innuunt, iuxta. phra(im He- 
Inu pieta- brzam, Sed quznam cauffa fuit, vt tam facile 
fu fade d pietatem. accenderentur? Poflerius hemifti- 
chium oftendit: Carbones (wccenfi: (unt ab. eo. 
Non ligna erant recens de filua abtciífa, fed car- 
bones femiufti, qui iam anté flammas excepe- 
rant, quapropter facilé conflagrarunt. Carbo 
enim ran vulgà fatis notum eft) fomentum illud 
ignis dicitur, quod femelexuftum fuir, ideoque 
ficilis iterümignem concipit , & tcnaciüs con- 


Dei exar- 


defcit. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


tinet, Apté hac fimilitudine eos depingit Pro. 
phea, qui excremi iudicij , futurique ignis me- 
moriam Ízpé verfaüerunt : hi enim carbones 
funt iam femel vfti ab illo igne, quem fapiüs 
mente verfant. hos autem facilé ignis pietatis 
adurit. llli veró, qui nihil de aterno igne cogi- 
tant, quafi ligna recéns abíciffa , inicctas pictatis 
flammas non concipiunt. Hzc eft mens 5. Au- 
guftini dictum locum hilce verbis exponenüs. 
e^ [cendst j wrmus sm ira eus: a cendit lacrymof[a 
deprecatio panitentium , cum cognomi[Jent , qua 
comminetur Dens. impijs. Er sgms a facie. ems 
exarft: C flagrantia chariatis pofl peniten- 
riam de notiria esus exarde[cit. Carbones [uccen- 
ti (unt ab eo: qui jam mortui crant, deferts ab 
igne defideri, ac luce wm[htia , C frygsds tenebro- 
jJique. reman ferant , rur [us accenfi C illuminati 
rcu xerunt. 
aac. Jnchnanit celos.) Scilicet (inquit Ge- 
nebrardus) vt celeriüs adefler , czlos veluti con- 
traxit verfus terras, Celeritatis fludio non eos 
aperuit ad deícendendum, fed inclinauit fecum, 
& in terras uraxit: nimirum vt bonos tucatur, & Deu ls. 
improbos vlcitcatur. lllud enim vfu. venire fo- rig ag 
ler, vt Deus, qui in corripicndis deli&tis , qua pensi E 
contra ipfum dir. é&é ac tolum. committuntur, jur; va- 
conpiuere vt plurimüm videtur; ad. vlcifcenda 4uandx. 
tamen facinora ,qua aduerfus proximum patran- 
tur ,ocyüs Euro accurrat,& graucs intentet panas, 
lsiptM. Cahgo [nb pedsbma eins. j Quà 
nimirum diuinitas cius abíccrditur, ne à nobis 
videatur, quemadmodum S. Gregorius lib. r7. Qualw a 
Moral. c.p. 1 5. exponit his verbis: Caligo mam- "t* ft fib 
que cfl ex [ub pedibus, quia mon sn ea claritate ab y 
inferioribus cernitur ,qua in fuperioribus domi- 
natur. Hanc nobis diuiné deferibit S. Dionyf. 
Epift. 5. ad Dorctheum ita fcribens: Disina ca- 
hgo lux. «fl smaccefjay quam inbabitare Demi 
perhibetur, &c. Quem locum Pachymera illu- 
ftrans: Eff, inquit, axclzo bec defumpta ex dwi- 
no "Danide dicente: Et caisgo [ub pedibns. eius. 
Idcirco emm adds: Quam wnbabitare Deis per- , 
libeimr. 2N am fi [ub eus pedibim caligo cft liquet 
enm totá ijtà caligine , sncomprebenjybilem aiso- 
quin CF innifibilem, circumquaque operiri, Huc 
etiam fpectatillud Iobi de hac Dci ab oculis nc- 
ftris abíconfione dicentis: Qui remet vilium Iit» 
folu fui , C expandit fuper iind nebulam. vbi 
tenere vultum , perinde eft ac continere faciem 
ne videatur. Solis veró Dci cxlum appellatur, cálrcf 
quód ceteris orbis partibus excellentius & di- D^ fiis 
gnius fit tantà. maieftate, "sin. crgo fel fui 
vocat fpeciem cali , (iue id quod apparet cüm 
calum ferenum afpicimus. Dicitur autem ex- 
pandere fuper illud nebulam, quafi dicas, velum 
throno oppandcte, quó magis venerandum, ma- Threw 
gilque metuendum cius folium appareat, denfis De'&"* 
nubibus & ncbulis obte&um, vt non nifi perca- 
liginem quafi à remotis mortalibus videatur, vt- 
ote indignis ipfum in (ua lucida claritate, prouc 
in Íemeupto eft, contuert. Hinc lcgimus,Deum 
Moyfi & Prophetis folitum fc nube , velut fipa- 
rio, tectum oltendsct, vcinrelligunos hominum 
ges vixconcedi, vt aciem. menus in eas tenc- 
ras & inacceílam lucem intendat. Vide plura 
de hac caligine apud S. Dionyfium cap. 1. & 2. 
Myftice Theologiz , & ibidem noftras Anno- 
tationes, 








"-a aug 


in, Et 


"v - ww -*'« 


-5occ wc oT 


F 


IN PSALMVM XVII 339 


Mim Dd — 1r. Et afcendit fuper Cherubim,c volauit.]  Hasautem tenebras, non ex defe&u , íed abun-. Awwo- 
penitii- Vides hic admirabilem Dei fuccurrentis ad vin- — dantia lucis diulnz, immensà (uà claritare crea- TAT10- 
dod Íss dicindos ab improborum iniurijs fuos eledos tam omnem intclegenüam caligare. facientis, NEscon- 
"ad defcriptam celeritatem. Hebraicéeft 327 jrehab, |— prouenire docet optimé S.Dionyhus torolib. de. prn ir. 
id eft, equam fuper Cherubim, pet metapho- — Myftica Theologia: vbi cüm hac fuliüs in An. Tencira ex 
ram equirantium , aut quadrigà vectorum, quà — notatienibus mets explicuerim, non eft quod re- abundan- 
& poit vantur Poctz fiagentes equos alatos, m: ipfam,fi libet arcanam tanti Patris Thoo- 5^ 264 
aut dcos ctiám ipfos, vc Mercurtum, Irim, &c.— logiam coníule, & ex cius luce , tenebrarum ha- 
Pró quàm timendum fpectaculumimpijs & in- — rum illuftrationera cape. 
iaftis; quàm vero letum & expedtatum pijs,in- — Imi w.Incireni eius tabernaculum cina.) 
iurias fuftinentibus, videre Deum armarmum, & — Nempe ( vt exponit Chaldzus ) quali confe- 
equo aligero ve&tum, vt fidelibus fuis aduerfus &um ex nubibus. Ex illis.enim. ( vt dixi ) fibi 75 r7 
inimicorum impetus opituletur! Hinc alibi Re-— Deus quodammodó currum uriumphalem, Im-. 445,1, 
gius Vates potens hoc auxilium implorans: Qwá — peratoriam fcllam, & tabernaculum conficit, ijs palutamé- 
fedes, inquit, [wper Cherubim, manijeitare.Quod — velut honorato paludamento vcítiur , in ijs vt. (6 £l 
Cheubim exponens D. Auguft. att, Ch.rubom fignificare fplendido & mulucolore p:latio inhabitzt. Hinc "^ 
pe plenitudinem fcicnüz , cui Dcus fupereminet, cüm Moyfi de aduentu fuo pradicir , //eniam, 
monctque pofle nos fieri Cherubim, & habere inquit, «4. re sm caligine nubis, Eodem illo in- 
in nobis prfidentem Deum, habuerimus ple- ^ ftru&u magnifico venientem. mirabatur. Líaiast 
nirudinem fcientiz , non cuiufcumque , ícd di- — £cce "Dominns afcendet. [uper nubem. leuem. 1n. Vars,c. 
uinz: legis. Hinc illa S. Hieconymi docta moni- — Gtaco eft, xaÜwrai 33i rigbom xizes , fedet im nube 
tio ( nam video SS. Patres in hoc confptrare, vt. Jesi; in Hebrzo , eqwitabit fuper nubem leuem. 
facram Tcientiam nobis commendent)qui horra-— Quz proinde nubes aut. Imperatorium folium 
tur, vt fiamus templum fancbum, condaturque — videatur , aut regia carruca, caleftibus quibut- 
in nobis arca teftamenü , cuflos legis Domini, dam ornamentis collucens. Quin & ijidem in 
& Cherubim fcientiz multitudo, & interiora naturis mzgnificenciffimz gloriz fux po 
pectoris noftri in nuum vocabulum sranícant, cftentare, atque in fui adnirationem intuennum 
dicamurque 37 deb;r, quod eracwiwm fiue Oculis voluit obijccre. Nain cüm plené iam per- 
refpon[um, vel, vt Graci dicerent, aenmépir, lo — fetum tabernaculum | inexplicabili prefentiz 
enterium, appellare poffumus, vt piz à nobis fuz fplendore cohoneftare vellet, non alio gloriz 
voccs & diuinz audiantur. Magna profectó — vehiculo aut comitatu víus fuifTe (cribitur,quem- 
Cherubinorum dignitas, qui, vt ex ipfis, tam- — admodum ex illo loco Exodi colligimus : Ope- 
quam ex proprijs diuinitatis fedibus, diuina ex- — rwr nsbes tabernaculum, C glorta Domnm im- 
ccllentia (apientiaque manifeftetur, eliguntur. — plemst sud. Hoc autem Dei cavernaculum quod 
fulmita Vite viteriüs colligitur diuinz faptenciz fubli- pauló anté Jarsbulum nuncupauit , fitum eft in 
Àwse[s- mitas, dutn fuper Cherubim fapientiz plenifli- denfioribus nubibus, quz aquis plenz terras ob- 
piu. mos federe pethibecur, vc omnem fapientiam — fcurant,dc quibus fubdic T enebrofa aqua im tiu- 
"IT creatam infinito interuallo fuperare intelligatur, — bjbus aeris. Hinc Iobus quoqueoptimus diuino- 
Quo hic allufit Dauid dicens , eAffccndir fieper | rum operum zftimator, eg quz nobis vt quoti- 
Cherulim, c voiauit. q.d. Altioraffurgit dini- — diana vilefcunt, contemplans , ad perfectiones 
nus intelle&us , quàm Cherubicus: fiquidem — diuinas inucftigandas fibi gradum conftruit, di- 
vbi hic fiftit, ille euolat: nec vmquam creata. cens: Quo. ligar. aquas io nnbibis. [uis , vt non pol se, &, 
fcientia confequirur increatam , Vnde bene  erwmpa»t pariter deorfum. Eft fcilicet veri po-. Deus per- 
D. Auguft. ad hunc locum : Exalrarus eff ,in-.— tentiifimique Numinis, habere. perfectiffimum fecu &a* 
quit, feper plemitudinem. [cxentie , vt memo ad. imbris dominatum. Et quidem mirum eft,quo- ^f eui 
eum perueniret, nsft per charitatera. modo vapores calore in aitum elati, à Deo ligen- dominas, 
11. Etpofuit tenciras latiomlum. (uum, ] Sc-.— tut, hoccít, denlentur , ftringantur , & in lcui(- 
Dot cundüm litteram. (vt bené Lorinus exponit) — fimis nubium vehiculis, hucillucque agantur. 
Perro pergit Dauid in defcriprione aduentantis cum. — Myfticéautem faris conftat,in diuino fermone Pradicaro- 
jm, — Wrrore aduerfus improbos Domini, & écaligi- — praecones verbi Dei nubes appellari. Ad hoc fi- res fnt. 
nofa nube, denüffimiíque tenebris,ex improutfo | quidem munus à Deo auocantur , cüm ex terre- arte 
incautos nihil huiufmodi fufpicantes; velut é nz humilitatis humo, & ex fzculi huius mari, "^"^: 
latebra adorientis , quó fecuriüs certiufque illos celefti/ quadam vi tolluntur, vbi Spiritu Dei 
ferire poflit. Vbi nota, Scripturam; quotiefcum- — agitati, quó ipfe volucrit deducuntur; quemad- 
que fignificat Deum latere, auc occultum effe, modum nubes é terra ac mari in aéra. fublatz, 
adhibere plerumque vocabulum tenebrarum, —à veatis impelluntur. Przdicatores ergo nubes 
àut aliud funile, quo importetur obícuritas:ficurt — funt, in quibus.Deus aquas do&trinz czleftfs re- 
Esch. 1,4 Ezechicli, antc primam illam vilionem obícuri(- — condit.ad irrigandam terram. /4eo (inquit Gre- 
fimam, vila eft nudes magna, C iqnis inuolnens: — gorius lib.17.Moral. cap.12.) di£lum fwt: Te- 
vtrumque enim obícuritatem & horrorem ex-  sebrofa aqua sn nubibus, id cff occulta fcientia 
apgerat. /Vwbes magna , quia vndique obducit; i» Prophetis: quz clarior in Euangelicis predi- 
agnis snmolnens quia non vt illuminet,fed vt per-.— catoribus erac repónenda, quà totum orbem il- 
turbet, fe in illam infinuat, adeoque horridam — luminarent. 
praefert procellofamque caliginem , qualem et- —— 13. "Pre fwlgore ew ,&c. ] Hoceft, ob ni- 
iam hic paulà póft Propheta Regius defcribit. — *mium Dei (plendorem, à facie ipfius cmicantem, 
Mylticé autem fignificat Deum cfle nobis — denfiores illz nubes diflipatz funr, & ex ijs vnà 
proríus abfconditam & occultum, fic venemi- — cum pluuijs grando, & ignita fulmina ad per- 


acm ad fui cognitionem admittere videamur, —dendos impios cruperunt. | 
SOMFEN Vva Myhi- 


Nubes funt 


Dei tber- 


Exodi 40, 


3i. 


Ana 










340 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Awwo. ,, Myftice, Per nuber ( inquit. S. Gregorius fit cor cius.Contrà veró Iob contarbatus à Deo 16 aur 
rArio- — lib.17. Moral cap. 12.) cerium eft fantios Ape- — multiplici plagarum vi, emollitus eít; vc iplemer tw. 


uiscon- Jl^/os G- duuias verbi pracones defi;nari, qui per. de fe teftatur, dicens: Deas molliwit. cor meum, 

prgu, — "Predi partes irenmquaque tran(miffi, c verbis — C* Onmipotens coninrbauit me. Molliuit fcilicet 
"Apifloli dy nouerant. pluere, C smiraculis coru[care: quos. eum varijs affli&ionibus. Nec myfterio vacat, Iob 1516 
pradieo-— P ftias Propheta longe antea intwent, dixit: Qui quod ipfam emollitionem primo loco pofuerit, 

rti nubibus. (ont Ml, qui vt nubes volant? Pati quoque cle-  & poftca conturbationem ; cm tamen bac re- 
vorufranti- "o nri; S, Auguftin P(ülm. 96. fcribens , sde, | ipfà praceflerit. Eft enim id quod Theologi di. 


m inquit, falgura? De nubibus. Que. [unt nubes cunt, conturbationem pofteriorem cífe in inten- T 
Dea Pradicatores veritatis. "Vides nubem in. tione , etíi prior fit in executione; contrà verà mi 
clo nebulofam , o5 [curam , C babet mtu nefcio — emollitionem, qua: poltcrior quidem eft in exc- e 
quid latens. Si coru(cet de nube,emicat [endor: — cutione, priorem effe in intentione Dei. " 
ex eo ipfo quod contemncbai imde exiijt quod ex- 16. Er apparuerunt fontes aquarum.) Signi- 
panejcu. Mifit Dominis nofler. Defus Chriflas — ficat his verbis, inimicorum fuorum. contum- 
e^ pojtolos fuos, praedicatores fuos (anilos, velut NES Dei nutu & imperio fa&tam. q.d. Illa Y 
nubes: videbantur hommes , C contemnebantur, | hoftium meorum multitudo, que terram ope- 1 
quomodo videntur nubes, C» comtemnsntur ,an-.— rucrat, co modo quo aquz fluminum alueos ac 
requam de illis exilia quod mireris, £rant enim — fontes contegunt, repeute diílipata terram ina 
1la primum bomines carnem. portantes , infirmi nem reliquit , non fecüs atque tubductá aqua- 
dande idiota, indotli, sgnobiles ; fed erat inillis xum copià, fontes & aluei apparent. 
quod fulguraret, erat inillis quod coru caret. Ac- I &1D M. Et renclata (unt. fundamenta or- 
cedebat Petras bomo pifcator, c orabat , C» fur- — bis terrarum, ] Pulchté iu Catena Athariaius & Orbis fuse 
gebat mortuis, &c.. Homines crant. Apoftoli, Origene: locum hunc de viris A poftolicis ex- damexa 
tenucs tamquam nubes, fed qui fulgura emitte- upecn Illos nempe Dauid , Nurninis fine du. fev vri 
bant, & toniruis refonabant, quibus omnes bio afflatu, fundamenta orbis terrarum vocauit, 20e 
terrebanr, vt Euthymius quoque interpretatur, Confümili — 
"utrum — 34e e anifimus dedit vocem fmam. ] Nota  inftin&u Michzas. fwndachenta. terra : hoc et, —— 


im Sriptu- tODitru in facris Licteris [rpe vecem Domi- inquit Cyrillus, igsiz tauro X mipaleu , femema. 
ra,vex Dei ni appellari: vc patet ex hoc loco, & Palin. 28.— 14 G^ bafes, quód res aliorum ipfis fulciantar ac 
nie Uox "Domini. fiper. aquas : Deis maicjltu in- innitantur. Similiter S. Bafilius in cap. 1. Ii 
E b p ha tonsit, Similiter apud Iobum Eliu: T'onaburjin- Apoftolos dixit 3upu/es fmmdamenta , Nifi, in- 
5 uit, voce magnituasnts [u«, Tonabit Demi — quit, in fundamento AApesiolorum per feneremus, 
Iob 5$, 34 voce fua mirabiliter. Deus item apud eumdem «dificantes pretiofa C bonore digna , quafi nullo 
ait: /Vumquid elemabis in nebula vocem tuam? mxi fundamento, cum impetu praciptes ibumu., 
Iob4o4.. Et itcrüm : 5i babes brachium ficut Deus, C fj. Quin & Chryloftomum & Cyrillum, duos cla- 
Eli voct fimili tona Sapiens quoque de Dcoloquens rilimos Doctores, Nicephorus lib. 14. cap. 18. 
Heb4h dici Uo tomtrus eius verb:rabut terram, Sic | appellat Ecclefie fundamenta: fed longé adhuc 
. & 1íaias locutus de procellain Affyrios excitan- ^ magnificentius Ephrzm Syrus Orar.de Sacerd. 
165.50,5o. da: Amditam inquit, faciet Domnus gloriam vo- — Sacerdotem appeilat fwndamentmm foisdum ac 
eis fue, C terrorem brachij fni offender in com-.— flalile , à terra ad axvm vfque cal pertingens, 
minatione furoris, Ec Ioel vaticinatus excidium — Eleganter líaias, vt fuit vir sert id inquit 
Iofl.1,11. Hcbrzorum per Chaldzos inductum: Dom;- — S. Hicron. fic aureum gcmmeumque orationis 
nus, inquit, dedit vocem [iae ante facium exer-.— genus ad ingenda hec fundamenta illuftran- . 
citis [41. Quafi nimirum Deus tonitruis He- daque adhibuit. Nam quos Zacharias fimplici- Zid. 5. 
braos perterreret , &. Chaldzos animaret. De-.— tcr dixit lapides fa»6o;, quibus Cyrillus ait in- 
Ezech. 10, nique Ezechicl: Sesiti, inquit, alarum cherw- tclligi Ecclefiae duces atque rectores , ipfc gem- 
f b an andicbatur, quaj vox. Der ommporentis lo-.— mas pictiofas nominat. Sic enim. habct. de Ec- 
quentis ; Symmachus & Theodotion transferunt, — clefia : Srersam per erdinem. lapides tnos , c laxat 
wafi teutrunm De, Vnde càm Dominus in. fundalo te in fapphiris, C penam safpidem pro- 
Exodi 136, moate Sinai tonaret, dicebat populus, Jon Jo- pugnacula tia,Cr portas 1846 gn s feniptas, 
dd quainr nobis "Dominus. Ec vice vera, cüm de — Tria ponit admirabiliter é fplendidiffimis gem- 
czlo veniret voxanerni Patris ad Chriftum Do- — mis confecta, fundamenta, portas, - propugna- 

Ion.:2, minum dicentis, Er clarsficami, C terum clari- cula, quód pro gradus & officiorum varictate, 

18. fic ibo: turba quz flabac & audicbat, dicebar co-— illa in Apoftolicos viros conueniant. Sunt fun- 
nitruum effe factum. Vbi vides,nunctonitruutm — damenta, quód mclem religionis fuftineantzfunt 
diuinis vocibus, nunc diuinas voces tonitruis porte, quatenus in. fidci poflcfflionem inducunt 
comparari. €os,qui diuinitus illuminantur , eifdemque cz- 

1j. Fulgura multiplicanit, e contsrbauit — le(tis palatij fores aperiunt: fünt denique propt 
Mima De  €0.] Scilicecin reprobis, vt plurimüm,id folüm — gmacila & muri quidam Chriftianze, pietatis, 
quem effe-. cflicit minarum multiplicatio , vt perturbentur, quam defendunt. 
dium ha- ftetque in. perturbauone vis carum : in electis a7. A ffumpfit me de aquis multis, ] A pluri- 
rome veró vltrà progreditur, vt emendeatar. Tantum mis periculis ac vexationibus diuiná feliciter 
ehelis. momenti cít in ip(a fubiecti (vt vocant ) difpo- ope fe liberatum profitetur. Eft enim aqua hie- 
fione. Siccádem radiorum folarium multi-, roglyphicum lacrymarum, vexationis, moleftiz, 4f£^ A 
plicationc limus dureícit, cera liquefcit. Quod — calamitatum, vii. plurimis locis Regius Vates 7, nins. 
1n Pharaone poft plagarum Tepr E mena & oftendit: illius enim vox in macrore & calamita- 5, 
Pbarae ob- f'ülcurum minas , ad. quas hic alludere videtur, — ic pofiti eft, /mtramerupt aqna víque ad animam Val 6$ 


durAtus liné apparuit: indurazum enim, vtanted,man- — seam; é quibus cüm effec iam liberatus, cucha- 
Jlaga. P PP d ? $. (ti 
d ) níticon 


T guo 


IN PSALMVM XVII 


rifticon hoc cecinit, e^fffwmpfit me de aquis. — lo ante fignificauit his verbis: Quoniam voluit me. Axxo- 


kis 
wa mulis; Chaldzxus habet, de popsiis mwltis. Sic 
", Apo.17, in Apocalypíi carus Deo Ioannes, asas multas 
ic Aour,yy VOCat populos multos. Vnde 4444 pro multitudi- 
a.i. P wir ne magna in facrorum VatumCommentarijs E 
3, masw. nitur; vt apud Ieremiam , qui innumerabilem 
R. Chaldzorum excercitum,ad ruinam imperiorum 
ü inundantem cüm vellet exprimere, nominauit 
5. Ex. f1,55..4qnam multam. Id opinor factum , ob magnam 
8 pube aquarum copiam , cum feré vbique reperiatur: 
f. Volummisl- hinc etiam in fermone diuino hieroglyphicum 
sindri Ó* Cf. bundantiz, Sic magnitudinem irz fuz D 
- eftabundantiz. Sic magnitudinem irz fuz Deus, 
P — d. & velut abundantiílimam copiam, atque redun- 
- dantem, Ofcz ore, aqux fimilitudine amplifica- 
i Ofz 1,1? uit. Syper co: effundam quafi aquam iram mtam. 
* ^ enge, Inde putei Ifaac nuncupati fuere arirwdinis & 
"o am abundantig , vt Moyfes in Geneíi prodidit, Hac 
5 prima mihi videtur in arcanis aqua fignificatio- 
: nibus, vt procopia & afiluentii ponatur : ex quo 
deinde factum cft, vt in facris quoque fymbolis 
" ad popalum , fiue hominum mulatadinem ex- 
is primendam adhibeatur. Hic crgo Dauid per 
je aquas mulia inimicorum füórum multitudinem 


er fignificat ,. vt fequenti verfu exponit, ab ijs fe 

diuiná ope liberatum elfe gaudens. 

3 .. ao. Eteduxit me in latitudinem, &c. Id cft, 
Dew 4"- cx loco aneuftiarum & erumnarum , in latum & 
nti tis. fecurum locum me deduxit. Quá in re Deus 
ütimla. amicis fiis quàm eximius patronus fit, luculen- 
imm. terdeclarat, cüm in fumma rerum defperatione 

fummam falutem adferc. Hanc autem Jarirsdi- 
vem. S. Hieronymus exponit effe fpem, quz cor 
timore periculorum contractum recreat & dila- 
tar. S. Auguft. locum hunc de Ecclefia, & ab 
$ Ecclefia dictam accipit. Siquidem Apoftoli, 

Y ' cüm plurimos iam ludzorum ad Chrifti fidcm 

n^ EY conuertiffent, iuffi à Deo per Gentilium prouin- 

2o dammá, C5 Chriftum cuangelizare, ex vtroque populo 

latiffimam & gloriolifflimam Ecclefiam adifica- 
runt , quz idcircó feipfam intuens & admirans 

" ait: Edwxit me fcilicet in fpiritalem fidei Jatitu- 

$ dinem, qua ctiam ad omnem temporis latitudi- 

nem extenditur; quia in fergpiternum perdura- 
bit. Huic cnim Ecclefiz, quam Chriftus funda- 
ut, nulla vmquam alia; va nec legi Chriftianz, 
ampliüs alia am vlla, quz quidem diuina fit,fuc- 
cedet in zternum., Ad hanc infuper laticudinem 
accedit latitudo myfteriorum. Siquidem in lege 

& Ecclelia Chrifti omnia fidei my teria, & quz- 

cumque ad falutem hominum pertinent Dei ar- 

cana, przcepta. & conülia pateícunt; ad quz in- 

telligenda & feruanda copiofa quoque gratia 

dona conceduntur. Denique NES uina 

bonitatis ac mifericordiz chefaurus in Ecclefia 

fidclibus communicandus pollidetur, Pulchré 

autem addit, Quia voluit me : vt oftendat hoc 

non ram elle noltri meriti, quàm diuint benc- 

placiti, ac propitiz voluntatis; cui tamen ex par- 

te noftra ne defimus, fed cum ea fructus iuilitiz 

proferamus neceffe eft, vc iuftam. retributionem 
accipiamus, de qua fubdir: 

11. €t retribuet mibi Dominus fecundum iu- 

Do ffitiam meam, &c. ] Id eft, ob innocenaam per- 

fonz, & iuftitiam caute mez, liberabit me Do- 

minus. Hugo Cardinalis ex hoc & proximé prz- 

csl cedentibus ac fequentibus verfibus. colligit fc- 

xL. ptem gradus ad beatitudinem ; quorum primus 

owes qa. clt beneuola Dei voluntas & electio, quam pau- 


pu. 


341 


Secundus fides, przícrtim in Chriftum mediato- rAT10- 
rem ac redemptorem, quia falsum me fecit. Ter- Ns con 
tius eft charitas : Edsxir me im. laritudinem, DERI, 
Quartus eft bona voluntas noftra, quz cum Dci 
gratia iuftitiam operatur, de qua hic dicit: Rerri- 
buet mibi Dominus. fecundum inflitiam meam. 
Quintus bona operatio, quam defignat per 73 
fecundum puritatem manaum mearum. In 
perfeuerantia , quz his verbis infinuatur : Quia 
cnflodini vias Domwi , fcilicet v(que ad finem. 
Septimus aterna retributio, quam rerribnuer, &c. 
im confpetlu oculorum ein. 
13. Omnia iwdicia eis in. confpeEim meo. ] 
S. Auguft. addit, f»uit femper. Quod autem fc- 
Tv Et injlitia eit non recefferunt a me,co- 
em modo habetur apud Theodoretum, xai 72 

JhaniuaTa ju uk deisnws der Ap. Scd in alijs 

codicibus eft, £x dzáewz d^ i8. quod Vulgata 

& Auguft. vertunt, & i»flitiae eina non reps à 

me; S. Hieron. legit, praccpta eimi non amoui à 

mc. Intellioit autem przcepta iudicialia & mora- 

lia, quibus omnis iuhtiria Joruffi ctiam Cxrimo- 

nialia, quibus religio Iudxorum continebatur. 

i4. Etero immaculatus cim eo. ] Quod 

Chaldzus transfert, &$- fui perfellus 1m. timore 

eun, Ita Moyfes in Deuteron, cüm fuperftitio- 

fasobferuationes prohibuiffer, poftremo inculic: 

*Perfetlns eris, C ab(que macnla cum "Domino Deuts8, 

*Dro two. Ad qux verba Dauid hic allufiffe vidc- 11. 

tur.Pulchré autem S. Auguft.inlib.de Perfe&tio- qum : 

ne iuftiiz docet, Sanctos etiam in. hac vita ap- e Pes 
pellari poffz immaculatos, non quód nullas con- sentar 
trahant maculas, fed. quia cupiunt & ftudent immacula- 
nullas contrahere, & fi quas contrahunt , conti- 
nuà eas per orationem abftergunt. Velquia pec- 
catis mortalibus carent , quz. proprié maculam 1 
inurunt; & virant,venialia, quantum licet pec 
humanam fragilitatem. Quod etfi non fit cífe 
immaculatum fimpliciter ; cft tamen effe imma- 
cultum pro flatu huius viz. Primum igitur 
omnium,d aternz falutis przmium confequen- 
dum,neceile efte(Te immaculatum, id cft, habeze 
conícientiam mundam ab omni. inquinamento 
culpa: lechalis,cüm qua terna beatitudinis prx- 
mium nequit confiftere. Vnde non fatis eft quo- 
modocumque immaculatum exiftere ; fed cwm 
eo, id eft, coram Deo, &, vt Apoflolus ait, s» 
con(pecku eum im charitate, Non vult nos habere Ephaf. 1, 4 
hypocritarum fanéticatem, quae talis reputatur in Operrer eff 
confpectu hominum; fed veram, quz talis eft in /2maewla- 
coniberta Dci, & in charitate, ita vt nos ad ip- Du E 
fum mutuó concutitu fimus conuerfi. Eft enim felüm gg 
charitie virtus theologica » quz nos apté ad ram &emi- 
Dcum , ceu vltimum hnem, difponit , nofque mé. 
totos tn ipfum intentos facit , vt mhil diligamus 
nift Dcum, aut proprer Deum. Hoc ergo Dauid 
intelligit, cüm ait: £t ero tmmaculatus eum co. 

uod autein fubdit, Er obfermabo me ab iniqui- 

tate mca S, Auguft. videcur intelligere de Mae Quid bie 
terio. & homicidio commilfo, quod iniquitateg per miqui- 
fuam vocare folitus fuit: vc cüm dixit, /p:42u14- !*t*m o7 
tem meam cgo cognoíco; &, Delemiqmiaté meam. | pes : 

. d. Non ero qwafr canis. renerfus ed vomitum, x 4..— 
da omnes impofterum peccandi occaliones fe- Prou. 16, 
duló vitabo, Alij de quouis peccato intelligunt: !*- 

q.d. Abomni iniquitate mundum me cuftodiam: 
quam rcété fuam vocat, quía iniquitas noftra 
YT cit 








342 EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


ANNo- Ctítpropria, & in nos redundat, non in Deum. — plerumque fe nobis talem, quale: nos ipfi, ex- 
TATi0- Aliqui cum Ianfenio credunt smiqmiratem. hic fiber; lic vt menfura Dci, vitz ac morum no- Deutales 
NEs COR- vocari fomitem, quem Apoltolus appellat pec- — ftrorum menfura refpondeat: quemadmodum jeep 
DERIL — C4f4" carmi,non quód peccatum hr: fedquia, — pulchrà S. Greg. Nazianz. carmine 68.dc vira j, "oj. 
Rom.5,. vt Concilium Tridenünum explicat, ex peccato — te humana in hunc modum cecinic: 

Sel... oritur &ad peccarum perpetuo inclinat & im- Kai jd 3 uisyoten s, ki pipa Éntn 


ed elit. Obfereabo, inquit, me. Obfernare autem E'artras, ài F4 ui fois fiu, 1) icq oio. 
1n Scriptura facra, eft axentiflimá folicitudine,& Nam vite minjura comes velut effe fuperna 
folicitiffimà curà, omnibus oculis vndique rcm Ceria folet, [mmi quoqvfic mefura Monarcha, 


aliquam circumípicere,& ineaumintendere:quo- — , Aen[nram no(Ire comitatur congrua vite, 
Pf.3:5,5 modo dixit idem Dauid: 5; »iqwitates ob(erma- — Idipfum Seneca. epift.41. naturali lumine agno- 
ueris Domine , "Domine quis. (uslincbit? Ec de — uit, dicens: Sacer wma nos. fpirities [cdet, bono- 
Marc 5,1. Chrifto Domino Euangelifte dicunt, quoniam — r»m malorwmqsue noflyorum . ob[eruator , & cu- 
Lu56,7. phorifei obferuabaut eem. Dauid ergo cüm ait, — ffos: bie prout à nobis tractatu cjl y ita ipfe mes 
Obfirnabo mc ab miquitate mea , idem eft ac fi. fra£lar. Nimirum hocloco ( vt bené ob(etuat 
dicat, Omni cari &folicitudine memeipí(um — Agellius ) id indicat Dauid , Deum & homines 
cuftodiam; auertens oculos ab omni vanitate,lin- — quamdam contraétus fpeciem inter fe inire: vt fi 
guam à mendacio, aures à fufurris & dewactio- — hi boná fide cum Deo agant, attjuc. ci. integro 
* ne, cor ab illicito appetitu, &c. Qui enim ralem. — animo obíequantur;ipíc integrum ac muni&icum 
fui curam non habet, nec perpetua folicimdine — datorem erga illos (e viciflim exhibeat; quàd fi 
fibimetipfi inuigilat, non poteit fc immaculatum — fecüs fecenut , & debitz. gratitudinis fpecimen 
cuftodire in hoc feculo: ficut qui per ardentes — & officia Dco non perfoluerinr ( id enim eft per- 
prunas-incedit, non poteft non comburi, nifi at- — uer(um efl.) ipfe ettam alium fe ijs, quàm anteà, 
tento femper ocalo circumfpicat, vbinam pe- oítendat;& benignz gubemagonis rationem ime 
dem figat. niutans, gratix fuz dona imminuat, [ubtra- 
ij. Et retribuet mibi Dominum: fecundim — hatque, | 
sn[htiam meam, &c.] Pulchré ad hunc. locam 1nip rz x. Cunt viro inocente innocens ers] 
obferuat Grzecus Commentarius  juí/sriam hic — Pro vire, in Hebrzocít 033 gabar,quz vox pro- po«am 
. Non fecu. V OCari piam intentionem ; pariratem. vetó ma- prie fignificat virum robuftum, ftrenuum, heroi- imme 
diam flam Htm, probasackiones, Coniungit autem puri- — cum, qui fortiter fe gerit: innocenti vero refi dra 
fidem, (d. tatem fidei cum operibus bonis, tum vtoftendat — det D rbamim, id cít, perfeilus, ícu conjum- ] 
enam [t-. vnumquemque recipere lecundüm opera, & — sari, inculpatus vità & moribus ; quibus in 
—. non fecundüm fideai folam , quz fine operibus — Hitpacl appofité concinit verbum CZ rbi- 
doe mortua eft: cum vt intelligamus, pietatem adom- — tbammam (pro quo Nofter pofuir, innocens; erii:) 
nia vtilem eife, & promillionem habere eius, m in coniugatione illa proprie (ignificat, pet- 


mem. 
c&é ac confummaté fc habere cum aliquo. Se- 


1.Tim. 4,8 qur nunc eft, & futurz vite. KAerribwet. ergo 
Dcus fecundum imititiam quidem, & puram: — quitur: : 
P1.51,13. manuum, dc quo dictum eft: 7» reddes vnicui- 17. (wm eletlo eletlus eris. ] Nbi pro eletio, 
que iuxta opera [na: nontamen fecundüm men- — in fonte cít, 32) nabar, id eft, mundante, purifi- Drude- 
furam iufüitiz , aut operum bonorum in feipis cante & poliente Ícipfum: fiue purificato , mun- do dii 
confideratorum ; fed fccundüm menfuram puri- dato, polito, terfo, qui fplendore & pulchritu- d 
raus in confpectu oculorum cius, Id eft ( vt. dine perfecte vitz fulgei;cui opportuné refpon- 
S.Auguft. exponit) non iuxta id quod homines — der, electu er»; vtei qui ira fplehidec innocentis 
rReg. 17, vident, fed iuxta id quod Deus videt. Nam *Do- — vitx fplendore , non vulgarem remuneratorem, 
7 minus intuetur cor, & iuxta affedtum cordis, qui — fiue aaxiliatorem fe przbcat, fed cle&um, quiin 
in confpedtu cíus patet & manifeftus eft, vnum- — illius finum menfuram confertam , coagitatam & 
ense Deus attendit & refpicit Manusitaque — füperefiluentem conferat. Quz omnia manifefté 
ablutas purafque habere debemus, non vteas  oítendunc, talem fe Deum eia homincs gerere, 
utidé oftenteius hominibus, vtque humanas | qualesipíi fuctint;atque ijs peculiaria grati: dona 
Puritsi i2. audes aucupemur: mundides ifta immunda fit, & iusta iden. qui peculiari obíequio & fo- 
tas ein dum hoc fine oftcnditur; (ed vt Deofoli mentis — licitudine ipfum prolequuntur, iufto adiutorio, 
Fs ene , puritate placcamus, Atque hoc eft quod ait: /».— ccu amplo & oblongo tcuto eos protegente, nc 
exhibaula,. confpetim oculorum eis. Nondixit,Inconfpectu | quid in illisimprocectum. & plaga obuium ho- 
orum hominum, fed Dei; vc omnem iadtan- — flis reperiat; & quó ipfi liberaliores in Deum 
ti& occafionem fubmoaeret. Dauid iraque (vt fuerint, có liberaliorem illum in fcipfos experiri, 
notar Eufebius) purirarem fuam atque. iuftitiam IniDEM. Cnm permerío perutrtéris. ) Grz- 
oculis hominum non oftentabat, vt illis placeret; — cé Jjaczé44«: quod proprie Pi peruertes ,fubau- 
fed ante oculos fummi Iudicis eam exhibere — diendo re. Perwer [n hic vocat ( vt bene notat 
ftudebat. Agcilius) eum qui longe alia reddit Dco, quàm 
26. Cum [anto (auctus eris, ] Ita etiam Vul-.— qui pro accepus. beneficijs debet. Refpicere 
gata habec , & plurimi codices Greci; Sixtina, cnim videtur Dauid ad verba illa Moyfis: Gene- Deu.jsí 
senuldzn, [antlificaberis S. Cyprianus , imfhfica- — ratio praua wm peruer(a, beccine reddis Do- 
beri; Tertullianus libr, de. Adorar. in Spiritu, — sino, popnle fHulte CF 1mjipiens?: Cum hoc igicur 
modo legit , ewm 1m]fo inilus erii; modó veró, — peruerfo peruerréris, id cítlongà aliumteotten- 
cum [autlo. [anthficaberis ; Symmachus, sje — des, quàm ille putet; & quem priüs bencficijs 
Ser dzíog apa Zoe, erga fantinm [antie ages ; Scho-.— cumulaueras, illi ob ingratitudinem vice versá Qu p 
lian , perd yrzaprnwjtra. vaprzelórn , cum grariofo poenas & unte prout meretur, infliges. Per- ^, 
gratiofnm te reddes.Hac verbafignificant Deum — uertiturcrgo Dcus, nen quód perucríitatem in fe 5; amp 
« ; h 


. habeat wrfe. 






*iracAdo- Ntpfirum. 67 JÀ evcpifou ras Stàc dc n TO Y AsvTe- 
E 


IN PSALMVM XVII 343. 


habeat vllam , fed quia gubernationis fue ratio- — remque ignificat, Notantet vero in Prouerbijs ^ NNo- 


nes pro cuiufíque merius mutat & variar: aut 
quia efficit, vc omnia quz ille perueríus molitur, 
in diuerfum c 


fuperbt oculi , fublimes dicuntur, ad hunc mo- T47T10- 
dum: Sex funt, qua odit Dominns : oculos fubli- NEs COR- 
t, & longé alium exitum ha-.— »ss,&c. vbi Septuag. legunt, àglatàs ifgist ocu" DERTI- 


beant, quàm purarat. Annotarquidam Gracus — ws contumeliofi, pulchre explicantes, quó poti prox. 6,16, 


Anonymus, E'» div rois ógfete Sere àv à 28426, 5 À.— fimüm hzc (ubltmium oculorum elatio eat: vt 
íis auos düug-, Ze JÀ Tis Chao GoaxTós, tv DÀ 


videlicet alios defpiciant, contemnant, & contu- 
dc epuBAois V epiAde, dias usps Apr G- órmws, dia. — meliàafficiant, Quod fuperbotum ingenium cft; 
m futsurp* XopefAir à eren mw fair euadIam. qé- — ficut 6 contrà humiltum ( vt loco citato S. Gre- 
TW Tés clue ol dxésipus 23i PM dylpdour mwdxue — gorius ait ) oculos inclinare, C nullum reipicien- 

do dejbicere, ed. fe minores atque ompares eun- 
£his quos a[pscimnt &jhmare,.Saluabitur itaque qus 
eculos snclimnat: quia qui fal[uwm [npevbia verti- 


porsulo A&yes*. E'ay eizwMUmu9w ere! pA TÀdyilti, H OYARU- 
evjsau £8 ec uds y Suus vharylo, In fantlis fan- 
Gus eit Dens, GF in innocentibus innocens, incle-.— cem defcrit, veritatis alitwdinem a[cendit, 


iis eriam eletus : fed 1n peruer[is non. item per- 19. Quoniam tu siuminas lucernam meam.) 
wer fua , fed fimul cum spfis permertetur , ommis — Yd cftanimam , & vitam , iuxta illud Sapiens; 


- 


gratia. Nam perner(um dicere «Dewm. vefugir, — Lucerna Domini (piraculum bonum : aut certe Lucerna 
Hos ver [us fimpliciores quique da bowinibus]re- — fclicitatem ac. profperitatem , vt apud lobum, Pre» 30, 
quenter v[urpant. Sic antem fimul peruevtituy — Lucerna impiorum exiingmetur, ldcit , profpe- 257, 
'Laitio "Deniyvt in * Deuteronomio idem dicit: S1 ingre- ritas impiorum delebitur , quz vt lucerna oico, jyp 21, 17. 
CriÉ.— diemins aduer(um me obliqui, ingrediar C ego — Xa tcimporali opulentià niütur. Hanc igitur lu- pre ;rofje- 
VS — aduer[wm vos in furore obliquo. €crnam (inquit Dauid ) id eft , animam. vitam- "'!4' & 
Smü.f. — Nota verfum hunc & przcedentem, vulgb — Que meam, in rencbris affli&tionum degentem, T 
mim4- proadagiovíurpari,et indicentur commodacon- — ac pené extin&am illuminas atque lxtiticas ; & : 
"" *  werüoniscum probz vitz hominibus, & in- — cüm zrumnis premitur, fpe illam fubleuas , & 
"^ — commoda familiaritas cum improbis. Solere — recreas rerum commuratione fcliciorum. Poffet 
nimirum vnumquemque fieti aut effe, quales — hoc etizm , magis fpiritualiter, de luce gradi 
* fant quibufcum amicitiam & confortium inir; — iuftianimam illuminante intelligi, ac fi Deo di- 
- Nam vt Grzco prouerbio dicitur; O'u»óms z&« — cac Tu luce gratiz, ac fauore auxilij fpecialis be- 
eiénme périp , jumslitedo amoris mater; & , vc nigné me dirigens , lxtificans ac proiperans , in 
Ariftoteles ait, O"poror Spsir Vpitrac fimile appetit — tenebris difficultatum, dolorum, & periculorum 
fimile. 1d quod pulchro verfu Homerus decla-  animz & corporis,sffulges mihi,vt inter calami- 
rauir,& ad hunc P(almi locum appofité cecinit: — tates caligino(z huius vitz , inoffenfo ince- 
| Nuz & Jh udha ardy yu 1323s ngdóv WywAa et, dam. Quo fenfu Iob dixit: Qwando fplendebat Iob 15,3. 
" ffs aid rir Spero dyes 9s die T9 Buiir. | bIucerna ciu [uper caput meum, C ad lumen eims 
^ ZN snc adeb. malia ecce malum comitatur ,ut — ambulabam in tenebris. ld cft, quando illumina- p, rh, 
, ví4ne 
MN 


eld fimilem "Deus adducit fimilemq;paremó;. 
Hzc & ciufdem argumenti plurima alia Proter- 


tio gratia: cius , quafi fax aut candcla lucens, fü- raga Dei 
per apicem ments, fiué verticem rationis mez meceffaria 
Íplendebar, meque in omnibus credendis & « 


tu tent- 
ru bwin 


bia vide apud Delrium noftrum in Adagialibus — agendis illuminibar ; & ego non rebellis, nec 
veteris Tcitamenr, tom. 2.adag. ji. inobediens lumáni , ducatum eius diligenter ob- 
E , A8. Populum bumilem (aluum facies, &c.] — feruabam, omnia mca fecundüm diuini lumi 
3i Hoc Dauidis pronuntiatum , fimile eft ifti Eli- — nisinftru&ionem follicité dirigens; vt fic omnia 
7, dinis phazi apud Iobum fententim : Oui bwmilarus — agerem, prout Deo quàm maximé grata effe in- 
un fuevit,erit im gloria; C qmi inchnaumerit ocu/os, — tellexiffem, "e in denfiffimis huius mundi 
iK spfe falmabitur. Vcerque autern locus Euangeli- — tenebris, vbi vel maximé opus eft lumine dini- 
4. — Muthag, co dito conformis elt: Quei fe bmsltat,exaitab- — no, line quo velut, in obfcura. nocte impingi- 
o jy m Humiliatus nimirum à feipfo, vel fiabalio,^ mus. nA DERVERE iR quis lucernam ad 
n ok «. tquo animo deicctionem ferens, cxaliadonis — excipiendum lumen. apzauerit , nifi tamen ignis 
P^ — altumr, cv faftigium afcendit; & fi oculos prz humilirte — accetlerit, ardere non poteft: fic etiam anima no- 
» en.  demiferit, infimumque locum, vbifeconftituat, — ftra, nec fibi ardere, nec alijs lucere poteft , nifi. 
[^ afpexerit; in premium, nonquemcumque hono-. diuinum gratiz lumen acceperit. dta pulchre 
» rem, fed illum«magnum, & numquam defiru- — S. Auguft. inPfalm.t19. ait: Nemo emm. infle 
r rum,zternz falutis accipiet. Hanc autem oculo- — visuz nifi indhoficatus , id e3E, in]lns effeiliu ; ab 
u rum demilfionem,pro figno humiliratis ponido- — 3l» awtem fit bomo sw[Iae , qui numquam poteit 
v "erbe cet S. Gregor. libr 16. Moral.cap. i.v vicilim — effe immffus. Sicut lucernauon à fapfa accendi- 
" Lane oculorum clationem euidendiflimum elfe fuper- — tmr, sta neque amma fibi preffat lucem , fed cia- 
r biz argumentum, dicens; Quia quantum per — mat ad Deum: T u iluminabis lncernam meam 
ü membrorum miniflerium deprehendi pote[tprisia Domine. : 
$ Murat fuperbie ojlenfio effe sn oculis folet. Hinc emm. — 30. Quonam im te xi ade tentatione.) Gta- 
v? papas, feriptum eit: Et oculos fuperborum. bumilabis, — C,553 veyamis. quod vult Agcllius non à verbo d, 
» Hinc de ipfo fuperbientium capite dicitur: Om-— megaze, tentare, led à nomine azegaris, pirata, pav quid 
z nt [nblime videt. Hinc de illa que ei per fideli- — dcriuari j fic vt aregazdpow hic fignificec latrun- fr. 
* V» tatem adbefit, fcriptum efl: Generatio time ex^ — calorum cuncum, (cu milirum agmen infcítum, 
celfi funt oculi, Cc. Rem elfe odiofillimam vi- — vel locum piratis obnoxium. Hzc vox Grzca 
3: dit Sapiens, & magna fermonis auctorirate con- — inuenitur ctiam Tobi cap. 7. vbi S. Hieron. PO [95 7, ;. 
e, demnat fceleftam iftam nationem quz oculis — ca wilitiaps vertit; alij, tenzationem. Deriuatur —— 
by fublimiüs claris , inflati animi pompam tumo- — autem ig ré «5er, quod cft tragcerey quia ni- 
$i 


: mirum 


344. EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


AXNO- mirum pitatz mare traijciunt;vel dm 79 wegen, — fe res habetin pugna fpiritali , praefertim. aduei- 
TATIO- — 4 rentando. Non enim iuftum bellum inferunt, — fus. concupifcentam carnis: nam qui ab cius 
NES COR- fed tentant, an primo impetu & incurfu conatus — tentationibus fibi cauent ac fueiunr, Itrenuiffimi 
PrRiL — fuccedat. Videtur autem Dauid hicinnuercillud — cenfentur bellarores. Vt facile quis intelligat, 
agmen latruncalorum. Amalecitarum , qui in.— etiam in fuga à tenrationibus fortitudinem diui. 
LR30, Siceleg irrucrant , & vrbe ferro ignique vaftatà — nam collocari, Aci dig Propheta dicat , cà 
] przdam maximam abegeran. Ceterüm. quan- — diuinum robur ac fortitudinem ire, eoque homi- 
tum ope Dci fretus fe poífs confidat, fubdit: — nesimpellere,vt peccatum, peccarique occafiones, 
In Dco meo tran[grediar murum. Redeat Peri-.— fugiant adinftar cernorum , vidclicet non modo 
cles,& Pirzeos muros ftruat quadraginta cubitis — fugaciffimorum timidiflumorumque animalium, 
altos, tam vcró latos, vtduo currus inter fe ian-.— fed quiinter omniaanimalia fugiendi funt maxi- 
€i amplius fpatium non defiderent; egotamen, — mé periti; quippe qui ( vt Plinius lib.8. cap. 31. 
ait Dauid, hos muros tran(grediar.Redeant Car- — ait) [niet latratn canum audito fecundá [emper 
thaginienfes, & triplicem cducant murum omni — era, vr vefligm cum ipfis abeant. Omm igitar 
zuo celebrem; ego tamen hunc ipfum tranfgre- — circumfpectione viro forti peccatum fugiendum, 
diar. Redeant Babelis archisedti, & turrim zdi-— Ceterüm in vtriufque Vaus loco, pet pedes cev. Cant 1, 
Gent, 4. ficent, cuim culmen pertineat ad calum; cgo ta- — worum, non incongrue pollumus intelligere, pe- 
men & hanc tranfzrediar in Deo meo, quoniam — des ezfngelorum, qui in Canücis , iuxta Theo- 
in illo eripiar àtentatione. Sed & maiora, ma- — dorctum & Nyilcnum,cerworum nominc fignif- 
gifque ardua promittens Dauid: /m re, inquit, — cantur, Quienim à carnis tentationibus fugiunr, 
1 Reg, 22, Crrant accintbos in Dco meotranfiliam murim. — dum cerumam fugacitatem habere videntur, an- 
32. Parum ci erat,currere & fudare, fed armis etiam — gelicam poriüs puritatem imitantur. 


* indutus, & caaphra&us vult currere. Parum ei 3$ Pofmjh vt arcum aereum bracbia mza.] 
erat, murum quantumcumque crafflum aural- — Ac fi dicar,cx diuina fortitudine, & Dei ad prz- Dinan. 
tum tranfgredi, iam etiam tranfire vult vel ezlo — liandum inftitutione,, non minüs fortem, quàm Jv fe- 

certantem molem. Celíor aur denfior murus — zrcum arcum redditum fuiffe , atque idco viam vede 
vix vlli obijcitur quàm fua cuique voluntas. — virtutis inoffenfo fe pede decurrifle. 2 
hunc murüm & tranígredi neceffe. eft & tran- 36. Difeiplina ia ipfa sme. docebit.) In Hc- 
filire. Quiuis cogitet: Deus me patientem effe — brxo eft, ma» fmetmdo tua multiplicanit me. Agit 
cupit & cafum , facilem dare veniam inimicis, | nimirum Vates Regius de fua in praliando dex- 
bené de alijs fencire, bené loquiz& curego non — tcritate, fortitudine , ac felicitate, quam Deo ac- 
idem velim? Profecto voluntas mea hactenus vt/— ceptam adfcribit; ita tamen vt fuam etiam man- 
murus obititit: at ifte me murus non terrebit; — fuecudinem commemoretob quam Deus ipfum 
cranfyrediar, tranfiliam. Omnia pollum in co — Saüle ceterifque hoftibus fuperiorem cetfecit, 
ut me confortat. ita pulchré Drexelius nofter — regno infignem, & victorijsac triumphis glorio- 
lib. 2. Heliocropij cap. 6. vbi hzc fuüüs profe- — fumreddens. Vbi obiter notandum cít , codem 
quitur & concionatorié dilatat. nomine vocari à Propheta difciplinam & man- dms ed 
31. Eloquia. Domini igne examinata, ] Sym-.— fuetudinem. Nullaenim doétrinatam facilé im. jcrliss 
machus verüt, fier sg xvite Séuga-, locutio Do-— primitur, tamque firmiter inhzrec, quàm man- ^f» 
Vex Dé» pri probata, Apté ad hunc locum Philoludzus — fuetudo & patienda viri iufti, molli relponfione 
igne proba- sb L Decalogo: ruyxdser, quci, 9) Bwcyeruerca — frangentis iram, & blandoaffe&u latoque vultu 
' $8 272); Cur Aras aiit e, omnino puicbreum- — omnta colerantis. Caietanus ita. pulchré ad hunc 
qui, C dizne Dzo ditur vox. ex ice procede locum commentatur, ac fi dicat, Dono. virtutis 
re, De. ignis examine vide plura fuperiüs , ad — manfüctudinis fecundüm te mihi conceffo, mul- 
Píal.11,v.7.& Pfal.16,v. 5.annotata. tiplicafti me, augendo milites, exercitum , re- 
3. Deus qui precinxiut me viriste.] Hoceft, | gnum. Virtus enim manfuecudinis ; quz caituit 
Reber, e. dedi: mihi fortitudinem ac robur, vt acerrimé — in Dauide,cuexit iplum,tefte iplo Saüle. Etquia 
iniri dimicarem , & gloriosé&. vincerem. manluetudo Dauidis fuit intuitu. Dei , & non 
mam — Pofurt imemaculasam viam meam.] Id eft,vi- — laudataab hominibus, ideó dixit, man fuetudo 
tam mca fecit ipfe immaculiam,quiaeiusle- — t4. ita Caiet. Fortaffis etiam. Dauid hic mula 
gem moniraque fecutus, illi foli integro corde — & magna quibus à Deoerat cumulatus , accepia 
obtcinperare conatus fui. ! refert benchicia maníaetudini, quà Deus beni- 
34. Qua perfecit pedes meos inpr impe cera, ] — gniflimus vicia illius patienter (uítinuit , ac fua- 
Numero fingulari, dze sae, ica libri Graci, & — uiter correxit, denique panitentem ad maxima- 
S. Auguft. Vulgatus tamen tranítulit pluralitcr, — rum virtutum apicem cuexit... Hoc enim infi- 
tamquam ceruoram , quod S. Hicron. alleuerat — nuant iila verba przcedentia:: Correxit me m fi- 
omncs interpretes tranftulille. Cum Regio Vate — sem. Ad quod ira pulchré Hugo de S. Victore: 
PM ? colludit Propheta Habacuc: Deas. Donnnus for-— Ejl,inquit, quidam foris omis, C efl quidam fi- 

Piu iud ritudo mca, C pones pedes mtos quafi CeFMOFMHI. — Mis malus. Esnis malus ejf profundum peccato- ds 

jpiriralg — Munitum fe dicicfortitudine à Dco communi- — ram: finis bonis confummmatio virtutum, "Difci- 

3» fuga pec- Cat; & nihilominüs ceruinis , feu fugacibus ju phnaautem Dei in Jinem corrigit: quia £04 (1149P. p, um 

eni fà — dibus inftrucdtum. Inanis profedo videtur hzc — qua sm profundum peccatorum Lapfi funt , ad con- gainf- 

J. forritudo,que tantüm ad fugiendum valeat.Quid — fgomsmarronem virtntum perducit, O lona, à dul- nm, C 
que cum manibus promptiflimis ad pugnan- — ess difciplina "Dei! V tinam cogno(camus eam, vti- Tier 

um, pedes ad. fugiendum velocillumi coniun- — gar fufcipiamins eam , vtinam fuflineamus cam: U" 
guntur? Nifi forté Que tameu efl, vt videamss, vt concupifcamun, — 
Mein in lingna pedibu(aue figacibus snis, vr apprebensdamius, ot teneamus eam. [n trib 
vt Virgilius cecinit , fortitudo confiflat? Ita fan& — eomfjftrtz: n preceptis, im temtamentis, in flagellis. 
In 







BRIEN 


"Xu 


Ww 


? uw 


b 
*c- "€ 


wow» w *-ov 


5€ 


-"- 


IN PSALMVM XVIL 345 


In preceptis experitur Dent obedientiam tuam, — dominatum in alios haber, ita effe moratum ani- |, 5. 
in tentamentis conflFantiam im flagellis patientiam. — moQue affe&um oportere, vt. vel virutem fit 5, t5. 
"Tracepta obedienter fw[cipe,tentamentisconfFan- — coníecutus, vel faltem fit jpipene G- & iperirnt G^, y. COR- 
ter refifle , flagella patienter fwjHine. Hac tamen — femibonus, C non probus, (ed dimidia ex parte pie 
tria, 1d Pa edientia , conffantia, patientia fibi. — malui. Philofophia Chriftiana aliud monct,quz yj, peg. 
snuicem dee[fe non poffunt: quia in fingulis omnia — non vult aliquem effe dimidià bonitate & mali- ri exiir- 
neceffaria (mnt. In preceptis quidem , vtea pri-.— cià contentum, fed hoc conniti, vt vitium omne panda. 
mum obedienter fuleipias, deinde conflanter per-.— tollatur : hoc ftudere, hoc períequi, & emori 

ficias , poftremo tempus: retributionis patienter potiüs in hoc gencre contentionis , quam effe 
finflineas. In tentamentis amtem obediens effe de-— pxetiofam viri lapientes aiunt. Nam memini 
bes:vtyfi forte Deis vitiornm incur(ute folicita- — S. Leonis, qui allerit, genus crucis effe long 

ri, C ad tempus voluerit fatigari, per elationem. — prctiofum & fublime, ligare. quotidie contra 

non contradicas.. Conflans , me per deletlationem — vitia fua , increpare fe quàdam. confciá auctori 

ad con (en(um defiuai, "Patiens, ne smportunita- — tate virtutis. Porro ilius pugna pramium eft 

te vel injlantia tentationis , tandem aliquando — gratia virtufque, bonum ingens,quod Perfarum 

pifiplina er is Sic ille. Hzc igicur difciplina , quz 


gerat, flauiffas Q uiritium , ralenta Grzcorum, 
quá ge-.— Grzcé caudiia dicitur, eft diredio feu inftituiio — thefauros Lydiorum , & cimclia omnium diui- 
ph 


monenüs, docentis, imperantis, quz proinde tum, longe pretio & dignitate exuperat.. Quà 
Obedientiz vim continet, de qua Dauid loqui- — enim er ad. à peccato magis recedit, eo gratiz, 
tur. Itaque. Euíebius & Symmacho ira vertit,  diuinifque donis vicinior, & Dco plenior efü- 
3j T Umaxsem pa, GyEore ps, C^ obedientia mea aw-.— cir, Quantum a vitus receffevis , tantum vir- H 
£cbit me; ex Aquila vero, à, «ra/ons ac iraiüvres — teribus propimquabis, ait * Eufebius Emiffenus. dà Epiph. 
ga, CF man(uctudo mca mnitiplicauir me. hoc — Addit pulchram dicti fui rationem , quia abd:— pia, 
cít, auxit, referfit, cumulauit me. Vterque tem — cato criminum, adoptio meritorum df. 
eamdem nonnullà vocum varietate complexus 4o. Et preci me virtute ad. bellum. ] 
Manfutu-. eft: idem enim propemodum obedientia, quod — Pulchré ad hunc locum Hugo Q'arenfis ratio- 


yu O  manfuetudoeífe videtur. Certé geminz germa- — nem reddit, cur Dauid, qui v. 35. virtute Dei 
ting, Deque forores funr illa duz virtutes, adeo inter — przcinétum fe viciffe retulerat , hic iterüm prz- 
fe nex , vt vna fine alia effe nequeat. Qui vo- — cinctionis huius mentionem faciar: vt fcilicet 
cem imperantis & nutum excipit, & noninuitus — fciamus poft vi&torias magno & nouo Dci auxi- poft vids- 
alteri obedit, is quoque animi manfuetudineex- — lio nobis opus effe, vt contra inanem gloriam, riam,vana 
ceflat necefle eft, & domitos habeat nimiüm — quz de vitiorum victoria furgit, ftrenue depu- 4leria bel- 
efferuefcentes animi motus, qui frpé frenum — gnemus.7/f/d (inquit Hugo) f/wpra babitum cft ^ 
excutiunt, nec regi & moneri patiuntur. Hic — C expofirem : C^ bis ponitmr boc, quia oportet 
ergo Dauid obedientiam TM difaplime no-— bis precingi, C in principio, C- 1n fine, Finem 
mine comprehendit , & mirificos illius fru&us — enim fignificat bic,eum dicit dd bellum, quod [u- 
amplificar; cüm, fecundüm Symmacbum ait: — pra non dixit. Et cum bomo totum bellum credis 
Obedientia mea angebit me, id eftyme abundan- — fe perfeciffe, tumc incipit e bellum. fuperbse, fime 
tem, omnibus graue donis opulentum, & ho- — spanis glorie. vnde ver fur: i 
ftibus fuperiorem efficiet: nam, vt Salomon Cum bene pugnaris,cum ctia (ubatla putavir, 
à *b. ait, vir obediens loquetur vitioriam. Qne magis infeflat , vincenda fuperbia veflat. 
37. Et non (unt infirmata vellicia mea. ]Prz-.— "Propter boc dicit. Gregorius : Valdé cauendum 
clare Eufebius docet quid fit non infirmari ve- " vitium, quod de vittoria (nvgit vitiorum, Sic 
ftigia,dicens: O Ine tmp Q-, imrxeos08 Tos Tyre— — ille: cui mirifice confonat Arnobius Carnotenfis 
ww Acn. RE ums v8 rmaTéy Tho epuupike Nes Y'ues — track. de Operib. fex dierum, dicens: Uere ap- Tranieglo- 
iy, degpd xTÀTa: Td WÜe Vym, ee ipe Cdrms vx — petitus landis C bumana glorie , [rabies eff vir- fendiitati 
Qui Chri- beret va yn uu io p euroyepa d 3M ec. Quife- — tutis , tinca fantlitatis , quod vlumum malum Vioc 
fwm[ewi- quitur. efwm, vejlhigia esus [ubfequitur , Co co — fape expugnatim boffHis in fime expeélat, Cum enim vicit. 
m, rms spfo quod viam à Jeju tritam calcat,sd ajfequi- — gloria Ls wa fit bona. teilimonium: | con[cientie, 
Iri ap Ut fna ve[ligia firma fint,ita vt rapa dicat," fepe fit, vt vitlores vincamur, dum de ipfa vi- 
Non funt infirmata vefhigia meaim angnu[ha tri-.— oria s nolis, non in "Domino, gloriamnr. 
bulationis. laque metaphoram fumpüt ab ijs —— 42. Clamasersnt , nec erat a c face- 
qui viam praeunt, X iter fequentibus parant, — rer, &c. ] Agit de Saüle ccterifque fuis agen Dei. ein- 
& facilem viam reddunt. toribus diuini Numinis contemptoribus , qui temtreres 
39. "Perftquar inimicos meos, C- comprebtn- — poftquam Prophetarum voces tta refpuerunt, vt — a 
Iimiive- dam illor, &c. ] Inimicosillos D.Auguft. & Car- — penitus obfurduiffe viderentur; tandem & ipfi su, à. Dus, 
diss dinalis Hugo, vcl peccata, vel affectiones carnis — neceffitate compulfi, c/amamersmt ad Dominum, 
M M" interpretatur, quibus nibil eft faluti hominum — mec exasdiwit. eos. luftiffima fané pünitio, vc 
inimicius . Illos ergo fceleraros communefque — Deum non audientes, à Deo non audiantur. 
inimicos ait vir ille magnus fe velle perfequi, & — Sic impius Efau, qui non vacando in taberna- 
comprchédere,vel,vt eit mci cdes zrxaaptu i culis, dc&rinz ftudebar, fed vzgando in agris 
. vtexaggerari animi conftantiam declaret, cedere — venationi infüdabar, negligens doctrinz auditor, 
neícienus, in hoftile dorfum imminentis. Cete- — poftquam falubres usps sap contempfcrat, 
rüm pro Non connertar donec deficiant, S.Hicro- — ne quidem clamans & eiulans à Deo cxauditus 
nymus vertit, nen comuttar donec confumam eo, — fuit: Non enim ( inquit Apoftolus ) inwemit pa- Hebr. 13, * 
Xw ur Non defiftam à gloriofofacinore , donec petdi- — mizemtie locum, quammas cum lacrymis inquijiffer 37- 
&milia le- tos videam hoftes, penitu(que deletos. Idem erit — eam: Similiter Antiochus Rex , cüm fzpiüsá 
c "ad bclli finis & vitiorum. Ariftoteles aiteum , qui — Dcode fua fuperbia admonitus, non audiret, & ?-Machab. 
TouvsI X x 


npile " 





346 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ANwo- "lo modo à [sta malitia ceffaret: hanc. quoque 
rAr;o- ullam penam meruit impius. fürdafter , vc in 
NEscoa. CXUemis anguftijs maenis Deum clamoribus 
priu, deprecatus, minimé audirctur, iuxta id quod de 
ibid.r,, — iplo fcribitur: Orabat autem bic fcelefhia Demi- 
num, à quo non effet mmfiricordiam con[ecmmrus. 
43. Comminnam eos ot puluerem, &c. ] Hoc 
cumdem fenfum habet cum eo quod Píil..dixir, 
Pül.r,4. impios fore tamquam puluis quem progcit ven- 
tia à facie terre. vbi vide plura de hac compara- 
tionc ín Annotationibus explicara. 
44. Confltues me in caput. Gentium. ) Hic 
Chrifu — &íequentes duo verficuli, prophetiam continent 
» rin a de regno Chrifli, ex alienigenis & Gentilibus 
emfig.  ConHando, qui in Iludzorum, Chrifto rebellium, 
tiu. locum erant furrogandi. 
45. Populus queminon c;eneui y feruimit mibi] 
Ciro Nimirum populus Gentilium , qui i norabat 
Bob Deum verum, & ignorabatur ab co, cum inter 
eledieates Dci filios non numceraretur,nec inter oucs illius, 
fuernne. In auditu auris obedimit mibi.] ld cft, ad pri- 
mam vocem, antequam fecunda ad aures veni- 
ret, obremperauit. Nam , vt loquitur D. Ber- 
nardus Serin. de virtute obedientiz, vs eodem- 
dite momenio procedit , C smperantis agmperimm, 
C ob[equimm ob [equentis. Pulchré Didymus ad 
hunc locum ait, hic denotari, aurem diuinitus 
T communicatam , quam dicit Ifaiías errg: & ape- 
EOM riri à Dco, Dauid. perfici. Commode hac di- 
Píal.5o, 7. cuntur de naturz opifice, ac gratiz largitore Deo, 
cuius hoc donum cít, omni orationis copiá ccle- 
brandum. Intelligit enim. Dauid aurem , quz 
rompta & aperta. fitad Dei leeem. imperium- 
queaudiendum, & omni animi inclinatione ad 
obediendum feratur. Inde veró magna & multi- 
plicia bona oriuntur, & non modo obedientia, 
verüm ctiam reliquarum virtutum omnium cho- 
rus efflorcícit. 
46. Fily alieni mentiti funt mibi, &c. ) Id eft 
Iudei fadi Yudzi, qui aliquando filij , alicni nunc facti, & 


mentiti funt, Regem fuum negantes, & fe regie fen: fij 
illius poteftati fubtrahentes, claudicantes à lege, ism, d 
& à veritate aberrantes, inueterati in malo. [n tici, 
illos proinde quadrat illud Domini: eM slts ab Mei 
Orilnte. C Ocadente venient, C recumbentcum ^ 
eA brabam, C» H/uac, C- Iactbyim vegno celorum: 
filu autem regni enpcientur in tenebras exteriores: 
1bs erit. fetis , CF flridor demimmn. Fclices , qui, 
Ípementibus Iudzis, Chriftum. Regem tous 
animis admiferunt , & focuti funt, Pulchré ad 
hunclocum $. Auguft. Fil, inquit, mon mei, fed 
potins alim; quibus dicitur: Vos ex patre diabo- lozn.g,4u, 
lo elis, Vide, quàm fit hominibus exitiale pec- 
catum. Eos enim, qui naturá , teftamento , pro- 
miflfionibus ac fide fuerant filij Abrahz fandtif- 
fimi Patriarcharum , peccata ipfa, praíertim in- 
fidelitas erga Deum, egeneres , imó & adulte- 
rerinos, & ( quod multo magis eltexecrandum) 
orci & diaboli partus effecerunt. /mwmeterati fnnt 
(pergit S. Auguft. hzc paraphrafticé exponens) 
Dededbquicv: renonarentur nouum tcjtamtn- 
tum attuli, mm vereri bonne. remanjernut , C 
clandicauerunt, tamquam vno pede debiles , quia 
véIME Ienentes , nouum teilamentum. reipunnt, 
C landi effeéls funt etiam im ip(a lege vetere,porims 
traditiones [uas fequentes, quam. Dei, ia 5. Au- 
guíft. Merito igitur Deus fuperbam Iudzorum 
esi , omuium reliquarum contemptriccm, 
amnauir ad beftias , ad mancipiorum conditio- 
nem, ad orbis famulatum, regno, quo gloriaban» 
tur, fpoliaram; & tranítulit illud ad Gentes à 
Deo & veritate tunc exulantes: depreffit vero 
pulum quem ancé fibi delegerat, & ancillae hunc 
docuit Gentbus, quas anté depreffcrat, & gracia 
fuz lumine deftituerat. Quod etiam vfu venire 
indies videmus,cüm humillimum quemque fibi 
Dominus affociat, czlcftibus remuneratur donis, 
czloque adícribit ciues, & regni fui focios , ad- 
coque & in filios fuos adoptar, & heredes ftatuit 
gloriz fux. 


IN PSALMVM XVIII. ARGVMENTVM. 


1. In finem, Pfalmus Dauid. 


d Eig T£AO" pa^ noc T3 Aa 6d. 


Legum diuinarum tres [becies , conformiter 
Lex Dci cato Paulo, à Dauide docemur. Primam 
uiplez. ; : ! 
uidem im creationeque conditorem predi- 
ext. Deinde illam que per Moy[em data futt, 
- que maiorem notitiam volentibus illam at- 
tendere ,prebet.Tertiam denique legem gra- 
tie perfeéfam, que animas purgat , e: à 
prefénti corruptione liberat. Proptereá et- 
iam in- finem. tos bic Pfalmus tran[puttit, 
nouum. teffamentum im fine predicens. 


Tdy 9d vóum cidu gix , cuupulra trf 
Mgaeleo YlavAd, cg. 18 xC)9 didi. — 
ex$.ida. les Gv QU 0 £p vv xoiod , xn- 
pira dwaspy ov, Ela ? dg Moclex, 
zeioya rdaw , Giz «ess kyem. iDiowom, 
pnta. Kaj Píror v» 4 yd ey Ge ihe, 
quc "uryde Waroialateov (n, Ej? muesuarg 
tasUbsesud( Q9vedic. OÓ dà xac x, €i 
14^ V Wade 6 aub orpariumi, vli 
Xaaiy er Tt 59 faim aves opsio. 


PARAPHRASIS. 












» HR. Ni 
A G1 
^ A 


o NS 


Dei, & * opus manuum 
"elus annuntiat firma- 
mentum. 


* Vulg, 
epcra 


EU LI cnarant gloriam (2. 


RI eai dumyourra 
) AueZaw 30 , zroina 
epdv ewrd dua yeA- 
A6 o ceokotuo. 





A'pxel, 


IN PSAL MVM XVIII. 347 
A'guéi, quos, Xy udroy Quvojdpor v xa A- Sufficit, inquit, vel fola cxlorum pulchri- *4n4- 
AQ» «5j uiros T) ezrdv, 8 dwuispys tudo atque magnitudo quz. confpicitur , ad EL. 
ale) ueyaDupry ias wnpu on. opificis magnificentiam przdicandam. TRVM. 


y - H'uteo. Th fiséon ipdoys") ;». Dies diei eruat verbum, & 75,75 
Bia G wE wri dia eoo dew. mox noGti indicat fcientiam. inus 
Kaj 92 à may pop vuxot C Wudeac ofa- Etenim ordinata fucceffio nodis & diei, Rer» & 
doy , 3c Vurd T8 Owgussgy S mÜWTas o- — terminos à conditore pofitos demonítrat, eris rent 
See uaw Gesu, dc eoa exires 1 adu 9 quos hat inanimata mundi machina tranf- rernm 2 
dk dio) wriaic , Tie? 59 7 Aecan Ty :i- fire non poteft. Cum enim nox atque fo. 
Sresru» Jpáen «gj voz, awtavoudpat Tt x2) dies ad hominum vtilitatem crefcant atque 
pes'udpa, , G mug dX 7 vefsror d'asci- — decrefcant, cumque à fe mutuo tempus mu- 
Capt, V; cx duy dAAOuuc To 2688)» Gymr- — tuentur, & rurfum debitum fibi vltró citro- 
voplpay, 3l) ique dirus üu(gis vod enun. Que reddant; prouidentiam, qua ipíis pracít, 
coesusleiar. oftendunt. 


V. Osx dci Aun), dos 2eyo, —— 4. Non funt loquele, neque 
GV dpi aboioy ) ei cedi aoTdy. — fermones, quorum non audiantur 
&. Eig zr as vl) lo dne voces eorum. 
o dioy/G» aórdv, xo] eic V míé- — $. In omnem terram cxiuit fo- 
ga Tis obxapdpne (& piae, nuseorum , & in fines orbis terr 
quay. verba eorum. 

QU? 39 2ó2v, Quolr, dpicigu, ,Zm jn. — Nam nec fermonem , inquit, emitten- 
MU eor tkesugu, , dod vit arra, d) tes , nec verba proferentes ; fed regulam & 
al) oixeias TolÉi acd'eovdsut mous 4l proprium ordinem demonftrantes ; omnem 
xij SdAa(gs eio clu) Seas itgAScw Uu» terram atque mare ad diuinas laudes decan- 

dias, tandas inuitant. 
€. E»su fai £346 9 cxie- —— 6. In fole pofuit tabernaculum 
pa. oUv0 , xg) ev, ecyoucbiG? fuum: & ipfe tamquam fponíus 
Ouropfoplp(G" &« aso) eG. — procedens de thalamo fuo. 
A'yaNuaseiu us yiyacdex. —— * Exultabit vt gigas ad curren- Su 


e €64 cab 
qua odoy. dam viam. 

C. Nc dxesv $ deg nico- .— 8. A fummo czlo cgreffio 
0G" o9). eius. 


Kai 9 xardympa cUGÓ £e; — Etoccurfus eius vfque ad fum- 
dxegu & Zegvod, G cix iw oc2v-. mum eius: nec eft qui fc abícondat 
ment.) v Srípun; a0. à calore cius. 

T&G cutésves oi pes ipimsiour, Td Hoc magis dilucidé tres interpretes ex- 
Vg oye vo exivu ua Cp üpsois, Tarte mi, — planarunt. 50/j pefuit tabernaculum in ipfis, 
Wegüi, d'ew upoy DÀ Gxenom Oywulpov. — videlicet czlis, vt ipfe ab illis veberetur; fe- solis decer, 
x? jd mo X9 (B) tuuéichag roptíor , c& — cundüm pulchritudinem veró fponfum imi- — 
musdd (Q» «vesióre 1?! meNMe Ti; éompt- tetur , ex thalamo multo cum decore pro- 
Tias xgrd di T TÉ(DM , 693 wa — deuntem; fecundüm velocitatem autem, gi- 
4 "oXóic. fae eyorma c pour; , undebc  gantem quemdam magno cum robore cur- 
ium cupa. «xasr) dt (o0 ptradi- rentem, nullà re obftaculum ponente. Omni 
dun 7 cix£ias Spon Q* ai Apr Üip- autem animali fuum calorem impertit: calo- 
pnt, eir T8 Qui, iumpdréoow. ris fiquidem pro lumine meminit. 


i, O' wu" wes dus", — 8. LexDomini immaculata,con- 
Towvs L Xx z 


uertens 


348 
pAnA- LICItCDS animas: teftimonium Do- 
FHRA- 


m^.. mini fidele, fapientiam. praftans 


rwwx. paruulis. 
9. Iuftitiz Domini tecta, lati- 


* Tdpa ficantes " cor: przceptum Domini 
lucidum, illuminans oculos. 

10. Timor Domini * caftus, 
permanens in fxculum feculi : iu- 
dicia Domini vera , iuftificata in 
femetipfa. 

rr. Defiderabilia fuper aurum, 
& lapidem prctiofum multum, & 


dulciora fuper mel & fauum. 
Legem , & teffimonium , & iuflitias , & 
praeceptum , & iudicia , vocat legem Mofai- 
cam. Et vocatur quidem /ex,tamquam opti- 
mum reipublicz ftatum difpenfans atque or- 
dinans : zeX/jpmenium vero , veluti peccantes 
teflificans, & cranfpreffionis vindictam often- 
dens: iuffitie autem , quafi iuftum docens, 
& prohibens iniuftum: preceptum vero, tam- 
quam quid agendum fit przcipiens, & do- 
mini more imperans: iudicia veró , veluti di- 
uina iudicia oftendens, atque edocens. Dicit 
Luiefe- igitur: Cüm Deilex penitus ab omni repre- 
"^ henfione libera fi it, hominum animas conuer- 
tit. Teftimonium veró exterrendo , imper- 
fc&tis atque infantibus iuftitiam pra'ftat. Por- 
ró iuftitix cor lztificant , iuftificationis cauf- 
fam demonftrantes. Przceptum veró mentis 
oculos illuminat, docens quid vniuerfitatis 
Deum honoret. Pietas denique ac timor Dei, 
horum cuftodiam füppeditando , eternorum 
bonorum fruitionem «conciliant. Meritó 
autem timorem Domini caftum appellat, 
id eft , reprehenfione. carentem , tamquam 
humanum timorem improbans , vt qui pu- 
fillanimitatis appellationem contineat. I»- 
dicia autem vera atque. iuflifícata nun- 
cupans, ( vtpote honores , & füpplicia iufta 
hominibus afferentia) hzc ait & auro la- 
pidibufQue prcziofis preciofiora, atque melle 

dulciora exifterc. 

12, Etenim feruus tuus cuftodit 


ca: in cuftodiendis illis retributio 


multa. 
Maximum, inquit, przmium, volentibus 


* Vulgata 
fanctus, 


Lagu t4- 
ría nomi. 
na. 


Fh 


EXPOSITIO PATRYM GRAECORVM . 


dicite doyds, duoi 
xupía msn, (opi e(t v Im, 

f. Ta. doa n xci XM 
&i deo vo (a xag dian , AM 
£15 TIAQUPy MG, per oe &b3aA- 
us. 

í. O' QoCO" xvejs dzyvis, dia.- 
pav ac aidya. aid vO"- (a nojua- 

(a xvoíu dviQud, dedu ud, 
ei € aiv. 

id, Em3óun a V: Vaid atur, (a 
Moy Ti[LAOy TONUD, € yNnréey 
rip i^n Xo xngAoy. 

Nóugv, xg) Myrue as , xy dna uma, 

2 &rmAlw Q xeJ uaa , vor Macuixor yug 
X2A€. Ka) kgAéiva] jp vo Dye , c sli d. 
&lelu m?ureias jo3 plor , C Marina, 
Maprveía di , dc r&c duaprivorrac dfs- 
4AEyvetu dp B, wa) vii, cae dawne ali 
Tto Kay Nasod env 6, Aat cama d , ae 
didus wen To d'ixauov , wd) dzragopsin m 
xoxo, EvmAdA, dco cvegncmuor orn 
Auf (Ov , Q xa^dUan d'varonxat, Keiua- 
75 d, ac Tue Selas "láqou aod enit, rj 
did auem. AA morus , 6 Yo O9 Sd pai 
Mas mur UAdUoveoc ov, ic Tp) ai9Ep- 
mv Vane píp] "uds. dis Cadm 23 9 
Tua , THo dYwA£i, wd) vm7ríou, otii. 
dUeatd di cl) wapdían v. dyuaudiutaa, 
Tic d nuauocusno cl). arias Vneodemruwm, 
v Ef Co3 d quies rfc dfavolag vo Gift, 
d'idi/aucumu ai (ov T. Gv fuego Sor. 
5» dC qvo, xg) 0 T8 9v8 qQU6 QN, 
al) ciéisuv aen &dpor tuAaxl), T aiu- 
yi doa9dv «xesZtoi vli) "erioapzw. Ej- 
xówaC ÀÀ v? 78 DWG QüCov dor exepen- 
26psbos , twr uipeluoc xaSueiv , oc 6 
«ios Cis qo6s AJtoos!pn, 2 d'exixc mest- 
"9gfa» &yorr(Ge. Td Ó* xor dia- 
»xz, Q didixaupd ya ioudeuc (dri 43 sg) 
mud; , € mu'opíae éd ixec Xon tkegrms mis 
aiesisue ) uUTa 10v, C 2eucd , € 2iSut 
muc iwuaee , yy utowmot 6j) ^viviTeg, 

i. Kol y ó à&AX; c8 Qu- 

, wT ' ^ 
Adoyd ow (a * 6) "d QuAGoSQ ee 
€U (ar 03 0gi6 7r 0A. 

Mtyien , Qnoir , drza7rod oo tvejueiTal 

n 


IN PSALMVM XVIII. 349 
mit vuU(z quAdosiv «vegaiesuuM o, Xj 6i- — hac cuftodire, proponitur. Et quoniam Dei deced 
7e) epis QuAdosen 2 78 Sü xeÁpa(z, iudicia cuftodire fe dixit, humanam im- 5,5 ,,. 
eic vis AgGy al) ai esr hl) diem] — becillitatem in memoriam reuocans, atque ravit. 


"2 pipar(Qe T) veloyko Aoyodp OM, huius verbi faftum confiderans , ftàtim fuüb- 
eU00c Emrirya 


iunxit: 
ty . Ylaegmlopa a vi; cutot — 13. Deli&ta quis * intelliget ab * m 
CA su X£U Qa [u$ X. 004399 [46€ occultis meis munda me, & ab 


dz dXWorcloy báo & àévs (ov. alienis parce feruo tuo. 

Ka] 52 €i eesSupía q^ QuAdEs Ds- —— Etü enim Dei mandata magna cum fidu- owe fa- 
2nd mic GrroAdie 58 RE, Vm d quowiia d- — ciaferuare voluero, à naturali infirmitate ad Pagi vam 
dwelaz eic mo^ ag yrolpam xoi xoua, — multa prater opinionem trahor; & nonnulla 
xaá nya. jj dyrodv zwpyaAd, md Jia) — quidem infcienter pecco, aliquando veró ab 
v eesarisfezav vió Ap G9 ais dovov.  ingruentibus calamitatibus oppre(fus. Et li- 
Ka? J/gqo^yo vj] pus al) dpapriar Um — ccc eperibus peccatum declinauero; tamen 
ayarróc dyampaio cw oi 2090 ut. dfa Teo cogitationes omni forde me polluunt ; pro- 
lperdUaa cu vy xolápay Juudidpor , 4 Bod — prereàte obíecro, qui me expiare potcs,& ex- 
€x 7f) xpugíay uu, Q d (esc. clamo, &/Ab eccultis meis, &c. 

id. Ew (5 uou xa (xug)Aócu- — 14. Si meinon fucrint domina- 
ai, v6 agus Oy Sou xor xa Da. tijtunc immaculatus ero,&. emun- 
elle uu ad duaglins usfaws. | daborà deli&o * magno. 

i, Kalicerrw ds 43m à — 1g. Eterunt vt complaceant 
AS). & copLaUc L4, Xo) Y L6). eloquia oris mei, & meditatio cor- 
xagd iot pua Ghémor cdam ec. dis mei in confpe&tu tuo fempcr. 

Ti dV iic Vamxuelae aooaücu, qeUd , Tuà autem ope perfrui defidero, vt ho- e eris 
Ta Toc Té Tuy Un Cua dc dfsdedc, usugu ei. rum infidias fubterfugiens , animam penitus e viui- 
arsit ieLÜlogr abi uy) cXSacisw, X) ab omni labe liberam tibi exhibeam : &, otn. 
9f areserilas du eg. ovo 2a 6d ib) — przteritorum peccatorum venià à te impe- 
cvy xo paw al awiós qi cveortrbyka TOuru- — tratà, fempiternam tibi hymnorum canti- 
d'iar, 9j. adv hoyier domi 2l) usMrlo — lenam offeram , tua. oracula perpetuó me- 
qoi. ditando. 

Kugie [2on3 poco , o4 2wrea- 
(9 uev. 

A'puáduo 91 mu ja^ud mo dxeonAd- Accommodaram pfalmo perorationem 
mov siSestt,  Küeyor tpi 9 Gxa2totr , ur pofuit. Nam Dominum quidem vt creato- 
sint lui y) Ówuepyor Avrepaló Ji ec 4/2. rem & opificem vocauit ; redemptorem ve- 
ait mrauyjptsius TE wuvavyís BacWüzus- — IO, tamquam per fancti Baptifmatis rcgene- 
9» , 7i M erricas Pébovesu/TA — rationem, à pritlino quidem interitu liberan- 
Q3vedt, xy Tiii T daauóvay d'uAeiac Mreso- 
pópov , dqSupsiar Ji «gj d Quyaciay da 
eser, Ka] TaO( JV xaxáya 0 aA 
atl]. Ka] qu! di cesi vd d wpuepryian 
dide] £j tmecouw, v2 dà pcm 3 VéMgh, 
vu nAcb/gia vlu ade. 


* Vulgata 
maxuno. 


Domine adiutor meus, & rc- 
demptor meus. 


tem, & à dzmonum feruitute redimentem ; 
incorruptionem: veró & immortalitatem lar- 
gientem. Pfalmus autem tam hzc quàm illa 
continct. Et prima quidem pars mundi fa- 

bricam & prouidentiam docet, media veró 
legem, vltima denique gratiam. 


Xx ; CO M- 





350 EXPOSITIO PATRYM GRAECORVM 





towx- . 
etel ' * 
RIVS pA» COMMENTARIY S. 
TAVM. ; 

1 2MERÁQI L1 ENARRANT GLORIAM, ]Pul- 






du chré, pro co quód creandi vim & 
ds lapicntiam , & maenificentiam 


Dir meer ( fiquidem hzc omnia in Dei, 


gloriam cedunt) à rebus vifibilibus , com- 

pendiofo nomine omnia fimiliter e/oriam 
appellauit. At vox c«/ in plurali nemini ad- 
mirationem moueat. Solet cnim Scriptura 
aliquando quidem fingulariter , aliquando 

veró pluralitet hoc cfferre,vti etiam Chriftus 

cop ait: Pater soffer, qui es in celis. Verám quo- 
v«« Den todo enarrant, cüm nec Vocem nec os ha- 
^ bean? nempé per vifum ipfum. Quando 
enim vides pulchritudinem , amplitudinem, 
altitudinem, fitum,figuram , tanti temporis 
durationem; hac vtique vifu difcens, glorifi- 

cas eum qui corpus tam nobile fabricauit. 
Sufficit, inquit, id quod apparet , ad opificis 
magnificentiam deprzdicandam. Non dixit: 
Enarrarunt, fcd enárrant. Non enim ince- 
perünt;ac deinde filuerunt; fed ex quo caepe- 

runt, inceffanter Dei gloriam enarrant. Con- 
fequenter autem fübiunxit ffrasamentum, 
Moyfem imitatus, Vult enim fignificare, 

quód tam fupremum cxdlum,quàm infimum, 

fiuc firmamentum auctoris fui fapientiam in- 
dicent. Opis autcm 2)44HHPI Cius ApHUDIiAL, 

id eftquodammodó eloquitur,quàd fit opus 

Dci. Hoc humano more dictum eft. Deinde 

Dic &ne- poftquam. clos receníuit, fübiungit, Dies 
heel agli d q. d. Non folüm hi, fed etiam dies ac 
rr i nox, propter fucceffionem & ordinem. Nam 
veluti in lance ac libra, vniuerfi fpatij lon- 
gitudinem diuiferunr: & quafi quxdam fo- 
rores, paternam hereditatem  ( fcilicet an- 
num ) zqualiter diuidentes , ne. in minimo 
quidem (c mutuo defraudant. Horum igitur 
zqualitatem infinuans ait: Ez sex neci indi- 

cat. fcientiam. Qualem iftam? fcilicet condi- 
toris. Non enim fibi mutuo infultant, fiue 
augeantur, fiue minuantur, fed neque pro- 
prium ordinem tranfgrediontur. Qui vtique 
ordo ordinantem manifeftat: quod enim 

non cít ab aliquo coordinatum , ordinem 
habere nequit. Ersézat autem, & annuntiat 


feu indicat, idem eft, ex metaphora corum qui ex corde loquuntur. 





Qv, Eden) ( eic en eye Si ora 
guuvremy ) "ad vj) Cemplpem aei usi 
Orbe Trav Ougio, d'ügas CuaPest, TÀ 


di ziufusmmwós 0$ omoi Eri ero. pda, 
en * 


E Set 30 45 eati, x2) ide 6o, way 9- 
Swmdt xQuvtiv, ut Yo Xe1güt Ild7:p 
Ju) à i» Gi Wegii. A0 mtd mous) 
Qavhu p Eyarme, i eüua , d/2 tiis vsus 
wis, OG 53 id c 9 X629 Qe, v9 uio 
99», S à LO, cli Si , v) aus, vi 
«oc Tor Te d/apxie xedra, J/z ae Oxuec 
diduewépQ» , oae, vo. aidicarm 
e caua aA. A'pxsi, Qa ubyoy qauró- 
upon, là T8 Jupuep S wwpuZo utyazMp- 
gis Ox eia d my taurso, d! J usouz?). 
QV 50 ig£arm £j teuémmur, dX d  ip- 
Éarro, dauicu: d myouisa] 35 9x8 dba 
A'koDiSuc dà Cinzuvii]e wd] o cupi eu, 
Muti na(gxonwSde. BüDerai 29 Cim 6r, in 
xa) ó dvo mese dearic, y grape ira 
T0 Cep io]et, uxy uci 3 T8 zr ToC GUCÍRE, 
TÀ Ji mínew 77 yeezr dur aie yy W, 
ai1) 1 qi oyerai azdt, 9n ípyoy Go1T Sw. 
A'sSenniuc di 380, Ela eiu rdc degd- 
tác (ra^ , Huieg vi Vudpa , aiv) 8, xg) 
Ey &TOI [A5yOy y dA uoa, ua) T vUE, 
d/2 T8 f£uDuse 2 7c Tut. £Yc 58 & e- 
290 xa mAdsryy vi vraeric dfassuav Cua 
qv piixoc d'ieiAo (o , Q xau mtip mes dJiA. 
Qj muresor xAieos ( 19» GpiawTiv ) icopgi- 
ela dfoveyed iai, Jd" eic và svyor do Wing 
impia cen. Tl) à» icónra &p y) alriTz)- 
popós Qai Kaj v vum] dra 94 ysd'om. 
Tloías; ab) «i 359 "orcurrO. Ov 53 
Emi airuom EAM , LA uüsu. au aya 
pay, 1 Piryumm, d. Quoc lud T TX- 
E uy Ca Codyaon. CO" rra dt trib, 18 r4. 
MAC Wasdeb. T5 j9 à reneyidyior 
IU E Qm (iy € (xe S dura T, E poca - 
721 d ug) da 9, à aui, £x pir Qoeag 
7Id cn d tapóiaz Qul soul/av, 


d', Ork 


IN PSALMSVM Xvirl 

j^, Orxk zx AAAIAT, ] Aefzrugm 9n 
qunlà dario df9 o-jeuc 9 xriow, dpinn, 1) 
flapCeoie, n2) l29woi, xg] 7r&m éCouworiTor. 
O' dà ^tÀ voir for. OUx dew TOv, 
dV yAdosd, Quaw, » uawwiéisn (av m v 
quiis , dd voci (B» iui à Q3), 


35I 

4. Now svNr LoqyEL &.] Oftendit quo- c o - 
modo creatura quafi per vifum emittat vo- MENTA - 
cem tam barbaris quàm Gracis , camá; om- xir ig 
nibus manifeftam, Quod autem dicit, eft om» 

tura 

huiufmodi: Non eft, inquit, gens, neque lin- 27,4; 
gua,qua hanc vocem non intelligat; fed can. "te 


alc Ua Nard orar dual, OU B ai- 
S'eoriauc ehaiZorrayyi iy ÜD?anat udi voie 
T» Bápeaer , da máy aUraj sal, 2 
eugéic, uiay Tupkyusut oyrdaw dam, Q9. 
Tw» torre. OU» aic lion fem PR 
avecotmo moii 90. 601. O^ eutácwesy ó Xvu- 
MX B Ov piiaw , udi ^05ov , àv 41 d- 
xiorra, aj Quya] , do eic zrdous nlao a2, 
Qv 58. Moor » Qna , dQacn , 8d pa 
«vestiesun , dA d. ala) suu "Cod evavs- 
cuj, "7TA/ Ta «»e96 vjusud ay paASO TS xTí- 
eurr OQ». ITesosaefouo dt Gic pris 6 TlaU- 
AQ» ai v)j Amer. 7 
$^. EN TO HAIO0 EOETO TO XNHNO- 
MA,] Desc Gig elpdpoic , xa) 6 fO 
diddeuaA (B xaltcnua cic v& 98 duEoAo- 
piae. A'a 9 Segri, wg Wptege, Q venit, 
dyary cgit 921 ET? ui(a Gay] , Tfl Macuixi 
tz64xp Dv To. Yld'c Ji olener ; da 22 
d'tarórs qgj ours a meg Cay vougy mpéi, 
xj Gmopótvera] LX) üp2 ex Ov, dartp c d- 
dva uud voc, eegizud UG» Gia veut Qv. 
Eri j'ai dà qow de Corra ipt , dU uei 
Sut ec o fyas xalesy dimsás] , wg tv ci- 
xeio dx ur) d e9 ur duEasvd, mráam JE You; 
aic Opusc xg] vh; dxThOM utrudidvc. 
Aib &prraj, Ev mud wp tovro*. Gp dou- 
qd eiprydyer, donde ov vputrczuy ci Aoi 
mi, O' MAD A'auAax eim , TQ Sio éovo 
ex/y0M2. Qv Gol; 6 ói Zupuuo y O6, vul 
nAía VraEe cwmleo &p iurrcic , Trot oixoo .. V 
iovis; E» Gig ves? eofcic i, tna. £r v Segrdi 
x2] TO cuptolugm To T YAfu oluvjug: Sow 0 
Dic, 0 ij mac aout * xoldc Q Ma- 
ci, Quor. Kaj $2 awrdc Cr mU eegeu uri. 
E» vd ECegixg d$ , Td 4Alo &9vG ewira- 
Ma C» Rumo. Ü olo» C» apoaTu Geu- 
Ancus, leuc jj) aiTedQuy mac Vyor- 
-, à Dude: cxoesscu], dc T) Tü 
nda Qopá ^» T8 sesvis cwuor(O cecoph 
djud nAoz »ireraj , xg) olores m pene qoiG 
"Segroit à Wu» dragaimza.. H' L 
(mw, 4$ P TÉ VegÜ kwm imloy, 
d» qdpi T8 Sa, X1 vua lao «là émotap. 


tus eorum fonitus eft, vt ab omnibus audiri 
valeat. Neque enim humanis linguis fimiles 
funt , ita vt Grzcus barbarum non intel- 
ligat ; ; fed omnibus notz funt ac manifeftz, 
vnam omnibus notitiam exhibentes, cum ab 
aliquo facz funt. Non quafi animatz fint: 


eft enim profopopoaeia. Q uod claris Symma- 
chus ait: No» verbum,neque fermonem, quo-.— 


rum non audiantur veces; fed 4n omnem ter- 
ram. Non enim,inquit, lermonem emittunt, 
aut verbum proferunt : fed ordinis fui often- 
(ione, omnes ad conditoris laudem prouo- 
cant. Accommodaté autem Paulus. vfus eft 
his verbis, de Apoftolis loquens. 

6. IN SOLE POSVIT TABERNACVLVM Jas 
ter ea qua dicta funt;etiam fol ipfe profeffor 
conftitutus eft laudis Dei.A celo enim; ac die 
& node, neceffarió ad hunc iadlinondinema 


PN 19, 


Sol, prato 
laudis Dei. 


Mofaicum fecutus. Quomodo autem confli- ' 


tutus eft? quatenus nempe Domini 2c condi» 
toris fui legem feruat inuiolatam ; & cgredi- 
tur quidem matutinus,camquam de fponfali 
thalamo, fplendidus vti fponfus. Vbi autem 
horizontem tranffcendit, procerus vt giga 

eum gaudens perequitat , curfumiue iun 
finc labore abfoluit, omnibus ex aquo calo- 
rem & radios cómunicans. Q uocirca dicitur, 
In fole pofuit;quod cüm obfcure facis dictum 
fit, magis dilucidé reliqui interpretati (unt: 
Aquila quidem , f2/i pofuit tabernaculum in 
ipfis, Symmachus vero, foli pofait vmbra- 
culum in ipfis, id eft domum, Vbi pofuic? In 
ijs, inquit, quz przdicta funt. In calo & fir- 
mamento folis habitaculum pofuit Deus: 
quod & thalamum nominauit,vt etiam Moy- 
fesaitz Et pofuit ipfos in. firmamento. Yn He- 
brzo autem eft, Soli pofuit tabernaculum in 
ipfis. Quod quafi per hyperbaton fic Grace 
reddiderunt, forté quia fic habebit exempla- 
ria,vel quéd vellét declarare,folis motu czle- 
ftis corporis cóuolutionem fieri manifeftam, 
& Íolem quafi quoddam rabernaculum czlis 
apparere. Vel illud fua dixit, non de calo 
ipfis loquens,fed de Deo,iuxta hunc fenfum. 


Quod 


Gen.t,1 f. 


852 
€oM- Quód nimirum Deus folem propofuerit, vc 
ridi exemplum fua illuftrationis ; atque ita tam- 
TAvw. quam tabernaculum aliquod fuum vifibili- 
pss ter efformauerit;id eft,veluti fpeculum quod- 
rne dam fuum conftituerit,& habitaculum quod 

..— ipfum indicaret, non fecüs ac domus regia 
fplendorem regis infinuat. Neque enim fabu- 
lofis hereticorum nugis attendendum eft, 
qui tradunt Saluatorem poft refurre&tionem 
corpus fuum quod geffit, in folari globo de- 
pofuiffe cuftodiendum vfque ad fecundum 
aduentum. Alius autem fic explicat dictum 
illud, quód nimirum ipfum tanta molis exi- 
flentem, à nullo ferri, fed à feipfo fuftentari, 

& femetipfum ferrc fecerit.Id eft,foli przce- 

pit, vt feipfum ferret. Atque ipfa quidem ma- 

gnitudo cius fatis erat ad admirationem.Nunc 
veró & addit pulchritudinem, ac dein velo- 
ss citatem: poftquam enim dixerat ipfum ex- 
& vilim. plere curfum fuum,fpatium etiam declarauir. 

cl fummo inquit celo [que ad finem eius. A 

meta enim feu ab Orientis centro incipiens, 

vnius noctis ac diei fpatio totum orbem per- 

cutrit. Prxtercà tanta cius eft vtilitasvt nemo 

, expers fit ipfius caloris ac foecunditatis. Ca- 

lorem autem, & tion lumen, memorauit, vc 

maiorem oflendat efficacitatem : lumine 

enim etiam eminüs fruimur , non autem ca- 

lore, hifi appropinquemus, Sol autem etiam 

longiffimé radios emittens, calorem cum lu- 

mine impertit. Mirificé autem per omnia fo- 

lem laudauit, vt auctoris eius munificentiam 
declararet. : 

8. Lex Dowrwi. IuuacvrarA.] Atqui 

Lex x hzc fufficiebant ad creatorem. hominibus 

trm dra. demonftrandum : verumtamen adhzc & le- 

gem nobis adiumento largitus eft, quz erran- 

tes dirigere poffet, Diuerfis autem. nomini- 

Efitu, lc. bus legem Mofaicam appellat. Cüm autem 

94 qu^. j»pppsculata (fic, immaculatas reddit animas, 

& fapicntiam preflat paruulis.dum minarum 

teftimonio deterret. Ceterüm, dum quis et- 

iam cauffam difcit iuftificationis Dei,latatur. 

Quin & cor illuminat , per ea qua praccipit 

illi qui Deum colit , & per illa quibus terret, 
Time pii pios reddendo, aterna bona conciliat. Caftus 
feu. — em eft hic timor, & à reprchenfione pu- 

rus;humaznus autem metus probrofüs eft,qua- 

re etiam pufillanimitas vocatur-Q uin & diui- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


6n eixóra 6 Sxbc fic éaurd. Qumd'oniac noy 
WAuo» «xegu2Swwt , xg) WTwc OG cxivuud 
7" laum d óeradpo dQoppidou , dyrl 
78 3 fcvTegv éuund TÉTO ailes , di97- 
Aos obwwrkguo, o» m (jacAeww Uwe, 
v) TEGU Xà^^(O) umvora .. OU 59 exesc- 
fkiíov oi; 7) aiptmar QAmeTor , cl 
Qacw Un 49! 1l) dydsacw 6 awrip ir af 
Wuaxj cqaípa dmi9vr 0 Vtprow caua, 
QuAdTqvET ye) viis ddrrhont muesurias. 
A'0^oc. d i c draifvoser To ror Un m- 
eo) (9v ría T? uio 9 Oe, rap 9d tix Erin. 
cx Qipset , do Ug inunf Baca 69r, na) i. 
auTO? (pem. Avr) v8 , Gut TO Won GE 
Qipem lauor. — Kal Wpxeiqdp Q T6 uio 
€i; Sata, Nug di eecciiona QT) wA. 


AO, eim wa) vo Ty Ov eimoiv 33 , n 


d'esupr Guest, xa) vo dfsenua toyuevo, 
A'T dpt, Quo, 7$ «egi usos T£ TR 
6c à Sar vvosnc doe dip ye, T xav dia. 
md dies Qu sopa, ates nbuóga 
rl ? cUumav( winugr. Elra n9) 9 2a, di 
Quró 6a. ver. drtmraicorror nit durd. 96- 
punc, x) Ceo9oyas.  Ofpuc L0 Gi, & qa- 
Tc€, SparnaoreLot , uei ovas d'envu e alu) Gg 
olas. Doric 32. ng) vróppraSur Sor Aavoplp, 
Sipunc dt éd aude, € uh zAwotov -fjuoíptla. 
OQ di Wu. Trób bu Say &qieic 2 dxria ,Q 
Sépunc cud qu. Qur) usado wci. Oauua- 
cd di d zmrarric rines 3 ?uor, 1ra. d eit 
7 qvronntér (O) ? Qienpiar, 

f. Oxonoz xrrior AM0xoz.] A- 
7ró2n xd) TzUTX d'éibo Tol; ad Üpso roue vot 
monrli, dX. Bec C vóugv Sd over cic Boi 
Seas , Énepelay rc zog pec dusd- 
plpor.. babeo, dV arbem? Macuiyir vl- 
ups xaÀ6 * A'ucpusec dt dir, dut ugue o6 
mic "juyde, xy ad rizriou oot df 7 deret. 
Adv aPyvupia o6. A'20d named aima 
mc uaSuy i, 7E SE. dnguowc , 4. 
enin). Quri/4 9 Zj ? wapd ias, di ay Gr- 
4997) qd Suegrstorn Ty Sr , wg) di a? 
ó idm), éU^aCéát qoid, TU dÀiwpa ej. 
£eéi doald, A^wic 9 csi 6 QU Gr, uz 
Vuopic aSueft* à 59 de ailes hi 
do)», 2 1) dea ggAciraj, Ka] al) 
Seas dà doa] ]ütor, mud c ira uy G3 
xac x npuejas aiÜesimoc, cr o (oc Gic 


nam fententiam iuftificat,quód iufté honores atq; fupplicia hominibus infligat,quorum 


IN PSALMVM XVIII 


dAboic & «paar, xhriam y 8 rd2u 
d Ajzyuc Ld aw f qGor vr aAeiomuór Qv, 
$c kg) roe doyróc.— O53 estate penus 
q66» dx few doyphc, fd clu) Tjj mower 
fgyuv Varia] , Ty inten Tp paene 
xo dx Sw , oi; «ve? véT& iei iteur. 
H' izr&i dreia duagmud sun oro o d yroc à 
dryéc mudv. hh eveic aindfasoMu) T8. vopti- 
xoU QiGs , dxeiv(O)» ydp xoAgek b), H 
dh, rei Tul. uabóym n 6o Soc, dyat,- 
xador 621 qoGeL9r , xa) waSuess Jy, ci- 
don dc 9x te obo Carr yi d&vaf d'iuluo, 
A'An9ra 50 à diana i S6ia Abra, 
d di xj dZia n8 dora, p uc miu. 
qíeze ÜAas , ugj Toi Dot Gai T). cv (dori 
eraíé ray yhuxmea. To di oiov cx dfaDi- 
ewoc eipnum, d9 dy 59 aumic duixerro aei 
Svs , didox] dfoxcia) qq] T9 Porc. 
E'nesc vóugr 1n71, Tov dfg asi xricinG Qa- 
estar. 8 3 zii, Quaw , 0 "yemas vong, 
mud day v3 eid? rac T3 edu uam To oi- 
nior A4 Ang , TE TO "TUI X5 0 3/2. 7 write 
vou Oy», 7raud dUuv 3c cuserdl c beg rvas, rn 
€2í mc d'ipuspyóc. APPoc oy dUanyuor 
s$por. Tlen d d o8 8 vela, TU- 
eut» 9 pooie doaSoic , C fein. 
vm s viris cogit d , TÀc E» Xe d yoo- 
qAyius dieu raid ia, Y) At erac , € delen. 
7rhv6 eotíag dvreiesu. Ka] di d'au uias 
EH ( pdt byoree cc o^abs ) sU S ác vic 
«xSadtaeudpcu, mu, xg C» dópeocusn. 
Kaj à Sio; QiCoc cUaGela xg) cvGacud 
dréc dzpyd t) , Q evedeutup (ee ex em. 
Aa. C qu wo uti dna, Mfg alo li 
xgjvei dAitOuuas , cv aii Vdori Hd cipucr 
«xoaCa^era,, Tal(a vrara 0 79 $i d G- 
AB» QuA TU» , "To ai 51 vl augiGlu. 
y/n]) 3à uas 9 quAgxiic try , d óp3uA- 
Loc ux éd. Hire Kaj 50. 0 dEAOc ow, 


eor didbxijtugui jugi 62) raU(2 Eon Suum 


49) Avxéa , c uh d'oeweu vu quAaosorn, 
doi Gdc raf om mo Ns. 
ry. [lATAITTOMATA TIZ XINHEZEI; 
Erní2v diducu] , Un 401 7. dUosGen, dut 
CeoriLem 32 p dpapraiem Xy bi TÀ al- 
Sepa, dd «ermem dfemp, a. 
exilium , 2€yuv, sig auto]; ari T8, 
mw» di Aíyov Th/ duapmudmur, Tic deg 
fe euwtiic, ws dlideiv xg) QuAdZadT , 
eft,peccandi rationem. 
Tonwvs I. 


353 


vita pecoribus rationc carentibus, vel irratio- 
nali modo viuentibus, non affimilatur : vel 
timorem vocat perficientem;qui folus fanctus 
eft. Nam timor initialis, pon eft fan&tus;pro- 
pter prauorum operum fufpicionem, quà qui- 
libet laborat qui Deo adhzrerc incipitquód 
ijs hadenus fuerint coinquinati. Vel quia, 
cüm fan&itas fit à peccatis abílinentia, fan- 
Gus vocatur, quód fanctos cfficiat;vel ad dit 
ferentiam timoris legalis; ille enim fuppli- 
cium adfereb:c. Vcl fapéfur;quia is qui difcit 
Deum effe, neceffum eft vt eum timear, & 
café viua, fciens eum qui prauaricatur,fup- 
plicium non euadere. Oracula enim Dei 
vera funt, & iu(tificata,quz vtique eriam di- 
gna funt vt diligantur pra: materijs pretiofis: 
quz & viris pijs omni etiam voluptare fua- 
uiora, Hoc avtem quodammodo cx affc- 
&u dixit: ex quo enim ipfe erga Deum bené 
affectus fuit, alios etiam docet vt erga cum 
bené afficerentur. Alius legem illam inrelli- 


CcoM- 
MENTA- 
RIVS PA- 
TRYM. 


Oracula. 
Da prete 


j^. 


git;,quz. per creationem confpicitur. Quod - 


enim;inquit,lex fcripta facit, litterarum peri- 
tis mentem fuam explicando: hoc facit ctiam 
lex creaturz,, feu naturz, prudentes fpectato- 
res erudiens, aliquem effe conditorem. Alius 
intelligit legem Euangelicam. Porró re£izmo- 
nium Dei fidele elt , dum bonis operibus fuf- 
fragatur , & conflansexiftic. Hac & fapien- 
tiam prejlat paruulis, in Chrifto natis , tam- 
quam infantibus, & inüipientibus, & huma- 
nz fapientiz expertibus.Er iuftitie rectz (cüm 
nihil obliqui habeant) redos faciunt,& lxti- 
ficant fufcipientes. Et diuinus timor, pietate 
ac religione fan&tos efficit, neque tempora- 
neus exiftit. Quin & iudicia vera , propter 
eam quam iudicant veritatem , quorum de- 
lectationi nulla res pretiofa comparatur. Hacc 
omnia fi Dei feruus obferuaueric, amplam 
habebit remunerationem. Horum enim ob- 
feruatiqnis przmium funtea quz oculus non 
vidit. Vcl fic : Etezim feruus tuus, q. d. Vifa 
mihi funt i(ta de(iderabilia dulciaQue, vt qua: 
cuftodienti minimé inutilia, magnas prz- 
beant remuncrationes. 

13, DELiCTA QVIS INTELLIGET? ] Docet 
hic vnà cum pietate curandum effe , ne quis 
peccet etiam circa res humanas. Sed primüm 
quafi dubitando ait: De/icfa quis iztedligir? id 


Y y 


Teflimo- 
nium Dei 


Iudicis 
Dei vera. 


Occulta 
A 


Quis vtique tam petitus eft, vc difpicere atque obferuare valeat, 4ficuer 


intelligua- 


atque rur, 


354 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


tow- atque intelligere differentiam. voluntarij & 

MENTA- inuoluntarij ? Statim itaque tranfit ad vo- 

RIVSPA- 

TnvM, lüntarium , eccu/ta vocans illa quz funt fe- 
cundüm concupifcentiam,cui fuccumbimus: 
aliena. veró, quz extrinfecüs nobis inopina- 
tó accidunt , quz externi fortuita vocare fo- 
lent, quales funt res aducr(z. Vel quoniam 
manifefta quidem & completa peccata facile 
quis noffe poffit; rarus autem exiftat, qui de- 
prehendat ea quz in abfcondito & cogita- 
tionibus committuntur." fiquidem particula 
quis , ponitur hic pro raro. Rogat igitur vir 
iuftus vt ab his expietur, cüm ipfe non fuffi- 
ciat iflis cognofccndis: quod ni fiat , etiam 
aliena eum inuadere poterunt. Parce igitur, 
inquit, me mundando, ne hoc eueniat, & in 
opus peccatum prodeat. Nifi enim , inquit, 
abolita fuerint interne fordes incumbentes, 
occafio erunt vt me aliena comprchendant. 
Parcens igitur ferua tuo, non. permittes me 
ab alicnis comprehendi ; fi ab occultis meis 

M mundaueris me. Alius, Multa;inquit;me per- 

Mmdin. trahunt ad peccandum , fcilicet imbecillitas 
naturalis, aduerfitas, ignorantia; &, quamuis 
opus fugero , coinquinor cogitatione , & te 
adiutore opus habeo. Aquila pro 4/;ez/;, 
Etiam, inquit, à fuperbus conferua me feruum 
tuum. Cüm enim rede agentes quandoque 
paífio ifta fequatur, dum nimirum animus 
languet, ita vt prz tumore cexorbitent; neceí- 
farió,cüm dixit, Quia feruus tuus cnflodit ea, 
rogat vt ab animi elatione liberetur; à quà 
purgatus,ait fe fore immaculatum, vt qui non 
amplids praidat. Vel quoniam ctiam potc- 
rat de alienis peccatis accufari , vv. quando 

Aliena pee- N-g.magifter negligit. difcipulos , vel pater fi- 

mbu m. lios, vcl facerdos & princeps populum. Hi 

peer. "enim , cüm non fecüs atque ipfi negligentià 
fuà culpam contrahant, puniuntur. 

14. S1 MEI NON EVERINT DoMINATI.]Id 
eft,i mihi non fuerint dominate ocqultz co- 
gitationes praua, atque fuperbia;zwcinquit, 
immaculatus ero, ab omni peccato expiatus. 
Vel quia, fi illa quz fecundüm concupifcen- 
tiam in occulto accidunt , & externas meas 
aduerfitates- fuftuleris , SER inuenior à 

Pesatum voluntario delido, quod peccatum maximum 


eium «&.— appellauit: quoniam inuoluntarium delidum, . 
maximum. 


xg) ra va) d/atoegs ixuzis C dxucia; EUfoc 
6v ope voe?e v0 Uaieior , Y puqia. nad v à. 
xn alu) EinSuplar eg. la Wero uias dA- 
Aógua d qu Ez Ty. VOnavuGadrorg, 
dcvesbiur dup «air 306 vci; etr owr qu- 
2red: oir TU aitieuTxR., H' inei rut udi 
Qaitegt X, rinde duaprias sv, cigv?), 
qu. d Cr xpi nipfpa C Or Suuesen , 6 
Qwedau arayoc To 20 116, YU 123 $3 dra- 
Vis, EC247) oet ó d'ixas(C)o er) éstos ua. 
SupS rai c vxdi üwsic wgyav iua euni. 
déiv, s uà 55101 o, Gy x doter; 
dAditaj. Dei ey Cru, Qna], xa Quejsuc ya 
pes Sn") y «escis n eic Egfoy i duapiia, 
ei 38 à dtapiciin Gerd cur porc Eanlaeie, 
doppi futov?) d Ad val p Ur a0giu. 
QedbpS. Ov v 7S c dá2u, uh idzic m 
are) ay d Adv, Yer) 75 puts xaSu- 
eícuc us... A?Wc, 09a, Qro, aod ut 
ej dpapriar, détrem Quoi , ai isuox, 
doi y egy xdv «là vean quoa, prrua, 
yo Aci ur , va] enbavsoc au dtoua, à 0 
A'x2.a5 , dvi * dT Qty yia eri Pn. 
Qd» cusríproór pa 3 dios cw, Eel y) 
Cic xaopÜGow 6 Un à 7rd Soc s& C mg. 


m) » xaveadyins cric dfayoias , ng) 4/8 víQu 


Gre yn il or) d vet gite, eigiv, 0n o du. 
2t cw QuAMdos] rd , tid joiva) cit 
Vejpntarías , dq! ic xoSupleic 264 dup 
[o T nm Sofid:. H'izeiiu Q Ya 
dore lav d uapmad rey $25 24897, oiov ay 
way paSuutaw diducuaA Qv, 8 macip 
qéxay , ii AgG IpooG wa) d pyay. ru 29 a; 
üurol 1 alríar Cp vU. paluuciv dtd ud rec uo- 
A&orray. 

id^, EAN MH MOT KATAKTPIETZOZIL] 
Terígr, ia) jy uu oi &y xputii somes) Ao- 
2/0 gl , wg) W'ocpuQasia waTuxvetsLaum, 


. acre, Quoi», dyuopioc opea, d. Tra TENE Ng 


SupSeic dpapriac H' Gn vu wa! Fanfvuiar 
eupCalvoyra. C» xputs, vy và Sw aitieu- 
Txd. €i eb, un, cUolavouni vaSuck 
ixcuc iu aÀnuusAiMarr(D» , Ó utyaAlo d- 
AUjyriay Guapgw , tre) qo dudar , dq ad Y 
Uija, avyyra uli 4. W' utyaalu 3 Ym- 
miM uermieluo quon 5 Rp opu, Ka] $a?) &ic 
dd oxias và. 2i dy) vl €i Da penam eic 


quantumuis magnum fit veniam obtinet, Vel maxi»um vocat id quod opere comple- 


tum efl.Quo facto, Ez erunt vt complaceant elaquia : id efl, crunt ad beneplacitum, ad 


dja- 


IN PSALMVM XVIII 


doc Sw. Ka] À xepdía uu ute 
ahod mà diat Hs AG, d esci &- 
x5 Bv , Yr m$. ai; Dy, uo , T6 iic 
d'ioAoy las, i eod ox *jjufo)). rs Y) ut- 
Anf] i» Aoyrugk, deu teouaj au, 
dfamrroc Bon9slodpoc iQ" ola taAde eesh- 
pnuaj, x9) 2^uregiady Qv aiv Banowa, sfatr, 
H' ? 48 Basilio uarot ydexy enecaunpri, 
x9) *1/. aesimpoytditn Qon diddsws , v 
«»€9c 70 Ai^ av BonSojous. Ka] dpuód vov val 
ahud T) dxegre2cUnos síSeus ^ wjesor 
pd taDfruac die mentrlao , Mresorl) d, aie 
Jg T muMyytzías Q3oodc OcoSwgeud- 
m, C dogupcias Gad voran, 


35$ 

bonam voluntatem. Ec cor meum decentia carz- 

meditabitur, fcilicet eloquia, qua: orans prz- *^ 7^- 
dixit: id eft mez orationes, ac laudis obla. ^^"^ 

tiones acceptz erunt. Quin & meditans in 
cogitationibus im maculatus ero tibi, femper 
adiutus in ijs quz rité propono , & redem- 
ptus ab his in qux impingere volo. Vel przdi- 
cit gratiam baptifrgatis, quz & prateritorum 
remiffionem tribuit, & in futurum tempus 
auxilium impertit. Atque. accommodatam 
pfalmo perorationem pofuit, appellando qui- 
dem Dominum vt conditorem,redemptorem 
veró,camquam per regenerationem ab interi- 
tu liberantem,& incorruptionem largientem. 


Bapti[mi 


efficacia. 


sipide xq PATRVM. 





E oANAxIOr, Eiguga5ol dida 
E cxa^urs qiii 0 vues da^ 
ah uc, Om mescosu Ty dmvcó- 
Ao» «veic Tu iÜrn. dio xj carte, D WAuor, 2 
i (tea corxcéia (8e ig) utyaou, Chou ov 
Syltyrni Ta. a0 cis ? moris du Aog). 
ErzrBror, Kaj Ó mupsr aA^ub T eic 
doa 318» oaa uror Cot dc 33 
vec Vllesóc xalarevimudys , Xf uus Oy 
elei wer , hib dd T& AaGid* d 
T) dye xéicor v46 Éawnuus U uou, TO! TU 6 Vi- 
125 d wesuydiioo 9d. 

B'. O1 ovrAxo1 ArroYNTAI AÓZAN 
ezor.] Qrirexorz. Oém 50 55, re 0 Cn 
yf. scixóc d'nryfauc, dUvava] duZas a8. 
O' 53 à» cx d yiic, abi T iic AgA€. Tán 
dt &egrof eiow , oi 38 eatis Y. eixdit. qo- 
eon tmo do 8v") déZar 918, eio] d 
x; Veayol moin ye dui. 

OroaoruTor, Ei dé 7x iih. x2j 
taie lu oixodouíap Susa (Bs, ? oinodt - 
n» Senpalld , v9) 6 owl eso d vj 

 xa^dic xg miexsLacyiyiov, 1 vauenryty modi, 
5 7f Svagía «ii; ex v , » 78 Guy eate 
cuve ipaa?) pripar. oro) dizrugr 9 xri. 
eio Seppln, "rec ? d'iumspyor god iry6i TàC 
Gera; . OVegr8 dA) expel uo De turn- 
pinéLowt, duoNéSuc vi; TE [6d Mackat 
dudusxoa , wg) 99 Gueiroc xegimor eim 
gyofjuriex, 9 Segytn , eia d'nry ira] wg) 7 73 
Stil uot)» duiuupyiar , 0 zraAy segrr 
«esr opsoot., 
— AxrEPIOY. Aojuaic di egre c d 'inov- 
|». Towvs I. 





52A THANASII. Inrrodu&toriam doctri- 
$1 nam ad Gentes ex perfona Apofto- 
imde lorum, hic Píalmus continet: qua- 
re & czlum, & fol, & elementa reliqua (quz 
magnos deos putabant) factorem fuum lau- 
daredicuntur. —— 

EvsrEsrrL Etim hic Pfalmus inter 

cos eft , qui ad lztum nos finem dirigunt , 
Quafi autem hoftium debellatori ; Symma- 
chus Canticum pro vicforia Dauid , vcddi- 
dir, có quód vidoriarum datori Deo victo- 
riz hymnos contineat. 

2. C £11 ENARRANT GLORIAM Dzr.] 
Ox1c£Nr15, Neque enim terra, neque de AS 
terra terrenus enarrare poteft gloriam Dei. errare 
Nam qui ex terra eft, de terra loquitur. For- c 
té vcró czli funt , qui gerunt imaginem cz- 97 '5 
leftis: hi gloriam Dei enarrant, funt autem 
etiam czli opus manuum Dei. 

TuszopontEr:r Siautem quis máxi- vropu ar- 
mum & pulcherrimum zdificium infpiciens, "7e 
architectum miratur, & nauigium videns be- rae a 
né pulchreQue conflru&um, naupegum con- 
fidera , & cum contemplatione imaginis , 
memoria pidtorisfimul occurrit; multó ma- 
gis mundi fabrica quz videtur , ad opificem 
videntes adducit. De cxlo autem & firma- 
mento mentionem fecit, magni Moyfis do- Gc».:. 
Grinam fecutus: etenim ille primum calum 
fadum fuiffe dicit, deinde & firmamenti 
fa&uram 'enarrar, quod rurfus cxlum ap- 
pellauit. SFO 


ASTER I1. Rationales autem czlos Dei cii, fun 


Yyz gleriam 22/6 





356 
cATt- gloriam enarrantes , rete dixeris Angelos, & 
indi » z^ homines (anQos. Nam Ezechicl audiuit An- 

gelos &' Archangelos , Cherubim ac. Sera- 
E;u,, phim dicentes: Bemeditfa gloria. Domini de 
lG.e, y. loco fuo. Ex Ifaias: Sanéfue, fancfus, fancisu 
*Vulgua. Dominus * fabaotb, plenum eft calum c ter- 
pa n ra gloriá cius. Ec Lucas dicit: Facfa efl cum 

Angelo multitudo militia celeffés , laudan- 

tium Deum. lla wox enarrant , affiduam 

gloriz celebrationem fignificat, Quod vti- 

que & faciunt omnes Sandi , qui in terris fi- 

milem angelicz vitam ducunt. Er Propheiz 

P6Ls5,3. quoque dicunt:7pfe fecit nos, non ipfi nos. 
n » Et Apoftoli: Zpfius enim fumus factura. 

s». DiES DIEI ERVCTAT VERBVM.] ÁNO- 

NYMt- Symmachus autem hzc magis dilu- 

cide rranftulit: Dies dies eruci at verbum , e 

nox noti indicat fcientiam ; non. verbis aut 

ftrmonibus , quorum audiantur vaocess fed 
Onde v. in omnem terramexiuit fonus corum. Nam 
man f«fiar. neque fermonem , neque vocem emittentes, 

fed proptium ordinem -oftendentes, omnem 
terram & mare, ad laudis canticum inui- 
tant. Quin & Apoftolus Apoftolo Euange- 
licam przdicationem tradidit, Andreas Pe- 
tro, Philippus Nathanaeli, & loannes duo- 
bus difcipulis fuis. 

OntcrNis. Sed & hi qui contemplatri- 
Viriem- cem vitam amplc&untur, in czlo thefauri- 
Fr ab^ vant; & cüm ibi*cor habeant, cli funt qui 

| przdictam Dei gloriam enarrant , per fpiri- 
bewims — talium rerum. contemplationem. Qui au- 
fenem. tem aQricem vitam agunt , firmamentum 
wm. — cxiftunt, cüm fint conflantes , atque hi opus 

manuum Dei annuntiant,quoniam Dei ope- 
ra exercent;atque ipfius ctiam opera exiftunt. 
Perfpieus  Ceterüm perfpicua cognitio cüm fit diei , al- 
dori mili teri perfpicuz cognitioni conformis exiítens, 
eructac verbum .v.g.Scriptura vetus, fpiritali- 
bus referta cibis, de plenitudine fua eructans, 
Notitia ar- pra bet verba nouo teftamento. Nox veró que 
p e(t profundiffima rerum arcanarum compre- 
henfio , ad aliam nos obícuritatem adducit, 
quam comprehenfionem Dei fpiritus tribuit 
his qui ipfum habent:hic etiam profunda Dei 
fcrutatur.Ceterüm loquela fermonibus prz- 
mittitur, fermones autem (cientiá adducunt, 
dum exhibent demonftrationes. Vtrumq; au- 
' tem idcirco de Deo didum eít, vct audian- 


Loan. r. 


tur ; quare nulla fupereít incredulis excufatio. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM * 


tiw di'Zar 948 topic af df ue, Y, do ing 
alSesru. A*y luy à xg) Npaaryythus, 
X«eouGip Tt , ugi Xeeotu Vxucer V'towunA 
Aeyórser EvA cniin 2 d Oca xul cn 77 m 
7r dud, jj H'aulgs, A^a (B , diode 
xu g10c gu Gau) 9, 70. hpnt 6 Bogrócio 9 8 
doen. durs, Kaj Awxác d$ Qnow . E^fjtro 
cuo T d374Aq 79: gegnác Segris , 
aiyéyrtey vor 99. T8 dV dn Evras, al dg 
vrapric diEoAoy iar d'uAdi. O dh mica gg) 
vrac oi dii) 7 dy tAv To relay G2 
9fie paugv dor. Ka] ol evesQii)) dV Moowow, 
AUrcG Vmoinger Yj4dc, x] Sy Wu€ig, Ka] oi 
ü7r0coo! , AvT& 29 tC TUMOR. 

9. HMEPA TH HMEPA EPEITETAI 
PHMA,] AxaxrMor. Zvuugy Ov di ou. 
Qisteor GZid own, H'uien v8 iutpa ipso?) 
pua. , X5 v0E vux T) dra 94 yrdow- s p 
ew, 5d 265r,» dxsorray aj Quia], dX 
eic máy al yu). cR Ow Ty C hus. 
Ovdi p) Abe , 8dt Quilà dQiéigu, aod 
alu) olyeay soi im Nod ere) rdauy yin 
kg) Suogosas eic cl). Vuyudiay iaAgn. 
Kaj doróso^.(G)» dà vo SerogéA Ti dUaj- 
2geuxóy xhpuy uta. marius , Avdpias vul 
Tifo, Pyme Gu Tu NaSusahA, xj Yuai- 
vn; Gi; vc) uo Sms aud. 

OrirzNorz, ATAZ ko) oi Tór 9a 
pro aapat o poi Giov, 9meuvei uon /r a - 
esvd*  xduei cl) wapdias kyorm , Seal 
eiat, d'oryesdpot 1l eesepngy bo $i d5- 
Ear , Jfà. Svociac d bi von?) cegyud- 
Twy. Oi exegxvixcl d$, cupa ciam, iegin 
TV) xd *orr«c , xg) ám en cl) qroinow 
7E T8 fu8 eer , tpyal ou poi rà 7g Da, 
xgj TéT& TU ydyormic poa. ,— Kaj » qure 
d s6no, »piegc Bow , ripa. Quotelem voro] 
cinQur (Oe dau , ips0yg") pia cc dimu- 
uut yegph , y ryéo amu y z2wesllicm 
ve9td , Tad 8 7Dnes/ aan D ipsooopdpr, 
evegoqip?) pipa v) xar dfalien, v di 
WE, n DaSvrémTp uusaxdy aeg udner 
dfz^mlu, vesc ériegy adc doaptias 0dn- 
9€, fron Jue dido T0 08 $3 v - 
M9 (cis yum ausi, a0 x; và Ba 2n ipsa 
7 9x8, H' 2ggud di avecmoicira, Toig Abopit; 
ol JY 269o1 al) fongfiulo ema yen , Tut 
"acd ei£es apkyormé, — A'ugómeg dU 1/8 
Tí» Dd 9w 2ux!), Ümut aj dxsda, 
dib wg) Gi; dzreiSeUmm dx ew "oon. 

xuesi- 


IN PSAL 
apes d mov qo, oor Doi Tvyydram 35 
«eic azóeoy GOmmoeía , al MEm 2l xa 
q? aldhrrir 4 ,egqQiic , Ol dV mu mu So ee- 
Énuótc, wg) 7rkeam nencartitorre , dyor) 
Tui jiucorsa oet Qa C 7rd sob dpor, OU qfo- 
yu 29 diia ó Hléresc $06 , Pyca( Cic 
ajavis Vyeic. 3) Gowrip (on, Td prugma d 
Vado U ái , 7ryó a. 600p, A og óAoiG 20 
V^, "teo v7 y dive oltsqipne. 

€. EN TQ HAIQ EOETO TO XZKHNO- 
MA. JAxaNnTMOr, Ka3* ajazurylw dt exi- 
t0jug Oi n OxuAagiz, A?Wa wd) rdc au- 
er 1l doas xvejlu, mOuaMa) 6, LTD * 
Wuot. 39 d'reaucstuino Xessóc. Atooito dV xj 
Xecit & ul ai nmal omxéiy. 8o , AL 
9uc cle durd. S«vesiudp Qu, ox GE aims 
TOC, AuggicetuUMQ wy WAUOG OY, C Ty SUU 
9j] mwreuxely dnmropóDn?) wóAmuv, &xaly dV gj 
oy a5aXueulp Oe, Y doruauy olecvosiaw 
iaMezct , xataGdc cfe dues» 18 weava , ta- 
alu/mow ayaGac Uer wg] [ek en. A'ÓA' id 
dist À mo mOp , Prep. 8A ahis eic 
elu 4d , ox, Tà anéouam Ciorras eral 
7a, 

Axrrrior, H'ug) émec, Kdy 59 0i U- 
Qoi uii Aero Ti Ys 00 Qt, a^d ric. 
Sípunc aiddya?)* $m ol dmsvi, xdr prí- 
cur T8 Xesc 6 7l) Siómma , d90d 78 6- 
uir Gy dnd 3? drap tuoov, eg) 4/27 
d'driegy muesucias , Ur à 9c iptardic 
WA, Sec, xg) 8 cuogawrhoeray 
"rUp Catgr;ov durd xgvÜkat)). vcre 20 ixdsou 
qi ipsov Ümroio» 621, T0 7TUp dbxiuat od. 

f. O' NOMOZ KI?IOY AMQMOZ. ]Cri- 
rENOYZ.O' rro uemxóc vóv (Os, voie 7rvso- 
uenxoit xgzpn (Oe , Freped dual. n 
4yTug/a aup/u duravay Tü Xeugdi Cv mud 
suvpo Ay rUetor 67), ) me) TS Xue Ap 
quof, quc mimic evpi aru. Ta dug ua 
(a xvejuryd aei D ingioounlw , Tic eot 
Vescor sta. aGtay Yard üowuc , T8 Xvgja ep 
qd vóuco durd. 2s digiieua , i t el 3 
«vec rasor dur. oiworopdap, TXUTX 59 Yor- 
Sárre, d pegiv] xapdiar. H' érro^à xvefu cy 
€34 jor. rópas 2v Erro. d expuugl luc 
di dum, d20 mhawlal t MT), qu^azbd- 
eu Quri(4 véc 4 "loxyic óp9uA uds. O' q6- 
€» xve/u dyhc* vu! 9 qUGo xuelu iu- 
xA 7rd Ward xax8 , wg o xopmoi dud 
djs, dy vow eie aidra aua Y G^. 


MVM XVIII 357 


Capiunt autem fonum, quicumque funt ter- *^7*- 
ra femini accommodata, fcilicet ad fcn(á- xoi 
lem Scripturz fenfum litteralem. Qui verà qu fonom, 
hos vranffcenderunt,& fines appellantur, fuf- 7, psi 
cipiunt verba manifefté eruditi. Neque enim P^" 
fonum folum auribus percepit Petrus, cüm 

dixit: Verba vite eterne babes. Quin & Sal- 122.5,65. 
uator ait: Verba que locutus fum vobis, [firi- voxn.e 4. 
tus funt. Dicebat enim hoc Apoftolis, qui 

erant fines orbis terrarum. 

6. IN SOLE POSVIT TABERNACVLVM.] 
Awouvur. Secundüm anagogen veróà taber- Elf fa, 
naculum Dei eft Ecclefia. Quin & omnis Poncium 
qui gloriam Domini capit , firmatus eft in 
ipfo : fol enim iuftitiz Chriftus eft. Quin & cigar 
Chriftus ipfe dici poffet in fenfili fole ha. /*! nie. 
bitare, quatenus ex ipfo analogicé confpici- 
tur, vt ex fen(ili intelligibilis Cüm igitur 
fit fol iuftitiz, de chalamo finus paterni egre- 
ditur: fponte veró, & quafi exultans , totam 
difpenfationem impleuit, dum à fummo czli 
defcendens occurrit;iterüm afcendendo vnde 
& fuerat egreffus. Ceterüm non effugit quif- 
quam ignem,quem venerat mittere in terram, "d 11, 
adcà vt aliqui fadi fintfpiritu feruentes. — Rom.rs, 

AsrER1t. Vel etiam fic: Etfi enim czci fo- '* 
lis lucem non videant , calorem tamen cius 
fentiunt:ita infideles,licet Chrifti diuinitatem re IF 
negéntpfius tamen nominis virtutem didi- imersjct 
cerunt. Vel etiam in fecundo aduentu,quando 
Deus manife[le veniet: Deus noffer, c non fi- Pa. 45,5. 
lebit: ignis in con(petiu eiue exardefcer.Tunc 
enim vniu[cuis[q;opus quale frt igmisprobabit. |. Cox. y, 

8. Lex DoMiN: IMMACVLATA. ]Onicz- '?: 

Nis. Lex fpiritalis,quz viris fpiritalibus expia- , piri- 
tioni eft,conuertit animam: zeffimomium Do- - qut- 
mini poteft effe Chrifti in cruce martyrium, 
quod Domini teftimonium cüm fidcle fit, 
fapientiam przflat paruulis: jw/fitie Domini, 
quz continent iuftitiam , fuum cuilibet pró 
dignitate retribuendo , funt Domini in lege 
eius iuftificationes,vel illa quz ad eius guber- 
nationem erga quemlibet fpedant: hz enim 
intelle&z, cor lztificant. Preceptum Domini, 
in fpecie et przceptum legis generalis: hoc 
autem non occulte, fed palàm claré promul- 
gatur, & cuftoditum animi oculos illuminat. 
Timor Domini fantfu: nam timore Domi- 
ni omnis declinat à malo : & fructus eius ma- 
nent in fzculum fzculi. 

Yy ; Dus. 


[dd 


. 858 
Dipvwr:. Vel etiam hoc modo, Deus 
fide dignus, vt qui bonis operibus, & cogni- 
tioni veritatis teftimonium przbet , iuxta il- 
lud: Fidelis feymo: non quidem vt credens, 
i 324. fed vt creditus, Et iterüm: Deus fidelis e 
abr vi. 90D eff iniqsitas in eo. Et, Fidelis Deus » per 
PH- QuepS voca efhis. Iraque teftimonium fidele, 
?-Cor.t,», propter firmitatem : ipfum autem fapientes 
d reddit eos qui conuertuntur, & funt ficut 
^^ — paruuli. Quin & fapientes reddit per Euan- 
Belium modó genitos infantes;fortalfis eriam 
inexpertes humana: fapientiz, illitteratos, & 
idiotas. Iuflitia: autem, cum nil obliqui ha- 
beant, re&tos faciunt €os qui illas fuícipiunt, 
qui triftitiz expertes, diuiná latiti cumulan- 
tur. Porró timor Dei fan&us, vt cui nulla 
p2ffio mifceatur; non enim fimilis eft illi, 
quem diuina charitas expellit, cüm idem fit 
quod pietas & veneratio » quz etiam fempi- 
ternos teddit , & temporanea non eft. Iudi- 
cia veró quz. Deus iudicat, dicuntur reda 
Propter veritatem, fecundüm quam iudicar. 
Kom.;,. Paulus quoque ait: Scip; enim quoniam 
iudicium Dei fecundüm veritatem, im eos qui 
Talia agunt. Sunt veró etiam falfa im piaQue 
iudicia, ad quz etiam allufit, ad illorum di- 
ftin&dtionem. Hacc autem diuina , ad inuicem 
rclata, iuftitiam manifeftant, non autem ; f 
fingula fenfum expenderis : perfpicué &nim 
Pest! abinuicem dependere no(cuntur. Huic au- 
lime. tem, inquit, quz ex przdidis percipitur, vo- 
" — luptatinihil eft in vita pretiofum quod com- 
parati queat. Rerum. enim fpiritaliumg dul- 
cedini, nulla fenfibilium aflimilari poteft : 
quorum animalem fenfum qui tranficendir, 
ab his ad illa totum defiderium. extendir. 
Hac enim omnis Dei feruus cuftodiens, co- 
piofam habebit retributionem, quod non fic 
in (enfibilibus: vnde fub iungit: 

I2. ErENIM sERvys Tvvs cvsropir 
EA. ] Onicrewis Si feruus cuftodit, qui 
d non cuflodit, non eft ferus, Cuftodic autem 
dre Dew defiderabilia Dei » qui nihil aliud defiderat 
Wh preter ipfa:idcircà pro remuneratione obtinet 
€a quz defiderauit : qui autem ea qua aper- 

tà funt,re&té geffit, pro occultis deprecatur. 
14. St MEI NON FVERINT DOMINA- 
T.] Tu £opoREr 1. Der hzc vtique no- 
uum T'ef(tamentum prznuntiat , 


tATrR- 
NA pA- 
TRVM. 


1. Titn. x, 
1$. 


Timer Dei 
f and n. 


Iudicis 
Du rela, 


EXPOSITIO PATRVM GR;ECORVM 


AiArMOr, H' 2 ZTuC dEicomew, 5 Or 
APysuefo aya eit bg , na) dl d dp. 
Ses, x?! v fex à 5j. Ov 1óy ai; 
msi, a2 uc ms. dp Gy. Kai ra2uy- 
O' 9€ mebc » X9] 5x *oy adixia e mu, 
12), Tlucàc à 9«&c, di Á du ad Sym, H'octuy à 
A Tue fa ms) , 4/2 v BiCas avrà dico. 
Q8 grci£i ac sesttracy) "Joey vc ecd 
mudíz, Xil di x, T4 dfa Tg da, Ma 
dpn-Sus Éxito , iuc di Ej TEC d 71 ieste aj 
"esmrin eugíac , dy eguudQus à; ditiTas, 
Ta dugmluo(n d$ pudi X oxoMig, 
Cere nac IT) tau cu, 7i , mp A. 
Thu dx Éyomc, à Steowurs ^ voa) d 
Sea, óc p ma 9 mxoc à ó S'éioc t€», 
dri d dp 21 x? 3 C aPcdbo Yai d 
DS'eiac d^ a6 * 6 uoc ay &»aCca Q cs. 
Éecple, à; C alovia, «ya 6), C oj... 
Xtieyc 4x. ier. A di xome; Sic sta xof 
Hé, dg 3 aou eu 2éA?), tab ld) xen; 
AC à TlaAQ, Oidvpdls JÀ Zn x Xelug 
75 945 £X XT a2ilear, VA adc m2 Toual(g 
"edosovrac, fadi C 445, nd) ding *pé- 
M91, «vesc d wg) sei veje Jfoxeuow 
&uT]J. Tat(a di vi Sin Mis! day , 7) 
d'iteuos d'eayuow, a0! 8x. Bv Vrae cc 
orc tal iavso, Pardc j. djMay —m- 
fa repite), T9 993 epgrydiéoov 8d on, 
Qvom , vá & Bie vipucy 2'SaGapM?), Ts 
29 79 ron) 2?va/nm vx aid) udi 
drea aj à aidirow Nvoedu à utei. 
cuc, Oy) TwToY €c Gx€Tja 3 EnÜvplar du 
Aut. Taie 99 7; 6 76 918 £A 
QUA d^ Tet sc aa) ER aru7ród uou, mp 
8x icy Ea gy aid. do Unt 

(€, KA1 TAP O AOTAOZ XOY orAAx. 
ZEbPAYTA.] QOrirzxorz, Ej j 28^. 
QuAdas4, 0 uh CuMosav, d d. 8^ Ov. qua. 
ed Ji d ÉhSuumi 35 94 » GER Suy 
EX PA m i àym!, ji Ud afrezidusw qv- 
x6 EdÜv uel ay. Tcl tanex di xg Gp. 
Suenc, «E qu xput luy dL ona, 

J'. EAN Mii MOT KATAKTPIEYZOZI, 
OroAnruTor, Aid TETUY toi 7l xg: 
vlo) Sello aroza 9^ES, Q 7 Énsioue. 
TO»? 200, O3 muta "Tté/uat (Ge 
7 Japidi* ig j x9) 2) "esed acu pay 3 
dqtow 2puCayscw oi hs óUormc e ei tzq- 


& Baptifmi gratiam , & Spiritus fan&i donum , à 
quo & prateritorum peccatorum veniam credentes accipiunt , atque inpofterum fa- 


& 





(YN PSALMVM XVIII. 359 
(& xebvor , orbi Qoleur tyornic, XE) TE) — Cis auxili) habentes , tum infurgentibus affe- ^**o- 
VmarigugDp ur mraBdy , «3j Tp nCuAc) x3) Qionibus , tura. infidiantibus ac prauis fpi- bw Xn 


aorneZv e.c) oper. ritibus fuperiores fiunt, DERII, 
Qrrrxors. Edw d dXMiTQiU0 Uu xa- On1crEx1s, Si alieni non fuerint nobis do- 


GveudUouow WX ,7vm dueupiisóuÓd,  minafi, tunc immaculati erimus , cüm anteà Qvi fimt 
à einen uci ürnz, dunupidéiiüa — vales non effemus, Erimus autem immzcula- 7*9 
xaPaiesó udpor , o peyisnc dpaprias. Ka] — tijita vt à peccato maximo fimus expiati At-- 
5: p xd dry amestiesuDye x75 idis — que eius quidem qui nihil. fan&i ex orc fuo 
eiua, 8 cya ow?) ic ddoniar , &- — proferebat , cloquia erunt vt complaceant; 
T dyoioerrc T) cópa uoo Avy9 9*. T8 quippe non aperientis os nifi fermoni Dei. 
d'iseneru 9 utem ai xapd ine fg 5l) mub- — Ytiufmodi veró meditatio cordis propter li: 
puzíay Grm 61 916, dfgmrarréc. bertatem inconfpedu Dei eft femper. 


: ANNOTATIONES CORDERII 


A&Lr enarrant gloriam Dei.) Hac — nere fungitur orationis. Etfi enim. corpora mutà 
NINERN verba myfteriorum plena funt, & — fint &inanima,nihilominüs adco afpectu pulchra 
AX TA hominum intelligenti: proponun- — videntur , vt vifa defixos teneant oculos, quaft 
. «epu ur, vt animos ad Numinis cogni-  dulcífimo modulaminum concentu mulcerent 
Qum tione amoreniqueattollantCalum enim maxi- — aures, & animos delinirér. Certe intuentiur ocu- 
ab giriaiD rne naturam diuinam, & nisus omniavim, lis, & auidé peníitantium animis hominum, tot 
RANT poientiam, & inexplicabilem (apientianf, eximie — in alto modulantur Orphei, Amphiones, Sirc- 
declarat. Aitigitur Prophera: Cels enarrant glo-.— nes, quot cxli, & quot in calis aftra videntur. 
riam Dei, vbi vox enarrant , non implet vim. — Neque de his malefaadi blanditie cantillantibus 
Hebrzi nominis 83300 »efapperim, quo Da- — ( va de Mufis ad carmina vlró. venientibus ) 
uid vfus cft, ad cogitationes fuas magnificentiis — marftus cüm effer in ergattulo, Boetius conquc- 
: explicandas, Signihicat enim narrare , feribere, — ftus dicetet: Je binc male Sirenes,v [que imn exi- 
numerare, atque, vt notat Augu(l. Eugubinus, — tim dulces. Cum oculis pariter animt & aui- 
xala)syer, multa recenfendo & numerando com- — morum defideria in. czleflem. illam. Beatorum 
lccti, Vult proinde pius Vates, cxlum effeli- — patriam intendantur : U&: ( vt loquitur S. Ber- 
bus. fcriptum aureis litteris grandibufque, qui — nardus Serm.r1. in Cantica) ersrsira férenutas; 
narrationem centineatinauditz varietatis, & in- — plena fsamitas, eterna fecuruas : vbi candem vi- 
fignium rerum enumerationcm. Hinc S, Chry- — debimus Dcum ficuti eft. Profectó celum & 
. folt.homil. 1c. ad Populum, ait czlum pofitum — Dei pradicaromnipocentiam,& pulchritudinem 
cílz à Dco fufas ui;ser X) Hiairasc x) evpsis, maxi- — oftendit, vt illius afpedtu inuitad , & prorfus 
mum librum, C uiotis , C fapientibus, Addit — conuicti,de infinita conditoris cius pulchritudi- 
mre áshais s Vnum ommbus generaum vtilem effe. ne. philofophemur, Ad. hoc Minutius Felix in 
Liber ille tam apertus , tam pictus, & tantá va-.— "Octauionos inuitans, Celum, inquit, ipfsm vi- 
rietate pulcherrimus, clarifima in luce esarrat — de, quam late tenditur , quam rapidé voliitnr, 
gloriam 'De, vcl, vcdicunt Septuag. Jifar , cla- — vel quod in nollem affvis difingnitur ; vel quod 
ritatem, exiflamationem , magnificentiam vel, vt.— im diem fole lnflrarur : iam fiis , quám fit ineo 
*.| Chaldeus, preuofiterem;vel,vt Doctores Hebizxi, — fummi moderatorts mira C dimina libratio. San- 
vim, valorem, gramitatem; vcl, vt Patres,diuini-.— Qi quippe vifi non harent in fola cxlorum aut 
taris umaginem atque dores, Jaque animaduertit— fiderum confideratione; fed vIteriüs inentem re- n 
S.Grcg. Nyffenus in Vita Gregorij Thaumatur- — ferunt ad laudandum & amandum eum,qui tan- 
i, Abrahamum, cüm apud Chaldaos in Philo — tum opus tam exquifito artificio eft molitus. 
tophia cffct infticutus, & cali apud fc pulchritu- Ceterüm in arcano & fpirituali fenfa. c«ís di- 
dinem, ordineinque fiderum, vim & efficieniam — uerfimodé à SS. Patribus explicantur. Ác in- 
reputarct; earum rerum cognitione vfum &« vgs- — primis locum hunc Afterius in Catena pulchré 
Éd!pa, vt [cala C admimiculo,ad fuperibonicon- — cxpouit de rationalibus calis, fcilicet Angelis & 
templatonem fuiffe, & perea quz videntur, ad — fanctis hominibus : Origenes, Gregarius, Ter- 
diuina, quz tantüm intelligenti percipiuntur, — tullianus & alij myfticé de Apoftolis, Euangeli- : 
religiosé peruenifle, Merito igicur ad literam — ftis, &  przdicatoribus exponunt. Tropologice 
Hugo Cardinalis caleftes qualitates hoc modo | 
l 


Grzca Paraphrafis & Commenrarius hunc lo- 
cum explicant de calis materialibus, qui ordine — predicatoribus accommodat. Predicaror,inquit, Praditans- 
& afpcctu fuo nos ad gloriam Dei contemplan- — a rerra elematos eff per contemplationem , amplus "t! - 

; dam excitant. Nam ( vt pulchré S. Chryfoft. — per charitatem, fplendens per [aptentiam, fere- fimiler, 
Lad " hom.9.3d Populum ait) racer quidem celum, fed — nus per amimni Vs pride motis celeriter ab j 
emus, — pite a fpettus vocem tuba clarmrem emittit per — antelhgentja, per obedsentiam; pluens per imfiru- 1 
Gun vida. eculos. Eodem feré modo S. Gregorjus Nyflenus — £Hianem , tenans per. ebiurgationem , fulgurans ( 
in Hcxa&meron, verfum hunc expendens, eAfr- — per muracua , influens pd hberahtatem , purus 






"8r. 


nficiofum , inquit, qmod im calis ex comuerfoms — per [amtlitatem, [edes Des per. gratiam C bu 
concentu [geidaculum wifitur , apud peritos mn-.— miluatem. Haec vide fufiàs Cul Hugonem ad 
hune 





360 


Àwwo- hunc locum. Similiter S, Bernardus ferm. 27. in 
TATIO- Cant. Habet, inquit, Ecclefra calor fuos , bomines 
NES COR- fpirituales, vita C» opimone con[picuos, fide pu- 
DERII. yos, (ve firmos, latos chavitate,contemplatione [u- 
penjus. Et hs pluentes pluusam verbi falutarem, 

tonant sncrepariombis , coru(cant miraculis, bi 

enarrant gleriam'Dei, Preclaré quoque Arno- 

bius in. P(al. $8. Celi, inquit , fatti fwnt e/fpo- 

floli babentes in fe folem iujHitie, c meritasn mo- 

diem  fiellarum , pro varittate diuer[o f[plendore 
radiantta. Colum igitur eft D. Petrus , osillud 

magnum, veritatis & Theologiz fcaturigo;cxlum 

Paulus Do&or Gentium; czlum quilibet é ma- 

giftris Ecclefiarum, qui i«edrnpss, vt S. Diony- 

.O dusdoquitur, & interpretes funt diuinitatis. 

4- INon f[vnt loquele, neque (ermones , &c. ) 
Pulchré ad hunc locum Eulcbius: ow xexetjaem 
duris $5316 duTp] Wapair y rekTR. Coal, Tile rue du- 
7 J'uvauras, ds uad yptap dycl Aayüzsew vl dMa- 
VKaNay dij. VlexhigeTea youn € avumtex vy) aylro- 
gno olkegóym Us bupUOpae X dus aka; Qu] oepeine, di 
& A Dukraa! Ovx 6iz) AaMtaa IV Most , Oo WX diktsvTaa 

Diti 82 ei gurad iii/. eed deo vociferantwr spfis operibus 
des que-— slle dierum ac nollium voces , s qui eas. po[[mnt 
yn ripis audire , vt corum dotlrina nullas anres lateat. 
' Certe vniuer (us bomnum orbis con(oná ac reci- 
procá illorum cborea plenus el; propterea ditum 
eit : Non funt loquela , ncque [errsones quorum 
gon andiantitr voces eorum. q. d. IZulli viquàm 
funt homines, quicumque linguà & fermone 
loquantur, qui non percipiant , quid dies & no- 
&cs fuà illà compofità mutuz fucceflionis vicif- 
firudine przdicent: nempe. notitiam Dei, qui 
omnia fecir, moderatur & regit. Efl auem con- 
ftrutio verborum 1diomatis Grxci , Ion funt 
loquele, neque fermones hominum fcilicet , quo 
rum non asdiaütar, id cft à quibus nonaudian- 
tur, voccs eorum, dierum fcilicet & noctium. 
$ Inomnem terram exist onus eorum, | Ex 
Rom. ro, citatione S. Pauli e hunc locum (vti notat 
18. linicnius ) przter litteralem de cziis intelligen- 
"ada dam, cuam allegorice accipiendum de Apoltolis. 
Sai rhiton id: tellieunt Paulum à fenfa litte- 
dans bosse Quic am tamen intellig u lit 
«sper, rii minime receiliffe, eumque non loqui de 
Apoftolorum przdicatione,vt quz tum nondum 
exierit in omnes fines terre, íed de czleftium 
corporum przdicatione. Cüm enim Iudzi cul- 
parent in. Paulo, quód falutis promitfionem 
: Geniübuseuulgaret; intelligunt eum quaere, an 
ipíz quoque Gentes auditlent aliquando de Deo: 
ac refpondcre ex. hoc loco, apertam illis fuiife 
difcendz pietatis & cultus Dci viam , qa in 
emncem terram exinit [onus eorum, &c. quafi di- 
cere voluerit , Deum iam antea&s fzculis pate- 
feciffe Gentibus gloriam fuam, iuxta id quod 
cap. 1. dicit, atque hoc amplioris do&trinz , quz 
per Euangelium acceffit , Rite preludium. Nec 
mirum videri debere, fi vtrifque tandem fe pro- 
miícué Deus patefaciat,quos pridem communi- 
ter ad íc inuitaflet, 

6. ]n folepo[nit tabernaculum (uum. | Sym- 
machus,z9 sje ézaEs cma) i apros. quod S. Hie- 
ronymus vertit, f2/j pofuit tabernaculum sn eis, 
& Theodoretus refert tres interpretes ita vertif- 
íc. Pulchré hunc locum exponit Diodorus : 
A'vris, uem, &dunspyuoi Tue vegrec, Xy ds Wales X, 
Td& rík&s, 3 magkywen rl diffi xxTdouelar d muni 
€t 7tis cuskrdg Gia. i DÀ XII vor adir quor, Xy rds ar 


o * 


EXPOSITIO PATRVM GRAECOR VM 


tím vapbrn donar in msenr irra 3, mains 
03 B G-, sinu var éduris eiucz, DN Up Lauri 
Éacd «er, X) kavrir cipe. Toro 33 i5 Tm? ocbosua 
ducu (vro in dur" d yr) v2, dumrir riv Dux $reEs gie 
kavziv, 8 ew varspiesoenss J'uudutoc T8. mYvumióT Q-. 
Jp[eyinquat, fabricatus efl celos,C dies ac notles, 
que prudenter sntuentibus. certam. cogniionem 
Jn. conditionis prabent. Q uod auttm m [ole [pe- 
arn, inquit, omne miraculum (uperat:qnicum 
tantá fit magnitndine , fecit Dens vt nullo veli- 
culo ferretur. fed spfe a fe geitavetur.feaue sp[nm 
ferret. Hoc namque eff Tabernaculum fium p»- 
fist im ipfo, d ejl, folem vi fefe ferret, conjtun: 
quod [ummam probat vim conditoris, Enimueró Soli pal. 
quem non moueat pulchritudo folis , qui e(t rir 
princeps luminum reliquorum, cuius tanta, jj. ^^ 
tamque eximia eft naturz conditio, vr antiqui — ' 
vim. Numinis atque poreftatem illi cribuerene 
1mó veró vetuftillimi € Gracia, apud. quos vi- 
guit eruditio litterarum , cüm íol in hoc 
vniuerío nihil viderent effe auguftius, ab illo 
Dci nomen excogitarunt.Nam cum vfu animad. So! ewi- 
uerüflent , folem cumprimis atque ftellas propé | teoegnd 
inexplicabili celeritaie mundum obire omnem, cue 
Zw v6 Sie, à currendo, nominauere 3d», hoc eft, ssa 
Deum, Hinc Apollo in Gracia, Mithra in Perfi- 
de, fol vbique gentium diuino olim cultu ccele- 
brabatur, $ed remotà fuperftitione impià , non 
Cit negandum, quin fol vnum fit de pulcherri- 
mis Dei operibus, quod omnt hominum generi 
fificknduti videatur. lraque illum exorrant 
diuinz Licterz, &, vt firin excellentium rerum . 
admirabilitate exponenda, varijs, vt ita dicam, 
emblematis adumbrant. Siracides nominauit 
vas admirabse, opus Excel/i: hoceft, Demiurgi Ecdi.4j;: 
palmarium opificium. Dicitur autem vas admi- 2 
rabile, quód fit diuinz. mentis & potentiz in- ndis 
frumentum. Hocenim Grzcum nomen es26-, ,——— 
quod eft apud Septuag. fignificat: quomodo 
S. Paulus vocatur exUg- &xoyse, vas eleihioni; Ag, 
aliqui vertunt , »n[Irumentum elcilum , quidam 
organum. lia certe à Mercurio Trifmegifto fol 
dicitur égyavor , snflrnmentum, quód , vt egoin- 
terpretor, à rerum molitore Dco adhibeatur ad. sei 
generationes & corruptiones ad concentum om. efiaia 
nem vniuerli, ad effe&us d c fufcipiendos, *"" 
quos nulla mens confequi poteit. Quando ergo 
vas admirabile fol dicitur à Sapiente, nihil, mco 
iudicio, aliud voluit, nifi eius vim, cfficientiam 
& potentiam incredibilem adumbrare. Sicut et- 
iam in libro Iudicum tribuitur illi Juzeceia, vis, Iuh.g gr: 
otenua, fortitudo. Nam vbinofter Interpres ha- 
Mg fol sn ortu fno [plendet; Hebrei & Grz- 
ci legunt, ficut [ol cum oritur iy Juvagetia umi, in 
fornindime fua. Quam fymbolicé quoque ex- 
preffit Ecclefiafticus his verbis , T riplicster f2l. Eecli.45 
exureni montes , radios igneos A t am Illud 4 
tripliciter, hue, vt in Greco eft, sremvr, per- 
fcétam & cumulatam vim in agendo fignificat. 
Quam vim cüm Propheta Regius hic vellet 5el gige- 
exprimere , folem nominauit £;gantem, vti tri- 6 Gb" 
ve oti quemdam Geryonem przpollentem h i 
iribus vbique victorem,atque, vt Homerus ca- 
nit, meuparóerz, vndique armis collucentem. 
Scd ne ferum quemdam atque homicidam cogi- 
taremus, appellat eumdem Jfponfsum , qui veluti 
& thalamo geniali prodiens, comá inauratà, mi- 
cantibus oculis, rofeoQue ore per liquidas cli 
vias 


LJ 


1N PSALMVM XVIII 36T 


vias concinne decurrit.De quo clegantér S.Am- — dam acerbifimorüm dolorum lubens voleni 4.4.5, 
brof.lib.4.Hexaem.cap.1. Sol, inquit, oculi efE— excepit, & incredibili animi generoft volunate, 14416. 
mundi, iucunditas dser, celi pulchritudo , matmre — exultauit vt gigae ad. currcnáam viam, Exetuit wv. cog. 
ratia, preftantia creature. Pauloctiam magni- illam fortiudinem omni cogitiione maiorem, nig 
renis magnus Dionyfius lib. de Diuinis no-— & in omni vira fic illam exetcuit,vt fol ab cclipi- 
minibus cap. 4. folem dixit, zz« 3eía; djabinG- — ca fua portiüs, quim à perte ipie iuftiria. & 
usar exlra, claram expre[famque dinin& bomi-.— honcíto recederet. 


tatis maginem ejfe: quam bonitatem in homines Porró Anonymus in. Catena. tabernaculum 
omnes effufam, fol lucis & caloris fui commu- — exponit Ecclefiam,& folem Chuttum. Cui con- T 
nicatione imitatur, formirer ex S. Auguftini fententia Bellarminus pie us 


jew. — Myfüce verfum hunc de Chüí(to exponit noftertom.a lib.5. cap.z. optime hoc verfu pro-. 5,5, 

(um di^. Cofmas Indicopleuítus, dicens: Zuiregua » 78 xu- — bat fignificari Eccleliam e(Te viibilem. Siqui-. ingar folis 

oaiv tf (ie cagE, à mesziugleim 6r23 aum $ymrr, raberna- — demilla verba: fole pofiit tabernacilum (unm, conipicui. 

au C^ culum eft "Domini caro, que alfumpta ef in eis. — S.Augutt. Trat.z. in Epift. S.1oannis fic expli- 

E diimitate, q. d. 1n fole, hoc eft in. diuinitare, — car, ac fi dicat: In. manifefto pofuit Eccletiam 

pofuit tabernaculum (uum, & corpore humano — fuam : vr, ficut fol non poteft omnino latere, ita 
ts alfumpfit, tamquam obtento tabernaculo, | nec Ecclelia poffit abícondi. 
iuinitatem occultauit : ipfam autem humanita- 7. 4A [ummo c«lo. cgreffio. eius. ] Bene notat 
tcm fuam omnibus manifeltam exhibuit,in qua — hiclanfenius, Hebraicam dictionem n kerfebs 
diuinitas Verbi corporaliter habitat, & ex qua pro qua nos hoc loco bis habemus , [ysmmum, 
Verbum ipfum,tamquam ex tabernaculo (uo mi- — manifefté fignificare. extremitatem, & finem ; ac 
litri, bellum aduerfus peccatum. & diabolum — proinde Graecam dictione exer, qur & [um- 

rMads gerit. Non incongrue tamen hoc etiam intelligi — 2». & extremum fignificat, hoc loco maeis 

De tse poteft de B. Virgine,in qua, tamquam in taber- — proprie per extremas vcrtendam fuiffe : quem- 

Mal ^  niculo.Deus homo factus, & ex quanátuspro- admodum etiam in Mactazo, vbi legimus, Con» Matth.ad, 
diens humanis oculis vifibilis apparuit. /m fole — gregabunt eledlos eins à quatuor vents, a [ummis 3i* 
autem dicit, quia Virginis admirandg virmutes — celorum v (que ad termino: eorum, vbi pro vtta- 
tod mundo innotuerunt. Afagna emm (inquit que dictione fummis & ternunos, Grxcis cadcm 
D.Anífelmus lib.de Excell. Virginiscap.i)a/qwe — eít dictio 43v, vnde manifeftum elt , interpre- 
miranda dimimorum [fignorum indicia natiusta-— cem Latinum femur celi , pofuiffe (emper pro 
iem Fi irgimis pracurrerunt : quatenia to maler — extrema cali parte. Pro fimo celo autem magis 

ventratio fidelium circa eiu exortum exifleret.— propri verteretur, fwmmo celi; Grace, dz' aa 
&fi«m-. Quidni ctiam in. fole, hoc eft in Virgine, Dcus — sépare, vt articuli es vis exprimatur , & refpon- 
sawer.— dicatur tabernaculum fuum potuiffe? llla enim — dcat ci quod fcquitur, J^/2we ad. [mmm enu. 
€t orbi vniuerfo eminens & conípicua vü fol, Vnde [pmmom calum à nobis accipi debet pro 
quam bcaram dicunt omnes generationes. Fulgor — (umma cxli parte,quemzdmodum eciam in Dcu-. peut 4,52. 
illius omnem fenfum & cogitationem excedit. — ecronomio,cüm dicitur: £nterroga 4e diebus anti-. wd per 
Pma — Quod autem fequitur: Ez ipfe tamquam fpon(us — quis qui fuermnt ante te, cx die qua cream Do- —— 

Wem procedens de tiulamo [no , de Chrilto euam ex — sinus "Deus bominem fuper. terram, 4 [ummo setius 

sa Virginis vtero prodeunte fic exponit Damaíce- — celo v[gse ad funarmumi eins. vbi etiam fignifi- j,y, 
nus Orat. ;.de Natiuit. B. Mariz: Semprtermum:— caturab Oriente vfque ad Occidentem , ficut & 
lumen, quod ex [empsterno lumine antiquiorem. — hoc loco, Summum erzo celi non dicitur his 

feculi exiffentiam babet, ex Virgine Mari — locis refpettu verticis noltri, fed refpeótu motus 
corporaliter , ac tamquam [pon[os de tbalamo — folis: vt (mmm fit vltra quod. motus íclis 

à (o predi. Sequitur: Exmitamit vt gigas ad cur- — apud nos non protenditur, hoc cít Orieus , vnde 

E rendam viasr. Hoc etiam de. Chiilto fic expo- fi nobis oritur ; & Ocerdens, vbi nobis delinit 

Cirifursr nit S. Gregorius hom. 19. dc Afcenf. emendo — apparere. Ceterüm quomodo hzc Soli iuftitie 
Dp quppead redempisonem noftram, quojdam , vt — compctant, obícurum non eft intellizere : iple 
ficu fci 1t dicam, [altus dedit. nito spfos erul falta — enim per incarnationem fuam egreflus cít in 
agnofcere? De celo. venit in vterum, de vtero. mundum, & fummo czlorum oriens nobis cx 
venit sn prafepe , de prafepi venit im crucem,de — alto; & rurfus per aícenfionem occutrit víquead 
ernce venit in fepulcbrum, de fepulchro redit im — fummum czlorum, ceílans nobis fuam vilibilem 
celum. Ecce, vt nos pofl fe currere faceret, quof- — przíentiam exhibere; donec ruríus noua illa dies 
dam pro mobis faltus , manifeffata per carmem — oriatur, in qua venturus eft ad iudicium. Quare 
veritas dedit: quia exultaust vt gigas ad cur-.— non cít dubium, quin hzc verba de atcentione 
rendam viam [namvt nos e diceremus excorde:— Domini in czlos, quando vclutífol, qui in mcri- 
Cumtp,  T'rabe nos poil te: eunrremns in odorem vnguen- — dic in altiflimo cali. puncto confpicitur, fuper 
torum tuorums. Plura de hoc vide S.Bernardum, — czlos celorum cleuatus cft, commodé cum Lco- 
Scrm. $3. in Cantica. Chriftus ergo fuit hono- — ne. Magno ferm. 1. de. Afcenfione, Gregorio 
ratus potenfque gigas, & czli heres , non ob ro» — hom. 29. Irenzo lib.4.cap.66. Iuftino in Collo- 
burtocius corporis (quamquam & robuflus dici ^ quio cum Tryphone, accipi poflinr. In qua fané —— 
potuit, ob exquifitam corporis cemperationem) — fimilitudine inprimis obicruandum ctt , folem. Chri 
fed ob diuinam animi conftantiam , quá fretus — in meridie, fiuc in fummoczli, cüm ad noftzum Fed 
& terribilia omnia füperabat, nec vllo ment, aut — Zodiacum, hocceft, adillud cxli punctum, quod breed 
animi humilizate deijciebatur. Cim iam inde ab — noftris capitibus directe. refpondet, peruenit; abegiz, c 
introitu in vitam, d magno illi parenté vitz cur- — rantá claritate ac lumine corpora circumquaque dins spi- 
fus obijcerctur, perquam fané laboriofus, X — illuftrare, vc nullas ipfa vmbras faciant. per vss- "ft rd- 
zrumnis aflluensjomnem illam fcenam metuen- — jra autein vfitatiflimá. Scripture phrafi, bona We 
Towvs I. zz facu-. ab/umpfi. 


362 


ANNO fzcularia fignificari fatis conftat. Chrifto igitur 
TATio- iuftitia fole in (ammo czli puné&o poft aícen- 
u £s con - lionem conftituto, ita fidelium corda diuina eias 
"pzpr,  lucecolluftraa, & enthei (piritus ardore. füc- 
cenía funt , vt omnes in ijs illicb temporalium 
bonorum vmbrz cuanuerint , & omnis tepor ac 
frigus Dnm diuini amoris igne abfumpta finr. 
Atque hoc eft quod ait: Ncc efl qs fe abfcondat 
& calore eii, Hinc dicebat S. Fulgentius epift. 6. 
ad Theodorum de Conuerfione cap.4. Qnis non 
slsns vita defiderto prafentem. de[piciat? quis 
mon illis abandantie deleftamento, dimitias tem- 
poris labentis exhorreart quis non illia regni di- 
leitione omnia terrena contemnat? Sàtis etiam ap- 
poliré S. Gregoriusad vmbrarum prz. folis ful- 
gore euane(centium imaginem, /sardefcit , in- 
quit, «n celeffibus animus, nilil im terris libet:de- 
jorm: con[picitur, quidquid de. terrena rei pla- 
cebat (pecie, quia [ola pretiofe margarite clari- 
tai ve[mlget qn mente, Bceuillime vero & plenif- 
fime Tertull, lib.1. Ad vxorem, cap. 4. Celeffia 
reéco;it4, Q terrenade[picies. 
8. iex. Domim immaculata.) Per legem hic 
Quidbe non folüm Dei przccpta, fed inftitutionem & 
hem bie doctrinam. morum  vniueram intelligit, quà 
i ad Deus nos fuam voluntatem, & totius vitz infor- 
] manüz rationem edocet, Arque hoc. modo tota 
Scriptura facra [*x dici poteft, quomodo $.Greg. 
Nyilenus przfatione in Cantica exponit, dicens: 
Sp:ritalz lcgi momen comprehendit. etiam bifto- 
riCAr narrationes; adco vt vmmería à Deo in[pi- 
rata Scripemra fit lex is quisp(am legmnt, nom 
folum per pracepta, fed ctiam per bifloriam ern- 
diens , & ad cognitionem my[leriorum , C fince- 
ram vita mjistutionem. Wizc igitur lex Dominis 
mmaculita, vcl, vc Pfalteria Romanum & Am- 
brofanusn habent, irreprehbenfibilis. quod Ter- 
vullianus lib. 1. contra Marcionem cap. r. legit, 
snuituperavili; Hebraice, ngon rbemimab; Gra- 
ce, ZusuQ-, id cft meus expers, integra, perfeQa: 
quod licet de vtraque lege dici poflit; excellen- 
ter ti:uen quadrat in legem. Chrifti, feu noui 
Teftamenti, que antiquam complet ac perficit. 
Conuertens anymas.| In Hebtzo eft ny me- 
fhibar,à verbo 2r?) befib, quod fignificat redw- 
Lex Chri- cere, aut. reuocare id quod deuium erat: ita lex 
ficmier-.— Chrlti ludzos à lege vezeri, Gentiles à lege de- 
5^ CT" monum, quos colebant, ad Euangelicam verita- 
(T£; Aie i 3 . A 
Tu. tem & vitam reuocar, & adduci. Ceterüm , vt. 
Brixianus tomo 1. obícruat , idem verbum He- 
brzum fignificat etiam refpirare , & requiefce- 
re, & luem alacremque reddere. Quz. omnia 
praitat lex Chrifti obíeruantibus eam. Vnde 
quidam vertunt, qwietans animad ; alij , faciens 
re [pirare ammas, Vercenim lex Chrifti alleuiat, 
& magnam animis quietem adfert , & (ecurita- 
tem, lxi locum huncintellexiffe vifus eft S. Au- 
guit.cüm in P(il. $9. deleui iugo Chrifti lo- 
quens ait: e^flsa ciini thee C aggrauat te, 
Chrifhs autem farcina. (ublouat te , suxta iliud: 
Matth. 11, Jursm menm [uaue efl, ci-onusmenm lene. A lia 
in farcina pondus babet, Chrifli farcina pennas ha- 
bet. "IN, am Ch aui fi pennas detrabas , quafi onus 
tollis, C* quo magis onus. abfiuli[H, eo magis in 
terra rcmancbir. Quam exonerare volifh iacet, 
mon volat, awia-tsli]li onus:redeat omus, C5 volat. 
T aite eft. Chrifli farcina, Portent illam bomines, 
non jiut pigri: non attendaniur idi qui cam ferre 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


no [nnt; ferant cam qui volunt,e5 inuenient quam 
leuis fit, quam fnauis, quam rapiens in celum,e 
à terra eripiens, &c. S. Bernardus epift. 11. lo-. Lex chaj- 
cum hunc de lege charitatis exponit ; quód hac '^'&fila 
fola ab amore. [wi C mundi awertere pojfit. am- Que 
mnm, C- in Deum dirigere, INec timor quippe, 
nec amor primatus conuertit animam, Autant 
Wnterdum vultum ,vel aum;affctl m numquam. 
Facit quidem etiam ferm: nonnumquam opus 
Dea, fed quia non [ponte, in [ua adhuc duritie 
permanere conmincumr. faci G- mercenarins, (ed 
qnia non gratis, proprii trabs cupiditate: cogno- 
Jéitirr. Sic ille probat egregie legem Dominiim- 
maculatam, nec in timore feruili , nec in amore 
mercenario inueniri. Adiungit ergo: Sir iraque 
feruo: fma lex timor ip]e quo. confiringitur ; fit 
mercenario (ua cupiditas, quà C spfe artlatur, 
pe ab ip(a tentatur abIratlua G illetIm: fed 
arum nnlla aut [ine macula eft, aut animas con- 
nertere potcft. Charitas vero conmertit amma, 
quas facit C voluntaria. Porró in eo cam dixe- 
rim immacularam , quod mhil fibi de (no retinere 
con fucnit. Cus nempe de proprie mbil eff, tetum 
profetto quod babet, Des eff: quod autem. Doi ejf, 
13mmundum c[fe non potefl. Lex ergo Domim im- 
macnlata charitas efl. que non querit que. (ua 
feinr. Sic ille; Hzc itaque lex. charitanis,, eft lex 
Chrifti, quz non tantüm omni catet maculá, 
fcd etiam obferuatores fuos reddit immaculatos; 
nec folüm conuertit animas, verüm etiam refi- 
cit, recreat. & tranquillat; ac plené cordis fitim 
famemque excruciantem reftinguir. 
InipeM. T eilimonium Domini fidele.) Eam- 
dem Dei Ícgem,id cft Scripturam facram, vocat Sets 
"Domini teflimonium, quia teftatur nobis eius vo- ra 
luntatem, continetque diuinis promiiliones & ,, 
minas, nec non hiftoriam , quz fidem à lectore 
vel auditore exigit, cim fitomnino certa proba- 
taque, nec fallere vllo modo valeat. Sapientiam 
pape paruulis: id eft humilibus & fimplici- " 
us, cura quibus, vt ait Sapiens, cft fermocinatio me -Á 
eins, vcl, vcin Hebrazo eft, rcanmm eint : quia. sigas fo- 
fcilicet Deus, cüm fincerà mente Scripturas le- pian. 
gunt, occulta fapiendz fuz ipfis manifeftat,Sané —' 
Deus le&orem humilem ac pium , luce animi 
imminuens obfcuritatem, ad fublimium recum 
intelligentiam ducit, Quod S.Gregor.Nyffenus 
vocat eleganter xgoípqucr ^ mptaiphem , veli abla- 
tionem , Gc «gps nop» Exsspola , coner fionem ad 
Dominum. 
9. Inilitie Domim velle, latificantes corda. | 
Per iwflitiae iterum Dei legem intelligit, quia rc pà 
fcilicet iuftum reddit cuftodem fuum. Dicuntur re & 
autem i»Htia (eu lcges re£l«,quod re&tam viam ls 
oftendant, & per eam incedentes , deuiare aur ^ 
aberrare non finant: letificanres vero corda,quia 
fummam continent fuauitatem , quá cor iplum 
animumque perfundunt. E fi enim ( inquit Cy- 
rillus in Michzz cap.4.) fermo Salnatoris sncre- 
dibili (namtudine praeditus , 3 xarweegires edoc 
aspl'iav, quique nouerit bominis cor letstiá perfwn- 
dere. Ceterz nimirüm voluptates ad. cor nc- 
queunt enire, folz fpiritales hoc poffunt, & 
uz ex Dei lege hauriuntur. Illam ipfam incre- 
ibilem" fuauiratem doctiffimi Ecclefiz Patres 
multis fyrabolis adumbrare confueuerunt. Hinc 
S. Dionyfius epift, 9, illa qua purannár dulcia ia 
hominum vita, lac, mel, vinum , quz i ai 
' volupta. 


1,1oan.1, T namque non 
9,101 T. 


- 


1N PSALMVM XVIII 363 


voluptarein communi víu capiuntur, cum diui- — firmar. Etde (ingulis dici poteftillud Yulgendj: AwNo- 
na Scriptura componit, eique iure merito pok- — Non timer formidine crymmis , fed robore firmi- 1A110— 
it : hanc in eo illis oibus dicens, quod ha- — tatis , € firmitate virtutis. Tixor igwur Dci, N£:cox- 
jm vim augendi , vt lac; recreandi , vt vinum; vclinuito Sarana ,v(que in celum attolüitur. DERI. 
urgandipariter & tuendi, vt mel, Quz omnia, — lsipEw. Indicia Domini vera, imjHificata in 
inquit,diuina Sapientiadar ijs, qui ad ipfam ac- — femeripfa. ] Hic ettam, vc alibi (epis in Scri- Ddicia 
cedunt. ! t pura, idici nomine lex. intelligitur, qux nihil Dei Td 
1n1Dp3M. Preccptum Domini lucidwm,llu- — eit aliud, quàm iudicium quoddam rationis , aut m 
minans ocuíos.] Legem hic alio item nomine — mentis legillatoris, quod tariquam fententia fit- 
preceptum. vocat, & quidem lucidum, quiacla-.— main fubditos protertur. Hzc ergo iudicia Dei 


ré & finc aliqua amphibologia nobis propont- — vocat vera, imji;ficata. im femetipfa , quia, wt 


tur ; ipfumque mentis oculos illuminat, quiain idem Vates Regius alibi canit, Frdelia. omnia Pfal. 110; 


fe rationes continet , quibus intelle&us quilibet mandata eius, confirmata m fsculum feculi fata 8. 


illuftratur. Hoc autem excellenter congruit prz- * js veritate C7 2qsitate, Ni expendit S. Bafilius . ownia iu- 
cepto dilectionis, irs qui fequitur, in luce eft: — illud fignum vninerfale, onmia: non funt manda-. dicá e 


iligit, in tenebris verfatur, vt — a. vel iudicia cius talia , vt vnum fit iuftum. & — 
ti vITÀ 


e jio. 


ile&tus Deo loannes non femel clamat. conueniens, alterum iniuftum & difconueniens: 
10. T amor "Domini caftus. | Grace dyrie,; p*- — fed omnia funt fideiia, id eft tummáà firmitudine 


Timer Dsi »j$. do; animi innocentis , & rcfugientis à pec- — ftabilita, qui proptercà nullà contrarià confue- 


pm ek cato; in Hebrzoclt nmi reborab: quod S.Hie- — mdine abrogari pctlint. Et iure quidem. merito, 


lu,.reueren-. ron, alijque vertunt, ponds ; Vulgata, fan£lss, — quia facta funtso veritare C» equitate, In verita" 
ialu - 


* . Hic timor dicitur etiam filialis, quo nimirum — re quidem, quia recta funt, vtpote fummz veri- 
quis timet offendere Deum bonum parentem, — tati intellectus diuini conformia; dcoque (om 
omni honcre digniffimum ; neque audet illius D. Bafilius) nihil tortuofi , nihil obícuti , ficut 
nutum legemque violare, ne diuingz beneuolen- — humanz leges,continenc. In «qwrate ver , quia 

' tim frudu gratimque priuctur. Qui affe&us, —fecundüm zquirarem conftiruta funt, ideoque 
cim fit bonorum filiorum proprius, & coniun- — poffibilia. Non enim equum effet , vt dominus 
&us cum intima reuerentia & honore, quo pa-— fub graui perna przciperet feruo id , quod illi 
rentes fuos profequuntur, etiam rewerentialir — ellet omnino impofhbile. Hinc alibi Dauid ait: 
nuncupatur. Grxci Patres hunc timorem vocant — Omnia mandata twaequita Pagninus in Hec- 
ivAdfear, métum religiofum, Dci reuerentiam: — brzo vertit, ew[hiisa. Talia ergo tunt eius man- 
vnde ivaa£e funt qui in facris Litteris dicuntur — dara, vt in fc finc recta, & in ordine ad nos pof- 
timorati, vc notat S. Hieron. ad cap. go Iíaiz. — fibilia, & conuementia. Iuftitia namque cft, qux 


lu.:5. Et in Euangelio magnifica ca laus & przdicatio x siia facit, & attendit. Quare (1 inzqualia 


Simconis, /n[Ina C timoratur. Tta svndCwa; fiuc — eflent viribus noftris Dei fauore adiutts , vcique 
timida reuerentia , nora cft probi animi atque — iniuftaeffent: quod de mandatis &iudicijs diui- 
verecundi, qui Deum, vt amabiliffimum Domi- nis dici non potet, cüm fint omnia 1n vcricate & 
num, vtgloriz regem,vt magnificentiffime fupra — zquiratc iu ificata in femeupfa. 

naturam omnem eucctum rcuercetur,cuius exccl- i1. Defiderabilia. fuper aurum C. lapidem 
lengz vim capere nequit. Exco cnim quód prz- — pretiofwm multum. ] Vnde fancti. Patres-in illis 


P3]. 118, 
12 


Sacra Scri- 
fWTA , 


: H 1 " E " h * . m" - a en 
ftantiffimam & incomparabilem illam maiefta- — animi Chriftiani diuitias collocatas cile dicunt, ^. er 


tem rcuereamur, oriturin animo timor fandtus, | quas qui condidit in mentis penctrale , vt in rC-. gsofior 


admiratione & demi(lione pleniflimus, à vitio & — fertum & opulentum gazophylacium , diues fit; auro 
omni (celeris contagione purus, in quo animi qui non condidit, etiam inter magnos pecunia- me 


fanctitudo & innocentia pofita eft. Idem timor — rum aceruos cgeat. S. Achahafius lib. de Virginit, 
nominatur ctiam cafu , ab ingenua fidelifque — Scripturam facram nominat r8 3s£ xegatiua, 1d cft 
fponfa amore, quo ledere fpontum veretur, vi — faeres Dei thefauros: quos ille quanti fecerit dc- 
pulchre docet Caflianus Collar. 1 1.cap.13. clarat, dicens effe uas; pírag muiec pretiofos vmo- 

IsipzaM. "Permanens im. [eculum («culi. ] — mes. Mlis autem qui ftudiosé mentis aciem in 


Timrrt- Vnde patet, timorem cajium , & quem Theologi — diuina oracula intendunt ( inquit S. Gregorius 


wtrentialu : e : ? 
incl ma-- 1" 6r6nnialem nuncupant, haerere in czlitibus. — Thaumaturgus Orat.de Annunt. ) dyzs2vztzas 


Qut. Ecclefie quoque dogma eít in arcana Liturgia — $ 3yeuplg 4 T6 9w )rsrwi , tbe [amrms cognitione 


confecratum, tre»cre potsflates , in curia Ange-— "Dei aperitar.— Vnde Itidorus Pelufiota lib. 1. 


1616,11. ica non poftremas. Sicapud Lobum beari,in lu- — epift. 146. Timotheum Lectorem, qui diligen- 


ceatque oculis diuina maieflatis, humillimó flrra- — ter facras Litteras medicabarur,& cumalijs com- 
ti & abiccti,centremifcunt, C- pasent ad nutum — municabat, vocat mur iezopor. uagyairi, mer- 


Apoc.4,10 ; à . : ] . 
1C eins. Sic in als cali palatijs gloriofi. Reges de- — catorem exiumiarum margaruarum, Quz omnia 


ponuntcoronas ante pedes cius. Quippe agno- —facrarum Litrerafum pretium ac dignitatem mi- 
Ícuntatque fufpiciunt immenfam illam fuprafe — rificé commendant, quz quàm plena fimul fint 
Numinis potentiam, & venerandam maicflarem, — dulcedinis, Propheta Regius luculenteg declarar, 
in cuius oculis, & fplendore magnifice gloriz, — quando ait eie dulciora [mper mel C fanum. 
nihil eft omnis creatura : quam nictu, & fubito | Olim Thamnathzi dixerunt ad Samfoncm, cüm 


vno nutu quae in pulucrem poteft, atquc é — znigma illius vellent explicare | Quid duícips Tudic. 4, 


naturz finibus cxterminare. Hinc auctorem fuum — sselie? Refponderet prompte, opinor, atque veré. !*- 


tur ad honorandum metu pio Numen , & omni — quasnominar de melle cels melleae , C de lumine ves mui. 
mente venerandum. 5ed mor brc (inquit Au- — Dei Ieminofae. E quarum lectione atquc ftudio, 
gult. Tracl.4 j.in Ioann.) men pertmrbat, fed con- — illc ipíe veacrandus Ecclefia Doctor factus eft 
Tonxwvs I Zza totus 


Sura Lrt- 


verentur, & é nihilo fuo, amoris alis fubuchun- — D. Augulft.lib.9. Confefl-cap. 5. diuinas Litteras, 5,5, 4,1, 


ANNO- 
TATIO- 
NESCOR- 
DERI. 


Lex D&i 
dulcis cu- 
flodienti , 
Amara neg- 
ligenti 
ipfam. 


Quid in- 
1er[it inter 
cafum e 
ruinam, 


* jn cap. 1. 
ad Ephef. 


364. EXPOSITIO PATRVM GREECORVM 


totus melleus , fi Seuero credimus clariffimo vi- 
ro, qui ad D. Auguftinum fcribens ( Epift 57. 
inter Auguftini ) opufcula illius ait efle fawes 
nctlaris plenos, delicias amma. S.Damafus Pon- 
tifex Max. ambrofiam quamdam in facris libris 
animaducrtebat , quam nouies melle dulciorem 
eff- tradunt. Nam in quadam. epiftola fua ad 
D.Hieron. ( quz inter eius epiftolas numeratur 
37. ) de Scripturarum loquens ftudio, Qvo nibil, 
inquit, puro sn. bac ice uucundsus , quo. anima 
pabulo omnia mella faperantsr. Similia de facta 
rum Litterarum mira dulcedine apud alios paí- 
fim Patres reperies, qui prolixi funt in earum- 
dem commendatione. Vnum tantüm adhuc au- 
dire libet Chryfoft. hom. 69. in Matth. de di- 
uint verbi melle loquentem : Hoc mc! , inquit, 
mon [iluejlres € floribus apes collegerunt,nec rorem 
concotlum fuis aluearis immijcrant ; fed Spiri- 
tus gratia pro fanis. C alucaribus an ammus f(an- 
orum impo[uit.. À vanta igitur ape. diuinz fa- 
pientize mel productum, quani dulcedine re- 
tertum efle neceffe eft? Deus apis, diuinum mel, 
diuina quoque mellis dulcedo, ac nullis terrenis 
delicijs comparanda, vt merito. Dei verba diui- 
no Propheiz. doriciera Juper mel € fauum di- 
cantur & fucrint. 

12. étiam ferus tune. cuflodit ea. ] Hunc 
verb.rum cum pizcedentibus nexum expen- 
dens B. Laurenius Juftinianus, Erici, inquir, 
Jermus unus probat dnicia, quia. feruua 4un1 non 
tantum diccns, etiam opere cujloait ea. Sapida 
nimirum Dci iudicia cuftodienti funt ; infipida 
veró ci, qui illa negligit cultodire. Paria habet 
S.Ambrot. in Pfal. 118. Cwflodients, inquit, dui- 
ci funt dinna indicia, negl; enti autem caama- 
va cffe non dubium cjl. Ncglc&tus nempe diuino. 
rum verborum ferali quls felle ipta inficit. 

Scquitur: Jm cwitodrendis. idus. retributio 
multa. |Vbi arguté notat idem Iuftinianus, non 
di&um , pro cuflodiends ; |cd , m cujtodiendis: 

uia etiam in hac via, ijs qui Dci przcepta cu- 

odiunt, maxima retributio , cum incffabili iu- 
cundizace feruatur , quz futurz. & zternz velut 
quadam archa & pignus fit. 

13. "Debita quis Bh ] In Vulgata legi- 
tur in przfenti, stetig it. vbi delicta quocidianos 
vocat defectus , qui an&imoniz notas inurunt, 
& ináccoraftgmara Dco odiofa.. Septuag. po- 
nunt «54427, hoc eft proprie Japjue« , catus, 
nec- opiziantis animi prolapfiones. Vnde S.Am- 
brofius verat, Japí;z ques sic:ig.t? S. Hierony- 
mus, errorct Aquila, eyrolus, «gnorantiac ; hoc 
eft, de'i&a, quz imiuüis fendenuous & cogicanti- 
bus excidunt. Vnde mugze4am funt propric, 
non eua; caius, non ruina... Athletatum. in- 
ter fe olim certantium cafus,appellabant rginam, 
Gizci meam, vt animaducriut. S. Ambrof. in 
Palm. 36. qui cafus induftrid$&& erudito arti- 
ficio ficri folebar. In quotidiana veró vita , prze- 
ter mentem, vt plurimüm, & cognitionem cuc- 
nit prolapfio. Quam ob cauffam ePpaxisuar, 
non sidus, vt in palzftra, hoc eft, non ruina, 
fed cafis nuncupantur, vel,vt dixia^ iar, igno- 
rantie.Quare S. Hieronym. * ait multos opinari 
expasiauars cile quafi initia peccatorum, cüm ta- 
cita cogitatio fubrepit, & ex aliqua parte conni- 
ucntibus nobis, nondum nos tamen impulit ad 
ruinam, Sed communiter Patres leuiora peccata 


intelligunt, quz ex humana imbecillitate, velfo- 
cordià & indiligentià commictunrur. Propterea s? soia 
in diuinis oraculis dicuntur. s»nppéo as, della, quid 
Qqu& éuapziur, hoc eft peccari, in cap.6. Leuiti- 
€t opponuntur. Vocis Grzcz proprietatem expo- 
nit erudité S. Auguft, quat. 20. in Lecuit.. Eft 
enim apud Grzcos. em, curare, vndc exspi- 
Aec, diligentiz & curz vaguitas, debitz. curz 
omiflio, vno verbo incuria , indiligentia. fitque 
illud vocabulum , ex co quód neceffarium fit 
"ru udiesy , ateyum curare , hoc eft qprateritam 
focordiam polteriore curá, & ipfa quidem me- 
liore, farcire. quae delicti rationem. probe expli- 
cant. Ait igicur pius Vates, confcientià obícurà 
folicitus, & diuinum iudicium rcuerens: Deliéla Nemo fata 
quis ineligit? Quis tam Argus in humanis in- qweilann 
ucnictur, v. quotidianas fuas prolapfiones numc. Afin 
rct, dazimonis impetus , cordis motus, conícien- ol 
tiz maculas, fraudes mentis , & impuras volin- 
tatis affe&tiones intelligat? Nam ape in com- 
munibus actionibus mundani pulueris. fordes 
contrahimus, neque excutimus : Circzum velut 

:ulum, non'à ficta fabulis heroina, ted nobis 
à carne porrectum cbibimus,nec fentimus: fg pé. 
à przdone animorum tela & venena vibranze, 
dc nobis trophza reportantur ; & fecuri lumus, 
& vidi ridemus. "eutia quis mielisgue ?. Par 
D. Pauli animadueríio, qui lapfus, inqueijs no- 
tandis confimiles aniini nebulas paticbatur. Sic 
enim Íciibit ad Romanos: Qved enm. operor, Romz,tg 
non intclligo. Quod Methodius apud Epipha- 
nium barefi 65. fic illuftiat: nam. íxpé nobis 
bona facientibus, infinccrz & illicitarum rerum 
cogitationes obrepunt, etiam nobis nolentibus, 
lan fi vere Profper afferüit, etiam illos qui (an- 
&té dono S yiritus (fancti viuunt , tamen propter 
qualdam difBcultates quas trahunt, fiue fcientes, 
fiae gefcientes, aliquoties aut fuo peccato cedere, 
aut alieno confcntire: quid illis fict, qui nec fan- 
€ funt, neque vfu & diuinis doctrinis corro, 
rati ad lupcrandas inimici tentationes , proni in 
vitium, capi faciles, & blandimentis voluptatis 
ille&i? an non fequi ruinam necefle eft, niü 
multüm & diligenutflimé caucant,dclicja vitent, 
& labendi occationes omnes amoliantur ? Ita di- 
ferté Crefollius nofter in Anthologia facra cap. s. 

Ceterüm hoc loco perperam abutitur Luthe- Lurberi 

rus, qui in affertione fecunda eum adducit, vr m 
probet homines etiam iuflificatos femper habe- ' 
re delida ; fcilicet ratione concupifcentiz, quz 
ex peccato originali remanet ctiam in. iu(tificatis 
víque ad mortem. Sed Bellarminus tom.4.lib. jf 
cap. r 1.bené refpondet, hunc locum non pertne- 
re vllo modo d concupifcentiam, quz remanet 
poft iuttificationem : tum quia in iuftificatione 
peccata omnia remittuntur, tum quia concupi- 
Ícentia non cft res occulta aut obícura , vt de illa 
dici debeat : Delia quis intelligit ? cum. deni- 
que , quia non opus eft orare pro cencupiícen- 
ua, aut cius motibus inuoluntarijs expiandis , vt 
S.Auguft. docet lib,:.cpift.2co. Loquitur itaque rufi triam 
Dauid de peccatis a&tuilibus , fiue venialibus so» [uw 
(quibus raró caremus ) fiue. mortalibus occul- €? Á f 
tis, dc quibus non omnino certi fumus, an fint pem 
nobis remifla, iuxta illud Apoftoli: /vjbj/ »ubi 1.Core 
confcits. fum, fed non. in. boc milificatus (um. 
Hinc S. Hicron, lib. 1. & 1. aduerfus Pelag. & 
S. Bernardus in Epift. 42. fententiam huius loci 


cite 





IN PSALMVM XVIII 365 
alienus eft'ab aqua ignis, & ignis ab aqua, ita ANNo- 
fuperbia effe debet alicna ab hominum natura. — rATIO- 
Alij tamen fimpliciàs locum hunc exponunt, Nis con 
dc peccatis alienis proprie dictis,que ab alijs qui- nxmur. 
dem committuntur, fed nobis interim auctori- S»« finr 
bus, vel quoquo modo adiutoribus , aut faltem | oic 
non impedientibus, vt idcircó nObis etiam im- — 
rentur. Qualia funt, quz iuxta Catechifmum 
Canifij noftri nouem potiffimüm modis com- 
mittuntur : fcilicet, confilio, iuffione, confenfu, 
iritatione, laudatione feu adulatioae, rcticentià 
vcl indulgentiá, rei alienz participatione, & pra- 
uá facti alieni defenfione. — — 
Alij denique hic intelligunt defignari motus Mete «5- 


effe volunt, neminem effe iuftorum qui plené 
intelligat careátne peccatis an non. Et quamuis 
hic locus interdum | exponi foleat de. peccatis 
: venialibus; ramen probabilius eft extendi ad om- 
nia, cim fententia fit generalis, & nihil fequatur 
abfurdi fi gencraliter exponatur. Nam nero in 
hac vita fine peculíari Det rcuelatione certus effe 
poteft, fe omni etiam peccato mortali cárere, 
Ecle.9,1« quia, vt re&é Salomon ait, Swnr. sufhs atque [a- 
pientes, & opera corum in manu Da; C tamcn 
ne[cst bomo, vtrum amore an odio dignus fit:fed . 
omnia in futurum ferantur srcerta.. Vbi iulto 
mentis quidem puritatem adftruit, fed puritatis 
cognitionem negat. Quam quidem poífumus 


quibufdam coniccturis venari, non tamen infal- esie or a qui dicuntur nobis alieni , qua- "sitae 
"uc ' * Li . . * . H L/ 4 "m 
libili notioneapprehendere ; quoniam ex multis, — tenus deliberationem rationis preuerrunt,& licet 7; jsret so- 
» . . . " * * 
in nobis, non tamen à nobis , fcd quafi ab alio, /,, agni. 


uu 


-* 


LEWDOnE p alfum fubeile poteft, hzc graiia 
cognitio dependet. Quapropter vita fpiritalis 
anima , non cft nobis pariter ac. vira naturalis 
comperta, cuius notionem tot impedimenta mi- 
nüs certam faciunt , tot dubitationes obfcurant. 
Vnde quifque iuftus mcrito debet fibi hanc Da- 
uidis precationem a(fumere: Delifa quis ntelli- 
qii Ab occultis meis munda me. 
14. Et ab alienis parce. feruo tuo. ] S. Hic- 
ron, ex Hebrzo verit, 4 fwperbu. Vnde non 


immerito aliqui mirantur , quomodo Septuag. 

tranftulerint, 46 alieniz, cüm in Hebrzonon fit »». ] Aliqui nomine soximi deli, intelligunt Quid per 
nomen O")I zariw , quod exxezpíes , alienos; fcd — peccatum opere commiflum ; quia tunc pecca- pecexrum 
D'1 zedim, quod émseredrec, /uperbos cnim tum ad fummum venut in fua fpecie, quando non P2 
Ac nonnulli quidem credunt Septuag. deceptos — olim cogitatione, confenfu & locutione, fed & jy. ^ 


ex fimilitudine duarum litterarum Hebraicarum 
daleth & res, & pro z.edim legife zarim. Scd 
S. Auguft. lib. 15. de Ciuit. cap. 23. & lib. rz. 
Quz in Genefin, quzft. 169. nullatenus con- 
cedit in. le&ione Septuag. huiufmodi defe&tum 
admittendum : & multó minüs in tranflitione 
Pfalmorum, quz incorrupta feruata eft, quam 
tamquam meliorem Ecclefia elegit, & alijs prz- 
tulit. Credit itaque illos fpiritu propheticoaftla- 
tos, & à Deo ipío exciraros, aliquando non ftri- 
& verbum pro verbo reddidit. : fed interpre- 
tum ctiam officium agentes, ca quz Spiritus 
fanctus intendebat, potuiffe. In. Hebrzo igitur 
habetur, a /wperbis, non maículiné (vt quidam 
contendunt ) quafi dicat ab hominious fuperbis, 
aut tyrannis; (d in neutro genere, vc B. Auguft. 
annorauit, & Genebrardus aduertit: q. d. 4 fw- 
pow, aut ab ijs qua fuperbiam fapiunt redo- 
ntue, Hzc igitur Septuag. vocarunt a/;ema, 


Sweba indicantesnihil ab hominum natura magis alic- 
idm, num effe debere quàm fuperbiam , fiquidem. ex 
bu *t- (e nihil habet, vnde illa oriri poflit : nam oritur 


atta, 


cx aliqua excellentia: homo autem ex feipfo ni- 


hil habet nifi vanitates & defe&us. Vnde, ficut 


nempc ab inordinato affectu, ctiam inuitis exci- 
tantur: non fecüs quàm ftridor dentium in fe- 
bricitante, Quis igitur. Dauid nonnumquam 
ab his motibus ad confenfum voluntatis, & 
executionem — prauz — opcrarionis ^ pellectus, 
peccato fuccubuerat, non fruftrà ab his tibi par- 
ci poftular: & fuz poftulationis cauffum ad- 
iungit , dicens: 

In1DE M. Si mei non fnerint dominati, tunc 
ammaculatus ero, CF emundabor a delicto smaxi- 


opcre perpetratur. Ita folet peccator à minimis 
principijs ad maxima quaque peccata delabi, vc 
Cair ex inuidiz motu, ad fcelettiffimum fratri 
cidium: fratres Iofeph, ex liuore quem conce- 
perant, quàd pater plus ceteris eum diligeret, ad 
immenfía impictatis flagitia: Dauid ex confpectu 
mulicris, in adulterium & homicidium : ludas 
ex auaritiz affedu, ad proditionem ipíius Dci, 
Hacepeccata maxima plerumque principium fu- 
munt à lcuibus tentationum infultibus,quibus fi 
diligenter cum Dci auxilio attendamus, ad illa 
maxima peccata non perueniemus. Plerique fan- 
&i Patres cum S. Auguftino & Hieronymo ad 
hunc locum, per delildew maximum iutelligunt 
fuperbiam , cuius rci varias affignant rationes, 
quas egregie D. Thomas 1. 2. quzft. 84. arc. 2. 
& 2.2. quzít.162.art.6.& 7.expendic,ytdemon- 
ftret fuperbiam meritó maximum & primum 
peccatum dicendum. 

15. Dominus adiutor meus, C redemptor 
meus.) Quomodo Deus adiutor & redemptor 
nofter fir & dicatur, vide fuperiüs in Anno- 
vationibus ad. Píalmi 17. veríum tertium fufé 
explicatum. 


IN 





366 
PÁARA- 
PHRA- 
$15 PA — 
TAVM. 
1. In finem Pfalmus Dauid. 
Hierofolymitanam. Senmacheribi obfidio - 
nem, ante plurimos annos. beatus Dauid 
predicit, y Exechie in templo. precatio- 
mem. Exbibet autem qo» populum prorege 
erantem , «s*  intercedentem «vt. preces 
eius [int accepta. 
PARAPH 
Fes xAvDprAT te Domi- 
2 nus in die tribulationis, 
&—39$ protegat te nomen Dci 
Iacob. 
;. Mittat tibi auxilium de fan- 
&o, & dec Sion tueatur te. 
4. Memor fit omnis facrificij tui, 
& holocauftum tuum pingue fiat. 
DIAPSALM A. 
Populus Par etat , vt populus, cüm Ezechiz regis 
pro rege 1 ! 
rand pietatem noffet,rogaret Deum,vt omnigeno- 


rum eius facrificiorum memor exifteret , & 
pacem denuó largiretur, quo pluribus ipfum 
facrificijs placaret. 

y. Tribuat tibi fecundüm cor 


tuum , & omne confilium tuum 
xcix " compleat. 

Iuftum, inquiunt, iudicem precamur, vt 
tux animz puritati congruentem remune- 
rationem largiatur. 

6. Lxtabimur in falutari tuo: & 
in nomine Dei noftri magnifica- 
bimur. 

Deo namque tuas petitiones exaudiente, 
etiam nos ]ztitiz. participes erimus, Dei po- 
tentià clari & illuflres reddi. 

7. Impleat Dominus omnes pe- 
titiones tuas:nunc cognoui quonia 
faluum fecit Dfis chriftum fuum. 

pon ^ Laus poftulantis cft,cüm rerum petitarum 
laws. — fircompos, cüm nihil petit, quod Deus non 
przbeat. Rerum autem, inquiunt , ipfarum 


EXPOSITIO PATRVM GRZECORVM 


IN PSALMVM XIX. ARGVMENTVM. 


d. Eig € £O", yas uc md 
Aat. 


T8 Xia nei B 3 aouopxían v Yteguruohy, 
«»e9 mud» iT]) 0 Mgxaej B aestoo- 
E54 AaCid Y 108 3 val T E Cuin ins 
eap, Atixyuci d'À «gj 3 2g Gap Dao. 
Dec dU ul uer , C cora air decia 
eurd. jj vl intreiap, 


RASIS. 


UP IIAKOTZAT cuxvoj 
SNN o) Yufpt S^ peus , v- 

Hs ironic 6 oou 
(GÀ 3400 l'axe . 

y. E EazosaMm (o. Qoiba 
eE di» ia C Ga, Xuay am? tone qa. 

Ü. Myngren s aons 3uciac au, 
xol) "P OAOXOUUTU LU. C7 TIGER 

AIAYAAM A, 

Eixot Ji Q qo» 2abr, Eàne zu dpor 7 EQ- 
xiu Oamoc dUrtseiit, Sb Tu) sarda 
zrdy durd cogi A6 pwoseas Svnidy, à 
d'éva) vtm. eiprlus , 6G ad zAetocw. urit 
Svsíauc CE donraj. 

&. Aot (91 0g" XC ry xal 
(gu , «ey mráces lo. (Qu^loo (e 
neo eu. 

Ti» d'ixaiv tam, xeyrloo inevwioydp 75 





af; "]uxiic cu xg 9ueAymn xausuDar là. . 


alrid wow dra), 

c. A'yamua(ousSa d sd 
cumejt (av , wy) Gi ovum xcov 
Sed vU ueyaNuwOnzousia,. 

Zà 39 quic al rode Ae avovoc, C neis 
xotvthao Ap T sÜtesouimc , GeiTayáit x2) 
ab L6? ifo 7€ 1 n8 Dua ud osgdpos. 

C. YDwneo(29 wies? zr 
(& mirípa a (ou* vus fyyav or 
éc'aure xUeO" E »eusay aud. 

, Eydpuos 52 18 airiv(og vij akmudiran 

W wieso, urdiv aiTEvTOQ Ov p wupt- 
xe 9x. A aui 6, Tai ; piuglavgado 
D 


IN PSALMVM XIX 


79 eesyudmn , dic Tu 9. Sujifeuc 0 5- 
pínosc Baoviebc cata) Tii; curme/as, 

E zaxécera, eu 60 ez deguod 
&yicy t GU* Gp dupactiaug o cm- 
gia. Tic deus ouod. 

E'zreidn 30 6d er Gwrror eoeen sb you por 
xd woo , d'eixro i xj onSásdpor dyuSw. — Ev 
Puuagtiai; di 796 vwmeras dviauur Gi; 
«»esciioi ópeA. 

f. OU Gi Gy agua, or] 6i 6n 
éraroic , Wueic 0$ 69 GyopL alls Xue lop 
3e3 tw hx Ascousta. 

Ü. Avwi | uper odi C.an ; xoj 
£rs(or Wee 2 ) atyécn pp, x, avae- 
$4 vj. 

E'x£iroí , Quow, Tamron t9) afuno Ssj- 
fous , id tuác oucilw pecias dzwivav- 
vo, VAN. doeggirtc gvyurod iD re Xa Tiri cor 
Wu, dà 3 Scias Fonggiasagdpor cvujcat- 
xÍas, V qurmej'as evespurd c mivyfgadlp, 
xg) olovei xarreireiilona re Tu]. Q06o Ty) o- 
asian ydp epi 7 ducqdpaly darepavSnusr, 

|. Kies coy v fana, € 
ixcicsloy Sp , 6p v a» suspe 
d)nxa2esausla cs. 

Ton dyrei TouUTW; Nemo^aucurnc 52n- 
Mrleec, ineve/ondp déavo(g, Q nuc auvéc, 
€ ? naf nicor [ana uim prag xdv] 
dyixale, 


COMME 


EO Erei erejc Tor D éio» vabr t- 
—-—. 7 esie E'Ctníac , al (J5d. 
e Onus Ad! x 6e yan 7 XwanelG fm 
&Md, erdt] 0 ^goc d'y, dur! 7? inem- 
ear, C 4 Cucine fac Tuy 6v. Y mep- 
arigu) C4 70 Ufoj4g. , TO Oed iO Ww d'oro 
M 7 A'esvoj av, EE dye d'a nir) 77 vui 
&9w Eantáp: Ka] Gic Xudv drnAdGorm cw, 

pad eic 4 eveoc uror óotbelac cu, G ma- 
BÉ eiplullo , eic và zehoew ursi Sucíau; 
GEDsaoneX. Kaj xn xapd'ías cu dt , adv] 
7, at mo vyic ou xa uer, C aeri, 
cu là Qul. Tic dà dm, 9 o 7c €iv vic 
"ro^«uíec (5 fucplpiu, oruires aun co) és &- 
Qesmu» iobuida ) h fg Té Qa] imaxdzu) 





cuentu didicimus , regem noftrum Dco fre- 
tum, falutem confecuturum. 

Exaudiet illum de cxlo fan&to 
fuo : in potentatibus falus dexte- 


rx eius. 

Poftquam enim oftendit ipfum inferids 
precantem, declarat etiam ipfum füperné ad- 
iuuari. In potentatibus autem. Deus falutis 
virtutem przbet ad (e accedentibus. 

8. Hiincurribus,& hi in equis: 
nos autem in nomine Domini Dei 
noftri inuocabimus. 

9. Ipfi 1 obligati funt, & cecide- 
runt; nos autem fürreximus; & 


ei fumus. 

Illi, inquit, equis & curribus freti, nihil 
vtilitatis inde perceperunt ; fed [ nefcio quo 
pado] inuiübibter przpediti , conciderunc: 
nos autemi diuino auxilio implorato, falu- 
tem palàm confecuti fumus, & ob rerro- 
rem hoftibus quati collapíis , fuperiores ini- 
micis apparuimus. 

105 Domine faluum fac re- 
gem: & exaudi nos in die, qua in- 
uocaucrimus tc. 

. Huiufcemodi ergo adiumentum confe- 
cuti, obfecramuste Domine, vt & nos ipfi, & 
rex nofter huius auxili femper participes 
fimus. 


NTARIVYV S. 


UAS* xAvpiar TE Doniwvs. ] Poft- 
m f, quam ad diuinum templum ac- 

ae 15 gi currit Ezechias, maledicentiz ple- 
nam Sennacheribi epiftolam manu tenens, 
populus rogabat vt ipfius preces admitteren- 
tur, & inde opemconfequeretur. Protegat £e 
nomen, quod nimirum ab Affyrijs contume- 
liam acceperat. De fanifo auté, id cft templo, 
vnde fubiungit:£* de Sjon tueatur te, memor 
tuz erga ipfum pietatis;dabit etiam pacem, vt 
pluribus ipfum facrificijs places, ac propitium 
teddas. Er fecmmdum cor tuum, id eft (ecun- 
düm animz tuz puritatem, etiam compleat 
confilium tuum.Ecquod illud? Siue vt hoftes 
concidant (quo fado , omnes tecum in lx- 


titia verfabimur ) fiue, vt appareat te exau- 
diri; 





367 


PÁRA- 
PHRA- 
SIS PA-—- 
TRVM. 


D auxi- 
lium pra- 
ualet cops 
militari- 
bus. 


Caliter 
populna pn 

Eiechia 

erauarit. 

4. Reg. 19. 


368 


cow- diri. Ad orationem inuitat zfflidtum;quoniam 
wiNTA- qui affligitur, oratione opus habet, nec debet 


dava negligenteragere,ncque fpem deponere. Pro- 
Afüüa — tegat te verójid cft, tamquam fcutum cibi fit 
eraninm.— abpellatio Dei lacob. At cur non Abraham 
& Ifaac? ( hunc enim 6 tribus nuncupat. J 
Forié propter afflidiones quas Iacob fufti- 
ied gi nuit, adeó vt eius vita, fymbolum fit athle- 
da, tici inflituti,, Qui cum tribulationibus con- 
flidatur, protcgitur à Deo Iacob,vt & ipfe 
fupplantator cficQus , affligentem expugnet, 
viià cum fpiritibus affiitiones fufcitantibus. 
De fanilo autem , fcu cxlcfti templo. Nam 
templum, Sanctum nominauit, fiuc Saluato- 
Habac 5,3. tis noftri, de quo & illud : Santlu de monte 
Pharan : atquc ideó ctiam de Sion , ibi enim 
P145, 1. Saluator vità fuà eluxit, iuxta illud, £x Sios 


fpecies decoris eius.Q uin ctiam fumitur pro ex 
cxlefti Sione. Memor autem fit facrificij quod 
5 [«7-. fit permortificaionem. Nam farificinm Dco 
«im tjt. 
Pokjo, fpiritus cotribulatus.Ip(e igitur,cui racionales 


bI 
Mortifca- 


2d hoftias obrulifli, ez tibi. fecundum cor tuum: 
id eft , ea quz mente pottulatbi, e confilium 
tum ippleat, (modó non à Deo aliena fint 
quz concep'fti) vc & nos fimul colletemur iz 
falutari tuo.Salutare autem intelligit de quo 
Lui, dicitur: O ia natus eff vobishodie Saliator.In 
quo etiam magnificari dicuntur. Cüm enim, 
inquit,ahj alijs in rebus mzgnificentur , nos 

autem jg semine Domini Dei noflri. 
7.Nvsc coa xovi. ]Chriffum vel Dauidem, 
Sacerdotes: Vcl Ezechiam vocat : nam de facerdotibus ac 
Chu  Regibusnomenillud dicebatur: vel propter 


, didi. Saluatoris fccucdüm carnem difpenfationd ac 
refurredienem: veletiam, quia dum nos fil- 
vamur, ipfe quoque faluari perhibetur, cuius 
nosmembra fumus , cüm vnum corpus fi- 
mus. Porró faluafti nos per potentiam dexte- 
rz cuz ; dexteram vcró adiones, magnas au- 
tem virtutes auxilium vocauit : vel diuina 
figna przdicit, qua Chriftus in terra de- 
gens, operatus fuit. Nam in virtutibus & 
prodigijs dextera: Patris, falus noflra procu- 
rata fuit. 

S. Hz 1N cvRaunvs.] lli quidem,inquit,his 
M incur- freti, ceciderunt; nos autem,nomine Domini 
epos, fed armati, falui fadi fumus. Hoc autem Dauidi 
i4P^^^ quidem contigit contra Goliath;tamen etiam 


Chrifto vfüuenit, cuius typus erat. Dauid, 
Currus 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


vw. E Gescóo x de c" ogxgAE oy SA. 
Cipfyor, «75 20 d& md. S06 , € uà 
üDusgapg£it, uds so6 Arias vo Tu doe. 
T'zegavisu, 0 dt i17, at dariG on j- 
riu n8 Sw laxao ccsongogía, Aid qi 
ài p ACeadu £j Youzx ; ( &uxir 9o Au 
texdy yenugrit 1) Votoc di àcÜn*ueu: 3A. 
"Jen, 6 l'axaG , jc vcv ior ard. co nope 
6) amAimeíag dO2smut. 9 cic SAM 
donicidp Qe , UP Paapite) «979 Oud 
Yaxa, dq ai v; ujrot spo er dro, 
o Tu auAgio)  S'AlCormz ga T1602 Tu. 
qéTUY Xivxg . EZ djis Ói, 8 TU Vepiu 
fas. 6 2 vaic de vvoua t ero 177 avTiecQ 
DONE PES 3,0 ict Qe cecus Paegi 
dO gu, qi 2x Xia ^. En£iout jS b owo ml 
Éio Vnoeule x2 m, Ex Xidv V dUaptreia 
9: desicmr CO) avrd , ai monu Cd) di i dn 
q Vrtvegria Xit», Mimein d 9ucíac c 4f8 
rixexosac, Sucia 2 t! Sd ardoua suu- 
"vreaAuD por, AUTOC 22, Q) Tac Aca c Du. 
Gíag «ecoiyae, dum coi x? 3 xapdas 
G9, 2111 32, Cou x?! d/cvolar matte? yy mÀr- 
eoa $ Éuoic ( €i uh d:iorgya Sis Td [is- 
GuAdbuApa d) de xai uie muusoteorboa 
TU cu'mejo cw. Xunícu d: api 8 ci pyra 
On irífn Cui? chptezcr atwrhp, 0 à Xj ut 
gavit Myuaw, Nus 39 Ea doWeis ut» 
3a? uui ev Quay, nu£i, dà v Óvojuem xv- 
£u Sui "n. 

C. Nr xrxax.] Xeicie,? 2? AaC2, 
B rov ECexiar* 4 igeuv o0 1 Baci ion iA- 
2A Gh dE 2t aa peg. 1 wTiest oicevouian, 
1g) 3 dyacuem. 9 qo) 9n eulcpl por fu, 
&urroG Anat) caet, 3 egi utm Ip, Gai 
uan Q ie hoc. E'awoucdt fa e duca 
€tias ^ dézidc ew. Os jo suc mese, 
Tc ÓÀ ut daz uvae Y. Boileas cTnw. 
n T Sognulas ocsaratunéi , dc x7 2 E 
iic dfavexCl à Xgigoc epu e à 93 
duda gd) 5kegm aic] mwred diio 
ume a. vU) (xenon. 

&. Orror Ex ArMAZziN.] Ex6 
pÀ , Quoi, zremoDoie 7i Ta Gc orcaor, Tue 
dt qul G'ótern xupis xau rpÀ poi iot Oa- 
(dp. TET À$ yt5ert Jp Q $0 7 AaGid ac 
a 58 Tox , jen dt E sS Xgsw, 
S sU:6 0 NaClÓ , Pm oj A rosoAoi ii E9n- 
xod aurd qu6 " ay eotía, Gc Cr 


epusid quando Apoftoli vocatione ipfius freti, cos , qui in Grzcanica fapientia tamquam in 


irapologict. 


e 


ajua- 


IN PSALMVM XIX. 369 


dpuiom wa) Vormoic utya2opesréveac , x»ré- curribus & equis, gloriabanrur ; deiccerunt. car&- 
aor . Nofgdc 23 Tormou X 72 exipriu2(a — Poffis eriam equos intelligere infolentias pal- ni d 


9y/ sraÜdiv, cic EanGairum dii uortc* d ppm 
JV? avprvotas 2p]. ópuarmxalv sralid, &v cic 
«XSgisttudt o) xaU foy * d oí Seit ovg 
Eu aa oni C eraj. 
. KrtiE xüzoN TON BAZIARA,] 
FÉ P dpa ul Qu , ng] ei duo xa- 
mue À ? Aó5or, Evrdoybpibd, quay, € dvc- 
uei udp , Tór T6 Bana, coU er, xg) Yide" 
8 coCie( Tpiy o. dElmua 78 acini Xe 
RM 


fionum, quibus dzmones infident; currm 
veró impetuofarum affectionum confpira- 
tionem, quibus aduerfus nos armantur: qux 
diuino auxilio fuperantur. 

19. DoMINE SALVVM FAC REGEM.] 
Ciim ab oratione inceperit;in otatione quoq; 
concludit fermonem.Rogamus,inquit,& ob- 
fecramus vt regem, & nos falucs: fiue, vc no- 
bis fartam team ferues dignitatem Regis 
Chrifti, à quo Chriftiani nuncupamur. ——— 


bugie PATR V M. 





: érajeow, au Tol Tol we 
brdiepian qoin uda A'ragípera, di 
xy) cic enesr anro 9). Amog Av , wc op Ti- 
ppa 7 suvesó Aeooulav. 

ErzrBiOr. Adamo) uÀy Ó Aja uoc ral 
Aa6ld x71? Varyeatlul Mizon dà diuo 
puras T] diy iles $ 2089c dy lom 8 
€ Sud Dermspyous may diÜesi suy, cwufupa- 
6 «vesxei dpa; 

C, Enakorzai xor xtri0z EM H- 


1. e THANASiI. Dicitur hic Pal 
jj mus , tamquam ex perfona focio- 
M rum ipfius Dauid,ipfi facra facienti 
is piecantium ,. Ceterüm — & ad perfo- 
nam Apoftolorum refertur, tamquam in die 
crucis hzc dicentium. 

Evsznsr:. Pfalmus hic, iuxta títulum, 
ipfi Dauidi adfcribitur. Numquid auté, dum 
ab hofhbus fuis liberari rogabat,chorus etiam. 
Angelorum; vel Deo facrificantium homi- 
num, hzc ipía cum illo fimul orabat? 

à. ExavpiaT TE DoMt1NVS IN DIE TRI- 





og Tribulatts 
BVLATIONIS, ] Onic£NIS. Qui in angufta Dew pro- 


MEPA eArvEQZ,] CirirgxOrz. O' Cy cv- 
& arta via eft, quz ducit ad vitam , is etiam ra. 


YE gj iN atn suy ydo 6d, imr yam 


| 3 Cold, nri cr sppa £2 9A bec, DÀ 
av dy] 7 à» Tul imas, Dorylas , fe ero- 
Svyyt] ó «p zÀaTela or , dio uiv Go 
Wápa SM^lenx 62) 9yAnowiip. Vmegaviad 
39 "4B 2 rou? Sis lax , ei ced ucd- 
edjpoi 7 auozAdas durd , euin ere? Tq 
piod eíag v8 dfaGóAw. 

AzrEzriOr. A090 Qacy n 3? dv TuU- 
alu iva (o TU AaGld 6 esthmc pian 
Hua yir erejcTo^uaÓ, Aud TETO Q o 
boua Si T'axulG quos, vj] Órxaly 9nd vo 
puer a) [AGonSonára] vxlvn. AaCid. 
A'rnd'ileei Tonus uro Toit Soiz, Cy oic Ó 
Toa Vegon(o ul AaCld y iva. uà gra 2a 
émucw oi l'regnAita| sopor, , alc dp a 

apiuto- ror ol 101 coU Yaegha , oinvec dy- 
BiGacay cs àn "yis A-ywnifw, H' y cusedu 
Quoi TU AaCid. eizróym tvesc ? dXAótuAor 
3i py eic us à ' foutala, Q & dbegn, 
X, G dazid) Uye d fproua] eve cà Cr ori 
pan xugjs axe Ta deo, l'eegfi, Ev pápa 


Tonwnvs I. 


eft in die tribulationis : quare obtinet bene- 
didionem exauditionis , quà fmflratur is 
qui in làta via exiftir. Quamobrem pociüs 
velimus effe in die tribulationis: proteget 
enim nos nomen Dei Iacob, fi induti ar- 
maturam eius , infültibus diaboli refifta- 
mus. 

Ast£nxt1. Dicunt alij, hanc precatio- 
nem habuiffe Prophetam , cüm Dauid fin- 
gulari certamine aduerfus Goliath pugna- 
turus effet. Idcircó etiam nomen Dei lacob 
profert, quód dij Gentium victori Dauidi 
opem tuliffe putarentur. Quamobrem op- 
pofait illum dijs, in quibus Goliath execratus 
fuerat Dauid;ne rurfus Ifraclitz, vt olim ia 


deferto,chorum ducentes, dicerent: 7//i funt Exodi 34, 


dij tui Ifrazl,qui eduxerunt te de terra Aegy- 
pii. Vel etiam confona dicunt Dauidi qui ad 


in nomint Demini exercituum Iratl, In die 
Áaa autem 


'alienigenam dixit: T» vem ad me cum gla- Reg. 17, 
die, c baia C» clypeo:ego autem venio ad te xd 


370 
CATI- utem tribulationis , & non fecurítatis, aut 
NA PA^^ pacis: quia dum tribulamur , tum vel maxi- 
In deri. mé celerem opem imploramus: quam con- 
— fecuti, dicemus: De rzribulatione inuocaui 
| "Doc pDomingm , C exaudiuit me im. latitudine: 
E is iuxta illud , Zmuwoca se in die tribulationa 
Pálay,15 tue, c eripiam te , C glorificabis me. Non 
cruentum autem hic facrificium dicit (fiqui- 
Pál$o. dem ipfe dixit: Sacrificium e oblationem 
nolnifli , bolocaustis mon. deletlaberis : &, 
Quoniam [iv oluiffes facriftcium "dediffimevti- 
que:) fedid quod fit mcmbrotum mortifi- 
catione, quemadmodum cit: Sacrificium 
Deo jpiritus contribulatus. iuxta quod cum 
** Paulo dicet aliquis. Mibi mund Crucifixus 
efl, C ego mundo. 


4: MEMO siT OMNIS sACh1EICI TV1.] 


Gals, 


Qui (^^. ANONYM, Particula e» indicat multitu- 
erificii me- Sur hs 
mori — dinem, ac fi paucitatis non meminiffet. Im- 
- pinguat autem Deus holocaufta alicuius , vt 
pinguedo ignem in altari nutriat. 
f- TRIBVAT TÍBI SECVNDVM COR TVYM.] 
ErvspEM. Vtpote fcienti quid & quomo- 
do orare oportet. Siue tribuat tibi Dominus 
id ad quod tendit cor, fcilicet. confilium 
tuum, tamquam bonum. 
6. LATABIMVR IN SALVTARITVO.]On1- 
34a" cENIS, Salutare Dei eft, vc in ipfo faluemur. 
D qualis. 


In filijs autem hominum non eft hzc falus. 
Implenturautem petitiones cius qui magna 
cztleftiaáue poftular, 

7. ExAvDIET IILVM. ] Anonv- 
M1. Exaudit enim. Dominus omnem re- 
gem, qui à Rege regum regitur, 

HEODORETI. Dexteram hic ite- 
rüm humano more dixit » diuinam fic ap- 
pellans efficacitatem. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Ji 9 0Atac, Y, ix ddeiaz, dV Cipeme, iore 
dà SaGMo udpugu muytías Borea 
d aida, hc Eavmvyormc, tes'gip, Ex SAL. 
jesc imataóadylu 2 xi ejon, yy vnfaucá ug 


eit v erruc uv" x?! m, Emxaeca] pi Gs. 


pa SAP t ow, Q GE paí vy) Added, 
Ut, OU lu di alud'er di MÀ Suclar- 
(&usic j9 Yit*A* Gueiar xj «occrqoogr dx 
nÜtovaute, GA cau d uaa ux dCd. ox&odc. Q, 
m 6i. Ment Svaiar, dwwg aj ) a»a 3 
4j vixes'etuc us? d», xal qun, Gvcía L^ 


Sud mwüpa cuvTvreipply o al lud ng 


$géi A laco, E'ugl XóG | Qo icmesray, 
xd qd wicuo. 

4. Mxuzezim nazp* erzias zox, 
AwaNrMOr, Tbconiptalsd ziv, 
&àc & usui CA oywe, Vuadrd d 6 Sio 82o- 
xaviuuo(z mt , ha 6 mim [ED 
Ei 48. Sunasnefn acp, 

í AnH XOI KITIOZ KATA THN KAP. 
&i14N rOr.] Tor arror, Q'ceidvm ví 
"reso 4 Ea, dei , x aU 0 dei. ii din cu 
xV6JoC eic O 2upei v pd a, 3 Duolu/ cu, die 
d5alLU, 

S. ATAAAIAZOMEOÓA XBÍ XOTHPIG 
zor,] QirirzNOrvz, Xorfgió 22: Su,n 
€r àum cu Let. Ev qp dV aiDos/su ix 
few dum 5 sormeía, TlAnesora, dt vol arf 
uae alii e utydag 19) Vrovestuia. 

Q. EnAKOTZETA! AYTOT. ] Axaxr. 
MOr, Emuxoud 529 xve1(Q) marr fac 
Auc, Bani odia Nro T Baie 7 (a- 

OzoaansHTOr, Adidy mrdouy CrziDa 
al Sesrrivet epu, voi Seu Gre roa. 
Cor erige. ' 


ANNOTATIONES CORDERIIL. 


f 


PESE XAvD1AT te "Dominus in die tribu- 
Tet, lationis. ] P(almum hunc iuxta Pa- 
3X raphrafin & Commentarium Gra- 





de die paffionis exponitur,quahdo Chriftus,cam cirifws 


clamore valido Patrem orans, exauditus eff pro &« me 





fna renerentia,vt Apoftolus ait,& de diabolo vi- Ps est 
&or euafit, Chiifti enim paffio «z' &£vyld tribu- juin 
latio nuncupatur , vtpote omnem aliam quan- ,j. 
tumuis magnam multis nominibus excedens. — Hot t^ 
Ceterüm hac Prophet precatio, licet non iu- cr cis- 
uaret Chriftum, qui nullius comprecantis adiu- fucci 
torio egebat; conducebar camen ad cffe&um ora- *" tf 
Gonis ac tribulationis Chrifti in nobis amplifi- sr 
cato merito (vt bené norat Ianfenius ) pluribuf- A 
Que eum ex eodem meriti fonte promerentibus, 
un Ap producendum . Sicut etiam. Deus 
voluit meritis Chrifti, ceterorum etiam Patriat- 
ip charum 






el Ee cum, ex perfona populi Ezechiz di- 
uinam opem imprecantis explicando , per diem 
Disi tribulationis, dics belli intelligendus , quo Eze- 
y abes ''* chias rexà Sennacherib iniutiosà ME pire 
""* Deum córumcliosé im etebarur. Ver? enim dies 
tribulationis eft dies belli ; Ob innumera quz íe- 

cum adfert damna & affli&iones, vt iure cogna- 

tàm militiz malitiam dixerimus, & tribulationi 
bellum.fn aliorá autem fententia, qui hzc ex per- 

fona Dauidis, aliorumq; Prophetarum, autiufto- 


rum adChriftum di&a volunt » ies tribulationa 


IN.PSAL 
cham , & hominum iuftorum benedictiones 
or;onefque accedere; vt effectus noftra falutis, 
adjuem folius Chriftimeritum fufficicbat, plu- 
rim meritis ex Chrifto velut fonce profluenti- 
bs, referretur acceptus. ldque in magnam 
ihriíti gloriam redundat, quód non folüm ha- 
rendz, vetüm etiam alijs emerendz , vel impe- 

anda: iuftitiz confortium amicis fuis largiatur. 

3« "De Swn tueatur ie. ] Hoc S. Augull.tam- 
quam de Ecclefia di&um fic exponit : Faczens, 
inquit, 1:5; fanthiffimum corpus Ecclefia ,de fpe- 

fin gd CHlatione 1utim , que expeclat quando venias A 

fqnje — nupris. Syon cnim fpeculatio interpretatur. Vt 
fit fenfus; ac fi dicat : Speculari tc faciat mor- 
tem, & finis tibi memoriam immittat: qui con- 
tra peccatum te tueatur , & in virtute continear, 
& ad omne bonum inftruat: fiquidem. ad hoc 
mortis & extremorum memoria, & confideratio 
finis plurimüm conducit. 

4. Memor fit emnis facrifics tui, ]In Hebrzo 
eft. 3piman 53 col minchoteca , id e(t, omnium 
munerum tuorüm, quz (vt notat Lorinus nofter) 
erant facríficia leuiora , minorifque fumptus, vt, 
de farina, panc, oleo, vino, thure: Hebrza enim 
diio, licet communis fit omni facrificio; quia 
tamen hic opponitut holocaufto, certam fpeciem 
fignificat, ficut etiam ferétoro libro Leutaci; vei 
lanfenius & Lorinus hicannotarunt. 

Intp zw. Er bolocaujInm tuum pingue fiat.] 
Ex Hebrzo legi poteft , imcinerctur , vel in cine- 
rem redigatur: igne fcilicet de czlo illud ab(u- 
,  ment,& grauflimum Deo eflc (ignificante. Ci- 
Esel nicenim humilitatis Ífymbolum (cuius meminit 
«iI" Abraham ) coram Domino (acrificium noftrum 
wmm, impinguat. Nifi animum tuum humilirare con- 
dideris, aptum Deo facrificium offerre non po- 
teris. In Graco e(t masén, smpingnetur : quod 
Origenes exponit , gaud)uszzu, razza y nitidum 
faciat, adipe farciat ; Symmachus apud. Theo- 
decretum; 71 dyagopay ew mira oonlen, oblationem 
tuam pingmen faciat, Sic in Ecclefiaftico dicitur: 
Oblatio 1n [l5 smpinguat altare , C odor fuanita- 
ria eft in conjpeitu Altiffimi. My (tic& S.Gregorius 
Pepe  hom.zo.in Ezech. pinguedinem facrificij atque 
& rela medullam ait effe cordis humilis lacrymas ex 
Jana amore Dei omnipotentis: S. Ambrof. dc Abel 
ba. "n cap. .aiteffe pabulum fidei ac dcuotionis,& ver- 
bi cxleftis vbceriorem alimoniam :. Bernardus 
oui; 7, Em.1 de Natiuic.dicit effe fontis graria: & bonae 
entih Í** conner(arionis irrigationem . Ceterüm,exiftimo 
C irlsas, fatis appofité per hoc facrificium, quod € fimila 
fampa & thurcofferebatur, & per hoc holocauftum, in 
i'm. quo rotum animal cremabatur , orationem poffe 
intelliei. Quz vt odor (imilz, & fuffitus thuris 
in cxlum alcendit, & quidquid in nobis cft, 
quafi charitatis igne confumit. Eft ergo. fenfus 
quafi diceret: Orationem tuam Deus, vt. odórem 
fuauiffimum , gratam habeat, & dcuotionis ac 
(uauitatis pinguedine replcat , vc eà illectus, fc- 
cundüm Y mm tuum faciat, & quidquid 
poftulaueris , affatim tribuat. 
VEeckasi- Toró Rupertus per belecawflàm hoc loco 
fsasibu. Euchariftiam intelligit: quod holocauftum tunc 


Ecdi. 
& 5 


HUM pingue fit, quando cum debita difpofitione ad 
"uuu Ded accudiacae. Hinc enim eft quod multi ad 


195 mas Euchariftiam accedentes , in virtute non profi 

7" ciant, quia videlicet corum facrificium humilis 

animi pictate , ac tanti boni confideratione non 
Tonxvs I. 


M** M XIX. 37i 
pinguefcit. Olim tam apud profanos quàm apud. A wo-- 
lactos quzdam erant victima Dijs non gratz, & TATI0- 
quz malum omen portendcbant; v g. fi parum WES ooR- 
fanguinis victima effunderet, (i ab(que corde prar. 
inueniretur, (i clauda, manca. aut tnacra evifte- 
ret; vel alind vitium habere: cui(modi victima ' 
vel omnino ab altari repellebantur, auccerié mi- 
nis Deo accepiz , aut etiam mali ominis cenfz- 
bantur. Quando ergo Propheta dicit: /fe/ocau- 
fium tuum yinguc fiar; vult nos maxima prapa- 
ratione animi ac deuotione ad Euchariftiam ac- 
cedere, vt vberem cius fractum percipiamus:né 
vidima perfe alioquin Dco gratiffima , ob in- 
dignitatem offerentis defpiciatur. Nam vr pul- 
chré Rupertus ait: /jfe adeps in sflo primogenito 
eft arietum, [cslicet im carne C* fangume eus ve- 
ra diumitas , ( verum Dei V jean Fude C 
nos bodudue cum Propheta dicimi illi: Memor 
fit Dominus omnis facrificy [ui , CF bolocaufium 
inum pingue fiat. Videlicet, ficut rnc , quando 
per femetipfum boc Sacramentmm condidit: ita 
C nuncyvbicumque idem per Ecclefie minus ipfe 


, conficit , pinguedo [psritus C. vite. adjt : «e 


quem noflrüm propter peccata fua, duae vir- 
ruri adeps rejwguat;Co spe macrum [acrificiem, 
corpes [oliumviedo dentibus conterendo , corporis 
C f[angminis Domini reus exiftat. - 
$« FPribuat tibi fecundum cor tnum. ) Non 
dixit, fecundum petitiones carnis tua, fcu cxterio- Petitions 
ris hoininis quz à Deo vtiliter negantur: fed (5545, r0, 
fecundum cor tsm, id cit (ccundüm cordis, (eu carmi, à 
interioris hominis, pctitiones,quz váliter conte- Des im- 
duntur: de quibusalibi Dauid ait: Dele&fare in np ; 
Domino, € dabit tibi petitiones cordis tui, V bi ge 
notar S.'Ambrof. folas petitiones cordis noftri 
feufecundüm cor noftrum;quz fola: dici debent. 
petitiones noftra; nam pctitiones carnis, à nobis 
alicnz ceníeri debent: illas, inquam, folas à Deo 
implendas & confirmandas,idque tantummodo 
Dauidem exoptaffe. Qus ( inquit Ambrof. ) fz- 
cundum cor «it, non fccundum appetentiam car- 
nu: Et sllas petitiones , inquit , qua prodennt ex 
inimo corde, confirmer, non qa ex carnis, buina 
sMlecebra C voluptatibus dirigmninr. 
6. Letalimur im (alutars tuo. ] Quafi diceret: 
Apage hinc lacitia mundialis , abefto magnifica- 
tio hominum , nos nec lztitiam, nec magnifi- 
cationem accipinus , quam Deus & Chriftus 
non pariat. Letabimur , inquit, in. falutars tuo. 
Vera mundi falus in Icíu Chriito , in quo latas 
bimur. vnde fubdir: 
e nomine "Dei. nofiri magnificabimur. | EX 1, nomine 
Hebrzo vertunt alij, trinmphabimus ; ad ver2. Domini (o- 
bum, vexillabimus, vexillum erigemui; fite ex. lima eft (a 
plicabimia , vx folemus dicere , Deo duce, & Ins, vicio- 
aufpice Chrifto, in nomine Domini, fignis col- 
latis in hoftem, réimus. Prarnifsà nanaque ad 
Deum oratione, inuocaroque illius nomine , non 
modb alacriter gue aggredimur diffi- 
cilia: verüm etiam in ipfo ftatim congreffu , & 
victotiam certó iam. futuram , nobis ipía oratio 
-pollicecur. EfF enim orario ( vt ait S. Auguft. ) 
Deo facrificium, bominibus (ubidium , demoni- 
bus flagellum, Hic itaque Vates Regius de facra 
militia loquitur, in qua pij contra vifos & in- 
uiíos inimicos belligerant, duce Deo: cuius, in- 
duit, nomine corroborati, victis hoftibus , vt 
magni & beati, omnium famá & laude celebra. 
Aàa i bimur, 


In folo Dio 
latandum. 


ys 
Triumplhina. 


ANNQ- 
TAIIO- 
NES COR- 
DERI, 


* 


1:Machab, 
3; 1» 


Non ia 
Wie ANE 

serta 

fidendum. 


Tl. 52,7. 


372 


bimur. S. Hieron. ita vertit, i» nomine Dei no- 
firi ducemus choros , vt videlicet victores folent, 
cantu & latiüà fortunam fuam profequentes, 
Ceterüm illud quod ex Hebrao ; ropri.flimé 
verti diximus , vexilla erigemus , ^a intelligen- 
dum ait Arias Montanus, vt Regius per hoc Va- 
tes monere voluerit;inere&is vexillis Dei nomen 
infcribendum , cui rei geftz gloriam. omnes vri- 
buamus. Hoc fortes Machabai fecerunt, qui no- 
men inde ad zternam memoriam nobile confc- 
cuti funt, quód fymbolo quodam breuiori in mi- 
litaribus fignis, illam viétricem & aufpicabilem 
fcntentiam ferrent: Quis. fimulis twi im fortibus 
Domine? Mli autem cluiffimi viri, niacti laureis, 
& trophzorum immentà copià, tam abfuerunt 
ab oftentatione glorioía virium fuarum , & fu- 
perbi animi. confidentia, tamque fuerunt imbc- 
cillitais fuz, & diuini praidij confclj, vt, cüm 
multas victorias terolileus, tr uerent fibi nihil, 
fed vni Deo fummo omnium duétori , ac lofpi- 
ratori. fuo laudes pangerent , atque ad. cius fan- 
&uffimos pedes laureas fuas abijcerent. Sic enim 
diferté profitebantur: Ven in mnlistudine excer- 
eitis vicloria belli, fed de celo fortitudo eft. Porro 
quoniam pauló poft v.7.fequitur,N'wnc cognomi, 
quoniam [aluum fccit Dominuis& pofteà v.9.di- 
citur, Swrreximu, C eret (umni,icété intelligi 
potefl, poft verbum magmficabimur veferri verba 
grarulationis , quam promittunt fe cum latitia 
& uiumpho cdituros poft gai ta victoriam. 
Nifi malumus hzc dicaeffe ex hona. confidentia 
inter orandum concepta de Dei fauore, vt prater- 
ita illa, ceciderunt, [urreximis & erect. fumus, 
profuturis exponantur. 

8. Hi mn curribus, C bi in equis. ] Hzcver- 
ba fic explicat S. Auguft. vt in curribus fidant,& 
in equis, qui volubili rerum temporalium ver- 
tigine trahuntur. & fuperbis extolluntur hono- 
ribus. Sic enim ille fcribicin huius Pfalmi enar- 
ratione: Hi im curribus , C bi in equis. Hi vo- 
Inbils (mccej[/ione temporal'inm bonorums trabun- 
tur, C bs juperbis preferuniwr bonoril'us , atque 
in bis, exultant. Sicille, Nullus fe his credat 
cutribus, nullus bis equis; folo Deo nitamur, 
fpe íolà diuinà pafcamur; caucat, qui curtus 
bos quarit, ne S m alter Pharao cum curribus 
& cquitibus in mare mergatur. Nam, vt alibi idem 
oraculum diuinum ait: Fallax equou ad falutem, 
quod . Vatablus ex Hebrzo vertit, mendacium 
eil spíc eque, vcl vamtas eff equus ad [ecurita- 
tem lalutemQue tribuendam. Sub eqwi autem 
voce quoduis auxilij genu$ per fynecdochen de- 
fignat: fiquidem in genere fentit,cos qui terrenis 
medijs vitam fuam probé munitam exi(timanr, 


IN PSALMVM XX. 


1. In finem Pfalmus Dauid. 


EXPOSITIO. PATRVM GRZECORVM. 


"vt plurimüm in ipfo articulo deftitui, & fferà 

delufos perire, vt hcc modo corum ftultiam 

Deus coarguat. Pulchre ad hoc propofum 

S.Ambrof. ferm. 5. in Píal.118.2it: £9wos cy- 

rentes affscis , vanitas eft , quia vane currue,. 
qui a[cendentem. (aluare non. poffunt. Denige 

recnr [ms spfe te deceat , quia vane currit , qi 

mon dirctium conficiunt. iter , &c. Mendaciun 
igitur, mendacium plané eft , quo nituntur ho- 
mines'improuidi, & cxleftium ignari , cüm in 
humanis illis adiun.ertis confidunt. Iliaeít vera 
& propria Chriftianorum bonorum gloriazio: 
Hi in curribus, € bi in equis, nos autcm in no- 
mine Dei noflri inuocabimus. ld cft, in humanis 
illi idunt, nos autem przrfidio diuino frcti , vi- 
res Dei & auxilium. implorabimus. Oppenit 
hic Propheta Regius duas hominum claíles ;al- 
teram quidem corum qui in curribus & equi- 
bus fiduciam habent; alterzm veró illorum quí 
in nomine Dei noflri fiduciam fuam collocant: 
quafi ficri non poffit, vt hi qui (ub nomine Do- 
mini militant, vllum habeant commercium cum 
his quicurribus & equis vchuntur. Quà phraü 
viros nobiles & heroes notat: Querwm ( inquit 
Origenes ) nos, fi recie fub lefu duce militamus, 
debemus in. noli[meripfis abjcindere. vitia, GF 
accepto fpirital; gladso,[ubnernare omnem cqui- 
tarum pejfimmm vitiorum ,C currus debemus m- 
cendert , id efl omnem à nobis arrogantia. G ela- 
tionis [psrssum. rcfecare vt vitra nen im equis, 
neque in armis, fed 1n nomine Dei noJlri samect- 


mn. Vbiobiter nota cum Ianfenio & Bellarmi- Quid fs 
1 urrere Inaocarc in 


no noftro, frequenter apud Hebrzos occ 


hanc phrafim , quá zmuscare 5n momune Domin poris, 


ponitur , pro sn&ocare nomen Domini. Alioquin 
myftico fenfui bené congruit, vt ad Chriftum 
rcípicientes dicamus : /nwocabimus Demm in no- 
mine Domini Des noflri, iuxta illad, s quid pe- 
tieritié Patrem in nomine meo, &c, VPE 
. Jpfi obligati funt, &. ] Grace euam 
n d y^ san rinde funt, iue compedi- 
bus obligati ; S . Hieron. vertit , incurmats fnnt; 
alij transferunt, ob/iquati funt ; in quibuídam 
codicibus legitur , infirmats fwnr. Vbi nota cum 
Ianfenio Am ape verborum quo hic vtitur Pro- 
heta. Illis enim qui fuperbe fe erexerant , & 
ere&o collo confidenter incedebant, priüs tribuit 
incuruari, aut obligari;ac deinde cadere: nam hoc 
fequitur incuruaionem & obligationem, Illis 
vcró qui deijciendi videbantur , quique fe Dco 
demiíse fubmittebant, tribuit primüm furgerc à 
deic&ione, fcilicet intentatá; deinde ftatim erc- 
um perfc&tz fignum conhdenziz. Nam antc- 
quam quis ere&us fter, priüs furgat neceffe eft. 


ARGVMENTVM. 


d. Ek v ríNO" sjaNuds và 
AaGo. ^ | 


Rurfum. diuinus "Dauid, quafi ex perfona | ion 6 86e ha, dicen emesrdhra 


populi, bunc quoque P (almum con[cripfrt, 
p cvaletudime regu Exgcbie Deum 


2a, tg) Tío fyegds viv sJanuin, 9H 7i 
vg Dana EC exla vyela mv 9v dyv- 
pad. 

PARA: 


Ton. 14 
"m 


"79 ']puw.* 


IN PSALMVM XX. , 37 


PARA- 


PARAPHRASIS PURA 


6. TPIE & T) Quod 
| c áxpesnÜi( e.) 6 Bac 
ci^ dUc, x9) e) T4 c'a- 
melo (ou aya oid ray ado ex. 
y. Th) divos v xapdias 
eurd uxo ord, G vbo S2 wow 
quy id curd dx ic éongas oue. 
AIATYAAMA. 

.— Auuaroc air , Quo , x9] qiále»m OG; 
dUudpd cid £u TS Baie Tad ? mesc- 
yylià , xg racuc üury! did oxtgs Tc aloh- 
ede, uciuc D paioov akon d'upidc 
idupfaw. T&(o 59 Utíoamfy- 

J. O'a eesíqla(ac av n 
&UANS'y Qc atnsomr C £9ixac eH 
ql) xéQaA lu) cius séqasa de 
n. | 

Tl2 Baavelas 9 ix. alinSrel mati 
bur: oixea dV quhonuáa, v Bamiuxd) $t- 
qdiro Y tapa dunl. sxwnón uma. 

£. Zu Wrücare cs, € £jgxas 
ard qaxednio s puseu die alveus 
widy Cr. 

E'AgG 59 ug) drip buerstouc Emir fes, 
Q mer va Cai heros. T5 59 eic aial- 
ya ad ds y», ? ut^Xorms [icy cad »^cl, rov 
Gic dione vu aptncpoyoy, 

c. Meydon 3 doa, turi é» 1 
eame (ov, d oZam wo ay mo iei 
aaa) e) micas ém au». 

OV jÀ ubror &urd!. curmelas dida puruj, 
éd Q abitur aum zeromgt, TÀ TT 
auAepduv cx adoto Suríco,C vu 3 ior 
eli Garsias dfad enu. 


C. O'n dcas awrd dNetyian 


eic aida aidyO", dodbeovés aut 
à yacá p E aeorma (ou. 

E'y 7ráauic oua, vais yai doidu (Ove 
dea), xy mop Aur Qo, room lun Eomae 
cd. coi map pnc ian . TO 59 4! T& «vesc ai. 
mu) c8, cg TW wescuzrQ C00 Tk énuy 
6 X/uue. y Or. EU peorusbn voran $24, €»- 
v), x9] dnvexii Suund ias TE evesc uizrU ; TU- 


$5 PÀ^ 
TÀVM. 


EQ OMINE in virtute tua, 

2B ltabitur rex, & fuper 
falutare tuum exultabit 
vehementer. 


;. Defiderium cordis cius tribui- 
fici: & voluntate labiorum eius 
non fraudafti eum. 


DIAPSALM A 

Cüm, inquit, potens fis & benignus, hu- p,,, jy. 

Tnaniter preces noflri regis admififti, & om- - » 
nes petitiones ci conceffifti ; quin potius ma- 
iora petitionibus dona largitus es. Hoc enim 
fubiunxit : 
« 4. Quoniam przuenifti cum in 
benedictionibus dulcedinis: po- 
fuifti in capitesius coronam de la- 
pide pretiofo. 

Nam non rogatus illi regnum donafti; 
proprià verà liberalirate , regali diadema- 
te caput cius ornafli. 

$. Vitam petijt à te, & tribuifti 
ei longitudinem dierum in fxcu- 
lum * fzculi. Meier 

Accepit enim & quicumque obfecrando A tri 
petijt, & optatam vitam obtinuit. Hoc enim 
jn feculum feculi , futuram vitam demon- 
ftrat, fanctis przparatam. 

6. Magna cft gloria eius in fa- 
lutari tuo: gloriam & magnum 
decorem impones füper eum. 

Non folüm enim ei vitam donafti, ve- 
rim illuftrem illum reddidifti & clarum:tum 
admirabili hoftium interitu,tum etiam quód 
fol prodigiosé retrocefferit. 

7. Quoniam dabis ei benedi- 
&ioné in (culum fzculi : latifica- 


biseum in gaudio cum vultu tuo. 

In omnibus,inquit , generationibus cele- Dew glo- 
bris & famofüs erit ; quàüd tantam tecum ha- e ne 
buerit fasniliatitatem. Hoc enim cw» vsl- fe 
1u £uo, tranftulit Symmachus, iuxta vultum 
iuum. lztitiam igitur, inquit , habebit, 
&b continuam vultus recreationem , tuam 






Aaa 3 nempe 


m ambe y, n 


Co-op P URNA QE tut n pne e remp 5 
a———— a — 


374 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


PAnA- nempe adéptus beneuolentiam. Hoc autem 
us A dlliaccidit , quoniam in'te fpem collocauir. 
1avx, Vnde fubiunxit: 


8. Quoniam rex fperat in Do- 
mino, & in mifericordia Aluffimi 
non commoucbitur. 

Superior enim efl inimicis is qui cua: gra- 
tiz compos exift:t. Hanc ille confequitur, 
qui 1n nullo homine fidens, tuà folà fpe ni- 
titur. 

9. Inueniatur manustua omni- 
bus inimicis tuis: dextera tua in- 


ueniat omnes qui te oderunt. 
Déitera Dexteram autem & manum diuinam pó- 
Da, pro : 
poesis, — tentiam appellauit. 


'néu — 10. * Quoniam pones eos vt 
Mp. - p 


Quam chbanum ignis in tempore vultus 
tui: Dominus in ira fua contur- 
babit cos, & deuorabit cos ignis. 

— H. Frudum corum de terra 
perdes,& femen eorum à filijs ho- 
minum. 

Deo facil Facillimum tibi eft,inquit, velut clibanum 

s Pe!" incendere cos, atque conficere in igne, tam- 
quam materiam combuRioni apuiffimam; & 
non ipfos folüm,verüm etiam corü pofteros. 
Nam hos & femen & fruc um nuncupeuit,vt 

* omnis corum memoria deleatur.Hoc auté iz 

Vultus, pro tempore vultus tuid cít,in tempore irz tuz, 

am cüm hoc facere bonum cenfueris, & oppor- 
tunum effe tempus vindidz iudicaueris. 


12, Quoniam declinauerunt in 
te mala: cogirauerunt. confilia 
*»e s *quibus non poffint ftare. 


qur non 


pv": — [delt, contra te linguam mouerunt , & 
f'abilire. : w zx 

1»;  maledidis vfi funt. Et qui videbantur effe 
lui. "^ fapientes in falfa cognitione , eogitauerunt 


confilia quz non potuerunt ftibilire. 
1j, Quoniam. pones cos dor- 
fum , in rcliquijs tuis pra parabis 
yultum eorum. 
Symmachus legit, poses ipfos auerfos. 
Eo: enim qui Angeli plagam effugerunt , ter- 
Nem Di g3 dare coges : & eos qui nunc fugiunt , qui- 
peeflefu- "7 . 
gene. Que terga dederunt , & qui fibi perfuaferunt 
fe mortem declinaffe; poteris conuertere , & 
fiftere, & mulctare. 


Tíc) Tic dU dpelas Tvyxytdivos, ainoy d T5 
&ual ioovt, vo 7r col amor, Hoy eri. 
2j. 

*. Ona [Bua doc Doria e 
xye1tv, C éy TÀ £A E ovis d uà 
ca Aul. 

Kpeir run 7 dpi vj) a2«ucrruy vit of 
nte B) SeroPasov, — A rogi] dt TRUTH, 
aJ Sedi; o dp id eri Supply, vi dà afi iAm1.. 
di Snjiustudy. Dv un. 

Ó. Eups9em 9 reip c án Gi; 
£9 esie cus 9) dei ra ooormradi- 
(ec cho uus aces, ^ 

Atidy dk x) xen, vl) Dtias Grpylan 
xbeanws, 

í. On 31e dordc dc x2ifBa- 
yoV ztupóc eiexeueor $ ayco-az acu 
xug &" &y oeyli euiS. cui (aea 
aur écye xalacpatsye .) auris mde; 

iat. Toy xar oy oui Yero yis 
DoroAéis , a) P apípuua. ouyiuy vor 
Udy dyo3puizr y. j 

P'agór eu, Qna] , u2u6dva d lslao Sd laj 
Goric, v alata) di ga, aie do dU pnzor dp 
wCÍ . wg) Ux àyTuG MOT , dXXd xg) Ts 
Caxéipuy Vyyórat , vérus 20. C. aríouz, xd) 
xepzb» esowyopsio* , dew 7rüouy üuTj] 
eEaDeipPooay vl) ufui. T5 d eic xgie9y 
TÀ Vveso 7s Cou, aT] TE , Cr vu Opis cu 
xoupdl , Üray TE To doxiialowe PoE3t yg) F0- 
aid eor 67) xe rns vo» Ti; mute lae xauesv. 

i8. On &iay &ig 0$ xaxd, 
deny ave ads aic d uà dv- 
V&JVT 04 Snyou. 

Tstía, xd Gu Tl yAd'osas inima, 
3j B^acthusis Aóooic inerau yo. Ka) ol do-.- 
són D eve i vil doni nde 
duAoyisurm Bshac, d; ix idiroG gu, 

iy. O' nSfcesaurác vdGov oy 
(is etras oo Feud; io 
«xeorumO) QU/TU. 

O' Z/uugy OQ», Sal uri; Savcej- 
Qut. TÀc 58 lu) 78 dyy& dfatvyorras 
zur, 2 va va. dévaj xaczuyaryxaad, 2) 
TÀc vuU Q4lsortas, C vara Odd ovéras , udi 
iy eqdpus Jaetsb fjuay? Sravaver , amc pi- 
"lai; x8) $iisuj, C xoPMhre 0 d'uwetmor, 

id'Y'4s- 


IN PSALMVM XX 


i. Yum xjeis 6» Tü juna 
ud me, acopdp xo] NpaoeOplp Tas 
duuwacedas dà. 

Aebaura| dp au T) UA. (O9, Ono, df 
uj pis Juuaputoc cu, Bueic dà ddorre xg) 
V artic vt, J/yrteoogdp Ttt cát 9auua- 
spas ditiórne. 


375 


14. Exaltare Dominein virtute 2. 


tua : cantabimus & pfallemus vir- xv; :4- 

tutes tuas. "m 
Demonftratur enim , inquit , tua altitu- 

do, per inexplicabilem potentiam tuam , nos 

veró canentes & celebrantes te,tua mirabilia 

opera enarrabimus. 


DENICE ERR 





E 
* uglérnx ? haC1d vd epi 9 c 
wuré port D^gedyeo Xejewi ia ictidum 
owhg1a ci, ol Do vci, ux. UT CIEOG dUtep- 
iva; Gwrov. "1 Q mezy imo ra) Na?^uiz, 
pu yeA *potot , doa! Y) dfZ ez) ud- 
muy utl "pit, lu) dDqeceuslu, TE $9 
iria] x dus lu), ng] 2a Geiv idis ,O ng) 
do9V 3iyov. àuTul ctQar(O ex AíSw m- 
uíe, là xepasl) d'oEd(v, Acta era) 8 
&y 7r don VUrtow 6 A«Cid , 13108 xve/fu durd 
38 x? ed pra. djoU, Th) Vn3upías ui) vic 
xopJlac Qual» dzhlc donp Ymow &r eU, 
Sua JV zer ÉL» ap T verona 
dzu*ysAMa, Tb dV veskpouout, aiTi E Vy 
ru met uror did uxac, d Qai  - 
quot , vixi QiAomula 7l) 78 airiaurt (e 
dag las, dy) v, jj ui airicayn QU exa, 
BaaiAciar 2. uà airiauc Ag Cw, E'x T fàn- 
md Gud muy d mc ewtang]). Olor 0 d maie 
diu£as rà diggioy , rv d d auoruing Med?) 
gitasor, wg 0 18 xvgiéa wa apuoimuc, evt 
vo Puciic xar aazite), x; ic. Zal dh 
mes dus yi uA Noy lu) ut Norte oy di- 
Auf, à aba E Lexi, à) d ix 9 vóavu Uo yelas, 
8 gg) utyd?n 5 4ooriy 8 doEa, Tu m 7D) m- 
Aulam qSadoEo Surdto , xd) vu TE YMu 
dyamedic ug" & T) v8 9w8 cwrkgioy doas 
emot ue) dl m dragarn &x vixegs 
Xeicd , qd) mar) qul susayag vn vul, 
T5 JV mide iutain in Ej ve) Tam Ti 
din éntegy 626, x? 7c EdWfaeu,Ó ma- 
2v Q'oZacw. Ka] 9 usaDoapptresa dV rer o 
ty Aoi, atm , &» qul cwTieA vyefjrrrag. 
T! 59 uéilov 78 vixeguc tyeipu, F9 Suo - 
ew Pad law), xg) Tf) do€y Suv ry , b- 
dora, àysd! Q Aon, x9 L) vC avesc- 
TmwAd- 


Ej OMINE IN VixTVIE TVA.] Cüm 
T0 Bi Dauid ex oraculis tunc extanti- D«wid fre 
4 0 bus,falutaria illa, quz hominibus icri 
per Chiiftum ex ipfo nafciturum obuentura "^ 
erant, cognouiffet , haud abfimile eft ipfum 
latitiam percepilfe. Cui etiá prefens Pfalmus, 
non folüm cognitione tenus , verüm etiam 
teipfà lztitiam apprecatur. Hoc enim fecun- 
düm animam defiderabat, & accipere poftu- 
labar;quod item datum pfi corona exazit de 
lapide pretiofo,infigniens caput eius. Nam in 
omnibus Gentibus Dauid,vnà cum Domino, 
fuo fecundüm carnem filio, glorificatur. De- 
fiderium quidem cerdis vocat. fimpliciter id 
quod petijt in oratione. J'a/unt«s autam /4- 
Biorum , eft corum qua mente concepta funt 
enuntiatio. Poriyprenenifli inquit,id cfi;)non Dew «xa 
folüm ea quz petijt, tribuifti, verüm etiam porum, 
plufquam petijt, liberalitate fuperans petentis 
auiditatem: id eft, dedilti etiam non petenti. 
Accepit enim regnum, quod non paftulaue- 
rat. Ceterüm benefatis fuis quis coronatur. 
Sic qui iufté iuftum profecutus fueric, iuftitixe 
coronam accipiet: & qui in Domino deleda- 
tus fuit, coronà deliciarum protegitur , &c, 
Vitam autem, fiue przfentem, fiue potiüs fu- 
turam declarar. Vel agit de Ezechia, & ciuf- 
dem ex morbo lanitate:cuius quoque magna 
fuit gloria,cüm ob hoftium mirabilem inter- 
itum , rum etiam ob folis retrogradetionem: 
vel certé falutare Dei gloriam attribuit quàm 
maximam Chrifto ex mortuis refürgenti, 
omniQue cum illo refurgenti. Illud autem, 
impones, feu appones, infinuat ipfum ctiam 
ante hanc gloriam,quamdam aliam habuiffe. 
iuxta illud: C/arificawi, C iterum clarificabo. 
Quin & magnificentia, fiue id quod magnos oh ] 
decet fuit etiam in Saluatore, Quid enim ma- (sa 
gnificentiusquàm mortuos refufcitare , fuper "^" 





Ioan. 11, 


mare ambulare , aliadue miracula patrare? Data cft etiam ipfi benedi&io,quà ad fe ac- 


-— 


ceden- 


376 


*oM- cedentibus benedicit. Illud autem, Letifica- 

reina bis eum in gaudio cum. vultu tuo , Domini 

inv». noftrifecundüm carnem conuerfationem in- 

finuat, Tametf enim Dauid olim mortuus 

fuerit, haud camen ignarus fuit aduentus eius 

Tfi f - qui ex ipfo erat oriturus. Iuftorum enim ani- 

fj. mz viuunt in manu. Domini , & futura in- 

tuentur,maxime cüm à vinculis hifce fuerint 

abíolutz, & à circumfl.nte terrenà. nube li- 

berz;adeó vt etiam cum ipfo exiflentes non 

prohibeantur procul diffia intueri, atque 

Wobrrs. alijs przdicere. Cur» vultu igitur, fiue cum 

figura fubftantiz paternz , rex Dauid latífi- 

cabitur. Vel iftud,Cu» vultu tuo;dicitpro ex 

e vultu tuo , vultum Dei vocans apparitionem 

aparnie — & füfceptionem. Vult enim dicere,Quoniam 

is Yxtificalti cum,& gaudio impleuifli, apparen- 

do & fuccurrendo. Sperans enim obtinuit id 

quod fperabar,& benignitate adiutus, minimé 

' efteuerfus. Superior erit inimicis fuis , gratià 

tuà fretus: non commoucbitur à firma fta- 
tione,quoniam fpes non confundit. 

9. IxvENIATVR MANVS TVA.]]d cftcom- 

Deiu cem- prehender , venabitur omnes , non aliquos, 

Led 4m fcilicec cüm puniet, vel expugnabit eos qui 

*" "^. diuinz legi aduerfantur. Inimicosauté dixe- 

rit ctiam impios , ita vt per ea qua patiuntur 

. agnofcant Deum qui cundis przeft: ve] eos 

qui oderunt Deum , intelligit peccatores. Si 

enim in eo qui mandata Dei feruat , dile&io 

Dci perficitur , manifeftum eft , odiffe eum 

qui non feruat: qui & perijffe dicitur. Cete- 

Matth.1$, rüm venit Saluator, qui eft dextera Patris, ad 

d quzrendum id quod perierat. Ponit autem 

Scriptura manum quidem pro vindi&ta,iuxta 

pi143,5. illud; Manus tua gentes dijperdidit : dexte- 

Por ram veró pro falute ceterifque bonis, iuxta 

Píal. 117, illud, Dexzera Domini fecit virtutem. Con. 

T fcequenter etiam nunc manum dedit inimicis, 

dexterar veró, ad inueniendum eos qui ode- 

runt, vc inuenti non pereant, Porró inuentis 

Denporir ijs, quid ages? Penes eos vt clibanum. q. d. 

cdam Facillimum tibi eft tamquam clibanum ac- 

*"^ cendere,& confumere, non ipfos folüm , fcd 

etiam poftetos corum , in tempore irz tuz 

(hoc enim vultus infinuat) fcilicet, quando id 

fieri conftitueris, ac decreueris. Non fruftrà 

inquit, rex fpe tuà fretus eft, fed fciens omni- 

bus fuperiorem éffe dexteram tuam ; adeó, 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVYVM 


avit arras 4020 61,55 d AU tegyéie um dg 
2a03 40 eec wmucs ,7 x? capxg En. 
dnpías airirmra, 5$ xvj, 6 3 z; 74204 6 
AaCid érÜrad, d£. Vx dread oc ho d € 
GE dud fide d eisoc. Cd 0150 £r zig 
xvf aj T. digit luzyaj o rà 9 5n Dos 
em YaoovÜdiom doen 7& dtz us? 65 5n. 
esi ioc yid uc Vituc Urn ^ x uv wed 
Scu, , udiy Cao Srous à aroppos ouccr, 
Q (Qi; dxoic wes^tyl. Merz 7 esum 
i, frei a 738 2aegtrilesc d zoe dev 7i; 
mwreiic , 0 (jaméUc SaCid. dU tegrStos- 
724. H' m, 4! T8 evesc uu C, dr) s Oe 
Tveo10TW 04 214 , «sesowscy Sus xaAdy 3 
Vangatrei, xa dria]. Dus") J9 einem, 
Ün WeQegras àuri , x9) 22695 Videmus, 
Üangartic € BovBhouc. Dcrícus 32 (vae diy 
WAmos , qzi Tfi Qua esría DoxSn9 à, 
muptredzm , xpevgav 6s a Tl) aoapday , 
oic »ydex os XeroAgu an" v au Ado S iowra| TR; 
tfpondpve gacwec, 9 29 ATTIC d gius ud. 
Ó', Exszerin B xziP zor. ] A'rr) à 
xoa) , 9npelod oruíras , & mrdc* iQ 
mutoecupDyr, ii vrAqumu. mol; dynzwraypá- 
voic su Sec vópep. Aooi dV'al Desc way 


Téc d 9k , dew di dy vracren yidvay mr 


Émswsür(a Gic Go 9v * à uucEre $n 
erac Qu v3; a Dyriyormat , € 96 G^ To] m- 
eus m Td c rmt) a*yd zy T 9v mei), 
diia dc 6 uh mes?v, uc imag, Ue wy erc 
Araj Meyer. NOW RAO Ó cerip TES 
muc d«Lid, Vo vo Cro o Yo, 
Té Ji à 2esmà £i (Ap woes oli 
Aties, dc vi , H' xyeip aou (dn cEADfpsLot. 
vluj JV dé idy, Val cwrme as wg) Tl. Arn» 
aad y oc vo, Mid xugi'a imolnos durapu. 
A'xoPi Su &r xj vuU. lb yen dud un 
Toit VoÓegit , vl) dV diii» eie vl) cuj 
Qucwrray d piow , 96 a) dÜpiDerres uy Sas- 
Aurea. EUegr JU, ví roifodc , Gode auruc 
téc xl Gasor gei 2o, pacór cui xDu dre 
D inluo PEa^da) , ng] alae A dout, dx prse 
udvor, do^ Q dc cf domly, on Tf óp- 
E cu xapd (rim 98 «oeya umor. ) 199uu, 

dg asi eu, i9) j] d'oxuud rw iof jet 
c udslo, Quay , 6 BacvAdUc e o icri) 
mila Bpweer , 2 edle Un orat apertum; ^ 
cà diia. , es xisaoóe lex gj 2 TEC maxyvmd- 
Cu. " "- queàc avra Yavd eei utm- 


vt velociffumos quofque etiam comprehendat, Siue in fecundo aduentu oftendens ipfos 


295, 


IN PSALMVM XX. 


gt, 5n t8 donfpa ou maesuc ia, 0 lauri 
ebeavsuy - Cra GonAd u^]4c 79 «eda wn 
eu , vl clu) Q'emyic BamiAeiar, oical iau- 
"oit; ?rbedc xXiGaper "jo an^) , trd'o9wr Eyorret 
1) Crutgioy "rU p, uic oí aroper Gyr, H' Sut d 
Jf/zmarrie aprés Shedg oc xAlGaroy vroe9c, 
dV loc Edna wlevc 78 eso aru cw, oic 
39 8 udrloo Gexghtva wMGar De, a20 6o 
714 2ened', clos adven , mo. víovra, ng) 
qu c xoMtarc 0 uc, ul you al 30 «veg aur 
&urd deir uunc o pa, Nr-]s7) 36 mc re- 
Tu X) x7 l'udadan, J/g. 0 «veio &uvoy 67) vo 
A650y ? xveyor-Ehret aimo vl alzías di lo 
mg 7reiewra , On Gxouray eic o3 xaxa" 
6 Ji vua y Oe, Un cuQepZar war cu 
€i c xay, El 59 x aM esozroie EmoA& av, dV 
dUniGlos moudrT, , cical v1u) UGpup asiTt- 
em. dA à XO oU C uc dur v, 4dV cdow 
«j EinGuDa] (ejt, «oe ai pyit , Quydd aw 
xam ev, Aiopirro d'aé CaxMsem eic 
&urov gig, xgj oi dva Oy uota cdOÀ Di 
Moorr, € à exesd'uciwrv. EXnueiagu, dV, 
n gr Doinow Forma) oca, Q E xg 
dUUvmíe. A'UW (usi, Qno, lu xgxiar 
deum qd) dCi auoy oi guo. de di Soie 
"aoc péperay,ríOnes val vor, dual puc cej- 
CU30Y 67), *ve96 Tó T. ridi arTatyoly a£, 
dfe. Tjj. soma mur "rd avejc aui dya- 
€ipiSr, Tak dV muUT obÀ Vud alu Qacl, 
Jaen ar uM) ddvvaroy grat, $u- 
var api Aet vov aÜavaror* ol eo Gi ti- 
ex, vary qopioi df 0l DJ vaga exon ld, 
xoémy «7 iral» Cadisy") uicta , en v5 
«eje Xe1cir 7rigd. Kam di pmo Sw. 
A'moAic aurc, ad 9? av iuvay, Trot (0g 
e Qijamzuy eic a3 ok A'oxu &Joi, xd] AO ict TO 
rolas dduodtuc* dre j9 Xouucy Gu. 
Tí & Doyyísurm; iiapiigu 1 7752 al y at 
Jurist àv dur, dei» ? Baia, d cii- 
12, £j "iol St ix Épo9er, (rel val ov Wu àu- 
asc eipydau,C Quyadas xarícnsas. To dV, 
Ev Gic a e1AotmoiG au Koipuatodc T) ejr uro 
ui, C» vaca xéiDp eróp mw EY 
mig a EAAcImOIG dust Y Koiudcadc Tà «2690 t» 
vróy ow , drrl y , dios mrag , tuc oi- 
Dorru; Quyddas nonisnsnc, dAW. dd' Gxci- 
yay iQeic e, troludadc 23 , foi snefadc và 
«veia cms cu, x3) wav. aurai v ka xdxeifrac 


377 


fore igni obnoxios , quem fibi fuccende- 
runt; quando nimirum illuminabis vultum 
tuum , regnum tuum demonftraps. Itaque 
fibi ipfis clibanus ignisexiftunt , intra fe ac- 
cenfum ignem continentes , vt febricitantes, 
Vel hoc modo: non fcmper ipfos pones vt 
clibanum ignis, fed donec illumines faciem 
tuam. Quemadmodum enim non fruftrà cli- 


COM- 
MENTA« 
RIVSPA-^ 
TRVM, 


Drusus non 


frujfira pu* 


banus accenditur, fed ad bonum finem , fci- xi impos. 


licet ad panificium : ita. etiam Deus irrogat 
fupplicia, donec faciem eius videre valea- 
mus. Aliquis veró hzc etiam contra Iudacos 
accipiat, quód ipfimet verbo Deo aduerfen- 
tur. Deinde ponit cauffam, ob quam ifta pa- 
tientur : O woniam declinauefunt in te mala; 
Symmachus ait, quoniam concluferust ad. 
ser(us te in malum. Ei enim homines op- 
pugnauerint , attamen pijs aduerfando , cibi 
contumeliam irrogarunt: verumtamen ipfis 
non przualebunt , neque infidiz ipforum re« 
fiftent ir tuze, ipfis in fugam adis. Quin et- 
iam dici poffent declinare in eum mala, qui 
impia de Deo dogmata cffutiunt , quique ip- 
fum prodit. Aduerte autem mala perpetrari 
fecundüm ele&dtionem, & non fecundüm re-, 
&irudinem.Ceterüm,inquit, praui habebunt 
malitiam inconftantem & inftabilem. Quos 
autem Deus auerfarur, ponit doríum , cüm 
potuiffent effe facies , fi ea qua. retro funt, 
confiderantes, per creaturas rurfus ad ipfum 
tenderent. Nonnu!li veró hzc de Iudzis cffe- 
runt , qui conati funt confilium impoffibile 
ftabilire, morti tradendo immortalem ; qui, 
inquit, propter patrum ele&tionem , primo 
loco pofiti, pofteriores facti funt Gentibus in 
vocatione ad fidem Chrifti, Litteralis autem 
fenfus hic eft,q. d. Perdes illos, eó quàd de- 


cogitationes impoffibiles cogitauerint : fic. 
enim Symmachus legit. Quid porró cogita- 
uerunt? nempe fuccendere ciuitatem, capti« 
uare populum, regem é medio tollere: quz 
minimé erant ftabilienda,neque futura. Quo- 
niam fecifli cos nobis dorfum , & in fugam 
vertifti, Illud autem , Is reliqujs tuis pra- 
parabis vultum eorum ;, quidam cum hy- 
perbato pofitum afferuerunt,& intellexerunt 
fic: Im reliqugjs ipforum. preparalis vnltun 


tuum, q.d. Nonnullis à medio fublatis, reliquos in fugam dediti. Sed nec ipfis peper- 
cifti: przparabis enim , fiue ftabilies vulcum tuum ctiam contra ipfos, donec cos 


TonuvslI. 


Bbb émce- 


Verf.15. 


Praui [unt 
incenffan- 
tt. 


-clinauerint, fiue tibi maledixerint Affyrij, & 


Dorfum 
pre fes. 


Veif1 3. 


378 


EXPOSITIO PATRYM GR.ECORVM 


cATr- C medio tollas.fiue reliqua etiam fupplicia ijs — du , 8 oic aora cu mpuseÁaz dUai- 


NA PÀÁ- 


InvX. infligere , tibi facile cft. . 


19, ExatrARE Douwiwt.] Id eftfuperior 

euadas inimicis tuis,nobifQue ope tuà vicinior 

Queis frs. Altus es naturá, id quod es demonftra, 

sir. Demonítratur enim altitudo tua per ineffa- 

bilem virtutem , vt perfeueremus mirabilia 

tua decantantes. Siue ac fi dicat: Quando- 

quidem infirmitati noftrz condefcendens in- 

firmi quid affumpfifti, cüm crucifixus es, 

Canet €CXAltare in virtute tua. Ceterüm verbum 

rae cantare, intelligendum eft de contemplatio- 
nc, pfallere veró de virtutis cxercitatione 


vITENTI 
extre atit. 


Tí, gui inuzyany 6y au Gic. 

iJ, Y«aeuri xvii. ] A2) 7, A4 
msc "fios T). Gavin , 9) 26 iov 4f] ni 
Boxleia . T'-uobe € quod , Grp &i A GEo;, 
Acixruta) ydp cw T 4e 4f v dipiGu 
Juuepiak , a dfynoso oup vurernc md 
u*jaA6ia cu, H' aiti 7&* Ure ovyxa(g- 
Bara 55 adveia Wi) , ESwk n dui. 
Awpas cavep3 elc , oam & a1 Jud 
pei cov, To uAp(oi dde» Yi 9quaela; x- 
aiv» , 7) dà Iden Xi 76 xg. dpnlu) 
rtp) Cir, 


CATENA PATRVM. 











——À LÀ 


LESER THANAsri Hunc quoquePfalmum 
(NS premonftrati regis amici cócinunt; 
: NS tamquam lztante iam rege, quód à 
femine fuo falutare mundo fit profecturum. 
Hoc enim erat quod ex animo defidcrabat, 
fibique dari maximé quzrebar , quod & ob- 










Cif, tentum , quali corona de lapide pretiofo ipfi 
eria. DA- : . 
és. — Craccaput eius exornans. Dauid enim cum 


Domino fuo, eodemque filio fecundüm car- 
nem, inter omnes Gentes gloria condecora- 
tur. Neque corona rantüm fuit illi hoc faluta- 
rc, ícd etiam vita , & longitudo dierum , & 
gloria,$ magnificentia,& latitia,& gaudium, 
& fpes, & mifericordia inconcuffa. 

Evszn11. Ea quz hic dicuntur, ad felicem 
finem remittunt , & inimicorum Dei interi- 
tum defignant. Quapropter fecundüm Sym- 
machum, eft canticum pro vittoria ; fccun- 
düm Aquilam veró, videri canticum. 

2. DOMINE IN VIRTVTE TVA LAETABI- 

Chtfm | TVR. J On 1G E N15. Si Chriftus Dei virtus 

De gno; fit, Vtique in ipfa lztabitur. Quemadmo- 

fra flu. dum autem virtus & fapientia, ita ctiám 
falus exiftit. 

AwowvMt, Totus autem. Pfalmus 
poffet etiam de. Chrifto explicari, & de eo 
qui cum ipfo regnat. Qui conftitutus cft fa- 
per Sion montem Dominus , ipfe Rex cft, 
qui diuini lztitià lzetatur ob przfentem vir- 
tutemDei. 

;. DEsipERIVM COR Drs E1v5.] Onicrx1S. 
Defiderium quidem cordis in intelligibilibus, 
& vifio oculorum in vi(ibilibus & fpe&aculis: 
voluntas vctó labiorum in eorü quz intelle- 
Qu vifa; percepra funt,enuntiatione cófiftir, 


Tee eANAz1Or. Kg] 7Ev» 7 JaAuly 
AC oi zoesdnAcDerre tradens 7t Dag. 
o» SP dyazriporoucw ,oq idu prd 
e tegmopopu , d vo Cu 7& avkpusos aun] 

ge fyonidpor ol xóa awrsejo. Tim 33 

lo b ian uM xm dol, vg) id$G 2gCé, 

mp s) d'oBty ^ toov wr! ola mc citar Oo 
ex Ada nutu, T x&taAbu cd? an. Actatv) 
38 &r avi voz; Vovcow 6 An GUB. 1! r3 veu 

awrd wd) uo! x? capka. OU. uro JY ct. 

Qa! O» au TU toov o cwtheiov , d20d wg 
Coh, X) uaxeswpsome; € dota, uan 

avg est, n) éUpesowin, v 2aed, Q (cric; 

(2j $A«O^ s au sob. por. 

ErztBior. Eig mic» dyauriucmera, 
Md rin», $T lese rà uim 
puni vov 02slesy .O Ab x m Sugar, 
V7miuó; 620r dy xn di ? Aia , vol ni- 
&oToia pM uua. 

B. Kvrig ex TR. ATNAMEI ZOT ET- 
9*ANOHXETAI,] Qrnrrworz, E Xesgk 
Oui J'rapuc , dirrow FA. éneisn dte 9i- 
etra, oc di dUrapuc ng) otia, dT C au. 
ea, 

AxnxrAor, Ile dió Mappe dvo 
«2) «o4 Xe1eu kpulosUe3t , wg) TE ovuGa- 
exAdUoy oc dur]. O' egenus Dei X3 Xia 
Üeoc w/eJ Qo, Bam^st/c En, dUpesmr dp 
Sela» dUtesouilw , "Serü 4 smeguen dusa- 
pax à Si. 

?THN EfIIOTMIAN THZ KAPAIAZ At^ 
Tor] £irirzxorz. EmÜvuía bj gpdiag 
& vorm, € Sue 6o SuAUd. £x Gogrmi. Ó 
Sudutaun, Sinax, à eios Co 78 fel TD. 
vtvovdpias kg) suSwoprid av Grwylaja. 


Asü- 





IN PSA 


AxaxtMOt, O' capuxdc undi £2nfv- 
3), € x mium dise, Fibeudes 
xapd iac AguGay| «rà 93, Tus 20 0 Se CF 
da Soi; iumm^á rl) xapd iar. 

9". Ori nrozoeAzAz ATTON,]Oro- 
aarHTOY, Tórd't veoxeiudpor Pansa, y) 3 
durd. uuumilu) evegglzv] ub &o dU 
arsoómr » draGi Caf uy eie le puo 
pisc VrarysaMac , &n dif Coli dà rry Gr- 
nta 62s jut. ele dv yap mc Cimmd, 
exparétaj. O' 59 d iac vo d ixauoy diaz, 
Yaoxh-]4?) $ cfi Jncuoctuin; cáparor. 6 233 
qudd does av jpS'de , nopsiva) ? dua- 
edymor 4 dozu; eiqaor, T8 Amosóha d 
2dgorr By vcic na 9mm; , X&og xg) evpasóc 
pits sd udo Woy ol Xeac d? gt tra], 2S 
aíqutot df. € dperiic c cápay C)» mAaxtrT; 
Vinmlroorra, Til Xeuc 8 napa. 

í, Zous HrHzZATO Zr, ] Axaxrxor, 
T) xyaecua 76 9 Lo adig cv, ld 
dido: su pium T Xexes. Woouo lud 
v Xescd (ul) aimoujdpo dd uxo o 
miurip , ira Caogoifio asc vixeguc. Maxes- 
Tic di petegiv ng] Tul. Qoricayn avzov Qdic 
graícwue, tyorn rv d'óy ua $ dinleiaz zi- 
€omaudyior, Exan 22 2» oaryes th volawue, 
Weg Soir. 

QrrrNorrz, O' famAsUc o doa9be 
firnauro 7 (lu) Yero xuoju,Q eiompev. A'a- 
Sy 94 £2 0 Co], 0 ermy, E 6 equ f Coh, 
ed TU 2c, 54s quAc aciy E'Cexiac, Cntei- 

lu) HOA ? olas lu) cuu GoPuxdi c IA. 

c'. MErAAH H AOzA ArTOr.] Tor 
ArrOr, H' dóca T Baix uan 621v er 
qu cornejo T xuej's , xg y Vr mn TH] ka 
TuTiosoi Opgiru. €i dt düEay v; usjaMomyt- 
qreiay, re 0 9tbc iwrroy "Gau "oce, 

OroaarHTOor. [lezfasüi 22 GuToY "rt- 

miner 0 O97, To vw T). roD pian 2g do- 
£o Surc'ro , itg) 70 Toy lXuor tl Cvarrian 
deguéiv, Sv d ETO 7t dra. iic wa) Sa- 
Aosnt tefjutro nde1gugr eX T 7. BaGuAutlay 
Baoota d dea zu la, , mi; een) JAdesv 
(i; A'asupicis miu, T€ 20 ECexia yz- 
£n UzriàaCt 78. d'idegxiroy n arvdoy tg oy 
Wu, T 3]. A'osupiaw Savavt yes td Ge 
TURUNpÍO, 

Ü. Eve n xir zor.]Qrirzxorz. 
Tévo ai anpsboud piov quos. x2dCat Or 0. 
&a sues imei puis 9n aic xiGas e 

Tonwvs L 


LMVM XX 379 
CATEÉ- 


AxonrM1. Is qui carnaliter nihil concu- 
pilcit, fpiritujue ambulat, defiderium cordis za vx. 
fui accipit à Deo, Huius enim cor bonis diiminh 
adimplet Deus. impletur. 

4. QvoNu1AM PRAVENISTI EVM.] 
Turoponzrrr. Praíentem regem , eiufjue 
imitatorem, przuenit Deus in benedi&tioni- 
bus benignitatis, ad czleftes adducens pro- 
miffiones,quarum etiam hic pignus accipere 
poffumus:ex ijs enim quz quis agit, corona- 
tur. Nam qui iufté iuftum profequitur , aCci- Iwfli rere- 
piet iuftitiz coronam : qui veró SS. Trinita- 8" 
tem rite laudauerit;is immarcefcibilem glorie 
coronam referet. Cüm autem Apoftolus di- 
cat difcipulis fuis, Gaudium eb corona mea, Phila, x. 
multó magis Chrifti difcipuli, cm fint lapi- 
des pretiofi propter virtutem tamquam coro- 
na contexti, ipfius Chrifti capiti umponentur. 

f. VITAM PETIIT A TE.] ÁNo- 
NYMr. Gratia Dei, eft vita zterna; hanc "n 5 
[ Deus ] dat imitatori Chrifti. Quin & ipfi Gratia 
Chriftó vitam petenti, dedit Pater, vt mor- "— 
tuos viuificaret. Lopgitado veró dierum c(t 1ou- y. 
& illi,qui feipfum illuminat luce cognition:s, 
vt qui omnem doctrinam veritatis perfpe- 

&am habet. Q uxlibet enim przceptio fcien- 
tiz, dies exiftit, 

OnictNrS. Rex tamquam aliquid 
boni;petebat vitám à Domino,& accepit. Bo- 
num autem eft vita, qui dicebat: Ego fum Yoan.14. 
vita. Ex forfitan Ezechias , qui vitz cupidus 
videbatur , petebat vitam illam quam fym- 
bolicé adamabat. 

6. MAGNA EST GLORIA EIVs.] 
E1:vspE M Gloría regis magna eft in pa /$ 
falutari Domini, & non in aliquá re ipfo in- |" 
feriore. Habuit autem gloriam & maguifi- 
centiam, quando Deus eum exaltauit. 

THEODOnrr r1 Illuftrem enim ip- 
fum fecit Deus, tum admirabili hoftium in- 
teritu, tum etiam quód fol prxpoftero ordi- 
fie cucurrerit. Adeó autem hoc terrà mari- 

Que notum fadum fuit, vt. Babyloniorum , Reg. so. 
rex ijs dona miferit, qui olim Affyrijs dona 
latgiebantut. PropterEzechiam enim hoc fo- 
lem cffeciffe, vel paffum effe opinabatur , Af- 


-fytiorum internecionc pro indicio vtens. 


9. INVENIATVR MANVS TVA. ] OntczNts. 
Hoc de peruerfis ait : clibanus enim ignis 
funt, quoniam accenfa funr velut clibanus Mtali funt 


Bbb z cotda sue. 


380 


" Omnes adulteri funt vt clibanus corda 
^ dpforum. 

ANoNYMI. Qui propter voluptatem mali 
funt, & mendacia colunt, prz fupplicij expe- 
Gatione conturbantur, & fic affe&os ignis 
depafcitur, non corporeus , fed pacnitudinis 
corum quz commiferunt: fructum autem 
perdet, non fuübftantiam ; fed prauas affc&io- 
nes & operationes. Impios veró ac prauos 
vocat femen quod Deus delet. 

12. CoctrAVERVNT CONsiLIA.] Turo- 


raa den "9^ pORETI. Symmachus veró ait , cogitauerunt 


cogitationes qua nen poffunt fieri. Pradicit 
autem maledicas voces Aífyriorum. Et fpe- 
rauerunt , inquit, quemadmodum idolis fu- 
priores fuerunt, (ic etiam vero Deo forc. 

13. QvoNIAM PONES EOS DORSVM.] 
AwowNvMr Poftquam pofuerit odientes 
Dominum vt clibanum ignis in tempore 
vultus fui , &c. Quando , inquit, poft hac 
pofuerit ipfos fugientes , dorfum ; tunc prz- 
parabit faciem eorum in reliquijs, vt in his 
demum poft tantos labores ; quietem obti- 
neant, videantQuc. 

Cvxi1LL1. Quidam hunc Pflmum ad 
Chriftum referentes, poenas & füpplicia in 
Iudxos commemorari dixerunt ab co loco 
vbi ait,Jgueniatur manus tua omnibus inimi- 
cs tuis. Hzc enim , inquit , illis infligentur, 
quando apparebit facies tua, propter ca quz 
contra te machinati fünt, arbitrantes (quod 
fieri non poterat) Dominum gloriz morte 
circumuenire. Quamobrem dorfum pofiti 
funt ijs qui ex Gentibus crediderunt.Primüm 
quidem filij , & populus Dei appellati ; poft- 
modum veró alijs, qui pofltremis temporibus 
ex Gentibus vocati funt , filiationis adoptio- 
nem relinquentes;qui & primi facti funtjiuxta 
illud:Erupmt primi nouiffimi,C nouiffimi pri- 
mi. In reliquis autem dixit: quoniam quan- 
do plenitudo Gentium intraucrit;tunc ctiam 
omnis Ifrael faluus fiet. 

14. ExvRcE DOMINE IN viRTVTE TVA.] 
On1cGEN15. Si virtus Dei Chri(tus, dum 
exaltatur in virtute fua Dominus, in Chrifto 
exaltatur. Canit autem aliquis, quando con- 
templatur; & pfallitdum virtutem operatur. 
Ceterüm oportet potentias eius contempla- 
ri, & fecundüm hoc agere. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


um corda ipforum, Atque alibi etiam didum eft: 


aj wxpd iau vrai v.. Ka) erprvas d$ v , 1a). 
7« usrydlormc , o ave at ivl in 
curl v, 

AxaxrMOr. Oi Jt d)' idol cuo) E» 
di&a Corne ài 403 n, Eoi vesadonía muo- 
pas Tues Gray, ngj muc Vyorras narmuqa.. 
gera, rp, 9i aco uormaxóy , Xd. To Tli VO. ok 
iJ'egaur ututAelas. xgpriv di Yerohei , u 
Thu) cay , dod gortedc Vei gj ipa. 
av ipuug dV cuc d vostGeic Qum E itgadic, Gap 
dpayifd à Sa. 

(€, AIEAOTIZANTO EOTAAZ,] Oro- 
AururOr, O'di /uuay Ov, E^oyisurm 
Colas ad uua ou. TleoA€)À dizi e Dono ti 
Mou, Qurdc v)j. A'osupior , wg Qnavevesnt 
dtxucuv kgÜd p vj. ciu Aur, 6a Q 7 i. 
uc 9S ELkoseX. 

ry. Ori enzziz ArTorz warox.] 
AuQNYMOY. Mes víOvi( que Mowuj- 
quá iy XU Jor Gc xi Cayoy suejc , eic xas- 
£9» TE «vesc air durd , gg, vi (je, Erdv, 
(nn, AQ raU(a. Si avróc Qdoorm id- 
TW) , 707? (roiudic] TO cec uro auTu Y CH 
Tol; «EAE , Wa. xg) Cy ToC utr T€ 
ToTWTW, 7rbvae diiciuc TU yt xg) Swopi- 
caa, 

KYriAAOT, Eig di voy Xeucóv mrt oe 
AntdT& 3: "rmeórra ja) utr , eic vic Yadaiug 
Tu6 mutpías clesagGor, Yero 7 , dUpsSein ) 
2e cu án Gi islesis zu. Taj z jà 
vlhiovraj , Qaow, àuGi; ex T xaueór vi; và 
abesco/7ru cu muegusiac, d) dap lungari- 
GUyro X71! oV youre dà uud, ? d di- 
Enc xVgaov Suya vo arbiGaAvy. dub p) si 
Sen?) vdror vcíc ele iid ovis. legis Ap 
jo) 9w& «gj 2gbc 2ewagricurne , vexep di 
d^^oic ? ijo9wc lac eg taplatyric Toit im 
locd5 ner x29 Cow (Oriol , ojmris X) oeg- 
Gi syeflilus?), x?! và* E'vorra, oi esi V- 
euatoi , xg) 0i $orzroi ceri, By dà mi 
aXeiolmoi quoi , aeta Ür v) 2M iew- 
ue vj] 9d eicioUn, mín Q orit YoegiA 
coutcera,., 

i9". T*aoHT: KrhiE EX TH ATNAMEI 
zor.] Qrirzsorz. E déyaus ws à Xe1- 
eic, )laudpG &r 7$ Quodya] Gavrd. 6x/- 
&Gs,é Xesd olira. A04 mc 91o- 
esr, € Ja? war dpil) Enpydy. 26 48 
xj Swopeiy tic d'uuaswiac durd , n9) x? (0 
«ezvTu, 

AZTEÉ4 


IN PSA 


Arrrrior. AUAM Ji nw ajuSwr Tv 
"laur dc élEcionta y oi ees T aueor- 
1» da^u& a£ T AaCid. eivrórnc, dan 
xéen ? BaayMa, y, ro (£c 01 40 7l eic tp- 
90 ialEsur dórnc vo xvej& Qaam, 6s 73i d'u- 
vds ou dUtesiÜiawray o BacActc, xds SAL 
raj 39 del, dw &» m?» dQoiuft Side 
3 abtoseía d aeg durd , Gud uyauCra) 20 
7i aro ovii, Mou 0 9i wie (Bo mapien , no) 
Grid uode yt. Kà] xác Dane Tp) 
muSdv £23 BanAd0c d pennbuy Oy» V0 ii 
Juudu] 78 9usreríi vi dUary oux dida. 
AB. 20 Enatoruoual , €now 0 TlaoA (Go, 
và éLayyi)uov* drauuac 59 38 bow €ic eu- 
mipía», Nó Quai yc o vof oarmplo m doaA- 
Auk). Nocüeur 2 r&To T OnnuDplu) ia- 
euro. Troc 9t AaGid éaeOVuncw ; E'mwró- 
Snc Quo, 9 d uoyh uu T SonDouie, Td xpi- 
Mg d drsucouuwe ou. Emo98i, Ej Gn A€i- 
543 loxf uw cic oic uade xopiu., 1aA- 
M vu B 9A Gr 2 Cn iuc, Ez un 
et diptow d iyd, qgj ea Oy dois au- 
T4, legit 9usuc üyri? & dUAoyiau, 2e0ed- 
v G». O^n y dz» e dyaZiuy Gx2n- 
T3) , DÀ 4 xyetegrorías üuvoy dUAvy€. Ka 
Slc dÜpioua?) Myr afi VlavAn , Uri eusDoc 
6xA0yfit Ez. rug rant 3 AaGid - Eregr 
AaCid 3 7 Ytasa], aid ez x23 xapd las uu 
X, E Meoxo. Cx tjoi Ytoxa] tug) tic fama, 
TaU(gic uri $ dA eesk t Suntr, ai- 
wi; x eic) DAgo qn , ac ro^. EvAGnaS 
Na6s91 3 9r , €; [01 tà* arl T9, 2- 
cQhpxoi: Q a2. El udi 6c vegoamór cv 
dU^oykod. AN 1, E9mer or 7 ) 
duiV 3 citavor 58 Xa ^ , 9 7 78 Éaciin 
A'degalap Bacwias. Ka] Coli almouit, 
Vd oe üoal là v u(ayciac, tizrórn,E v vil 
od d c: (icis ui C, To Cyr cu eret ut. 
Ec aldlya. dà aud v ye, 2/2 T2 v) ic o» p 
Aov(g (iov Tos dioi, dU py mayDpa, 


LMVM XX. 38r 


. AsrBRÍr. Alius nonnemo fuperiüs hunc eiu 
Pfalmum fic expofuit , ac fi illi qui przceden- RYX. 
ti Píalmo pro Dauide dixerunt , $a/uum fae. 
Domine Regem, & qua fequuntar ; cüm vi- 

diffent preces opere completas effc,dixerint: 
Domine,n virtute tua letabitur Rex. Nam 

l;cex affidué affligatur, in multa nihilomiriis 
tribulationis probatione gaudij abundantia. 

ipfi adeft. Siquidem patientià roboratur di- — 
cens: Dominus autem adfuit, & confirmauit; - 

me. Et omnis qui affe&ionibus dominatur, Ae «f ee 
rex elt , & in virtute Dei , hoc eft, in Euan- — 
gelica doctrina, lxtatur. Non enim erubeféo mom, 
(inquit Paulus) £wargeliusm: virtms enim. 

Dei est in falutem.Q uaptopter aít: Er fuper 
falutare tuum exultabit. JEgrotantem enim 

orbem terrarum ipfum curauit. Qpid. porrà 

Dauid defiderauit? Concupiuit, inquitsnima Pl. 18, 
mca defiderare indicia iuflitia tue. Ec, Con- PLsj, ; 
cupifcit dr deficit anima mea. in atria. Do- 

mini. Et etiamnum nobifcum pfallit in Ec- 

clefijs. Remiffionem peccatorum concupi- 

uit, & Dominus remifit ei. Preneni/fi eum 

in benedictionibus dulcedinis. Quando Deus pau ct 
ex indignis dignum eligit, cum ante eledio-. ^ Prae 
nem illi benedicit, Quemadmodum de Pau- 

lo dicere reperitur: 9uoniam vas elecfioni 8.5, 15. 
tfl. Eodem modo. Dauidem laudat: /ssemi 42.1.11: 
Dauid filium Ieffe , "virum fecwndüm cor. sonido. 
meum, Ec, Inter filios Ieffe regem mibi con- -— 
ffitui. Hifce. benedictionibus ipfum przue- 

nit, quz non funt blafphemiz, vt illud: Be-. Reg. ::; 
nedixit Naboth Deum (C regem , pro male- '* 
dixit, feu blafphemauit, Ec rurfus: Nf jp Iob 2,11. 
feciem benidixerit tibi. Ceterüm ctiam po- 

fuit fuper caput eius coronam , fcilicet Saü- 

lis, & regis Adraazar regnum. Et vitam ro- 

gatus , dedit illi vitam poenitentiz, dicenti, 

In via tua viuifica me. Ec, Eloquium tuum v6.vis, 
viuifcauit me». In feculum vexà. feculi, loi. qo, 


propter ea qua Sands in vita futura pra'parata funt. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


v 1 przcedentem Píalmum ex perfona 
populi pro falute regis Ezechiz de- 
precanus explicuerunt; hunc quoque 
ex ciuídem populi períona exponunt 
pro falute regis iam obtenta Dco gratias agentis, 
Alij verb qui illum ad Dauidem , aut Chriftum 


nt, eódem pariter & hunc referunt. 


1. "Domine, in. virtute. tua. latabitur rex. ) 


Scilicet Ezechias,vt Grzcus Paraphraftes expo- Qui vix 
nit, ob fanitatem miraculosà recuperatam , & bw figni 
hoftes cius Affyrios ab Angelo interfectos. Vel «ewe. 

rex Dauid , ob Chriftum é (uo femine in falu- 

tem totius orbis oriturum , vt Grzcus commen- 

ratot explicat. Vel denique Rex. regum. Chri 

ftus, ob gloriam corporis in refurrectione per 
yirtutem diuinitatis acceptam; & ob falutem 


ANMO-: 
TÀTIO-: 
NESCOR- 
DERII. 
Rex eff 
qui fibi 


382 
paffione fuá partam generi humano , vt S. Athan. 
Auguft. alijque Pacres interpretantur. 
Ttropologicé. rex did poteft quilibet iuftus, 
qui fc regat; (ibi imperet &- dominetur. Hoc 
cer fenfu $. Ambrof. exponens illud Rcgij 


Vatis oraculam , Qwoniem ccce reges terre «on- 


Pl ed g, £regati finir, dit eos intelligi , qui carni imperi- 


Gen. 15. 


unt, qui 'Hagitio nelziunr etfe obnoxij , docent- 
quc peccatum poffe (uperari. Talis fuit magnus 
Abraham, qui cüm cílet in omni vitz parte mo- 
deratus atque fapiens , 6b. animi excellentiam 
prrflantemqQue virrutem. omni perturbatione 
maiorem, Rex fuit appellatus. Eleganter Sido- 


nius SINN lib. 1 epift. 13. Sscur, inquit, 


bominibus veges ita regibus dominandi defideria 


dominantur. Vt mihi quidem meritillimó reges 


nominari poffe videantur , qui victrices animo . 


; rum atque regum appétitiones inuictáà mente ar- 


rw genctosá domuerunt. Quare Socrates apud 
tobzum fícrm.46, optimum rcgem faüpienter 
dcfiniebat , $4 efus diy, Q4 quo« fuos 
moderaretur. Hinc nempe oritur beatiifimus 
animi flatus, quem veteres Philofophi jprégxear 
VOcant, cüm quis rebus fuis contentus , non 
aliunde Íufpenias viz rationes habet; verüm 
omni fortunà fuperior, quietus, & humaniflimá 
voluptate perfrucns;imitatur beatarum mentium 
conditionem , quz in bono fcliciffimé conqui- 
cícunt. Nam doragucar, càm vidclicet virtutem, 
m in reruin humanarum quodam veluii regio 

ominatu hominem conítitut, Graci nominari 


voluerunt ab i«vzz dpxur, quod quis fibi umperct, 


motufque animi fui moderctur. Talis igitur quif- 
quis cít,cümVate Regio in virttte Domini lata- 
bitur, & de (falute. fuà fecurus, exultabit vche- 
menter. ] 

j. Defiderimm cordis eiu tribuifli ei. ] Re- 
fpondec hic verfus voro ifti Pfalmo przccdenti 
his verbis expreífo : T^ribsat tibi fecundum cor 
tuum , id cít, non iuxta id qued caro & homo 
exterior defiderat, qui frequenter noxia appetit; 
fed (ecandüm cordis defiderium , fiue iuxta. id 


m animus. & homo interior cxpofcit, vnde 


P(3. 65, 
14- 


Heb, 15, 
7 


| nis. ] Grace eft yencómrG-, behigmtatis; S.Hic-. 
ron,cx Hebrzo vertit,bonitatis. Sapé autem pr 
re- 


ixtina editio, 752 imBuuíar 4 -duyis , dcfiderinm 
anime, pofuit; quemadmodum euam S. Auguft. 
hoc loco vert. ] 

Isiptw. €t voluntate labiorum. tis non 
fraudajH eum.) ld ct, ad possem Oris om- 
nia dedifti. vnde Sixtina editio legit, à rho Fisew 
9f ati Nor uri VA Mrkquoug àyriv, C" petitione labio 
rum eius non fraudajls eum ; Chaldxus habet, 
Paper libiorum eis non probibuifl. Ben 

c obíeruant Agellius & Lorinus, roprié fer- 
monem cí[c de precibus votiuis: quippe qui an- 
téquam in expeditionem exítet, vota nuncupaue- 
rit, (i vi&oria potiretur. Quidquid igiturjinquit, 
oprauerat, tribuifti, & voti fui compotem fccifíti, 
Sic in alio P(almo ait: Reddam tibi vota mea, 
qua dijnnxerunt labia mea, Confirmati hoc 
teft verbis Pauli: Offeramus bofliam lamdis fem- 
per Deo,id eft frnélum labiorum confitentinen no- 
mini eunt . : . 

4. Praueniili eum in beneditlionibus dulcedi- 


bono dulce ponitur , quia rig bonum cft, 
quenter etiam dulce, id eit. iucundum, exiftit: 


vnde Vulgatus dulcedinem: vertit. Accipitur au- 


EXPOSITIO PATRVTM GRECORVM 


tem benediclio dmlceduris hoc loco pro beneficijs Benediáis 
à dulciilima Dci bonitate profe&tis , hominique dulcdus 
gratiffimis, Benedictiones enim. Dei, funt cius quan 
Ceneficiz'& dona, ficut & eius dicere , facere cft. ^^ 
Porró quód dicitur Deus przuenille eum fuis 
bencficijs, duo fignificat, videlicet & quód antc- 
quam peteret , aut de eis ki apibd- ccerit cum. 
ampliffimis beneficijs: vt fit amplificatio cius 
uod dicitur v. 2. datum illi, quidquid vel cor- 
ra vel ore poltulauit : & quod quocumque fe 
verteret, vbique fibi piss Dunn inueniret, qua 
illi vlrró offerrentur, & quafi obtruderentur. Me. Graia 
rit autem gratia przueniens dulcior quodam- Pre 
modó beneciétio appellatur. Quia (vt att * Ber- 55i, 
nardus) meh modo smmeritos, [ed C» malt meritos *Serm.;5. 
preuenu, vi, dum adbuc [umws filij ira , Qr opc- 5x purus. 
ramur opera mortis , sp(e cogitet [mper nos cogi- 
tariones pacis, C non Affüclionis : C ne perenu- 
bus quidcm, imà C smpemtentibui, non inMocan- 
tibus , fcd prouocantibus ; mon snterpellantibus, 
Jed etxam repellentibus , [pyritum bonum , fpr.- 
tum. vire, adoptionis (piritum largitur. Quid il 
anime dnice ne » Cus mijericordia tanta non 
faptt? Merito proinde benedictio dulcedinis no- 
minatur , ca quz prauenit : quia quz adiuuat, 
fortitudinis; que. confummat, plemitudinis cft, 
Subülis eft D. Hieronymi. interpretatio verfum 
hunc explicantis de Chrifto Domino , cui Deus 
Pater grauiflimam impofuit obedientiam víque 
ad mortem cracis:fed anted illam benedi&tioni- 
bus dulcedinis prauenit, & poft redemptionis, 
€x obedientia Patris, opus confummarum, coro- 
nà immortalitatis, & apud homines honoris ac 
famz gloriá exornauit. Ln autern bencdictioni- 
bus dulcedinis feu bonitatis , infinuentur grariz 
infinitz atque admirabiles, quibus Chriftus ho- 
mo à Dco przuentus fuit ; nihilominüs etiani 
alias D. Hieron. intelligit benedictiones hoc loco 
fignificari. Ait enim: "Prauemjhi ewm, &c. Hoc Chrifus 
ejf à longe, qnando M eichifedec benedixit Abra- beni 
am.C demde quotquot beneditliones in Patviar- - s 
chis vfque «d Chiijhi aduentum fucrunt, Chri- te paffio- 
fius sm ipfis bentditus efl. Quonam. preucnifli nm, 
eum, boc cf, anta Prin enm. bencascliomibsa 
dulcedinis, quàm & Indeis fel porrectum gafla[- 
ftt,quia antea eum ifle benedittwones pramenerut. 
Gv jlanit,c noluit bibere: Gujlauit,quia de morte Maxh.z; 
nojira fu[cepit; molut bbere, boc eff mon perman- 1* 
Jit n morte, ita S. Hieron. Sunt qui illa verba, 
Pranemfh eum, fic explicant, vtintelligant maio- 
ra, quàm petat autexoptet ille rp quo agi- 
tur, à Dcoconceffa fignificari, Quemadmodum 
accidit ifti feruo , qui cüm multa. ralentotum 
millia debuiffet, nec eifet foluendo, tancüm ro- 
gauit, "Patientiam babe sn me, C omuia reddam. Mauh.i, 
tii; & Dominus mifericordià commotus, non 26^ . 
tempus quidem, quod vnum petierat , proroga- ana "E 
uit, MM debitum folueret, fed omne debi-. $5, pr. 
tum damijit éí.Quem locüm expendens S.Chry- sur, & 
or vem qe eei fic diti: Bonus Do- vimat. 
munis ma fevicorsnoflridue curam geren:, fuppli^ 
€) bene volens , mom. folum quantum petijt , fed 
quantum ne cogitare quidem amfus fuit , dedir. 
4s enim Dei mos efl, vt vincat c» praueniat pe-. 
titiones noffras, Scd hac in rc dd des illuftrius 
exemplum, quàm quod erga latronem in cruce 
fuit exhibitum, adferri poteft. Precabatur ille: 
Domine memenio mei , cum veneris in regnum i nh 
tun 


& 


E 


- armia in. tnm. Et dixit ili efi: 


NN PSALMVM XX 


e^fmth dico tibi : Ho- 


woentimpe- diemecum eru in. paredifo, Vbi fic D. Ambro- 


üUFEEEBSX 


M! 
r1 


WA 


igo. 


fius, Paleberrimsm , inquit, affettande conuer- 
fionis exemplum, quod tam cito latroni venia re- 
laxatur; G* vberior gratia, quàm precatio: fem- 
er ano plus "Dominis. tribuit, quam rogatur. 
t Serm.8. in Pal. 118. expendens illam dannis 
celeritatem , per aduerbium /odie fignificatam, 
fic ait: Fwtwrnm promittu , fcd id quod futurum 
d^ vnius dies [patio non partur. protelari. Ad- 
iderim , beds appellari benedicfyone; 
dulcedinis , ea vel przmia promerita, vel dona 
gratuita, vel beneficia poftulata, qua longé ma- 
iora [unt meritis, poftularis ac votis : illa enim 
dati (upererogatio, mira dulcedo eft accipienti: 

Isip£M. PofwifHi in capite eius coronam de 
lapide pretiofo. ) Nonnulli , qui Pfalmum hunc 

litteram de Dauide exponunt, putant hoc dici 
de corona illa , quz ablata de capite regis Am- 
monirarum, Dauidis vertici impofita fcribitur in 
libris Regum; & confequenter autumant hunc 
Pfalmum occafione illius viétoriz , in eratiarum 
adionem , tamquam »zez/poy à Dauide recita- 
tum. lanfenius tamen ; cüm ctiam priüsà prin- 
cipio regni fui Dauidem Saülis exemplo coroná 
regiá vfum fuiffe verofimile (it; magis probat, vt 

t coronam hoc loco nihil aliud quàm regalis 
lor Dei beneficio obtenta fignificemur. Alij 
qui Pfalmum hunc ad Chriftum referunt , per 
coronam hic regale Chrifti facerdotium inrelli- 
gunt ; quod in 1pfa conceptione per vnétionem 
diuinizatis à prio momento fuz incarnationis; 
rex fimul & facerdos in zternüm — mirabiliter 
confecrazus , & czleftium omnium benedi&tio- 
num dulceaine przuentus, accepit. 

Myfticé autem per ceromam de iapide pretiofo, 
iptelligitur corona gierie , quz: non lapillorum 
luce auroque m.gis quàm fplendore infignium 
virtutum & meritorum praniteat. Nam fi verum 
eft quod ait Tzetzes chil. 13. ver. 48. in corona 
olim criumphantium magna & honora , fuiffe 
pulcherrima expreila facinora, ob quz illam me- 
ruiflent; imago fuit quzdam czleftium, quód it 
corona Beatorum ponendz fint à Deo noce. me- 
ritorum, ad vniufcuiufque laudem & memoriam 
fempiternam. Gemmas autem & lapillos cüm 
audimus, necelle eft vt ad dotes beate vitz pul- 
chetrimas cogitandas mentem. attollamus , quz 
non nifi claritlimis rebus atque pretiofis adum- 
brari debuerant, Iaque. Innocentius 111, Papa 
Serm.2. de vnico Martyre, in cacorona pulchri- 
mdinis & gloriz , pretiofos feptem lapillos di- 
mm. quorum quatuor in gyro fuleeant doris 
3 uplicis corporez , cum tribus, inquit , in 

ummo triplicis dotis anima glorificatz , qua: 
funt comprchenfiua cognitio, dile&tio, delecta- 
tio, Duodecim alij gemmas diadema gloriofo 
ttibuunt, quas przclaré nofter Viegas in A pocal, 
Cap. 2» diftinxit, & hauftis € diuina Scriptura co- 
loribus expreffir. 

$. "Ustam petijt à 1e, 5 tribwifhi ei, &c.) Hxe 
plerique Graci ad litteram exponunt de (edecim 
aunis ad vitam Ezechi ob cius peenttenuam & 
orationem adiedis. Alij de vita Dauidis ab infi- 
dijs inimicorum, praertim Saiilis, praeruata. 
Sed optimé Bellarminus,alijque Latini intcrpre- 
tes hoc exponunt, de beata Chrilli vita poft re- 
furre&tionem,pro qua imminente paflione Deum 


383 
Patrem exorauit; &,vt A (tolus ait Heb. 5,7.5s 
diebus carnis (ua, preces pn plicatione(d, ad eum, 


qus poffit slnm [aluum facere à morte ,cum cla- N&s COR- 


more valide & lacrymis offerens , exauduim eii 
pro [na reuerentia, Siquidem Deus. mibuit e 
longitudinem dierum sn faculum [(aculi: id cft, 
vitam fempiternam. C briffus enim refurgens ex 
mortHis idm nen mitur , mori es vltra non 
domunabitur. Neque folüm vitam accepit , vt 
Vulgata vertit, Pig sulbrans C imn feculum feculi, 
fiue, vt Aquila & Theodotion reddunt, «ic asa 
3 £n, in faculum C» vltra ; Symmachus, à, «& 
demiparnr, C in infinitum,d cit, fine termino: fed 
etiam nominis clariratem numquam obícuran- 
dam,de qua fubdit: ^ 

6. eJMagna cjl gloria eims im falutari tuo. | 
Quoniam, vt Apoftolus ait, Deis exaltasat il- 
lum, C donant ill nomen , quod eit (uper omne 
momen; vt in. nomine [cf omne genu. fleilatur, 
celefhium, terrelrium, C infernorum ; C omnis 
lingua confiteatur ,quia Donuinus Iefus Chrijlns 
in gloria ejl Dei Patris. Vnde patet, hos verficu- 
los ad litteram de Chriftoinrelligi , & ipfo me- 
diante de omnibus iutis, qui funt membra my- 
ftici eius corporis, quod eft Ecclefia : qua. fan- 
&o cius Spiritu vitificárur yegitur, nec non falu- 
tis per ien: & glorix particeps cfficitur fein- 
pierna. ; 

7. Quoniam dabis eum in benediflionem. ld 
eft, facies eum omnis benedictionis fontem , vt 
ex ipfo, tamquam principio merirorio , omnis 
benedictio in homines promanet. Lerificabis eum 
in gaudio cum vultu two. Hoc Symmachus red- 
dit, za;smolze duriy &r wepsruós vog TU. Geor 
ev: quod S. Hicron. vertit, exbilarabis ewm in 
letitta apud vultum: tuum. ld cft, vbi aliquem 
excius membris ad confpectum vultus tui per- 
duxeris, omni eum gaudio replebis : quando ni- 


ANNO- , 


TATIO- 


DERII. 


Rom. 6,9. 


Phil. 2,8. 


micumlli dices, Ewge ferme bone C fidelis, intra. Marth. 15, 


in 
cxli cararactis, torrentes voluptatis exundant , 
erumpit oceanus ingens We arum lxtitiarum; 
& immenfuüm quantum dulcium, quibus fatura 
mens Beatorum veluti obruitur.. Cuius gaudij 
magnitudinem alibi etiam ijfdem fer& quibus 
hic verbis, incredibili animi fuauitate Propheta 
Regius in hunc modum przdicat: ef dimplebzs 
mc latitih e«on vultu 120; in Hebrzo eft, fane- 
1,5 gaudiorum cum vultu 150 , hoc cft, in prz- 
fentia tua , vbi nimirum faciem tuam, benceuo- 
lentiz notts pictam & auguftam filijs tuis oftzn- 
dis. Cum vultu tuo , hoc eft, vbi es prxíens,vbi 
eft omne lztitiarum genus, & quidquid anjmum 
exhilarare. poteft, 

9. Ínuemiauur. manus tua. omnibus. inimici 
tuis. ] Id eft, omnes illos comprehendat. atque 
conftringat manus tua, vt euadere nullus 


ídiumy Domins 121i: vbi apertis empyrei 21. 


Pfal.1$,10 


^ 


Dew ini- 


potlit: micas fuos 


fiue manus tua par fic ac futficiat illis conftrin- cempreben- 
gendis. Vnde ctiam Symmachus fic tranftulic, 4» 


agudo dezaa ji zai ot ras 766 irl pee ou, compre 
hiidat manus tua omnes inimicos tuos, Ad quam 
Symmachi veríionem accommodare Eufcbius, 
es Duyy Vnulirrae duris yz ie MaaAjdY À zh oti 
axi de zen, 3x, 5 cà did esísorms uptuzm.. Hojles 
10i Ad exieuum tempi elatof , mox manm tua 
comprebendet , C dextera twa [mgientes capiet. 


Sic apud Ifaiam rex Aífyriotum gloriatur : 7n- Müiz 16. 


uemt quafi mdum mani mea forutudinem po- 
pze- 


, 


384. 


ANNO- pwlorsm. hoce(t com rchendit, Igitur manm 

TAT10-.— Dosis; in Scriptura Tcquenter fumitur pro 

NESCOR- apr: diuina ad puniendum ( vt Eufebius 

DERI.  lib.8.de Prrparat Éuangelica cap. 3. ad finem 

De teftatur )vel ettam pro plaga & punitione ip(a di- 

efaccjp. UMnitus illara, Exempla paffim obuia fant. fm- 

Phadpu. TWPÜitAm manum meam [uper e/£eyprum, aix Do- 

miudum, minus in Exodo. Sic etiam Ruth de fe dicit: 

py 74. Efreffa efl manus. Domni contra me, Eamdem 

2 1513: d fe amoueri rogans Iob, A4,num, inquit, tam 

onge fac a me. Similiter Dauid fibi grauem ex- 

PAL. 51,4. pertus clamat : Grauara efl. [ever me manus tua, 

& paflimalibi. Quim fignihcationem illuftrans 

D.Ambrofius in Pal, 57« Manum, inquit, Der, 

Virtutem intellizumis puniend:. Hac manus Re- 

£m eIEeyptioram , propter efbrahe SHIMYLAPI, 

0b tentatam Sara pudicitiam , flagellawit. Hac 

matt e/Evyptiorum ctrrus , equos C populos, 

vTubri maru demerfit prefando. Hac manu 

Puntemy grawawi regu Saul, vt gratiam. fui 

con feruataris odiffet, C7 gladium in Je fanum con- 

FETIETEI y ne Captiums fenex viueret,filus C5 vegno 

fuperfles. Vbi ctiam aduertit, plagam manu dia- 

boli immiífam, aliquando manu» Domin; vo- 

cari; quód Deus ad puniendum , tamquam ma- 

nu fuà,diaboli minillerio vtatur. Iam veró,fi non 

Damsater altera cantüm Dei manus, fed vtraque fimul ad 

» a init puniendum concurrat , quantum, quao, id fup- 

par, — plicium euadct ? Videtur certé hoc loco Dauid 

illud impijsimprecari, dum ait: /mweniatur ma- 

nus tuaonmmnibus inimicis tuts, dextera tua inuc- 

piat omnes qui te oderunt. Nam in priori hemi- 

ftichio manus nominc intelligenda eft finiflzz, 

iuxta vulgarem hebraifmum , quo nomen genc- 

ris abfolute pofitum, ad decetiorem fpeciem li- 

mirazur: in pofleriort autem exprimitur ipfa dex- 

tera; ita vcfenfus fit, Vtraque manus tua, Domi- 

nc, finiftra pariter & dextera, ad puniendos pec- 

catorcs aliquando tandem adhibeatur. Hactenus 

enim mulcebas dexterà, & folà finiftrá punie- 

bas; quia iuflitiam cum mifericordia tempera» 

bas: nuncautem vtramque exere,& in extremum 

fupplicium prise vt calicem. mero. iuftitiz: 

vino plenum àbfque vlla mifericordia omnibus 
peccatoribus propines, Vnde fubdit: 

to. "ones eo$ vt chbanum iznw, &c..) Scili- 

ect in inferno, vbi inftar clibani , intus inanimo 


Iob :5,11, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


inflammabuntur damnati , & foris in 
ardebunt in eternum. Ita S. Gregorius lib. o, 
Moral.ad illa verba Iobi, Deworabit eum 1g, Tobiosg, 
&c. locum hunc exponit, Clbanu , inquit, iz- Inns. 
trinfecus ardet , i$ veró qui ab sqgne demoratur , itnis 
«b exteriori incipit. parte. concremari. Vt ergo Pn 
fuera eloquia ardere C» internis c exterius ve- 
probos demonfirarent, eos C* ab igne deuorari,ci- 
ficut clibanum poui teflantur, vt per ignem cra- 
eientur im corpere,C* per dolor£ ardeant in mente, 

12. Quoniam declimauerunt in te mala. |Sym- 
machus, iz euvigesl ar ngrd ow. €i xgx)v , quenians 
obi ruxerunt contra te in malum.Apté Eufebius 
declinare mala lic ditum putat, quafi infidias 
tendere. Eius verba (unt: Ei 5 4 drlpsus iur 
OAM, dA. my p 1 Acor aiTiao , pali did mra 
Eur dromy Cuevas nfvAsvor, dial J' nubilo ali e 
€ velar: éiibzos emi dy T ÜvTEc eui TG Dyg $m- 
FiCensoxiras yl, arius vas pwyavde. de éBvhdoosrni ag! 
TA icior,kará gu TE Dye utguyaptisx. Etfi enim, in- 
quit, cx bominibus pugnare videbantur; temen. Qui piii 
quà non propter crimen aliquod aut facinus illis ey 
infidiabantur , fed propter jolam in te pietatem; : 
inre dici poteff, eos tib. Deo snfidiatos , c quat 
«duer [um pios bomines machinas exco iANCTADL, 
eas omnes aduer(um te Deum firuxiff. 

Iniptw. Conflia qmbus. nen po[fint flart. ] 
La quoque Complutenfes & Rcegij. Sixtina, 
dityícurro Baila) lo € uà J'uverTaa cuaas, copta- 
Merunt. conjiluum quod nonportuerunt flabilire; 
alij, Ésnd s ae confilia qua non potuerunt [labilire, * 
ira Vulgata; Symmachus, iasyiearro inis; dJusd- 
796» COgstutMernnt cogitationes infirmas leu impo[- 
fibiles; S. Hicronymus, «cogitanerunt (celui quod 
nen potuerunt, fcilicet ad exitum perducere. 

13. Penes eos dorfum. ] Symmachus , Ss 
&vés Xreeqd sus, pones eor ameros. Dur 

I 510 EM. /n rcliquis tuis. ] Aquila, t Tit 
xdhou gw Mdpázeg F9 epjovmy dvi/, in funibus tuis 
firmabis in faciem eorum ; Hcbraicé , 32703 
bemetharecha, id cft, im funibus.ita etiam S. Hic- 
ron, ita. vt fignificetur laxandum effe arcui ner- 
uum, & fagittam emittendam in faciem inimi- 
corum; Symmachus, oj; aeiveeruddrois cw $dpdzns 
XP aejcwmw àusY/, fper[litibus tuis firmabis ad 
faciem eorum. Plura de his vide apud Lorinum 
ad hunc locum, 


IN PSALMVM XXI. ARGVMENTVM. 


1. In finem pro fuíceptione, 


matutina, Píalmus Dauid. 


Hic Pfalmus Chrifli "Domini paffionem , e 
re[urreffionem , e» Gentium. evocatio- 
mem, Qr totius orbis. falutem. predict. 


Sul infcriptio boc demonfirat. SNam 


pops — Suceptio matutina, Saluatoris nofiri ap- 
e paritio eff, que inslar aurora in tenebris 
fis Salua- 


fidentibus illuxit, 


toris. 


Á. pl 8 rbAO" xilg d dj- 
mA Nveus T tuowiis , jaAus vd 
Aa€id. 

Om à [aAul 8 deantre Xeici vega 
9opéU] mà vÀ vd So, qa Tic dvag d etus, 
xgj 7? iDyalv 31 kAiew , ug] d opino rl) 
ewne/ay, Ka] n onyegqh dt 8o d'nAof. 
Avrion]ac 59 bw , à 09 otwrfeoc sp 
ingareia , 9 duxlu) Oplegu mi &y exiret 
xo-oeudpoi EhAdulaza, 


PAR A- 


IN PSALMVM XX] 385 


PARAPHRASIS 


RéRSe C) 0 9c0c uu, (0C3- 
eh vsu, iva, 7i $yXa- 
MS Tí TT ÉG ML65 
Td 5 kein evesonAupD Tatio ó 

diayómc evegixao ale) Qunluj. E*ynataAe- 
2eíQ9a| d MA, dc duaprias 6d quudic va 
durd. efjontdyne , 79 dà SwidGo xexegmi- 
xor», & xz dj) nay mmm vl cuzias 
idtd'ixe. EyxarAevlo minus a^6i, d 3 4 
seyn, Sum ys xy«euo a, dc awe C7rd- 
AMQacw, dANd al) wfjnpdlu G5 7ra Sou; 
ey ydpuom. 

Manxegy Duo v camejas ux óÓ 
A501 V. CX Qt TY. LOU. 

C'arep d'ouuocu/mo àv zmrylyrlad Spek- 
em dugpris $2gCs , Q doas dv mk- 
2238s, 7l! EonxeuDylo nus idifarmo xa- 
quegy, ST qg) rÀc "Go Tp. Vmoniauo Ao- 
ou. 

y.O Soc ux xexe oun sips£- 

'6 s, x9 Gi eigasérw Xo VT, 

GIx. &ig a your £o. 

Nxvup, Qno, x9) jAf vjaogs Bodv: Qu 
Vx diioze , dod qui md mupid'uxas, 
Ofuuc vróseg. , di, 3 ual anion olo d 
alT?ctoc décw, dd pega. 7 xg) gaTi2toy 
€x P ard ous oluorojafl . 

Y xi dy auti; 
tau» 60 Tc gout. 

T6 afro ex oKo(grvov ,Qnow, $n e) 
ép qd dyio qwrG vba xaronsvv (s 
&rtg) 6) và rd Soc. E"rauos à Gros Yoegi. 
Gould, e omo TE. oixiam SpgrébTl 
Vrae dlpor. 





£. Emi G, ipaa» D mtréeer 


My, Tanear, C ipjoro ui 

s. TIeà; ckininoglin, 

Sucw* Hi (oi imc an, xg] d xat- 
rhe uin. 

Kati, Qnzle, oidts catalc , oic imam; 
ul oi zrurépét ud cii BonSeia Sajpleurm, 
dx e[dUBurar aic iiid (» , xg) cic 921- 
XoUbKas c* Xa Uy y 1f cf «verto t6 
dakAancut. 

Tonvs.L 


PARA— 

PHRA- 

SIS PA-— 

TRYM. 
2. EvS Deus meus, refpice 
in me: quate me derc- 


liquifti? 

Patibulo affixus Dominus, in hanc vo- 
cem prorupit. Dereli&um autem fe fuiffe di- Chrif 
cit, vc qui, cüm nullum peccarum commifi(- T Pur 
fet, morti tamen obnoxius fuerit, quz con- ^" 
tra peccatores acceperat poteftatem. Vocat 
igicur dereli&tionem , non feparationem con- 
iun&z diuinitatis, vt quidam opinati funt; 
fed illam , quz contigit, paffionis permif- 
fionem: 

Longe à falute mca verba dcli- 
&orum mcorum. 

Quemadmodum , cüm fitfons iuftitiz, | f 
noftrum peccatum affumpfir; cumque fit pro nobi 
pelagus benedi&tionis , maledictionem nobis 7,577 
imminentem fufcepit;fic etiam pro nobis hzc 7". 
verba fecit. 

;. Deus meus clamabo per diem, 

& non cxaudies: & no&te, & non 
ad infipientiam mihi. 

No&tu, inquic,& interdiu clamantem non Cnr Pr 
exaudifti (ed paffioni tradidifti. Verumtamen -— mi pf 
noui , te non fruflrà conceffionem petitionis ^ jowatios 
mez procra(linare; fed magnum quid ac fa- »». 
lutiferum ex paffione procurare. 

4. Tuautem in fancto habitas, 
laus Ifrael. 

Hoc, inquit, omnium maximé miran- 
dum eft, quód te in fan&o hoc corpore ha- 
bitante, paffio operetur. Laudem autem If- 
rac] ipfum nominat, vt qui à proprijs fuis 
cultoribus laudetur. ' 

5. In te fperauerunt patres no- 
ftri:fperauerunt,& liberafti cos. 

.. €. Ad teclamauerunt , & falui 
fa&i funt:in tc fperauerunt,& non 
funt confufi. 

Equidem , inquit, manifeflé noui, ciim 
omnes patres noftri tuo auxilio confifi effent, 
fpc minimé cos fruflratos effe, cumque 
tuum auxilium imploraffent , tuz prouiden- 
tig fructum cepiffe. : 

Ccc 7. Fgo 


ADOWIaM UG we uo 





TARA- 
PHRA- 


386 EXPOSITIO PATRVM GRAECORYM 


7. Ego autem fum vermis , & 


| sis »4- Don. homo: opprobrium hioii- 


TYRVM. 


Chriftus 
vermis, 


"DE 
Lu. 13545. 


Ya. 7, 14. 


num, & abiedio plebis. — ; 

Ego aurem , inquit, vt vermis, vilis vi- 
fus fum, & ridiculus fatus. 

8. Omnes videntes: me derife- 
runt me: locuti funt labijs , & mo- 
uerunt caput. 

9. Sperauit in Domino, eripiat 
eum: faluum faciat eum, quoniam 
vult eum. . 

Sub crucifixionem eius hzc di&a funt: 
nempe, c/f/ies falues fecit, &c. Er illud , 
Sperauit in Domino, eripiat eum, wt in facris 
Euangelijs'repetitur, 


10. Quoniam tus, qui extra- 
xifti me de ventre: fpes mea ab 
vberibus matris mez. 

r1. In te proiectus fum ex vte- 
ro: de ventre matris mex, Deus 


imeus es tu. 

Hxc etiam beatus líaias vwaticinatus 
eft. Nam cüm dixiffet, Ecce virgo roxci- 
pict in. vtero: fubiunxit, Butyrum c mel 
comedet , &c. Beatus igitur Dauid Chrifti 


.Domini quoque perfonam gerens, ait: 


Sint Dii 
epe nil 
pofuit. 


Quoniafn & tu formafti me in vtero, & in- 
de rurfus eduxifti: & adhuc la&ens, ma- 
trifque vbera fugens, in tua cura fpes meas 
collocaui. — — 

11. Ne difcefferis à me, quo- 
niam tribulatio proxima ef: quo- 
niam non eft qui adiuuet me. 

Ni(i cnim Deus adfit certantibus, robtir 
fuppeditando; fuccumbunt. Chriftum autem 
difcipulorum chorus dereliquit, Deinde fub- 
iungit fpecies afflidtionis. 

' 13. Circumdederünt me vituli 
multi: tauri pingues obfeder(ít mc. 

14. Aperuerunt.fuper me os 
fuum , ficut leo rapiens & ru- 
giens, 


Tawijet Vocat quidem tauros Sacerdotes acScribas, 


Juidui. 


Pane lt quibus principatus populi cómiffus erat;quid; 


multi fetocià vtebantur: vitulos veró corum 
fubditos,& quidem pisgues,tamquá bonis ab 


C. E'yà dé dpa exeo, icm. 
dipam G^, oed G* djjSpurrcan, ei 
euer, tod. 

E50 df, Qna, Jas exei Aroc, dns 
m deslu , e pra asot bivbulus, 

f. Tore; (2) Ssapirrás t us ie 
Moxrteyray HS, AQ Oy yá- 
2c, angu xecbaMao. 

Ü.H'^meev cH xogstr, pura 


a)rv, ga(.d a MUTY , on SEM 


Er) mw cuupd! dunl vuU(a ciprray m, 
A'Wac faac , xo) v. ord. xg) Té, H'Am« 
os! 53r xvexor, pucao ü&uróy" OGGI TO He 
eic defin 6o dapi 

í. Oncv d 6 | óxamá as uin 
vases t$ ENG jov 6. uasdi 


TÜS un es po. 

ik. Ei ct irf 6k puf- 
was" Nm yasex winpjs um; 
Ss06 tuU & cv. | 

Tazm Q à uawte1 O9 eeotlasiow H- 
cuia, Ene 30 , O n 3 rapit Oe Eras 
se Ail), imis! Bérveor ag) ii qa 
94D), Xj 73 Aorra, Ka] 6 uexdex (Bo mhi 
AaCid vul v8 d'tasdru keen G9 mesa 
vro, Qno) O^n ev à ag) diea y ut- 
£a, Àj Gneci Sur 7raDuv Cefryagac, X fn n9n- 


viulpos , Q 3 wrresiar Vx 9n) , 4 cis 


^d jovis aC Uvridas us eiefpma, 

i8. Mà 2urosnig da iquo0, on 
SA] bos , $n cix inv d (on- 
$dy uoi. 

El 59 à m pein Gi dumil oppor , 2p 
meas did 8c 0 91e , gremrivor)), Tis Xe 
sy d'i xaraDDoim] 0 Ty uapr aes : 
Empíp] dà £j & SM oc r2? eid, 

ty. TIsgeuj acto uus Moon 
Tool, Gdeoi ríos afcuéacor us. 
ij. H vaa à pr $ui sua. 
dry, de ^ev dpraluv G dpu- 

KaAe? vatepus yd) ade isphae. a) esu 

atia, ? 78 298 awmesbudi/ec dpy ld, wg) 


"mo^ Seac mm xssenyise: ubore di vic 


* 9 ^ L3 m 9 ? $9 
"uw GvTC, Kg) avíopae , 06 elt var 
rd 





X 


y 

L] 
$á 
: 
, 


IN PSALMVM XXI 


dya Svc érputlrmvras . YTegd/syesiod vov 
b aA abo vale iio Vayae dri , oh 0m 
xai a sav esr Segou ma, C Atórney uovíias 
ipausrurn. 

— aé C''ca Vue cEeryo9n, € d- 
exopm d ra (a (gt 05d uoo. 

O'sd uc ftes/c Quom Sang imr eid 
Q cd ua ? GexDntiar qaÀ6 , loue QT mak- 
Mtarot Ti ócd, Emxopzridwuy di dmaync 
aZ! Tir TÀ ard Que; xauejy , duxlw dar Ge 
djripibernc. 2 | : 

E iiu 9» xaplia, uis dre xn- 

M] , 3, , ^ , 
£3c mapu" 6» uso 8 xiNas 
pov. | | 

ig. EZnegyOn 96 ogogxoy n 
ityUe poU, xot] Y 2 udosat uou xeX0A- 
An.) TÀ Aqui aat" Xgj tig. op YSY 
Saa eo kamiryayfs us. 

Kaj (aG(g rad na $i T& t ag dou Xaueot. 
8 xagd'ía. LÀ «8 dela o orup] AUT, 
xd) » lxUc sl) exepriooy Or pyeum 8x d- 
Üclro , nd) irit x2) 1 yAdosa. dxim- 
eO pi, Tio A) ndpos zpiv Surdcro 
crouace , dra 93 xumopdtr T]. Sunifo- 

a. . 

C. O'n aei a( atv us xU 
Vec sr oPoirua [ary sovmedooudpoay 
«Xeiéo,oy us. 

——. Meri qàc l'ad'aíow , 58 cf i9vdt re 
qu! 4 cesri- máévoic 9 Guriv Gxciyon mapi- 
d'oéus, cixóruc di vavesu, pj) Guetruc xU vac 
dV ríbmu, óyóuackr. Ef d'ory£ieag voi mt 
duuymAwÜm - 

m. CU pay een puo xi 7r9- 
Üac uev , dEnedun(ay 79 a 
ecd, pov. 

Ka] jp €. mJ Oud T WAwY Tz vU. 
"ru Orid citt, wap 2 Vor 4. Ay Dorylad. 
Tà 21, diei Syunons ardrrs 72 07. go, 
mktícy, rtu us Diéremay eaeoonAsrTt, , Giu 
jain 12) mof Buil xà) vit TJ ógdy d- 
gulyiw Sfyrdvar, 

i. AUi d xaereyonca , xo] 
émradoy ut. 

Abad à Era Corr ng] odi rmc., 

Aéusei(m o (y iudna uo 


Tonuvs 1. 


387 

ipfo fuppeditatis perfruentes. Hic Plilmus' sag A. 
iraque defcribit horum rebelliones ; vt qui PRA- 
tunc taurorum immanitatem , lconumque dii 
ferociám imitati finr. 

1$. Sicut aqua effulus fum : & 
difperfa funt omnia offa mea. 

Offa vocat fan&os Apoftolos, quoniam car efá. 
& corpus Ecclefiam: nuncupat: robur au- inis un 
rem corporis offa funt. Diffipati fünt au- 
tem omnes tempore paffionis ; inftar aqua 
effufi. 

FaQum eft cor meum tam- 
quam cera liqueícens in. medio 
ventris mci; 

16. Aruit tamquam tefta virtus 
mea, & lingua mea adharfit fauci- 
bus meis: & in puluerem mortis 
deduxit me. ——— 

Etiam hzc omnia paffionis tempore acci- 
derunt. Cor quidem timore, quaíi igne dif- atnufia 
folutum fuit, atque etiam vires priftinam rang 
efficaciam non oftendérunt ; quin & lingua 
immobilis pérmanfit. Sepulchrum autem 
puluerem mortis appellauit , có quód puluere 
obducantur hi qui fepeliuntur. 

17. Quoniam circumdederunt 
me canes multi: cónfilium mali. 
gnantium obfedit me. 

Poft Iudzos, de Gentium exercitu men- Milite 
tionern facit: nam illi his eum tradiderupr. rin 
Mceritó autem , illos quiderh £44£o5; hos "me" 
ver) cames tiominauit. Deinde enarrat cá 
quz ab ip(is auda&ter commiffa funt. 

18. Foderunt manus tneas & 
pedes meos: dinumerauerunt om- 
nia offa mea. 

Etenim Thom etiam clauorum figna Ioan. £o; 

oftendit , & plagam lanceà irrogatam. Hoc 
autem , Dimsmerawerunt omia offà mea, 
id eft, fic me diftenderunt. crucifigentes; 
vt facile foret cuilibet etiam offa enume- 
fat. 0 

13. Ipfi veró confiderauerunt; 
& infpexerunt me. 

Scilicet collimantes & irtidentes. 

Diuiferunt fibi veftimenta. 


Ccc2 mca, 





388 


ranae mea, & füper veftem: meam mife- 

usrAc runt fortem. 

TAYM. Hoc verà etiam apertiffimé facrorum 
Euangeliorum hiftoria docet. 

20. Tu autem Domine, ne elon- 
gaucris auxilium tuum à me: ad 
defenfionem meam Confpice. 

z1. Erue à frameá * ánimam 


meam, & de manu canis vnicam 
mcam. 

22. Salua me ex ote leonis, & à 
cornibus vnicornium  humilita- 
tcm mcam. 

Cüm, inquit, nullam bumanam opem 
habeam, tuz. defgníionis compos fiam, & 
liberer, cüm ab his, twm ab eo qui per 
hos hzc operatur, & inflar canis ac leo- 
nis me inuafi.. Nam Jeoxem & canem , & 
enicorntm vocat eum qui mortis imperium 
obtinebat, fcilicet diabolum. 

25. Narrabo nomen tuum fra- 
tribus meis: in medio ecclefizlau- 
dabo te. 

Hine etiam patet,eum more humano hzc 
Cree, locutum. Fratres enim vocat eos qui in ip- 
reta fum credidere. Sunt enim eius fratres, ram- 

quam hominis: nam tamquam Deus, eft he- 
rusac Dominus.Per hosjinquit;te decantabo, 
inftcuendo ipfos hunc hymnum texere. 

24. Qui timetis Dominum,lau- 
date cum:vniuerfum femen Iacob 
glorificate eum. 

15. Timeat eum omne femen 
Ifrael. 
pPotmm. — Cüm enim Ecclefia, & ex Gentibus, & 
sei De ex ludzis conflata fit;& hos,& illos ad hym- 
ros ^ numi excitat. Hos quidem à proauo nomi- 
nans Iacob & Ifrael ; illos verà à virtute. 
À&.1j, Sicetiam Apoftolus ait: Pri Ifraélita , e 
ic qui timetis Deum. 

Quoniamnon fpreuit,neque de- 
fpexit deprecationem pauperis: 

Nec auettit faciem fuam à me: 
& ciim clatnarem ad eum, exau- 


diuit mc. 


* Vulgata 


sddir Dcus 


Disbelus 
leo, c ca- 
nu. 


EXPÓSITIO PATRVM GRECORVM 


$e Gic , xg d my tuguov qut 
PTNTET TTE 

Kaj 79 d* euQalc à fjJ egt dDa-k- 
May igoe/a didi ed. 

x. X) A xejs uh uapuve 
vl (Aoi eiciy (v di ipee y eie rid 
dyiomyir pov avC$a76 

xd, Poo Do poucbaiac slo 
Moy lu) s , xo) 6x. xeteox unie 
vli Loyo ju pev. 

x6. Zmo» ut eA cou ar? 
Art», € bord xeearvuv puoyoxp- 
qu vl axteiveciv [unv. 

E'redf , qnow , Sdeuias. ai Spei 
Voyo BBokSeiar , TW nfi abnMrlew aí^cius; 
xd) juSeilu, "Será mt rd, rd i 6 dg vé- 
suy npou1 Qe , ng) J'aduo xw kg] Dr 
c Vnbyr Ge. Aforía 29 xgA€1; 17) xiva, fj 
urbe 2 v) ess Qe Vxorin T 2araGo; 
awrís Tov dfoieoDor. 

- ay. bumyWepu v ovd [A7 
eris ode cboic pov, &A as (09 Gatxr- 
cia; U[LATda Ct. 

Kdrné2w diacr , &k aj Sesrrhux Loc 
igit AG. A Fviqdc 59 xgA6I Tic 6l hor 
avms sodas, Ad] d Bav, dicailes. 
eru, ói 93 2vàc dkav ome à eA. 4/8 Ti. 
qun cá tro Surio o, co ogoxd Ud on Onctirat 
airov Oqaísem vov Ü uror. | 

xà. Ol Qo eupdpor y xopior, ai^ 
Vígarre aupy , du v anipu.a Ta 
xac d'oEa( are eurer. 

xí, QoenSira 0n da auri &- 
za) "v arípua leeas^. 

EsreidÀ 3 9 Onunoía. , xg] cl Yudalay 
xg) eK yd» ousiome, gj TT xdxeirsc eic 
3 uro Gelpd. v6 pop. Yi 8 avete 
évopd Lom T aol ni Y, Teegi? rác dt Yr $ 
dptrsic, dro xy) à YerenDoc p. Atepec Toe 
esoiUrrat , x) oi qaGupdpor Tor yr. 

On cix. els yurer, 43$ exejs- 
ay Ouce 78 0rd Puy 

Q3: dréispe Js v aveituntoy a 
(50 dim ijuod , «9d ^ ed xex en) 
u$ toes QV, HdipoaTÉ AU. 


4, 


IN PSALMVM XXL 


Y'urbreri , Quoi, lv aTnor c, carmojas 
quum Up swfjpowdpor , ? Y dArosgdrlo 
"UJ Quos sx ajaeódpor mueidém , dX 
eimwxdowr(, xg] J/8 viz dracdownG vd 


7 awrhesar tvegoyugerébaciu por. Yuütc 29 


Xeisbe Hill duos di Spe nisi o dit, gs) 
44) raí (ai "ad wol, la) uic SV cas eec 
3 mwrieg loómg. Viana dp* 

xg. Maeà. cà 0 £z oc uos Gp 
exis ía Lugydon (es &ryatc us 
Xm c Opemoy ay Qoeouudpay 
QUT . 

£Y'arip 34, tuow, "T" c1 vá, aj- 
Sresimuc qoid, Vm 9, oy 7raf ras allesirruc 
didwiauese Y. Gurfv jugi emeoctlpem muy, E'x- 
uou íay di utyd Nw 3? utyel T anegruv ^ 
5fi« difuuouy. epegonyopeLow. dU dc di Ga- 
(aU Qu. Tal o or iode ^64. 

xL. Dé yorra, mines, € s- 
zw or), d euvéc wai xigoy & 
ex Drerres am 

|— Od grafric Quody ( £8 99 7rar ric Urs 
vus Tu. dUasysaMo ) dA. oi soy S€ioy icd t- 
£x, dpoi zróSwr. Tércu dr d real vras xg) 
dr]dvrac, wopitíotéz $pn,7 d urna v65- 
Qc YatAgvowras, Tl dà Seas regtir qo) 
9 oryeb uoenxlod Voqdp QiduagaMars, xg) sla) 
usn xg) d Síerty dry iap, bà ol uspun- 
Aor 2esuovt, 

. Zugorrou ou xagdía) aury cis 
üidya aidy C", 


Kaj 59 (n Q9'apsey afeuxetgdpoi ool pat yr 


iAridi d dyagdowus jo aauyé dp, «esc- 
inh là alu) sl) aiaiuov, 
xí. Mintifirórray Xo 1 eHisen- 

dicor). aveis xvey ma. ní- 
eo Tis »ic. 

Ku dveorxuutia 8o yao ou - 
- €À, zat od rei rdv vay. 

Ka2dc v) uyndfewrrai, táOeu, vredi 
Aeg) 3 PRO o 62) dz tudlpot JT dnpuupyfoatr- 
Gc reAkchnomy, Ylara 1Àp 701 T2 7rlegm $ 
996 8x, *r E9voc, dd duo X nr T 
xD vl oixisqdpluo , evesc d'onuurra) MUgAoI; 
xj di£orray ees us? d vorum as dxri- 
yu, Ka] didi oxeo asc oixeia TE S28 5 d'taro- 
T6la, C dx eoa, dyo?u tec viÜener- 


389 

Laudare , inquit, eum qui audor falutis P4RA- 
huius nobis fuir, qui viliffimam noftram na- ara 
turam defpicere minime voluit ; fed exaudi- rnv». 
uit , & per fuam refurrectionem , noitram 
falutem procurauit. lefus enim Chriftus pro- 1-Cet.8,5. 
pter mos egenus fatua efl, cüm effet diues. Ec 
poft hacc oftendit,quam vt Deus habeat cum 
Patre zqualicatem. Subiunxit enim: 


. 26. Apud te laus mca in ec- 
clefia magna : vota mea red- 
dam in confpectu timentiufn. 


eum. 

Quemadmodum enim;inquit, ego homi- ciu; 
nibus te clarum facio ; fic & tu omnes ho- deifen; 
mines eumdetm mihi hohoreri exhibere do- sedora 
ces. Ecclefiam autem magnam cam appella- fem. , 
uit, qux ad terminos víque terra fe extendit, 


Vota autem híc vocat promiffiones. 
. 17. Edent pauperes, & fatura- 
buntur: & laudabunt Dominum 


qui requirunt eum. 

, Non omnes, inquit ( neque enífm omnes spiritw 
Euangelio obediuerunt) fed jj qui diuinum in » "De fi- 
fe defiderium fufceperunt. Hos igitur vt efü- ram 
tientes ac ficientes, faciandos effe dicit , cüm 
immortali cibo perfruentur. Diuinum au- 

tem cibum fcimus effe doctrinam fpiritalem, 

atque myfticum & immortale conuiuium, 

quod facris initiáti cognofcunt. 

Viuent corda corum in fzcu- 
lum fzculi. | 

Etenim adhac shortali cotpore induti;fpe . 
refurredtionis animum oble&ando , xternami 
vitam expectant. 

18. Reminifcentur & cotuer- 
tentur ad Dominum omncs fines 
terra: ] 

Et adorabunt in confpedtu eius 
vniueríz familiz gentium. 

- Praeclarb,reminifcentur pofuit: quoniam, Dew pe 
cüm à Deo id quod funt, accepiffent, opificis - —- 
obliti funt. Atqui é»mes fines terre, noni vna *»esir. 
gens alteráve, fed innumeri ex omnibus qui 
terram incolufit,accurrent;atque diuine cog- 
hitionis radium propehifo animo accipient. 

Et docens proprium Dei imperium effe, & 
non alienum , confequentet pofuit: 


Ccc 5 29. Quo- 


PÀMA- 
PHRA-— 
5IS PA-— 
TAVM. 


390 
29. Quoniam Dfii eft regnum, 

& ipfe dominabitur Gentium; 
Non enim Deus tantüm ludzorum eft 

Deus,vc illi exiftimant; verüm totius humanz 


Ko5.3,19 naturz eft creator. Hinc etiam Apoftolus ait: 


* Vulg. 
viuet: 


Baptizati, 
funt. Jemen 


&brifii. 


* Vulgata 
Air cali 


Chriffus in 
per[ona no- 
fit^ Pa- 
trem ro- 


C/fn Iudeorum Deut tantum? nónne ( Gen- 
Hum? imi c Gentinm.. Quoniam quidem 
vsu eii Deu , qui iuflificabit circamcifio- 
wem ex fide, c preputinm per fidem. 

3o. Manducauerunt & adóra- 
uerunt omnes pingues terre: iri 
confpe&tu eius cadent omnes qui 
defcendunt in terram. 

Quienim comederunt, & faturati fünt,de 
immortali cibo gratias agentes,eum, qui hzc 
fuppeditauit, vt Deum adorabunt. Et cüm 
in priori verfu pinguium tantüm meminiífet 
(quippe qui diuino ifto cibo tales effe&i 
fint) meritó fubiunxit : 7» con(beciu eim: ca- 
dent omnes qui defcendunt in terram. Nam 
poft refurredtionem ex mortuis ; alij quidem 
Volentes;alij veró inuiti;& alij arore;alij veró 
timore, hunc Deo cultum afferent. 

j1. Et anima meailli *viuit: & 
Íemen meum feruiet ipfi. 

Semen autem Chriiti Domini funt » qui 
per lauacri Chrifti regenerationem renati 
funt,atque adoptionis gratiam receperunt. 

3. Annuntiabitur Domino ge- 
neratio ventura: & annuntiabunt 
* juflitiam cius, populo qui nàfce- 
tur, quem fecit Dominus. 

Non de hac , inquit , generatione loquor, 
cim de illaego Dauid hzc przdico , nempe 
iuflitiam. Dei per fidem operantem ; fed de. 
futura, ac de populoqui nafciturus eft, quem 
ipfe vniuerforum Dominus conftituir. 


COMMENTA 


EVS Dzvs wzvs,] Cafu re&o vfus 
E eft pro vocatiuo , fcilicet pro co 
dmi quód diceret, Mi Domine, mi 
Deus.Petit autem à Patre refpici , quód cauf- 
fam noftram in fc fufcepiffet, vt ceffare face- 
ret maledictionem , & fuper nos adduceret 
faciero Saluatoris. Nos enim famus nati in 
aucrfione & defertione, propter tranfgreffio- 





EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


xl. On £ xvojas Baader, 


— M9) QU; à ego d muy yay, 


OV 59 juiyor l'udaloy Sn5o 6 9sbc , de 
Cneirot vopilwom , did rac, 4 7E ai. 
S'esmw qiewwc "munác. is x9j 0 Xaisn. 
Joc $tn* H* l'ud'aíoy ó'Syoc Moyen ; 37 di £ 
rely ; va] gj dy, Ereizrep eic 6 Subc , dc di. 
x9ltér] eii Oulu) Xn míswoe, Q dxegCugiag 
df iC vrigwuc, 

X. E'eparyoy xg) tvegcsitumrte 
7r vTés (5) zriovec Tic ys, Gpomuy 
ciur9 «xcov -) rares ($) xalla- 
[Qavoyr'es eic ^l, 

Qi 52 qan orm nj iun rme , odo 
Op) 0oou/ Tic, vvescxuuin un 3 viri xww- 
y dt Sui Ka] rid) ril ejnt 
SJ. mister luypóréLgy uova (dra 2 ríe 
Cn 7i; Selag duclyvc y onda Te90RC ) 
"vescrbS entr Cixdrtet , CraPmoy dum] «nes- 
715 &v1aj 7a; ci vga Calvo c yh 
MP 2871 Cn vxo dyagucy , of VÀ) ieórmc, 
ol À* duoyric a2) oi 1) 7róo , ci di (66, 
Tuv1lu Sud. eveccvicoum alui QGesoxUMom, 

Ad. Kal $ soy us curd (8 
X94 "e Goma. ux Q&A icd auri, 

Ecipuad'V? dearbra Xeic ioi dA dd 
Xetsob malo vta bug dyarfjcuApoi, gg) và 
tjo9wlas d'y budpo, xiescua. 

A6. A'yeNi(erog rd XUpig 
Jiea. à ieyouflun, xo) doa yea 
Tl) Quozuvlto cur Aad qd rg. 
Anco, àv £oíngey à xVaD, 

Ov abi Tam » 0n), 2o Jiotác, val 
lj vy AaCd moz «»e9a5ppábu ( «lu vig 
Sii d'utauotuihus dd ríguue ertpapujdo 
d? ael sic ioopdiue , x9) 78 TO noo 
2a, b aris 0 71 Gov iciou xUer Qu. 


2M eror o ezoz xor. ] O'pfi? 

YA D) oaa, dyri 1ormitic xesew?), 

BEL dr7)59 7E eie  xvejá Mu, 

S uu. Aci di 3 iron] eias 38 TUTE96, Tu" 
AX. eic éauqiy dyeleic, iva muj/cw d deor, 
x2) iQ "uc Liza d^ o coedawmrw Y owrs- 
PO». H'uci dpicudu oí 945ovbruc C» ero... 
Se907 xg) iani, Jg al co Eia 
o3. 








IN PSALMVM XXL 


ex Sgicany, oci Vtoj* p Sero Aene ele i 
& Quowoc rd 9a doa dis cwnejan Hf vi 
iuz! majora, Tl). Dv üptriegr tyugmáé- 

2n] &uric éyugía MA ciQUa| Quai , wg) vl) 
bi] deegruilo vy diuaprias eic laum d- 
sadéoeraj, OU jà "d 1i; 5o O9 
iyupidw, dod T) ma9 duoi apkini- 

Iuo3drnva, d de cuutid dc iavzd di à- 
plrlas py vrsyorn, a. aU (| rrísu. 


m 22) dXX. oe, ad oi Germ 3 ytameméin 


diZava jprhcwow. AW de Eiprray, Gp 
lav)! ivmt Q ipimes nd 9 Qu, ipsi jo! 
ieylp , ci tx oven, v9) apio 
£Ailot evejmieot , vui d esconder xà) 
etowcydpoi vol, T dva doUe mr vom, 
MAKPAN AnÓ THZ XZQTHPIAZ, ] 
Xevri m 4 deSeymUnmo cvejcomy Ós 
Xe.cd a axaMi d mui^armOa, Tj) mu- 
| eyiloua n, E vH fat demit AG, EU 
Ao) dion 7 tutco atom, duc, A'xu- 
2a, ierra Bon mmós uu". cupo 
ci Aó9or Sl ode) use. E'rij8 và dra- 
aprkmu Moy dx LÀ qai ahptuoa. 
dyrkar 9 ux éromow, dvptro 94? dov- 
Bé gin, € Y avesdislu , dic pndty dii 
2nÜtrya, Naro iic dur. carmejas , Aoc T 
di Aóoou, 2 bacilapudv cimw , d co4- 
di uai. dinvt ^05oi 2063 & 7rd duc Qs au 
qul orm uaxegs ojloraow dur] $ aurmojas; 
4 40 9 dra guow S'erauGsLadom, vic dp- 
xXdc xg) Td eÉucias , vie Cptponsanc d 
oasidusis. E'rege di Quow; dx, ei i 
Vmo dT "uerteo» omcuctoc 0 APy(G* 
&o9u vU Xexed , miam ivo Tul. purzd 


iauxoAUe. Óm fg To vepGdoNor TE d-c 


amplius pn, exeo Yer! iuc » carmeja 
wvyxdwe , ve dau yasni ym Qe. 
E] Jh er 38 Grano mrhouyrot 9w8 3800 dn- 
A&y ÉAeraj ire djsapriar sx Voas ; 
udi dpi 9n db A y dl cónaní uas, 0 ou 
mea. gu 7roppoo 7rarsóc aaa uat e 
aurtcm, d sarà ovyyreplu aotoua, dc oi 
Aormol ad Sosrmi , aXX Uri dvd Sunc eiua, 
. s) dingue vR catt. O' dV eic viv &a- 
Cid GnAgu dvo , dro quolr * 9n, ta(A- 
Adi ugi d'éanroma , Y) ui "eroe pep, 9d 
Avejortc jugi, €i Xy Manxedy us Toii TO TI 

MA fquarToi ug d «9-99. GoU g'ürmtelas, 

9. O ekoz MOT KEKPAZOMAI, ] Ej 
ta7' iggmav » dydzyrocu, ,' Kaj dx eiouxs-. 


391 
hem in Eden, q. d. Ne refpicias in namurz c ox 
affectiones , fed tribue falutem propter meas M**T^* 
paffiones,. Noftrà igitur deferione ipfe fe f, 
dereli&um dicit , noftramque imprudentiam 

'& peccatum in fe ipfe füfcipit: neque. enim 

ipfe à diuinitare feparatus fuit , fed paffionem 
fufcepit. Scifcitatur autem quàd probéefciret, 
fe ob peccatum minimé pati; nec vt diícat 
(fciebat enim) fed vt eum quafi derelidum 
confpicientes, laudaremus. Ceterüm , vti di- 

&um ít, in feipío figurat noftram paffio- 
nem: nos enim fumus qui pris derehi, ac 
defpedui habiti fumus; nunc aurem af. 
fumpr & fzluad paffionibus eius qui erar 
impaffibilis, 

LoNGE A SALVTE MEA] Confi- 

dera perfonam humanam in Chrifto rogare, c, - 


vtàdelidis & verbis eorum liberetur; ni- fecease- 


mirum à fupplicio cuilibet deli&o conue- jet 
nienti, Aquila legit, verba tenuitatis , fcu 
paruitata meas Symmachus, verbà fletuum 
feu f(ingultuum meorum. Nam de impecca- 
bili dici nequeunt peccata : peccatum. enum 
non fecit. Deflebat autem. populum infi- 
delem & proditorem, vt cui falus ipfius 
nihil profuerit. Quin & «verba delicforum, 
non deliffa dixit: quz nimirum verba 
cüm ante paffionem in ipfo cxifterent, lon- 
gé fada funt à falute eius; quà poft refur- 
re&dionem triumphauit de principibus ac 
poteftatibus , quz. delicta operabantur. Alius 
autem ait; quàd, fi quidem hic Chrifto , fub 
noflra proprietate feu perfona fermo eft, 
iftiufmodi fit fenfus verborum ; q. d. Ob 
exceffum peccatorum meorum , longe abcít 
à mc falus, vt qui minime condonanda 
commiferitn , Si autem de Deo incarnatoó 
fermo fit, hoc vult fignificare, q. d. Cüm 
peccatum non fecerim , neque fit inuentus 
dolus in ore meo falus mea procul eft ab 
omni deli&o. Id eft, non per veniam fal- 
uor , vt ceteti homines , fed quia innocens 
fum, & faluari dignus. Qui aute hoc 
de Dauide accipit , c ait: quafi dicat , Rc- 
conciliare mihi Domine, & non auerta- 
ris à me, fed attende mihi, tametfi me 
peccat rea procul remoueant à falute 
tua 

; Drvs MEVS CLAMABO. ] Si 
legatur per interrogationem , Ef sog exau- 


dies? 


RIVSPAÀ* 


COÓM- 
MENTA- 
R1IVS PA- 
TRYM. 
Oratio 
emper vti- 
u, etiam 
tim vide- 
mur non 
wxaudiri. 


Dew ih 
feni ha- 
bin. 


Chriflss 
TET TEM S 
paffioni 

abicélia- 
nem, 


l(aig 41, 
AL. 


€ ib nati- 
smitAtCCm ex 
Virgin. 


392 
dies ? fignificat: non inutilem effe frudtum 
orationis. Ait enim: ez ad ip[ipientiam mibi. 
Id eft, agnofco cur mihi accidant. aduerfita- 
tcs , cur clamantem non exaudias, fed me 
multitudini tradideris. Agnoíco myfterium; 
fcilicet quód me, aliquid magni difponendo, 
neglexeris. Alius; Vel hoc ait, q.d. Clamabo 
die ac nocte,nihil inanium rerum à te petens; 
fiue diuitias, fiue gloriam, fiue vitz fplendo- 
rem, fed animz falutem; & cur non. exaudis? 
Vel fic, Quód me clamantem non exaudias, 
id mihi non ad infipientiam cedit: fcjo enim 
quóàd differas exaudire, volens me orztioni 
magis incumbere. Ad Dauidem, inquit, non 
atteadi(ti Domine, quia die noctuque cla- 
mans, & non exauditus, non ad infaras effe- 
ror cogitationes , neque dico te non habere 
prouidentiam; fed noui cauffam, cur non ex- 
audiar, effe peccati rationem. Deinde femet- 
ipfum confolans, Perfuafus fum,inquit,quód 
in fanQhis habites, ipfofQue celeriter exaudias: 
quoniam etiam patres in te fperantes falui 
facti funt; 

4. Tv AVIEM IN SANCTO HABITAS.] 
Cerié in omnibus quoque (andis habitas, 
ipfis prafens, ipfofque femper exaudiens. Et- 
enim in hoc laus Ifracl , id eft omnis ni, 
exili. Quód fi autem in. omnibus fandis, 
multó magis in Vnigenito. Hoc fecundüm 
comparationem intelligendum eft: vna enim 
voluntas Patris ac Filij eft. Verüm fecundüm 
humanitatem, hos etiam patres fuos fecun- 
düm carnem appellat ; qui in te fperauerunt, 
meam apparitionem prztolantes; & minimé 
falfi funt fpe fuà. 

7. Eco AVrEM svM viRMrs. ] Humiles 
effc docet,& prarettim accedentes ad Deum, 
Viliffi«oum enim omrium animantium elt 
vermis & infirmiffimum, vtpote ex corporum 
putredine exitens, & quidquid attingit, dc- 
ftruens. De hoc lfaias : 2Noli timere verms 
Iacob, minimus 1frail. Ecce feci te quafi ra- 
tas triturantes plauffri noui in ferrarum mo- 
dum, c triturabis mentes,ci comminues col- 
les, &c. tantà nimirum ineít vermi iíli vis, 
Saluator itaque femetipfüm vermem appcl- 
lans, propria: quidem paífionis abie&ionem, 
contrariarum veró poteflatum abolitioriem 
declarat. Nam cüm mortem fübezgit, inftar 


vermis omnes corruptioni tradidit. Quin & fc vermem appellaffe potuit, có quód 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ev  enuzír] Un. ex dior Qe ^ meorioyia 
à xapmóc, uo 539, OUx. eie Byotas Guo] dys] 
3E ,acigyte Ti (B9 yao) aj a ecedzdc, 2g 
ai Bod wc dx diei, d)oi oJ 2.40] mni 
d'uxgc. old vo uvcfejor , 1n okaculd m 
Ufa. mapéide, Aoc, i zio Quom , Un sa- 
xeazoua) Wuseacng) voxToc, aig] vwsdu v 
uarsuitn , "Prov h dian, in eftidoean, 
dd camoías "juxiic , x9) 2f 7Í àx ciou- 
xéei; H*, ém ius xedtam Ov X; vU yh eic. 
excorr(Gy , iugi v8Oo x. eic aolar cwrn- 
A6 Wiícuya) j0 Un. maio à cicuxi 
cu, ÉBuMyApée pa n5 mesnivyi pios 
evesoArzupéiy, Eic voy AaCid, à (e5ciotc 
darora , Un xg] vx vot ga) Wukegc Vancoa.. 
1B, xd) i divi dp C d els alolme 
CxQfesuua) AoyirugG, wdt AV uh evene 
ct, à» oida cli aivias dy lodux dxdsuaj, 
7l) aic duapriaz zo ww. €i mau. 
Supip(Qv tavrir , vrbe uaj, Qiow , Un de 
d^yioiG xg pixel , ggy Vraxsew, aurai v cuc, 
Ure Q oi macípi, ek cà VriCorng izu- 
Euer. 

9 Zr az gw Ario xarormus, ] 
Na] uli) » gr&a voit uico Cao , cuu 
GUTUIG , x0] ElgmyoUum dti. Cp TT 2 x2] 
bras Qj» 7 l'ocgho, merici rare dy, Ei 
dt o Rm Gi, doyloie, go? pavor Prid 
ugrorfloéi , "ivo dà x aU) xguon rotor ly 
99 91/mua mwredc ng) ud. da xim ai. 
Ses my, £y munteas di Gavrd. 4/79 wart 
6 prac, mi oe Quia j oi C auToi En co) aest- 
donan 3 iulu) Vtlaaulo cescdoxudyra, à 
4 Doris 3 dnd sucus. 

C. Era ag z1wt zxoAHz.] Tazrenó- - 
Qograc (f) diduiou| , €. uaPue. eregoitras 
Sud. EUráguer 22 rdv Caawó cul. 
AE, xg) iyu swtror, xd) €x Q3vegi cuu. 
UY , rg] diparicmoy o dlnroj, ACA H- 
aiia; *- Mit qoCS cu&Awz l'axaG , 5/usosts 
lees. ijd imoinzd ct dic mesi dud. 
Ent dod rraz uam 7ro1sneseid 6t, € dace 
avc üpn , x, ^4jifuréiz urde, Q vo ri TH TU, 
ToguUT» Gier quf exon draps, Xue 
Ata oru) elrtav éapsoy 0 trip , dwAci và 
id ía ord Sov; T 4U miM MA, darius di V 
Craptitoy Qupd utut. "Y'aodve 33 3 9drator, 
exdrxot duxlu vrácuc Q9opd rapiat. 
Aoi d'a gj exea tauro, rd. ui cusfi- 


ine. 





us Ron 


Ww 


IN PSALMVM 


yj xt ovre n puxl, wa Qa ailep- 
qot, Oveidoc di aj Segun Q cesdireua 
9fgort , vor Eaweidiser "Gasp. WU Naroutira 
euuedr, Ekpwray 59 «vegpimxale ele und, 
Oi óresdio uo) T Óvesd iL rrr orae S2. dad. 
gana 99 67)J E Ceniur SEsÜber Agbc: ol 
dV Aormol sra oor eovetdiL ov, oi ce. eero- 
pi; ^dgovr: O xg aam T vtr , 1; Ti 
mu)m , d eua 6 cUa yai is dQnyeiray, 
xa9' $ imicor &urov ob cx aTopévódprot 
mic xéQaA ac, X, (Ago qnam, El uie €i Sus. 
Oi di vougua eit comu opor, Ieuo- 
eur -JeUdodtSvree afi emegrolae. TaU- 
Tw 90 aJ mc fn xg] 81 H'oule, eg) Aormav, 
xg) Tru vteY T vmpP edouGeir mu oov To, 
di 53 düatGeic ux dU xyorra] pi afi , dod 
dyoaion pex ei», Q jn B^gGiva) T 00 vrau; 7T 
«vej9wow, Tomaeguo x, Tuc uit ['aadivoie 
evesuaoÜrioxo ras aio Tuegis Ap pu dyaí Qa, 
vd. ares dpiuv ju pora , d20i warm 


' Dim. O' di eic mov AaCiÓ du2gpGayom, 


2A cda "futt, Ani Tiv AaCid , (GU 
Vu? T6 A Cosa cju ux mean , Q vum 


7€ Xtyaei, Q TJ dono , 71). er 4i3vesoud 


AMyorram eic üuToy pipes, 

4 Ori xr E] O EKZDAZAZ Mr.] 
Td og Tic d^^ou alDesiaou, x, vi 2o 
7rd (da Exi vii &E dpysie taxa t $w A5. 
9ov gapioNsakó(a , éoiay V rapügu. 266 
enugíveir. OU 29 X? Quam2v vius e ay- 
diejc ariguaoc 9 cuore aurd , f. 79m 
VJ& vu eio 6n que ynenó por ease 
vejaro Ty) * unteldc vyi'nur , «5; T8 avip- 
Marr Gy dfanAolotuc T (Cod or rac morery sone 
2 dn rye uot D) dla ouo Sec, &u- 
air (oy roy marieg uausbou oor TO xvotoegu- 
php, €; 9 feas eEDAxorra. A?^d C (n- 
ei Vxty DEaipso cog. v6 ay S'eyimu, 
siia góp Gy , alo: xg] or? uae dv urpi- 
xdv, y in Guvi vii ule hAmat Vi 3 Sur 
xj marieg durd , 0 uic Vx mat» apÜesi 
guy yhira, 1 Aíyu iis cuAnesutd pu" à 
xj H'eziiaz idu av0À dud. eru: Aim eyply 
h yrdiag 32 7raud iov dyalon B aur mreiiei 
mung/a 1€ ixMEaSt T» djaloór. A'mp á- 
mava Oxguorcuél(o 43 vov Trader Gul 
Sr 265v. Tlac di 99 3aceóc umresc ua 
Sóc uu , On ej vii GrasDesrmitue ^ 


XXI, 393 
fine congreffu coniugali, fecüs, quàm homi- 
num natura ferat, extiterit. Opprobrium au- 
tem hominum, & abiedtio fa&us eft, quando 
probrofam pro nobis crucem füftinuit. De 
hac enim propheticé di&um e(t , opprobria 
exprobrantium. ceciderunt. fuper me. Cüm 
enim patiebatur, Hebrzorum populus ipfum 
contemnebat , ceteri veró pra'fentes ipfi ex- 
probrabant. Iudzi quidem dicentes: 9j de- 
fIruis templum &c. quz manifefté Euangeli- 
fta narrat, dum ait prztereuntes mouiffe ca- 
pitafus, ac blafphemaffe : 5j Filiw Dei es, 
&c. Porró qui legis difcipuli perhibebantur, 
de prouidentia perperàm fentiebant. Nam 
hacc etiam dicere quis poffet de Ifaia, cete- 
rifque;& omnibus qui pro pietate patiuntur: 
viri pij enim non rogant , vt non patiantur, 
fed vt generose. fuftineant, & animi propofi- 
cum à doloribus non lzdatur. Etenim Mar- 
tyres qui in tormentis occubuerunt, libera- 
tos effe dicimus; cüm ij qui fidem negarunt, 
minimé liberati fint , fed fuccubuerint. Qui 
autem hzc de Dauide accipit, ait ipfum po- 
puli opprobrium extitiffe,quód ab Abfalomo 
ac Semci, ceterifque ludibrio exceptus fuit, 
qui in ipfum conuicia & contumclias conij- 
ciebant. 

10. QvONIAM TV ES QVI EXIRAXISTI 
ME.] Videtur przfens hic verficulus infi- 
nuare illa; quz: pra alijs hominibus , & reli- 
quis animantibus , Dei Verbum quoad ori« 
ginalem zrumnam confecutum fit, Neque 
enim fecundüm legem naturalem ex viri fe- 
mite conceptum fuit:quare etiam haud con- 
fueto modo dc matris vifceribus excidit, 
fcminis fcilicec efformatione egreffum vrgen- 
te; fed, quoniam de Spiritu fan&o conceptum 
fuit, ipfum Patrem habuit foctui obftetrican- 
tem, & de vulua partum extrahentem. Quin 
& aliud quiddam prz ceteris hominibus exi- 
mium habuit in natiuitate ; quód etiam: ab 
vberibus maternis, & in ipfo vtero fperauit in 
Deum ac Patrem fuum , quod vix in multis 
hominibus fit poft plenum vfüm rationis. 
quod item Iíaias fignificauit, cim de ipfo 
dixit: Ideà antequam fciat puer bonum aut 
mdlum , di/fuadet/ malitia. eligere. bonum. 
Quz omnia innouauit , per coniunctum fibi 
Deum Verbum, Quomodo autem à ven. 


tre matris mez Deus meus ? Quia, cüm ante incarnationem Dei Verbum ad folum 


TonMvs IL. 


Ddd Patrera 


COM- 
MINTÀ^ 
RIVS PA- 
TRVM. 
Chrif ws 
opprobrium 
bsminum. 
Píal. 6, 
19. 


Matth.57, 
40. 


Viri pj 
qualis ort- 
tio fir m 
forment, 


Chrifli ns« « 
fiuitati 

Dou Pater 
ebfterrica- 


124 fuit. 


Chriflus in 
vitro ma- 
iru. babuit 
víum ra- 
tieni. 


1ía.7,16. 


CÓ M- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRAVM. 
Pater. fa- 
uu e 
Dewucbri- 
fipofl in- 
earnatigs 
nam. 


Pí3l.67, 
31. 


Tasri,vác- 
€&, vituli 


Ioan, t5, 
I f* 


1ngafione 
Chnriflus 
de[ertsa 

ab omni- 
bui. 

1. Cor. 12, 
17. 


394 
Patrem haberet relationem ; ex quo caro fa- 
Qum eft,& de ventre proceffir, relationem et- 
iam habet ad Patrem & Deum. Idcircó, in- 
quit, etfi femper Pater meus es tu , attamen 
caepifti etiam Deus mes efle de ventre matris 
me«.Ne difcedas autem,(iquidem Deus es;qui 
adeft in tribulationibus,& potens elt perfeue- 
rantiam fuppeditare; tc autem abfente inua- 
lefcunt gduería. Quoad Dauidem, 9 soni«m 
tu 65 qui extraxis/i me. Quomodo igitur, in- 
quit, non profricis mihi iam afflidto, cim et- 
iam antequam nafcerer,prouidentig uz par- 
ticeps extiterim? Quis enim me in vtero for- 
mauit, quis in lucem produxit? Nunc igitur 
quando magis beneficia percipio , deferes me 
tribulationibus ingruentibus; cüm folus fis 
qui ad opitulandum mihi reli&us es? Et pul- 
chié dixit: Non eft qui adiuuet me. Omnes 
enim adharebant Abfalomo, 

23 CIRCVMDEDERYNT ME viTVLI. ] lu- 
daorum principes intelligit, Hifce autem fi- 
milia funt in Pfalmo rxvir. Imcrepa feras 
arundims , c» congregatio taurorum in vac- 
u$. Át ibi quidem populos v4ccas appella- 
uit, principes verà /4ures. Hic veró loco 
vituli, Aquila legit acce ; tauri. pingues, 
Symmachus, beu? pafli circumdederunt me; 
alius , dynaffe Bafan traduxerunt me (quo 
verbo militàris ordo defignacur) qui coro- 
nam fpineam pro diademate ipfi impofuc- 
runt. Iudzi veró fuper ipfum os aperuerunt; 
Tolle, tolle clamantes, crucifige, qui nihil dif- 
ferebant à leonibus, Chrifti fanguinem fi- 
tientes. Dixit autem pingues: quippe bonis 
cius deliciosé habiti : fiquidem faturatus fuit 
& rccalcitrauit diledus. Q uoad Dauid veró; 
vitulos vocauit , potentiam fuübditorum; tau- 
ros pingues, duces. Vtrique , inquit , ita in- 
hiant vt me deuorent,(icut leo feram. Quam 
ob cauffam difllut tamquama aqua virtus 
mea, atque diffoluitur. 

1j. Sicvr AQyA Erfvsvs svM.] Illud 
quidem, Sicut aqua effufus fum, habemus ex 
hiftoria Euangelica , quód nimirum lanceá 
confoffus, emiferit fanguinem & aquam.o/fa 
veró furit Apoftoli , qui in tempore paffionis 
difperfi fugerunt,cüm effent membra de mem- 
bro , vc Paulus ait. Ceterim cüm fcriba- 


tur , Et effufa funt, & effufus fum ; hoc qui- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


«veóc ? muríea Qeon ubror ox eiomm o Ad- 
2/9» $ubt- dg d cap toovs, X Gn noidan 
«ve sii On orien tore ola) ees c ? mtíeg gg) 
ETAPA Qnow, &l gg) dei mwrrp M90 V'y« 
quren, c 00a Q Svàc 7) FpEo éx wai? lac un 
Tec. Mi Yarie yis dt, Vrrei cuvdiy Jy 0 Sx 
(Gic & Son A oig. 7f 621 gap ep La c"oa- 
€i * "Xeivr (Qe di Iyvez d bomo, 
Ej; vov AaGid, On cU €i ó Cnandeuc ut. 
ride, Qro, rur 71 oc oymo6 ust i cesar y G- 
qv ^A C aopir yntd qii; aic «oesvoias ut. 
tixor, Tíc93 0 dfamhacue ut à yasel; 
dí, 0 dvesertyxtp ; vu e» Ur uio T3 
dUtpoecias al&dyoa,, idode SAP lop dodr 
yyv6 , 9] CU juve & c Dofüeian a tiAcHo- 
tX uoi 5 Kaj xaAd eiaw , dz Ee 6 ow- 
Pur ugr. azayr 53 pouy ou) 0 ACoya- 
Adp, 
^y. VixrrEkTKAOZAN ME MOzxor.] 
Ts5 7j Yudaiav Quz» dpyorraz, Xaoude? 
dV ri Gic 1) £r qud EC. lahud- Emviunsw 
viz 9e; oic T£. xad gu, wa] V ovary? 
uve ep (aris da ud2scw AW Guet Jp) vo 
ip 2gsc Qaud^ex drüiagt, vic di pot 
Ta& TXUC9U. qd t di air) TÀ ooo A Das 
dujAtiC* egi qriortc , Xvuuay Os, d 
OTt, «Xt ez diy ut * a2, dual 
Bagay d ideryugemiouryo us (11) &egnan- 
xlu) alsirabdy/s uiv T8 A6) ) oi ? c d. 
x99 dy cipayo lumi , aj] Mfadiuar Oe 
izrionus , Yudalo dà yo eiua irotas Y 
&uro», der, deo Bodl vmec, emo xctr* ci idiy 
déttesy Dórsuv aug o à riam Xei- 
98. qoas di, ce moi 7p durd d*a Soit 
erputlurras, Crimdin 30 à, dorePalxnot 
6 ja myóy Oy» Ei 3 AaCid, uóerou, T) du. 
vevoy 7]. Uzrmedt Tavesu, Trioras, TéC io 
Uonas. pt imtesi, Quaw , dva pis ao yarn 
xaGcmés , de 2uy 9iegr. cE altas 
ds bpés usu tiq d op v 1orüc y noy di). 
4, QOzricraaor rirxren]Tó 
p), £'cdl Ud up ceci 9m, Erculp Sad af 
dUa*yMuxiiz Ive) ac, Un Ab ym v eic d Qt 
«i9 «gj Udwp. Ova JY ci Savcohot , oi 
TU! xaipal 7E 7rd Sou exopiiD'irst , Etugor, 
pi^ àv. peus Ürres xt TlaUAor, Esrei dV 
gesqura, Ka] ders un, x; eye Slu- OD. 
tA) clEeyulbu Jui 12x T8 v. ric cu- 
nyídta| a Ódvp. và 30 cmzesplpor (dup 


dem effufus [um , fignificat interiora tamquat aquam effüfa effe, nam aqua cffufa 


exop- 


IN PSALMVM XXxI 


exoprieraj. b di ey 9m dumis mis Oeo 
«»esovéugrr D» , oic Ud p toiidicx, C dn- 
exopzrídX va Téuc 5n óc ay TAA] T1) aXe4. Tov 
d'iducxaAor cvumMreouzTa cuius. A'- 
Qc à üvmoy , quor, và x7! "rid fs Cite 
gdpor 0d wp pups por, Ka] 75 , Efphon 
3 xa pd it uu tdoet xmedc,ldior Aum. Vy eg- 
dla ydp, H'pEaTo Au7réict, sg) dd wugrém, 
À 2m d fd vli 8 aesd br dietas y) 
alu 7] Yudalav lropbpla murooaleyar. Ai- 
ducxau 1 Quy), Órav idw 8c dd nS trraz 
cv t0eg varopdyoyras , bakaw o gurrip UE 
vUc Ma9mrig cA dydzw ovra Sora? 
ort dfa-Swow , à» icq T xoi Mas cuu ma SeC- 
euy oi; (rey. dA xg) T) )2UXU TliC apa 
dac , Ua xmooc Üorüpoer, ériuw, 0 epp 
)tootr, €i& 9actex excipi. ACA d$ Tac 
vonzjc df VuutySC psArme AMalusoppar, 
dcs esc hà 78 cea yuoS irr Ov dradi- 
dos cV'eucm, Efnogs9n d, 9 lose o oy 
78 Dla xauiya. Kdr 39 Vyegímra, mc oia 
my ^o T8 v]. Md'oraiv jsoesi , £negieray 
Gua 7? Tréiogr 9) Su Gir d ilo Ócoz- 
xs, H* vo, E'EnogrSn à c eoo , ipumaslk- 
qu YlaQ AQ. 629 ggj ieuves om cz ddn- 
yelaz, dia Cii Gm Q'uuduiat Sw, ExoNwi- 
$n Ji 8 2dasa dur v Apoyyi dur, 
Urt ormryoesv dp Oy» ao el. bdo ut i- 
eov udi» aguxeisam , aXX icio ma. H' 4g 
7» 9Ài qu. euupd Ore) , à eret? eesqi- 
eguet Aóoou, 6 xiÉira| 2doxa , T dxega.- 
JU dtexopmaoydyar, €i Bc GaEpA did ox 
Cd, Quoi , wxoXrra) su. Adpuyyi. To dV eic 
adr Surdvu, aW 9x eic SdraGr ommo 
üyriy , avejdwAor. OU 30 vor aped 2n. 
Sud to, do Üowr ^joud9;- € 9 € dup oc- 
ea d'arísn.Q'oei Üd up Eco 2n. E'x (ume 

| àyry) 4 doreióic, Qua, rázd uu 9 inre, 
dar Oe dil dfajpéi , xs) facuMUtra, 
x2) xnecÜ. d'inlw) Cm AVoua| T56 A947 ugut. 
Dic 52 Qesrig GE als xapd íay euni - 
Sura) xg) 7i nimi SaroNuerde] , 4 d 9vuíag 
Ut 6r Enecom xg 9i ient, uc undi qUey oor 
d'vrad, x eic vor& y muse prt ir aer 
yaj uoi , óc Jnd i dod arem T df T Tu- 
ex Tu P dyapuxerrev, Eja eimuv Jg T 
Mboycoy , x2) (aUpyov , wo) 2eirmay To lgevecy 
 dpyoir vf Ulegv ird wd) To dvd «. 


395 


diffipatur. Illud verà. effufa funt, ad ipfamec €*— 


offa refertur, ita nimirüm , vt hzc etiam dif- 
tracta diffipatajue fuerint, quz more offium, 
magiftrum flabiliebant: ipfo enim derelicto, 
fugiebant, effufam per campum aquam imi- 
rantes. Acque illud: FaZfum eff cor meum tam 
quam vera , proprium eft triflitiz, Siquidem 
fcriptum eft, Cepit contriXiari C malus effe. 


Triftabatur autem ob perditionem prodito- : 


ris, & futurum interitum Iudzorum, Vox 
hzc eft przceptoris, quando. videbat ipfos 
trilticià affedos, calamitatem fuftinere , qua- 
lem nempe Saluator ex amore affectum con- 
dolenti erga difcipulos fuos oftendebar,qui- 
bus tamquam filijs fuisex intimis vilceribus 
compatiebatur. Q uin & dulcedocordis,qvan- 
do cera erat , liquefcebat; quando cibus exi- 
ftebat , in ventrem abibar. Intelligit autcm 
cogitationes per affiduam meditationem 
comminu£as , ita vt ad eius qui exafpcratus 
elt,con(titutionem referantur. Quin & robur 
exaruit in camino vitz huius. Licet enim 
quis vt lutum à fluxis voluptatibus fuerit hu. 
mefa&tus , exarefcit camen inftar teftz , poft 
tentationem eorum qui affligunt eum. Vel 
iflud, Aruit tamquam teffa, Paulus interpze- 
tetur: Nan etfi crucifixus eff ex infirmitate, 
ftd viuit ex virtute Dei.Quin & lingua eius 
adhzfit faucibus ipfius, quando à faltis tefti- 
bus accufatus, nihil refpondit, fed tacuit. Vel 
quia in cruce fitiuit: ve] quia lingua, cuius cft 
proferre fermones, mihimé mouetur, audi- 
toribus difperfis, in quibus efficaciam exere- 
bat, quando docebar, inquit, adhafit fauci- 
bus. Ceterüm ip puluerem mortis , & non in 
mortem , ipfum dedudum effe manifeftum 
eft. Non enim omninó morti traditus fuit; 
fed cam quodammodó guflauit: nam non 
fuftinuit corruptionem. Tamquam aqua cf- 
fufus fuic. Porró ex hac , inquit , ipforum 
comminatione, omnis virtus mea, tamquam 
aqua difflutt & commouctur, & tamquam 
cera refoluor per cogitationes. Omnis enim 
folicitudo circa cor fita eft; & pinguedo dc- 
ficit,Xdum macítitia me exíiccat & exhaurir, 
adcó vt ne loqui quidem vltrà poffim : & in 
tantum me permififti conculcari,vt nihi] dif- 
ferrem ab his , qui per fepulturam pulueri 


commixti funt. Deinde cim per vitulos , & tauros, ac leones, robur & imperium ini- 
micorum declaraffet, fubiungit ctiam eórum impudentiam. 


Tonxvs I 


Ddd 


17. Qvo. 


MENTA- 
RIVSPA- 
1TÉVM. 


Trijii'ia 

€ bufh 
uAnIA- 

Aarth.a 6, 


"AM: nxietates 
Chrifli 
quantá- 


1.Cor.5,4. 


396 EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


COM- 17. QVONIAM CIRCVMDEDERVNT ME CA- 
MENTA- . 

ntvs pa. NES-] Iudzos quidem vizulos & tauros vocat, 
Tnvw. tamquam ub iugo legis exi(tentes; canes veró 
p. Gentiles milites , v.pote immundos & im- 
nara GF- pudentes: qui etiam ipfum crucifixerunt, & 
bus fomite. WMuferunt,veftefQue diuiferunt, & omne ma- 
lum ipíi irrogarunt.  Vifus eft autem ipfos 
quoque appellaffe fjsagogam malignantium. 
Confoffz veró fuerunt manus cius clauorum 
traicctione,quos in cruce fuftinuit: quorum 
etiam fixuras difcipulis poft refürre&tionem 
Luz :4, oflendit,dicés: idee quia ego ipfe fum.Q uin 
"S & offa eius dinumeraucrunt , fupplicij atroci- 
tate. Sic, inquit, me extenderunt crucifixo- 
resadeó vt facile foret offium numerum cog- 
. nofcere. Vel offa numerantur, quádo carnibus 
transfoffis denudantur. Quin etiam dixeris, 
offa quidem Apoftolos; carnes vero fideles 
iftos, qui fuperficialiter & corporaliter credi- 
. . derunt. Cüm igitur in codem corpore cxi- 
uid da ftunt, offa quidem carnes firmant atque con- 
algerii.. folidant; carnes veró offibus funt circumpofi- 
tz,ipfa contegentes. Porró metu exterrente, 
dum füperficiales i(ti fideles fugiunt, offa dc- 
feruntur fcilicet firmi & conflantes amatorcs 
ac zelotz ; qui à multitudine deferti , facili 
negotio numerantur. Cezfiderauerunt au- 
tem, e? injpexerunt: quoniam poft vcftimen- 
torum diuifionem, fedentes, inquit, obferua- 
bant eum illic. Vel pro annuntiantes,dixit;in- 
fultantes, propter chlamydem & coronam,ce- 
ciis  teraqQue.Secundüm allegoriam autem intelli- 
pe inerry ges per veftimenta Icfu, obuias Scripturarum 
funt $ri-. dictiones,quas Dominicidz hzretici diuidit; 
P^  sliquas quidem admittentes, alias veró non; 
licet lefu tunica inconfutilis exiftetet ; con- 
naturalem enim & minime coactam habet 
vnionem. Pratercà veró ctiam defuper. con- 
texta,quód diuiniris infpirata fit: Ecclefia vero 
hzc non diuidit,quin & ipfum Iefum induit, 
qui Sapientia cft ac vittus Patris. Quoad Da- 
Mas, —uidem,Foderunt manus meas, id c(t, omnem 
mt? aionem meam fcrutati funt, & omnem vir- 
«ja wirtu- tutem cxamini fubiecerunt. offa enim virtus 
x funt. Et claré dixit, quzcumque defiderauc- 
runt viderejin me viderunt,& accuraté infpe- 
xerunt (hoc enim indicat verbum, cozfídera- 

uerunt) & omnia mea diftraxerunt. 
20. Tv AvrTEM DOMINE NE ELONGAVP- 


IC. Or1 EXYKADZAN ME KTNEZ.] Tuc 
IJ. Y edaísc: pooycus x9 GI este na26i, as 
Vu Tor vor irae 78 Tougu* xUtas d auc 
€x v iyd cognata, aic dugS apres va) 
dyaid io * ol B ieuvesous uso» , C Grai. 
Ear, v) T€ iuam d rtiueuy o, v ruv Y 
&usgl al) xoawumxli) eegy meros Vrzit- 
gurm, Ent di sg) eua bà apo 
Jpuv qc üutác rou ze CI guo En d x6- 
eac df d vh) ivo df/ampigeue , dc irm 
suural Umisn, 9j aO alu) dsaeugw ird eixiv 
Cie uo Suas Àc mmu, BAerere, 2n, 1n 
yo c €^) eit, E'Enel Duros di xj TX og d, 
qu $ mutejac dmm, sta ut trad indies 
«ves enAzvmec, wc fad ior 62) xa) vov 2) ga? 
desS uy dfeyrd vai, W' aei uéira ig, 
vig upyo23 T). cuum play qupxav, 
Emu dVa/ óc ply aut Vase sr, ca prat 
Ji adt Ek uubmesy no oo uarmudizssen 
mcw/uyrdé, (Q rur aD Ur Ko T iugi 
cd uz, vd LJ) ocd. dfoxeoró oq Gapuat, 
aj dV cupuet ae4 T6. Ógd quo vd vei wh 
7iTasu, auri, «bo6s dV enizedEam Qe, n«5- 
yirsur v2). Fama ms dv , xasuocisn?) 
TÀ i52 , oi ei ool Q Morte mesi Cra, d 
2v oO Ern T8 aA Sot, des Sus) bad fac. 
Karworguy Ji 9) eztidor. Eze A nor 2j) 
iueriam dfouteuo ut» wo S rad pol, Grow, trí- 
E910 üurcr CxG,  H' dir) gi (muy oor 
EanuÜzLornc 4/9 7l) y^o unida, € vivei- 
Qaror C 420a. Tleic di vi dphwooola voi- 
edc ipa ma Yvog , Tac ecytieru T) 62^ 
Qd A4£esc, dc ol xuetoxzáci aiprmuol uter 
Cor?), mic p. Dern , Tic Pi, aima 
dipdtu Ur Q9 18 Yr odi vut 
30, do di (Gian yluo ire (1. En d$ 
divOw Uqarre, dz vo Shboisie Qv 0). à 
dà énxA mía d pte rrag UTR, away Vn- 
Gu. GtóVtra) , votias C durayur marec, 
Eic v AaCld, àtUEap velede uu , dvd T9, 
mácay uu reato dinpsvionyG , wa) eá- 
eur ivud cem] Umi6nAo., ócd j9 
1gc/t, Ka] cugdic eimw, jon iyu idi, 
EX iugi ido , xg) dxejGde dor ( 58 5à 
7, sta Twbrcuy) ea) 7rd (x TÀ d wgad ici. 
^o. 
X, Xr Az KrPIR MB MAKPINRT.] 
Meicuan sv» Atoor eic ceca yl, NeoorU- 
zuo "uh op ON, uc di à» acieg- 


xus. ] racucit fermonem ad precationé,exemplum nobis fadus, quód oporteat in ten- 


euet 


— 


IN. P*ATLAYM XXL 397 


c ugiz Yong A eit Sor, C uw torio els 
dyndíaw , X&,Quay, Don98rr Q9 Q dvn^ap- 
Garou uy reta Bye dracaic, ual aiar au7]d. 
«là Fai GaAl) Saod'e(Z, Aid d ouqaias 
di, ug) T 21096 , ng) oorr D , kg) uorone- 
exime , alu) vj Yud ado dyoiaw x9) moxiae 
enughi . joutaa €in a) xg) o. dia CoA e, 
acl mrreséoxem anoreioz v. Moroflu di dur 
ali sula €s,4/2 T9 usu ovd t, C nta- 
eit T). doSum "lues. Toe dp) 59 Gneci - 
raj Eyracuy daprían, Cucím dà 8 , ng) da. 
v) uorlu del 78. fv Éyem al fremw , exet- 
vut 90 cx dfaAtuaui rem SonQorrd, Td 2a d' 
xe] Th) 7r2egs zur GxuAncias , ausu! MA 
wrojjo, dg T) Mi yet apiAcr hi purídu cm. 
T eur cv uan oesetdplu , x? mesxo- 
ex TJ. BaeiAid an v; nu v. Tlauy 

A: cx 78. ipia Aiorr Qro, 4/7662, pui 
yu ai£ 8 mui abmxeudias duvuei , cic 
DXorras Xy ugroxtegras dXryopti. Ka] 590 
JB ic roy adeiipzA) Cyr]! viva xacrmrim. 
ci dh oemeraued poi rf, T8. awTip Oe TRO 
quremalmeac, ur em wort (Go favor uiyeA 
Sustra 78 gauejO, dx Eaizar. Hor moA«- 
uomo Agiy vd. Y'ud alow dfgCaN.ow rab T 
rai, o^. To» Mipk si vow (18m ;5 
ferebaox) i Ummrag dra urs, H' dj2 7 xe- 
eam Oe, doo eid oc amende Quudpauc 
qnn, BacAelap (ra) acum, mc T0 xfee 
cv juGoAor, eial d'à oi xkept Aou TüY suve?v 
Éx 78 gius Qu E 7i AaCid. ds, foutasas 
pO Y mper, xovae dé sor A asy e 
A ame puero yi de, der) aS, uisloo uu T 
duxhl) jimmy. AUZus V chu) qu eina Td 
Va Gu dLórru , 4/2 38 Mori Os, ez) T8. uo 
vates TOv, resmxal 7 7 é9vas ru w2^6 
lus, 

xy. AIHTHZOMAI TO ONOMA ZOr.] 
O'roua Tl 98, 0 dota, f Quuaceia* na 
a9) 15 , Cc Sauuasbr o óroud cu , 2€). 
E'zr&l & a! alu) dy eum ei pn vci, ug 9n- 
quá; ord us dy , dc xg) dd qucuaAG dt 
alSenm Ov, ced uem iuis vlà T8 ma- 
v63c düfap qgj dérapuy dryeivan, Ug d gg) 
tyunipSap Mosca aiv x 6o Daria. uot 
SkoAcpmwcUe Uuvot dvoizui Qmow Eja C 

) Vaootow aver, oi QoCsudpol, Qua , 
3. xVeyor , aiykrum aurov. trei oe dutoi 
3 duowcla, Yudalay Tw xg) Vhdv, dfà 


Lj 


tationibus Deum inuocare, & non incidere c o- 
in acediam. Te,ipquit, adiuuante, & protc- kd ed 
gente, tertià die refürgens, inanes eorum infi- zn va. 
dias fuiffe demonftrabo. Per rhomphgam au- 

tem, & canem,ac lconem , & vnicornces, Iu- 
dorum furorem & malitiam declarat. Fra- 

mea veró etiam fuerit diabolus , qui femper 
vulnerare nititur. Ariimam porró fuam ap- ciii 
pellauit vsigezitam,có quód fola effet,& ab 77^ ^ 
alijs animabus fepzrata. Siquidem ha omnes 4r. 
nouerant peccatum , illa veró non ; & quód 

ipfa fola femper Deo vnita fuerit, alix veró 
nonnifi per interualla ipfi vniantur.Forté verà. £ec/fi^ 
etiam inflantem Ecclefiam fibi vzsigenitam Sujet. 
feu vricam cífe dicit, có quód non habeat , "2m » 
maculam,;neque rugam, vtpote ex immiacula- 

tis colle&am,fecundüm proceffionem ex re- 

ginis & concubinis. Rurfus veró à dicto leone, 

nempe diabolo, liberari poftulat: vel aduer- 

farias virtutes, per leones & vnicornes allego- 

ricé defcribit. Etenim ille quidem c? /ee cr- t. Perg, 8. 
tuit querens quem deuoret :. hi veró. elati 
humilitate Saluatoris noftri, qui femetipfum | Philig. s. 
huriliauit vfque ad mortem crucis, minime 
quicefcunt. Vel certé infeftum fibi popuium 
Iudaicum per(tringens, hzc dicit, quód tem- 

pore paffionis (hac enim erat humiliatio ) 
aduerfus ipfum infürrexerit, Vel per cerz& Cri quid 
aliam fpeciem aduerfariz poteflatis intelligit, "7*^* 
quz regnum pollicebatur, cuius cornu fym- 

bolum exiftit. Sunt qui & cornu , ex forma 

fua, crucem defignare dicant. Hacc autem fi 

ad Dauidem referantur, per frameam qui- 

dem bellum ; per cages veró. Abfalom & 
Achitophcel iritelligentur : Pzica»» autem, id 

eft, folam animam meam libera. Ceterüm 
infidiantium malignitatem amplificans ; per 

leonem & vnicornem , ttopice Gentilium ro- 

bur fic defignat. 

23. NARRABO NOMEN TVVM.] Nomez Dei, Nomeugre 
id eftgloria,& potentia, quo fenfu etiam di- f^^ 
cit illud: 9 ua» admirabile eft nomen tuum. Pa.i,. 
Cüm itaque poft refürredtionem iterüm vi- 
uens apparuerit difcipulis,quos tamquam ho- 
mo fratres nuncupat, re ipsà illis Patris glo- 
tiam & potentiam enarrat, à quo etiam refuf- 
citatus dicitur : atq; horum diuinas laudes ait 
in media Ecclefia perficiendas effe. Deinde 
etiam promiffionem implens, ait: 9s time- Vaf.i4. 


dis Dominumylaudate cum.Cüm Ecclefia ex vaifque fcilicet Iudeis & Gentibus;conftet, 


Ddd ; idcircà 


b 


398 
cow- idcircó vtrofquead hymnum inuitat;fed pri- 
MENTA- mos ex Gentibus, Nam pofl refurre&ionem 
RIVSPA- . . ER . 
znvw, Pi&feruntur Iudeis hi qui timent Dominum, 
Genes 1u- quos etiam Iudzi ad legem accedentes hoc 
dai prala- i re « : 
ta. modo appellabant, vti etiam Petrus in Ais 
AO.13,16. dicens: 'jrj 1 'fraélite , e qui timetis Deum. 

Iacobautem, non Ifaaci filium hic intelliga- 
mus, ncc qui ex ipfo funt ( cim multi inter 
cos fuerint infideles) fed verum fupplantato- 
rem Chriftum, qui mortem fuperauit, cuius 
femen vocat diícipulos. Vel Iudzos appellat 
fimen Iacob propter genus: fed non fimplici- 
ter Jacob;quia non erant eius imitatores. Cur 
autem hortatur ad glorificandum?Q uoniam, 
inquit,non fpreuit,neque repulit mei pauperis 
deprecationem. Cüim enim,inquitjipfe fit che- 
faurus bonorum, & propter vos pauper factus 
fit, deprecationem quz pro vobis fit, minime 
odit,nec auerfatus fuit; fed inuocantem ex- 
audiuit,& dedit vobis illa quibus ditati eftis. 

uin etiam à Patre exauditus eft , quoniam 
cius refurrectio fuit accelerata , fepulturz dic- 
bus abbreuiatis« Hzc ad Dauidem relata, 
hunc fenfum habent: Congregans , inquit, 
Ecclefiam , in ijs te laudabo, ea quz falutis 
funt enarrans, & ad laudes decantandas ipfos 
adhortabor , quoniam ita mirabiliter faluos 
facis fperantes in te, vt mei pauperis & exau- 
&orati deprecationem. non repuleris, 

16. ÁPVD TE LAVS MEA. ] Laudem vocat 
gloriam. Liceat autem videre hanc ipfi à Pa- 
tre fadtam, quando venit vox : Ez clarifícaui, 
C iterum clarificabo: vel quia , ficut ego te 
manifeftum feci hominibus , (ic & tu omnes 
doces, vt eundem mihi honorem exhibeant: 
modà quidem dicens, Hic eff filius meus 
dileius : modà veró Petro ceterifque re- 
uelans. Magna autem eft Ecclefia , quz vf- 
que ad terminos orbis terrarum pertin- 
git: vel magna eft, vt quz à magno con- 
fütuta fit. Quem autem. Deus laudat, cüm 
nihil ipfum lateat, propter virtutem perfe- 
&am id facit. /o/a veró qux Deo reddun- 
tur, dici poffint mandata quz poft refur- 
redionem dedit difcipulis fuis, dicens: 
Euntes docete o. Cüm enim incarnationis 
Marth. 1t, eius fcopus cflet Gentium faluatio , hinc 
n» promiffio reddidit mandato ifti vota il. 
Vom id lius. Fetum enim promiffio dicitur, iux- 


Lcid tà illud: Qwecumque voui , reddam tibi. 
Ionz 1,10, 


Ioin. 12, 
18. 

Deus Pa- 
ter e Fi- 
lius. f« mu- 
tuo 

rant. 
Matth. 5, 
17* 
Magna ejf 
Ecce fia. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


a&(o diuqortegu ves c Tot Ü uvot xad aes. 
Gu 9 rác cle rdv. Mera 59 7a did eon, 
«vesrín (p) vj) ladala» o qoGé poi mr 
xDeyor, vc qa) Iédazor cessas to! viuo 
Stc aiu or, dc x9) Vreoc Ca ed tuor 
A'dpic Y'aegniisat, € oi qoGs duoi mov vir, 
TaxaG vas, $3 à louax, € «ecol dud 
vohcopdp ("rcd &a Gxeroic dzrisu sejius. 
tAv ) d99. rÓy 298 mifiprigluo Xeyeir, 
xoa Aio vo Salvar, avipug A6A 
Tét uaSorrac.. H' mic Iedadou 28A arigug 
Yaxa 6, df 70 jyooc aw y dz dlc laxat j 
8 JàTauy durd QiMTO4. Aid i d du ales 
evecPervrar Un, Quoi, dx cIeud iet, udi 
«eso ui -igty Qui TB TIS Tl duod, AuTG 
)4p, Qua , 78 9veuvest 7] djaSdy, wg) 
vluysLurr di. óudc, 3 op vill vesc. 
did Ju. ipdenew , 93A dangedpn , dod 
xegorr y iríauce, X) didum Up cata 
dQ or izAwrkOwT. Elguxscon oos d 
murejc , TG xg xaTtaróó9n » avicuag 
derd , vy ais ruQR Tute. xoxCuSu- 
Tuv, Ek To» AaCid , Xuoczayoy , Quot, 
dexDarías , VA. dunff cs druusin, vd 
qii; aurmefas cndansup Os, xo) aespi- 
"oua, urs epeje Curou, 0n pa cule 
Tic (vrilorrac €x, c «xoadifur , det 
wot 3 7 a]oy8 Q d veseurd/me ipi amd- 
cucx d'incw. 
Xs. IlArA xor o rnamwoz wor.] 
E'muror 704) doas Quoi. Een di savslw 
&uTU vog. Ti Ta TEC topo Idi , fr 
WASw 5 Quy) , Ka] idüEacu, 9j vdAw ddtd- 
cu. n Ün, darsp (o dió ct Tk al Sep 
?rOiG VTTOIMOTE , UC x, cU araíras didwoutt, 
tl &uvlu) ugi vesc as em mplul * rud ud 
Aur.  OUrég G2w 6 tjóc uso 0 dyammrá, 
vu£ dV XaokgAvzlev Vo xg) Ti, Au. 
mU, Mya dV CuxDncía , À pier mp 
ud qiio oixsudpnc dumucu, » usan; 
Cx putyd Na cuigupitry, Ov dà Sic immi, 
(76 uxd'is auis Agy 9i], VAY piri ua 
"TETo "roi£i, Eu ya] JV Aooivro a4 7 xveJu aro 
d'oSéigu,, aj 12? drdguas durd. «vesc vis 
amu c GrsoAa], aj. Moyoucay TlopsoSrirnc 
Mam dUoums, E ore 5 38, lud oxovróc und 
tiic Gea Pesrmrhatuc , ny) (vay curmeja, 
"870 9 Eran AM. a 7rd vox Tav Tt 58 G2 
muc dU yd c durs Eu 9 Vadovto, Moyrats 
dic ép TU! , Q'au SuZdulw, 'Yavd dao ow. 
EX 


E 


IN PSALMVM XXL. 399 


Eig vi» AaGd dV- Ke] àwTi, Quoc, T965 
qo UraaP P c, «eO co) Vy. E/tpyaTi- 
a£ ydp ui , did'uxac dpopulu) «8 Vuvéiy 
e*, d ug) Ga ao)wadd vo cxnAmoía. dna 
eus iaa ovi , xgj &i m YE ul 62 Amon 
amos Ferd aa co 7r aime, 

x2. OATONTAI IIENHTEZ,] Mer 2A 
9» Qi épasov , dAW 4 Qdoorra],— A0 Ure 
pp égagor , sríoncirfiuora" apis dà Qdioueci, 
grim eipluora,, ie pimto veotl) eiougó- 
vi Tl "rap dvrd , iumhundrermc d aivíaum 
qv xugAOv . qg) Tí, 0 wopyróc; Zicoyra, aj 
xapó ia atur v. O' 33 tiic Carfis diproc Culà 
aloviy did wow. $Qn 29,E y epa 6 dpr(Oo 
4 Caiic .TMrrme d3 oi ce Ürdlv rfc dDosGeias 
p iocmeórec Tov 2 dion , Uvrid a. p orm. 
eiw J'ai rinm, xj ol Tov jug Drev uer 
mw 2A» , h Ur dpooit doaSoi; , 9) vuvar- 
chor, Tí di zmifizumw oi ipm ume Seas 
diJuoxaAMaz , uoo) , X, Vngegtian.) 
evejc x/e10r- a0) T8, exvesU GanparevGe, 
ajauminaoy) (n la) deg nc dAnSwoc d- 
av5mw writ, Q vorne Ene enthow?), Ka- 
Ade d v) umdcorra,; dc Balcias d M9uc 
xgaucyo udine aura v T€ dupawpye, ed) on- 
Cegttrncavesmuufirugn. Einz dfe d me 
el civav à Abr Gy, n «E 7]. Vvdv rade. 
A'rr] Ji E merQua], A'aU Dae X) Un uo, Oo 
eld omar, aj evyymeu ; xg) Mar dugsGalc. 
Ylooy 53 $Óvo€ dx 24d cv" joelas ticegeioas 
axe)c x/ eor; E'caj dà aU ,d 10r àwmG d'- 
acd 7] rdv, doW «i dai uoc, aic idis 
eveíresy. Baaiügu, 29 trata, vj) Fori di 
9fic ( xaéroi. Baa sUc rau ram ài itafb Six ) 
4d m) Fhepijay &ovic én. 7 05) daupórur 
mAavwG eic alu) eic wmv 7ricm. Ei sov Adt- 
CJ si, door) rinm , xo 7d Ej, es 


Qno], vr r6 Tc Ugraxusor Ta ( 009 (Gus 99 


Me rimas) $yeo dqpopulus &qecsuinc, v 
xoT iub. Kaj y di uóroy , a?à. oi à 
evesatieorrtc Tol Up] qul. Wusripoo , roro 3? 
là ariéiz T. um cà evesrouas , anie eap) 
«c3; oh, xg] GugAoyhoun ubroy Damien TX) 


n Bar, 


A', EeArON, KAt IPOZEKTNHZAN,] 
E» vet CaAmciau óegra| TETo )nóulyor. 
42 99 ? uueml) vesplu alu) snaíracur ? 
uxlu) exeseuuutiva, vg) doaSav 0 dori 
vano 2 JJ dy avaiic Gwregqerrs, Ere dt 


In perfona vetó Dauid, Etiam hoc ipfum in- c ox- 
quit, quód te laudo, àte habeo. Nam tuis MFNTA- 
beneficijs dedifti mihi occafionem te lau- ILS 
dandi: quarc etiam in frequenti. ecclefia gra- 
tias tibi referam, & (i quidquam voui,coram 
multis ce(tibus reddam vniuerfa. 
27. EDENT PAVPERES. ] Pauló póft verà 
ait,manducauertnt,íed non comedent Ccete- 
rüm quandoquidem comcederint, impin- 
guati funt; antequam autem comedcrent, 
pauperes vocabantur , vt qui necdum ab ipfo 
cibum accepiffent. Saturati. veró laudabunt 
dominum. Et quo fru&u ? F/iuent corda ez- 
rum.Nam panis vitze, vitam a'rernam tribuit: 
dixit enim , Ego [um panis vite . Pauperes Ioan.6,4t. 
* (0 Pauperes. 
autem funt Genules,qui non habebant diui. ,5,,,;à 
tias religionis , & fpe carebant. Fuerint veró 44 
etiàm pauperes , qui nefarijs opibus carenr, 
vel operibus bonis, aut contrà. Quid porrà 
facient qui diuinà dodtrinà faturati funt? Re- Vat. 5. 
mini[centur, c conuertentur ad Dominum. 
ld eft, dum crux apparebit, recordabuntur, 
verum aliquem Dominum ipfis extitiffe , & 
hunc agnofcentes , conuertentur. Pulchré 
autem remizifcentur , ac (i profunda quz- cuiu i» 
dam obliuio conditoris ipfos tenuiffec;& con- Pim 
uer(i eum adorabunt. Deinde declarat. de rim raf 
quibus ipfi fermo fic, fcilicec de Gentibus. ck 
Loco familie veró , Aquila & Symmachus 
ediderunt, cognationes , idjue perquam ac- 
curaté. Quaznam enim gens non habet cog- 
nationes, quz ad Dominum conueríz fint? 
Erunt autem. hzc, quoniam ipfe dominabi- 
tur Gentium;at non dz mones, vti priüis vide- 
bantur.Dicitur enim imperare his qui in ter- 
1 funt (tametfi Rex fit omnium,in quantum 
Deus ) quód conuertat eos ab errore dzmo- 
num ad fidem fuam. Ifta veró , Edest paupe- 
res, &c. ad Dauidem relata, idem fünt , ac fi 
dicat: Omnes qui tibi obediunt ( hos enim 
pauperes appellat) habebunt. occafionem de 
me latandi.Et non hi folüm,fed & ifti qui ad 
gentem noflram non pertinent , cognofcen- 
tes eam quam fubditorum tuorüm geris pro- 
uidentiam , conuettentur ad te, folumáuc 
vniuerforum regem confitebuntur. 
30. MANDVCAVERVNT ET ADORAVE- 
Rvwr.] InEcclefijs hoc fa&um videtur. Si- 5, a 
quidem poft myfticum iftum cibum qui ani- fà *»»- 


mam impinguat , bonorum dator adoratut ab his qui illo pafti fant. Ceterüm , cüm rar. 


Opor-. 





€CoM- 
MENTA- 
RIVSTA- 
TRVM, 


Cbrif» 
frélunr 
ema getu. 


File 
fmt fenem 
Chrifti, 


Pinguet 
terr tvo- 
pologice 
quid, 


Eccle.1,4. 


PÍ3.85,9. 


Ioan.£,3: 


Chrifl us 
fufcieis 
omres ad 
fe vuenien- 
iet. 


400 
oporteat ipfi genu omne fledti fequitur : 7s 
com[peiin cius cadent omnes qui defcendnnt 
in terram. Pro cadent. Aquila dixit, flecfent, 
figuram demonílrans genufle&enuum , & 
frontem in terram defigentium: Symmachus 
veró clariüs dixit, fic coniungens, 7» cenfpe- 
Gs eius genuflctient omnes qui defcendunt in 
puluerem, quorum anima viuet, femen autem 
ferwiet ipfi. Quorum, inquit, fpes eft animz 
vita, & quorum femen feruiet ipfi, hi omnes 
adorabunt.Secundüm Septuaginta veró, fer- 
monem hunc accipere oportet ex perfona 
Saluatoris, de omni anima qua eft ipfi addi- 
Ga. Et femen vocat fideles, qui per Apoftolos 
ipfi in filios adoptati funt: item hi qui de- 
Jfcendumt in terram , intelligi quoque poffent 
dcfundti. Nam poft refurrectionem, alij qui- 
dem ex amore , alij veró prz timore adora- 
bunt. Pulchré aurem dixitanimam cius vi- 
ucre, at non feruire. Nam natura affumpta;, 
vnita eft diuinitati quz ipfam affumpfit , & 
eiufdem gloriz ac honoris particeps effecta 
eft: vita enim Chriiti fancta fuit,& immacu- 
lata, Intellige ctiam pingues terre , illos qui 
in rebus quidem terrenis educati funt, fed 
fpiritu fa&a carnis mortificarunt, ita vt terre- 
naminimé fapiant. Quod ad Dauidem atti- 
net ; cüm füperius dixiffet pauperes faturan- 
dos effe;nunc ait idem pinguibus fiue delica- 
tis,ac divitibus enenturum. Et omnis morta- 
lis adorabic, (hoc enim eft illud, 9 vi defcen- 
dunt in terram ) przícrtim veró. ego, pofte- 
rique mei, ac fequentes generationes,annun- 
tiabunt gloriam tuam , etiam populo qui na- 
féetur, ideft, quem faciet Dominus, id eít, 
longé latequc famam tuam celebrabunt. 

312. ANN vN T1 4A BITVR Don 1No;] 
Iftud, Generatio preterit, c generatio aduc- 
»it nonnulli de duobus populis intellexerunt, 
ludzis quidem à Domino recedentibus: 
Gentibus veró aduenientibus.Hzc igitur ge- 
neratio annuntiabitur Domino,à przconibus 
de ipfa dicentibus: Omnes gentes ,qua[cum- 

»fecifli, venient, c adorabunt. Ex Salua- 
r: Eum qui venit ad me, non egciam. 
Non dixit eum qui iam peruénit: nam 
& cum , qui quod in fe eft facit quà ad ip- 
fum veniat, vr virtutes exerceat , mini- 
mé eijcit. Qui autem hanc annuntiant, & 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


déi uu! my y bvo t] da Emerag ve, Ev 
moy ard. eeeszric ura) 7ravT«C oi xg aCaí- 
vorm eic ls, A'vrl dÀ 53, eeesmicórnn, 
xdpNsow A'xu2a Cir , TO oriz d'eowoc T 
x2uvirn ono, Q To pibuenroe eic e Ervpe- 
dórrev 0 di vuuo y (Ov euplsvem &mr 
ÜhwusdMas* V'umeidw durd. óx)dcwca 
d'ravres oi a(o Gadtorric €x xin, Gv v "v. 
29 Uhod, arigua d$ ^no] aud . d», qn. 
ew, ivre CiowSt «lu doxlu, xg) dy v 
arípua d'uAcUcd Gra! , mávTtc ro eres. 
xuoicEmi, Kar di quc E Gd ouiiwor(z , ix 
«vesc uoo d€i foftroy "TE Gu Tip) ? Acor, 
ei ron, dyaxtrdpwe àvrd. Mvyi. Kal 
AA arcu. ric 3/g jd Seree óAu tjoSem. 
Sévrac àyrol mese, 8i ala Gaivorm eic 
vou) er ad. wg) oi vtÜrmóTic. Meri 99 alu 
dyacuow, ci (dp vróS0 , di dt qoCg ex. 
xuwfcucy KaAa Ji cli) aurd. uy (i 
Cre , dXX à da dew, 9 32 AnQ36icu qU- 
ex , ima 2n 75 2g dcn Svénm , qoi 4 avi 
diEnc utrei2att qg) niic, dia 3 gg) d 
utu OM 1 Xescd 3i5ort Ca , Nón d zrin- 
ra£ iic, X) dc ywivoit Crregdarras Won 
di SurasvTaz Tac cezrec TS Cu uei (Oo, 
€ un Qesvéiy Gorhyeid, Eig ais Nai. eiu 
dyte 6n x» oi zrkmTe ipaDarD hoo") mus Qu, 

Un o. urb 7r6ioy") wg) oi "rior , roi ci ü- 
Ge9] , xg) ol z»oieior-. Ka] 7rd 9mroc evesc- 
xui (ro 0, ci naa Cahvorme elc 3 iw.) 
bà D, wi ti c ini FRI dr, ejje i 
TuUTa di luta] dyaryga^iici alo dügar evo, 
xg) TO Ty novio gd , aio) T , 0r model 
6 xéex e , ar) T8, Ek ugxejy axi. 
eun l2 cl. égnodas. 

A6. ANATTEABZETAI TQ K1710.] T2, 
Pit. orepsU era), wa) Sy! Sposa] , Ya pd 
d Voi 2gd cfeeoaCór mc, ric MJ Tudazi; 
Warotormza'am xveju, * dà vU) i9vd» ipao" 
tnc. Am iy dvas^aMovra] Tu. xugío, 
vesc 74) apto Cdboymas "GoP. awtfis 2yor- 
quy, Ula (a T2 Um, Dow. emoinoc, Vene, ng) 
eesoxuuficouc, Kai ó carrip, Ts ipn odor 
T»e96 Hi, v ux Cn Cad, ux cim Y iA OUr- 
(& * ai» 33 Urgysv(n T0 eje uror zen, o 
QedTTEY Ta. qii dptric, ux Gu GdoM, Oi 9 
Gre luo orey y Pormec, 3)? Digiosuslas 78 
Su, clo Jj4 vrícwoc Ywca éripyqdplu , d. 
valen To! iy Sesto 2gd jov 6 xvejoE 


iuftitiam Dei, quz per fidem Ie(u operatur, populo. nafcituro przdicant, quem fecit 


Domi- 


.:.1N PSALMVM 


émínct vafa ac v d Aabv, Ais durd . Tt 
Sacüudu (Qu )9 Agbe, 0. Jf. d soris dubi 
xw; cGücvromdyor ausa, des 6 6» vou 
Maistut , uxim Agüc curd. d*d «g) 7n- 
sworn 42! 7, uà te) méru 2g ird ww. 
aejfucr) , ol ydern à) aru» , ec xg) Ti 
e£ 91d , eis ^is dur. xara Aen, 
«vesermuy 53, 0a C vo appa juu d'EAsUa] 
üvral, dfesut6i vuU. Tí T aripuua , "ptas 
ipyondploo Au, xd] 2ais T1, mo Oud por, ci 
du v dud. Aopialy avspud sus Mb sneur, 
O' à Z/uuat Oe, dvi T, dye AMIoeraj, 
diay2a ravra) vU xvelo e (uGAieo dtd u- 
xt. QU 53 dx uÀ eidon Wus2Pr 9 tpaoudyn 
Pid. dran 0a9t , d^ aram Sriovra, ol 
xvol« BÍ eA. evesQirelag , «XE Agi T pi 
2o». ij 


XXI. 4OI 


Dominus , qui vocat non, populum , popu- 
lum fuum.Populus enim qui nafcetur, funt hi 
qui per nouum teftamentum ab ipfo adopta- 
ti funt;adeó vt hi qui ad legem Moyfis fpe- 
&ant,non fint ampliüs populus ipíius ; quin 
etiam hi qui cum hoc, non ante hunc popu- 
lum crediderunr, ipfius populo anpumeran- 
tur;quippe per gratiam,non fecüs atque hi ex 
Gentibus,populo ipfius aggregati. Cüm enim 
anteà dixiffet , Ez femem meum feruiet ipfi, 
modó declarat, quale fit femen illud , cüm 
generationem venturam nuncupat , & popu- 
[um qui maftetur , qui ex cius feminibus 
ratione praeditis germinarunt . Symmachus 
verb, pro. 4nnnuntiabitur , cdidit , adfcribe- 
tur Domino in libro. Non cnim tamquam 
ignaro annuntianda crat ventura genera» 


tio; fed dicabitur Domino liber prophetia: , qui eft de populo futuro. 


C A.TENA PATR V M. 












nz? rH ANTIABVEOZ.] 
PER AoANAxIOT. Ad tra) 0 e5- 
SEA cups Manic vapor 
ain^á uic 7 VoSwi uir ón rUXTOC X9] 
dy O» JfsGoAiic iUo poty muc, 3- 
Aulas 6 ugrefioic 78 98 Ay yia 2X 
&E d duc, o ri s ayemtudor, 9r abita 
i9 mi drag dete 3g coip(Ce orc- 
|a] ioueór. E) 6ioAp.) 29 üp9'es" BaSiec, 
édomoiteuc 7i arDos mu QUod ? eic dz9up- 
clas diy. Ad] dio jan ino Xe1góc ón 
eveszaimu q ai 9 eem onm C eutdc di C 
mi cuuCalsor(z aui! eos. zl Y'adalay à 
md xoupd 38 euvest e orycinay Sip 

- Erxrsior. Tl) dm 3 xoues? 9 dyac d, 
ewe cormejas ^A sfuneoppian tour 
Aa: Tj d uz 0p ceu GG mur opes Éa- 
Doc X2 qo urfjuo VÀ Sov "yu ad ic, Cipusut 
d ialuuaouy deg! Maz. Urs qg) soap Cx 7 
aldogy dy] ducis Th reis Cav a TJ 
rixeg; da ken ud e , dV iyip9n. Th) má- 
eur Óy oixorouías T8 caumoj« aa 9ou, 15 d.- 
vacca dun] b Sio dyaviSwa 7rrZua. o 


NT 


P. 


Ji dafs aft] C 8 oxxanrias ? cvgu-. 


ev 1 T rds Y wow, vesoytaiy v uei 
€ 38 m noo) 298. 

AiaMOT. AA gg) aicluejrc 6er 
xsmpS ray 8 Abu d dutguoruumc dyiyor Gc, 
d ncsic Di mi doyrolge denen 79 rient 

|^—Towuvs I. 


HERI ROsvscgPTIONE]ATHA- 
SESS wAsrr. Canitur hic Pfalmus pre 





CATE- 
NA PÀ- 
TRVM. 
1,Pet,.1,19 


Matutina 
jufertio 


: fufceptione matutina , hoc eít j 44 inf- 


. - . " . * . nuc 
quando illucefcens vnigenitum Dei Ver- 


bum ; vti fcriprum eft, eriens ex 4lto , nos à 
nocte & caligine diabolica liberauit. Vel et- 
iam ssatutinam fufceptionem zppellat tempus 
Dominice refürrcctionis : refurrexit enim 
valdé mané, hümanz naturz ad immortali- 
tatem viam patefaciens.  Canit autem hunc 
Pímum Chriftus ex perfona humanitatis: 
perfpicué etiam nobis exponit, qua ipfi cru- 
cis tempore à Iudzisillata fint. 
Evskn1ir Iradi ex refurredionis 


tempore falutem adfuturam , dicente Lu- Lec 147 


ca: Fná autem " fabbatorum valde diluculo Ha 
A 


ad monumentum venerunt. mulieres , por- 
iantes que paraueramt aromata quando 


Vulgata 
atu 


etiam audiuerunt .ex viris duobus: ,94jd IbH. €. 


quaeritis viuentem cum mortuis ? non eff hic, 
fe furrexit. Vniuerfam igitur difpenfatio- 
nem paflionis Saluatoris, diuinus Spirisus ad- 
(cribit eius refurre&ioni. Ceterüm hic Pfal- 
mus quoque tontinet Ecclefiz confticutio- 
nem,& Gentium vocationem , ncc non prz- 
cognitioné generationis ac. populi nafcituri. 

DrinpvMr. Ceerim matutina 
fufceptio perficitur & oriente iuftitiz So- 
lc, & ignorantiz no&e finem accipiente: 


Eee & 


402 


CATY-  & fumpto exordio , occurrit ad perfedam il- 
ciu luftrationem diuini luminis & à Trinitate ma- 
nantis ( vt cuius gratià funt omnia, ipfum au- 
tem nullius;fiquidem vltimum eft quod appe- 
titur.) Nulla veró mutatio perfona fit in hoc 
Pfalmo, fed totus eft ex perfona Chrifti,vnde 
etiam di&iones ipfius nouo Te(tamento infer- 

tz (unt. 

2. Dzvs Dzvs wrvs.]OnictN 1s. Hac eít 
vox Chrifti Domini crucifixi. Quin & aliàs 
quoque figurat id quod nobis accidit. Nos 
enim eramus primüm derelidi ; & defpcài; 
nunc veró poftmodum affumpti , & falui a- 
&i paffionibus eius qui erat impatibilis: vti in 
ijs quz in Pfalmo fequuntur , noftram infi- 
pientiam & delidum fibi accommodans, ait. 

GnaEGORII NAZIANZENI Cetero- 


Pfalmus 
Pie totus 


uz 
4. 


Chrift i» quin etiam affectiones noftras in feipfo effor- 
ft nofitm DN uns 
jeep: — mat. Nos enim eramus priüs derelidi , ac 


pajomes. defpe&ui habiti:deinde iam adíciti, & feruati 
paffionibus eius qui paffionis expers erat: 
ficut etiam infipientiam noftram, & delictum 
noftrum fibi vendicans, fequentia Píalmi 
verba profert. 

LowNGE A SALVTE MEA VERBA 
DELICTORVM MEORYM.] Auonv- 
M 1. Impium populum, & Iudam deflet. Ni- 
hil enim, inquit, emolumenti acceperuncex 
falute quz eft ex me. 

3. Dgvs Dtvs MEVS CLAMABO PER 


Dis? prigM.] Awoxvwr. Id eft, in rebus profperis 


Erofprrin, 


mr ( hoc enim dies) c rece, nempe aduerfita- 
miul^ tum,clamo ad te. Etenim profperitate vtenti 


periculum eft elationis , & malis oppreflo, ne 
non perfeueret, Significat autem Deum ex- 
audireillos, qui in vtroque cafu ad eum cla- 
mant. Nam illud so» exaudies ? per interro- 
gationem le&um, declarat exaudiendum. 

f. IN TE SPERAVERVNT PATRES NOSTAI. ] 


Parit- EivsDpEM. Patriarchz, inquit, é quibus 


ph 5» fecundüm carnem exifto, in te fperauerunt, 
Firg meam illuftrationem expectantes , & fpe po- 


titi funt, per me à morte ac diabolo li- 
berati. 

7. Eco AVTEM SVM- VERMIS.] 
E1vspE M. Quin etiam in nobis vermis 
fit, quando peccamus,conf(cientiam noftram 
inctepando, & corrodendo. 

10. QvONIAM TV ES QVI EXTRAXISTI ME 
pt VrERO.]On1czN1s. Cüm enim Deus na- 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


X; dpyepiru, xoeTVTÓ. «ejt TiAeion Qro uy 
78 a*o3 7T TeAAgwmUci, Seis Qunbc ( € d 
96 7ra/ (a , üuvb dà Sdeóc mama 
9p £23s ópexrór. ) Ovd «ua. di evescemu 


! pivaGoA x71 2 maedv(a jaApbo , aW Ez 


0A» cx cesaudimu Xe1gs* de s C Mt 
arapgeréOnauy Cy 01 xni dfoDren. 

€. O eroz o eror Mor.) Qnrs. 
NOrx, AUm à Quy) v9 tvgfe XeJ92, vol quu. 
pd evesonhuppu , Ka] d29«uc d vmi a) 
WitTtesy exc. (Ov. Wu£ic 22 WpXp oi eta a- 
?veyadot , xg mupoerjlÜpoi meimegr 
eiu vu «nejc enu iron, 1) gYotuo paccm 
18 dau S ic 7r vow, davp vl9 apeceudn 
Wy , Q 70 zampe oizeaulp Quo, 4o 
iic * dL a»ug ra. 

IrHroriot NàÀziANZ, Kaj dux dl 
€» iavso! vmi a0 Yuerieor r5 Oo. fuf 
39 Judy ol éjka Meu eror, xg maptiez- 
piro. teeéregr" erra. vus. eoecri^nupiroi, 
xd) cvowcuiso! Tot 18 dmaSO, mádvm , 
darsp al d geisuiloo Si , X; 20 0)29- 
piis oixenÁdp Oe, Td i d/E 78 lanus 
Qno, 

MAKTPAN AHO THZ ZOQTHPIAX MOÍ 
Ol AOTO! TON HAPADTOMATON Aor. 
AunxrMOr, Tis dosCorrz Agi» , oj Yu- 
dur 6d U peray* &dà 4p. Qna, a ptouianzus 
War) $ e iud cormplas. 

y. O ero$ MOr KEKPAZOMAI H- 
MEPAT.] AwawrMOr. Teréew à £- 
Mauc ( Tiere 9 Weg) à vx], dioadood 
bis down, [on] «ecc vs. Kaj 29 dudujus im 
xd uo (Dy trdpowut, x) quut yeptirto xacdiz, 
cb M xe prep£iy , AnAoi dà Emp el rus 7 
& tgp wen orsus 9vós. Ka tes mas j0 
dyazyvtoeuópd por , 70 EX tig aX80y; eluxit 
duoi, 

& Emi zoi HAnIZAN OI DATEPEZ 
BMQN,] Tor Arror. Oi zrargiap yai Qn 
oic dv ciga 10 x2 capra Uo coi iAonout, 
? iulu) eecad exar; £anianu]a, wo) 9 9» 
aio (Ov TUA OF : uiris v dus Xo Ou. 
vds gj dis Gu. 

Ü. Era az rivi zxoAnz.] Tor 4r- 
TOr, Ka) Gs Bus dà o) exei, ig d 
d ugpreipoudp y vli) suueid non jd. dio» 
aer X no aere. 

4, Ori xr E) O EKZDAZAEZ ME EK 
TAZIPOZ.] Qrirrxorx. Or 52 Jjrout- 

"" 


IN 
mro Suuébrame. oun) Dé Un v) uror, 
X; ur ee dole atur (Bo Lo. 
"y. IIEPIEKTKAQZAN ME MOEXOI 
A^oL] AwewrMor, Nóe di ubxou 
ric Értpyiz as TU ria moedz dud. 
c, aj pnpaistoy domom voesig appa) dY 
» xegri koi. TaZeoi d? ríortc , df 75 
vpta ks, Niooi d'y Qa n Ó ror, dfi 
gto AlopxSvra.s dund alu) dxyuAnciae : ay 
Tisrxót Ad*y Ov , eie dpmuny bo TU amm. 
brcoy Wrkcox Ta), 
Exzrbior, Td» l'uda£ay rdc dpyorrtc 
, i dy à &. AtA Maud" Earign- 
! Gi 9er oic T xg gu, à cusasyuryh TjJ. 
Tum &r (Qi d'audosci Tf ^aa. E ri Su 
)5 eu pde asc pA Ag G dap aio- 
as , ric dé dpyormc vavesu., Qd* poro! 
| uóoctt sro? , daudoa quoly A'alAac. 
rl di v8 ma£eoi vierte , Q'uodzay Bacar 
tà er) 4grrimuymo jt, t 95520 7? cegnamoy 
mm ap [liia rs ( Bacdy qgotoas 
vrl) j) obrep dev) dfadijeettoe Gud! cápaor 
ríOnkav axovÜdv , Yudalo di 49 cójt 
orfas VA Gwror , aspe, ai p: od vic , cuu 
soy dur)y , 1b ai/42 duri. 69 vue , v» or 
gta uU. Oud d Mors Qv ol voii Gi 
etes, aua (Ov drldvnc Xexes. 
|! Xd. D'YZAI ATIO TOMOAIAZ THN *YXHN 
Mor ,] Qrnrzsorz. 8 dusausm 3 "uy 
mS poutaía ,vonrh d. dpa $23, axi hc eipn.), 
Kaj c dV iuri; cl) -uzdw dutUotra] 
puta 2 
X). AIHTHZOMAI TO ONOMA ZOY 
Foix AAEA€O!Z MOY. ] Tor Arror, 
qaU(a olor drago o Ux rito rn und 
Atl) , ime irroc (Q' oz esami ero, 
OroAnruror, AdvAQE xaAG ; d as- 
Severo n) others). novo 
9» 6n, x9) cesTiox (Ov, xz) 75 op dp- 
porri óc 9vd. Xj xvgkar a 28 996 or (o 
yejfiimD), Q uero óropat e!) oie d ai- 
Sees Ov, X9) aesrro xoc ia. é d 
TU, 0 WaceoA(Be Aóyuw, cic 9 67) &wToY 
Evo Gxoy Cp "rox oc dd eA TOR, 
xs, Orr OTK EXOYAENOZEN,] AiAr- 
Mor. Eu£ 9 7 Snsanesi Ty dad jx 
Suy dioars Q» di indt , ira s ooi un- 
x, ali) ipli AP VAM dx iui^fios eoesc- 
&»ylu. dine &uroY 2a een on éprima 
Tt. Nuà à capkg. afexxeiudpon, C Cn pipus 
Tonwvs I 


PSAÀLMVHM XXL 


403 
(cerctur, Pater obftetricabatur : exiftimo au-. c4, 
tem quód foli ; quia nimiruen folus erat de w4 P4- 
Spiritu fancto. Tre 
.. 13. CIRCVMDEDERVNT ME VITVLI MVLTI. ] 
AxoNYMr.Q uin etiam vizules intellige ma- 
lignas poteftates,qua terrena curant;quz ver- 
bis deceptorijs fubiugant quibus imperant. 
Sunt autem tauri pingues , propter multam 
fcientiam. Potuerit hzc etiam dixiffe Salua- . 
tor, própter eos qui Ecclefiam eius.obfident, 
quorum fermo captiofus apertus eft in captu- 
ram eorum qui decipiuntur. 
Evsenit. ludzorum principes intelligic,de 
quibus in Pfalmo rxv11. dicic: Jperepa feras. PL 67; 
arundinis gongregatio taurorum in vaccis po- ! 
palerum. Atque ibi quidem diferté populos orat 
vaccas , principes veró aures appellauit. Hic pti d 
itaque illud, vituli mulzi dixit Aquila,vaccas "ln 
& locoytanri pingues,optimates Bafan trada- 
xerunt me.vbi militarem Pilati aciem ( quam 
Bafan appellauit)latenter infinuat;qui ip(i pro 
diademate coronam fpineam impofuerunt. 
ludzi veró fuper ipfum aperuerunt. os fuum, 
clamantes: Tolle, tolfe, crucifíge eum: fanguis Yoan. ip, 
eius fit fuper nos, c fuper filios noffros. Hu- Matth. i); 
iufmodi autem homines, cüm fanguinem *5 
Chrifti fitirent;nil à leonibus differebant. 
. 1I. ERvE A FRAMEA ANIMAM MEAM.] 
OnricENtSs: Framea qux animam ferire 
poffit , vtique fpiritalis eft, de qua dicitur: 
Et tuam ipfius animam pertran[ibit gladius. Yuc.s,35 
23. NARRABO NOMEN TVVM FRATRIBVS 
ME1s.] EivspEM. Hacquodammodó ab ipfo 
à mortuis refurgente dicta funt, quando exau- 
ditus fuit pro ijs; pro quibus orauerat. 
T ugopontTL. Fratres vocat,nam ramquatn 
"homo etiam frater nuncupatur:fiquidem vni- | nif 
genitus eft,& primogenitus. Atque illud qui- vigens 
dem ipfi vt Deo ac Domino cqmpetit: tam- M. 
quam Deus enim; folus genitus c(t, & vnige- m 
nitus nominatur;vt homo veró,etiam primo- 
genitus appellatur. cuius rei teftis eft Apofto- 
lus; dicens ipfum effe primogenitum in mul- Kom.iis 
tis fratribus. 
25. QvONÍAM NON SPREVIT. ] DipvMi. 
Cüm enim meus effet bonorum thefaurus,& chbrifus 
propter vos inops factus effem, vt diuites effe- 25" fa" 
ti$,meam pro vobis orationem non defpexit. e dua- 
quapropter ipfum cum gratiarum actione lau- 
date. Modóà enim carnem induti, & ex parte 
Ecc z cogno- 


COM- 
MENTA- 
RiVS PA- 
TRVM. 
Oratio 


e tr vti- 
p 
tum vide- 
sh» non 
wxaidiry. 


Dea in 
fsncà ba- 
bnt. 


Chriflus 
TH y 
paffionis 
nbiciia- 
nem, 
lw 41, 
4t. 


€ ib nari 
stAtem ax 
Virgine. 


392 


dies ? fignificat: non inutilem effe frudum 
orationis. Ait enim:N oz «d in[ipientiam mihi. 
Id eft, agnofco cur mibi accidant aduerfita- 
tes , cur clamantem non exaudias; fed me 
multitudini tradideris, Agnofco myfterium; 
fcilicet quód me, aliquid magni difponendo, 
negleweris. Alius; Vel hoc ait, q.d. Clamabo 
die ac node,nihil inanium rerumà te petens; 
fiue diuitias, fiue gloriam, fiue vitz fplendo- 
rem, fed animz falutem; & cur non. exaudis? 
Vel fic, Quód me clamantem non exaudias, 
id mihi non ad infipientiam cedit: fcjo enim 
quód differas exaudire, volens me orztioni 
magis incumbere. Ad Dauidem, inquit, non 
attendifti Domine, quia die noctuque cla- 
mans, & non exauditus, non ad infanas effc- 
ror cogitationes , neque dico te non habere 
prouidentiam; fed nouicauffam, cur non ex- 
audiar, cffe peccati rationem. Deinde femet- 
ipfum confolans, Perfuafus fum,inquit,quód 
in fanchs habites, ipfofque celeriter exaudias: 
quoniam ctiam petres in tc fperantes falui 
fadti funt; 

4. Tv AVIEM IN SANCTO HABITAS.] 
Certé in omnibus quoque fan&is habitas, 
ipfis prarfens , ipfofque femper exaudiens. Ec- 
enim in hoc laus Ifracl , id eft omnis (n&i, 
exiftit.. Quàd fi autem in omnibus fandis, 
multó magis in Vnigerito. Hoc fecundum 
comparationem intelligendum eft: vna enim 
voluntas Patris ac Filij eft. Verüm fecandüm 
humanitatem , hos etiam patres fuos fecun- 
düm carnem appellat , qui in te fperauerunt, 
meam apparitionem przctolantes; & minimé 
falf funt fpe fuà. 

7. Eco AVTEM svM v&RMrS, ] Humiles 
effc docet,& praícitim accedentes ad Deum. 
Viliffimum enim omrium animantium eít 
vermis. & infirmiffimum, vtpote ex corporum 
putredine exi(tens, & quidquid attingit, de- 
ftruens. De hoc lfaias: 2Noli timere vermis 
Iacob, minimus 1 'frael. Ecce feci te quafi vo- 
125 triturantes plauflri noui in ferrarum mo- 
dum, c triturabis montes,c» comminues col- 
les, &c. tantà nimirum ineft vermi | ifli vis, 
Saluator itaque femetipfum vermem appel- 
lans, propria: quidem patTionis abie&dtionem, 
contrariarum veró poteflatum abolitioriem 
declarat. Nam cüm mortem fübegit, inftar 


ycrmis omnes corruptioni tradidic. Quin & fe vermem appcllaffe potuit , có quód 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cv ; enuaív| Un &x dew Qu 9 emeorioif2 
ó xepnóc, Qvo) 53, OUx. ele Byotar Luol* dys] 
5 anigwt Tiv Bo »ydexr aj eXoiedadc, fg 
ai [lod vc vix dixdevc, db9d rod 0480] m p 
d'ungc. old'a vo uvcfejo , dn cited m 
uia aptid, Kw, 7576 Qnaw , 2n x4- 
xestoua i Wpkeacxg) voxvoc, ait] cecidi T 7 
mauitoy, noy h dias, hi (in aftuqdieiar, 
ntu ca Tefay eoa , xg) df2. 2$ àx clau. 

eic; H* en iui xestar Qu ex) uh eic. 
mind , iugi 7&(o S. eic aiouay gui T- 
A Vicus 30 /n. ma qi2xets TÀ ciouxi. 
cuj, Bupdpós ps n8 mesriu y pao 
e»esa Mar apéiy, Eig iy AaCid, à evesckote 
darem , Un wj vux TOS wa) wseac GanSoal. 
1Ài Ov, no) ih dieovGu Au OV , Jue ela ad oirmotg 
cxqíesua) Aopirusc, udi Aye Hà exesod 
ct, à. oida al) aicias dv lid ux dyéoyaj, 
7l «ic duaprias ario, eg copa. 
Supp Ov lavzi» , vrtzreiaj, quom , inda 
d^íoit tg pixels , gg Vmraxuei, auri v ütvue, 
Ure Q oi seípt; ex; cà V7riLormg i29 
Sur. 

j'. Xr AE EN AriO KATOIKEIS, ] 
Na) ul) é» & qoc dy ín roms y UU? 
&UTviC , xj eiguoucy del, C» Tur 22 wa] 
Vaaa Oy» 7 YaeghA, quria orar c dyis. Ei 
dt Go mn GI, dryioie, sr?^. d udo Prime. 
uugrorfoci , Tro dà x2 cU) xe1aw romitor lp 
99 S*Ànug maredc wd) ud. da xt) ui. 
Segizmor, y munkeac dV iavrd. 5/9 T0 waa 
Gd pta, ri Gus Quadr , oi CQ avro) a eol cest 


donem, 3 i ! Édroau-le eesod oxd rr, Q 
$ Dio 9 deseas, 


C. Era A£ £iM1 zxoAnz.] Tazrem- 
€e5ra4 6) Jide] , C. auem meson 
Sud, EUmDéeumet 52 thru Calaw 6 exdl— 
Aw , xg] dieron, xd) €x Q3vegc udin 
T» , yg) dparismoy oy airoj, ACA H- 
qujac * Mh qo68 exoowZ laxat , users 
IcegmA. idd imoimad ct dic reg yc dud. 
Ent d2od veas ugivic 7rejeneseid ét 6 doce 
exc Opn , x, ^szifuvéic amdie, Q ru 2 Tu TOC, 
Tecum) esr Tof oxtiPat durapug, Xx 
Jut. miu) Cia éaugor 0 gurip , dyAci Tl 
id ís maso vo 4U reg LA, depurisiuós V 
Crays ity duud utar. Y'aod vc 98 3 9uyatn, 
exo ^yxot, duxlu vrácuc qSopd "rapidum. 
Atooi d'a) zdj extAmg tuvo, vd. uh evgii- 


fine. 


IN PSALMYVM XXI 


pa x cuvodtr Sapuxl), va.35 qUow, ados. 
goié, Oreidoc dà ai eg mus C GEsdivoua 
gfigort , vov Varareidicor "Gap. MUI Nam ueirag 
euvgor, E/prra) 39 cestwmxalc e£ dur. " 
Oi óreidin uo). T Oveid ilL órrov (rior 2r. ipid. 
máooa 29 7J| E Cealr cube Agbc: oi 
dV Aorzrol sra 2óvvi eMreidit ov, oi Ge. bero 
pi; Moore O! xacavam T vay , x» TO iu 
uim , d sup 6 cUayucis dQryéiTa), 
xa9' 8 izicjor wr» oi c S acopébóudpot 
vic x&taA ac, X, Geo Qnam, Ei uoc €T Sw. 
Oi dii vou aei, emer iudei , Texo- 
cay *dUdodtSrTe, ab] v regio. TaU- 
mu 50 aJ mc 6n x2) G4 H'ouds, wg] Arm, 
xg) "rau 7p) "Gap dctGeiaz matybrrv, 
ol à éaw Gere Ex dU yorra, ui sali , do 
efjpaits Greyxeio, Q un Bag iva, T 0d. Urauc 9? 
evejSwow, Tormaeouo X; Tuc vus Daaivoi 
aesamoÜrhoxovras Ao Tuegt Apu cyaj Qaudp, 
syl apreudpiay p poris , d 20a gramm 
' Qi. O' di eic mov AaGid Gu2gpCdyor, 
2A cledenuca "jiofet, Pai ov AaCid , G0 
Vu T6 A CosaAd p. uvxcmeucitas , Q vum 
7€ Xyaci, € T] dARov , 1. en oves ud 
Aor eic uri» pipes, 

4 Ori xr E1 O EKZDAZAZ ME. ] 
Td eg vic d?^ou alDesimou, X, vi 2u- 
"rà ( da Ea 7) c d pois wood t 98 A5 
»ov grapneohuSme(a , éoiXAy V zrapügu. 26i 
enughew. Oó 32 x? Quemar vous GE ay- 
dVedc avípueoc 9 cuPhar]i durd , Jfd. Eo 
wd vu! eie 9n Toe Quran eEdoucn 
eej7ro Tp]. T unredc vyxicmar , eii T8 avip- 
Mer C) danh atuc 7 4Zod o warren) uon 
d dn rid uer o doin ov?Pap rele, &u- 
qir ov ro» marieg MoisbouNuor To xvotopgu- 
plum, 9; 7 ufeas eEAxormi. A?^d C én- 
en xe Eanipser og. m6 ai S'esizmus 
sfiidoDe , talo egi nd ned uai 
xd, y, à àurij 7f ui ba Wonge EX 3 Suiv 
z muníeg durd , 0 uópic 67r qoa v ap Ües- 
quo yberay T Aou au, cuuAnesopdpu* à 
xj H euias kdnAu «DÀ dumd. eiu: Aum qyply 
b yrdoa) xc 7reud iov dalbs i xaxov reel 
mome/a TE Ox To dyalór. A'mp d. 
mar Uxasoruéio da vov Truydyor aua! 
Sr 2059. Tac di 99 3ageóc unresc uu 
Sióc go , On cej aic Cras esrmicwoc d 


393 


fine congreffu coniugali, fecüs, quàm homi- 
num natura ferat, extiterit, Opprobrium au- 
tem hominum, & abiecto fadus eft,quando 
probrofam pro nobis crucem fuftinuir. De 
hac enim propheticé dictum e(t , opprobria 
exprobrantium. ceciderunt. [uper me. Cüm 
enim patiebatur, Hebraorum populus ipfum 
contemnebat , ceteri veró prarentes ipfi ex- 
probrabant. Iudzi quidem dicentes: 9 «i de- 
fruit templum,&c. quz manifefté Euangeli- 
fta narrat, dum ait prztereuntes mouiffe ca- 
pita fua, ac blafphemaffe : 5j Filiw Dei es, 
&c. Porró qui legis difcipuli perhibebantur, 
de prouidentia perperàm fentiebant. Nam 
hzc etiam dicere quis poffet de Ifaia, cete- 
rifque;& omnibus qui pro pietate patiuntur: 
viri pij enim non rogant , vt non patiantur, 
fed vt generose fuftineant, & animi propofi- 
tum à doloribus non lzdatur. Etenim Mar- 
tyres qui in cormentis occubuerunt, libera- 
tos cffe dicimus; cüm ij qui fidem negarunt, 
minimé liberati fint , fed fuccubuerint. Qui 
autem hzc de Dauide accipit, ait ipfum po- 
puli opprobrium extitiffe,quàód ab Abfalomo 
ac Semci, ceterifque ludibrio exceptus fuit, 
qui in ipfum conuicia & contumelias conij- 
ciebant. 

10." QvONIAM TV ES QVI EXIRAXISTI 
ME.] Videtur przfens hic verficulus infi- 
nuare illa; quz pra alijs hominibus , & reli- 
quis animantibus , Dei Verbum quoad ori- 
ginalem zrumnam confecutum fit. Neque 
enim fecundüm legem naturalem ex viri fe- 
miüe conceptum fuit:quare etiam haud con- 
fueto modo de matris vifceribus excidit, 
feminis fcilicet efformatione egreffum vrgen- 
te; fed,quoniam de Spiritu fando conceptum 
fuit, ipfum Patrem habuit foctui obftetrican- 
tem, & de vulua partum extrahentem. Quin 
& aliud quiddam prz ceteris hominibus exi- 
mium habuit in natiuitate ; quód etiam: ab 
vberibus maternis, & in ipfo vtero fperauit in 
Deum ac Patrem fuum , quod vix in multis 
hominibus fit. poft plenum vfum rationis. 
quod item Ifaias fignificauit, cim de ipfo 
dixit: /deó antequam fciat puer bonum aut 
malum ,. di/fnadet malitia. eligere. bonum. 
Quz omnia innouauit , per coniun&dtum fibi 
Deum Verbum, Quomodo autem à ven. 


tre. matris mez Deus meus ? Quia, cüm ante incarnationem Dei Verbum ad folum 


Towvs I. 


Ddd Patrem 


CQM- 
MENTÀ* 
RIV$ PÁ-^ 
TRVM. 
Chrifise 
opprobrium 
beminum. 
P(al. 68, 
1e. 


Matth.i7, 
40. 


Viri pj 
quali ora^ 
no fit m 
termnentie. 


Chrifli nas 
finuitati 
Deui Patet 
obffetrica- 


tui fuit. ' 


Chrift in 
vieroma- 
tru. babuit 
víum ra- 
tieni. 
1ía.7,16. 


CÓM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRAVM. 
Fater. fa- 
us e 
DeoucChri- 
fipoft in- 
£arnatie- 
nem. 


Pl. 67, 
31. 


Taunri,vAc- 
€&, vituli 


uid AnA- 
A 


Totn, 15, 
1j. 


l»paffene 
Clim 
defertua 

Ab omni- 
bu. 

1. Cor. 12, 
17. 


394 
Patrem haberet relationem ; ex quo caro fa- 
Gum eft,& de ventre proceffit,relationem et- 
iam habet ad Patrem & Deum. Idcircó, in- 
quit, etíi femper Pater meus es tu, attamen 
caepifti etiam Desa meus effc de ventre matris 
mes. Ne difcedas autem;fiquidem Deus es;qui 
adeft in tribulationibus,& potens elt perfeue- 
rantiam fuppeditare; te autem abfente inua- 
icfcunt sduería. Quoad Dauidem, 9 uoniam 
tu es qui extraxiiii me. Quomodo igitur,in- 
quit, non profricis mihi iam affli&to, cüm et- 
iam antequam na(cerer,prouidentiz tuz par- 
ticeps extiterim? Quis enim me in vtero for- 
mauit, quis in lucem produxit? Nunc igitur 
quando magis beneficià percipio , deferes me 
tribulationibus ingruentibus; cüm folus fis 
qui ad opitulandum mihi reli&us es? Et pul. 
chré dixit: Non eft qui adiuuet me. Omnes 
enim adhazrebant. Abfalomo. 

13 CiRCVMDEDERVNT ME viTVLI. ] Iu- 
dorum principes intelligit. Hifce autem fi- 
milia funt in Píalmo rxvir. Imcrepa feras 
arundini , & congregatio taurorum in vac- 
t5. At ibi quidem populos vaccas appella- 
uit, principes verà z4ures. Hic veró loco 
vituli, Aquila legit vacce ; tauri pingues, 
Symmachus, bes? pafli circumdederunt me; 
alius , dyzafle Bafam traduxerunt me (quo 
verbo militáris ordo defignatur) qui coro- 
nam fpineam pro diademate ipíi impofuc- 
runt. Iudzi veró fuper ipfum os aperuerunt; 
Tolle, tolle clamantes, erucifrge, qui nihil dif- 
ferebant à leonibus , Chrifti fanguinem fi- 
tientes. Dixit autem pisgues: quippe bonis 
cius deliciosé habiti : (iquidem faturatus fuit 
& recalcitrauit dile&us. Q uoad Dauid veró; 
vitulos vocauit , potentiam fubditorum; tau- 
ros pingues, duces. Vtrique , inquit , ita in- 
hiant vt me deuorent,ficut leo feram. Quam 
ob cauífam diflluit tamquama aqua virtus 
mea, atque diffoluitur. 

15. Sicvr AQya rrivsvs svM.] Illud 
quidem, Sicut aqua effu[us fum; habemus ex 
hiftoria Euangelica , quód nimirum lanceá 
confoffus, emiferit fanguinem & aquam.o//a 
verà furtt Apoftoli , qui in tempore paffionis 
difperfi fugerunt,cüm effent membra de mem- 
bre, vt Paulus ait. Ceterüm cüm fcriba- 


tur , Et effufa funt, & effufus fum ; hoc qui- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


«vejc ? muTtea Qiey uóroy oiteiommma ó Ad» 
2 9* 9xbt- dy d cap ytoort, Y Cn uoiAas 
ave cii Ow, oto ove nl eme? c 2 muíeg ug) 
Saór, i5 Qnaw, €l ig) dei murrp usu Tvy- 
axatveic, o2! C Sxàc $2) VpLto $n xoig ut 
7eóc. Mi Verce ffc À*, trei oustdy jy 6 33e 
Gi; £y SA, oi (Oy t £21 xapTee Lar eoa. 
Sir *. Xetvr (Qo d Iove à iem. 
Ej; soy AaGid, O'n cJ € à cnapdeuc us. 
Yl'e, rai, vwd d rorrie us 9 estin , o- 
qu *A C ai junta Tii; Gic "esvolas ut. 
Tíxor, Tic 58 0 dfgzhanue ut &r ace, 
aí, 0 avectyxty ; vu Ey Ur. udo 7i 
dUtpyeziag aiyayouas, idodc AM dean dcdy 
Vyyvt , xtd] oO ucye eic [oleis aeaAcIo- 
Ps uei s Kaj x22 ein , Sz iow 6 Bo- 
Sd» usr. adyn 53 youy cud 1o ACosa- 
Adj, : 
!y. TizPizkKTKAOZAN ME MOZXxOL] 
Ts vf] Yudaiav Qno dpyoviaz. Xusod 
JV mé Gic 1) «vf EC. dao ud- Ecmrimmew 
qmi; ng, oic TE xaAa gu, wa) f guvastiyh T 
quvegy & (ric d a pud2sow A99 Ones uU rot 
pp 2a5i daudAew dibuact, réc dt dpxot- 
Ta& xUegu. didt dé iTi T8 uooroi A'ssat 
dijsaAeiS* uUepi río , XUuuay Odi 
emo, «éztsoíperdi ua * (e, dundia 
Bacdy dideryugiaarsa ut (11) &eanun- 
xl) aisiraóudpe Tuy 78. Abs joi ? c d. 
xg dy clpagor ume! , adr) fad far Os 
ézrémur , Yudaioi dà yo eiua ivoitas VÀ 
&uwo», deor, d'egy Bod rre ee poco ci idi 
déttegy Mórzuv aij Quo dildvrec Xoi- 
$8. micas di, oci rap durd. doas 
&rputrurras, Craduin 30 y dzreAdknon 
6 Ta myo y Qe Eie ? AaGid, uino, mi du. 
verit Sp). Vmedum- Tavesu, vríoraz, Tit iefe« 
Usnas. A ut omtesi, Quow , dre us asi yairum 
xam», de 25er Suegr. ef fc aitiag 
J/sbjéi usu aie Od op n 1270€ , dy dix). 
d, QOzsicaor rirxremn.T5 
t9p, Q'oel up Seti 9m, trou ao ví 
dÜary ANxiic ice jas, Uri Ay m veis d itt 
eiue «gi 6 wp. O'cd JY ci Sericohoi y ol s 
Tu Xaipdl 78 7rd So exopzricdirTet , E1up9r, 
Min Cn. Mesures x21 TlazAor Erei dU 
petra, Ka] dicioni iila G. 
(9p Eco duxirrá £21 38 m Óric cn- 
24yda| ui6 Üdtwp. à 39 duzesuDpor (dup. 


dem effufus [um , fignificat interiora tamquat aquam effufa cffe, nam aqua effufa 


exop- 


IN PSALMVM XXxI 


exop7rit eraj. b dt, Jeu 99 aui mie ósolt, 
«vescovi Oy , oc d wp taxad uico, C d'a- 
exop7ridt va wc Cy óc dy v 4| vla) ei Toy 
didWoxaAos avumAneouUT CusTaLU,. À'- 
Qiric 52 aures , (quor , rà X?! 7 fa Ceo 
adlpor Üd p papmzaadpor , Ka] 75 , E'-Spkm 
3 pdt ux dioi xmedcldior AUwC. )e2- 
dla yap , H'pEaro Avréit, wg) dd wugréiv, 
3 Aum dÀ Jfj clu) 38 «vesd br dauieiaw y) 
aluo 7] Yud'aíav VroyBplao mraroPle rar. Ai 
duzxau À Quy, Órav dw vec ad mmSerras 
cvu$0egr Varopdporris , oacbur 0 PurTip cA 
T6 MaOwruG CE daz, ava ormai 
Wort dfi Sow , 5n um) T xoibae cuu ma So - 
euy ol; (reu. dd. xg) T) 2vXU Tic ap^ 
diac , Ürw xmod Üorüipaet, éroíww rà T eoqh 
ort, eit 9aciez xweyd prs, AA di muc 
wozdc df euwtyse paAERC AeaTuwopd paz, 
dcs vesc Th) 78 res yuoS irr Oe dradi- 
d'o3t aVéucm, E'Enego9n d i Vioc e, oy 
78 (ila auti. Kdr39 Vyeaímra, mc oia 
mc ^g) à Tp]. Sorolv jáoes , Énenntra) 
uut a2 méiegr v) 90uGórmn d lao ócog- 
xu, H' qo, E'CnogrSn G6 0s exer ; tpumaLt- 
qu YlaQA (Qu. € 52 agi ieuvez n cz dcn- 
seíaz, doa C en D'uuduiut 9wi, ExoNi- 
$n Aij 8 2dosa dur m 2aguyy dur, 
£n semper dp Qe a SI aar 
eo» ud» amwxgiram , 4X iim. H' df 
qo 533 m. suupd dr ou , red Y emesQi- 
eguau. Adoou, v xima, y Adosa , T dxega-- 
TY). d neuopmajdpiam, €i 3 Gt prA didutoxu- 
€d,, Quoi , xexoNarra] sud Adipuy t, To di eic 
Xd? Surd ru, 920. vx eic Sdralor warm ag 
&uriy , aed wAoy. OU 29 Tio mapidi On 
Surd so, doW Ücwr duco, w 9 € Jfs29c- 
eg dien. Q'oei Ud up cIEcyd 9». E'x (aumc 
di àu7]) d dzreóic, Qna, vrdzd uu 8 Iovt, 
dat» d'ixlu Jfajpei , xo) dfaouAU eru, 
xaj xnoiU dixlo Gn Avopa) que Aoi8 MguC. 
Ildew 30 Qeovrig «Wb: als xapdias ewii- 
sura), wg] n znómo Seroouurdy| , 7 d 9uuíac 
UA à Ere nm xg 9ieulen 6 und t Ue, oacor 
d'Vradx, 1 eit Too Ey ruo d praet c iria Gr- 
Yaj uoi , G9, und tr dfahiosem T dg v Tu- 
Cx T4 2o! dao ers, Eg emu» T 
Mboty , xg) (Ups , woj Daorrey TO. loyuedv 
Q apad 7]. bDesr ird] gd) o dradd ic. 


395 


diffipatur. Illud verà. effufa funt, ad ipfamet € *«— 


offa refertur, ita nimirum , vt hzc etiam dif- 


MENTA- 


R1IVS PA- 


tracta diffipatajue fuerint, quz more offium, 1x vx. 


magiftrum flabiliebant: ipfo enim derelicto, 
fugiebant, effufam per campum aquam imi- 
rantes. Atqae illud: Faczuss eff cor meum tam- 
quam vera , proprium eft triflitiz. Siquidem 
fcriptum eft, Cepit contriftari c ma [hus eje. 
Triflabatur autern ob perditionem prodito- 
ris, & futurum interitum Iudxorum, Vox 
hzc eft praeceptoris, quando videbat ipfos 
trillitià affe&os, calamitatem fuftinere , qua- 
lem nempe Saluator ex amore affectum con- 
dolentiz erga difcipulos fuos oftendebar,qui- 
bus tamquam filijs fuisex intimis vifceribus 
compaticbatur.Q uin & dulcedocordis,quan- 
do cera erat , liquefcebat; quando cibus exi- 
ftebat , in ventrem abibat. Intelligit autcm 
cogitationes per affiduam meditationem 
comminutas ; ita vt ad eius qui exafpcratus 
eít,conflitutionem referantur. Quin & robur 
exaruit in camino vitz huius. Licet enim 
quis vt lutum à fluxis voluptatibus fuerit hu. 
mefa&us , exarefcit camen inflar tefla: , poft 
tentationem eorum qui affligunt eum. Vel 
iflud, Aruit tamquam teff, Paulus interpre- 
tetur: Nap etfi crucifixus ef ex infirmitate, 
fed viuit ex virtute Dei.Quin & lingua eius 
adhafit faucibus ipfius, quando à faltis tefti- 
bus accufatus, nihil refpondit, fed tacuic. Vel 
quia in cruce fitiuit: ve] quia lingua, cuius cft 
proferre (ermones, mihimé mouctur, audi- 
toribus difperfis, in quibus efficaciam exere- 
bat, quando docebat, inquit, adharfit fauci- 
bus. Ceterüm i» puluerem mortis , & non in 
mortem , ipfum dedudum effe manifeftum 
cft. Non enim omninó morti traditus fuit; 
fed cam quodammodó guflauit: nam non 
fuftinuit corruptionem. Tamquam aqua ef- 
fufus fuic. Porró ex hac , inquit , ipforum 
comminatione, omnis virtus mea, tamquam 
aqua diffluit & commouetur, & tamquam 

cera refoluor per cogitationes. Omnis enim 

folicitudo circa cor fita eft; & pinguedo dc- 

ficit.dum moeítitia me exficcat & exhaurir, 

adcó vt ne loqui quidem vltrà poffim : & in 

tantum me permififti conculcari,vt nihil dif- 

ferrem ab his , qui per fepulturam pulueri 


commixti funt. Dcinde cim per vitulos , & tauros, ac leoncs, robur & imperium ini- 
micorum declaraffet , fubiungit ctiam eórum impudentiam. 


Toxvs I. 


Ddd : 


17. Qv o- 


Triffiria 

€ brifl 
inania 
Aarth.a 6, 


^ 


A nxietates 
Chrifli 
quant r" 


2, Cor. $,4. 


596 


COM- 7. QVONIAM CIRCVMDEDERVNT ME CA- 
MENTA- . : 
nivs pa. NES. ] Iudaos quidem vitulos & tauros vocat, 


rnvw. tamquam fub iugo lcgis exitentes; cases veró 
de. Gentiles milites, vtpote immundos & im- 
tnra ,Gf- pudentes: qui etiam ipfum crucifixerunt, & 


rn rd illuferunc,veftefque diuiferunr, & omne ma- 
lum ipíi irrogarunt, Vifus eft autem ipfos 
quoque appellaffe fjmagogam malignantim. 
Confoffz veró fuerunt manus cius clanorum 
traiectione,quos in cruce fuftinuit: quorum 
etiam fixuras diícipulis poft refurrectionem 
Luz :4, oftendit, dicés: F'idere quia ego ipfe fum.Q uin 
i3 & offa eius dinumerauerunt , fupplici atroci- 
tate. Sic, inquit, me extenderunt crucifixo- 
res,adcó vt facile forct offium numerum cog- 
- nofcere. Vel offa numerantur, quádo carnibus 
transfoffis denudantur. Q uin. etiam dixeris, 
offa quidem Apoftolos; carnes vero fideles 
iftos, qui fuperficialiter & corporaliter credi- 
derunt. Cüm igitur in eodem corpore exi- 
uid ftunt, offa quidem carnes firmant atque con- 
aLgerici.. folidant; carnes veró offibus funt circumpofi- 
tz,ipfa contegentes. Porró metu exterrente, 
dum füperficiales ifti fideles fugiunt, offa dc- 
feruntur fcilicet firmi & conftantes amatores 
ac zelotz ; qui à multitudine deferti , facili 
negotio numerantur. Co»iderawerunt au- 
tem, G infpexerunt: quoniam poft veftimen- 
torum diuifionem, fedentes, inquit, obferua- 
bant eum illic. Vel pro annuntiantes,dixit,in- 
fultantes,propter chlamydem & coronam,ce- 
cipi  teraque.Secundüm allegoriam autem intelli- 
prine ges per veftimenta Icfu, obuias Scripturarum 
funt Scri. dictiones,quas Dominicida haretici diuidit; 
P"* — aliquas quidem admittentes, alias verà non; 
licet lefu tunica inconfutilis exifteret ; con- 
naturalem enim & minimé coactam habet 
vnionem. Pratereà veró ctiam defuper. con- 
texta,quód diuinitis infpirata fit:Ecclefia verà 
hzc non diuidit,quin & ipfum Iefum induit, 
qui Sapientia eft ac virtus Patris: Quoad Da- 
Ma», — uidem,Foderunt manus meas, id e(t,omnem 
PME actionem meam fcrutati (unt, & omnem vir- 
«jj viriu- tutem examini fubiecerunt. offa enim virtus 
" funt, Et claré dixit, quecumque defideraue- 
runt viderejin me viderunt,& accuraté infpc- 
xerunt (hoc enim indicat verbum, cenfidera- 

trtrunt) & omnia mca diftraxerunt. 
20. Tv AvrEM DOMINE NE ELONGAVR- 


EXPOSITIO PATRVM GRJEECORVM 


((. OTI EKYKADEAN ME KYNES.] Ts* 
pA). Y edafac piorou xgj Gt esu naA6 , uis 
Vo T0» (ur ür(ac T8 vougu* xVras dV auc 
€x 9l ibrdv cesnuirac, de dnaS pru uo) 
ayaidéio * ci B ieuveoous Gum , Q trai 
Eas, v, T€ iud na duciuare, gy "ricus Xa 
&oypl al) samxlu) egy temen Veit. 
vwrmo, Exe di gg) uuu là mop ec- 
phjium vic üpvée ioi C! i^n d 7i. 
esc dfa d Ty) loa dfompirwwe , dc 6r md 
suut varion, xy Ad! alu) dvaeugm red eio 
Gic ug Sulaic üt imc Bem, Mtn, 1n 
lexiclyd jn, Ebenen di 3 icd, 
qu! à muvelac dmm, wra ul tva íerdias 
ves enAgrTic, Ge fad ior 62) xz) cy Tj). era 
de yby dfoyrd vay, W Genes Suéira ig 
Wikg yuuyo33 T]. cvumsanpulpioy autpxav, 
Esci, dal óc ap auc Vaogt2sr, cds 
Ji edt ÉommMubmieos wo om uemualzsen 
"nsWwguyrag, Q zur pA Ev Vd SD wi P3 
cda, Tol p oed dfoxegréi uq Gata, 
aj dV adiprec aei T€ 0cd quy thoi s 
7aze, auri, 66n JV cn nedEavt o, t«5- 
oorr 77). Vamehgia ned , xasuMisu?) 
TZ 52 ci sopol C Ur esee CrAor2,, à 
2upyo D irri 38 23Scu, deAS uy?) patur, 
Kamworeuy JV Y) eneider . iei AQ Tj 
inertiam dfsutess utr a gl pol, Quaw, Uf 
eiu üvsty cx6, H' dyrl 38 Gray PP orTiG 
Édrulz Corne 4/2 Tli y^ouudu, G vov ci- 
Qaior,C 7 d29a. Tleoc di til duneyoela voi- 
edc iua ma InzZ , Tuc eesvcecu Tp j€t- 
Cd ^ie, de ol xvetoxsóci elpenol ug 
Co), vic A. depo , Tc d$, aima 
dipdtu ovr TE Yu. dO eoutul 
99, do d fa Giaau Áo lrvow (71 En di 
dyto9w Uqarric, dfz s SBózis-e Qr 0). à 
dà xs naía V use ero) uir, C aurov Yn- 
00). Cad vera) , cotias C dutapuy marekc, 
Eic tv AaC)d, à tVÉas yelede uu , dvi v2, 
mcav uu «eaa d pé viguye , wa) ard - 
guy iyu) jzemue| VmiCaAo. cd jd 
ie), Ka] eugdic eim», ou reo uy V, 
UY duoi cidow , gi duejGde ido ( 96 3 
75, xta Tmónoty) wg) 72i (x TO) ipia xg d itl 
Aog. 

X. Xr AE KYPIE MH MAXrINUZ.] 
Mtl/enn o» A£oor eic coecodoylo, Imi 
unc Tub "futydp Ov , dic di d arcieg- 


rus. ] Tracucit ferionem ad precationé,excmplum nobis factus, quód oporteat in ten- 


c usit 


— 


IN PSALMVM XXL. 397 


c ugs ana i 9e Sor, C uà aeri] eic tationibus Deum inuocare, & non incidere c ow- 
dynJir , X9, Qni, Don9vr GO» Ó irnóg-.— in acediam.. Tc, inquit, adiuuante, & prorc- : P 
Carcudps, Tex Tie dyacac, a mias oT]] — gente, tertià die refurgens, inanescorum infi- zn var. 
ali Van Gal Sarod: e£a. Aid foutaias dias fuiffe demonftrabo. Per rhomphéam au- 
di, xa) 78 32956 , tg) Morr Qv, ts] A7) ugrovt- tem, & canerm,ac lconem , & vnicornes, Iu- 
ex me , al p I'ud'aíty dyoiz xg) xaxi — dorum furorem & malitiam declarat. Fra- 
enugi . jouqaía cin a) «gj 6 da CoA Ge, — mea veró ctiam fuerit diabolus , qui femper 
ácl mreéoxem Fono eios. Morefji dà dur — vulnerare nititur. Ariimam porró fuam ap- ciifi 
p od €as,J/9 à peur n, C wsna- — pellauit vzigenitam,có quód fola effet,& ab MR 
eot do Ned. DIzuy A Oe.  alijsanimabus fepzrata. Siquidem hz omnes sica. 

saj eyrucy duaprías, Cncim d d , ng) 28 nouerant peccatum , illa veró non ; & quód 
z uds dei z8 S íyem al) frucw , cnei- — ipa fola femper Deo vnita fuerit, alix veró 
va 59 &x dfeAtqau rrr Viporrd, Td2a dt — nonnifi per interualla ipfi vniantur.Forté veró. Felifa 
xz) Tl) rapa dirus GatAnciay , Gud! MÀ — ctiam inftantem Ecclefiam fibi vzigezitam LU / 
uos, 4g 7 bi Tem api2or b jrídu, m — feu vmicam cffe dicit, có quód non habeat F L desi 
T dasupe cvuzsAresotdplo , x? eesxo- — maculam,neque rugam, vtpote ex immacula- 

ex 29 Band a y; o. DZAw tis colledam,fecundüm proceffionem ex re- 

FI cx y eipudy'u Morr(Bs, d/76oAu,puOs- — ginis & concubinis. Rurfus veró à dicto leone, 
vu alvei h Tae absmegpas duvduex , eig nempe diabolo, liberari poftulat: vel aduer- 
2Morras y ugroxsegsas dXropéi. Ka] 590 — arias virtutes, per leones & vnicornes allego- 
JB ic Av dip?) rr siva xaruriv. — rice defcribit. Etenim ille quidem «7 ee cir- 1.Pec.5, 8. 
ci JE xameraued poi ri, 78 auTip Oe v — cuit. querens quem deuoret : hi veró. elati 
qu7remactoc, vezrentoart (G9 iav Viyes — humilitate Saluatoris noftri, qui femetipfum Philip. s. 
Surdra 78 caves?, dx nar, H'soroM- — hurmiliauit vfque ad mortem crucis, mnimé 
pusmoia Aglv v ad aíon dfaCao^ovriUv — quicfcunt. Vel certé infeftum fibi populum 
Qro1, 9759. Tr wuej TE ord Scu (1o 25 & ludaicum perftringens, hzc dicit, quód tem- 
ferebomi) i inmraz dv iud, H' 4/27 xi- pore paffionis (hacc enim erat humiliatio ) 
em Os, dA cidoc amende Jusdpss aduerfus ipfum infürrexerit, Vel per cerz& Ccrw,quid 
enn, Bacca, 57274 cpDUnc, ic To XfegG — aliam fpeciem aduerfariz poteftatis intellizit, me 
cv ueoAor, eial dt oi nkegt Meum Trsuve?? quz regnum pollicebatur, cuius cornu fym- 
éx 7j guum Qe E'71 AaCid J*, foutuias — bolum exiftit:. Sunt qui & cornu , ex forma 
pO mper, advas d sor A "GasaAdy C fua, crucem defignare dicant. Hacc autem fi 
A amie gro ffi 2, dvi 5, uiro &*T ad Dauidem referantur, per frameam qui- 
dolo jm. AULav dV rh) muweiarT]! — dem bellum ; per canes veró. Abfalom. & 
Un Ca dLórne , dfà 38 Morr O2) 8. uo Achitophel iritelligentur : Fzicam autem, id 
votes (Ov, resmxde ? T i9vas ime x22. eft, folam animam meam libera. Ceterim 
Io uw. infidiantium malignitatem amplificans , per 

xy. AIHrHzOMA! TO ONOMA ZOr.] /eogem & vwnicornem , ttopicé Gentilium ro- 
O'oua Tl 9x8, 9 dan, n fuyactia" w22 9 — bur fic defignat. 
x9) T) , Ye Sanpacbr o opd cw 20. — 23, NARRABO NOMEN TVVM.] Nemea Dei, Nomeujre 
E ael dv a! vla) dy euon d QOn vci, up9n-— jd eft gloria,& potentia, quo fenfu etiam di- f^^ 
mí; rdv Ch v , 65 xg) dót^Que uM 66 cicillud: Quàm admirabile efl nomen tuug, P533, 
alSewn(Os, ced uem ioi; cl) T$ va- — Cüm itaque poft refürre&tionem iterüm vi- 
vec Zap qgj dUragur Ànryéiva, 9 S eg) — uens apparuerit difcipulis,quos tamquam ho- 
tyryip9a] Array air 6r a aría ist — mo fratres nuncupat, re ipsà illis Patris glo- 
SeoAcpneüe uro droirui Qma. ER C — riam & potentiam cnarrat, à quo ctiam refuf- 
eli Audoniow 70wesr, oi to 6sudpol, Qwn, — citatus dicitur : atq; horum diuinas laudes ait 
3. xjejor , alius avri. Vr) G5 duTO9 — in media Ecclefia perficiendas effe. Deinde 
5 Gopwsia, Yudaley "t xg) ya , 4f etiam promiffionem implens, ait: O 8i time- Vei. 24. 
dis Dominumyandate cum,Cüm Ecclefia ex vtrifque fcilicet Iudeis & Gentibus conítet, 

Ddd ; idcircó 


' 


CoM- 
MENTA- 
RIVSTA- 
TRVM. 
Gentes 1u- 
dais prala- 
ta. 


3938 
idcircó vtrofque ad hymnum inuítat;fed pri- 
mos ex Gentibus. Nam poft refürre&ionem 
przferuntur Iudeis hi qui timent Dominum, 
quos etiam Iudzi ad legem accedentes hoc 
modo appellabant, vti etiam Petrus in Adis 


A8-15,16- dicens: Viri 2fra£lite , c qui timetis Deum. 


Ioan. 12, 
18. 

Dtus Pa- 
fer (5 Fi- 
lius («a mu- 
tuo bowo- 
rant. 
Matth. 5, 
17. 
Magna ejf 
Ecclefia. 


Matth. 18, 
19. 


Votum idg 
qued pro- 
miffio. 


Ionz 1,10 
. 


Iacobautem, non Ifaaci filium hic intelliga- 
mus, nec qui ex ipfo funt ( cüm multi inter 
cos fuerint infideles) fed verum fupplantato- 
rem Chriftum, qui mortem fuperauit, cuius 
femen vocat diícipulos. Vel Iudzos appellat 
fimen Iacob propter genus: fed non fimplici- 
ter Jacob,quia non erant eius imitatores. Cur 
autem hortatur ad glorificandum?Q uoniam, 
inquit,non fpreuit,neque repulit mei pauperis 
deprecationem. Cüm enim jinquit;ipfe fit che- 
faurus bonorum, & propter vos pauper factus 
fit, deprecationem quz pro vobis fit, minimé 
odit,nec aucríatus fuit; fcd inuocantem ex- 
audiuit,& dedit vobis illa quibus dicati eftis, 

uin etiam à Patre. exauditus eft , quoniam 
cius refurretio fuit accelerata , fepulturz die- 
bus abbreuiatis« Hzc ad Dauidem relata, 
hunc fenfüm habent: Congregans , inquit, 
Ecclefiam , in ijs te laudabo, ea quz falutis 
funt enarrans, & ad laudes decantandas ipfos 
adhortabor , quoniam ita mirabiliter faluos 
facis fperantes in te, vt mci pauperis & exau- 
&orati deprecationem non repuleris, 

16. ÁPVDTE LAVS MEA. ] Landem vocat 
gloriam. Liceat autem videre hanc ipfi à Pa- 
tre factam, quando venit vox : Ez clariffcaui, 
C iterum clarifícabo: vel quia , ficut ego te 
manifeftum feci hominibus , (ic & tu omnes 
doces, vt eundem mihi honorem exhibeant: 
modà quidem dicens, ic eff filius mews 
dilecius: modó vweró Petro ceterifque. re- 
uclans. Magna autem eft Ecclefia , quz vf- 
que ad terminos orbis terrarum pertin- 
git: vel magna eft, vt quz à magno con- 
ftituta fit. Quem autem. Deus laudat, cüm 
nihil ipfum lateat, propter virtutem perfe- 
&am id facit. 2/4 veró quz Deo reddun- 
tur, dici poffint mandata quz poft refur- 
redionem dedit difcipulis fuis, dicens: 
Euntes docete». Cim enim incarnationis 
eius fcopus effet. Gentium faluatio , hinc 
promiffio reddidit mandato ifti vota il- 
lius. Petum enim promiffio dicitur, iux- 
ta illud: Quecumque voui , reddam tibi. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


7&(o duoríesu, »es cor Ü Lyon Ya. aes. 
(Gu; 9 rác ce rdv. Merl 99 7d dya'euox, 
evegra G1") 2/ Y'udalay o) qoGé fioi vir 


xgor, sc xd) Iddaio: cvegiórras tuf viuo 


Sw aouaor, ac xo) Tléreoc Ca estem 


A'sdpec l'aegnosra, oi QoGé doi vov Svr, 
l'axaG vus, $3 78 l'ouax, C école aun 
vokaopip (c^^d'v & àxeisoie dzrigur cp fln. 
tAjiur ) d. àv 298 mfgrig lu) Xeygis, 
xaamaAgiouy(z Tov Salva (ov,5 avípue AA 
Té( ua9mac. H^ aic Indadog; AtÀ aripua 
Yaxa6 fd 79 "jjiocdAW wy dz dle Yaxat, 
& sour durd (uMeraj, Nd. ri dà duaen 
evesPereray; Un, Quoi, dx eeud lows, ddl 
«veau ^figty ipi T Ti y TU duc], AUT 
5p, tia , T8 9vruvest TE]. djaSdy, wg) 
Testes d) Vue T np Uu eese 
dorlui £x iulenct , 5dà dmcegtn , de 
xegtorr Gy iríauce, €) Jide vui cncira 
dQ aw izhwridwm, Elguxsdn d oos 1 
muTejC, VO xg, xaTKagóo9m 9 ardsuag 
durd , SJ oí. TuQC Wir noxa u- 
Twv. Ek T» AaCid , Xuuazuc , Qf, 
CxxAwgías , $7 wv) c* druuvico, Ti 
vii cumelas cndarysudp Oe, x9) eesp- 
"oua, &ursic eneje Cuyou, in. dpa cot 
Ti; Uvriborrae €i; cà «aditu, det 
t19t 1 ? 312 Q d veseurd/ve i8 azd- 
cucx dimomw. 
xg. [APA $Or O EMAINOZ wor.] 
E'muyor lu) Vas Quz» .. E' dà vavzlo 
&uTU €Xog. T& ma Te? opp lw idv , i 
WAOw 9» Qa) , Ka] idüfamu, yy cram dota 
eu. nin, dartp £u d3^or ct Tc a) ey" 
TU VropmO2. , Ste Xy GU 71a Ta Did wenn, 
vl &oslu) jugi toeso do ev plui" vu Ji 
Air OUri, Eom 6 tóc go 6 doamn, 
vus dV XooxaAvzlev Ig wg] Toi; Au 
mo; MtydAn dX Cruci , d pios Tp- 
ucro «i6 olsdpne diia, 3 uiyahn , 9 
Cx putrya Na cuiigupiboy, Ov dà Soc iguuei, 
tzrel und tv au Toy Agy ai, EY aperi sonia 
TETo "roi €i, EU ya] dV Mioyopyro ai $ xveJs Yas- 
d'oSéiguy, aj 1213 drdzuas dud. eicit 
tama c Gro], a] Xoyovguy TlopssS arie 
Ma orréUawnt,E 7r6i 53 18 (o td. axorrót durd 
tiic Gear D esomrhotue , € 2] (Ova carmoja, 
7830 3 Gray eAAMa a 7ríd voxa vai y v8 OR O2 
mic dU y dc dund Ei 9 vatortov, Aeyrats 
di Cp Td , Q'au iuzdulw, Saod oou 0 . 
ER 


IN PSALMVM XXL 


Ei T» Aa6d d Ka] duri, Qvi , 59 
qo izrauéiy ct, «OG coU $yw. EUtpyaTÍ- 
qax ydp ps , diduxac deopuld v3 Vuréiv 
c*, d ug) & mohvald o cxxAnoía: doa. 
euesiaa avi , ug] ei n Tul dulu 2 Apropoi 
anos Serod c rara, 

x. GATONTAI TIENHTEZ, ] Mer x 
oy di épagoy , dAN ui Qdoorraj ,. A?W Pre 
pp (qasov , vríote ejlporG* aspis di Qdouar, 
grim eipluray, ie hme ve9tled ci2mqó- 
Tw Tl "rap durd , ÉuzAndYerree dà aivizumi 
qi xugAOy . qu) Tic Ó wgpmróc,  Zhowra, aj 
xapdiu aura v. O' 39 «8c Cari dproc Guo 
aloyiy did wow. $Qn 22,E )0 etu ódpr(O 
4 alic. TMrmw d* ol oZ Ud rfi dLasGeiac 
p iooeórc vov aA don , Urid a. p orm. 
eiw d'aj rinm, xj oi oy. ug; Dues uon - 
mtt 2AU (v , & EY Épooie doa Soit , Wh cuvar- 
alor. Tí di gmuiauaw oí iex irme Seas 
dJisoxaMas , umo?) , 9) Gzngeatíaur.) 
qvejq xi/eg1oy. ar7). 78, cuvesU fanparivGe, 
ajapmnow") 6n lu) deg ni domos du- 
arn avro, Q rórne Éonsegthoor). Ka- 
Adlc dà xà um&icorras, oc Balcias & A 9nc 
xg xA yo pmo auri v TE d wpaspys, ng) on- 
Ceatptrnoaesaouuufis uon. Elsa dfact^od 7re- 
gl vivan 6 Ay ye , $n a£ vl]. Vbvdv rade. 
A'rr) JE mvrgua), Au Aute Y) XUpuoty 9 
GEld axar, aj cvyytrem ; xo) Nar dxesGdc. 
Tloíoy 53 dvo€ uz 124 avl-joelas Eonceaqeioas 
«»e)c xv gjor , E'ecaj dà vuU (,d i6 &usoc d t- 
apócd vj] rdv, doW i da£uows, dc dou» 
e»eómesr, BacwMügu, 20 AtceTay sy tne 
ofc (afro. Bam Dc radon oy itafb Svbc ) 
dfd v) Yhepelay üuvic dn. d Tjj dauuóra 
mA, €ic ali) eic üymor 7ricw.. Eie vov At- 
Qd xi, qdoor*) rinm , xi) à (jc, dien 


(nc), vrai racc T8 Ugrausor Ta € G9U (8 tg 99 


Mo vrénmas) Vyew dpopulio éUgereuim,, D 
agr iu, Ka] y Si uror , a9 C oi p 
«vesaiiuormc Tul iy mud Suerspto , yrórmc Y 
lj quiéic T aeo và evesroias , Vois egphioor) 
«ve3c ch, xg] oj). oy fw pubror Dama. TU 
.ÉAar, 
/ A. EeATON, KA1 IIPOXEKTNHZAN, ] 
Ew vei, dxxAmcíuS óegra, TETO nop por. 
4! 98 7? uvendad) segpló clu) maíracur 3? 
oxlu) ercsonuncira, vp! dyaSuv o dori 
vao qp. d) &ucie Gwregqirrm, E769 di 


399 


In perfona vetó Dauid, Etiam hoc ipfum in- c o - 
quit, quódte laudo, àte habeo. Nam tuis M*NTA- 
beneficijs dedifti mihi occafionem te lau- eoi ing 
dandi: quare etiam in frequenti. ecclefia gra- 
tias tibi referam, & (i quidquam voui,coram 
multis teftibus reddam vniuerfa. 

27. EDENT PAVPERES. ] Paul poft verà 
ait,manducauerunt fed non comedent Cete- 
rüm quandoquidem comederint, impin- 
guati funt; antequam autem comedcrent, 
pauperes vocabantur , vt qui necdum ab ipfo 
cibum accepiffent. Saturati. veró laudabunt 
dominum, Et quo fru&u ? Fiuent corda eo- 
rim, Nam panis vitz, vitam aeternam tribuit: 
dixit enim , Ego [um panis Vite. Pauperes Ioan. 641 
autem funt Genules,qui non habebant diui- 77,74 
tias religionis , & fpe carebant. Fuerint veró 2" 
etiam páuperes , qui ncfarijs opibus carent, 
vcl operibus bonis, aut contrà. Quid porró 
facient qui diuinà do&trinà facurati funt? Re- var. 8. 
mini[centur, ci conuertentur ad Dominum. 
ld eft, dum crux apparebit, recordabuntur, 
verum aliquem Dominum ipfis extitiffe , & 
hunc agnofcentes , conuertentur. Pulchre 
autem remirziftentur , ac (i profunda quz- Cheifha i» 
dam obliuio conditoris ipfos cenuitfer;& con- — 
uerfi eum adorabunt. Deinde declarar de riam refuf- 
quibus ipfi fermo fic, fcilicet de Gentibus, ^"^ 
Loco familie vero , Aquila & Symmachus 
ediderunt, cognationes , idjue perquam ac- 
curaté. Quaznam enim gens non habet cog- 
nationes, quz ad Dominum conueríz. (inc? 
Erunt autem hxc, quoniam ipfe dominabi- 
tur Gentium;at non dzmonces, vti priüs vide- 
bantur.Dicitur enim imperare his qui in ter- 
ra funt (tametfi Rex fit omnium,in quantum 
Deus ) quód conuertat cos ab errore dzmo- 
num ad fidem fuam. Ifta veró , Eden paupe- 
res, &c. ad Dauidem relata, idem funt , ac fi 
dicat: Omnes qui tibi obediunt ( hos enim 
pauperes appellat) habebunt. occafionem de 
me lztandi.Et non hi folüm,fed & ifti qui ad 
gentem noftram non pertinent , cognofcen- 
tes eam quam fubditorum tuorum geris pro- 
uidentiam , conuettentur ad te, folumQue 
vniuerforum regem conftebuntur. 

30. MANDVCAVERVNT ET ADORAVE- 

RvNr.] InEcclefijs hoc fadum videtur. Si- 5,,, 


: jx: 
quidem poft myfticum iftum cibum qui ani re $e in 


mam impinguat , bonorum dator adoratut ab his qui illo pafti funt. Ceterüm , cüm war. 


opor-. 


CcoM- 
MENTA- 
RIVSPA- 


Fille 
font fenem 
Chrifti. 


Pingues 
Terra fre- 
pologicé 
quid. 


F«cle.1,4. 


Pí3.$5,9. 


Toin.6,37. 


Chrifli us 
fufcin: 
omset ad 
fe venien- 
its. 


4O0OÓ 
oporteat ipfi genu omne fled ,. fequitur : 1» 
com[pecin eius cadent omnes qui defcendwnt 
in terram. Pro cadent. Aquila dixit, fleZfenr, 
figuram demonítrans genufle&enuum , & 
frontem in terram defigentium: Symmachus 
veró clarius dixit, fic coniungens, 7» confpe- 


- Gu eius genuflctient omnes qui defcendunt in 


puluerem, quorum anima viuet, femen autem 
feruiet ipff. Quorum, inquit, fpes eft anima 
vita, & quorum femen feruiet ipfi, hi omnes 
adorabunt.Secundüm Septuaginta veró, fer- 
monem hunc accipere oportet ex perfona 
Saluatoris, de omni anima quz eft ipfi addi- 
Qa. Et femen vocat fideles, qui per Apoftolos 
ipfi in filios adoptati funt: item hi qu; de- 
Jféendunt in terram ; intelligi quoque poffent 
defun&i. Nam poft refurredionem, alij qui- 
dem ex amore , alij veró pra timore adora- 
bunt. Pulchré autem dixitanimam cius vi- 
ucre, at non feruire. Nam natura affumpta; 
vnita eft diuinitati quz ipíam affumpfit , & 
eiufdem glori ac honoris particeps effecta 
cft: vita enim Chrifti fancta fuit,& immacu- 
lata, Intellige ctiàm pingues terre , illos qui 
in rebus quidem terrenis educati funt, fed 
fpiritu fa&a carnis mortificarunt, ita vt terre- 
na:minimé fapiant. Quod ad Dauidem atti- 
net ; cüm fuperius dixiffet pauperes faturan- 
dos effe;nunc ait idem pinguibus fiue delica- 
tis,ac divitibus enenturum. Et omnis morta- 
lis adorabir, (hoc enim eft illud, Qui defcen- 
dunt in terram ) przíertim veró ego, pofte- 
rique mei, ac fequentes generationes,annun- 
tiabunt gloriam tuam , etiam populo qui. ma- 
fttur, idcft, quem facicr Dominus, id eft, 
longé lateue famam tuam celebrabunt. 

32. ANN vN T1 ABIT VR Dow 1580; 
Iftud, Generatio praeterit, c generatio adue- 
»it nonnulli de duobus populis intellexerunt, 
ludzis quidem à Domino recedentibus: 
Gentibus veró aduenientibus. Hzc igitur gc- 
neratio annuntiabitur Domino,à przconibus 
de ipfa dicentibus: Omnes gentes , quafcum- 
que fecifli, venient, c adorabunt. Fx Salua- 
tor: Eum qui vemit ad me, non eyciam. 
Non dixit eum qui iam peruénit: nam 
& cum , qui quod in fe eft facit quà ad ip- 
füm veniat, vt virtutes exerceat , mini- 
me cijcit. Qui autem hanc annuntiant, & 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


dé &u TA! 7rdy *ótu xd, pa, ena T, E 
moy dud «»esaUrra) 7ravTG oi xaTa Cai. 
yorzs eic 9l. A'vrl dV 9S, «resmwoürra,, 
xdu-uow A'xu2a 6r , Té oM dero T 
xAuviymtey "yóro, Q rà pires €i 4 eripe. 
dre * 0 dà Xvuun Ox eugleves &mr 
Éncéusd ar^ &'umesdt durd óx2acwcu 
d'nrarme oi rag Gaitorric C xdwy , dv v dv. 
29 Uh, asigna dà Pe gsbo] wr . dr , qn 
ew, Werk Ciowot elu doy, xg) dy v 
avipua d'uAdUz] Grm! , márrtc To eec. 
xuoicso, Kam? di a9c E. CR opitear , ix 
v»escoTob 6i fortu TE guo (D 3 Acoor, 
bi don, dyextudpre iwrd! suy. Kal 
AA arp uc Jf v]À. Saee ohur dotem. 
Sivraq avs! mese, 9 a aivorm« eic m. 
voxB € & a. «gj oi rtÜrmiric, Mtr 3 lo 
dyasuaw, ci (dp sróS0 , dj dt qoCa emesc- 
xuvWcucy KaAdc d$ ali avr. *uylu) Qv 
ev , dXX d Jules, 9 20 209 S éiou QU- 
ex, maion a8 2g don Svénm , wg) d avri, 
din utrei23pt XX) nC, dia 2? xa) d. 
up Oy 1-Xeie? 3ioort Cos, Noe Jh rio- 
yaz ^ic, X, vc yiboit érregdrras rU puer 
di Suvas&rras Toc ee zei; Té cuugi (Dn, 
&& un Qesvéiy Eotyeid, Ei vo Aa Cid. eir 
dye 6n X, oi zrámmec daa? kom) nus Quoi, 
Un To &uTb 7r6iUy?) ea) oi 7rioree , ftoi ci d- 
Ges] , xd) ol zbuiesoi- Kaj 7rác Snc e 
xui (r&o 50, oi xa(eGalyorme elc 3 yi.) 
b Jury o dia FR sd, ag) a 
TuUrz Ji jute] dva aoi là. Oézas evo, 
X9j TO! vy Snoogdyio ^ad , aii T£ , Ur aoi] 
6 xve1 (O^ , air) 38, € ugxegr Qr og ipa 
uci 1l cli). sógnuias, 

A6. ANATTEAHXETAI TQ ktri0,] Tó, 
Piotd. reps era, wg) fpa! ipaeras , Y 0. 
d Vom Agd't Jta Cor mmc, nc 1D Tad'aii 
Yagormza'onc xvefu, * dà T)J &9vdlvipoo- 
pmi. Am dy dva ovra) m. xvgío, 
esc 7YJ apio Gl orray "GP. iwi My. 
mun, T1a(a rod Urn, Gus Vroinouc, Wigan, wg) 
evesoxuwicooci, Kaj 0 cwrip, Tor ipyaplpor 
*»e9c Ut, ui ux Cn Cad, vx eim mr iA9b- 
(a * aiv 3À Ungysv(n T emere wit ftem, 
QedTTOY TÀ. 7jC Aptrfc, ux x Ga. Oi di 
(auto rey Normec, xj 7. diggiosuvlw 78 
id, nho Jf ríe voz 5rgydiluo , d. 
val un Tul Twy 9vesdpioo 2d ir 0 xv eot 


iuftitiam Dei, quz per fidem Iefu operatur, populo. nafcituro przdicant , quem fecit 


Domi- 


IN PSALMVM 


éminew, waa Ur d Agir, Ago durd , Tty- 
x"; ccm pos &uTt, dise à Xp vóup 
Mavic , xim Agüc vurd. dd «gj m- 
cwork 42! 7, ul te? mérs AgS iur. mw: 
aeui?) , al, yon x) aurals , ec i) T). 
eE t9vd'y , eic 7gis durd. wamugiuu yer, 
eeseruy 29, Un C To apipua pi d'un 
àv , dfarutéi vas. ví v0 avipue , "jjotay 
ipyopdpluo ouv, wa] Age v n2 6 dor, oi 
cu 7). durd. Aopixdly artpudisur iG) nur, 
O' Ji iuuat, Os, drri $, dye y AMowrwi, 
drayyeg Quaero) vu xuelo e» (eio dieto w- 
xi. OU 32 ax uà eidon RusPoer 3 ipoyeud yn 
vfjutz. dye io0adt , aW. dram Ohowra, od 
xvefto Bí 62.oc eres Qrrelas , «V&. Agi T ui 
AowT(O. 


XXI. 4OI 


Dominus , qui vocat non, populum , popu- 
lum fuum.Populus enim qui nafcetur, funt hi 
qui per nouum teftamentum ab ipfo adopta- 
ti funt,adeó vc hi qui ad legem Moyfis fpe- 
&ant,non fint amplius populus ipfius ; quin 
euam hi qui cum hoc, non ante hunc popu- 
lum crediderunt, ipfius populo annumeran- 
tur;quippe per gratiam,non fecüs atque hi ex 
Gentibus,populo ipfius aggregati, Cum enim 
anteà dixiffet , Ez femen meum feruier ipfi, 
modó declarat, quale fit femen illud , cim 
generationem venturam nuncupat , & popu- 
lum qui maftetur, qui ex cius feminibus 
ratione preditis germinarunt . Symmachus 
verb, pro. annuntiabitur , edidit , adferibe- 
tur Domino in libre. Non enim tamquam 
ignaro annuntianda erat ventura genera. 


tio; fed dicabitur Domino liber prophetiz , qui eft de populo futuro. 


CATENA PATRVM. 


fuAEnrit rur AwTIARerfOI.] 
zy AoANAZIOY. Adtraj 0 es- 

Sel eA] xeudp (Qe "lanuie mp cis 
ain «uc 7 Vom murio Urt vexvo C ag] 
do Gy dfsGonuriic VAL Utescotr nuc, Fon- 
Aulas 6 ugrejfipsc 78 9x8 A08» yia 23 
8E P dec, xo n3 yen ior, ir abra] 
laSiriy mir * dragdetac s&. curiip(Oe orc- 
ind L1 guedr. E) ehoAp.) 29 ipSeyo Ba kur, 
&domuiruc ii eros mcu QUod ? eic dz 9up- 
clap idóv. A d D vir Jan udiy 0 Xeugóc en 
messa v al eem tnm Q» cuta c dà C 
mi cuuCalsor Gc uum! cos T]) Yudaluy er 
mU sup 38 suvest Serena] mds 
- Exxrmior. Tl) és vü xouesU € dva d. 
vite curmefas Mc uneopd pian ,Chour T O9 
Aexá* Tí dà quz 0f euG Gc mv opleso Pa- 
Soc 2 mo prfjuo WA Soy "yuudittic, ipu 
d inGiacuy dez/ua(z. Urs qq) Vxuouy Cx T 
aid ey y ducis TI Üwreims dvi a TJ 
vexegy, dx Ew wd , dXX Vyip9n. Thu 7rd- 
gu» $y olgoropías v& camoju «za 9o, rii d. 
vazdzd dun] «b Sim dyariSwn 7rrüpa. O' 










d da), dbi] € T Oxxansiac T? cvsu- 


ev, T rd Y woiom, mesi Th jueic 
€ 53 y 9meoi Aa 2g. 

Ai&YMOr. Ad gg, acl 6e 
damp9 ro, v8 Ma d dutguomwiwe dyioytY pc , 
€ vuxyóc JV vic dyrolge denoulpine To iege" 

.XowMvs IL 


]ROsVSCEPTIONE.] ArHa- 
y NAsII. Canitur hic Pfalmus pre 





CATE- 
NA PA- 
TRVM. 

1,Pet.2,10 


Matutina 
Jufeeg tio 


usd. /u/ceptione matutina , hoc cft j qvis infi 
quando illucefcens vnigenitum Dei Ver- "^^ 


bum , vti fcriptum eft, oriens ex alto , nos à 
node & caligine diabolica liberauit. Vel et- 
iam smatutinam fufceptionem zppcllat tempus 
Dominicae refurrectionis : refurrexit enim. 
valdé mané, hümanz naturz ad immortali- 
tatem viam patefaciens.. Canit autem hunc 
Pfalmum Chriftus ex perfona humanitatis: 
perfpjcué etiam nobis exponit, quae ipfi cru- 
cis tempore à ludzis illata fint. 
Evsegns11r Tradit ex refurredtionis 


tempore falutem adfuturam , dicente Lu- Lee *4; 
ca: Fná autem * fabbatorum valde diluculg * Vulgata 


ad monumentum venerunt. mulieres , por- 
1amtes que paraueramt aromata , quando 


abbati 


etiam audiuerunt .ex viris duobus: 944 Ib&. €. 


quaritis viuentem cum mortui ? mon eff hic, 
ftd furrexit. Vniuerfam igitur difpenfatio- 
nem paffionis Saluatoris, diuinus Spiritus ad- 
fcribit eius refurre&ioni. Ceterüm hic Pfal- 
mus quoque tontinet Ecclefiz conflitutio- 
ncm,& Gentium vocationem , ncc non prz- 
cognitioné generationis ac. populi nafcituri. 

DrinpxrxMr. Cetrüm matutina 
fufceptio perficitur & oriente iuftitiz So- 
lc, & ignorantiz. node finem accipiente: 


Eec s 


CATE- 
NÀ PA- 
TAVM, 


Pfalmus 
3ne totslt 
ex per(ona 


ifs. 


402 


& fumpto exordio , occurrit ad perfeam il- 
luftrationem dmini luminis & à Trinitate ma- 
nantis ( vt cuius gratià. funt omnia, ipfum au- 
rem nullius/fiquidem vltimum eft quod appe- 
titur.) Nulla veró mutatio perfonz fit in hoc 
Pfalmo, fed totus cft ex perfona Chrifti, vnde 
etiam di&iones ipfius nouo Teftamento infer- 
qx funt. 

2. Dzvs Dsvs wrvs.]OnicsNrSs. Hac eít 
vox Chrifti Domini crucifixi. Quin & aliàs 
quoque figurat id quod nobis accidit. Nos 
enim eramus primum derelidi ; & defpedi; 
nunc verà poftmodum affumpti , & falui fa- 
Gi paffionibus eius qui erat impatibilis: vti in 
ijs quz in Pfalmo fequuntur , noftram infi- 
pientiam & delidum fibi accommodans, ait. 

GnaEGORII NazriANZENTrI Cetero- 


Chrifii» quin etiam affectiones noftras in feipfo effor- 


ft nofi 
ffoi 
pina. 


Dies pr 
Eriterin 


mat. Nos enim eramus priüs derelicli , ac 
defpe&ui habiti:deinde iam adfciti, & fcruati 
piffionibus eius qui paffionis experts erat: 
ficut eciam infipientiam noftram, & delidum 
noftrum fibi vendicans, fequentia Píalmi 
verba profert. 

LoNGE A SALVTE MEA VERBA 
DELICTORVM MEORVM.] Áxonv- 
M 1. Impium populum, & Iudam deflet. Ni- 
hil enim, inquit, emolumenti acceperuncex 
falute quz eft ex me. 

3. D&vs Drzvs MEVS CLAMABO PER 
D1&M.] ANoNvMr. Id eít, in rebus profperis 


sex prs ai- ( hoc enim dies) C nece, nempe aduerfita- 


werjis j*- 
mitur. 


Patriat- 
gba. pir 
fpe. in 
Chriji um 
liberati. 


cum,clamo ad te. Etenim profperitate vtenti 
periculum cft elationis , & malis oppreffo, ne 
non perfeueret, Significat autem Deum ex- 
audireillos, qui in vtroque cafu ad eum cla- 
mant. Nam illud ze» exaudies ? per interro- 
gationem le&um, declarat exaudiendum. 

f. IN TE SPERAVERVNT PATRES NOSTAI. | 
E1vspE M. Patriarche, inquit, é quibus 
fecundüm carnem exifto, in ce fperauerunt, 
meam illuftrationem expectantes , & fpe po- 
titi funt, per me à morte ac diabolo li- 
berati. 

7. Eco AVTEM SVM- VER MIS.] 
E:vspE M. Quin etiam in nobis vermis 
fit, quando peccamus,confcientiam noftram 
increpando, & corrodendo. 

10. QvoNIAM TV ES QVI EXTRAXISTI ME 
DE VTERO.]On1czN15s. Cüm enim Deus na- 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


V) dpyeuiru, tgrruvrd. «ve? Tito Qarmo por 
1E ood T rejMwmoUcy; Seis qur; ( € d 
xut 7raK(a , duvb Ji Sdnóc meia 
9dp 62 ópturür. ) Ocd spa. Ói emesoómu 


! piru CoA x21 9 mejv(n da) ple , aX. Eoi 


0A» cx «vescaimra Xe1ew* ee o C M 
srageriomouy Cy ii gari daran. 

€. O erzoz o eroz wor.] Cris. 
NOrx, Am 3 Qoyh v8 tug Xeje 9, vo! guv. 
£d eesenAujdpu , Kaj djWuc Ji svmi v) 
Wrseov exd.3 (Qv. Yueie 20 np oi saa. 
?veuuApiot , xg] mpoezppior vmeimegr 
€iva vu «nego eimpuizoi, Y) Yo paci 
1E daa.9 9c 7r Som, davtp vli apeceurm 
Wl , Q 70 zonpuuise oixensudy Qe, dfo v) 
iic? A ang qua. 

IrHrorior Nàziawz, Kaj é9Nux dl 
€» auo! vmi a5 Wwtrieoy d 5 Qo. Ju 
99 Ty) ol yao D eiapiron, xg) mapiieg- 
proi 4veiriesr er vus. axesci)nupinoi, 
xd) cvowc Hwor Toc T8 daa S mádWw, 
darip alu àtecsudluo Yd , xy ab 7hwu- 
pai oixenn dp (Qe, à se df] T9 anus 
Qo, 

MaAkrAN ANO THE XQTHPIAX MOT 
OI AOTOI TON TIAPADTOMATAON MOr.] 
AunurMOr, Tip dosCUryz Agi» , »aj Ys- 
d'a» ódvperay du 2p. Qnow, oQeouianur 
Yer 4 o iud cwmplas. 

y. O ero£ MOr KEKPAZOMAI H- 
MRPAZ.] AwawrMOor. Twríew p $- 
Máauc ( Tiro 59 Ywukeg) i vox, dina 
ius dcn, (lodl vede cw. Ka) 59 éUdvusyn 
xd un (Bo Vzrdprwut, x, cuvtyopiro wax, 
vb p xa prepeir ,. AnAot dà Prep ei aux] 7 
6 atgrrtpio xeaQórmn 9hóc, Ka! temas 50 
&yazuytognotd quor 5 T0 Ux €T GRITY s Eig uxstg 
d'»Aof, 

& Eni zoi BADIZAN OI DATEPES 
HMQN,] Tor arror. Oi zaceiaj yat Qn- 
eirele ov eipa và x2 ca pra on coi mou, 
? ipli) eesad'oxdvre Vriogp]a, ez) 9 9v 
mÍÀ Qv Vv or , pucdéymis a ipii eri ate 
váa Qj df GoAu, 

Ü. Era az zii xxoAnz.] Tor 4T- 
TOr, Kaj Gp Nui d i) aui Pwz, ina dy 
a ugprivoylyo , eli) suseió nou Vj du. 
Age Y, tocarres Sun. 

í, Ori xr E! O EKXHAZAZ ME EK 
rTAZIPOI.] C'rirgx xz. Oc 29 fjorata- 

"t 


IN 
vor 5 melio Sunicbrame. cT] dé Un x uóror, 
iei x) ubrOe cle dis adiu (Go lo. 
M. YIEPIEKTKAQEAN ME MOZXXOI 
noAAo0r.] AxoNrMOr., Nóe di uóoroug 
a9] Ttc 5ripyssas Td riz. mowegc dud. 
uec, uj nudius daumm^ay copias) di 
aul» xeaviZum. Taceo di zríovsc , did 7) 
qohwytlke, Ntnot d'y Q oU ( à torio, df 
ec 7toAuopxSyras dud slo Gxxhwcian , ay 
à co TieioQ Ady OM , ec d paar 7H ám. 
qu Lyon TWigxTa). 
—— Erzrbior, Tdy l'daíoy vic dpywrric 
qnoi, ei dy c» EC. ACA jan ug" Emrign- 
aw iz 9neioic T xg ugu, Y cuuauryh T 
uU pony ép (a3, J'audoaci Ty] ^ady.Evzo9u 
jp. 3r cmtdle aic pp Dae d'aua2e« dvo- 
iugo , 156 d$ dp yormac Tavesu. dd: 
v) uóero ool , d'aud/ug Qeziy. A's. 
dyr) À r8 ueni avions , Quudgay Bacar 
dtd er) uarmionvyo ut, t 655v T cegnamov 
alirmpóns ocn. [iiri ( Bacdy «gMcas 
üyrlg) ,)oPrep dvv) dfadiuaertoe ume! epar 
imiOntas axgyÜav , Yadaio di a0 cóux 
Woi£ay YA iuro , dips, ddp: od vri , $uv— 
precor üyüy , 1b ai 42 url. 69 vue , v S08 
p ctn SAU. Oui 93 Aorr Os ol void Gi 
disteeov, aleam Qo 9rd rre Xexes. 
Xd.DYZAI AO TOMOAIAZ THN *TXHN 
xor,] Qrirzxorz. H' Jusapim Y vy 
mia pougaía ,vonrà dpa 52i Go hc eig"), 
Ka] o8 dV iusfic sl luz dushdUotra 
fougaza, 
x). AIHTHXOMAI TO ONOMA XOT 
TO!* AAEAOOIZ MOT. ] Tor Arror, 
TaU(a olore dvagas (o, c rex ur. di 
Ar) , reDerroc (' oz emesombem. — 
OroAnruror. A'dsAQut XaA6 , C as- 
Seve 50 ng) ddtAqos iouis), uevooiie 
9» Eh , xg cesi ox (Os, xoj 7o dA dp- 
pori lc ud 9) xvojo* aq 39 voc, cr Ge 
eji), € uoiorfiuiic óropiaitaT)* e di ai- 
Se»n Qv, uit avesrmxoc xix). € ap 
TU, Ó YacesA(Qo Aur, cit T9 0) Awmoy 
axe sTo Gxoy C9 groNoit dd tA Qo. 
xí. Or1 OTK ExOYAENQZEN,] Atar- 
MOY. EuZ 29 7 Snsavesi M dyalid m 
Ta duet di Gudt , fra s uémot Jn- 
d, ol) iulii f o ex iui eit 
&ylu'. Jump &yu To a0) eno 6 Kain 
m. Nud à capra. a'ExxeipApor, C Gn pipa 
Tonuvs IL 


PSÀLMVHM XxL 


homo etiam frater nuncupatur:fiquidem vni- 


403 


fceretur, Pater obftetricabatur : exiftimo au-. c4 r4 

tem quód foli ; quia nimirue folus erat de N4 »4- 

Spiritu fan&to. TET 
13. CIRCVMDEDERVNT ME VITVLI MVLTI. ] 

ANONYMI.Quuin etiam vi£ules intellige ma- 

lignas poteítates,qua terrena curant;quz ver- 

bis deceptorijs fubiugant quibus imperant, 

Sunt autem tauri pingues , propter multam 

fcientiam. Potuerit hzc ctiam dixiffe Salua- 

tor, própter eos qui Ecclefiam eius.obfident, 

quorum fermo captiofüs apertus eft in captu- 

ram eorum qui decipiuntur. 

Evszn11. Iudzorum principes intelligit,de 
quibus in Píalmo rxv11. dicit: Jperepa feras. pil.e7, 
arundiniyongregatio taurorum in vaccis po- » 
pslerum.. Atque ibi quidem diferté populos Dia 
vaccas , principes veró z4wros appellauit. Hic 44, tir 
itaque illud, vizuli »ulti dixit Aquila;vacce; 

& locoytaari pingues,optimates Bafan tradu- 

xerunt me.vbi militarem Pilati aciem ( quam 

Bafan appellauit)latenter infinuat,qui ipíi pro 
diademate coronam fpineam impofuerunt. 

ludzi vetó füper ipfum aperuerunt. os fuum, 
clamantes: Te/fe, tolfe, crucifige eum: fanguis Yoan. is; 
eius fit [uper nos, c fuper filios noftros. Fu- Mash, i5, 
iufmodi autem homines, cüm fanguinem *5 
Chrifti (itirent,nil à leonibus differebant. 

21. ERVE A FRAMEA ANIMAM MEAM. ] 
OnricENIS Framea quz animam ferire 
poffit , vtique fpiritalis eft; de. qua dicirur: 
Et tuam ipfius animam pertran[ibit eladius. Yuc.2,35; 

23. NARRABO NOMEN TVYM FRATRIBVS 
Mi1s.] EivspeM. Hzcquodammodoó ab ipfo 
à mortuis refurgente dicta funt, quando exau- 
ditus fuit pro ijs, pro quibus orauerat. 

T u&opoRErI. Fratres vocat,nam ramquam 
Chriftus 
genitus eft,& primogenitus. Atque illud qui- viigenum 
dem ipfi vt Deo ac Domino cqmpetit: tam- res ark 
quam Deus enim, folus genitus eft, & vnige- ig 
nitus nofninatur;vt homo veró,etiam primo- 
genítus appellatur. cuius rei teftis eft Apofto- 
lus; dicens ipfum effe primogenitum in mul- Roni, 
tis fratribus. 

25. QVONÍAM NON SPREVIT. ] DipxMr. 

Cüm enim meus effet bonorum thefaurus,& chius 
propter vos inops fa&us effam, vt diuites effe- 2227  " 
tis,meam pro vobis orationem non defpexit. " » lia- 
quapropter ipfum cum gratiarum actione lau- 
date. Modó enim carnem induti, & ex parte 

Ecc z cogno- 


(— 404 
tArk- cognofcentes ac propherantes , diuitias meas 
EX capere non potuiílis: quare rogaui vt vobis 

' donarentur ca; perquz diuites cfficeremini. 
'a26. APVD TE LAVS MEA. ] ANoxYMt, 
Laudem vocat glotificationem. Licet autem 
hanc à Patre ipfi delatam videre , quando 
ws Th vehit vox deczlo dicens, Er clarifícani , 
sterum clarificabo. ' 
Peffh. — Dipyut. Quem Deus laudat, cüm nihil 
irm ipfum latear,vtique ob perfcélam virtutem id 
ue p Magna igitur fiduciz cft fermo hic. Por- 
ró magna cft Ecclefia , quz ex viris magnis 
conftat ; ficut Eccle(ia frequens eft, quz. ex 
multis congregacut, 
27.EpENT rAvrnts.]Evsenti. Pauló veró 
Vult — poft dicit,cemederunt,fed non comedent. Ce- 
sx. P terüm cum comediffent, pingues facti funt: 
priufquam veró comederent, pauperesappel- 
labantur, quód nondum ipfius cibum acce- 
piffent.Saturati autem laudabunt Dominum: 
Et quis eius fructus ? Finept corda eorum in 
fculum feculi. nam panis vitz immortalita- 
tem confert,& vitam zternam, Dixit enim: 
lou.6,41. Ego [um panis vit , quide celo deftendi , c 
lbid.;i, de vitam mundo. Ec rurfus:$i qui manduca- 
uerit ex meo pane, viuet in eternum. 

32. ANNVNTIABITVR DoMi1NO GENERA- 

TIO VENTVRA.]T utoponzrI-Fletu digna eft 
Iudzorum caca vefania,quód in diuinis ora- 
culis femper verfantes, veritatem in his fplen- 
dentem minimé confpiciant;fed in Dauidem 
dictatum effe hunc Píalmum enuntient, cüm 
audiant Dauidem exclamantem: 4z5,stiabi- 
fur Domino generatio ventura c annuntia- 
bunt iuflitiam cius populo qui nafcetur,quem 
fecit Dominus. & anté: Reminifcentur y 
(* comuertentur ad Dominum. omnes fines 
terra e adorabunt in con[petfu eius vniuerfa 
familia Gentium. Et manducauerunt ch ado- 
ráutrunt eum omnes pingues terre. Nam ni- 
hil horum Dauidi accidiffe videmus, nec ali- 
cui eorum qui ex Dauide defcenderunr. So- 
lus autem Chriftus Dominus, ex Dauide fe- 
cundiim carnem , Deus Verbum fa&tus ho- 
tno, cüm ex Dauide formam ferui accepif- 
fct , omnem terram atque mare diuinà cog- 
fhitione impleuit, atque perfuafit ijs qui olim 
errabant, atque idola colebant , vt. pro ijs qui 
non funt , Deum vcrum adorarent. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


gadioxorris s xg) oeotreDornc, o» dul 
Zope ix idvrac 38r dép deoa 
Upiy d'upibira, v2 di d Vitis zÀSOUI, 

Xc. []AfA ZÓY O EDAINOX Mor.] 
AxnurMOot. E'yuwor 3 dioc, ías Quoi, 
fa di Gm cog T muTelc avra wound 
idis, n VA9w qur dro Mura , Ka] i- 
dif acu, uà) md29 diZaow, 

AiarMor, O' 9x &rrü , Cre iod y 
lrby AasÜsird , YA. dpiril Din irr mE, 
Mt5dAnc & mrajpnzíac 6 A3). Mtya?g 
din énDatzla Ji Xn uy dn oig uiri dg 
8 dudit 293, V Ox mdr, 

xL. DATONTAI DENHTEZ.] Eizez:0r, 
Mt oor d Qnov, 5pagor, dw d tds"). 
A'9&' in d dgazor sion form mgiv dà 
qao, "rérmc eph), uiemo vectlo) ew 
Qo ? CE dvrd, iumadirmc di airlozn t 
xeu. Kaj vic 0 Xapzróc; Zíow) aj agd lj 
eura v eic aid ra aid ve. O' 59 9 Quis ag- 
toc d9uyecias didum, na) (eI). aimo, 
E'Qr 32, Ey eipa agre * Lust ; 0 nura 
Gaya CT Uepré C did ac Lol) mud erus. 
x9) ordo, Edy nc qdoyn dn T ipd apr, Cs- 
ov?) eic vov add ya, 

AG, ANATTEAHZETAÍ TO KYPId TE. 
NEA H EPXOMENH.] OroaarHTor, A; 
Eur dà 9 9 Tud alor iuGesrmzior S pmém, 
Ón mi S'eíoig 207ioi& dunysdl c Grsvry yairot- 
mc , 7 5p Téroi; gd uroucuy S cuwoe itt 
dAfileuar, dAW eic ? And cipiSr $ -|a^ ue 
Xaropalyov?) ; T8 AaClJ. Bou vr (O9 axvome 
A'raysaMlat?) mo! xvejlo flus 9 ipzeouir, x) 
dya a^a 3 d'uxasíusl, avid. ^ed md 
Tincoutivo? , Uy Vroincw 0 ww e1 D. C ce- 
TIe)^" Menficor) , xo) Édcegtiow) «ejt 
xvg1ov 7raV(g TU ries m jv Q «ce- 
vhcuzw ya moy. dud orágu, aj marea] Tl 
Érdv, $Quzov ug) eveorexi mous iur! ai 
Tc. of 7rov, TC nyc, TET 0 ode F0 8 
A613 pali flunpror , dd i o Ov 
v) dx AaGid. Móroc dà d'sayómc Xe1eoc, 
€x AaCld x? capra, 6 GrasSresricas SV 
Ay» ,ó ix AaCid' ^gGus 1 7 du^ unp- 
Ql), mácas hU qa) Saowr(as m Doyre- 
Gne VnA poene , v rimo TG zr 2a. 
vaxtiré6, wg) Tct, eid Aoc eveoo Qoo ras Ti 
e«»escxumzw , adc) Th| wx Uvmar vo» Urra 
«regoxuwiigu, Sor. 


ANNO. 





IN PSALMVM XXI 40$ 


ANNOTATIONES CORDERII. 


1. VERSES sarMvs hic infcribimur : Pro fefce- 
72 ME ISO prone matutina, Sw[ceptsonem au- 
] FTN tem matetinam S. Athan.in Catena 
PA cx ponit Chrifti natiuicatem , vel rc- 
fatrcdionem , quz temporis fuerunt matutini: 
qno fenfu eriam Eufebius ibid. & Didymus ac- 
cipiunt , quos S. Auguft. & plerique Patres fc- 
quuntur, Vbi notandum in Pfalmis, fwfzipere 
idem effe, quod awxsliari, & confcquenter fw 
' eeptorem. pro. auxiliatore, nec non fsfceptionens 
ro auxilio accipi;quia nimirum is qui alteri opi- 
tulatur, & auxilio cfl, caufTam aut perfonam eius 
fuícipit defendendam, Itaque inh fenfus, *Pro 
fmfeeprione matutina, id cft, pro auxilio matuti- 
n», quod fcilicet Chriftus à Patre poftulauit, vt, 
tenebris patfionum depulíis , lztiflimam rcíurre- 
Gionis lucem vclociter adferret. 1n Hebrzo ett 
vox PY? aicletb, quz; vt obíeruauit Abenezra, 
proprie fignificar efcem (wm, fiue ffellam matuti- 
nam; vt argumento fit, tunc Chrifti diuinitarem 
hominum cordibus illuxiffc, cüm paílionem ipíc 
mortemque fuftinuit ; nec aliud ctucis ignomi- 
niam , quàm afcenfum in fupremum dignitatis 
fafticium, vbi eius maieftas fpeciofiffime radia- 
qi ret, fuilfe. Aquila ex Hebrzo vertit, uml, rà 
e Vdpeic ipllgiie, quod S. Hicron.reddit, pro cer- 
5 wamatutina; alij, pro cerua auróre : quae verlio 
** fuauiffimé Chriftum cum cerua (vt Plinius aic) 
animalium placidiffima confert. Quia fcilicet, 
non fecüs atque à canibus venaticis cerua , ita 
Chriftus à rabidis Iudzis & militibus Romanis, 
matutino tempore palfionis, ab Anna ad Caia- 
pham,& à Pilato ad Herodem pertra&tus, verbc- 
ribus laceratus, at tandem in crucem atus fuit; 
cuius vox mitiffima in hoc Píalmoett ciufmodi: 
« Circhmdcderunt me canes mnlti, Heu quot cz- 
leftem illam ceruam cares circumdederunt, 
quàm (xuos diuinz illius carni dentes infixerunt! 
nec ver ab ea infe&tanda dcftiterunr, quoufque 
illi vitam eriperent, Verumtamen vclox eft , & 
faltu agilis, Siquidem tertiá die , matutirio tem- 
pote, mortis rartarique voragine fuperatá , e fc- 
pulcro profilijt; celerique faltu in &xlum vfque 
peruenit, 
. . Chaldzus denique hunc titulum ita vertit, 
& uper potentis oblatione gi ron anrorá, bymnus 
. "Dasiid: vel, vt exponit Nebienlis, pro. virtste 
f'crificiy continuaque imaoauionis, Fuit enim in 
cruce potens Chrifti oblatio, que Deum vniuer- 
fo generi httmanoinfenfüm d t totius orbis 
ri vds foluere, immanes hominum hoftes,pec- 
catum , ficanam , morcemque füperare potuit; 
Nulla certe fuit vmquam potentior oblatio,nul- 
lum potentias factificium , cuius vires in omnia 
fecula, in totam vfque zternitatein excendantur. 
uidquid enim glorie per totam aternitatem 
felix ill bearorum hominum propago pollide- 
bit, id vaiuerfum huic oblationi ^ad Fuit 
igicur oblatio facrificiümve Chrifti potens, ac in 
perpetuum faluare valens; & iugiter in Euchari- 
ftia renouatur , idque in aurora, quoniam ab ea 
Miffe celebrari incipiunt. Videri quoque poteft 
Chaldxus Paraphraftes refpexiffe ad. arietem il- 
lum, quem Abraham pro flio fuo Iàac madta- 





AUuunpe 


uir; vocàtur enim bw aiii: vel ad iuge facrificium 
matutinum, quod vocant &4us2r2 jr, vt Augult. 
Eogubinus obfíeruar. 


TATIO- 
NESCOR« 
DERII. 


ropologice auem quz f& hzc martina Matutina 
Jnfceptio , ieu amrora , ex qua citulus huic Pil. fafzertio 


mo prafigitur,exponit S. Ambrof.in Orat.de re- 
furre&. carnis. Nempe hac autora eft mocuum 
corporeorum mortificatio, Dicitur autem auro- 
I4: quia exea omnes virtutes exordium in rs 
Ergo qui chorum virtutum in animum inducere 
intendit, vt morus prauos & inordinatos ante 
omnia compcícar neceffe eft. Nam ficut aurorà 
dici ita mortificatio ceteris animi virtutibus viam 
pandic. In quem fenfum ibidem Ambrot. addu- 
cit illud Pfalmi: Zn matutino interficiebam omi 
nes peccatores terre, &c. Qui funt ifti peccato - 
res terrz, nift motus inordinati, qui nos ad pec- 
candum alliciunt? Oportet ergo illos ip pmztuti— 
no, hoc cft, in ipfo virtutis limine, interficere,an- 
tequam ad vItericra gradum faciant. Sicur enim 
aurora dicm, ica reliquas virtuves & fpiritus per- 
fc&tionem mortificatio przcedic. 7» bis igitur 
Solis inflitie matutino(inquit S.Ambirofius)pec- 
tatorsums caligo tota perimitsy: ficut yy [i Propbe- 
ta ait ex perfona Domini: In matutino intev[i- 
cieban omnes peccatores terra: boc ej, oriente iu 
mobis Sole iuflitia, qui babitaculum "Domini fu- 
mus, omnis cogitatio sniqua [ubuerutur. 

Porró myiticé rant md Regius hac infcri- 


quid trope- 


legieé. 


P(al.100,$ 


Myfücus 


ptione infinuare videtur, & fimul nobis commcn- tilt jes- 


darc orationem matutinam:vis enim quzdam a 
que robur € pia iftiufmodi precatione in pectus 
infunditur , ad proterendos falutis inimicos, & 
difficulrates in virtutis via fuperandas. Vnde ec- 
iam tantz rei neceffitatem colligere licec; Nam 
cüm ea fitliumanz vitz & voluniatis imbccilli- 
tas, quam vnufquifque experitur, & fit vamwm 
ante lucem [urgerenii mundi [Imperator parení- 
que omnium Dcus manum tendat, & fuftentet; 
ccrté par eft , vt ad cum confugiamus , quem 
magnum fortitudine Nahum indigitat, & ab illo 
tobur mutuemur,Circumftant enun vndique nos 
pericula, & cum luce primoq; die nonum in frc- 
tum ingredimut , viatbekeeutiimo uodam aftu 
hortibile; vbi quot a&iones, tor pene Charybdes 
aperiuntur, rcHant Aquilones, titubat. virtus, 
bona mens fzpé naufragium patitur. Pulchre 
S.Greg. Nyllenus. hom. : z.in Cant. Qui, inquit, 
nauigationem m[Htwunt, oram foluenter, C con- 
erientes proram im Oceanum, vybo zuirras Tis 
v&ynMa, cuu, Votum faciunt, quafi quoddam 
proemiumnauigationis.S5nmma votiefl,vt Dens 
Jit xaBnyusy Tis vsholar, dux ad bonam felicemáue 
nastgationem. Ita. mane, (iad. deuotam oratio- 
nem, vtad facram anchoram , mentem adijcien- 
tes, benigni Numinis auram conciliauerimus, illo 
duce & moderatore flu&tuum , per quoudianas 
vitz: moleftias,velut inter Symplegadas tuti ena- 
uigabimus: 

1. Deis "Deus meus,rejpice in me,&c.] Nount 
hic plerique Interpretes, verba ifta, Refpice 15 me, 
non haberi in Hebrxo, fed à Septuag. fuiffe ad- 
ic&a, Hinc, vt Eufcbius ait, zi ecfsss uar, ds 
aalpapop 6s mtd. E'fgsixo, 3, ewrip eogbarmr. Hind, 

Ecc ; Rejhice 


v 


"" [ses orationi 


malitina 
Accommgo- 


datus, 


Dól116,i 


Nahum 1. 





-—— 


—€. 


406 EXPOSITIO PATRVM GRECORYM 


4m) Quod im Hebraico mon quá nos in omni fceleze deferimus Patrem & : 
Perratsy 5 


» 
quiincruce folis iftis haremus infenfiffimo illius hof demoni: de. Bcato ug 
NES COR- Verbis víüs eft : "Do Dons mea, vi quid me — fcrimus conditorem Deum, & addicimur jura. Deum ds. 
pERM.  dereiguifhi aperié demontlrans, hunc Pílmum — diflimo (ilutis noftrz inimico: deferimus prz- fera. 

Bahwwm totum ad fe pertinere, ficut & Euangeliftz (atis — miatoreg; Dominum, & adiungimut crudeli. 

A /e^*" indicarunt,non folüm ex co quód ex hocPfalmo — mis animz corporifque noftri tortoribus nujjo 

2 Sii citaucrunt illud, 2Dunferunt jiba vejhmenta P4,  czuo mitigandis, omni cxalperandis : deferimus 

gehts cos. XC. fcd ctiam quód iidem, quibus hic Prophe- fumma omnia zterüm pollicentem obícqui- 

Kriaut, — U, verbis defcripferung ininicos Chiifliin crus — mur lammas & fulphura aternüm propinanti- 
ce ipfum derififle, & mouentes capita fua dixif- — bus ; illius monita & confilia ücelieimus , cüm 

Math, 15, fe: Confidlir ij Deo, lberet nume cum Ki vult. Vt eant in falutem; horum fuggeffiones & impulías 
cerié vel ex hoc Pfalmo collizere liceat, uantus  fcquimur, cüm cant in interitum. Bis fatui, illius 
Propheta. fuerit Dauid , qui Chrifti palüonem — deíercione, horum profecutione, bis etiam mifz. 
ram claré & particulatim prruid.tit, & clarius 1i, beatitudinis exciuficne ; penarum. addictio. 


. quàm quiuis ceterorum Prophetarum, CXplicue- — ne, vtrimque aternüm. Sic more fuo pit & affc- 
nt. $.Hicron.locüm hunc exponens: ///c,inquit, — &uose Scubanius. 
» quomodo derelitta fust. ig Iiiotw. Longe à flute mea verba delitioram 
eT dam, quando preccprum tran fsreffas tff; vel meri] Symmachus, sj pur us, qnerima- 
8n palfrone derelilus Chrifher, fro parte carmit,— pay um mearum; Quinta cditio, Éciews uvcla- 
Chrifli bu- Hic poftecior fenfus. eft planz litteralis : nullus — rj me; vi. Edito 4 Aieug ja, deprecationis 
Sentar iy enim cem re palTionis fuit influxus confolatio-- mt; Aquila, sg ÉrtzolueTls uv, rYHG M mer, & lic 
fife — DIS virium fuperiorum in inferiores, Quin & — haber S. Hieron. Loci huius varias interftin&io- 
jean. — pailus eft,quicfcente Verbo; quod propteréànon — nes & cx licationes videapud Lorinum hoftrum. Chiifus 
fuit otiofum, quoniam adfuit natura patienti , vt Liquidifiiraa & clariflima cft illa quz füperiüs in leguitur 
in pallionem confentiens, & fuflentaus hypofta- Paraphrai & Commentario Grico expofita ell; ia perma 
ticé naturam humanam ; quemadmodum Dio- fcilicet hzc verba dicta cllc à Domino , cx perfo- Fee P 
nylius Carthuf.de Orthodoxa fide ar. $6.& Gc- na fui corporis quod eft Ecclefia | fiue cx perf; ^ 
ncbrardas ad hunc. locum CXponunt. Nonerat  napaturg humane, cuius delicta in (e fumpferat 
ram Verbum. Dei oticfum , eó quód patienti €xpianda: qua & Augultini fententia cft, cuict- 
humanítaii fug inier fümmos Cuciatus vitam iam accedit Eutcbius, fl'erip Voayra bsec 118i 
fuitentabat, & Prorogabat, ne deficeret, (ed am-: € TE Pre d aper zl) daptiar 78 nócpa* Y, à Tlaj- 
pliüs adhuc pateretur: vire, igitur ad patiendum G^ Vio der duaprlas Vausgy: Kad Xpigig nude 
uppeditabat, non autem confoluionem , Quà boys. 7 XeTder 78 hone, oiu G- it 
formentorum dolores yel tantillüm mitigatet, — je, ARTdEg. Tujopsus SEM, denisóuínr Vip 
Vnde non imineritó Chrjfi; humanitas, fe in mi, vba iusriegs duapriay drinaCsy, ivicoía; diy mi 
cxuemoifto aeone folito diuinitatis folatio peni-. asy. 2s Sxispiila luo 3 iLery Aura pap, X, cavply 
Us Orburam feniicng ; !à iltiufmodi querelas Markpitirtr, ain uie rgrueponísuy" gr Ej Tés ip iua 
crumpens clamat: De; Deus mens , quare me des ámvloure ^$eog. E 30 TL sp blo Sup qae 
x » » reliquit? Queftus olim fuerar lob, cüm incla- Nerii Dir Gasp ( aida jS ellus lair Vu dris Y eu- 
Pelidkodn mare; Fratrei Picos lonce fecit a 76, C noti pei " 5 eeytíms ) 0€ Ja AOV TOT Vmdp nuwy dri dass 
quo ft — q"AÍI alieni recelferunt a me, Dereliquernnt PUO dom Mat, iy Écz, Mexpdy ing swrhplas pat ei Ail 
propimqui mei , C» ou, pue WOMETABE, obliti (mpg 7E/ to aciu pad su Us. Mi Zmfai-] ys, enziy, eg Td d 


AxNO- ejpicein me, lano 
YATIO- fif, Saluator etiam omit, 






£rauior , ) : 
quàm Alis- mei. Scd non dercliqueratathleram fuum Domi- eUriag RAII/LGDA arr 3 Jg oa! ertplas did Td iud 
TH. nus, ficur dereliquit Filium fuum vnigenitum, fubinam. ld cft: Quemadmodum foannes dices 


Pál.:6,10 In quo edam glortabatur Propheta Regius: Pa. bat: Ecce agnus Dei, qui tollit peccatnim mundi: loi.tay 
F6 PIS y C^ Plater mea dereliquerunt me; De Panliut : Pro noli Peccatum fecit, cj Chrifha ? Cot. f, 
it. 


THIS ILOPI A mi fig yg. Atquc hinc eiufdem nos liberauis de maltdulo legis , falus pre nobis Giu. 
Pl. »,rr, illa funt: Sperent in te 3 nouernunt te, quoniam malediébups. Fgitur quemadinodum cum effet iu- " 
Pál.36,15 non derehquifh quarentes te. Etalibi: No vid; flitia fons , Peccatnm noflraps Jonfeepir, C cum 

ulum derelicium, Et tamen derelictum vide- effer pelaene beneditlionj; » maledilionem nabiz 

mus C hriftum » quo nec iu fior cflc poteft, nec smpojitam f'nfcepit, Gi crucem Pertuht confufione 

Dco gratior. Id in Pijs fuis in Chriiti paflionem tontemptá; fic pro nobis qn03ne verba locutus ejf. 


ac, vt ita dicam , feipfum in Filio? potuiffe hoc verba deli£ior um meorum, Ne ajpicyas, inquit, 
perferre amorem illum magnum , quo Filium BAIMT& COMI; Peccata, fid da fAlntem pro- 
diligebar Pater? aur potuille obliuifci Filij fui Pter meos cruciatus. 
vnici, Dei de Deo, in gratiam noftri, Patrem ? vt 3- Clamabo per diem, c pon exandies, &c. ] 
videatur maiore hos Pater amore complexus, Sunt adhuc verba Chrifti humanitatis , fe diuin 
quàm Filium; maiore hofles fuos iuratos, q52"  confolatione frnftraram conquerentis, Pro jftis 
amiciffimum (ibi Filium , ciuídem fecum fub autem verbis o po, ad Infipientiam mibi S. Hie- 
flantiz, diuinitatis ciufdem. O amor! Quid DOS rop inxta Quintam & Sextam editionem vertit, 
rependimus pro hoc amore? Imó voluit Filius nee ei f lentum mibi ; fiue , quód ipfe non file. 
cllitui à Patre, amorc noftri ees rum vt hac ret,ince(fanter orando; fiue quód Deus filentium 
deítiturione Duereretur , ne nos deftimieret Pater; | il]i nullum concederet, affiduis cum increpatio- 


gura vc fadsfacerec. Datri pro omni dcflitutione, pibus & flagellis vrgendo, adinftar (cilicet ho- 
| minis 


IN PSALMVM XXI ^ 407 


minis irati, qui verberibus & obiurgationtbus 
famulum excipiens, nullum eius precibus locum 
dar. Tropologicé S. Auguft. Epiít.120.ad Hono- 
ratum de pratia noui teftamenti, locum hunc fic 
Dew ewr. exponit: Hoc ergo dicit: Nónne quidem exaudses 
UrÁWP — CLomaptem per dicpo, id efl inrcbus profperis , vt. 
Marenam, Car non amittam; G- nolle, id eit, sel iot adntr- 
, 5,Ut proJpera que amifJa (unt, redeant : verum 
T— t. " in B rtr facies , fed potins vt 
Japiam, quid iam per moni teflamenti gratiam à 
te expetlare , quid. defiderare , quid pofcere de- 
beam. ld ipfum exemplo Pauli confirmans: Cla- 
mast, inquit, Paulus , vt anuferretur ab eo [hi- 
mulus carnis, € non eft exauditus vt aufer- 
1.Cor. 11, retur, C ditlum eff ei : Snfficit tibi gratia mea; 
» mam virtus im infirmitate perficitur. Ergo non 


eft exauditms , (cd non. ad snfipientiam, fed ad - 


fapientiam ; vt intelligat bomo. medicum. effe 
"Deum , € tribulationem medicamentum effc «d 
falutem , non panam ad damnationem, Sub me- 
dicamento pofitus vreris, fecaris , clamas ; mon 
audis medscis ad voluntatem , ftd andi: ad fa- 
vitatenr, 

4. T n antem in (antlo babitae. ] Hoc eft, ià 
Summa re fanctuario,in arca facderis,non magis auro quim 
rr^ " msieftate & glorià fcintillanti, in propitiatorio, 
riim vnde nobis reíponía dare confueuifti , vbi te 
magnificum iles ; & naturz Deum , homi- 
numque dominatorem: vbi te Cherubini ado- 
rant, & beatz mentes trifagio te fuo affiduiffime 
venerantur. Quizz diuinz praíentiz c itatio, 
non Dauidem modó flammts caleflibus umi- 
natum , fed populum vniuerfum ; & przícrtim 
myltas & facerdotes,commouebat ad reünendam 
animi fanctimoniam & pictatem. Quid igitur 
Cos facere pat eft, qui ad aram facrofanátis reli- 
. nane horrentem , ad tabernaculum , Dei fc 
cm & regium velut thronum accedunt : vbi 
Deus ipfe inhabitat cum tota cali pompa, cum 
Íplendore gratiarum , circumamictus gloriá fuá 
& "maicítacc? Atque hinc Patres ducunt argu- 
mentum ad commendandum pijs Pontificibus, 
& reliquis initiatis, fingularem animi fanétitu- 
dinem , quód admifli a diuinam arcam & alta- 
re, foliumque fempiterni Dei , familiariàs cum 
€o verfcntur, ita Crefollius nofter lib. 3. Myfta- 
80i cap. 24. vbi (acros homines ad pulcherri- 
mum, diuinumque hoc munus ftudiumque in- 
citar. Sunt cnim illi veri Ifraelite , quibus pro- 
rié Dci laus tribuitur, qui idcirco Dic à Pfalte 

Dea lau; Regio Lom Jfrael nuncupatur , cüm ait: T « au 
ll m pep an fantio babitas laus | rael. Id eft, In sita 
ina 79^. (inquit S. Auguft. ) qvo; (anélifcajlj, 
C quos facis mtelligere, quia ad vtilitatem quof- 

dam non exaudis , c ad damnationem nojfdam 

exandis, Sancti igitur domus funt & habitatio 

Dci, domus funt & habitatio laudis I(ral , illius 

fcilicet, qui in fancdtis & iuftis gloriam fuam 
manifeftat, & fe zternis laudibus digniflfimum 

efTc commonítrat. Vnde do&i quidam ex He- 

brzo vertunt, à /andte babitan; in Landibus Ifraé- 

lii : hoceft, qui femper laudaris ab I(taele. De. 

cet omnino vt omnes feduló & mature incipiant 

id agere , quod in omnem aternitatem diuino 

. beneficio funt acturi , cüm Beati in pangendis 

Dci laudibus feliciffimum zuum quantum quan- 

tum eft,infumanr. HincS.Chry foít.in Pal. 144. 

i5 officium, quod Dco ipijs in hoc mundo 


- 


tribuitur, ait effe uopdeyc (wisis rd asa, furia ANNO- 


rre proemum, atcrnitaiis przludium;inducto- 4, , " 
rium veluti guftum felicitatis. NES COR 
7- Ego autem [um vermis. | Nota in Commen- DERI. 
tario Greco tres pulchras rationes,ob quas Chri- 
ftus appelletur vermis, Primà ropter bumilita- Cur Chri- 
tem & abiectionem paílionis, Secundo, quia fic- hw rv 
ut vermis lignum, ita diabolum deftruxit, Ter- "fpem. 
tió, ob natiuitatem ex Virgine, Cui confentit 
5. Maximus in Scholijs ad S, Dionyfij cap. 2. 
Calcftis hierarch. dicens: zxaxmo àvriy mpeg, 
els tà) Ss avisa T Q- "foriDirns, die ijucie, dioi aripua- 
TQ- Xxwgis , ois $1 cus^ukac , Prae ux xri azipuas ^ 
TíkroPT44 , vDÀ Nap ye, 9 ay ejes. Ip[um vermi 
comparauit, quod non, vtinos , ex femine genitm 
Bity fed [ine [emune, ficmt vermes qui nonex femi- 
ne generantur , fed ex terra , vel ex putredmes 
Hiíce fimilia habet Euthymius, e 
: Verüm hicad litteram, in primo feifa, (cili- 


cet pro humilitate & abicctione paífionis nomen Chriftw in 
subs fumendum cfle non cft dubium: fiqui- /4ffentbe- 


; . : : bitus vt 
dem in ca Chriftus vt vermis habitus , calcatus me^ 


pedibus vt vermis, protritus vt vermis ; nec alio 

modo habitus, quàm baberi vermis folet. Quo- 

propter addit: $m vermis, C non bomo. Par- 

tim ferali laceratione, quz omnem abillo homi- 

nis formam abftulerat. Non quód corporis tan- 

tüm elegantiam & venuftatem abít | [fet , fed 

omnem omnino humani corporis fpeciem. Par- 

tim ctiam, quia habitus à fuis, czfus, confputus, 

calcatus vt vermis, non vt homo; apud quos non 
hominum, fed vermium loco fuit, pari ne lcetu. 

Partim denique quia à peccatoribus non aliá ve- 
neratione habetur, quàm vermiüm : nam fi vt 
hominem haberent, vt hominem reuererentur: 

nunc nihilo magis vereritur quàm vermem. Ita Pe 
nimirum peccator habere Deum pro verme con- 2 vitare " 
(ucuit : nam fi haberet pro Deo , non infurgeret PPP 
in grauiora peccata. imó fi haberet pro homine, 
'non tam barbare fzuiret in hominem. Habet 

pro verme ; nec magis in. (celeribus fuis Deum 
rcuerctur, quàm vermem. Er vt folent homines 
adrepentes. vermes pedibus conterere, ira in 
mandatorum diuinorum tranfereílione, quan- 

tum in iplis eft, conterunt Dcum. nec maiori 

loco mandata cius habenr, quàm vermes; tam 

faciles in illorum calcatione , quàm funt in vcr- 

mium; neque magis diuiná,quàm vermium tct- 

rentur prefentià [ta Deum habent contemptim, 

vt nihilo magis illius, quàm vermium rcucrean- 

tur afpcétum : vt pro codem illis fit vermis & 

Deus. Ita pulchre Scribanius in pijs fuis in Paf- 

fionem Domini Exercitatiónibus locum hunc 
Píalmographi contra peccatores expendit, & ex- 

aggerans fubdit : Opprobrium bominum, C ab- 

setho plebis. An non veréopprobrium hominum Chrifau it 
Chriftus, Iudzorum, Pharifzorum, Scribarum, pojfene ko. 
populi, militum Gentilium? Intuere inuerecun- minum fuis 
dos rifus, fcurciles iocos, calcationes, alapas, vin- irte 
cula , fputa , omnis generis flagella, pro corona vie zd 
regia fpinas, pro Íceptro arundinem,fübfannatio. 
nes, genuflcxiones,caflilimi corporis erubefcen.. 
das nudariones, falía tcftimonia, publici latronis 
pralationem, ftolidicatis impofitionem, feducto- 
ris nomen & blafphemi, & inimici Caefaris: vt 
iure opprobrium fe hominum fuifle dicar. Fuít 
& abicctio plebis , cüm Barabbam rztulerunt, 
cüm nullo fanguine , nullis vulneribus, ac nec 

toriug 





Aerei. Jaluos f. 


LIudsichri. fed pictatem exprobrant;adeó fc 


4o8 
totius ris immani laceratione moti , inge- 
ANNO: rasan iium minifque Pilatum ad inm 
LIO. cens damnationem compulerunt. Veré abie- 
ied 7 , non tantüm Herodis, Scriberum & Phari- 
Érorum, fed infimz plebis, infimorumque calo-- 
num: quorum putido orc, vultu & corpore totó 
coníputus iacet. Id quod in patlione femel à Iu 
is, modó 4 peccatoribus Chrifto ac Dco in 
omni grauiori delicto quotidie opprobrium ir- 
rogatur. Quod enim potefl maniteílius Oppro- 
bij fignum dari, quàm in oculis Dei, Regis, pa- 
tris, iudicis, liberis vbique habenis peccari, nul- 
reuerentia pexfentis, 


& intuentis omnia Dei, 
Regis, patris , iudicis? ó qur non merito timen- 
da peccatori? q 


uz non opprobria? eoque maio- 
Tà, quo confcius fibi peccator erit fui ; dum vi- 
ucret, in Deum opprobrij. 

S. Omnes videures me, derifernmt me,&c.]II- 
lorum in Chriftum de cruce pendentem fannos 
& blafphemias virulentas deicribit Euangclifta 
Matth. 7, his. verbls : Prerereupre; bélafvhcmabant eum, 
35. WPONChIOS CADITA (uA, C) elicentes ; Fab, qui de- 
Judson. (ys, temp.uem Des , G* in triduo illud rt£difi- 
gen £a, falua temetip [um KH Films Dei es, d. fcende 
Fifxk [an de CFHCO. Similiter C^ principes Sacerdoium ilin- 
ma. dentes cum Scribis c Jémoribu: dicebant: Jiros 
eit y feipfum. non porcit. [alumm facere 

Ff rex MHrael ejf, defcendat nunc de eruce, C 


Cere 
dimus ei. Confidit in Deo, liberet cum WHhe , ji 
vult eum. Illudebant Dom 


DERII, 


: ino populus, miii- 
t65, principes, Scribz, feniores ; &, quod inaudi. 
tum in omni barbarie , illudcbant pendenti de 
cruce, & morti proximo. Improperant falutem 
alijs datam; & dum confitentur miracula, impic- 
tatem Íüam aperiunt, qui rantorum miraculorum 
patratorem, poft toc falutes plurimis impertitas, 
tam crudeliter habenr, ingratiflimi fimul & ctu 
delitiimi, Nec quidquam oliin ignauius apud 
Vcteres, ctiam in altillima gentilitate & barbarie, 

Àm infültare miferis & mortuis. Exprobrant 
alutem alijsim pertiram:imbecillitatem obijciunt 
in faluce propria procuranda ; idque eo tem re, 
quo vicinus morti mifericordiam mouere dcbc- 
t,& hoftium etiam corda ad mititatem Hcétere, 
9. Speram:t in Donuno , &c ] Non peccata, 
ilicet infanierunt 


hoftes ifti virtutis atque ipfius Dei , v Chiifto. 


ffo viriu- I à r : 
je» expri Domino folam ipfam virtutem, in Dco pem,erga 
F^. Dem amorem, pro fiimmis contumcelijs riden- 


Chrifti na- dum naruram, 
liuitas fuig QHA Animantid, 

Prater or-. tur ad eumdem 
ginerm HA- hem 


iura. 


do & illudendo exprobrauerint, Adaugct vcró 
furorem, quod aiunt : Quonam vuit eum, Sci. 
licet Pater. ( inquit Hieron, ) qui talem filium 
habere voluit, per quem peccata mundi tolleret. 
10. T n ei qui extraxijha me de ventre. ]S. Hic- 
TOD. /& Autem propupnator meus ab vtero; Ter- 
. tullianus lib.de Carne Chrifti Cap. 20. £& er qui 
aunlffh me ex vtero matris mes. Pulchre hoc 
. exponit Grzcus Commentarius de Chrilto, cui 
fimilia refert Anonymus, Uegisyarr $2 9. x7! gvew, 
4d juoloc cit ^otmit diraery aV cacrert 4 8d uic AotToit 
(dus epasharlor, vois E adiwQ- Xy SuAdfatg gusigu.-. 
prn , à, TÀ d àv -joizue FULATIAR TO, er dí n 
mAor eo vla yombo eve. Offendit , non fecun 
neque vt ceteri bomines C reli- 
qua ex mare C femina gignus- 
quoque modum cine. gentratio- 
3 fed. amplius quiddam in ca 


effe perfetlam 
"m ordinem cur fumáne na— 


fuiffe preter vfita: 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


tire, Hanc camdem expofitionem B. Auguft 
rcfert Epift. 120. ad Honoratum: Sed qud eff, 
inquít, 7» exrraxift me de ventre; Jf ad ipfum 
Jejum deFirgine Procrtatum refertur Quafi alios 
Dens non exirabat, ip cung promidentia eid om- 
ms ordo nafcendi ? e^fy inde fanificare volsit 
pertum Virginis, fermata V, Igi integritate 
mirabili, cum ast; Ty extraxifii me de. ventrg 
matris mee? vt quad ilic mirabiucr fatfum «ft, 
eum Dew feciffe dicitur , nemi mcrcadibile vi- 
deatur, Pulcherrime autem ad bunc locum Eu- 
fcbius de Euangcl.Demonftrat. lib. 16, trsét. po- 
fitemo, pier J € uh lpera Voup d. $8 Sardo mutopag 
Tl) quislo. uri é cda irf, 3, 7l in. Sio; i 
maj iru fée, x7 xarpiy ty vie ei Surdry (A^ di -hui- 
€t9 duri uniucvvg Mo uy epelg my muTieg,Omnev ei 
ckazazus pa Ct yagpie, d ool Ux Xr? acus d warpde 
pa^ 333 d ordliglun ex táisyas, Yo) yaspós nesyie pug 
Ar pu 6 ev. Twp MÀ exis «racipes 1lo. urlulo, eig 
OPbopuliap 7 XJ supirluv dv2))55. dart; yde, tuer, 
o epris uw bilis, eda diDjsertur drasoflrr Q- , 1m 1) 
V dris d nsotepsiree iu Jastét ey duris à Duis. uv x) 
ma7i; uk , aartp put par(o- ahd ius) Xo TIox Ua Tuc lug 
iE dy mTrÍv Aa (2- eaprg, SFkarasus , L0 &avru duia- 
gur épt£ag, elg dy ul ms oífya X và VE ernutiuiruy 
Juvspiuy x, surja? mhUpiTO dier wulruy 18 €t 
drüpderes megéd' pu "juorm. vm Xy XT Tiu exeTlo 
€ xamLur a Aur mi AT satplg ivamus , de dr oalo 
TÀk dy;erra; Té aj Q-TéTw U diyl mrivgurrQ- 7i 
dia; zuplira exe] us. imp ubya uesipny à ole Ap- 

4 , M - 3 9 8 ^ "v 
x5 a G- VEtizms Tafiza 7y Mayig eir y, "Uia dip 
emma d o, X Judas édísu. ayuden eni. 
f£Lep dd o rn ve Vue d uodpug Pvt 'apüpsroy 
& Pea, miuus dÀ iiareny Xx japóe webs 

; ; gh iud 

Un Este odi un Vy yd re er psuin, án dj Té Sunt 
£A SU Lajor dyaregng. CUm AHICD primam. Putrr,ns. 
corporea matura, a[fumptionem , ortwmue illum erit é 
di femina c vir(ine, ipd mortis calamitate ma- Cinji ar- 
"mie deteriorem effe intelligeret ; mortis Fempore. eae vfi 
ta qna ad ortum (pcilanr, coneiiemorat , fi. ad fimi 
TPairem dicens: Quoniam ts ei quiextraxifh me rm 
de vertre , fpes mea ab vberibus matris mee, In te 
proietius [nm ex vtero : de ventre matris mes 
Deus men estu. Merito autcm Sarum mentionem 
facit, vt. feipfum confoletur, C à prefintibs 
salis auertat, Sicut enm, inquit, mili etdintor 
fifi, cóm corpus bumannm a nmpfiffem,quan- 
do etiam ex ipfo, qui me geflabar, vtero, im ipfe 
Dou meus c Pater pin, tam3tam ob]letricis 
munere funilui , carnem fail) S priis opers 
cempattamy extraxifhi, tuamáue potesitiam inter- 
pefmjh; ne aduer [avia poteflates, C nequam fpi- 
ritus ,infidsys aut fraudibus (uis , meo ad bonnes 
aduentui mnidentes, fe opponerent: nam etiamin 
spíó primo €onccptw. ventrem i(lups maternum 
ebumbrafhi , vt ila fanis. V'ireini cenceptio 
Spiritus [anii opera perfetta, faculs busss pna- 
eipibus occultavetur 5 quod eroe my[lerium 
"Archangelus ille: tuns. Gabrie aperuit. Maria 
dicens: S piritus fantlna f'apermemert in te, C vir- 
nna Airiffimi obumbrabit tibi, Sicut igitur tna tum 
A lnjfimi potentia, cum conciperet , obumbramt; 
€um pareret, € matris vtero extraxit : fic maxi- 
ma mibi fidncia efl, mult magts fore, vt me ex 
morte quoqne extrabas, Sic ille. ilo 

Horum igitur verborum, Spes mea ab vberi- Chrifmes 
bus matris meam te prota (am ex vtero, fen-. vtr* i 


fus eft eiufmodi, ac (i nid 


Luc.1,3 f 


dicat: Ab eo temporis pun- y, 
&o, fo proitsite 


* 





IN PSALMVM XXL 


&o, quo in vtero anima mca. procreata fuit, & 
coniuncta corpori, praftanti quadam fiducià me, 

Pater, in tuam (andillimam prouidentiam com- 

mifi, & quodammodó proicci: tu. veró exce- 

pium manibus tuis protegis. Hac ergo generosa 

animi conftantiá fpiritum fuum in eatdem Geni- 

toris manus commifit, & efflauit: hac terruit Or- 

cum, debilitauit fatanam, aperuit czlum , reli- 

quit exemplum quod imitaremur. Iuxta textum 

Chifw —Ficbraicum ad verbum hic verfus ira fonat: Ex- 
infarin-  pofrtitums faclus [mm apud te ex vtero matris mea. 
fami ex^. [d cft, ex quo me mater mea in hanc lucem edi- 
[ni PR dit, ftatim me expofuit. Me, inquam, quem virà 
Leni faà chariorem habebat, expofuit hominibus, vt 
ipfi tamquam expofitum filium leuarent , ac (c- 

cum aufcrrent: expofuit Patri, vc Pater cumillo, 
non quafi cum naturali filio; fcd veluticum le- 
uato quopiam é terra infante, & quaíi cum feruo 
Lay expofuit denique frigori, laboribus, paí- 
1oni & morti. Et quidem có fpe&affe Virginem 
Cyprianus exiftimat,cüm infantem Iefum recens 
natum, € gremio & brachijs, in quibus molliüs 
omnino decumberet , in przíepe tranftulit, & 
fuper paleas fasmumque depofuir: nimirum 
vt iam tum ex illa hora infantem. Deo Datri. fi- 
iul & hominibus exponeret : his fcilicet, vt le- 
uarent & auferrent ; ai vcró, vt ramquam cum 
expofititio deinceps ageret. Significat ergo fe, 
fuamque matrem in pattu illo , fine vlla creatu- 
rirum aut nature ope , foli fiduciz fpeique di- 
uinz concreditos fuifle , ex qua omnis corum 
vicz ratio fatis apra pendebat. Sic apud profanos 
i reim  QuOqucfapientes legimus eum inftitutum fuiffe 
mae: im — Ónorem, vt natus infans fubito in terra depone- 
nrram de. retur , quafi proicctus in finum. Opis, quam 
* terram dicebant, matrem omnium ac Deam , à 

qua prrzfidium expedaret, fine quo effet om- 
nium infirmiífimus, Atque ijdem ipli,ad teftan- 

dam hominum imbecillitatem, deos deafqueex- 
cogitiuerünt, qui fingulis propé vitz actionibus 
prafiderent , hominetque tuuarent, quód (ine 

Dco per fe nihil poffent. Deam igitur quamdam 
nominabant Lesanam, quz fic proie&tos in ter- 

ram infantulos leuarec, & fidet velut parentum 

& beneuolentiz committeret, vti fusé ac pulchré 
defcribit S. Auguft. lib. 4. de Ciuit. cap. 11. & 
lib.6. cap. 9. Sapiens omnino diceretur hoc. i- 
uencum, fi anili fuperftitione caruiffet: nam apté 
fignificabat,hominemi per fe abígue Dco , neque 

viueze, aut in humanis quidquam perficere , ac 

ne mori quidem bea: poile.Quax lusti ibo 

logia videri debet, quam & Propheta Regius 

hoc loco tradit: in quo forté profani illi hzc le- 

gentes ,ad fuas (aperftiriones tranitulerunt. 

, 13. T auri pingues ob[ederunt mc.] S. Hieron. 

tauri Ba[an; Chaldzus, principes Bafan;Aquila, 

TRU2i Aprapos, t4s6ri opimi; Symmachus,ermsu , ai- 

tilcs; alius in notis ad Biblia Sixtina, Auszeas Ba- 

, dr jhdwryuaricursé ut, d ynajle Bafan traduxerunt 
dud , mt. Agellius hzc eadem Aquila attribuit , fed 
£!'5 figni. refert pro dndwuyuaziourro , vcrbum dAdipaTizurzo, 
Ber, — Q. d. diadematiz auernnt, hoc eft. coronaucrunt, 
1d coronam ípineim alludens, quam milites ro- 

bufti ac fortes capiti Saluatoris noftri valide in- 

fixcrunt. Hebraice elt xy 22 "y38 abbire 

Basban chittbernmi: ideit, tauri Ba[an circum- 
dedernnt mi; &, vcalij, robufli Bafan coronauc- 

THht mt; E fme autem figurato nomine. f4sres 

oxvs I. 


Mu anti- 


409 
pingses reddiderunt, quia nimitum regio Bafan, , y 6, 
cümmpafcualis cílct , tauros pinguiflimos ferebat.  , (6. 
Fortilimos porró viros ex Bafanextialfe legi- tc con, 
mus: nam & Og ipfe rex de rcliquis gigan- pui 
tum fuir, & tora illa regio. terra gigantum prils Deur. j. 
appellabatur. Ergo tasres pmgues, vaftos & ro- 
buítos homines, & ( vt Symmachus alicubi 
transfert) sug; Adee , pregrandes , intelligimus: 
quales milites illos ex cohorte Romana fuiffe 
par eft, qui Chriftum Hagellarunr, & fpinis co- 
ronarunt, Vel etiam inteliigit Pharifzos, Scribas 
& facerdotes, iftarum beítiarum inftar efferatos 
& peculantes , circumcircà inftare blafphemijs; 
calumnijs , falü(que teftimonijs , vt Chriftum 
neci traderent. Satis fuit appellare illos pimgses, 
vtinde ftatim conijci poifet. belluina eorum re- 
bellio, iuxta illad: /mcraffatzs eft dilectus, Gre 
calcitrauit, q. d. Idcó recalcitrauit & bcitialiter 
it, quia incralfatus eft. Hinc fzpé in Scripturis 
ngulari quodam infamiz civulo mpi) & iniqui 
homines vocantur pingues, crafli , obefi, Sic de 
metcenarijs paftoribus apud Ieremiam dickur: 
Quafi vituli [aginans verfi [unt Et ad voluptua- 
rios, gulofos atque carnales Amos clamat: 444 
dite verbum boc vacca pingues, &c. Dequibus 
Gepé Pfalmifta, przfertim vbi ait: Prodit quafi 
ex adipe iniquitas corum. : 

15. Sicut aqua effufis fum ,&c.] Hxc dealio 
dici non poffunt quàm de Chrifto.Neque enim 

Propheta, aut ficut aqua effuíus , aut diipera il: 
lius offa,aut vt tefta exacuit,ant in puluerem mor- 
tis dedu&tus fuit. Quz in Chrifto Domino no- 

ftro videmus , cüm tamquam aquam cffudit in a 
horto lacrymas, fudorem, fanguinem : fadtum- pajime 
Qque idem in columna, in corona fpinea, in crucis 
baiulatione, in cruce Itaque vt vilis aqua effufus 

eft in fanguine fuo Chriftus, maxime in crudeli 
membrorum omnium in cruce exreníione ; quá 

renouara vulnera omnia , & validiüs apetta , & 

data via fanguini, Difpetfa veró funt offa, mu- 

tuo à fedifiundta, & loco mota barbarà hac ef- 

fufione. 

IsipEM. Fatfum cfl tor meum tamquam 
cera lique[cens in medio. ventris ma. ] Chal-— ; 
dzus reddit, i» medio vifcerum meorum. Sane rnit 

vifcerum nomine delicatillimum affectum figni- 2/7 afe- 
ficari notum cft. Vnde HcbrzumOm racham, g, acfi- 
quod eft medwllitus amare, periti quidam dedu-. gnam. 
cunt d OT rechter, hoc eft marrice , quz tuctur 

factum, ac fouet. Grzci quoque hunc tenerum 

& intimum animi amorem dicunt ardyzra , vi^ 

fiere. Sic Doétor Gentium cupicbat omnes in 
vifceribus Chrifti , cm vehementiflimam, &, philip. tj 
vt ita loquar, viíceralem Dei charitatem fignifi- 8. 
caret. En igitur cauffam fimul,& finem,ob quem 

effu(us, fiue exinanitus fuerit Chriftus, Quia vi- 

delicet pra amoris igne , quo genus humanum 
profequebatur, liqueta&tum cor eius fuit in me- 

dio venttis,fiue vifcerum eius: feque inftar aqua, 

ad fordes peccatorum noftrorum ablucndas, li- 
beralifime effudit. Id cledanter. S. Augutt. ad 

hunc locum obíeruauit , dicens : a/fqera qweando 
effundittr , aut. abluit , ant. rigat: cfufus eit 

Chriltus ficut aqua , abluts funi jerdentes, riga 

te. funt mentes, 

16. ez fruit tamquam tefta virtut mea. | Vbi Chrifhus in 
pulchrá teft fimilitudine, cuius humor exco- /* "ene 
quitur, & igne exliccatur, deaorat fe penitus eade ad 

Fff exaruif- : 


Icr.46,11. 
Amos4; I. 


P31.72,7- 


Chriflue 


410 


ANNO-  exaruiffe, atque in puluerem mortis redactam, 
TATIO- vtnatiuum opum ac diuitiarum fuarum himo- 
NESCOR- rem in nos transfunderer. Significat ergo Chri- 
Dini. — ftus fe exaruiíTe vc teftam,cüm nihil humoris illt 
reliquum crudelitas feciffet. Quz ctiam caulfà 
fuit, quód lingua adharerct faucibus illius; fc- 
cuta mors, & terrz reconditus pulueri affociatus 
cft. Appolit& ad hunc locum $. Gregorius hom, 
21.in Euang. Q»i, inquit , ex morte consalmit, 
carnes eius ab ggne duruerunt. Vnde eriam per 
P[almiflam dicitur: Exarmit velut teita virtus 
mea, Quid emm tefla ante ignem , mfi molle lu- 
tum? [ed ei ex gne Agitur , vt. folidetur virt. 
Ergo bumanitas eiue, velut tesia exaruit; quia 
eb igne pajfinis ad virtutem incorrnptionis creuit. 
17. Ciremmdederunt me canes multi. Canis 
fymbolum eft impudentiz, à quo dici xuzsfA.s mug 
profligati pudoris homines,ait Hcfychius,qui vi- 
delicet in oculis immodefti animi audaciam vbi- 
ue circumferant. Quz caufla fuit, cur dochi(- 
1mus Poéctarum Homerus magnum bellatorem, 
nobilemque principem induxit, contumeliofifli- 
mé appellantem alium kussm , canimis oclus C 
snnerccundis praditum , hoc cit gnauiter impu- 
dentem. T.les fuerunt [(aiz tempore Hebrzi,& 
przíertim Pharifzi & Sacerdotes , quos ipfe vo- 
carimpudentijjimos cancs;&c alio ia loco, populum 
impndentem, vt ibidem S. Hicronym.notat, Sed 
numquam impudentores funt vifi, quàm cüm 
Dei Filium, beata vitz viam apcrientem, proca- 
cibus didis, & inftmdà contumelia irrifere , ac- 
que in fandum & expertum Metliam , omni 
cultu adorandum , non caninos tantüm oculos, 
verüm & impios dentes exeruerunt, ad eum im- 
»udenüffimé lacerandum, dc quibus tantó ance 
ludi vt. Dauidis ore hic conqueritur: Crresnd:dernat 
pue 2m me canes mulis, concilium malignantium ob[cdir 
tumdedes me. Vt eniin cancs innocentem przdam , fic lu- 
vwwn,c — dzi Chriftum cinxerunt in. eícam & mortem. 
lamatunt:| Scquitur: ; 

Foderunt manm meu, C pedes meo ; dinu— 
mtrauerunt omnia offa mea. | Non tantüm ob 
validam corporis protenfionem , fed quod vcr- 
berum multitudine nudata. fuis effent carnibus. 
Pro foderuni: Tercullianus transfert, exrermina- 
uerunt, Quod vnum inter omnia Hebrzz gentis 
in Chriftum admiffa facinora in cruce Dominus 
ipfe lamentatur: nimirum adeó ingratum elfe [u- 

xorum populum , ac (uz mifertcordiz inimi- 
cum, vt manus Domini ad benefaciendum fem. 
pet liberas, expanías , effufas , & (liceat dicere) 
prodigas,à fe amouerent , exterminarent , fodc- 
rent, cruci affigerent, 

18. Dinumerauernnt omnia offa mea, &c. 
Certé aduerfarij Dominum ita ludibrio habitum 
cum contemptu contemplati funt,oculos paícen- 
tes tam prin [pcctaculo, Omnibus enim 
modis Chriftum ludai abicéctum , atque omni 
honore memoriaQ; indignum hominibus often- 
di voluerunt. Scd fruítra. Nam quó fe Dominus 
viliorem illis videri 'permifit, co &delibus luis 
fpeciofior, calo terrzque fublimior, & porenaor 
tandem apparuit, Quare illud quod ait; Con/ide- 
rauerunt, G- inpexerunt me, &c. non modo ad 
contemptum inimicorum, fed etiam ad fpectan- 
tium admirationem referri debet, Stupor quippe 
fuit, apparere nudum Chrifti Domini corpus, 
euius nitori , puritati & pulchritudini nihil vm- 


Cànli fym- 
Fees ia 


puseniia. 


15.56, t1. 
1(2.55,15. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM .- 


quam par in mundo licuit videre. idcirco igitur 
cxtenduntur in cruce Chrifti manus,pedes,mem- 

braque vniuería, vt nuda qui infpicerent , in ijs 
diuinam munditiem annotarent: quemadmodum 
elcganter expendit Theodorerus ferm.10.de Pro-. Chrifies in 
uidentia dicens: En diligentins minc nndum in. ie pnà 
eruce videns (fermare. In[pice lmgwam omni pro- ru : 
bro carentem , CF andutum ommy moxá liberum: you, 
ecnlos item , qii nullam exirinftcus corruptia- 

nem fenferunt : C manis ab imimjluia qnidem 
nlieniffimas omni autem infltiá ornatai:pede[que 

mon sm malitia currentes , fed virtmtis flndium 

emen fos. [crutare qmàm diligentilfimt omnia cor- 

peris memóra: omma exien[a. [unt, C maunifefta 

omma patent,vt fingulornm poj]it mundities emi- 
dentifJuime conjlare. 

19. Dini fernit fibi vef mentamea,&c.] Pro- 
fuderant vniuerfum fanguinem: diuidunt veftis Vefech. 
menia; quz partim fecant, pom lorte partiun- pis 
tur. Ira nihil. integrum relinquunt Domino, vt (pru. 
cüm fzuire vltrà non poflent in corpus , (zuiant zr. 
in veftes. Vide odij magnitudinem ; quod non 
contenuim corpore, furorem. fuum deuomit in 
veftem. Pulchré ad hunc locum Scribanius in 
fuis. Exercicationibus in paffionem. Exemplum, 
inquit, hic vides corum, qui Chriftum in Mar- 
tyribus perfecuti ; quorum poft profufum (an- 
guinem, facultatibus infidiantes, nullam partem 
intactam reliquerunt , nullam crudelitatis & li- 
uoris fui vacuam. Ita fatiari vnà re odia non pof- 
funt: noni temper aliquid quarunt, in bang rw 
rores fuos nouo modo protundant. d 

llli eciam Domini veftem fcinderé. dicuntur, 
qui doctrinarum nouitate, adultero calamofi-. Barrtici 
dem à Domino per Apottolos, A pottoliciquc fe- Clef à 
minis vios traditam ícindunt, adulterantes Scri- 275. 
pruraram fenfum nouis commentis, Ita Peirus jam. jor 
Alexandrinus martyrio vicinus, Achille & Alex- dat. 
andro Arij deprecatoribus dixiife fectur, nodu 
apparuitfe fibi Jefum vefte dilcilsà , cauilamque 
rogatum refponditle: eZrims vejfem meam, qua 
eit Ecclefia , lacerauit, Sub. Arij vcró nomine 
harcticos intellige omnes, qui Eccie(iz. vnitatem 
doctrinarum varietate dilacerant: & dum in Ec^ 
clefiam £zuiunt, tzuiunt in Chriftum , Ecclefix 
fponfum. 

Vcftem eciam Chrifti (cindere videntur paupe-. 4uii & 
rum & ditcipulorum Chrifti oppreífores. Auari paseos 
etiam & immites, qui opibus innacantes , egen- erf 
tium fubuenire neceflitàiibus negligunt. Quibus 7575, v. 
fortiter improperat Dominus in die fuo magno, giga. 
fibique auribuit, quidquid in his peccatum:tibi- 

Qque negatum, quidquid negatum illis: fubtra- 
&um fibi, quidquid fubrractum illis : fibi eriam 
concelfum, quidquid concetfum illis. 

Quicumque denique grauioribus fc fceleribus Maui et 
inquunant,Icindere Domini veftem dici poilunr. — 
Scindunt enim innocendam , quà tci à Deo 5. 
fuerant, & qua meritó veftis Domini dici poteft. 1,;, 
Scindunr baptifmalem togam, quà induttà Do- 
mino fuerant : & dum fc per. fcelera à Domino 
Ícindunt, fcindere. Dominicam veftem non in- 
congtué dici videntur poffe. 

ir, De mans canis vnicam mcam. Vnicem 
fuam vocat [qnn corporis fui, vc Chaldzus — 
vertit, hoc cít animam ; quam Septuag. dicunt Anima i? 
poros, vnigeniram, id elt (aper omnia exime — 
caram & dilectam. Vel nominat. nicam yo ' 

int- 


m. 4&8 o. 


^ € roc 


T 3* p n 


mS 


Disbelu 


IN PSAL 


litudinem, in qiia anima morientis verfatur, nu- 
da & deftituta à familiacibus » fola in campum 
ingreffà cum bellattice demonum cohorte » in 
extremo illo agone Ai irr Igitur Aquila pro 
nicam neam , pofuit uora;2; S. Hieron. quafi 
verbum cx verbo, folitarram meam. Hanc ergo 
animulam folam, & defercam alieno auxilio, i| 
lud ipfum tempus fibi ante oculo« ponens Rex 
pius,erui de manu cans poftulat, Quo hierogly- 
phico monet Eufebius diabolum inzellici 


E !; quem 
Wf Sp» Gentiles, inquit, Cerberum tricipitem 


(REM rÀ- 


bom. 


nxerünt; 
Ncque eniin (atis erar, caput illi vnum tribuere; 
vnicafque fauces, quitot ora femper habec hian-. 
tia, tam ardentcem & immen(am cupiditatem 
exorbendi noftri fanguinis, animaque deuoran- 
dz. Tunc veró morie comitatus cría guttura pan- 
dit, & texrificé latrat , & inuadit , & pattore ani- 
mum complct. Geftit enim & furiarur odiosá & 
caninà inuidiá, & obiectu etiam virtutum prz- 
terit vitz, vt in lapides contra fe iactos , morfü 
itruit. Hic canis feinper rabiem & furorem pa- 
titur, quz funefla eft canum pelis, & inomnem 
partem noxia. Omne animal, inquit Ariftoteles 
dc Animal. lib.8. c2. à cane rabido morfum; 
interit, folus homo non fine periculo euadir. 
uod in hoc cane eft veriflimum, ficut & illud 
Galeni ad Pifonem;illis qui à rabiofo cane mor 
fi funt,cotpus inarefcere & febri intus acri exuti, 
& animam dclirare.Quaz cüm (int formidolofa; 
quis non extimeat huic in vitz, quali viz termi- 
nO, cani Occurrere? Orat autcm. de pmanw CAN IE 
erui, vt infuperabilem potentiam rapientemque 
fignificet, quam in hofte humani gencris vt in 
moloffo truci horrebat. Eft. enim mans fym- 
Menit P$ bolum poteftatis plenz. & defpoticz. up, ait 
Mufa. Suidas hoc c(issns,eit ierit uias utar 
potentia. Hinc in Iure manus iniectio de pote- 
ftate abfoluta , quam quis fibi in tem vendicat. 
idito. Jniecere mannm "arca, ait Virgilius, cóm mo- 
rientem vt mancipium füum rapiunt. Hanc igi- 
tur manum ferream & intolerandam Stygij canis 

. vehementi(limé Dauid metuebar. 
ai. Éta cornibus vnicormum bumilitatem 
Qu fit vis pre aps, ] Monocerotem aiunt immanem robu- 
uM ftamque bciluam, viuido cornu, arduo, ponde- 
femose.. TOÍO , vel gigantes ipfos, vt turres carneas poffe 
em — Cuertere: nec vllius hominis robur tantum effe, 
tamque ingeniofam induftriam, vt furiofam ani- 
mantem coercere auteffugere poffit. Fulmen di- 
cas, cüm erumpit incredibili ccletitate, audaciá 
romptá , ercis quodammodó ncruis, indomitá 
Eri. Cui ramen fi. pudicam virginem obij- 
cias, qui nec gladios timet , nec fumantes fonan- 
tefque bombardas, placidiflimé refiftit , frenat 


moius animi impotents , & cornu illud pauló . 


ante violentum, virgineo in (inu deponit, Naturz 
folertia in hoc animante vim & laudem eiufino- 
di virtutis, & pótentitlima comitatis adumbraffe 
mihi videcur. Nullus vmquam repertus fuit 
monoceros, tam ruens impetu, & ingenio ferox, 
quàm homo iracundiá iii in & potentiá vel- 
ut cornu fuperbé gloriofus : hunc tamen fpiran- 
tem ignem, qui vt Leuiathan ille Propheticus 
prunas ardere facit, manfueti & humilis animi 
comitas, vr obiecta virgo domat, cuentu mirabi- 
li.Si lubet in diuinas Litteras animum intendere, 
in quibus corn» de regibus dicitur fymbolo po- 
tentia & auctoritaris, quod clatum continuó vi- 
Toxvs I. 


MVM XXI. 41I 


demr, & imminens ad ictum ob lüperbum do. ANNO 
minatum; Saülem. redé monocerotem dicemus, rAr(9.. 
cornu robuftum, fceptro intolefcentem , CcOroná N 
tumidum, iracundiá preferocem. In quoDauid, pra. 
quem cxcindtum , & nature finibus €xtermina- 
tum effe cupiebat , liquid oftendit » quantum 
comis & humilis orauo poflit, ad animos violen- 
to z'ítu bullientes reftinguendos, Animaduertit 
hoc Theodoretus in libe, 5. Reg. & honotificà rire: Dawi: 
przdicauit. Nam cüm poffet inimicum Saülem 4s ^mii- 
manu conficere, à quoad necem ftudio immani "'*mi- 
& impio quarebanur; tancum abe(t , vt in eum É 
manus iniecerit » Vt contentus. regiz oram chla. 
mydis prefcidiffe humaniffimis verbis eum pla« 
carct, & obteftaretur, ne perícqui vellet pulicem 
ynum, atque moriam propé caniculam, Quin & 
patrem dominuimque illum vocat , óntà amoris 
teneritudinc ; & ritis animi bonitate , vt quoti- 
dianis eius bencficijs cumulatus videretur.Quod 
cgregié Theodorcerus vocat illius [nlofopbranr, 
hoc cft diuinum fapientize genus, admitandam- 
"Que virtutem. Quid igitur eft confccütum ? Ille 
cruoris pauló anié fitiens, eà victus animi humi- 
licite, vt draco virus , fic omnem ex animo fu- 
rorem eijcit, in fe redit, commouctur:& ita qui- 
dem ,vt etiam lacrymas effunderer: Tta enim ía- 
cri Annales dicunt: Lemazit San! vocem fnam, y Reg ài: 
€ flesit. Quod demirans vt prodigium nouum 
D; Chryfoft. hom.de Dauide & Saüle: Ion ,in- 
quit, perinde miror Moyen, quod e faxograru- 
pto fontes eliciat amarum, vt admiror Dawidenr, 
quód ex. ocníis lapideis fontes. eduxit lacryma- 
rem. Quinctiam quem paulo anté cane peiüs & 
angue oderat, dulcitlimo lionoris titulo compel- 
lat, filiumque nominat. N'wmauid vox bec tva 
eft, fili mi Dam? Ex quod magis quoque ett 
mirandum, hoftem , ait Chryfoit. filijs fuis re- 
linquit tutorem; fuafque proles in illius deponit 
manu. Jura mib;t ne deleas f.men menm, &c. 
Sic nimirum vnicornis ille fcrox ; in confpectu 
manfuetudinis, vt virginis ; trucem iram poíuic, . 
16. ota mea reddam in con[peétu tivaentium 
enm. | Similis locas eft in Pal. 115. U/ora pea. P (sl. 11$, 
reddam coram omm popslo esie. Alludit autem HV. 
ad (acrificium pacificum in periculis , arduifque ricula for 
Po voueri folitum, quod votis potiti fuis elita. 
foluebant, inuitatis ad hoc amicis, vt cx eo fimul 
coram Dco in latitia epularentur. Pollicetur ergo 
Dominus fc gratitudinis figna editurum, perfol- 
uendo vota, quz in extremis anguítijs nuncupa- 
uerat, idque non fine folemni pictatis exercitio; 
cuius & alij amici fint participes cum fingulari 
gaudio & fructu. Id autem quomodo Chriftus Chriftus 
ptzítet, non potcft veriüs oflendi, quàm per in- qwahier 
ftitutionem Éuchariftiz, per quam à fe inftante "t4 fw. 
morte inftitutam, & frequentari iulfam, Chri.. T 
ftus in Eccleíia Sacetdotum miniílerio agit quo-. ftia ipfiqus 
tidie gratias Parri pro. praftita liberatione gene- tiem, 
ris humani, vt qui de illo edunt , patlionis cius 
memoriam hk rdi fpitialiter faturentur, — ^ 
vitamque confequantur fempiternam. Vnde rci 
S.Auguft.hoc loco vora Chrifli i nterpretatur $4- 
tramenta corporis & fanguinis ipfius. Et in fe. 
cunda expofitione: Qus. inquit, /nnt vota eig? 
Sacrificium quod obtulit Deo. Noli quale fa. 
erificium? norunt fideles vota, qua reddi COrAms 
timentibus ewm, Quibus verbis aperte fignifi. 
€ar , Sacramenta corporis & fanguinis Domini, 
| Fffa effe 


Saülis fi- 





ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 


Loc.11,16. 


Seli pij e 
fpiritu 
iperes 
faturantur 
Eachari- 


1.Cor. £1, 
1y, 


412 
effe idem illud facrificium, quod femel in cruce 
obtulit Deo, quodque idem quotidie offert per 
manus facerdotum: item, quód vera dicantur, 
non folüm quia in vltima cena inftituta & offer- 
ri iuffa;(ed etiam quia idem corpus olim ex voto 
Chriftus Dco obtulit in cruce. Proinde etiam 
hoc nomine admiratione dignus eft Propheta 
Dauid, quàd non folàm Chriíti paílionem tam 
aperte prauiderir; fed & facrificij noftri nouita- 
tem przdixerit in illius memoriam pro facrificijs 
veteribus in Ecclefia cum tanto fructu celebran- 
dam. Per veta igitur Chrifti int:lligicur Ven.Eu- 
chatiítia, quia de tetendit. Chrifti: defiderium, 
vt ipfe fatetur: Defiderio defiderami boc Pacha 
manducare vobi[cum , antequam patiar. Cete- 
rüm quibus daturus cft hc vota? /n confpetin 
timcnium cum: id eft,darurus eft hzc tanta dona 
timentibus eum. nimirum ijs qui Chriftum u-- 
ment & colunt, camqueaniini puritate ac timo- 
re rcucrentiali ad Euchariftiam accedunt , qui & 
vberes ex ea fru&us percipiunz. vnde fubdit: 

17. Edent pauperes, & (aturabuntur. ] De 
Euchariftia locum hunc paflim exponunt Patres 
& interpretes, qui & per pawperes dicunt humi- 
les ac pios fignificati qui efuriunc & fitiuntiu- 
flitiam,qui folt hoc cibo fatcurantur.Q uia quam- 
quam etiam diuites impij corporaliter hoc cibo 
vefcantur, non tamen fpiritualiter: id. eft, denri- 
bus quidem. Sacramentum conterunt, fed eius 
virtutem ac fructum minimé percipiunt; quin 
pouüs iudicium fibi manducant & bibunt, vt 
Apoftolus ait, non diiudicantes corpus Domini. 
Vide hzc multotiesac fuse explicata à P. Pinna 
tom. 2, in Ecclefiafticum Ethologia 418. 557. 
$79. & alijs plurimis locis. Sequitur: 

£t laudabunt Dominum.) Id eft,(imul vtrum- 
que munus explebunt, fcilicet , fimul manduca- 
bunt, & fimul in laudes ora. foluent: vel quia 
ipfa Euchariftia, vr nomen fonat , cft gratiarum 
aio, quz pro fcipfa exoluitur; vel quia digné 
fumentes tantá fuauitate afficit, vt cogat nos fta- 
tim laudes Dco foluere. Vel fané vtrumque fi- 
mul fit, quia perpetuo fit, iuxta illud, 7» fecula 


Píal.$3. — faculorum. laudobunt te, Ya. Hugo: Non poft 


' 


Dig»? cem- 
munican- 
165, facili 
vitia à fe 
emnia ex- 


pellunt. 


comt[Honem, inquit , fed comedendo laudabunt, 
c laudando comedent , quia vtrumque conti 
nuum ,vtrumque eternum. K 
18. Remim[centur CQ» consuertentur ad Do- 
minum vniuerfi fines terre. ]. Ad literam agit 
hic de Gentiumad fidem conucr(ione ; poteft ta. 
men etiam ad. Euchariftix fructum referri ; vt 
fignificetur, tantum eífe Ven. Euchariftiz bene- 
ficium, vt, fi eius homines, prout par eft, me- 
miniffent , facile, reli&is vitijs , ad Deuia ferió 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


conuerterentur, ac rebus fzcularibus natum 
remittentes , totos fefe diuino obfequio manci- 
parent: Effentqué ( vt ait Hugo ) vmnerfi boma- 
nes fines terre; quia in eis amor terrenorum fini- 
retur. € deficeret, Vbi fines terra iuxta Hugo- 
nem, ipfi fanc homines,qui Eucharifliam digne 
fumentes, finesterrz dicuntur, quia in eis teric- 
na omnia finem habent, In quem fenfum trahit 
etiam Hugoillud quod fequitur : £t aderabsnt 
$n con[petim esit vnimerfe familie gentium. Nbi 
per familias gentimm intelligit diuerfa genera pec- 
catorum , quz vti familiz hominum ad vnum 
aliquem communem patrem , fic ad cerium ali- 
quod vitium genus fuum referunt : fignificans 
omnia illa peccatorum genera cito abolenda, fi 
pmnes debita cum reuerentia Euchaiiftie benc- 
ficio, vti par eft, vrerentur. 

3o. eM anducauerunt C adorautrunt om- 
nes pingues terre. ) Pülcrium Romanum ha- 
bet, disstes terre, vt nunitum fignificetur numc- 
rus Chriftianorum, qui primüm fere folis pau- 44 Fale- 
peribus conftabat, ita multiplicandus, & hono- vius 
randus, vt ad cum eriam diuttes ac potentes. ac- iih - 
ce(Turi fint, Vel poceft etiam. inicllici, illos, qui 
priüs virtute pauperes ac macilentt accefleraat, 
ex huius menfa participatione diuites ac pingues 
cuafiffe; vt fignitcctur, illas Cinctitaris diuitias 
fuiffe confequenter ex Chrifti Domini corpore gait 
reportatas, Nec immerito: nam ex illa calefti paspees, 
menfa, in fuos conuiuas & opulentia & poten- Pr Fuda- 
tia deriuantur. Potentia inprimis: Pone menfam, —— 
(inquit Deus apud Ifaiam ) C contemplare 9 j;n;, 
Jpecula comedentes C bibentes , [wrgite privci- Yaaxan. 
pes. Vbi opportune ad rem przfentem D. Hic- 
ron. Dicitir, inquit, per. Prophetam ad omnes 
credentes , vt comedentes C. bibentes corpus C 
Janguinem Domini,vertanimr in principes, Qua- 
fi qui ad hoc conuiuium humiles & abicti in- 
grediuntur, ex co principes & nobiles egredian- 
tur. En potentiam ab hoc conuiuio defumptam. 
Scd & opulentiam ex eodem derinatam fignifica- 
uit hoc loco Vates Regius ; qui poftquam dixir, 
Edent pauperes; ftatim fubiunxit, AMandncasc- 
runt omnes pingues terre, Accubuerunt quidem 
pauperes; fed pingues, id e(t diuites, farrexerunt: 
tt qui, inquit Theodoretus , ab. ilo diuino cibo 
tales effcéhs funt. S. Auguftin. tamen in Epift. ad 
Honoratum, opponit hos pingues terra paupe- 
ribus , de quibus fuperiüs dieu , Edent pau- 
peres, & [atmrabuntmr : ita nimirum, vt paupe- 
res faturentur & laudent Dominum; fuperbi ve- 
ró & pingues terrz adorent tantüm , & non fa- 
rurentur. Plures alias diuerfas huius loci expo» 
fiiones vide apud Lorinum noftrum. 


IN PSALMVM XXII. ARGVMENTVM. 


r. Pfalmus Dauid. 


Prefens Pfalmus canitur. ex perfona Gen- 
tium, exultantium, quód "Dominus ipfas 
pefcat . Cim enim in. precedenti. P(al- 
mo dixiffet, Manducauerunt & adora- 
uerunt; zunc co» cibi buius largitorem in- 


troducit, quem c» paflerem appellat. 


d. YaAux TJ Aa6U. 


Ex cegcu7r47 Ud dd €) 0 vesxeludp C» 
"Jan pie , dyaP9atpulstoy Vai vf sra 
üurée Ty xUpioP . Ylecegpmxale 29 Ch T 
«»ej TVTM , TÓ ÉQaoov «gj coesotxumaur, 
Yu eig A 1 vov * regqiic xm, ór ez) 
moist xgAGi, 

PAR A- 


IN PSALMVYVM XXII 


PARAP 






TÉ P102 moni] us, xvi 
NN E29 ue Ucepi( 4" 
(9. Eig Tuo» Ane, 
&x& jus xareoxio( e. 
Occ d'aurrec , oi a8 otrmofu regni 
Wavaut/eurrec Bod c1. Tas G durae 9 Yer 
Aawei douldv 0 wlu) GSik, Gier. dud 
amiuzuvojdMloit nacies?). Xoblu d aoa 
al) Sela» xaAci 0id acuaNer, Tledreeoy 22 
moi; Aoyíot CxpkQe, wg] Wt. usi teo 
«vesc tip] ve9tluo. 


» iu 


Ei 99a" dazraweuc oz- 
Spe us. 

y. Tho Nvylo usiztcee er. 

TÀ jit muerta íaz Dd ep adieme) , cr 
9 Basti Ov , 0 fic ydexGc ipit dp Ov, 
qv yfegc 9 diapriag Yaodvtraj. Ts wy d$ 
pgí pna i usd 4d coxa , vereor pop T md. 
yc Ddosvesiaag 


Q'dyiré ue. d reionz de 


aor Uie, Eyexey $ óvopuot os aud (o0, 

A's dà aUr 4 dur dea qibon. 
plas. OU 59 4f cl) iutskegs dptrld don- 
2guauiÁp énun. 

d. E'dy 43 x, mocduld à» usce 
guis aya Gv , d oer (ouo xa - 
xd, On gU juéT. £45 Gi. | 

Toi&sov Ey/or, Quai», ÉAixuegr, 8d avzcit 
d'eau TE Suva ru ic 7T/Aac. 

H' pd62 C c'e, xo] i Qaxmeja, 

- Li , 
Q4, QU) TOU [us rapenot e ( an. 
Tlescríona J' ré roig pa6d'or & Gaxmedas. 
a5 DJ "ydp , Qnow ,"Gapeldd uoo vl) at. 
yeizé , 7i] dU modwryéi pt ceo 7 dU Seir 
8d». 

£. Hua (ac éjumov us Ted - 
mri /aw , IE Gyawriag vay $AuGorvay 
us. 

E'Aírapatz 6 £aip Tl xecba.- 
Mui uv, va] 9 srorigsov (ou uebu- 
€X0V «6, TE X QOIS ON ; 

AslAg TuU(z Toi; MéutumusvoiG, iota 0 TO 
rye uso aor, o) alu) ne0aAlu) Ganak- 





413 
PARA- 
, PHAA- 


$IS PA^* 
TRVM^ 


HRASMITIS 


Se O MINY S* pafcit mc, & ni- 
ZR hil mihi deerit. 

| 2. In loco paícuz, ibi 

me collocauit. 

Hoc modo omnes qui falutari cibo per- Dew ned 
fruuntur , exclamant. Nam omnis generis pir 
bonorum fruitionem hic paftor largitur. ijs 
qui ab ipfo pafcuntur. Pafcuam autem hié 
vocat dodrinam diuinam. Primüm enim 
oraculis nos alit, ac deinde magis myfticum 
cibum affert. 

Super aquam refectionis edu- 
cauit me. 

3. Animam meam couuertit. | 
. Regenerationis aquam innuit, in qua, pim 
dum baptizatur is qui gratiam concupifcic, "^ 
peccati vetuftatem. exuitur. Horum autem, 
inquit, patticipem me fecic, cüm primüm 
aberrore me]ibeziffe. —— 

Deduxit me füper femitas iufti- 
tix, propter nomen fuum. 

Omnia autem hzc magnificentiz cius 
dona funt. Non enim propter noftram vir- 
tutem horum compotes facti fumus. 

4. Nam etfi ambulauero in me- 
dio vmbra mortis, non timebo 
mala, quoniam tu mecum cs, 

Talem, inquit, adiutorem habens , nec 
ipfas quidem mortis porzas formidabo. - 

Virga tua & baculus tuus, ipfa 
me confolata funt. 

His autem addit virgam atque baculum, 

Nam hoc quidem , inquit, meam imbecil- 2«wli & 
litatem fuftentat, illà vero me inviam re- s 
&am deducit. 

y. Parafti in confpcctu mco 
menfam aduerfus eos qui tribu- 
lant me. 

Impinguafti in olco caput 


* Vulgat& 
regit 


meum : & calix * tuus inebrians ;, "^ 
mc *, quàm przclarus eft! SUE 


Manifefta funt hec ijs qui facris funt initiati: ^ ' 
nouerunt enim ole( fpiritale , quo caput cord. EPrirrer 
-—: 


Fff ; yncum e. 


414 | 
bei vn&um eft; & ebrietatem , potentem qui- 
sis pA. Gem , fed non diffoluentem , myfticumque 
TnvM. cibum. His, inquir, bonis me affecifti , ini- 
mam micis marentibus, feque cruciantibus,quód 
fiar — qui olim ipfis feruiebant, tantam adepti int 

mutationem. 

6. Et mifericordia tua fübfe- 
quetur me, omnibus dicbus vitz 
mex, 

Et vt inhabitem in domo Do- 


mini, in longitudinem dierum. 
Horum autem bonorum conciliatrix. eft 
rum prets inexplicabilis benignitas tia, quz. preces no- 
pem^ | fias minimé expeétat;fed uos quedammodó 
fugientes infequitur przuenitQue, ac falutem 
impertit ,& in diuinis zdibus przbet com- 
morationem, tam in przfenti vita, quàm in 
futura. Hoc enim oftendir, cüm dixit, I» 
longitudinem dierum, id eft femper, & affi- 
dué. Hoc autem iftis fxculis congruit, qua 
finem non habent. 


EXPOSITIO PATRVM GRJAECORVM 


Sura» , wd) 15) xeurivugas , aX ud Mfg 
Auscuy uk3le , gdy Tl). uvenli) ceotlad, 
Téruc dé , Quá , roi; daos izioras TR 
7j) dosuópdt dudit , £n oi 7rdAa 02i 
e d'uADorrk , vocuU m peyaCoAsis rmv d- 
SR 

&. Ku) v Ae cs xa dy. 
& us, mácsac (ys Wu£zuc iie 
Cus up, 707 EE 

Kaj v xurma» ut P op 
Xugjet, eis p.a eom e vepar. 

Té'vay d ves£t Oy 7I àga9 dv) dj. 
prróc oou Qi) aa S eoo nía , sl). Yutikogs iae 
Ttiap WX d,ayiregu , dA woÜdip mac 
Qéisorrac xg(adiZumu , ng] Qaam, v3) 
tad Bow. d eumelas , xd) clu) &y Gic Sela 
olxcM Qogo Son dfe ao, rm ml mmesr. 
m fico , Y mu! ut?^orn; T3 30 qtio Au. 
Gu, eipmedec, tic ux edv Yute dr, Tarieu 
dei peg] dmt c. T8 9 di vis aialaw Guclio 
üpuiv 1d Gic vrtegt ux 1», 


COMMENTARIV$ 


Zi OMINVS PASCIT ME.] Pulchre 
N dixit Pafcit, tamquam de ouibus 
ge^ crrabundis. Manfit autem in tro« 
po feu figurapafcuam & aquam ouium dire- 
&ionem vocans, Illud autem, fuper aquam;id 
eft,quafi (uper aquam: defcribit enim locum 
pafcuum & irriguum, per omnia, vti didum 
eft,dire&ionem in(inuans.Hzc autem, inquit, 
mihi przbet; primüm anima curam gerens, 
& ab inuio conuerfum, in viam re&am diri- 
gens. quz omnia fecit, nón quód digni era- 
mus , fed propter femetipfum , & propterea 
quód nomeri illius fuper me inuocatum fuit. 
Alius. Oues mediz funt inter perfedas & 
prauas beítias, quz. ferpentibus & feris af- 
Préli eui- fimilantur. Perfe&tus enim eft, qui fecundüm 
vetas imaginé Dei fadus cognofcitur; ferinus veró, 
ierasisr.. qui infanit ad mulieres,vt equus;& rapax eft, 
vtlupus,&c. E quibus hi qui proficiunt, oues 
vocati poffint,füb paftore conftitutz,, & quz 
in loco pafcuz fpiritalis pabulantur. Talis et- 
iam refocillabitur, depofità per lauacrum re- 
generationis farcinà peccatorum, Deinde is 
qui olim animam fuam quodámodó deferue- 


rat, per przdidum cibum & aquam feipfum 





d, (e Y'10X TIOIMAINEÍ ME, ] 
KaAd'; T) zwjutis] , oc $03 
aves Ga uy namero. E Ti: 

pot Ji m re97r, you wo) Gdwop, clu) T 

eveoCaw Omar eiswv, To dt* Ead éda- 

7, uiri s&, dc EX UJ av Oy. freni; 

quao» »2otedv Q xamippv Gr, 4/9 ra man dc 

eqr?), ? dóSwias aluró Ap Qe. Tazrs 7 

mrupiyd uoi, eno], ce?nesi * suxsic Eonut- 

2uffeic, i cn drod iae ne pelas , mec? 
dU £a» 6d sÜv 6d Ór- d cra c oremotium Ux 

bred) ddp dii , did JI ivre, xg) i- 

xe c8; Anat S elonc dur. EA (uà eeson- 

$ogías. A'?^(Bj pou 7] TeAci 2] TU. 
aeeÁsun TÀ «ejcaTE ,T)| ipzvreit di xq) 

Smofoi, anao upon TTEMdoc Dp 22, 0 xaT 

eixóv& Sud rugs oup GN Smexold w; d, 0 

mv juri ox imr (Bye x2) pal dc Aduot, 

xg) iuc. E'Z wol exeoxocorW, cei eam 

xAnS iw, ro seipsa Trpdpoi , xg) vtuó- 

tPpoi 6i 3 d voee dne vom. 6 wir O9 

xg, ávamayoyra| , dg Népu may fiptclae 

v) 7) d «o pd Qoprioy ron Sp Or. 6 

Darsp dn eir» 7rdAa, ?. idías "luylul, 4f 

* eipnumc re9Qie ty] v8 Vd aoc dpa AgGalY 


J 


$AU T, 


* - 


IN PSALMVM XXIL 


basin, € Emeplton én Suyara, God vi ron 
^luxío ugo Vnizplor. A002 Q à dj vo 2- 
Gp9dou s aeos vesoaoy 2enagrisns, 
ipé* Kveyoc muaó] ut^ dod *ydip itt 
Yon ewritesor vogstr , TeiGuc dà duxason vti 
xoÀ6 vd x71 d naosirlo famosa. H'à 
ip Dia dYeuosi m Bíooi aj av eder dpi. 
p' gown; AA VanGairupdp aic roc Frea- 
"Js gioi, Gi Vywow auri imaxoaS rnc, 
TaOg dV mié, deo uh và roa dur. Bog- 
c truci 7I) amesGa run HaoNNw pirum , Vus 
dt 9 meia cr) ud T& Ordo dur, 

ÀJ", EAN rA? KAi norzron.] Ex «& 
$9ucaon , qna , ondeíac , 2enclu) idZ- 
luo Axrid'a, Un xg] €c à p rudi loc av 
x9) d ex vj] T&. Qurda QÜdow muAdv , vii 
eii uesvcia at feos, Ka) patodoy pop 
faaelay xgAéi* Baxmokas dà và iguest, 
gel Mur , f Bacca cov 9 xegraad , 1À 
e*SarMowic up TaUm, ioni airía , 
Temas Jk à aU Su olio domas , v6 d*, 
EE yarrias v) S)uGormer us , dvi 78 , x9) 
dxouórvuy 7j) in GuAsbórzws.TlegoríSna d'y 
xj) d. o payow9d & Gic ^aumesis TU 
Vo/ sav, vo uic aAciqe9r dUud d. Ka] du- 
Aly và ^ owtegav vic, dra Má Quai ta miem- 
cac à dÜpecowm , woastl xAcsízas mTh- 
guo», xg) Vind: , X) us9oas, E9vr Uri 
cic 9di T9 Aor Yorogfowraj uou 9 QUMU- 
Sepzría ow , d od myhod us eic «1^, 

Gyraptz] uoi à dyaloigor 67) 38 Sha evu 
yas, A?^(O». ErnüOw «esc Sy Yaogpi- 
Q4 £y Aóoor- 8 ràwriv di ro nai 89t 5p eid 
Sardre, G vi ops. O! i 59 ta mo- 
tJp Qu, 125v?) & rad , [n6nfeis Ev na- 


xía, Q d'éerajiA ou, ya drain avv qd. 


6 Ji mpl Qe, copo di guo) 


cuncd4o] à xvex Qu. eunti Gc dà T8. R3, 
[puiCoc uds derarrhode* [otra 92 2n T) 
GuCtesiv, d' exits Cis Suyzvs, darts eg) 
xaxa! wu) à Vitia, vocor, vrevías, C ei m 
muro. Te) DUO? xgxar TG. Td 50 drnxei 
pipa 7i; davit, $i mtesrr Qv, 9 yo). 
Aíyoi d'a) gg) exiiy Qardu, Toy Quzwor Tt 
Q xonbv Salo, eeic amdfaco^lu T vii; 
Alice. X239 eipr) , Yuyh » dueaprrvara, 
üurà X YeroSuréita, , y iem diuatpria vesc 
Saar, d^nic 99 CGUk, d d exi. ori 
di dvm Ty! iron, dc 6 msway Cic Tor 


41$ 
refumens, & à morte conuertens,dicet illud: cox- 
Animam meam conuertit. Ceterüm cüm ob M**T4- 
emendationem manfüctz ouis nomen me- Midi 
rcatur , dicet , Dominu' pafcit me. ad falu- 
taria enim paícua me deducit. Semiras autem 
juffitie vocat, illa quz fecundüm iuftitiam serais. 
geruntur. Vel vniuerfalis iuftitiz femitz funt Eu 
fecundüm fpeciem virtutes. Vel femitas ap- 
pellat, vt ealdem, quas ipfe triuir, femitas te- 
neamus, veftigijs eius infiftentes. Hac autem 
facit, ne nomen ipfius blafphemerur, ouibus 
deperditis, víque dum vel nominis eius apex 
etiam fit perfe&us. | 

4. NAM ETSI AMBVLAVERO.] Ex auxilio, 
inquit, przuenientz, bonim fpem concepi, 
etiam impofterum,víque dum ad portas mor- 
tis peruenero, me prafentià tuà filuatum iri. 
Et virgam quidem regnum appellat ;baca/um Vira n- 
veró potentiam ; ac fi dicat: Regnum tuum 7, ig 
prepotens,iftiufmodi confolationis mihi cauf- 7^» 
fa fuit. CMenzfam verà hic intelligit;dire&io- 
nem.Illud autem, Adwerfus eos quí tribulant 
me, id eft audientes infidiatores. Adiungit ve- 
rÓ etiam qua inter optimates viris illuftribus 
conueniunt , nempe inungi oleo fuaucolenti. 
Et temperantiam declarans , Ita, ait, confti- Drwt fuis 
tuifti me in Ixtitiajac fi calicem mifceres , & "Por 
traderes, & incbriares: vnde fpem concipio, 
quód nec impofterum beneuolentia tua me 


: deftituet, fed deducet in finzm , & przbebic 


mihi, vt à diuino tuo templo numquam di- 
mouear.Alius.Hinc ad Deum conuertit ora- vid fi fe- 
tionem, Ceterim , haud idem eft. federe in T. 
vmbra mortis, quod ambulare. Q vi enim fe- re » 
det,ftabilicur in illaconfirmatus in malitiaj& merra. 
opus habet mifericordià , vt oboriatur ipfi 
lux : qui autem ambulat , pertranfic, quem 
etiam Dominus concomitatur. Deo autem 
affiftente , nihil noxium occurret: nam à tri- 
bulationibus liberat,quas vsbram mortis ap- 
pellauic. Vti etiam »4/a hic vocat molcftias, 
vt morbum, cgeílatem, & fi quid eiufmodi, 
quod malé afficiat: nam inimica bonis, Deo 
prafente, non accidunt. Poffer veró quis ct- 
iam intelligere per vbram mortis, naturas 
lem & communem mortem , ad differen- 
tiam eius quz eft animz , iuxta quod di- 
Cum cft, Cfnima que peccauerit , ipfa mo- 


Ezech. :8, 
: ^ 
rietur , & elt peccatum ad mortem : hac 


enim vera eft, (ed non vmbra. Vox autem hzc eft corum qui nouerunt, quód qui etedit 


in 


116 EXPOSITIO PATRVM GRIEECORVM 


cow- in Filium Dei, non moriatur. fiquidem vm- 

sa el bram mortis fuftinent , fcilicec. corporis folu- 

rnvw, tionem, vel pericula. Porró. virga , vel ipfe- 

rw 225 met Chriftus eft, iuxta illud , Virgam virtu- 

virga vir- 1/5: velipfa crux eius, in qua confirmamur. 

Pál 105, , Vel vtrumque fumitur de flagellis , iuxta il- 

lud: Vifitabo in virga iniquitates eorum, 

Virga x mi[cricordiam autem meam non difpergam. 

Á— ($ Nequeenim diuina mifericordia difperfa eft, 

». ab eo qui propter peccatum flagellatus fuir. 

Quem enim peccatorem non flagellauerit; 

non fufcipit ; placatur autem , cüm flagellat. 

De ijs veró quos non fl;gellat , dicitur illud: 

P61.71, 4. Non efl refpetius ip morte eorum: ideo tenui? 

€o$ fuperbia in finem.Si quis igitur fuerit ouis 

Prow 15, peccans, virgà feritur; fin filius, baculo. wi 

4 hys enim, inquit, parcit * baculo fuo, odit filium 

fuum. Hzc autem confolantur eum, qui per- 

cutitur: fiquidem perfuafum habet, quód 

Heb. 11,6. fl'agell'at omnem filium , quem recipit. Virga 

quidem eft fermo increpatorius, baculus veró 

confolatorius, vtpote confirmans ac ftabiliens 

eum qui corripitur: vt fit fenfus, q. d. Quo- 

níam negligenter agendo in peccatum pro- 

lapfus fum, virgà quidem me ad bonam íru- 

gem conuertifli ; quoniam verà flagellatus 

pufillanimis efficiebar, baculo virtutis me 
fuftentafti. 

f. PARASTI IN CONSPECTY MEO MzNsAM.] 

Verba ifta , Adwer[us eos qui tribulant me, 

continent aliquod myfterium , vt quisoptet 

Tribulato tribulari. Cuilibet enim tribulationi, ab ad. 

cher uerfarijs virtutibus concitatz,men(à quzdam 

fpiritualis apparatur, quemadmodum in alijs 

alia prazmia certantibus , adeó vt optabiles 

fint iftiufmodi tribulationes, his qui menfas 

Dci valent coutucti:qui etiam dicere poffcnt, 

Kom. Etoloriamur in tribulationibus. Vc] menfam 

intelligit illam fpiritalem ac diuinam , quam 

Mas parauit Dominus aduerfus eos qui tribulant; 

ME quà refocillamur ac recreamur, pra faturitare 

Trim minimé infolcícentes,fed omnem etiam affc- 

Gionum tumultum fopienites.Ceterüm fi quis 

etiam proficiendo definens effe ouis, perfe- 

&us euaferit , hsud amplius pafcuo indigens, 

rationalis cibi mensà , à Domino parati, di- 

gnus efficitur. Siquidem Domino (qui & fa- 


Píal.28, 


Prow.,1, pientia eft, quz menfam fuam | praeparauit) | 


gratias agens , ait illud: Paraffi in confpecfu 


tjór 78 9k, 4 p Pera. eudy 59 zo ubu- 
€i Surd Tu, rci Ayaw og (ON h xivdVvac, 
P'áGd'oc d 8 aumoc 0 Xeictc, x2! 02, pa Gd oy 
duod. 8 ó guvedc x à ene) Louda , 8 
d ut6neg Vi uaciyur. x7 0, Emexila- 
pu) ip ja6do ze drouíag duruv , qo di 
YAdóc us wj dfaoiduion. Ov 53 taida- 
9a 7b Seoy VOS, Vas 73 di d uu gpriag 
paci ovra , Ur 2. dijugprvorét pà wuatsi- 
Le, i aud izera) , uosryt d evessk- 
uj. «WbÀ dv» Mirmi MÀ ugeiL] , AMoyeral 
yo, Oux fev dvaréon, Gy Tu. Suid avv], 
4/3 T&(o Gk eameoty ucc » "Gayntarim eic 
TO (D. Ea) b dr Jn eecGaG duag- 
mar, paod v zOvo5 €): $a) di uix, Baxm- 
eia, 629 Qd Gd. Qr d$ und , Quo, Bax. 
mejac, uia € 7 aur dor. Tag dt eSa- 
X4A€ Tor TUA ALDpor | avrei a) 90, 0 ua 
$750? aM div, 0 e paa txt). 9 paod 
p , 0 mrxmuóc 26 * . Daxmefa , 
«S ax2umaàr , olor "Gapeid «y xg) Vasosne 
eov tà» raSvr ador . W v oig Gr. Crei- 
dX paguyiiz as vesc duaprias aAdhion , 
463 w MÀ "medc viejo imricprlac: imei d 
Macr Bel d ouso Jmm , Baxmaja Auod- 
Minis Us ien Eas. 

. HTOIMAZAZ ENQTIION MOT TPADE- 
EAN.] Em uvenesoy m, c Gearníac vf 
SouGormer t , ipa vie dO yrray SOiCuOu) 
Ka 3" tudelu 93 324 , 11 dx vd. drm. 
xeundpay duod , exa c mvoua- 
mx coogaiSvray xalomp Ea dP^olc, d) 
Aa seg oit dou? opor , de dx alas $ 
Tuc TuaU (aC 9e , i; Tepmias 6 epar 
d'uvajtroi, 9S, oL C eiat ay T0 , Ka) $- 
xauyujiim er (ai; SAP |ecw, H' nnde 
26 là rro mavalo gg ovr; 


' li sviuuot xen eE Ovaviíag v 92. 


Biene. Í oesraressoljiba eol adl 
Mà GeGe f? arme dfo: 7 ues, do0d Q noii. 
Corre 7rácuy raa rara suom. A08 PI 
mc eveswóiilum vraugdudp (Gy v8 eoeiGanw 
€), 196 "fimm, dixe x2; Digdp Ov, 
AcyxHü; Testo aiipTR) OZ M Vu) XV- 
Q« Trong utet, Tol 93 xuero ( qvyydt- 
rorn xa) cotía. (Gijaaaon ql kavrit reg- 
"íur) dÜnaeiciv , Qun mi*. H'míuaouc 
Cro/7 nop gu Tedomav. A'Rd. gj oor nic 
ew Cy suf sraeó vn (lio JY icbiTegu [kzur, 


LCO.1) meo men/agm. Porro quatenus quis etiam in hac vita per fpeculum contemplatur, 


ejes 


IN 
avegouTóy bow , "Cao auda ruípdpor" ut- 
u6a« d$ aveoc vui ub?orri, € v8 d2nlela 
evegoGa»Mam avejourmy «e9; «ejoa , 
anséojuomxii esa Gd AM resin * xm m), 
Kdyo dfgÜWcopa, dfgDixho xawlhó Vy, 

iiem o) aire EX 0 cesi m uoo. n 
&j míupcaxs eiprra] , Ya! Gri 20 roi. 
quu à Si d'ópSuApic 5x eide, To di 
&taurmor, àv) 78 Qayteds vyrio ilu. H* d. 
quc, 9 Seía $463 G)» Gxeim, 9) à ac axw- 
mx (axmeja, t dfe. TÀ auo 0360 Cntp Gom. 
ali Vagw , v. ori jux 6o (9 proc ocu 
TleJA Gy dztuexÜpdemmo, ) 494 77d an - 
jk d Cragtrs goMrélag iyxegvtia, Ora 
99 6 TlaJAQM , 0 7 mud mtr zur dr e) 
aac, Ti; Tea Maow VranaP^ bulo D vau 
p^ d'eavoq o ele d welas " xa Xe1eiv dv- 
sapu; rVeiira]. dfe vio xg) ^aGid d vhw- 
3l. eizrer, do0ut dgio, dl dn yirerag 
agi 4$ Selas cegarit ne VGiuuaia, và Vo 
xtQaAnc £Aaior, 0 501 T8 omo (s dues Oo, 
8 mpaouor uil amat uud Or, 9 aAdc 
&vro? xaradiu xan «(Q9 , C 1 à mu oix T 
Suc uexepCieme. Ka) iucm oi ptutnjairot 
aB wydoueeney (noy , al) xata 
dai 9mour, ng, lu) xegróvasuy usan , d 
dfzAVesas, X, *? puel) sestlu) bà aegri. 
3v), fc éngutdln, sd d'usqdpdly dnapfiom, 
£n ci rau, c qio d'uAdUornie vorum s- 
uCoAR; Teri yigow, Eel dà i uérov ed- 
anas Wciugoer n ovqja d20 d y eic xegriion 
Etogot Toy faurile olor , clar oe awriic ojjob- 
lor done deris dne, ( Enkeges dt, 
^o ales iraie Sia ptogoucz Seogn - 
qug ) uoi d morkesor indie o, Cap Tiucy 
€ eaipir» $2) ^eyera] 782g Go Te. dici) 
qi 7r 4g T) dor eugait A v8 Ag Gorr Qe 
duxi. db Q morhenov uoo (nof. Sez 0) di 
murígxón aov , Urel và avesxeiApor xg $ 
evtlac , Séiós Vw, dX dx a lpsimor, 
c^. Kat TO £AEOZ ZOT.] Oj7 ees^t- 
affir» utaDa Corne, 6oovra| dei y qud DT 
9S8, xe] gonhawvon Ze Tu oi dyrd Ava. 
Elus 59 orrac, iei Qe dv à 96i £y D] rl 
Xeid cuia Tomas quc vexpuc di yap - 
aías eporbvas, Kaj avri top xad ien ymc- 
ai d d 9d ordouc fpege Urin) xaTa 
diu'k]y uror: c eU eid aq & oo Tor OC gym 
d'ugiéhu] ma, Üoos $n. ydp B gj 0o; 


PSALMVM XXII. 


417 
ouis exiftir, quz à paftore paícitur: cüm veró € 9 M 
tranfit ad futura , & veritati applicat faciem v; j4- 
ad faciem ; fpiritali menfz accumbit, iuxta Rv x. 
illud: Er ego difponam teffamentum nouum Fred 
vobu , vt tdatis C bibatis faper menfam ra — 
meam. Quocircà etiam. didum eft, parafii. — ' 
Ex tunc enim pra parauit Deus , quz oculus * Cr »5. 
non vidit. Illud autem i» confpecfu, ide eíl 
quod manifcflam, exploratam, Vcl fic, vt 
diuina illa virga,& baculusconfoiatorius, qui virga & 
feriendo fanitatem operatur,fpiritus fit (cuius crat 
fru&us funt,quzcumq;Paulus enumerauit) & ». 
probz vitz formacix continentia. Hoc enim 
modo Paulus,iftiufmodi verberum notis in- 
fignitus, vulneribus exultans latabatur;often- 
dendo quód ex infirmitate virtus, quz fecun- 
düm Chriftum cft, perficiatur; Quamobrem 
etiam Dauid,non plagam fed confolationem 
appellauit : per quz ctiam diuini menfa fit 
przparatio ; & fuper caput oleum, ac calicis 
merum, quod fobriam generat ebrietatem; Erie 
nec non mifericordia , quz pulchre ipfum noi 
profequitur; & in Dei domo,vitz longitudo. 
Norunt autem faoris initigti oleum fpiritale, 
quo capita ipforum impinguata funt,& ebrie- 
tatem potentem , quz non diffoluit; myfti- 
cumque cibum ; quem proponit ; quo lauté 
nutriuntur, maerentibus inimicis , quód qui 
olim ipfis feruiebant, talem mutationem con- 
fecuti fint; Ceterüm cüm non tantüm men- 
fam fapientia przparauerit, verüm etiam vi- 
num fuum in cratere mifcuerit , quod nimi- 
rum ex ipfa, qua vera vitis eft , promanauit, 
(mifcuit autem, vocabulis humanis diuinas 
contemplationes temperans ) diftribuit vni- 
cuique calicem, qui fumenti pretiofus & elc- 
&us effe perhibetur. Sicut ctiam cius qui ip- 
fum accipit, fpiritum, fanctum vocat; propter 
quod ctiam dicit , Ca/ix mess. fcribitur quo- 
que , Calix tuu ; quia id quod à fapientia 
proponitur,diuinu m eft, & non humanum. 

6. Er MISERICORDIA TVA. ] Qui rerum 
predictarum participes effedti (nt, erunt fem: 
per in mifericordia Dei , & inhabitabunt in 
domo cius. Nam cüm indigni effent, Deus n«» due 
qui diues eft in mifericordia, ipfos peccato rr 
mortuos, Chrifto conuiuificauit.Et aliquando 
quidem fubfecuturam;aliquádo veró non,fed 
omnibus dicbus ipfam fuübfecuturá promittit; 


quippe rede fciens,non tam ex opcribus, quàm cx gratia & mifericordia Dei aliquem iu- 


Towvs I. 


Ggg flificat;. 


À18 





3 DEDV X1IT ME SVPER SEMITAS 
1vSTITIA&.] Oni1cENrS. Inceffitenim 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 





*oWM- f[lificari. Obferua veró, vt in loco quidem — 9». O'ea Z1 dc eic vómov pA. Aint aru. 
goin paícuz tabernaculum ponat, at in domo —g»moi, Gr ox JA xug n mgri, 6x f mra 
:nvx. Domini inhabitet: idáue mon ad tempus,  xouedr, &»^£. zrdlouc ma( 05; Chic Tpogr, 
fed omnibus diebus vitz, indeünenterillu- —4d/sccmer tuna (Qu . dc EX de] 
minatus Tamquam de viua autem mife- dV sS Ou mo rom d uz , oc mic pp rao 
ricordia di&um eft , Subfequetur: vt quz — Q4U5ovc d trao peres, ràc d esty 
valdé quidem fugientes ipfam non com- *wrT«^gu6dH, xg) inv Cy ote) NupJu 
prehendat , minüs verà fugientes capiat, -xe(zewmoi, 
& conuertens illos, in domo Domini faciat commorari. 
CATENA PATRVM. 
THANASII. Canitur przíens ewe eAxAzior. A297) 0 enevxetulysc 
m) Píalmus ex perfona Gentium ex- E AN laAube eu evesoto7ra 9j). iOvdy 
ultantium , quód eas Dominus Ax» djaA^ioutor 0i 79 mola] &o- 
ad pafcua deducat. Sed & myfticum con- «sc ? w/eiov. Ka) plui x Tl) uentla dene 
uiuium exponunt , quod ipfe Paftor ijs ap- — 20uZra, dL» lar, là me omnee welt wm 
pofuit. ó mtaívor vec. : 
1 Dowiwvs pAsciT ME. ] OnricENIS. «, Krrior no!MAINEI Mb] Qirire- 
Perfe&tus eft is qui fecundüm imaginem Dei — worz, TíAemc ó xor. eixóva SE xo) ojuglro- 
& fimilitudinem cognofcitur, cuius etiam — ew rue ovd. (Ov , ài x amc , aw d 
rex, fed non paftgr , Dominus perhibetur: — zlii Cmryesipira x) es v. 0 Jt oecuc- 
qui veró proficit in difciplina, poffet appel- — zZréy &leuo78 , «ved earev x2nleln 9v, X) 
népr e lari ouis Dei, à quo & pafcitur, & Euangelio — zou?) az! durd , gj 76 day gor vt- 
s» ij rcficitur, & bibit aquam,quam qui bibit,non — perat, & zród (dup, 50 mày & de|a * dau 
p^jeanisr- cit: nondum tamen bibit verz vitis vinum, 4i 4 djx9wic durus 7 olvey LX dramuis) 
& rcfocillatur per lauacrum regenerationis, —d/2 2ureg? mraouysartzlas , Savn9udp Ge 
deponens farcinam peccatorum. Ceterüm — 7$» 7/ dpapgmpia mos Qopríor,. Ka] d29acót, 
qui manfüetudinem & conítantiam Chri- à rj eeaor sg) Usu Se nap irat Xessu, 
fti imitatur, is ab ipfo quoque pafcitur in sx du moinalrisa) £i vs Mo , ini 
pafcuo do&trinz moralis, in quo,inquit, mihi — 2i &9mà dudecxaMa , 6p à xamosaci 
tabernaculum collocauit, fed'non domum, - ue, qno, d^ d artus, Kaj diae di 
. PhL47, Quin& alio loco ait:Ipfe pafcet mos im fecu- — Quaw, AUsuG moagrel vpsdc 6e md aidlvaz. 
s l4. Obfcrua verà & confidera illud pafcuum, — O'eg d$ ij vo] eld yl , xz] vonzós anri 
locumQue eius fpiritualem , vti & aquam  Wzw, Q rom» dreTuvewos dep , o! n 
fpiritalem refocillationis , quz. conceditur — zeitamojdpo did oudpor , Tuc Aoyaic rez- 
ifti qui adhuc pabulatur, donec meníz ca-  7í/w6 4s) meía perahaee mo duun- 
licifjue rationalis particeps cffe poffit. Si qua — Seír. Ej n.n uà Yoroxréivoy yezuua ; i- 
fit littera minime occidens, illa erit pa-  xeixo ea) xAon. Tlorumuvoptivow dt 1s04u2- 
fcuum. Spiritaliter autem paftorum menfa, »xac rede. WGijugo urn vois vaoudram 
pra parata eft ijs qui fuftinent tribulationes. — 79 92/4ex. 
Turopomrzri. Demonfítrat. hic OzoaaorHror T'ad'eímuow érac2u ^ 
iftiufmodi cibi largitorem , atque ipfum eduz — vwe/mc ves9i: 2opr)?o , xg) xa^ei ? regpin 
Chef. Catorem paftorem nuncupat. Sic enim etiam — gut, OU 50 x 0 Xe1e 3c iawsor cve:or- 
nee n emetipfum Chriftus appellauit: Ego fum pa- — ópdbosr, E 5 cip 0 wotuleo 0 sgJoc ng) p 
"e flor bonus , C cognofto oues meas , cir cogno-.— voiexu vu! iudi, ng) nuiaxopa vo Td 
fiunt me mes; Eodem modo & per Prophe- — if. O/vwc iavriy Q JI E Ceu dadoect 
Ezcch. 34. tam Ezechielem feipfum nuncupauit. 78 vestis, 


y. É)lAHTHXE ME ETI TPIBOYZ AI- 
KAIOZINHZ,] rirzxNorz,.E'z66n 22 
doma 


| IN!'PSALMVM XXI. 
iorn E oodd , ej) cesfrle ioc, € 
iduor durd. «eiGair voie Lyrton irasoPudés. 
Augguogusm tX dr V apesceme) Ty). d rtaia 
AEn y 9e ad xnl) ef pylar seiCor, Ei Ji 


419 
tamquam paftor, & femitas prztriuit, vt pro- eArs- 
pria eius ouis per veftigia ipfius fequeretur.Iu- 7^ ^^7 
flitia itaque eft pra&ticus habytus iuftorum, 14fiia «t 


cuius aGtiones;femitze exiftunr. Si quis autem ^5 44 


d'ntaiceud luo ekrroi m lo ojonclad dperl, 
T&/Got, ipei TaUTM Td( xaT cid Ow «pe- 
zu; , Q dc ódiryei miv rl) dur evegonyo- 
eias Éiryegtüsdpo . Tho "ula us, Quadr, 
Vríiepelt, mhandeéious cu vg olneiur, n xa.- 
(ami gouy à cumo&onr abd Mul) Em- 
eptqq à xvex(Bv, xj Vaowaliones 12! 79 m0 
pivap , wg) i6 vo mov yAonc maigoumm vay" 
£i Fas pedas 5d wy&i Ei piGus ducgioowirs 
xg) dpirsc. 

Jd. H TABAOZ zOY, kAl H BAKTH- 
»14.] Ixinror, E'zreid i paluunauc ame) 
alp) d unp rias Addowau, pa GÀ to us vesc vii 
dor izaid £zac* iré dà uai idu Oe, eic 
Qugolvyias ipezóulw , Baxmera dusa- 
paiow mc hex as. 

OzoA^rHrOt, OUx a) dé nc dup, 
3 owsüeior nec órouaoy eauegy . TS 99 
sra cQegyidi qq) usn vy] ro2audow d'au- 
ura dzaNaro uda , 9 06907 dA mo- 
dryduba Eisor. 

£& HTOIMAXAS ENQIION MOT TPÀ- 
nzzAN, ] QrireNorz. NÀl ui fouac- 
phploo cedrus arisosarmulad wg vomlu), 
Jf sli Spe .. O'oduc ir ia) SAIEN , To- 
cavTixu X redondo axogridw) «- 
uam, Et ienoop d, ei yg) Goo i6 Ge Cy 
qu fic TérQ , d) ka oiosu xj dv aisi y uae 
[mon , cef Gar É2w ao mpi d^ ops 
vor uirsCác dà Vi ? uiOorsa aldya oej- 
GUTO! esc «vessunroy coooo aA ny Y dn- 
Oeia, ansouomii «ess GaMi vegmion, 
am v, Kdya) S502 vy dfalnaluo, &Oiem 
i miren Ci & Tegnión, us, To dà ovo mnüp 
usu duoi cmwpavesia) ug) vyrd aj ugo 
al) vegomat , d órurriac Tj) SAuC- 
quy us , To dr tflegiem uoi Bunoupur, 

Kaj dfg 7 Sore ut ,GZarisua] ps 
ig vesc «vec üurdc 0 x&gA (O9 Siu, imi. 
Mages Cac 7n ue Tema, e Ü fanixema) 
exptd ve9th, ra (amc alumude (apopi- 
See, a/neiira fjuaíac ej rc 92dCorac 
duunld OÀ d Gard xus Pain?) Gral 
1 x222Mi, gei Eu) d$ djsapra?S. à A- 
rayo T. xaaAlud pus , ox "3orà Sei y 6/5- 
iip Qe Pala dyaxudetuc Xeycóc. Oluai 
Tonvs I. 


dixerit iuftitiam effe virtutem generalem, 
fcmitas eius dicet effe virtutes fpeciales , ad 
quas deducit eum qui nomine ipfiusinfigni- 
tur. simam, inquityseam conuertit fcilicet 
à proprijs aberrantem; vel lapfam feu exorbi- 
tantem animam conuertit Dominus, & refti- 
tuit poftquam pauit;& in loco pafcuz collo- 
cat : deinde cüm conucttit, deducit fupet 
fem;tas iuftitiz ac virtutis. 

4» VIRGA "TVA, ET BACVLVs.] Isrpont. 
Cüm negligenter agendo in peccatum pro- 
lapfus fim , virga me ad frugem erudiuitti: 
quoniam vero flagellatus in. pufillanimita- 
tem incidebam , baculo confortante me 
confirmafti. 

Turopo&rrt. Non autem quis aberra- 
uerit, fi hoc modo falucarem crucem nuncu« 
parit. Nam (igno atque memorià huius ab 
inimicis demonibus liberamur, atque in ve« 
ram viam deducimur. 

y. PAnAsTI IN CONSPECIV MEO MEN- 


SAM. ] On1cEx1s. Confidera menfam, mihi Tribulei 
fpiritalem & intelligibilem paratam effe pro- 5, 


pter tribulationem.  Quotiefcumque igitur 
fueris tribulatus , toties tibi menfa fpiritalis 
proponitur. Ceterim quoque fcias,quamdiu 
quis irt hac vita per fpeculum & in znigmate 
videt , ipfum effe ouem quz: à paftore edu- 
catur: vbi veró ad futurum fzeculum tranfic- 
rit, facie ad faciem contemplans veritatem, 


fpiritali menfa accumbet, iuxta illud: Er ego Luce i1, 
difponam vobis * teflamentum, "vt edatis c * "Vulg. 
bibat im men[a mea. Mlud autem , 1n cop- rinm, 


£u meo,declarat menfam iftam meam ma- 
nifeftam & exploratam effe , aduerfus eos qui 
tribulant ime, cüm multi velint mihi aduerfa- 
ri, Ec cüm propter eos qui tribulant me, Do- 
minus velit me validé: aducrfus ipfos infur- 
gere, parauit in confpedu mco menfam, in 
qua folidus cibus appofitus eft; vt hoc ath- 
leticé faturatus , generose valeam refiftere 
aduerfus eos qui tribulant me. Ceterüm 
cuius caput oleo à Domino impinguatur, 


dicet: Oleum autem. peccatori nom irpi?- val. 146, 


vti Chriftus , qui à * 


guet Caput meum 


Dco vn&us eft olco exultationis. Exiftimo Heb. 1,5. 


g2urem. 


Ggg 2 


420 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 
AWNO- autem quód is qui iciunat, hoc modo caput — Ji n zi me dlav, rac dol qgra] 2 naa, 
bie inufigat, & faciem lauet. x,7 "ejcwmo vm. 0 
DERIT, 6. Ex MISERICORDIA TVÀ SVBSEQVETVR 9. Kai TO EAEOZ XOY KATAAIG- 
Muh.é wy lOnicENISs. Quanam eít illa mifericor- — serat Mz. ] Qirirrxorz, TÁ for à ata 
dia qua fübfequitur, nifi de qua Apoftolus — mdizxav toco , 1 ab d Qno à. A'ré- 


r.Corr, ait: Facfus esf nobis fapientia à Deo, Qr iu- — eoA Os E orw Tiv cogi. rà S Aaguo- 
Miferictr. ffitia, d fanctificatio , d redemptio ? Mifc- uin 74, Y draz uhr ud) Veri éreeme , O' 
c: ((u,, Ticordia autem que te fubfequitur, animata d'uixem Sp] oye ot Voc diiuA, de up 
sura deque fequitur, (iquidem aliquos quidem appre-  xaGAapGayei , iq 0s d. 06e maro qeooor- 
hendit, alios veró non. Valdé fugientes mi- — vac, & gggAapGdsee m5 d amu xe- 
nimé comprehendit ; minüs veró fugientes — 7&5, Wa £2jow.. OZ poro d 10D ale 
capit, vt mifereatur. Non folüm autem mi- — dixe, d»A. xj vo moii, 7 tg omi ui Co 
fericordia fübfequitur, verüm etiam hoc fa- — cle xveja eit uaxesmma. "uses. Mix Qu | 
cit, t inbabitem in domo Domini in longi- — 29 xesra , X, $n Qu , 6 dtid à evtiae: 
tudinem. dierum. Spatium enim temporis,  juipz) di Qaic , Qumz usi ca J/gqoepi 15 


non. 


atque infüper vitz, e(l in dextera fapientiz. — d2wfe/az. 
Digs autem vitz, funt diueríx illuftrationes veritatis. 


ANNOTATIONES CORDERIILE 


EE oxiNvs pact me.] Grxcà, ptores paflim de Ven. Euchariftiz. paftu expo- 
pj weuaire, pro quo Vulgata legit, re«.— nunt. Quis cnim pafcuz locus, nifi templum & 
Cuts Dei k cir. Signtficatautem Dauid regi fe/— altare? Quarnam pafcua, nifi facrofandum cor- 
paftoralu. Er cfiod ic gubernari à Deo, ficut à pafto-— poris & languinis Dominici conuiuium?lbiDo- — ' 
re, qui fedulam ouicularum fuarum curam ha- — mínus regir , vel, vt Septuag. vertunt, owpaipes, 
Pál.zs,t beat. Hinc etíam in alio Pfalmo ait, Ow regis — paféit, ne quis forcé regendi. verbo confternatus, 
I [ratl, intende y qui deduci velut onem,Pofeph. — timeat illud, "R eges eos im virga ferrea.vbi ctiam Mali. 
Qui comparatio Scripruris admodum familia — Septuag. vertunt, mu quareis , íd eft, paltoraliter 
ris eft, nec non etiam víizara profanis auctoribus, — reges ( vtanimaduertit S. Hilarius ) regend: fa- 
vt Reges paftorum nomine inzlligantur. Sic — J;cer eos curam affetlu pajloris babitsrue. TIaque 
Hebr. 153, Apoftolus Chritum pajfferem magnum ouium — horrorem virgz affectus pafcendi mitigat, timo- 
LL nr appellat, qui & à Petro, Princeps pafforumtiun- — remque iudicis, paftoris amor curaque temperat. 
UOCUUU eupatur; € ab Homero quoque. regem misa Quin etiam ipfum virgz nomcn emolliunt,quz 
aes» , pajPorem popilorum nominart, fuperiüs — alio loco habet : Virga dircflionis , virga. regni 
ad Píal.i.v.9. annotauimus. Chriítus certé in — ri. Enimnero (inquit ibidem Hilarius ) we 5 
Euangelio, velut título honorato fefe pafforem — tyrammicum figmficari arbutremur in| virga; 
virga regni, ejf spfa dotfrina regni : virga dure- 










1 » "AES 
?N 







DES 


Iosn. r1, 
cbrifus banum appellat , quippc cui nec deíint paícua, 
pafor bo- Ju gregem alat, nec deficiat voluntas pafcen- — &emis, quá per doctrinam in. aquam C7 vtilem 
má. i, neque largiendo exhauriatur. Qw; ergo(vt op- — viam dirsgimnr. In — igitut habemus fide- 
timé hoc loco infert Hieron.) Dese babet,C- qui — les Dominumipfüm leíum füb fpeciebus facra 
*Deo adhzret, nibil bomi deejl ei. Inanes idcó tu- iuiecae x pafcentem,& regentem: pecus 
cm mensá fui corporis & fanguinis; reeit fuo 


mus, mulafque indigemus miferi, có quód extra 
Deum, qui eit omne bonum, ipi creaturarum — verbo & doctriná; & ram cibo, quàm verbo;ram 
vanitati adhaeremus ; aut noftro, qui puluis & — pane, quàm virga noftrum crga femetipfum, & 

« vmbra fumus, brachio confidimus; aut pane — mutuum in nos amorem vchementer accendit. 
mendacij ( cuiufmodi eff quódcumque mundi — Feré paffer bonis (concludi S. Hicron.)4i eni- 
bonum truftrá explere, folo Dco fatiandam, cu- — psum fwam pro me pofuit, 4quo me moderamint 

. minus animam, Prudentior fané Dauid, qui in.— regit: sdeó nullum cgeo. 

UBI — hocPfalmo fibi gratulatur , fimulque Dco gra- 1. Sper aquam refeiHonts educauit me. ] Ex 
ruga tias agit, quód cius prouidentiá fingulari, gratia- — Hebrao legi poteft, fuper aquam requictum, feu 
féref. — Qucperpctuó adiuuante & comitante fe confli- — com[alationum. Quia iater extrema periculacon- Bess cr 

turum videat in loco paícue : quod Grece eft, — ftitutus, bonz tamen conícientiz patrocinio mu- feientia 

eis sirar nsn, in loco gramini Aquila & Sym- — nitus, in fumma quietc pofitus fibi videbarur. : ilt- 

machus, éy é;auizun róag 4n venujlate berba,id eft, | Vnde S. Ambrof. in Píal. 36. Hiec refeilio , in- pay, 

sm loco berbido viridi, pulcbro,amano, Quidergo — quit, /psritulss eff: bec refellio requies eft mtn- 
dceffe poflit ouicula', cum tali paftorc in talí pa — sesnterne. Ncquc enim Dauid, iuxta S. Ambro- 
ftu? /mpoffibile eff enim (inquit Philolib.de Agri- — fium, de externa corporis refcétione , fed de in- 
cultura ) deeffe comzmodum aliquod , vbi Deus — terna conícientiz pace, quz rcuerd animum rc- 
prafrder, folitus. plena perfetiaque bona largiri — ficicac fuftencat, loquebatur, Pro ealwcawit , ali- 
ui ex Grzco vertunt,enutrisit me. Hoc dcaquis 
ientiz intelligendum cíle monet Hugo Ca- 


rehus omnibus, 1 
ap 4 
reníis: 


Myfticé locum hunc Patres &  Afcctici fcri- 


, 


IN PSALMYVM XXII 421 


Sapewis — tenfis: Quz quo puriores (unt,eó magisnutriunt, tentandum: 2 quibus inter fe iun&is & imple- ANNo- 


4^ ??^ contranaruram aquarum ceterarum, Siquidem — xis, magna in animum confolatio, vülitas in mo» TATI0- 
s terrena fluenta , quà magis carnoía & pinguili« — res, perfectio in vitam redündat.Nohadferover« N£scon- 
maprss- Imo mixta decurrunt, hoc magis impinguant ba tis illius Magni, quz pulchra , varia & DEAt, 
mw. — arua, magique faecundant: imà & vniuersé, multa videri poffunt apud iilum. 


aqua omaes minüs nutriunt animantia,quó más Myfticé Petrus Damianus Scrm.de Affumpr.. p, Virga 
gis (unt impermixras adeó vt cenfcant Philofo- — ín virga B. Virginem , & ín baculo Chrilti cru- virga, & 
phi,purum aquz elementum nutrire non poffe. — cem agnofcit, in quibus fummum & vnicum eft * poss 
Contrà veró lacrz do&trinz fluentisaccidit,quz — fidelibus (olatium. /n Uirgine, inquit, jirga; " : : rand 
cium puriflimz fint aquz,ab omnilimoac camo — baculo ermce mferorum [pes C con[olatio conti- Perros 
proríus alienz , mentes tamen nutriunt. JNVam — etur. Eft enim Uirgo Dei mater virga illa, qMÁ imr. 
. fient. pifess (inquit Hugo ) 4m aqua nutritur, C*— vetunduntur impetus aduev(antium daemoniorum: 
fitr ea moritur, ic C mos n aqna dolirima nutri-— virga, per quam fiunt figna mirabilia. Bacufum.— ^ 
sur, G* fne ea morimur, Quoc aquz huius pe- — erwcie smtellige, quo non folum verberat e[h fed 
nuriá periere? quot, quia in his Ruentisfe bumi- — eccifjn sMe sn [atsabilis bomicida, qui mortibus bo- 
liter mergere noluerunt , criminum fucibus fe- — minum pafcirmr c nutritur. Baculus itaque ex 
pulci func fententia Damiani crux ipfa Domini Iefu: de quà 
j« 2dmimam meam: conserrii. | Symmachus — eleganter Chryfoft, hom. de Cruce: Crux c«- 
habet, Zrixzisaze ps, recieamit , refecit me, Ac(U— corum dux, claudorum baculue, fujlentatio sua- 
idem eflet animam conuertere , ac recreare. A — pm, confslatio pasperum;tribnlatorum requis; 
mctaphora iam traníit ad proprietatem fermonis, | egrotantium medic, snualidormm virtus,de[pe- 
fignilicans fe, non de brürorum, fed hominum — rarerum via. At cum baculo coniun&am vult 
pallore pafcuifque loqui, cüm fubdit: Dedwxit | amatque v se virgam : non aliam opinor, 
me (uper. femitas sflitie ; Grace eft, 53i mifer Lm quz ftabat iuxta crucem Iefu Mater cius 
S. Augufl, s emitir vertit; Symmachus, M éreg- — femper virgo Maria. Illa fcilicet, de qua Ifaias 
eas, per calles. In Hebrao ett 21723 tematt^- loquitur : £ gredietur vL de radice fefe, € Gigi, 
lci,quod pone fignificat, per erbitar,A plauftrís — flos de. radice eius. afcendet ,. Quod. explicans 
& rotis plaultrorum ducto nomine;quod folent D. Hicron.aic: F'irga mater eff Domini, fimplex, 
Sceptuag. spexidr vertere, Significat autem pro- — pwra, fincera, nullo extrinfecus germine cobaren- 


Smitii- iuam virtutis viam, de qua dixit Ifaias, Semsta — te, C ad finnlitudinem Des. vnione. fecunda, 

fna 2" oni vella ejf , rettis calis snjli ad ambulandum: — virge flos Chrifbus. Virga igitur Virgo eft, & ba- 

Mni; C^ m femita iudiciorum tuorum. Domine fufli-.— culus crux; Tunis crux, delc&ac & Vir- 
i 


uuimus tc, Dc hac via iuflitie, quód periculis go: & qui cribulationes non fagit , Mariam con- 
& offendiculis vacet , dicit Salomon in Prouer- — folationis matrem fecum habet. Eamdem loci 


Prou. 4,11. bijs: J^sam fapientia monjirabo tibi , dwcam te. huius expofitionem tradit Hugo Carenfis, ita 


per femitas aequitatis: quas cum ingrejfus feris,  cribens: Farga dicitur B. Virgo, baculm crux; 
non ertilabuntur grejfus tui,C* currens nonbabt- — becdno vere con[olantier mos in omni tribulatione 
bis effendiculum, mofl ra. lure ergo cruci adftat Virgo, quia amanti 
4. Et fi ambulanero in medio ombre mortis, crucem Virgo adheret; Virga & baculus nos 
non timcbo,&c. ] Per vmbram mortis iuc tenc-.— confolantur; quia dulcis eft ipía crux , fuanis 
bras in Scriptura fignificati folet triftiflima re-— qualibet tribulatio, vbi adeft Maria verz iucun- 
rum facies , teinpus arumnarum & defolationis em naater, quz omnem crucis amaritudinem 
ac mileriz,item horror & proximapericula mor- in dulcédinem vertit. ita pulchré Nouartinus in 
tus, qua hanc, vt vmbra corpus, comitantur, qua Vmbra Virginea. 
omnma Dauid propitio Numine nihilfe formi-—— g. "Parafls in confpeHm meo men(am , &c. ] 


Nil metu-. daturum aficrit. Ex quid nmeat, cui prote&or — Hic locus, erfi multos patiatur fenfus, omnium 
fpei, Deus cft: Irruat owinis poteftas tencorarum;for- — tamen luculentiffimo fignificat menfam Sacro- 


Cu sd 
Dona, 


tior Deus, cui. innititur. Infurgat quidquid fe- — fan&z Euchariftiz, prout in Commentario & Euenri- 
culo magnum, quidquid validum ; maior & va- — Catena exponitur. quz eft communis Patrum li^ Dei 
lidior Deus, (ub cuius tutela eft. /Eftuent ignes, — fententia. Vnde S. Cyrillus Hierofolym.Cateche- ys sed 
& minentur flammas ; flumina fundet Deus, & — fi Myftag.4. IMnte rim, inquit, Domine aduen- eui; for- 
immittet maria, Pracipitia terren? nullum prz-.— 24m. demonibis men[am. pollntam , & diabolicA: smidabiles, 
cipium Deo cft, qui manu ducit. Deprimitur?.— cpntamindTam facultate parabant. Sed poflquam 6e 
exiollet Deus. Circumdabuat tenebra? difpellet — t adwemifli, parafliim. chn[pettu meo myjHicana 
illas luce (uà Deus. Inualetudo laffabie. de(inet — illam € fpiritwalem men[am, quam tu Deus no- 
egiitudo omnis corporis & animi; vbi medica — pz propofmiiti, admer[ariamilli, qua nobis anrea 
accefierit manus Dei, quz. & mortuos reddit parabatur à demomibist y 3a. cum. demonibus 
vitz, & implet benedidtionibus. : commnnionem babebat bac cum Deo babet. Adue- 
Irint. PFirga tut, C baculus tussi ipfa | nic nempe Dominus, & prster alia beneficia in- 
mt confclara funr. | Metaphora ducta à baculo. numera, quibus hominem abunde cumulauit, 
paftorali, quo non percutitur ouis, nifi vtin re-. hoc vnum, velut. fummam omnium , adiecit, 
Cam viam dirigatur. Hinc Danid coníolationem — Propofvit men(am, in quia fuos exciperet conui- 
hiuricbatin rebus duris, per quas (ciebat (e de-.— uas, alendos fuo corpore, fanguineque potandos, 
duci in gloriam. Tropologicé locum hunc pul2.— vt menfa meníz, arma armis, veritas mendacio, 
chr exponit S;Gregorius lib.i. Paftor.vbi Da- — puritas iimpuritati,pax & fecuritas bello ac. frau- 


. Widica sla lymbola natiuis coloribus expreflit, & — dibus , czlum gehennz , Deus dzmoni, (alut 
eie ad votes vit. corrigendos refert; vt adhibeatut — zterna fempiternz: morti opponceretur. Hzc eft 
mekrans, Virga, opus fit, ad puniendum, baculus adíu(- — mena illa opima, Solis mens long? ditior & 


6883 .0 pretio- 


422. 


AwwNo- pretiofior, qui cum mirabili iucunditate & terro- 
TATi10- tem habet, & venerationé. Nam quemadmodum 
NEs coR- in fabulis eft, Equites men(z rotundz, clariili- 
pEAu,  mosheroasatque fortiffimos , terrorem nominis 
fui vbique circumculitfe: fic qui affident ad hanc 
menfam, fiunt dzmoni formidabiles, vi panis il- 
lius diuini, à quo lauri & trophza generantur. 
Roborati hoc cibo, Aímodzi cornua frangunt & 
euellunr,impurum cupidinem incendunt , pudi- 
citiz hoftes ValidiimE proterunt,carnis & con- 
cupifcentiz victores. Hic panis mutat in fe com- 
cedentem , vt non fit micum , (i effector fit ca- 
ftimoniz. Quamob caufam S. Dionyüius cap.5. 
Ecclefiaft. Hierarchiz ait Euchariftiam ducere à» 
xala inris Sed Us Eme ni dinimi flatus puritatem: 
eumdemque appellari Communionem c«xpírus, id 
eit, prarogatiua quadam excellenti, quod efficiat 
ied Siue diuinam cum Deco. pertcctamque 
vnionem. - 
Teipmna- — Ceerümhic etiam menfa nominc delicaiffi- 
vum men. Inisepulis refertz, non incongrue intelligi potcft 
fa paíéit,. facra Scriptura: ficut initio Plalimi , per locum 
Cbar" — pilcuz, Theodorero interprete, & alijs, facra di- 
"m uinorum oraculorum — dodrina incelligitur. 
Fercula igitur, que in hac. menfa proponuntur, 
non folim animum pafcunr,fed & roborant.non 
enim (unt nutrimenti delidir, fed inciramenta 
virtutis: arma funt, quibus omnes animarum 
hoftes expugnantur; & qui hoftilibus infidijs 
circumuentus ad hanc meníam accedit, ab ea di- 
uinis przrfidijs adcó animatus recedit, vt. dicat 
non immetitó D.Chryfoft. hoc loco: Qus tribs- 
lationem carni babent , veniunt ad menfam po- 
tentis, CF tribulationes fiunt eis confolationes, 
IsipE&M. Ercalix twi incbrians, quam 
praeclarus cfl? | Grzcé m$ aorípir pau. ita. habent 
plerique codices, quos fccutus S. Augult. vertit, 
€* poculum tuum inebrians quam praciarum eft? 
S. Cyprianus lib. 2. Epift. 5. ca/ix. rusas smebrians 
perquam optimus; Vulgata & Píalterium /Echio- 
picum babent, ca/sx mess: quod S. Hieron.aile- 
rit Septuag. & alios Interpretes tranítuliffe ue; 
Syminachus pronomen omitrens verni , sonifir 
palécxoy wMas djaUÓr, poculum snebrians maxime 
Yen.Sacrae. bonum; S. Ambrol, vertit, validum , robur, in- 
merum — lüperabilem animi magnitudinem forritudinem- 
(ferte reda Que tribuens. Et certe. nihil eft validius, nihil 
f potentius ad przftantiam inuictz menus, huma- 


IN PSALMVM XXIII. ARGVMENTVM. 
ri, Píalmus Dauid vna fabba- 


torum. 


Prefignificat "Domini refurreéfionem , poft 
quam ompmts terra qo- mare , diuine cog- 
zuitiomhs radios recepit .— Symiliter. veró 
etiam lic Pfalnue predwi Domni redi- 

tum 12 celos. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 





































na omnia contemnentis, & trophza vbique fts- 
tuentis efhiciendam. Qui ad banc men(am ve- 
niunt pueri, qui mericulofi, qui delicati mollitie 
effeminati,fi modó,prout par cft, adeunt.redeunt 
viri, & quidem viri virtutis, Dauid alibi id ite- 
rum commonuit dicens: Panem angelorum ma Pil. 
ducauit bomo ; vbi S. Hieronymus ex Hebrzo ,,. 7?! 
vertit , je ferrum. comedit vir .. Yraque 
S.Chryfoft. hom. 6. ad Popul. cos qyi pit Éu- 
chariftiam faícipiunt, leones appcllat, regiz cu- 
iufdam & inclycz: fortitudinis claro hierogly- 
phico. T 4mquam leones senem [birantes. ab bac. ' 
men[a recedamus, Pra diubolo terribiles. Velut 
generofos pingit bellatores , palmis & coronis 
ornatos , qui vel ipfo vultu inimicos terrcant, 

Meritó autem nominatur calx imebrian:, ob yug. 
liquide & immen(z lziitie magnitudinem , quá ja ed ca 
factorum hominum mens, & prafenria Numinis 'iniris 
& confuctudine perfunditur.* S Ambrofius vo. 4s ip 
cat Euchariftiam poculum quo fidelium inebria- * la PL 
tur affeilin Tum fubdit, Hac ebrietate corpi 111. 
non titwbat, [cd refureit ; animus non confundi- 
tur y fid con[ccratur, Ceterüm vim huius fuaui- 
tatis magnihco genere dicendi illuftrac Ieremias, Ier; t4. 
apud quem Deus. ita pian Inebryabo an. Exian- 
mam [acerdotum pinguedine. Duo ponit , cbric- J^. 
tiem , & pinguedinem: quz maximam & te- Paus 
dundantem copiam. volupratis aflluentiamque 
fignificant. Ita vbi in alio P(almo dicitur , /».- 
briabunitwr ab vbertare domu tua, S. Hicrony- 
mus pro vbertate, poluit. pitguediusem : vt non 
leuem animi delectationem intelligamus , ed 
verum & folidum pictatis fenfum, vnde virtus 
velut fanguinem hauriat, & ad oinnem religio- 
nis functionem in.dies magis roborerur, Eam- 
dem vbertatzm & abundanciam gratiarum, tor- 
rcatis nomine pinxit Ezechicl : qui ait. fe vidilfe Exch a7. 
torrentem de janiisario egredientem, in cuius 
ripis arbores erant pomiferz , fructibus oauftz, 
& foliorum femper. virentium pulchritudine 

fpeciolz, Res arcanis plena. myfterijs; fcd quz 
tamen, ft mentis oculos adijciamus, aliquo mo- 
do poffunt intelligi. Quid enim eft aliud torrens 
ille de fanctuario fiuc teraoplo. egrediens , nifi 
vberas laxitiz,confolationis,& affluentis gratir, 
uz ab ara & Eucharifliz communione , velut à 
fonte Edencoin animam defluit ? vnde fructus 
illi virtutum oriuntur, quos videmus. 


d. YaAuo Ta Aa uum; o, 
cae eatray. 

Tl) diavóre drsuom evesanuaav] , t lb 
amu ^fi wg) 9aAgo2 , ade aii, 90)ru- 
eíac durius idíZar. OJTa diy, ó dJa2- 
Hà aegaeppeUd alu) eic Vegrag drod or 78 

dtavórs, 


PAR A- 


IN PSALMVM XXIII 
PARAPHRASIS 


E coua QUris , * onse 
Wy Xd) zrayTEg () x&vi- 
YayTéG E a. : 

E7redh jo aero oi T'udaio: pornc 
&vror dtap oC ew * laus irme y y oru au 
ud eesunS iix, u&ray ani 6 órya. 9r, &i- 
xde: 5 20€9?imc diduox], Ün vrdonc d savó- 
Cei ofi obo nz, 

B. Avsc dA Sa aosdy dbe- 
poen arl ; xo) e) mo (a- 
mal Verna sy aurlw. 

Aud qwstey À uoroy lu) dnispyias , dA- 
Aa xgi Tl exesroias d'eitrvgx, Quad 9. zn 
Erpd 13 9, dvaAo our vosid'a ded ópmray, 
GE o9w Lp wa] dfg. ukave vois uy isote Gu 
cuudlag mds , mosaic 6 n uad icu 
aeícois xg] p isous , xg] pymes ig] mrydt, 
&r vica uic Yzreiepic, quc pp dfapiyew 
dti , Tit. d. dva Aue dien. ogexsioa- 
cat, &va C TE Sw clo diaroreias N- 
d'eí£ac, à, Tp) vui alu) Eon yrtoow apos - 
avizas "T cob) v dptriic apponQáp] co^oaum- 
uv, eit leg now X) BWTOXELc ots Tig as, TOY 
A2pr. 

y. Tic dvaGicsra) eic v9 og? 
» Tí; güdero4 O9 Tzrw 





$ 4Ue4 
ü yo ne 
O'est celu d» aUSu d m Fais AA 
q0d Xidy, do d T0 VrTwegewr; 8l & Quen à 
paxdesot Tla0A(O» * DleootAnAd Sume Xov 
Up] ; xd) 4&9 $3 Cav Qo Ysesucuosua i- 


vem, Ecrtdn 2o vregtdidazo, jn gum- 


mcEn Q diisupyoc T. DAY 0 Dxbc,Erótue 
alu) me); üurov div. Qéeguoar detur , C 
suit ca cec ? toss C ali "Savxgyow, 


à. A. 4 aedi, f € xaSaeóc 


7j xad ia , og GiX Paco ch uan- 
(Gio "i Vox did, Gi duo 
es c) doAo Td apa ov au G0. 
Ileocrx] , 9v] , ró* €'€ Cx&iyo à iO» 
dyaCima) auro , «2j 20g op) dreams vid 
duxlu! ng9npiUew , wg) aedium vuéTO 
eno kAsUlieac Vyem Tuc xelegc . Tai, 98 
Ji cest drri eeutzeuy vilem, 1/3 di vic 


423 
PARA- 
PHRA- 
$18 PA* 


XQ o MIN! eft terra, & pleni- za. 
E tudo cius: orbis terrarüm, 

»* 6C vniuerfi qui habitant, 
in €o; ] 

Q uoniam Iudzi €— foli Pale. Dew 7v 
flipz: ipfum dominari, & ipforum tantum- pewinw. 
modó curam gerere,cüm ipforum dumtaxat 
Deus effe exiftimaretur; meritó Propheta 
P eum toti terrarum orbi imperare. 

* [pfe fuper maria fundauit 
io. & fuper flumina preparauit 
cum. 

Per hzc autem non modó opificium, Ve- Dei proui- 
rüm etiam prouidentiam oftendit.Cüm enim 427^» 
tellus naturá effet arida dedir ei humidita- 4s» eli 
tem conuenientem, cüm extrinfecus & in' 
medio per maxima ipfam maria diftinxerit; 
adhzc fluuios quam plurimos & maximos, 
nec non ctiam fontes addiderit, qui per me- 
dium continentis fluunt;& illos quidem fem- 
per currere, hos veró fcaturire fecerit. Itaque 
cüm Dei potentiam oftendiffet, & Gentiumi 
cognitionem przdixiffet ; adfert in medium 
exhortationem ad virtutem , per interroga- 
tiohem & refpon(ionem formans orationem. 

» Quis afcendet in montem 
Domini? aut quis. ftabit in loco 


fan&o cius? 
cMontem Domini. hic non terreftrem Msn bi, 

Sionem, fed cxleftem intelligit: de quo bea- ji». 
tus Paulus ait, fceeffiffss ad Sion montem, Her. 14, 
C cinitatem Dei viuentis, Ierufalem cale- 
fem. Cüm enim anté docuiffet, Deum om- 
nium rerum effe au&orem & conditorem, 
meritó oftendit viam, quz ad ipfum nos du- 
cit, & ad interrogata refpondet. 

4. Innocens manibus, & mun- 
do corde, qui non accepit in vano 
animam fuam, nec iurauit in dolo 


proximo fuo. | 
Par eft, inquit,vt qui montem iftum con- -— 
fcendere defiderat , & ab abfurdis cogira- MD 
tionibus animum purget , & fic manus ab iem 
ifliufmodi actionibus mundas habeat. Er. 
enim sazms , pro aGtionibus pofuit. Per cor 
auteni 






bí Vulgata 


Quia ipfc 


CcoÓM- 
MENTA- 
RiVsS PAÀ- 
TRVM. 


424 
autem cogitationes infinuauit; hoc fiquidem 
confultamus, illis veró óperamur. Decet au- 
tem, inquit, huiu(modi hominem nihil ho- 
rum, nec caducum quid concupifcere. hzc 
enim nuncupauit vana. Et quoniam dolus,& 
tranfgreffio iurifiurandi , auaritiz ;coniunda 


' func ; merirà hzc etiam reijcit. Deinde de 


Omni be- 
eun 
epus mife- 
eerdia. 


monftràt redé facientium frudum. 

y. Hicaccipiet benedictionem 
^ . . . * L s 
ài Domino, & mifcricordiam a 
Dco falutari fuo. 

Congruenter admodum mifericordiá cum 
benedictione coniunxit. Etenim. quz exifti- 
mantur remunerationes, propter folam diui 
nam benignitatem hominibus przbentur. 
Omnes enim hominum iuftitiz. nihil func 
ad dona, quzà Dco iam nobis donata funt; 


" multó minüs ad futura, quz omnem huma- 


* Vulgata 
eum, 


Facti Dei 
defideran- 
da. 


nam cogitationem tranffcendunt. 

6. Hac cít generatio quaren- 
dum * Dominum, quxrentium 
faciem Dci Iacob. 

DIAPSALM A. 

Qui, inquit, fecundüm hzc documenta 
viuere flatuunt , reuerà ipfum virtutis con- 
ditorem defiderant videre; qui iam olim 
etiam magnum [lacob íuo ipfius afpedu 
dignum fecit. Generationem autem hic di- 
cit, quz poft Dei ac Saluatoris noftri incar- 
nationem, diuinis przdicationibus morem 
geffic, & patrios quidem deos deferuit,Deum 
veró lacob inquifiuit. | 

7. Attollite portas principes 
veftras, &. eleuamini porte «- 
ternales: & introibit Rex glo- 
rig. 

8. Quis eft ifte Rex gloriz? 
Dominus fortis & potens, Dotni- 
nus potens in pralio. 

9. Attollite portas principes 
veftras , & cleuamini portz z- 
ternales: & introibit Rex glo- 
rix. 

10. Quis eft ifte Rex gloria? 
Dominus virtutum ipfe eft Rex 
gloriz, 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


xopd iac Tos érSuuhads Trizamo - 8 13i à 
Buosiouida, qui; dà eda (pulp . Trescd 
dd, Qi, mr vun , undi Jy mum à 
OÜeienidon 7repait9( . Tad(a 22 m pa. 
quiz, Ka] ioreidh 90A Oye , 1 a Gaox, Up- 
xus 7i] Que oenaia cuit stx)), eir, C 
uL (a d guoopd. eiva détuva 2 3) xar 
Syra (ao(n xaporón. 

£. OU Gc ^re") doneyian ma- 
ed xupís , xg) fientuocuilio aio 
Seó campiá quGU, 

[les tud; al) Vwngouslu a5 
yla cues dU. 3 9 a] vopul buda, dyndé- 
edt, JJ3 uorlw vl) Seias Qin 3ey Tia 
Tv, al Qesineu supiyorra) . Fldgu, 20 Tj) 
al esi zruw aj d iguosuda] ddr evejc muc Mh 
dida euo TE Sui D'optac Yasxesa, 
qousA dÀ avejc rd c loud pias, aj £j oyr- 
piv aj Ü osfriwoy "Gp Gaarucw, 

sg. Abm ^ usd Cnrévuw v 
xvg1or , Cnrávray '?. axeóruny Gd 
9e8 l'axajg, 

AIAYAAM A. 

oi xz vuU (a6, Quo) , T c arena Dust 
evesaggo por, al rn 90g 4 dpi so 
vog él ideis , 0c TrdAa xgj vr utar 
l'exaf d oeinz Vaparelac Scie, "puis 
Ja irmild qua , 9 a9 l2 GraSesénge 
76 9a xg) cwriipO Tj , m Sela mre- 
ETT xnpU^) orn y 3XíraAerriouy iJ r3 
mregluc Suec , vod Y vg l'ex G Edi bou 
Sybr, 

Ü. Aegre mUAag ) apyor- 

4 , , L LEA 
Té&& vil , € épais mo^) aie- 
Woi, xg) eir AU .) 6 (Boa Aoc T 
ow. | 

f. Tíc iei» érO" 0 (Qnm dc? 
doZn , Koen" xeg uoc. xa) 9v- 
Vae , XUgu 8" Qusacec y mo^suu. 

Ü. A'eorre UN (0 approve 
UL, X9) émapowTé mUMM alant, 
xd) ecsAdocero, o [BamAdog TW 
dels. ] 

i. Tícésw TO" 0 am A4x Tie 
doZw , KugyQ" rdy Quwausav, a 
Téc éew o (Get duc Tic doEnz. 

Taj 


IN PSALMYVYM. XXIII Wd 7 


Taj và nag 7 Vegyiay dusoapatov, Hzc verba funt czleftium. virtutum, de co v- 
r t ^ 5 . . . . - 
«bi S Xeig8 drórr Ov ieprormer. x2-.— Chrifto afcendente interrogantium. Vocant oes kir s 


An di lusor Bana vi, dülrc ic? e autem ipfum Regem glorie , vt quiab omni- rnvx. 
raster wopLosdpor düfas , xenuor Je xg] — busgloriam referat : ferrem vero ac. poten- era " 
J'uvariy à mito , xxr vot 997 TE Jjj- rem in pralio,quia diaboli tyrannidem euer- 

E» vegnída. Aiuvíeg d 7rioas diorys- tit. Jxernales porró. portas referari iubent, 

fa) Qo gk&AdUorra) , ox und ron vfi quod 7 tamquam. naturz humanz numquam antc- 
ales rur Umavoryaione, Ka] du91t daj uA. — hac patefactas. Ceterüm rurfus hz quidem 
"ruuÜairorrat, aj d Xeroxo dvor) , G aov9-— interrogantilla: verà refpondent, & difcunt 
veo o6 6 T9] duod uso aves» wzóc Gàw — virtutum Dominum effe Regem gloria : id 

6 BandUt vii deve. mriem dy yu wd]. eft, qui Angelorum & Archangelorum , & 
dpaayyto , xg) aro, Ti; doegmm; xg] totius naturz inuifibilis & genita , creator & 
9iummsis quete, moumic E23 X Jwuepyós, — conditor cxiftit. 


HJ 


COMMENTARIVS 


KZSEIT or xrrior s rs] Atgevcí 1. 9 MENEP OMNI EsT TERRA. ]. Nonnulli 
Ki)! mc cpeuuSmmwór TT - — f F tradunt Pfalmum hunc confola- 
A - torium fcriptum fuiffe populo in 





R. 





dc Xu PRIM TIS 
BaGuAdni 2z0. wc dy cimo , MÀ duxteci- — Babylone detento. Ac fi dicat: Nolite Baby- 

wm nli BaCuAdisa, ei à qesvricrm dptric, lonem agr ferre: nam fi virtutis curam ha- Don eff 
xdxéi $i dUpiotr , toreorsp o 78 yii bueritis, etiam ibi Deum repcrictis, quando- "P*^ 
dun] d. ries 8 yis. Tlde 59 dWv2?) MÀ — quidem in manu eius funt fincs terrz. Quo- 

(2) murmiy8 , 6 druc uli igjaza: pO" — modo enim poffit non effe vbique, qui ipfam 

3 aEU Udrter, v) quA Za arri, T Vmosu. — fic inter aquas fabricauir,& ftatum cius con- 

ev; Ov 39 At En Güizerra] À 8 Gi Uda- — (eruat? Non enim dicit terram aquis incum- 

ew , doW Un drauuy din vit dam 7a9-— bere, fed quód, cm vbiq; aquispermifta fit, 

28, QuPdrsd t id las daias, Ti T8 7V7o- — propriam tamen fübftantiam porentià condi- 

xór(O» lvi. H' olojApuv Yedaíev uóme — toris feruet. Vel, quoniam ludzi ipfum foli 

auro dtar icem. 26 Llaaucirnz , xa) ura — Palzitinz imperare, & ip(orum tancüm 

&ui 6) wor, eluozuc Ó evestrmcdiduo, )cum effe exiftimabant , meritó Propheta 

d £i uícou , dob zr om, deazó(4 4 oiwev- — docet, cum non parti, fed toti terrarum orbi 

poc, aie pussy fom , do di rap nego imperare , tamquam qui ipfum creauerit, 

2e Cds. Tlds 29 d» suvíro [xp Vew, M — & non ab altero acceperit . Quomodo enim quàm apri 
Delu Moya xpeírvoni Juodu], «2 TE. Gt àu- — tanta. moles conflitiffet , nili potenti virtute sss 
vi, marl) drlyorr (Qe Va vicine QU- — verbi Dei, qux hanc vnà cum ijs quz in 4jtinxent. 
etae , OUx ávrud mac 79 $m 9fgore , $m ipfa funt, fupra humidam naturam fuftinet? 

sua TuS cbixemap. Cow mrs , Non enim fponte fuà, fiue nata eft , fiuc figu- 

&wy3t EH Sujcesdy , serie" , S durd ye ram talem obtinet. Vnde fübiunxit , 7pfe fu- 

É2n 9 cuvbzsra i vuyva c auri o (di^ per maria: id eft, manus eius ipfam continet, 

odium afi Canin , dic €i Üpn ug] v'maz, qua artificiose talem illi figuram circumde- 

Bre ra nz) Qdopry ae, igonaoriiot , 6 xd) — dir, vc in montes & faltuscollefiue ac valles 
mvpyxQs Tuc dUtZóduc daz UmeG moEi?2,  formaretur , vt & fluuij fine impedimento 

ign i à] doen Cort Ernie xyfegs X) ^ curfum fuum teneant, montefque ac filcus 

milfi das. elc olunoyc x9) gaspyias aio €9-  Jatibula animantibus przbeant, & plani- 

auc dowejDt , Eri mau d YwÍMAT, — tiem hominibus ad habitztionem & agricul- 

Wr , c A'kuAac , desc. Zuuasi dT) turam fuppeditent. Swper flumina autem 
vradazSwr aba vi 5 T. uopdv vaíar, preparanit , fiuc , vt Aquila , ffrmaui? , feu 

xg) T6109 J'oxéiv cw yon iol , ng) 1- — collocauit. Significat autem terrz vndique 
humidam materiam effe circumfu(am , & idcircó videri continere ipfam atque com- 
Towys I. Hhh prehen. 


COM- 
MENTA- 
RIVSTPA- 
TRVM. 
Dems Ec- 
elefram 
fundauit, 
liberauit, 
erbid, pra - 
perauat. 


Quiiafcen- 
darin mió- 
rem Domi- 
ni. 


B 


Verf. 4. 


Verf. 5. 


yet. 6. 


Verf. 7. 


Mentem 
Da afcen. 
furus, à 
pajfionibus 
pronum 


expiandut. 


Vir "due 


senis Dd 
immeruas 


confi st. 


426 . 
prehendere. Myfticé autem Domini facta eft 
terra, quando defcendens, à tyrannis da mo- 
nibus eam liberauit, Scd & plenitudo eie, 
id eft, gentes quz in ipfa funt, atque etiam 
erbis terrarum, qui eft Ecclefia quz eft fub 
fole, vna cum inhabitantibus eam , fiue qui 
fecundüim Ecclefiam fapiunt ac viuunt. Que 
etiam fuper maria fundata eft, id eft illos, qui 
ob ingruentes tentationes. frequentem tem- 
peftatem ac procellam. fuftinent : tunc enim 
Ecclefia frmum ftatum accipit, cüm procel- 
lís ingruentibus , in fide immota permanet. 
Hanc ctiam fuper flumina preparauit , cüm 
fecit eam fufcipere Spiritum fanctum,à quo 
tamquam 6 fonte fluuij , diuerfa charifmata 
promanant. 

3. Qvis ASCENDET 1N MONTEM.]Cüm in 
precedentibus Dei potentiam oltendiffet, et- 
iam adiungendo confolationem, przparat ip- 
fos per ea quz fequuntur, vt curam habeznt 
virtutis. & quafi intcrrogans, Q sr afc endet? 
fubiungit Deum refpondentem ac dicentem, 
quód izzecens. Sit autem is, qui feipfum ab 
impictate ac peccato cultodiuit,qui neque re- 
bus inanibus vacauit,neque ad alteri nocen- 
dum properauit. Is qui talis eit, inquit, acci- 
piet bentdittionemjd eft ,ab ipfo bonitatem ac 
benignitatem confequetur. Illud autem: Hec 
eff generatio clt,cales, qui à malitia remoti 
funt,& virtuti incumbunt ; hi funt qui qua- 
runt Dominum. Deinde defcribit lcitiam re- 
dcuntium,& quibus fermonibus vfüri fint, per 
ifta verba, 47zodlite portas. Alius ad interroga- 
tionem refpondet , dicens,hunc effe virum 
adiunm & contemplitiuum. Mors autem, 
non eft terreltris Sion,fed czleftis Eum qui in 
montem iftum aícenfurus eft, conuenit à paf- 
fiombus mundum cffe,& ab ab(urdis cogita- 
tionibus ac nefarijs actionibus manus puras 
habere. Mazus enim pro a&tionibus pofuit; per 
cor autem cogitationes infinuauit.Porró iftiuf- 
modi hominem decet nullam rem fluxam & 
caducam concupifcere , quz vàna. nuncupa- 
uit. Et quoniam dolus & iuramenti vio- 
latio auaritiz: coniuncta funt, meritó hzc 
vnà cum illa reijcit. Vel mons Domini 
eft bonum finale, Deus Verbum, ad cuius 
verticem rarus eft qui afcendere proficien-: 
do valeat, Perfectus autem , non iam am- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


xeareiy, Muemameey di, 78 xugfs 3toora 9 
9i , ar xarreA edv , Wd Ésoraty aula) vj 
qvegmévsuy dipinti, AV à) 0 2 feug 
üwric ioi mu E uic Vw d 29d. Y B ola. 
tiw, Inc Éziy 9 00 Tío puoazia, Pop 
enirn &ualui , Voi Gk onmacidlc qeg- 
vérru xj fnévvter. H' xgj hi 9u2gosa m- 
Sushi) , vf. wm ét "TUeuo ucc atagd. 
ewoy mol 3 dA ule, x Tex pan Vy orm 
qos 29 (dear 9 Ga wo ía. Ag ud | rur - 
xopuudly oes GaAuc av , d'rjsoz dap] xm xp? 
Tav, làn "Riot 5m rien, muicu/ 
d'Éadr To miae d'yor, a Q 8, dic Cn mr 
mo up, T TOUXiAg avec uam. 

Yy* Tix ANABHZETA! EIz TO Oros] 
Asifas € €» Git toes Eoi To 5 33 Juvany, 
X; o-oauu9ncduy Ov , e Sacivat] io. 
T8; dj3 v Gic Qeorrizen apri, C dard 
igo] , Tí draGratra) , ora 3 vy Yan. 
xeumiupor $3) Nor, dic à dd e. cin 
6 Qu^ dÉac avrov Ge diasCeiaz v, duapriat, 
óc dt E ua Gore Yr UD), Sd mede Bad. 
Glo iatesu xa ria sbow , O' Tult O9 M 
Neraí , quow , 4/20, las , dyrl v , vit rap 
Catira 2evcónni (O9 & tiAuileprmías aus. 
Sísvra,, Tó dV , Avr 8 uid , do] 59, i 
uiiioi , 0l movue las dan ud or, tg) api. 
5c Eau AÓudpoi , wi eiow ci Ürr&r vot 
xueio. ET2 dfrycaQ] Tj Uranpyopdpiat 
thu dUtesousl,o, C oi dv senzuirm 25por, 
Jf2 T8 , Negra zUAm,, — A?WOS emercsl) 
ies mom Ycroxeive)) , vv aveaxnwos €f) si? 
Put, wa) Svupymóv. O eoz d'au so aryl 
T6 T Xo)», dd 8 irvegsior, TO» el nci 
1) 0e9c dyaCaivee vorm , coesoinei mc 
Ss taSupsUem , ng] Aoycpd. dirozut, n2) 
"veg Eioy Cpz yoly Tat y 6ieac yen xalaen.. 
Tác 59 zfiegs ds) 7j aeazium mkSena, 


dz did nagd ise , uic Goluudedc infa, 


TU (uito) ereocht] unJerig vj peóvze qz) 
GÜesespias iqiuO) , d' indiens paut, 
E"rei di Q 6A (B, ) e Sa bnow Üpuan 73 
QiA0Senu Tia TUuAT dUxray, eiit 1, TO n 
utt. Oxelemo dimus opsU]. H' Gecc nvgifu 15 7- 
Auumnuós doafor , 6. Sw 26, Qu, d vesc? 
axeypeiar, aravi(o 0 d/3 coeowo7ri: cita 
hus Puudsd O' à meiSac , ux- 
fn "Odi Téoo aes » eura) dyusroxdvim t , 
«6 TAB Evan T) cras uo d 9 TUTO 


pliüs vltrà progrediens ; immobilis confiftir; vt cui finis fit, effe cum Deo in loco 


d^io 


IN PSAL 
di dund , Ka] doc jAg »4poiv, à daas 
«eges yr. xg9uesc dà wapd ia, à faA- 
aic lu £m Éyov Oéx a6 d Ei uarmalo 
eh Joh dunl, à v9 QuiAae dayueyio, 
iieri d» JJ dgaSdr. O0 à 
Vx ài dOuo, 6 quA TR T) v2], Xj v9 9- OX 
aos 15 dU20/as bg 9v ewrip Os, 
fmc (Udo Yi equa La Jutpíe, ej Yi 
dUhoyia. xg) Uanjomuwo Ne|era, ot. Té 
Sw, v8 oc Lor (o üuzoy £A) wg) xuem. 
$wije 20 dv 4 dy3epz Ov, Uie xpi T 
dui x9 Sy. Ka) dyndiMie 3 à Suc Uu, 
aic d drzasoousw, DJ. ài aro yepone «»e$c 
mi Accuw oppahorm. Eti uw Gl 
de T0. T draCnowra, , di n eroxeioie 
«Ui Git, dA epi srarróg dÜww zepei. 
A Varia fio, Am jose, 9 Td vesepr- 
. eÀa quAdLamu , oic moody Ure 2d Cn- 
uvm) iy xdesoy.. Osby d naX. sor aw sieg 
&zid ccs 5/3 mifer 6 Aa id. j 
(/. ArATE nrAAX Ol APXONTZX.] 
Aokei arón(y o donus évuc , M'egm uc 
7rvAag UU oj dpyorme , diccre) 79 Dai 
cepr)updpa Tjj 3a 0 aiyuuAucías , ng) 
eloYarric cis "r6 Agucesy , 9h af 0 
ve9maiuy Yand ei£] ya borne ol d8jupi 7i 
N'egs api Juss. aiuti QITUARS XX, TÀG 
dx goXAG xaxAewulac. Ci aT tosrmom 
ag, Yoriugaon avesacyeraj 0 Ayo, 9À' dD- 
€eoghoydpan 8 3E Shé utjaAGómn,  Aau- 
Cdycr)) dà pio0or a] Qua] Vado 
eg , eic ? Xeasgir, xg) là durd. dva nor, 
aj 5à dfexonldpa, sul. owriigs Yi y, du. 
saei; doyNxa], dsa)guiGasopdy/a aurd »* 
Negsíauc e»egpla?) mz 7r/Aas dyotydy. Ka] 
xx erm , dyofgava sd 7r0Aag , Gy Wit. 
gg , aure ipit , C xanión, dAW. ux 
ipte . Vu» ag) dripyodo Ov , dx avo 
ale dr, dox Vrapleerdiv eiosAdw. ET. i 
are qgj al gr0Aa| Aoata( ciow , tie avej Ao- 
jgudz Aeyucu* EsradpSoym , oj C rb ugm- 
12j guy, S coefowguepi com, aA aic, 
BaaiAsbc d'à d GEnc 0 cwrlp eipsraj, dc dpt 
mafzn 7p] Gdtor, 6 dc rli otog 7a- 
vu xou o dp Oy» Jar , wo) urine 
Bandas, Es v 2d dV eiat trat, 
Judas 1X) Eod ov Gofgtorto *. oi C xU 
&Oy 7E/. dvaGzuvórszer x9) oc earn 
recipiar, flabileQue regnum obtineat , 


MVM XXIII. 427 
fan&o eius. Ac innocens quidem »sanibus, eft c o w- 
is qui puras habet actiones: mundus veró cer- a cupi 
de, qui optimo affe&u pradituseft. Io» «c- 15 vy, 
cepit autem i» vano Animam (uam, Qui à 
prauis recedens, rebus probis addi&tus eft. 7»- 
r4; autem sem in delo , qui obíeruat illud, Mach. ;, 
* it4 & non. Hic pro przmio habebit Pese- Py sg 
dicionem à Deo Saluatore fuo, que immi- Prost», 
nct fuper caput iufti, Przter benedi&ionem sedia» 
vcrà etiam »pifericerdiam accipiet à Dco qui puteis 
mifericordià & gratià ipfum faluum fz.*, D^ 
Quualifcumque enim homo fuerit,mifericor- 
dia Dei opus habet. Etenim cüm retribuit 
Deus, etiam. miferetur , cüm iuftitia noftra 
non fufficiat ad bona ifta quz omnem füpe- 
rant cogitationem. Quoniam autem non dc 
vno interrogatur illud: 9» afcender?refpon- 
fio etiam non clt de vnico,fed de omni qui in- 
nocens eft manibus. Quare fübiunxit: Hac eff 
generatio,qua przdi&ta feruauit; cüm multi 
fint qui Dominum quzrant. Per hzc autem 
Dauid oftendit, Deum effe noftrum Salua- 
torem. 

7. ATTOLLITE PORTAS PRINCIPES.] Vidc- 
tur infipidum, quód ram expreísé dicatur, 47- 
tollite portas principes veftras:ac i Deo ca-— 
ptiuos precedente, & in ciuitatem fplendi- 
dam ingrediente , ad tropztorum oftentetio- 
nem,populi przcipiant illud: Aperize porzas. Peta ater 
JEternales autem portas vocat, qua longo ff» aperia 
tempore clauft fuerant, Deinceps per modum ^"^ 
dialogi fermo producitur, inter eos qui de Dei 
magnificentia colletantur.Q uin potitis voces 
ifta: de Chrifto eiufque afcenfione conuenien- 
tiüs accipiuntur. Siquidem angelicz virtutes, 
quz Saluatori in terra miniftrauerant, czleftes 
admonent, vt ipfi iam affumpto portas apc- 
riant. Et non dixit: Aperite portas quibus prz- 
fidetis. Quemadmodum enim defcendens, 
inclinauit celos , c defcendit , (cd non ape- P&l.17,1e 
ruit : fic etiam eà reuertens, non apertis , fed 
clcuacis ipfis, ingreffus eft. Deinde, quoniam nauomain 
portz quoque rationales fünt , tamquam ad 57, 
ratione przditas aiunt, E/esmini; quz cüm 

etiam fpiricales fint,haud temporanez,, fed z- 
ternz cxiftunc. Rexautem g/eri« Saluator di- 
&us eft , tamquam qui princeps fit omnium 
gloriá illuftrium, & qui ab omnibus gloriam 
Dicendo autem Jsreibit , tacite etiam e- 


greffum innuit , vt qui quoque Dominus (it tam afcendentium quàm deícendentium. 


Toxvs I. 


Hhh z ( credi- 


4 
2g 
Hu 
i 





428 EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


tow- (creditur enim cxlum effe Angelorum com- 
MENTA7 moratio,) Nifi igitur cum Domino fuo de- 
RAIVS PA- : : . 
ravw. ([cendiffent, non dicerentur etiam afcendere. 
iu . Obftupefcunt autem virtutes illz , cernentes 
de[cenfu c» ipfum cum carneanimata animá intelligibili, 
as quare etiam fcifcitantur. Haud mirum au- 
Lue nga tem.quód ipfum ignorauerint , cüm & clan- 
culum defcenderit, & ipfe folus rerum om- 
nium habeat cognitionem, Quin & Paulus 
net P ait: 77 ianotefcat Principatibus C Pot: flati- 
bus, tamquam omnino ' ignotus. Et. rurfus 
przcurrentes dicebant , Dominu: fortis: pa- 
làm dicentes, Quem noftis Dominum for- 
tem, hic eft corpore indutus, & fortiffimé 
pugnauit aduerfus diffidentes, & omnes pro- 
frauit. Ez petens, có quód omnes refiftere 
volentes d.ffipaucrit. Ceterüm. cüm portz 
vnà cum principibus , id quod' preceptum 
erat, effeciffenr; haud fatis ipis erat , nifi et- 
iam pra Jactitia, fuperioribus fuis id quod au- 
diucrant nuntiarent , & fcifcitantibus etiam 
: bitu ipfis refpondcrent, Donius virtutum; quod 
virum. i0 Hebraico e(t, C briffus fabaoth. hoc autem, 
& Dominum exercituum ,.& omnipoten- 
tem fignificat. atque ità, quod iam didum 
clt, omnipotentem Saluarorem declarat ; fi- 
lon. 1,5. quidem omnia per ipfum facta funt. cüm 
enim omnipotens effet Pater, Filium. mifit 
omnipotentem .. Vel omnes porte referatze 
funt propter eos qui afcenfuri erant, & he- 
reditate accepturi regnum czlorum. Multas 
autem variaque aperuit, quandoquidem 
multz quoque maníones funt. Hinc vero 
nl.46, 6, etiam folui poflic & hoc, A ftendit Deus in 


(Ay hv 99 eros mie Sra, Cad iab mutar.) 
Ei dy uà gun TU. cielo wgriGrgur dtanónn, 
8x dy iásorro diaCa/ve, £eriCorvag à oj 
dude, , Geom, a eupuio uiv ie]v- 
gets A vaga, di Xy rus Ma?) 
Savuaciy di ei iru enel Q 2gÜd ania. 
9w€ vit uórot (d vrai mus T rd ow, MA 
di, labor, ya yeu 7 a] zac, Q (ait 
Gevzézuc , aic Trad muc doro glpoc, 9j usus aj 
&eesptyuauy* KUgjoc, Ae5or, X eg Quoc, aime 
xpu'G ?iopugu, Ür igw XUEJO XpatuuUt, imc 
63 ed ua atixegdp Ov, dex sUruc ward 
7j) dQwiacarsor , xg) zra/mat wa Cap 
Ej dusasóc, Td noTuDDoxira] 186 arua) 
OwAMmrras, 15 di erescór Uh aj mia) 
4! Tj). dpybrsus ?roiouau, , 3x Ppxkowzuy, 
dAW vr dbetzudw; , waj Tti, dyumlogig 


&urj| T) dxuO ir dierróplusvor , y moo — 


vaut wg) &usai, dzrwojtero * KuexQe 74 
duudutuy , Ur Cx T9. E Gegixg , Xotgie 
caGGad, x€v2/. 55 dt v) wpguor cegnds, 
C ararmxes(oeg dnAti. Kaj v vu£ deg )s- 
gir , ov mar GxediGon vov ewrseg dud, 
cimp 72i di aun] tyre . vrabwxegaup 
98 dy 6 maip, soy. iji» dvrizena zrasGxed. 
"6a. H'"rágu, aj 7/2, dfarrirayrusiai 
dfz 8c ué^orrtc avisa , xui xAnestouen 
alu Th] Xegsd'y BaciMeiay. Tics di drin. 
Ev xj Jfetiepu, Vrei y qa] up, Evnü- 
Sw ó'dy Au 26ia C qo, Arie Ó fybG £ dag. 
2yud - f$ vi cde dyyiec Piyen vid 
«EA yapelac , Y» rin M byssA Uer eld T 
"uA t érapav, x X Qurde tvesliot , de dAg- 
Pgcyubr Cre» exei. 


iubilatiene, có quód Angcli prz fummo gaudio accurrerent , fibique mütuo iniunge- 
rent portarum eleuationem, ac voces emitterent, quas ibi vocauit jgbilationem. 


CATENA PATRVM. 


f HANASIL Á im ptidnem Do- 

Y mini przfens Pfalmus nobis prz- 
eb cxi! nuntiat; nec nón Gentium. do&ri- 
nam, & quomodo ipfa etiam. dignae habita 
fuerint czleftibus tabernaculis. 

1. DouiNi Esc TERRA.] On1cENIS. Ánte 
pí31.25,:. Chriftiaduentum tantüm notus erat in Indea 
red Deus:ex quo autem Chrittus aduenit,Dfi eft 
5" "" wmierfa terra. Et pnufquá quidem Chriftus 


fela tudka, 


fed deri aduenerat; non erat reperire in vniuer(a cerra 
erbu [aif us | ! 
eff Dai ba. plenitudinem , fed erat. maxima pars terr 


buatis. 








boANAziOT. Tlu ayaAw|avs 
pef eor irpo do?- 
Mà6, x; T tüvalt JWsctgNar adt 
] d£ici uomo T]) Vzraggeiav aui- 






dr x, ài 


-— »ar. 


d, Tor krrior H ra. D rir£NOTÉ, 
Dled 4- Xe1cv Gandnaíac etc &n 75 T'u- 
dala ivo l6 9v dE 6 DR Xeis*c im- 
d'unct, TE xu&/u 7rdgu. V 5i. 19) api? My 
d Xescü Xadnulas , ux li dUpeiv Ga macn 
7i 3 aMepjua , dA ld mi 2A ieu T oi 

(8 


rt— 


— M à—nà—PÁ 


IN PSAL 
(& d& dxuc eréi) wb. O n dt Xei- 
e3t Creare; 7029 01 ror d v]. ame ss- 
xózey cx 7] iQvav, E'x a9 22mes uar (Ov 
dur exawTw, "eig Ax oou , xo) Jf TET 
duré 6) nes uia. OU 0 oi stro) d xo 
dayyeun vrwTelac, qDoepua eiw Xeicu. 
Ov uóri dA n ys, € To ze ua &pric, dA- 
Ad wgy Y oiegop/n, E'v ipao) samet 0 d- 
aPysaPc, ó d'y mi Gantz ía Tv) yavav T 
avoresidpy d. doas retia Qe , CES a- 
Quxéi alu) olxeudplw , inc ÉQir n cowAnzia, 
Vh SuAgesd, Tj) 7rtteoCuÓQ) Nzs0 Xupiw 
Systusdpn, ig) eo au ic vizalam , ira pu 
7$ mon oun Gor aps Eia, 

Ai&5TMOY, Mogxomuecy dà 38 xveju 
gtopra 1 yii mmt xau v T Ócauóvon 
&uiló iAbSteps: tuesmid Qe , máczy 
smuucuc narciar, € Capuguelar, Xj TÀ. yen- 
clgia, Sucías a Q dyaAuo(a, Ka) zrarTa 
diva quesui a aU rl) Dom yri xvgtn C2lv. 
à € rà cMerua T) daSds , 0.&ziGahe 
, Ayril, a2 ri. E2eéc xve/u Tae f yj, 

)- Tix ANABHZETA! EIZ TO OrOz.] 
QrireNOrz, Zi)xgor d Q7 (2 TU , Kuey 
aíc tragedia] ruf oxmalpugrri cs xg) oli 
Ki * 1 deg , Un duel Jj) ees negr mec 
aen 5s cxmciugm xveAg 0 occ, emer 
xa(zcxmálaw i üpes diro aur) . Gr dde i 
«veérieoi dvaCram o eic Dooc xoelu 0 (o)0cdV, 
d'éUmogr dÀ chon?) &n vd. vot dyio dvd, 
Kaj àec quU qnoi xvpia 10. TEMWóY dafs : ) 
mir Suiv Aor. az api OQ» 290 eec? dxeg- 
peius durd Jfg. evesuo7ri, avaGira, duudys- 
YO». O' Ji mAeulcic , vinim mesirtep 
beopéis clot m di» eura) [Aou Qo, C nen- 
uera iov doy Go omo 983. O rigo 8 xupla 
mpieeudpos diaCanei , Tp). Umw Uonaar- 
Saségdpot, Gi; dt éacoegw vreutemoudpoc, 
a1 B» yy a^a Ur , Tol viia) aD Suby &r 
simu dio dud , A7Wa Tíc 6 T émwy)eNudy 
mugus Té Za dp Ov ; 
|. à". Aenoz XEPZL, KAI KAGAPOS 
TR KArAIA,] AxaxrMor, [eic ld ies. 
quo "Waoxeirera], GOuxTWÓVTE TUTO 25d xg) 
Spr, A" ig] 7079.0) Tc PS. 
Ec; 15m xoSuegc, dI iram à ales! suy 
ajo mov , EX Cic] Xa.Qu ep) 73 xod id. 
ua aie. à  joyh , 3 200i Mp. dou, 2b dV 
B^aCteiv $ Qd uon , Xj T? dyaliy aies- 
qoin. O disbya], egy 0 4 QuAd TTUv, dro 


MVM XXIII 429 
(6i ita dicendum fit) vacuitas. Q uando autem 4^77- 
Chriftus aduenit,plurimi fideles ex Gentibus » E. 
dicere poflint: De plenitudine eius nos omnes qoas yii. 
accepimus; acque idcó eius effe plenitudinem. 
Neque enim hi qui fecundüm Euangelium 
vacui funt, Chrifti plenitudo effe poflint. 
Non folüm autem terra,& plenitudo eius;fed 
& orbis terrarum ipfius eft. Peccator habitat 
in deferto;qui veró in Ecclefiajquz Sanaiffi- 
mz Trinitatis plena eftcommoratur;hic vni- 
uerfum orbem terrarum inhabitar, quz eft 
Eccle(ia,füpra maria tentationum à Domino 
fundata , & in ipfis fuperans, vt poftmodum 
porara, fuper flumen praparata fit. 
Dipvwr. Myfticé autem terra Domini fa- Terra jer 
idelelatria 
&a eft,quando defcendens eam à dz monum 5, f 
tyrannide liberauit;abolens omnem infaniam ri rig 
& incantationem , & refponfa, facrificiaque 1 Dei fada 
dxmonum, & fíimulacra. Quin & omnes ^" 
gentes quz cerrá implent, Dei funt. Vel etiam 
plenitudo bonorum ; quam illi indidit, iuxta 
illud: Mifericerdià Domini plena eff terra. 
3. Qvts ASCENDET IN MONTEM. ] On1- 
ce 1s. Confer hzc cum iflo, Domine quis ba- Pül.r4,1* 
litabit in tabernaculo tuo? & ijs qux fequun- 
tur: & obíerua, quàd calis ibi quidem prius 
habitet in tabernaculo Domini,;ac deinde re- 
quiefcat in monte fano eius:hic autem prius 
aícendat in montem Domini , deinde verà 
flet in loco fancto eius. Et montem quidem yiri pef- 
Domini vocat finale bonum, & Deum Vei- rising 
bum:-rarus enim exiftitqui iugiter proficien- Demim. 
do, ad cius verticem pertingero valeat. Qui 
veró perfectus eft , cüm nori poffit tendere 
vIterius;ftabilis confiftit,& vocatur locus fan- 
Qus Dei. Nam poft Dominum vadens afcen- 
dit,qua retro funt obliuiftens ad tá veró qut pyg, yi. 
funt priora extendens: quippe qui finem bo- 
num habeart;vt flet poft Deum in loco fan&o 
eius. Verüm quis eft, qui promiffiones has af- 
fequetut? 
4. INNOCENS MANÍBVS, ET MYNDO CORDE.] 
AxoNYMr. Ad interrogationem refpondet, 
hunc effe adiuum & contemplatiuum. Cete- pu, pu. 
rüm multi quidem puras habent actiones, fed «M 
cüm ob laudem hominu agant, non fünt cer, quid. 
mundo corde. Porró anima illa vana eft, 
quz cüm rationis quidem fit particeps, 
noxam tamen non fugit, neque bonum celi- 
git: Qui autem feruar illud ita & so», isfine Mauh.;, 
Hhh 5 dolo *^ 


Píal.32,5. 


430 EXPOSITIO PATRVM-.GRECORVM 


dolo facit iufiurandum, pro przmio habens 
benedi&ionem, & faluabit hunc Dcus, mife.. 
ricordià & gratià. Qualifcumque enim ho- 
mo fit, eget mifericordià Dei. 
Vanam. DipyMi. Vana enim cftanima rationalis, 
zu E. quz cüm difcernendi vim habeat, noxam ta- 
bons. men non fugit,nec bonum amplectitur, Sicut 
qui cognitz legi contraria facit, in vano hanc 
accipit, Talis etiam eft is, qui, cüm fcientias 
acceperit , quarum capax eft anima , vitam 
tamen in voluptates & paffiones , ac curas 
facculares infumit. Plané enim vanitas vanita.- 
tum eft vita plurimorum 
6. Hsc rsr GENERATIO QVARENTIVM 
Dowiuva.] Tuzoponri. Alibi dicit (Ts 
Phli18. Domine feraabis nose cuffodies à generatia- 
nt b«c. Hic autem ait, H.ec ej? generutio qua- 
cien rentium Dominum. Nam poft incarnatio- 
— nem Saluatoris noftri, omnis terra & ma- 
v« quí. I€ diuino mandato obtemperans, dercli- 
"^ quit deos patrios, Deum autem lacob in- 
quirit. 
On1c£w 15. Qui querunt faciem Dei, 
Exodi 33, dicent ficut Moyfes, Offende mihi seipfum 
J manifefte, vt videam te. Et in tempore vi- 
Ibil.v.as, debunt eum. Accamen dixit: Nemo videbit 
(o fsciem meam, e viuet. Nam veré nemo 
adhuc homo exiftens,eum videbi t5 & qui om- 
ne quod humanum eft, non depofuerit , nec 
tranfmutatus fit in angelum & Dcum : quod 
' non fi hic. 
7. ArrolLtTE PORTAS.] Turopontrri. 
Domini afcenfionem deícribit,nobifque An- 
gelorum choros oftendit : hos quidem Chri- 
ftum Dominum przeuntes , illos vero fupe- 
riüs interroganres;ac difcere cupientes, quod- 
nam hoc nouum fit fpe&taculum. At nemo in- 
Anteli nen ui(ibilium iftorá fpiritum incitiam audiens, 
fm.  admiretur. Non enim prenofcunt, pec 
fciunt omnia : nam fola natura diuina habet 
hancfcientiam; Angeli ver & Archangeli, 
alijQue inuifibilium virtutum Íocij , tantum 
fciunt, quantum difcunt. Propter quod etiam 
Ephef;j, diuinus Apoftolusde ipfis loquens,ait: Pr is- 
ON notefcat munc Principatibus c Poteflatibus, 


in celeflibus , per. Ecclefiam , multiformis - 


fApientia Dei.Si autem per ea quz in Eccle(ia 
gelta func, diuinam fapientiam accuratiüs 
didicerunt; abíurdi nihil eft, cxleftes virtu- 
tes ignorare humanam naturam videntes, & 


dou mérra, 3 Üpuoy, MUN ovy d oyiar, 
xj ood T& G1 6 Sc ia C x4ern. ime 
24p 7m dy 3 aller Qu, iA 2efil es v 
Ya) mud. : 
—— BIAYMOT. Mazaja 29 dvyh ejas, M 
xe1ow Fyucu , € ub o fAaGtedy Yt». 
v,50 dt dyafl» aiesuudyn. &arip ó Trag. 
tía vol wonSirn vipueo qois , V3 Melaio 
TirO Ager]. Ka] void oc 6 ud vis rel 
pas dyaDaGuy, iv à -loyn deum, 2 Bio 
&e 3d orc eroi] as, ug, 79, x9) us. 
epvtac Duntgic. Duc 33 ualgiim HB 
morire 75) moNalt £2 Di Os. 

$'. AYTH H TENEA ZHTOYNTON TON 
KTPION,] Oroaarnror, Aa A, 
Xj wen quM Ee Tudc, C dfe mpledc Tudg 
Yard 8 oic sav m; Gi Su di Qxow Aci 
9 flot Cwrdérruy 2 eser. AP 33 li sg 
cu TReoc Cpas C' es! myom , 7r doa, * 29 xaj S4. 
2qea; qtu] Seico sredIeiott nmpi^y m, kgs. 
Mm tst Tu Tp M; 5166,78 dV l'axe Ein. 
TÉ Tor SU. 

DrirzXorz, OÍ Cwrlvr To emejcurm 
78 9i, dic Mos ipben, E'iganaór uo c2- 
QUTOy Wrog dc, va 1d vo cs. x, dy a2upol odor?) 
Luz», wgy nh) ermw ;» Osd'éág Pera; 4) 
oÓjca T Mg jS vna, ox a2ufd, 53 
SX dera] mc in aiOeyr o dr , xg) uà 
77 6 alÜesiomor ere fdo Do , m 
Ady ei; d'or kg) adr rep ex bem cr. 
9adi, 

Ü. AraT& mraax. ] Gxosarror, 
Tl dtaronslu) drdAurluy eesófu eda], 5 
d 'eíxyucw Tuy d'y Sun ^oe9) c rdc udi vyu- 
tuc 78. Jiaróru Xgis , vc dà dyuwr 
rus Datos , wg) uae Quis ví m 
eXosdozoy Saa, Ka] uà Sasuad ino un- 
dele , d'roias duduy ? doom d'uvduton, 
OU Jà "Pe jlóuc» , dva ieu cm d'suyrz: us 
yn 32 9 Sela Quow, mu elu, Vx] 010 rdv, 
d^ ài, t9) dpydyAAo!, é &»a zy 
doegr duudyusu cvMMgoga) , (rui 
leuaw , üou Jiu worra). d dy x&en wg) o 
ép Tra yoeiDi vus $ tip aac, X, Gic clou 
C fau, , Co roit, V7ruegnrioic y Jfa 4 GngAnz lac 0 
muumobuA (e cvtía 58 Sys. El Jt JT 
XD? Gonwcias, vl) Selas coplar naviua. 
Sor dxojGtcveor, éd d'reoc, dvoty vq 
dvo duse ueni, qom adÜesrzislu Gola, 

S | alo) 


i 


— — Í]  À ABI AWP UR o titt URP 


IN PSALMVM XXIII 


x 431 
ala) i irri xpo io S Svapd as Ss. diuiniratem. in ipfa larentem. minime con- £^ 
"ia. fpicientes. I iE 


AroxrzIOY, Tém 290 9125951 enqd'c Dioxxsit, Hoc. nimirum Theologi per- 
dw^dn, v, vic LA Üpeudpas TJ deri — fpicué declarant, vx inferiores quidem cale- 
dd's dfexosukod: esc v] vapeiemudr — ftium effentiarum ordiries, à fuperioribus di- info 
d'or uus GudiduiousSt vic Subgyxdo ii- — ninórum operum fcientiam conuenienti mo- fasini- 
, now ' 2 *ov3 e ; : bur d [u- 
eXpas Tic dé macdy jnpiPortege xs 3o-— do doceantur; ij veró qui omnibus antecel- 5/7, ,; 
eiit Svapyías , e Suus , Tic pios A» — lunt, ab ipfamet fumma Deitate , vti fas eft, "f De 
Adum3ap, Twde jÀp 29 eT] eigaspvm | facris dilciplinis illuftrentur. Quofdam enim. pw. 
«vejc Tjj evesrioss teo; uustias, o» x)- — eorum introducunt , à fuperioribus facrofan- 
gun (2) TJ Seariay d'usdusor,G acia * — OQ eruditos, illum effe Dominum czleftium 
dY£u, ,7 ei; dggsse ai Üesrromptzacdyxir- — virtutum, Regemque gloriz , qui humaná in 
€Uira- rdc d'Àere;c wmoy Ywoows fam. fpecie alfumptus cft in czlum: nonnullos 
esucas , Y d Xa Yu duré Swspyias vb) — item circaipfummer lefum harirantes , diui- 
Vaneiplui uoymaruc , C Tui T2s uri; Yw- — nique eius pro nobis fufcepti operis fcien- 
eoud) d usr ac uui, x) eg rodovus duai; — tiam difcentes , ipfumque lefum eos per fe 
énqalrorrx Y durd. qiadiSes mo! dzaSvup- docentem, ac primüm fuam fummam in ho- 
yas, E'yo ydp, wn, d/u)*59uc dWtgio- mines benignitatem ijs explicantem. Ego lüiz6;,r. 
Gulu), Xj Xe aw gameie, | enim; inquit, /oquor inflitiam , C indicium 
MaziMOr. Znueítgu, uU MT Nisu- — falutaris- ! " 
eausa, OU 71a dà d)oaAoriSujplioveuy — MaxiMr, Nota hzc contra. Neftorianos. 
$) uus lieoy v olgarouiac" Vrel, ÜredrsAau- Non omnes autem Angeli certiores erant. de 
Bzféro à. x/21oc 2 75 "ra B» ris Wour oí. myfterio incarnationis;quandoquidem  quan- 
Moermt* On «ic G2: GG 0 f2A4U, 4«, do Dominus poít paffionem affumebatur, 
dom; 9 93 ies max, dyroias tugaivd. quidam Angeli petebant: 9 wis eff iffe Rex glo- 
Haxrwiror. Tézdw^zci wzpob cég- rie ?"Interrogatio enim ignorationem innuit, 
Qi14) uta c. 0n aj D aesiray Ta Ze Cx PacHYME n & Hoc etiam Propheta 
28 $E dicere Pio") , ai déuqeuApa]  perfpicué declarant: quód nimirum primi 
da 0] ip Grm v. Amd eee vruo 7.— ordines ex Deo immediate collu(trentur; in- 
eipndiov rina  yegtitdc, Un mric 4p vyJ — feriores véró per fuperiores. Scripturifticas 
SioAósuv meotr]) Tac uoCtemtns eig itaque didorum adfert demonftrationes, 
opua uiuis a og 7 merrtegr, vai. quód aliqui quidem Theologorum Prophe- 
Sewnooerdc cic dead; dvzAguGasbut- — varum inferioresintroducantà prioribus edo- 
ov , Aeyu2als Cv Tul. iere , Tí 6n CE — bos, eum qui humana in fpecie in czlos af- 
6 Bam cUc rii Junt; xaloc 5o ul eixoc! — fumebacur , dicentibus , cüm interrogarent, 
voivo lad à Said 26 KVee 7E, — Quis el ifle Rex glorie? Sicut in vigeimo 
Juvaputur , &uTo; Got 0 jan^sU 186 do- — certio P(almo Dauid ait: Domizus virtutum 
Ex. ipfe eff Rex glorie. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


227. p quod in tirulo legitur , uie excta- 

(mr, vna Sabbatorum, in alijs codici- 
M $ bus, & in Sixtina editione fingulari- 
$45 ter exprimitut, uus znCCire uma Sab- 
bati; Vtlgata transfert, primá Sabbati, Verüm 
cüm hzc verba non fint in Hcbrxo , nec corum 
loco quidquam aliud reponatur, paruam. huius 
infcripiionis habendam cífe rationem cenfet Ian- 
fenius. Videtur autem à quibufdam addita,quod 
hic Pfalmus fecundüm myfticum eius intelle- 
&um,optimé quadret in Chriíti refurrectionem, 
in-qua declaratus cft tex gloriz, quód mortem 






primus fuperaffet,infernique portas confregiffzt, 
cui proinde triumphalis in czlum afcenfus iure 
merito conceffus fui. 

1. Domini eff terra, &c.] Ex admirabili huius 
mundi creatione, fupremum Dei in omnes crea- 
turas dominium efficaciter probat. Hacenim ra- 
üone Deus eít perfeétiffime omnium Dominus: 

. quo titulo in Scripturis Per geek compel- 
latur, tamquam maxime ipfi proprio & familia- 
ri. dequo vide quz ad Ptalmi 3. v. 4. annoraui- 
mus , vbi breuiter expendimus titulos dominij 
foli Deo excellenter & cífzncialiter compcrentis, 


. quos 





432 
quos Leflius nofter lib. 16. de Perfc&tionib. di- 
TATIO- minis paulb fufiüs profequitur. 

FEESUNS i fpíe fuper maria fundauit enm.] Sic ctiam 

Fior t S. Auguft. legit; Vulgata tamen pra ponit, Quia; 

femdmis, Symmachus vertit , érQ- 23; Suxdarag Üuaiiucw 

&ulu y dy can voruuusis Wdpaow ávtlo. Hic fuper na- 

via fundanit eum, C cum fluminis abiliuit 

eum. Optime hzc Paraphraftes & Commenta- 

tor Grzcus ad litteram de diuina exponunt pro- 

uidentia, quà orbem terrz,vt eíTet habicabilis,fu- 

inere fecit aquis, Se multiplicem terrae 

incolis ad omnem vitz vfum , przitant commo- 

diratem, Dc hac autem admirabili tetrz pofitio- 

ne, ita pulchré Ifidorus Hifpalenfis lib. de Na- 

tura rerum cap. 44. Owaliter terra fuper aerem 

fundata libratis credatur flare ponderibus fic di- 

eit Ambrofius : De terra. autem. qualitate fiue 

Iobi6,7. pofitione,[nifciat fecundum Scripturá Iob. Scin- 

dum, quia [(n[pendit terram in minio, [hilofo- 

phi quoque fimiliter opinantur aere des, fo terram 

fnfhneri, c quafi (Jengiam mole fuá ymmobilem 

pendere, ficque vt equabili motu binc atque inde 

veluti alarum fuffuita remq41, ex omni parte 

librata propendcar ,nec in partem poffit inclina- 

ve alteram; verumtamen. d.nfitate aeris [ujhi- 

neatur. ezfn (uper aquam pend.at, quia [cribi- 

Pl. 105, quy. Qui fundauit terram [uper aquas? el quo- 

É modo aer mollis tamquam. molem poffit fuflinere 

terram? «fut [i [uper a3uac eíl tam yummane pon- 

dis, quomodo non demergitur ? aut quomodo - 

quitatis libram teneat ne in alteram partem pro- 

pen fa incumbat? Hoc null mortalium [cire fas eff, 

nec nobi difcutere aut per(erutari licer cusquam 

tantam diusne arra excellcntiamydum con[let eam 

lege maiejlatis "Dei, aut [uper aquas , amt fuper 

. nubes flabilens permanere. Quis emm , inquit 

Ecli.18. Salomon, J'fficit. narrare opera sims , ant quis 

mnucóiligabit magnalia eis ?. Ergo quod morta- 

lium natura fecrecmm eff dimine porentis relin- 

zia Dui (of. 1" "dnm cft. Sic ille. Solus fané Demiurgus to- 

aDui [uf- : "Mug 

fmer vi. 'àm hancterrz molem nutu & voluntate tuá,quá 

merum. — fccit, cótinet;quam fi vellet,poffec vnico momen- 

to in nihilum redigere Confidera hic mihi,vnde 

fit tanta terra ftabiliras, cüm iuxta Iobum , fuper 

nihilum aut aérem inanem, &, iuxta Vatem Ke- 

gium , fuper maria vel aquas fundara (ii? Vnde 

permanentia orbis, & omnium habitantium in 

cot vtique ex folius Dei prouidentia. Dcus fidc- 

iuffor cít permanentis terrz,& fecurior hzc con- 

fiftit in prouidentia & pietate Dei,quàm fi fuper 

fortiflimas bafes eter folidata. Sic igitur de 1c- 

bus noftris philofophandum eít.1ncerta quidem 

funt picakdeuie noftiz , fuper nihilum fapé 

fundati videtur remedium neceffitatum noftia- 

rum; fed tamen extat prouidentia Dei fi uper nos, 

cui fecuré innitimur. Ecce fundamentum cce 

fulcimentum noftrum . Securiüs fuper hatc 

fpem folidatur fpes noftra , quàm fuper rciiqua 
imaginabilia fundamenta terrz aut cxli. 

Ecla & — Myfticé Origenes in Catena locum hunc ex- 

vir" f^ ponit de Ecclefia, quam Deus mirifice fuper 

rures maria tentationum fundauit. Hunc Íecutus Am- 

ture fir" brofius: Im rribulatiombne , inquit , fundatur 

matw. 


ANNO- 


Prouiden- 


tudimibis G- marore: C in rcbis aduerfis , vt in 
fisminibus, praparatur. Ad mores etiam accom- 
modaté Hugo per orbem terrarum intelligit ho- 
minum virturem , quam Deus fundat fuper ma- 


Ecclefia, in tempeflatióne C procclls , in folici-. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ria, & fuper flumina; id eft fuper profpera & 
aduéría, dum quis illis non extollitur, ncque his 
deijcitur; fed in vaaque fortuna zqué pictatem 
colit, Neque veró minüs mirum elt , in rerum 
abundantia quempiam non labi, quàm zrumnis 
ac laboribus non obrui ac fuccumbere. Ad quod 
probandum adducit illud Ecclefiaftis: Omnia 
Jinmina intrant im mare, € marenon redundat. 
Qua verba iuxia Hugonem hunc fenfum ha- 
bent, ac fi dicat: Cor hominis pij , dum fzlicitas 
affulget, inftar eft maris , quod cüm tot flumina 
excipiat, minimé turget aut. intumefcit. Addit 
etiam illud Habacuc, dicentis: I »wmquid in fi»- 
puinibis iratis es Domine? &c. q.d. Non minüs 
te irarum vereor, cüm rerum omnium tempo- 
ralium copiam immittis , quàm dum laboribus 
aeris: zqué enim vcrumque pertimefco. 

3. Qnis afcendet in mortem "Domini? &c. ] 
Hzc interrogatio, vti & refponfio, quz fequ, 
verfu fubiungitur , omnino (nilis ciufdemque 
Ícncentiz eft cum illa quam fecit Pfal. 14 verd. ;, 
& 2. vbi vide quz à nobis annocata (unt. Proprie 
autem ad litteram. hoc cífe de Sacerdotibus ca. 
piendum, monet Euthymius, & per montem in- 
telligit templum, feu virtutum & Theologiz 
fubltmizatemn ; per Jecumr fanétum altare inter-. Iritiatis 
pretatur. Quart ergo diuinus Vares, quis facris nemum 
Ordinibus initiatus, le&utque à Dco, in hunc "ti 
montem & locum fan&um digne venturus fie dines 
Refpondet, cum qui diuinitus manuum inno- eruasds. 
centiam, & mundituem cordis fuerit coníecutus, 

Quibus duobus, fuis numeris abfclutam fandti- 

tatcm definit, vc neque intimo in animo, & tici- 

us cogitationibus, nec exteriüs in he ipfo, 
fa:dum quidpiam & maculofüm vidcatur. A 
mundo corde innocentes & caftz veniunt cogt- 
tationes, é quibus caftz manus. Confirmat Do- 

minus Propheta: (ui vaticinium : eati mundo subst. 
corde, quoniam spfí Deum videbunt. in monte 
nimirum Domini, & in loco fancto cius. Vt mc- 

ritó dixerit Sapiens: Omnis ponderatio non ejf Ecdiaé, | 
d'gma continenics anima. Dc continentibus enim ??: 

dici poteft: /nebriabumsmy ab vbertate domin Pl, 3g. 
tu&, C torrente voluptaris tue potabiu eof. Quo- 

niam apud te ejl fons vita, C in lumine tuo vi- 
debimus lume». Contingit hoc omnibus viden- 

tibus Deum : quó magts continentibus, quibus 
fingulari przrogatiuá tribuitur, Quemiam pfi 

Dium videonni 

4e [Non acceyit im vano. animam fuam.) Nota 

in vano idem cíTe quod otiose, vc eftin Hebrzo, 

vbi cft dictio NY? [cane quac ouofum, callum & 

inutile fignificat. 44cespere autem im vano ani-. Quid ft 
mm, cit more fatuorum ad perdendum capere, polea 
vcl,ex vi Hebrzz vocis , càmdem combuierc. n 
Nip3 afa cnim , quod Interpres notler vertit, 
accipere , fignificat etiam. copzbarere , vt iners 
otium Ramma quadam efTe videatur,quz fenfim 
animz dores & gratiz ornamenta cxhauriat. 
Illud idem eft quod ait Apoftolus, im vacunm Ct 
gratiam Dei recipere: hocelt, vt przclaré cpo- 

nit D. Anfelmus , per delidiam facete, vt in fe 
gratia fit otiofa. Nori laborare, tempore abuti ad 
immenías vitz futurz diuitias com parandas con- 
ceffo, nihili facere. beatiflima gloriz coronam, 

quz bené agendo merendoque exornarur. 

$« Hic accipiet beneditlienema Domino.) Per 
benediclionem. in Scripuuris intelligitur orane 

bonum 


Ede. 1,7. 


cci 


IN PSALMVM XXIIL 


bonum quod à Dco propitio ac benefico in nos 

dimanat; peculiariter tamen accipitur pro dono 

Te quod Deus iuftis tamquam maxime 

ilectis imperdiri folet: de quo dicitur in Pro- 

Prouto,é. ucrbijs, Benedichio "Domini fuper. caput ists. 
Vbi cüm in Hebrzo (it, Benedichones capiti 
inh, non fimplex aliqua virtus aut donum, be- 
nedictionts nomine intelligendum eft, fed ipfa 

iufti perfe&tio, quz ómnes eius benedidiones, id 

eft omnes virtuces, & oinnia Dei dona comple- 

&itur. Quz optimé (uper caput iufti effe dicitur: 
quoniam primüm mentem eius replet, & ex 

mente in vircs animz fc diffundit. Eamdem hoc 

loco Dauid iufto innocenti, & munditià cordis 
conípicuo, pronlittit ; de qua. Ecclefiaiticus aic: 

Ech,p, Deucdithio ess quafi fleuimi innndauit : quomodo 
D catacly [mus aridam inebriauit,&c.Ira enim exi- 
mium perfectionis donum adinftar inundantis 
fluuij, atque abundantitlimz aquz,mentem fa:- 

cundat, & copià crleftium donorum inebriat. 


IntptM. £r mifiricordiam à Deo falutari , 


xo. ] Vbi Septuag. legunt, inemaezuslo, eleemc- 
Jpnam benignitatem , Hcbrzus, oflitiam ; Caic- 
tanus explicat, islam retributionem , icilicet 
coronam gloria, fiuc vitam zternam , quam ac- 
giuria sas Cipit à "Leo ewnils, filntari [uo: pro quo Sixii- 
emi & na legit, ewritor, falmatore; quod. Hieron. verit, 
ista Co. (aliis [12. Qualt nimirum illa corona iuftiüiz, 
mri" "dequa (cribit Paulus ad Timotheum, poffit a 
1. Tim. 4. Pellari corona mifericordiz , iuxta illud eiu(dem 
" Apoftoli, Gratia Des vita ererna. llla enim mer- 
Rom.6,25. ccs vitz zternz,gratiam & milcricordiam inclu- 
dit. Quamuis énim tuftorum meris ex iuftitia 
debeatur; tamen quia illa merita ex mifericordia 
Tit. f. ocNeu M et Apollolus ad Titum fcci- 
s, tota illa corona iuftitiz ad mi(ericordiam 
reuocatur. Vnde D. Auguft. libr. o. Confeff. 
cap.13. Qui (qus, inquit, ribs Domine enumerat 
vera merita [nas quid ibi enumerat, nii muncra 
144? Bt Epiit. 10$. ad Sixtum, Coro , inquit, 
Deus coronat merita noktra , nilal aliud coronat 
quammuncra [ua. 
6. Hsc ejt generatio quarentium Dominum.) 
Ilii fcilicet, qui habent innocentes manus, quas 
peccatis non polluunt , hi veré Deum quazrunt: 
& cüm mundi fint corde, terrenarum . cupidita- 
tum obliti, folius Dei videndi defideriotenentur; 
quod per faciem "Dei Iacob lignificatur, Proquo 
Scholion ait Aquilam, Symmachum, Septuag. 
nec non Quintam & Sextam editionem habere, 
eei eomir ox Vaxaf, faciem tiam Lacob, (quomo- 
do & S. Hicron. vertit) fed id in nullo Grzco- 
rum codicum modó repcritur, 

7. ZA ttollite portas principes veftrar, &c.) Ad 
cxli principes hzc. Chrifti. refurgentis. verba 
funt, quibus iube eleuari & refcrari portas zcer- 
nales, linc quia ciuitatis xternüm durarurz, fiue 


ToxvslL 


433. 
quia in id temporis claufas à czlo condito, & Awxo- 
nunc referandas Regi gloriz , quam fibi morte & T^T10- 
cruce parauctat, & exinde reliquis inambulanti- N&scona- 
bus viam mandatorum Dei. introducit dehinc DERuL 
Angelos, quiin illum diem obíeratas tenebant 
czlorum pottas,in hunc modum fciícirantes: 
8. Quis efl iile Rex glorie.) Quibus ipfe, vel 
cius loco é primarijs Angelis quilpiam, reípon- 
det: "Domini fortis € potens, Dominis potens sn. Chrifiu eft 
prelio: Dominus ciriutum ipfe ejt Rex. gloria. Re* ferm 
Fortis omnino & potens, qui more fuá mortem CPP 
omnium vi&tricem fabingauit , czlofque nulli —€— 
peruios pacefecit Toren veró in pralio,quo prin- 
cipes mundi huius dzmones fubepit , & & lon- 
gitlima poffeffione deiecit, raundique ciam 
tentiam omnem cruci fubftranit. Ipie fortem ar-. Luc.ts,11 
matum dazmonem fortior fuperueniens alligauit, 
& vniuetía cius arma in quibus confidebat abítu- 
lic, & fpolia cius diftribuit. Poffidcba: in pace dia- 
bolus mundum, cüm omnes reatu primi delidi — * 
tenérentut,omnifq;omnino homo fub duroillius 
iugo gemeret. Polfidebat Purgatorij atrium , & 
limbum, donec veniret fortior Chriftus qui pri- 
mi poffefloris arma,peccata nimirum ,auferter,& 
fpolia illius Purgaxorio & limbo clauía eriperet, 
& czlo inferret, Simul etlam arma, merita (ua, 
yis hoftem vicerat , homini ad refiftendum 
iabolo largiretur. Domimse etiam virtutum cit, 
qui omnium virtutem fregit morte fuajomneque 
robur eneruauir. Itaque. fanctum adorandum- 
que Numen appellari voluit in Hebrzo quidem 
Demi fabaotb, hoc eft exercituum , quod els 
. vnum de przcipuis Dci nominibus, ait D. Hic- 
ronymus; Vulgatus vocat, Dominum virtutum; 
in Grzco elt Jusdusov , copiarum. bellatricum; 


Aquila vertit , Dominum miliisarum; Habacuc Habac.5,$ 


deicribit egwirem, vt Cyllaro vectum Caftorem, 
fplendido curriculo volantem , vim ferentem at- 

uc victoriam, C* equitatio eis. falus. Ab laia 
rit xUp Q^ seanav, Dominu agminum bellico- Yoig s.t; 
rum, quibus intelligit, vt exponit Chryfoft. An- 
gclos, Archangelos, fupernafque virtutes, R e&té 


quidem: nam 1n Gencli dicuntur Angeli caffra Gen.s1,3; 
*Dc , & aliàs militia Dei vocantur, vt notauic Deut.17,3 


S. Auguft. quzít. fupra Genelin cap. 101. Hi 
currum Dei militarem cingunt doryphori prz- 
ccllentes,veriflimi Cerethi & Phelethi magnani 
mi, Dauidis latus cingentes:quos S. Hieron. in- 
terpretatur, Occidentes, C Fnificantes : & alio 
loco, Exterminatores P AA dmirabiles. Hi fupra 
Mclophoros Per(arum ornati, fupra $54 Antio- 
chi formofi, fupra Alexandri Argyrafpidas for- 
tes & inui&ti, iam indeab initio fatanam impia 
audaciá ferocientem,& velut infamem Briareum, 
regnum Numinis appetentem fregerunt,& cum 
fua defperata cohorte in aternos ignium globos 
cgerc pracipitem, j 


IN 


434. 
TARA- 
PHRA-— 
$18 PA- 
TRYM, 


1. In finem, P(almus Dauid. 


Pfabnum bunc Beatns. Dauid pronuntia- 
WI, quando multos boflium impetus pa- 
tiebatur.- Propter quod etiam tam ce- 
ferum, quàm recentium , I 
mentionem facit, eo« ab ijs obfecrat libe- 
rari. Ceterum introducit. etium. «otilem 
bominibus exbortationem. 


PARAPH 
X€A D te Domine leuaui àni- 
| mam meam. 
Deus meus in te con- 
*p, fido, non erubefcam * in zter- 
ewmum, DUI 

Vndique, ihquit, ab in&nitis hoftibus 
feptus, tibi Domine ànimam mcam offero, 
& ex tua. fpe pendeo, 

» Neque irrideant. me ini- 
mici mei : ctenim vniuerfi qui 
fuftinent te, non confunden- 
Lür. 

Ne femper;inquit;in ignominia viuam,ne- 
uc hoftibus ludibrio (im, rogo. Habeo cnim 
idoneum pignus fpei cos, qui iam pridem fe 
tibi crediderunt , tuaque ope perfruiti funt: 
horum enim folituses curam gerere. 

MI IN 

4. Confundantur * inique agen- 
tes füperuacue. 

Porró notandum ett , quód non peccan- 


tes, verüm fuperuacué pizuaricantes , dede 
core impleri dixit, Non enim omnes zqua- 





Deus fua- 
vum curam 
gena. 


* r'ulgata 
Addi; om- 
nes 


pis uw liter peccant: nam aliqui quidem ob ali. 

Pun Quam calamitatem, vel ob naturalem imbe-- 
cillitatem labuntur; aliqui veró in fceleribus 
iplis deledtantur;aliaQue excogitant. 

ama — Vias tuas Domine * notas fac 
mihi: & femitas tuas edoce me. 

Du $.. * Deduc mein * veritatem 

$ ob veris . 

x& a Dam, & doce me: quia tu cs 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM: 


IN PSALMVM XXIV. ARGVMENTVM. 


&. Ei; v TíAO" an uós rd 
Aa€d. 

TEGY m» Adooaiy eig à ugxde,Q 
BaG)À , iva mode ow mouit 
raras agjc. OU dV yuour ng) 9f mu. 
Audi, Q vids oricira, pthaloo dutagm- 
Judi rtoy , y) riértov dra Nay pay Qoia 
A6. einryéra d Q gírtoy altes.- 
To G AM Mup, 


RASIS 

S rox cixjos vog rl 

m vu. 

GENE  O' 30; us dí . 

zéro, gun xe usual d; dy 
(ayaL.. 

TlasGÜtr, Quam; ao jugi aftistimi- 
epos du dpa ri) ? agit iara aves;- 
€feso "juli, £y 8 afe Qvid ot cIEfpmpans. ; 

y. Mmnéi xa Gryena (a may 
4$ (&) Ey Spot zov. 1, à maris 
Vago upovris vs , d qut xa (Guoru- 





- 9daw. 


MÀ nvixal c quow, c ale iym dfe, vl 
Em apr Qy 02) it aoMgtioi,, dini .E- 
2go 29 aic Uvrid Ge ireyIvor ixgror mic Wi 
0ui arms snórax , xg) ^ ois pozric Sou 
euyrac, Toon 59 eia ac c'baus i, 

9. Alsusirucas () deousr: 

Tc ÓYaxsyhs. M 
E'monuitadt 9$ eoogoiu] , n 4 biis 
APpratvorras , do0d. aut dfi drouivra 
eio, Upnc épnasy aipat?riuaanet. Oy 90 Tae 
zsuusASo» Oupit, Oi jp 22 à ende 
eic doc mr(O» , n c Quar, dudairw 
ddytrelac- oi d x) (pid or?) qai; o dgouiaut, 

Q Edrodow Vripas. 
Ta óde co) xveje yvadey or 
I01y Xo] Toc Teíoot cà did Eo us. 
£. O'dipnzór us, e) vl) dAn- 

, , , wv M 

Saar cw , € QídaEoy us , 0n qv áó 
306 


4 


IN PSALMVM XXIV. — 415 


$e; à euriie utu , C c miuee, Deus faluator meus, & te fuftinui »424- 
Nw rloousegu., totà die. ru 


$15 PÀ- 
Ea) dt, 9», qe on 4Xp. itiréU mix Ego autem ;inquit,primüm quidem fogo, TAvM. 
"S e . ^ ^ , : » à nquirem- 
cac idis dfe yrdio) , xg) Tac eje ot Queju- — Nt viastuas agnofcam, & femitas difcam quae 4; via De- 


cag Tg1 Get ugs , dew dimid o dmhasi/ ad te ducunt ; Vt femper tuam certam. & ve- 7 
ew Q aln odUew io. Enea Ji Goff — ram viam teneam. Deinde verb te precor, vt 
itrsUo 7]/ aea udvus uaS i, jn crip — ex euentu terum difcam, te meum effe falua- 
Up vei, lude. ld 2 cg c8 tae. torem: tuam enim mifcricordiam perpetuà 
gras aveo up d mixdlc. expecto. 
s. Mmm vuv oxmepdu G.  &. Reminifcere miferationum 


, is) MU f 0M $ . * . . 
xyg1&, C (y &^énoob 9n 2v $aid-  tuatum Domine, & mifericordia- 


yo eiaw, - rum tuarum, *quiaà fxculo funt. * 7e 
C. Aaprite vermes uoo X] — 7. Delicta iuuentutis mei , & 
dvoíats o9 us uma. ignorátiasmeàs ne meminerisDfe. 


Kay 6 £2eoc fe uvtri M9) — Secundüm mifericordiam tuam 

0) , fwxey Tli; nensonrec (9u x- memento mei tu: propter bonita- 

éA. tem tuam Dominc. 

H'uteox, Qnolr, del qgj QiuarDos mts, v Manfüeté femper, inquit, ac benigne ho- 
«ài ad Sesimow oixoroueis. Taumc xd) 40. mines gubernas.Hac etiamnum bonitate frui 
Yogi su, 9 dja9 6m ye ires, € wri- — poftulo, teque tui ipfius benignitatis , & non rss 
plu coi jp d ois qii eprias , ph peccati mei memorem exiftere; cumque mei feserd. 
iuis dpugpriae xo) Y ddl di plulw mo -— recordatus fueris Domine, pro mifericordia, 
pp B» Aiarora, pio npuóvoc soinzu] , P S non pro iuftitia, mecum agas. Hoc enim in 
dalag T évo 29 X) Co moi jn(oi mpixdec, fuperioribus etiam precatus eft. 

y. Xensoc xg] &u9Uc 0 xveA C, 8. Dulcis & rectus Dominus: 
diat UG vouoSsrüz4 dap avoue propter hoc legem dabit delin- 
&y ódd. | quentibus in via. | 

0. Oni genes 6» x2jed, — 9. Diriget man(uetos in iudi 
da mend ódác ow Gd. . cio: docebit mites vias fuas. 

- Osx dg ac, Quai, Té voi; Maeva ula Tol Non temere, inquir, his verbis vfus fum, 
265oi; , dA eiddie dic v dvor Agi", fed (ciens non. tantüm iuftum, verüm et- 
dà xg) Qi Devo; €i dtapómc. A9a- iam benignum te effe Dominum. Bonita- Dec v 
Sónm jà yes,dp (Ov , da 4090c xoM74 te enim vtens, non repenté peccantes ple- c: adi 
Té dutgprivorrag , dX qgj alui &USéiay — Git : verüm & rectam ipfis viam oftendit , 

Ir Gi, dr arid evo , QT prreroíse in && poenitentiz legem exponit , atque et- 
7ra4d dbi vov vugy * v; p) d ag) éG ve2ó- iam eos qui manfuetudine ac fimplicita. 
"nm i9) daxomm xexenufjius , dysxe/ren di-.— te vfi. funt, rerum naturam difcernere do. 
duck] TE] aec) ud'er nl) QUów , x2) r4 Cet, omniaQué fuà myfleria facit vt. fci- 
eic durd ic olorouías eid'&a| f aoxsbd.. — ànt , ne fimplicitas pabulum ignorantiz 
Gd, ra qe ipóduo dvolas s dzAómc jjoo- fada multum detrimenti adferat. Dein- 
tjm , amooao al) BA Glo ipyacntw). €i-. de naturam przdidarum viarum decla- 
à 7 eipspdy/cov 6d av Y quom ^od cíxrogi, rat. ; 

í. Yla(*4 ai odoi xucfs «O7 ^ 10. Vniuer(e vix Domini mi- 
xo) diea. , Gi; énoodas Th) feticordia & veritas, rcquirentibus 


dle nxloo ciurg, x9] & jAmprüzue, teftamentum eius, & teftimonia 
tu G0, eius, 


Tonuvs "iis ^ ^ Qu 


436 
PARA- Qui enim in facris ipfius verbis affidue 
ogg A, verlantur, ex ipfis exacté difcunt, omnia Dei 
TAvw. "uc Saluatoris noflri confilia, mifericordià ac 
Dacuf. Veritate cemperara effe. Siquidem pcrniten- 
Heind tibus corum qua perpetrarunt peccatorum), 
' indulgentiam ac veniam concedit : inui&tos 
autem virtutis athleras, przconio celebrat, 
atque coronat, cum veritate fententiam 
pronuntians: nec non ijs qui in iniqui- 
tate vitam tranfegerunt , neque pceniren- 
tiam egerunt , iuxta veritatis terminos, poe- 
nam infligit. 

1t, Propter nomen tuum, Do- 
' we mine & propitiare peccato meo: 
hs ^ multum eft enim. 

Ego igitur, inquit, vt meis peccatis pro- 
pitius fis , obfecro ; non ob meám exactam 
poenitentiam verüm ob tuam benignitatem; 
quà benignus nominaris , & quia in tuo no- 
mine meas fpes defixi. 

12, Quis eft homo qui timet 
* vt Dominum? legem * ftatuet ei in 

U — via, quam elegit. 

Hinc adhortatur, & conducibilem ad- 
monitionem affert, & timentibus Domi- 
num omnis generis prowidenciam pollicetur; 
dicens: 

1. Animà eiusin bonis demo- 
tabitur: & (emen eius heréditabit 

terram. s 
Lue» [t — His qui diuinas leges adimpleuerint, 
sant com 
meratur i» ptopheticus hic fermo promifit. in bonis 


b"^ ^ animi commorationem, nec non feminis be- 
nedictionem. 

14. Firrnamentutüi eft Dominus 
*vg "timentium eum: & teftamentum 
timenrbus , "m . «-— Te 
"vé. ipfius* manifeftabic illis. 
vt mant« 
feftetur, Eft Dominus fitmamentum , dum no$ 


real infüperabiles ; ac fuperiores hoftibus often- 
paa «x. dit. Non omnibus autem , fed timentibus, 
Brmatii-. diuinorum oraculorum fuorum fcopum de- 


mates (t. 
. f monftrat. 


1$. Oculi mei femper ad Do- 
minum: quoniam ipfe eucllet de 


laqueo pedes meos. 
Oculos hic mentis intclligit,quos ad Deum 
habere fc ait; vtpote manifeftó cognofcens, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Oi 5à. dmexd x mi, esie dum] gui. 
qàpoi A655ic, uas Srüyuow dxey d c di ékei.. 
yay , oc 7rdgu| ai T9 93 vd) atrio 
TR olera] 8o Q dicla cvyxxege 
va|. Toi, 4 0 ut aue oUpoig , HQ oic k. 
7D pray , TOY Voy ez Tl ovy yr 
optÀ , i d irrrítreng 8e dpi, did Aarraie 
dyaxnpivTÀ , 3) euqarol , vu) mij aAn3eía 
al 4atov éndkesr .. C piri Xj mi 7 a- 
vouía guitQmkoci , Rgj ui utat Ado, 
xD Téc 79e dovÜeiag Ses Ete] mic npos- 
£iaz, 

, er 7^ .^4 , Pd , 

it. E, vexey vy oyopLatmo ara XUsie, 
X, iA dmm TW djudería uov* gro? 
yapim. | 

E'yà) virtu 05, Quow , TA "fy&Ot (a3; 
iua d ugpríaac cou xgAd ,8 Jfg rl) ars. 
Jua» us utraupAear , dA di Là Tei 
«»egtnoodías fiAav oso ias, x; img ei T6 c 
Orb giro t TU (AA 7r id as Ta ud e spmou, 

iC. Ts igi du3pum OG" Qo6s- 
Up C^ ev xpior ; vouoS erii a6- 
qd 64 002, v vpsrizaree. 

Ern 3v ciory6irai C órmoit6opy enegt. 
Cip] ooadricw , Q vi Tür xUpio ToCuut- 
voit alu) sarda inu yb9rra] megriar; 
2duy* 
vy. H'pos ciurd. 6» dtyatbás 
&UNSTETOH y yai) v amípua ours 
XNtegyouncd yl. 

Toi; *8 Sw zrvzwnoseucon vou 0 C69- 
Qrrhxoc visto Adooc lu) ài doa So, rfe 
Nue dfemenClu) , ng) la) 7 avion Qn 
d oylay. 

id. Keo Gaga xopióc vl o- 
Guuduer ouev, € 9 da3dxn 560 
dire oU Gis. 

Viera, xoxo xegraiupua, nudq drr- 
air "Serogaiyov ', xg) xpeér(pu, v). ayoM« 
plas, Ov y dmn dV, d^à Gi, qo6sidMpon, 
7]À Tw dud Siu» 2) lom auc7ris arod ein 
»va. 

/ e54 L 3 
i£. Ol o9 uoi uou Qanar te 
tacos PY XUpioy , 0i ous Ga di 
€x 7t &tryid G^ c$9- r00atc uon. 

OQ 99uA puc vic viC-dfaroias quam c ipu 
Vg eje xi» 9v. d'y 3 idcm rut, 

o£ 


-- 


— 


' 


| IN PSALMVM XXIV. 
alc 4g Waurd. wd'iupias ric oro T Ofen 


xgraoxsoacyApas VnGuAdc dfapsUze). 

ig. Egieoeor dA iut , wol 
ino» ue, 9n ovo fte G a yas 
equi &yo. 

rIa'onc puo) fonfeiie en uprtouat Io Y 
quae» Tfi ofc drnAfrleuc inersDa, 

iC. AC S fee P xagdinc uto 
iafluigucan , C ly ayocyxdy pes 
dÉxyayius. 

if. V3g vlao (aar ivdiv juo, xa] 
T X0710) bs. x2] debes maio ots rà 
dudpríac uU. 

IloNAojz &Asyewaic dra ry oov afpisoryt- 
Üoum. Tavslu uu imn ali (aretvumw, 
adj al) Gogrswe kar (aix indic avn(aMar- 
aduauc «x pasojuauc, düs pim e) lao qvy- 
grau reget. 

lf. Voc cbr £y puc uou on em- 
biu wrap , xg) utis adixór $a m- 
guy p. T 

El uà J'oxd, qiow, dioc tias epiac; 
molut esanaAgía xauols al) dd iot 
gous T moi darofisias Svacayip Ov, 
qua Sesmías cit utrid Gy». eic ei yap 
iaNsuuiDnou , TC cat "aei enuic Cro- 
2s Exéfboi 3 poids 6a yarric,moAt- 
pi&ow dd baac. 

x. QiAaEo rl» voxclo [71773 


G jicoá uus , 33 xa Guo ruso, 


ó7 nma ce) ef. 

E] 32 xai mac. 3l cav exu6iEnta vb- 
ium, do dr. cfc cis inar x. Eycieumn 
«vespnS tias , db pusra| T soapadérTan , e 
quA lira] o gna. 

xd. AXxaxo xg) (o6 iuoA- 
Adre ua, )n Uriuewa q& XU- 
£. | 

Ka] T&(o id ov d piri, , T9 puce 13 Tc 


' AX qa/Auy euvuciae: «3c di ali iaómm m- 


alil Gc, ag) Sé mmm xeppdy'us , xo) xrías 
dar) pec , cuvkdreis (xem x9) Qiu" 
C'mp »gi 0 (»estimm Quei mVronmra), 
aC. Avreu(94 0 9€ vy lo- 
eo^ x mragdw uy 3 neu ag. 
Id f[ac^dá eytmacn 8 eoowtoléion 


437 


fe ob eius curam, ftructas fibi ab hoftibus in- »4n4- 


fidias euafürum. 


PHRA- 


EE Lm ] $15 PA- 
16. Refpicein me, & miferere xxv». 


mei; quia vnicus & pauper fum 
ego. 

Omni,inqüit, auxilio deftitutus fum ; qua- 
propter tuam prote&ionem confequi poftulo. 

17. "Tribulationes cordis mei 
multiplicat funt: de neceffitati- 
bus meis erue me. 

. 18. Vide humilitatem meam, 
& laborem meum: & dimitte vni- 
ucríà delia mea. 

Multis, inquit; vndique difficultatibus 
circumdor. Cüm igitur hanc meam depref- 
fionem & mii(eriam pro meis peccaus ire 
rogaueris ; concede remiffionem, ac veniam 
pracbe. 

19: Refpice inimicos meos,quo- 
niam multiplicari funt, & odio 
iniquo oderunt me. 


Si non videor , inquit, dignus benignitate, Ir iu- 


fdn- 


cum tantis malis collu&ans ; faltem cüm in- cw» ra- 


iuftas aduetfariorum inimicitias afpexeris, 
benignitatis tuz compotem me fac. Nam 
contra te deliqui, cüm mandata tua tranf- 
greffus (im. Verumtamen ipfi, cüm in re nul» 
Ja me accufare poffint, iniufté bellum gerunt, 

10, Cuftodi animam meam,&c 
erue me: non erubeícam,quoniam 


fperaui in tc, 

Etü enim aliquas tuarum  legüm tranf- 
greffus fum , non tamen à tua prouidentia 
meipfum fegregaui; quapropter obfecro vt 
ab hoftibus liberer, & conferuer. 

41. Innocentes & redi adhz- 


ferunt mihi: quia fuftinui te* Do--* »r«» 
omifit 


mine. 


Et hoc proprium virtutis eft, improborum I»preberi 


confuetudinem odio habere; cos veró qui , 
zquitatem colunt, & re&itudine vcuntur,& à 
malitia remoti (unt,familiares habere & ami- 
cos. Quod etíam Propheta fe feciffe ait. 


ocutac 
»- 


(ginda, 


22, * Redime Deus Ifrael ex ; /»t«« 


otnibus tribulationibus fuis. 
Hzc deprecatio Deo oblata, Regi con- 
* Jii j uenit; 


CQM- 
MCENTA- 
RIVS PÀ- 
TAVM. 





Improbi 
fnt vant, 
Qr vau. 


"nt 
i 


mia Dei. 


Rom. 11, 


HE 


438 
uenit: decet enim eüm quiin imperio con- 
ftitutus eft, omnem curam gerere fübdito- 
rum. Quapropter Dauid, non tantüm pro fe 
preces obtulit, verüm etiam pro vilitate po- 
puli ibi commifli. 


EXPOSITIO PATRVM GRZCORVM 


7)! 9d aeos Tlesch] 58 Ti dpi 

quur, Trdcuy sux ey Aum 
xid'eugrias, Aiísot T8 o 9 uiroy "Ge éaumd 
aid «vesstmmosa ? Ul, d» e 


7s Vy vticum pu Agi, 


COMMENTARIVS 


z- prt Douiwz.] Vifus eft hzc di- 
cere, cüm terrena quodammodó 
ams aucríatus cffet& animum fuum 
fairexiffec , atque affe&u ad Deum propius 
ádmouiffet. Hoc autem , inquit , mihi con- 
tigit, quoniam in te confidebam. Etenim 
plenus confidentiz tamquam proprium ap- 
pellat Deum, dicens: Desi mens. Hzc vtique 
mez. voluntatis funt ; quód 2d te animam 
eleuem, quód in te confi(us fim : tuum veró 
cít, quód à copo non exciderim , neque con- 
fu(us fim, neque derifus ab hoftibus meis , & 
ludibrio habitus ab inimicis , nempe fpirita- 
libus. Qui enim in alijs confifi funt , mericó 
confundentur: ego autern cüm quodammo- 
dó animam meam eleuauerim , & in te fpe- 
rauerim, füftinebo, quallzumque tandem à 
te mihi euenetint. Iud autem, Cozfundan- 
fur omnes inique agentes fuperuacue ; cüm 
vacuum idem quod vanum fignificet : "vcl 
hoc ait , q. d. Conuerte ignominiam in cos 
qui in vanum contra nos iniqué agunt , qui 
nihil mali fecimus. Vel hoc dicit de ijs qui 
adhuc idola colebant. Vel iniqué ágentes fu- 
peruacué, vocat eos qui in deli&is delectan- 
tur. Non enim omnes zqualiter peccant : fi- 
quidem alij ex calamitate;alij ex naturali im- 
becillitate labuntur. hi autem, de quibus hic 
fermo cít, non fic. Pto inique agentes, ceteri 
interpretes. defertores, tranftulerunt, Huiuf- 
modi autem fint 'tranfgreffores , & qui in 
priori meliori cogitatione non permanent. 

4. Vias tvas Dowuiwe,&c.] Pie Domini, 
funt prouidentia ipfius moderationcs, fecun- 
düm quas omnia gubernat, de quibus , tam- 
quam arcanis , magnus Apoftolus Paulus ex- 
clamauit, 0 altitudo diuitiarum ! quàm in- 
uefligabiles, &c. Semiteautem funt particu- 
lares gubernationes , fecundüm quas quo- 
dammodo prouidentiz fuz vi procedens, 





POS ZE KYPIÉ. ] E'ont vac(a 
Mita , 96 ns egoei TU 
t 2e y X2) T oixeiay utrysp)" 
euc doxdyl, s; Xj 7f dfaS od mois volui Y 
Sui xalasiouc. Tem di usi tries too 
ri, 4/À 7? Sujpéir foi eo, Totya ejus xg) 
mri p pma its 723 i6 , Ge id iov ai voy Si, 
Atyus,O' 9b ue Td ap ev 7 iuit copou- 
pirutec uU(z, à vejc n dpay 9 dul), 
Eon ov) srroiltra,. ty di, T6 n Ti ox 
ut Cmao €i, n) xia uo Sr ima) und V nai 
0a rà T). iles ue s ng] Pri pape 
Ma jp sroApiioic, TU yon i vos oit, ioBegit, 
Ol tA 58 VA* doQoic zrvroiires , eur al. 
genou?) . Vy Oi dt Laprizas pa 
Noli , sg) ali ixcrida, Yao cd cacylpd 
T3 Wai cé, 6atia dv), To dh AlyuuS fmu- 
eur 7ra/ TW; oi drousrre, dfaxeric: rei xt 
rà peli rouor on juoiyet « | Ero Quom , 5m ft- 
Nor lj. alojéilus eit ade o pavoprras cit 
Dua ua roy dc dJaórac ud. $ ael 7 m 
CiduAoAgreZr, à droutrsac diente qad 
muc iprdogdpiuc uds qo oatyouiaut. 9 70 72d T 
mAnuMáAgom ig. doo Mj ex GU. 


, CV, o dk Cx. Quovic Puairuew dOwelas, 


oi di ael, dir 6 ^ó9oc Bo Wméc. Avr di rd 
dyouéyrec , ol orgo) Yeroguevnis eIEG wwgr, 
O6 C; d'y d o exSgCaiva| , qu) ui md, 
vesTipo xpeisioni tud arme oy ud. 

9. TAz oaors zor xrris. ] 072 
xvejeu, aj $ eesvolaz durd. duomitedt , ed 
dc 4d c/umrarma dfaxvGtprá , Ei ay de 
Vat ppr Ó tja "WassoA G9 Tla2AO» 
£?' Bao; aire, imer, lc disztpóioma ; y 
t£fic. TU Go! d' aj x?! ukeoc dondodcs ta 
di damp Vavmopsoóydp Oy «ii eeprormár 
d'uucuti, sgilGac Gaurd wzj mopeías déicvn 
mui yociv d'uuadpoic. aiTÉ) moirup p Fre 
dr" iskeor , dy v Tf quomd s Saca d'o- 
£dleo, ctas glo , Q "ebdodttErm, v9) 


femitas & greffus fuos oftendit his, qui illos poffint intelligere. Petit igitur ne alia 
pro alijs, in rerum naturalium rcc fentiat; errando, & falfum opipando, & 


IN 
pi axoooto cfe dA ens oraréiv, O orvmrórSu- 
aw oi Aojirugic Sujplaurnc dr3ewrivot, 
E54 Ji didwfeic eg ed, twrw, alc v ub- 
yos d'naepyoe C Sóc uu Toy yat rec, dA y; 
ewrhp, eixóvec v* Uzkuttsa Goo vl) Wus- 
ez , (moi df mrál'omc Cui ) uà d'useteoíran 
xvejt (x. vrdOv, uolo a, oi Vaid yorr& vw 
VW xeruituuÜncorra,, Aí2ord dy óduc C rue 
érroAüc, ar dior xa) vit [2 7. une, dc 
el ecesudivxoT, tet]ar , Wa ol; Gxeiror 
Leia dzowS aiv, d'zhaii vronon ? mopeiar, 
ic dx dpifir Oy d T aeaxmxé cres02a- 
e£ s hsU] wo] v donÜeins Tho. Suwoxar. 
Noitzic di 6d uc ug 3 iOugy» wzi Tuc vesth- 
qup , GG Uc tyreelonj ura SiS , ulmo ON 
5$ «vestra. erant (O) , undi. J'iduzfroc 
TEC 7E xvgiu 0duc, Tis ux dUAgCnSrowra| 
qi uj ol coQol Cs éausoit; €i mc di Boro 
ya bia aepi^s tj) tema 2o. 
ur wg, 2ndudias , idu Ed 90 eeueic id uc 
dud. 

c. Mwu$£onTri TON OÍKTIPMÓN, 
XuodyA d dUMdsou aiiaz, di dt dEii qu- 
x97 SEumalipr. lero, in dreQioeo, 
x3) alaLdie 6. civ , Un mriquiac Ualpar, 
£a) cogat 5x band en, euymy de 
eXSaiaAdy* 9s 22 idir vo Dci , ac 1E 
drejc v0 Qui em .. Ügwr rari eiprrag: Dl 
oixnpull . Olxnpidj & , Qno, Tuy xdv 
aeri, ( eic aiv au dipyh Q. mmy?) umdm- 
m és» T)). ca -jmudmuv. el 50 x9) esc 
B2 dipyic9we ; dM xn Qucm cx * ópyif 
genciuc d Vmeedru Và mu! dynupiiza, 
xaxías, zraucacic uriulw csv Agubvorroc 
Pjf xz qom obenpidjl. Kaj v iin di m 
td M to meja Va? 78 aid) elo, 
x? và: EAte) dto d'ozdiste c. 

, C. AwarriAz NrOTHTOZ Mot.] 
À fran vió Go, 8 gi T8 Ce Al unfo 
Agi, olov alà eid wAoDaptiar, Kaj darip TC- 
vt; tnov, d o paxAn96c, doW ciyc9w Ón- 
iau nuc, Urt qa) va0 qf dut zeficrg 
evesvola dfg. auTov. No EzrA y rtr mie 
qencómn y ; 6n 780 arltuxac . Kad; dà 
EXxiusii 1 78 aencónm Tm 436. Ee 
9À driouim, jn mde €i. Qin dySasrró, o 
QUod, ov) ztpei mute auc ei 6d 20a] m- 
115 coc or kOmzs vi dUfsc , ha Jei£n 9n eesc- 
fei 7i yencóntn xgj dntguociin, Era 52, 


PSALMVM XXIV. 


L 


439 


ne procul à veritate excidat ; quod accidic ijs cow- 


qui nituntur ràtionibus humanis. Ego autem 
à re,inquit, edodtus, quód non foliüm creator 
ac Deus meus exiftas, verüm eriam faluator, 
mceritó te f/uffizmui tot die (id e(t per totam 
vitam) haud zgré ferens paffiones,cüm fctám 
eos qui re füftinenr, non confundendos. Por- 


MENTA- 
RIVS PA- 
TAVM, 


rÓ per via ctiam intellexerit precepta, quo- via Dei 


rum quoque femitas difcere poftulat, qua 
przdeceffores triuerunt,vt eorum vefligijs in- 
fiftens, turum iter faciat, Ceterüm cüm vita 
illa quz in agendo verfatur,non füfficiar; perit 
etíám veritatis contemplationem. 7«s verà 
etiam Legem poffis intelligere ac Prophetas, 
quas vías folus Deus poteít noffe, ipfomet 
Prophetà eas non cognofcente, neque vias 
Domini edo&to. Quis pen vereatur illud: 
V2 qui fapientes effis in vobis ipfis:Si quis au- 
tem noffe vclitfiat mitis, & conculcet iram & 
cupiditatem : docebit enira mites vias fuas. 

6. REMINISCERE MISERATIONVM.] Ad- 


iungit autem confentaneas ratienes , ob. quas 


petit confequi qua defiderzbat.Primum;quía 
dixiftij& non fallis. Deinde;quia natus es mi- 


fereri, & incitatione non indiges , teipfum 5 miferer 


femper excitans: Dei enim proprium eft mi- 
fereri, quemadmodum ignis illuminare. vnde 
didus eft Pater mifericordiarum. Cüm igi- 
tur,inquit, Pater fis mifericordiarum ( vt qui 
principium & fons carum exiftas ) remini- 
fcere horum geniminum tuorum. Etfi enim 
ad modicum irafcaris,non tamen ira tibi con- 
náturalis eft; verüm quoniam vtiliter affum- 
pta fuit, ad malitiam tollendam; quiefcar; 
dum reminifcéris miferationum tibi conna- 
turalium. Mifericordiz autem quz Dco à 
natura adfunr, à fxculo funr, iuxca illud: Mi- 
fericordià fanttá gloriffcabo te. 

7. DzLicrA ivvENTVTiS MEA.] Delidé 
iuuentutis vel vocat illa quz: in Zgypto po- 
pulus commifit , videlicet idololatriam. Et 
quemadmodü , inquit ; unc non prouocatus, 
fed per domos quzrens,mifertus es;ic etiam- 
num, propter temetipfum , cádem vtere pro- 
uidentià. Q uare fübiungit,preprer benitatem: 
quoniam id ribi infitum à natura. Pulchre 
autem fubiunxit bonitati re&itudinen.Cüm 


enim przmiffum fit, eum, licet benignus fit, Dow be- 
permittere tamen vt aliqui fupplicijs affician- za! 


tur ; adiunxit vocem recu : vt oftendat bonitáti ctiam iuftitiam adeffe, Nam infett, 


Proptef 


" preci. 


Dii pré- 
Pus $ 


1.Cor.1,9. 


re 


COM- 
MENTA- 
RIVSfTA- 
TAVM. 


Peccata 
ttuentutis 
deprecan- 


Deui pet- 
catoribus 
legem (la 
tuu porni- 
Toa. 


Matth.t 1, 
iy. 


Vis Demi- 
ni , [unt 
mi[ericor- 
8a (^ vi- 


run. 


440 
Propter boc legem dabit , vt in viam rectam 
deducat: & in his quidem iuftitia, at in retis 
bonitas elucet, vnde fuübiungit ,  Dedscet 
man(uetos, Vel iuuentutem appellat hic infi- 
pientiam, vel quz, adbuc delinquensaliquis, 
non confitetur, Cercrüm de ceffantibus hoc 
etiamnum dicit,rogns vt non memincrit co- 
rum quz in iuuentute geíta fuut: nam ca qua 
in iuuentute peccata funt & ignorata, non 
amplius vim fuam excrunt in co qui tranf- 
greffus eft iunentutem. Fortiffis veró. /usen- 
tutem modó, non atatem vocat, fed morum 
inconttantiam & inflabilitatem, quando quis 
infcius peccat , donec Deus rali fenfum prz- 
beat." Alius autem ait hzc Dauidi minime 
congruere , cuius peccatum nullum iuuentu- 
tis fertur, Numquam igitur hzc doctrinatam- 
quam à medico zgrotantibus, & iuuenilibus 
peccatis implicatis, per modum medici- 
na dara eft, ficuti vulnera vetera oftlenduntur 
illt , qui hzc curare. poffit per confeffionem. 
Cüm enim fecundüm naturam benignus 
fir, etiam congenitam habet bonitatem, 
propter quam cum mifericordia reminifcitur 
pornitentis. Verumtamen cum bonitate quo- 
que rectus eft : fiue quód ad peccatum rurfus 
non recurrat , fiue quia poenas exigit à pec- 
catoribus in via.Eos nimirum qui adhuc pec- 
cant, legi fubijciet, vt à peccando prohibiti 
filutarem viam teneant. Vel quód in via poc- 
nitentiz , conuerfionis viam 'ipfis oftendat. 
Peccanabus quidem in viallegem ponit& fa- 
iutem per poenitentiam demonfítrat:manfuc- 
toS veró dirigir iuxta viam ipíis iam notam & 
exploratam; id eft, eorum tamquam clecto- 
rum ac proborum curam habet. Quod. ma- 
nifeftiüs ait Symmachus, Demonflrabit pec- 
catoribus viam. Non cnim illicó punit pro- 
pter bonitatem; verüm etiam poenitentia le- 
gem edocet. Hos autem. etiam. docebit vias 
fuas, vel, vt Aquila & Symmachus , viam. 
Cüm enim hanc viam fuam ingreffus fit, 
iuxta illud, Difeite à me; quia mitis fum, 
fecundüm eam ipfos deducit, antefignanus 
effectus. 

10. VwiveRs.E v1 Dowiwr.] Vix 
quidem Domini multz funt, fed in om- 
nibus mifericordia eius przccedit, & miferi- 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


3/À 8G vous Seth] ir eie dU iar dan. 
x7j é» 1o Gic Up T2 d'ixguor, og di ric 4U- 
Sic alu) »encónr. G9w EQ], 6drytod 
«egéác, H' nim «l9 étewwilw 2», à 
iQ oic '€n zDouisOuy mo 8x eIEoughoy 6i a), 
A'PW. En! 7raveoy Doi, sSTÓ. Qni xdi ru, 
Cxeiray pà pynSlia dzny Tjj Cr viéom* 
T2. 3 y vmm jd yrmpda , wg) ieyroviaina, 
sxím éngyémai, vul ls vía da C enim, 
Téza di vnm, u old Wyxias Quo rur, 
ad q) TE Ost ágn oy ug) dian, íi mc 
dovody djuaproiv] , utet Soc alos rl 
vunéro xyaejt e). A'hot dá Qnam, dit doy aj 
Bóvt] a6 Tu. NaCIÓ , 6 pudo d mua 
rtmtr O qi). Miror d» n didasuania dr 
axo laps Gi; vtvoontom , € vermeetucn, d. 
ADyTk Mam VyxgATd(S Eod ixl Qapuaxa 
«*oadidora) , xaldmp qegíuaan mua 
duoadta) , u(z Tu. uua po Svegmrst- 
cv, dfo Tii; CEouoPcy huoc, Kava Qon jo 
TAsaz dr, xg) CUMTUTOY E 2d aensóm, "T 
x2. quj (Ae uiui) v& pusravosrr (o. AA. 
2a ql fic Seng óntr Qi , n2) doc Gom , à 
d/z 19 «vesc d.uatprriay uh zrdou d egueis , à 
3g v9 dUülvac d'autres vd dio proivarrar 
€ oÀ d. inu Tscfn djuopva'verGrc Ana? à 
Váputo, io dy wau^Üirr 18 disnpreisen, vl) 
ewiheiy ódcUewmw odóv, h C» 6d) uxa- 
voies, 0d vC auri; d'enriar Yongestit. Tég 
IJ d uagrdvorrag &a 6d d vougSuréi , xi 
Veo einrum al) dfi. ua(aolas cumejar 
7l; di aegéi, 6d wyà xm cla Yn vC 
Vyram ply lo yy sexe pirleo 62v, der) v8, st- 
XGApi»vuG cesvoci auri wc enin. O* 
euTivew à XVuuoy D , T'mdea d- 
4ipruvamm ódo .. Ov 38 dUBuc xoa] fà 
ers om , d?0dl wg) 9 us Goin Gumi bet 
3 vóuor. Truc dt Q didued dic unl 1s 
A'n2as Q Xéuuay(e.dón. Tavrlu 59 
Gud 0d donc, 3 6 or, naci ro, Md v Y" 
ius , $2 «ego, epu, x?! uva lo dÀ àuTác 
Aties ars ont (Qe. 
í. TlASAI At 0401 xrrtox,] AL Jp sg 

XU/'s 6d o) qoa) AW Cp ord acu o «(o 
durd. vestes, wa) vd Do] urpis 
dM , ordir 32 7]/ ur aurd 2e0utmr 
quc 6i, E'ore) dà eui ico 3 dd Dea vic cx- 
rion , irri Tol Qi 7 Tére Üfmow E n 


cordiam veritas comitatur : nihil enim eorum , quz à fe fada funt, odit. Sequi 
tur veró mifericordiam. veritas , requirentibus eam, id. eft cius inquifitioni vacan- 


pio 





IN P.S$SALMYV.M XXIY. 


Miroic , voi xesüucm , ok etw dvohyuDag. 
«a9 fun dV ord. wu SoAuxh 9 Sub ro s (Oe 
"acu egt Afprupua di dun] Pru r3 
«vestwmka t Cbl duré de vj Did est 
uuZyrupnutra , v và x7. ADprup fan rapi y- 
geAutra, H' DerÜpia, déi aeirven , ira mc 
dur Tp óddy Kam6zc, irc a awsl) ü. 
qon?) chó. deas. OU 7rán dà Sepés?) 
à] 6d'o) dor. 04 xa) dodici aX mo 
durat 2. dfaUnx us dund , X) T9. syrveja 
durd*. dy m; Guct Ud pyom, dreegcóos 
ses Gum durd , Evouer àv 58 iU gere GU, 
ior da clu) ol) qur eprrias ( T8 39 
dxsex) d fa 7 dulu) utra pier, cvyyrdd- 
ulw P, wg) Nim vi dusprla. TRE 
nya da xj) afi gravcu urs, 7r 
ydp 6v, wo moónma, a» x sU yxeA- 
cv Tür; «ejcdvai pt prisons xg.Qued^ 
mr Ov. 
— 4€, Ti zzTiN AMernnoz.] O' vo- 
Gr Apo 12v xU exoy amaivioc dio, dx dye 
gere di , j sojugSvrei v 53 d 3 ptrirum: 
Brei avri 0 xvgA Qe, 1 0 ect SD à au Tor. 
O' au 3sd, Quai , xo? (Or, pied an- 
qoi goa c 0d e e d'enavui rat aut) , erra. 
youo9sT&rmx, Üarec ae) (nae proc. Q6 
39 ugra] 0t] v). au oueram , drea v, od ol, 
aeris [Ow v xc Sh eresxoslormer, 
E za5ot 95 iawral aipsri(ei » luf dy loot Q 
Exo ai. Lp 30 1 alamipei xo TuTu Tt , 
mro^umede yg) xomiyixoy usripaeraj.Blor, ac 
QUO. Sw ódéÜor. 6 d mov Grac uoricy xg 
dowamely d/À xupriejat Tjj. dawmxdy 5- 
vos. 0 083 iraraGiCnxo Qa y x9] Ürmoc QIAS- 
coQoy , Ov oIry Aga eoi eot) y ig) bí T8 
xuelu ddsLauy gsm qein Juge, 
xg) TU uh rovc xorra » ddfstoesuJ TC, x2) 
"rara wystdpoi ow GaAg , wg) zo pnóeoc 
Xa(zmaAgnipdypot , AN U-|moriopr T vau 
&ujjf Was (uim cülCorre xuuauy, H' 
dyri T9, xa Sac avri tas (Q9 mese, 
ELODIES xgithoi? üuOr, (Q Gic Cito, 
TÉ sonét& Loy, Fro) T dDAg GSC , del wn- 
emouiod rà. dya9d , xd) «ese V4 , T9 iyd 
arípua Cyly nowesopss ? 79 aveakam li, 
Ei qgj vu, Qvo, xoxoma-36i mc sUAa Cic, $y- 
uuatoul (e (7c vic d periig AOI" aw 
(eal xgieic , Uri caauAiDfiowra] doa Soi , di 
üzSuAiG dx. €. Ka] 9 avípua eiaoi, d dy 


441 
tibus,& pulfantibus;quibus dixit aperiendum, 
Teflamentum autem eius vniuerfale,eft omnis 
Scriptura diuinitus infpirata: £effimonia ,vetó 
cius, illa qua vel prophetice de ipfo in diui- 
na Scriptura teftificata funt , vel fecundum 
teftimonium enupntiata. Vel oportet primum 
confequi mifericordià,vt quis per fias eius in- 
cedens,(ic ad ipfam perueniat veritatem, Non 
omnibus autem videntur cius viz mifericor- 
dia & veritas;fcd requirentibus teftamentum 
eius,& teítimonia cius:à quibus quifquis alic- 
nus eft , eius quoque bonitatis expers exiftir, 
Propter nemen tuumjd eft propter tuam be- " 
nignitatem ( hinc enim nuncuparis) non pro- 

pter meam poenitentiam , mihi venían, con- 


COM- 
MBNTA- 
R1IVS PA« 
TRVM. 


Per mifehi* 
gerdiam, 

venitur Ad 
VATITALTA 


* cede , & propitiare peccato meo, non tantüaj 


ci quod iam patratur, verüm etiam ceffanti. 
CMultum eff enim, non quantitate, fed com- 
paratione puritatis,quae mihi ineffe debet. 

12. Qvis esr Howo. ] Qui timeat Do- 
minum, rarus quidem, reperibilis tamen 5 cui 
legem flatuit in via,quam elegit: (ue ipfemet Timesi- 
Dominus, fiue is qui timet cum. Qui cum 1,454 
Deo, inquit, coniun&us ct, cornperict eum */- 
multas ipíi vias oftendere , ac dcinde legem 
ponere, quà cuique vtendum fit. Quemad- ——Ó 
modum enim funt multz manfiones faluan- 4merf fta- 
dorum, ita etiam viz, id eft vitz corum qui 55, Á— 
fecundüm Deum proficiunt. Quilibet au- 
tem fibi deligit cam quam probet, & eligat. 
Alius fiquidem quodammodoó infimam, ci- 
uilem atque communem vitam amplectitur, 
cum timore Domini progrediens : alius vet 
athleticam  & aíceticam , per tolerantiam 
laborum afíceticorum : alius veró tranffcen- 
dentem ac veré philofophicam, quam beati 
Prophetz, & difcipuli Domini tenuerunt; 
circa res. difficiles facilé(ve indifferenter fe 
habentes, & omnia arbitrantes vt fletcora, phijip, 5; 


. nullà re fuba&i , fed nauem fuam iftiufmodi * 


procellis. fuperiorem feruantes, Vel q. d. 

Prout quifque fibi propofuit, ita etiam Deus 
conftituit eum in illis quz elegir. lftiufmo- 

di, fcilicet vjri pij, anima femper heredi- vii p; 
tabit bona , & przmium obtincbir, vt etiam a" 
femen habeat, quod manfuetorum terram 5e 
poffideat, Et licet modo, inquit , vir pius 

aliquis malum patiatur, dum virtutis cer- 
taminibus exercetur, verüm erit tempus 


quarido in bonis commorabitur quz oculus non vidit. Quin etiam hoc femen vocare t.Cor.1,5. 


Tonwvs I. 


Kkk poffis 





toXxu- 


MENTA- 


44-2 
poffis do&rinam , & fermones , quibus pluri- 


aivs oA. Inis profuitad hereditatem à Deo confequen- 
1AvX.  dam,Siue;quoniam Iuda liberorum procrea- 


Myfherín 


Deus com- 


municat 


timentibus 


Ornli mem- 


f. 14,16. 


ti [emper 


Dium 
dirigewii. 


B 


Verl 17. 


tionis erant valdé fludiofi, tranfibit, inquit, 
benedidio ad poftetos. Et à rebus. prafenti- 
bus ad virtutis exercitium adhortans ait: 

14. FiRMAMENIVM EsT Dowiuvs. ] Erit, 
inquit, talium robur ac firmamentum Deus, 
qui infuperabiles illos cfficit , ac hoftibus fu- 
periores, Symmachus & Theodotion inter- 
pretati funt, Myflerium Domini timentibur 
eum, C teflamentum ipfius declarabit illis. 
Liccat audite hoc ipfum dicentem per Ifaiam, 
Myfleria mea mibi c meis. Hac enim non 


temcré omnibus , verüm timentibus apctit. 


Illud autem, £* tef amentum ipfius , ícilicet 
ca quz funr in teftamento, id eft, quz in di- 
uina Scriptura continentur mylfteria , fient 
ipi nota. Vcl q. d. Eiuslegis promulgatio 
hoc fpectat, vt. probi. fruantur ijs quz prz- 
elegcrunt, Oculos hic mentis intelligit, quos 
dixit fc femper habere ad Deum , tanquam 
qui claré cognofcat , fe ipfius curá ac proui« 
dentià inimicorum infidias cuzfurum.. Hoc 
verà dicet etiam is, qui diuina femper medi- 
tatur, & à Dco fpiritalibus fe laqueis extrica- 
tum iri fperat. Valdé autem ad. miferandum 
apté pofuit illud, Reffice im me. Vide, inquit, 
meam deíolationem , & inimicorum obfi- 
dionem: omnino cnim fi eam videris, mi- 
fereberis, quoniam dereli&tus fum folus. Hoc 
enim illud v»icw inünuat, q. d. Quoniam 
fibe auxilio , & pauper fum , non füfficiens 
mihi ad falutem, humano auxilio deftitutus, 
idcircó tuam protectionem confequi obfecro, 
non quafi hzc. mihi debita fit propter bene- 
facla, illam expetens. Et adhuc auxilium in- 
clamans, fubiunxit: Tribulationes cordis sei 
multiplicate funt. Exhauftus , inquit, fum 
tribulationibus, parce igitur mihi propter 
multitudinem moleftiarum. Vel weceffirates 
vocat huius vitz: aduerfitates ac calamitates; 

tribulationes vero cordis fucrint aduerfx co- 
girationes percurbantes. 

18. VibE HYMILITATEM MEAM.] 
Er humilitatem meam, inquit, vide, & 
quoniam valde debilitatus fum ; & fuffi- 
ciant tibi verbera quz mihi infli&a funt, 
& dimitte mihi illa pro quibus cafus 


EXPOSITIÓ PATRVM GR/ECORVM 


v9 , vl) diduc uoPiar , nd) ec Aoopit, J 
&ly rod c i Qe Dnzt ciis og. 910 tÀnegyo. 
plac, » bred asbuméduc Qe Yudaion 5 
erzud omoia , d/aGhotral , dnow » 102a 
Va Enero, Kay Sari E mug, 52i alu) 
lggacíar eese tiic dprriic, Quar 

id^, KPATAIGMA KTPIOX. ]ESantucl, 
TJ. ondrwr 10/06 wd) xeggiuua 5 Suc, bc 
dria uvis Vaogakr] , qd priv Qu vy] 
moAspíy, O' Xuuuat Qe x; 6 Ood'oriar, 
Lug feAo  xupla scit Qo euiroi &uscy , CQ old 
CuiUixluo avr) duAcq wit, durd d Gor 
dxZsu, T&To d/À H'auis* Td uvg/ejd ugv 
tjl D Gilugk. 6 9? dzha ánam sua, 
&^Ad qui QoGsuiroie TeaonaAv T]. T2 di, 
Kaj 9 fg un durd , dy) a8, s) dl Os df. 
Sino, rures a 0 Pei y esi cotta 
Mus hei, rocd auqal -fiofica)) * ft dris 


Kaj n vougSsaía durd. eie T&To B1, «eit, 


To Op Yero? o 89$ yai emis ov mesi - 
Aum. O'QS9uAuuc T diiyoiac AMA rm. 
Su, c 1n dfemurmo cé ew avosc 2 2yir, dc 
ynalcxe qualc, 9n dfÀ v durd xn iugis, 
suc T ioo» Van Cade dfagsUzeraj. E'céi 
Ji im, x; 0 rx 9i dei nox v, x) 9trà Ou 
Veri on 7). vomy/ masdy ceanadhisssr. 
A'as i cieous etc, vi Boritoa dos 
Ex" iu. Yd uu, Qni, 7? ipnulas , Xj cli 7 
iz De so?ucpxias, ora sut, 52 9vard ud. (8 
Uwicei ; Un uir e. eid piuisdp o. 

T6 58 m poji. On deine, 
x91 "ifaryos , uà dpxaly Td jt cu- 
mne fap, upsüc aJ Socorro BonSelas, dio & 
ciis dvnooleuc vursbu Tvyéir, vy tc Ott 
Aoputrlo agi Toto. 2/3 à xupli om 


Gear . x9) hp Graia (D emeyc Poi 


Ienigiihalla Ai SA le v agpl as 


bxuOua/Syray, Y'niegrrA o ifplulu, 
qno), Gig 9A dee, qéisu, àv pu M3 i oNI- 
9v 99 dyend» , W deduc , vic m- 
eed rdc 8 Bin MA wa) ev togae: 92e 
dV xupd ias &ity dy , oi vox AGrmit Grati 
A027 9l, 

if, IAE TEN TAnEINOZIX Mor, ] Kd 
Tl) quzreiveaiy us, Qualo, 19 énoQid en 
WOvuut Q dpktOwn vult iartofelowic ju 
pa sii, xy dites jor a S^ oir ixl , a7 
«vesc mure 90 eld 79). purwrrcin ipa 
ras € v) 2239 Gy Varie or; eg Der 


fum. Atque infuper ad odientium me fuperbiam ac multitudinem refpice , & vide 


ad Ix? 


jÍ( 5—— 


IN PSALMYVM XXIV. 443 


ides dri fein, Q Un uid ti ad mirc 
pirlu Vleaivugm . &, ire suzremórá] me 
ai oov Agi aya duapmud ray df To d- 
majjnz Íacw , xg) wur] 4/9 xgprralv utra 
volax. gale s ori, Svo suia , X ACA 
qi d«. d£ à ph ooiliue 42) Tt 78 Sw |iiro 
Sujpoud Tas Vei , dX. wg) vor df Th). fp- 
gun eiaqipen 7róror.. O (gy d me mawetray 
duopryty , iolesit £4 mic d'alugras u- 
c8rmi &ury dduoy via Ge . ddiso dà 
gásó 122 x0 T]. ud dua uisu aegr vorm, 
duin, piu Tp) Qav Aur, oi dk vac 
d'iuaiat wc dd iau, parra uitroc dd ltoy jua 
cUm, Ka] püoui uus "ero ved av Ghéston, 
i9 aic xegriiaa] ut duufcwray Note 
4 eiui cé rur Quz], uxy6ip a4" iy ux ei i 
Ttegr, à?X eie cà uivor nma, 
x4, AKAKO! KA1 ETOEIZ. ]Oi dpé Coni 
xgxizz, Quai» , óeirrit us oTuUTM xy pnu- 
vov av'sd i «Ci T CurWOAn iau , cuj Gusy 
Wiley us uoc y A2) xodi3a] jugi poor éri- 
Swr. l'Jww di Z perc nu) TETO , T0 pci 
iu TJ QaUAmr dt 0wwnziac, adc dà «UU - 
Tni yesutrat y 49) XaXias a 70)aypanee, 
Uus eis Vyei X) Qiauc. Eie dU y là di nara. 
Afyl apirsour fami. iré 22 T0 aU 
iav;z) dfgUior, Q Gip v8 marre Ag e ma- 
xAnow £224. 


iniuftam inimicitiam, & quomodo qui nihil 9 «- 
mali paffi funt, fruftrà indignentur. Vel [hoc s 
dicic] quia humiliatur quis prz verecundia, r&v. 
dum fenfum capit peccatorum, & pro fructu 
pornitentiz laborat, Redté orat. qui hoc fe- 
cit, & ait, Pide. Non oportet enim detides Mifericr- 
effe, qui foli mifericordie Dei fidunt, (ed & nat defdan 
per opera ipfa laborem adhibkre. Quando 
autem quifpiam à peccando ceffabic , dx- 
moncs habebit inimicos, qui odio iniquo 
ipfum profequuntur. Iniquum autem odium — 
eft, quod concipitur aduerfus cos qui nihil qud ft. 
odio dignum commiferunr, iufté autem ini- 
quos quis odio profequitur: qui autem iuftos 
tamquam iniuftos oderunt, hi iniquo odio 
oderunt. Et libera me ab iftiufmodi actioni- 
bus,in quibus mihi preualere poffent.Dignus 
autem,inquitfum vt hzc affequar; quia non 
in alio, fed in te folo fperaui. 

31. INNocENTES ET nECTI-] Qui mali- 
tiz: expertes funt , inquit , videntes me tantá Bresafi- 
vfum diligentià in rebus falucaribus ipfis pro- seidcd 

onérum 

curandis, rogarunt me vt cum ipfis viuerem, amanda. 
fibidue me adiungere ftuduerunt. Hoc. au- 
tem proprium eft virtutis, prauorum quidem 
confortium odiffe; re&os veró & malitiz ex- 
pertes, fibi familiares & amicos habere. Ce- 


terüm finit in oratione regi cóueniente : poft- 


quam enim pro femetipfo rogauit,etiam pro vniuerfo populo deprecationem fubiungit. 


CATENA PATRVM. 


eANAZIOT, E» TM evesxeiut- 
o" dai d eas Ud xt- 





irse mam Tj) cuvtwyuéray eic old 
má uanxlo) ers, Svrect (uli. — 

ff. Tlroz z& krrig HA THN *TXHN.] 
OroaoruTOr,. O' JaAub; CS m eesoco- 
286 Oy] Sc4u, M3. T8, tq einóc, dt ja?- 
Mi» aui à Eory eati avecouoppet]. Tii di 
78 evyyestitr Y aixugNudias qvegugo- 
psUnsóy éqaauy 67) , X) aic ce Cuesvam eipnt- 
vor iguitdLouy ; Tul TÍM Movth eoesotomo- 
V. AU Te zu "y dL p, Qno, O 9106 2 L'eggnA cx 
macdr) S2oiews aun]. Eu dis Eun) 
Térw CipOt TOY aA Uum TÀ naxgelu 
AaC)d , ihitg aod £12 TrAMpoy raya 
gdzeu, 

Exxrbioy. Eon Eaocenatel vu hia 

Toxvs I 


EN THANASII. In propofito Píal- 

E Xm mo cuiuflibet eorum qui vocáti 
iei SP (unt, perfona introducitur: fcilicet 
omnium. corum qui cóélcdi funt ad fpirita- 
lem vitam ducendam; 

1. ÀD TE DOMINE LEVAVI ANIMAM.] 
Tuzoponzrt. Pfalmus hic deprecationis fi- 
guram habet. Proptereà, vt verifimile eft,ne- 
que titulus ipfum Pfilmum nuncupat. Aliqui 
autem interpretum dixerunt ipfum przdicc- 
re captiuitatem,& tamquam ab illis qui capti- 
ui crant, di&um fuiffe explanarunt, finem fo- 
lum attendentes. Reime enim, inquit, Dese 
Ifrael ex omnibus tribulationibus fuis. Ego 
autem hunc Pfíalmum à beato Dauide di- 
&atum fuiffe arbitror , càm multos hoftium 
infultus patiebatur. 

Evsrn11. Videtur à terrenis aucríus 
Kkk z io 












444 
ipi in fublime tolli, & Deo propinquus fieri.Hoc 
rav, Autem,inquit, mihi accidit,quia in te fperaui. 
S Di Etenim fiduciz plenus, tamquam propriam 
animam 
wig. — poffeffionem Deum inuocat, dicens, Dews 

mcus. Atqui animam meam ad te cleuare,mei 

elt arbitrij; liberari veró, eft fauoris tui, quo- 
circa fermonem conuertit ad deprecationem. 

3. NEQVE IRRIDEANT ME.] ÁNONYMI. 
reped Inimici autem funt diabolus cum dzmoni- 
Aabeus — bus atque impijs hominibus. Fortaffis verà 
eum iP exiam przuidet Saluatoris incarnationem, 

poft quam inimicorum rifus ceffauit. Confun- 
duntur autem hi qui incertà fide omni vento 
circumferuntur fed non fideles ij qui didice- 
PL.5, t. runt dicere, Expeifans expeaui Dominum. 

Pro iniqua agentes vcró ceteri, & editio 

Hexapla interpretati funt ipfideles, cranfgref- 

fores fignificátes,& quód vacuum fructum re- 

ferent:nam qui àDeo deficiunt, cófundentur. 

Vi Domi. — 4 Vias TvAs Dowiwe.] Dipvwr: Vie 

» In uia Domini funt prouidentiz ipfius difpofitio- 
prowidentia . 

'"Ü«". ^ nesfecunddm quas omnia gubernat; de qui- 

Ron. 11, bus etiam Apoftolus ait : /meffigabiles vie 

: eius. Semite vcr. particulares difpo(itiones, 

quibus quodammodó omnia peruadit. Petit 

igitur , vt non alia pro alijs in rerum natuta- 

lium confideratione, opinetur, & non procul 

à veritate excidat: quod vtique contigit his 

qui*humanis rationibus nixi funt. Ego autem 

à te edoctus,quód non tantüm faluator , ve- 

rüm ctiam creator ac Deus meus exiítis , 

meritó te fuftinui totà die. 

EivspEM.Confidera Legem & Prophetas 

effc vias,quas notas facere folius eft Dei. 

7. Dzticra ivv&NTVTIS. ] OniczNrS. 
reas Vtiqde intellexerit deli&um iuuentutis, mo- 
«f merus. rum inconftantíam , quando quis ignorans 
a h^" peccar,donec Deus tali fen(um przbeat;iux- 
Pon. 1, $- t3 illud: 7: det. fimplicibus affutiam. 

SECVNDVM MISERICORDIAM TYAM.] 

AwxoNYvMr, Secundüm naturam miferi- 
Desn:s- cors & bonus Deus exiftens , connaturalem 
turá bonus : nii 
c^mife. habet bonitatem, propter quam cum miferi- 
-— cordia meminit pcenitentis. Rectus autem 

Dominus,fiue quód ad peccatum non fit pro- 

cliuis,vel quód de peccátibus fupplicia fumat. 

10. VNivERSJE VIE DoMt1NI MISERICOR- 

D14. ] Oniceuis: Etfi iudicet & puniat, quia 

viz Domini funt,etá hz in mifericordia & ve- 

ritate funt; & hec facit maximé requirentibus 


Imprebi 
confundun- 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


Msiéoess d pliya] Q nAwoicy eoe oyZ. TO. 


To df ut, Qno) yeyort 1g à Sujjéiy Vai ed, 


Tonaegus Q, mrabfnoías zoudoeic , ac luy 
xrijtar, xgA€1 ? Sui, Muy, 6 9t pos, Ka] 
T5045 dpaj eoesc o olo «duoi uu, ric iiic 
eesaipeasmC " vo d3 fuii) , a5. 07; dy eim 
porc" d'ià viv Acor plur eie a0, Lu. 
y.MHAE KATATEAAXZATOZAN ME, 

Axaxrwor. Oibfegldt 6 f60A Qe uat 
Tj) 'aauóyav , x) Ty). doveuvus ai Ses mw, 
Y'aut Ó* xg) coesopa TE arie, 7 CrasDes. 
mov, uL luf 6 m] Volle remm?) 8a, 
ai«vrvorra) dV oi éUgionsm mur] diio 
«Xb4Qeed por, à*W & TI) mea à Aly ut. 
ua má rie" "T opus Um uera Ton leur. 
A ril di oí dyoprmc , oi 2ormol ng) Y ami 
Tadboxc oi dms irc Wpuhadooey it eoa Ez. 
ac drm, C diim xat Variom") 3 xag. 
drór- Ox 9 Yerog dlvres Xorautyiuu eror), 

d". TAx oAorz zor xrPix, |Ararwor. 
Odo xvoja aj diondode 756 dud. exesroias, 
x2." ded cvymarss dfaxvGprá, UI ur vj 
6 VarieoA óc Quaw, A ier facon aj 0001 avi 
Fi6o d'a x?! ukepc Diomede; Ji dv dart 
qu raya df/mopi!). APrei Giu uà fnea 
dS" ériosw dp v3 v. Quod Soeía dc. 
Eden, xg) uà mojpo d donis motis, d 
d mexó Qucm oi To, a reperriroie Supr 
cuynt ^oycugit.E Ta dà os pg. c8 diduifeic, 
&c d uóror uieip 9. Q d'upepyoc 9s 
M99. Tuy su tirex, , insta o8 Ureuema Glo? 
We», 

Tot ArTOt, Nó ? vé up £ T9c ejt 
taz Td; 00e, di £x raga urs 998. 

C. AMArTIAZ NEOTHTOZ.] Cirirz- 
NOrz, At9osd'dy d vtm Q» dup mus 
T), 7E Sou, deron, Uri mc dryrodv d iyi 
vi, Us cye Sit aiwow sz] Gur zatier). 
xz 70, ra dd dueleoig mavep) ar; 

KATA TO EAEOZ ZQr. ] Asaxruor, 
Kar? Quow iuc dy kg] dzaO0e 0 SV, 
cup Qro £4 2605 mix , ic rcg cu) Via 
pomugys T8 utieroüts (o, Eube dà à w- 
& Ov, 1i 4f T) ?vejc dui pvrin UL 
x$a), n d/Z qo US ras dmarréiy 786 dui 
méyorTA C. 

Í, TlAsAt Af 0401 xrpior rAzos.] 
QrirzNorz, Kdyxem Q xodto, d 
ódol xveíw eic], uz dura, &y Vp x, a?1- 
Sela, xg] uCra 7oici udPuen (ei inni 

elus 


- 


IN PSALMVM XXIV. 44$ 


al dfo Sinh dur yug) vài Adsveum durd. 
EenDiva| dei eed neo , ra me durd 99) o- 
day EainGac , ric EY auclad dphurra rl 
a 26r, 0d o) dk durd 8 ardai 9yuegv/) 
Ds» qo) dina , i9. mi ixi el 
dfoDinw durd , € T3 ADbrUeA durd . à mc 
CwT0c U 7rd py , d'zreipoe L2 E actsommn (Go 
x2] 78 douce Th) xuguaxdvoddv. 
1d, ENEKEN TOT ONOMATOZ zOr.] 
AxuQONIMOTr, Eid Ono, Tilt cfe esca 
v9ogras eyd , à daro , GxCwrfien Tus 
dfaDiuluo mv, AU 9e Las cJÉ auTis evesdo- 
xdv 1 x2wegroutae, là cic jg "Nooutvo deA- 
eut, Ad Y, iA nn qi dria go, 
i£. Tix exrIN ANeranoz,]Oroan- 
puror. E7red Wh aoXol qa] df20e9( 4 dot- 
Gelaz oi Bici, & duae dà fico duuamov dpi- 
cu 9sd, eire à ecctim Won" Tí, Gosy 
«i Seo OM 5 qoGuupor T wwexor, vougdu- 
tod aur ir id d ipis, dy 38, 
&y &xeino vu! Bio à BiorsUdy emesaptitas, 
Té coo Quéic ium v, pto orras Tí gna 
vopusc, ye€ 0. bye aróeu? (B)  onreue gy 
d'apbraic, ng| 2017) xg) maTedian, Vy "yunai- 
£i» Xj aldegi, nous cien vópugts, 
TéQoic sou 7r we onóow vopet, ó«vesQim- 
xàg Urboero Aby Oe vl Gr doa Sole $  u- 
xit dfaresGlo, i 1 3g anipaaoe 40D cylan., 
ij. KrATAimmMA kKrriom,] Crrirz- 
worx. Ilácd, Quow , * vouoSwria 78 $u8 
«veic 7&m 2t], «esc à XaoDadad 786 


teftamentum eius,& teftimonia eius. Oportet car1- 
primüm confequi mifericordiam,vt quis vias F^ »^- 
cius ingrediens, ad ipfam fic perueniat verita- Mjfiricse 
tem. Viz autem eius non omnibus videntur 47»*/ vi^ 
mifericordia & veritas ; fcd requirentibus tc- re. 
ftamentum cius, & teftimonia cius:à quibus 
qui alienus eft, is etiam bonitatis & pulchri- 
tudinis viarum Dominicarum expers exiftit. 
11, PROPTER NOMEN TVVM. ] ANoNYMt. 
Propter nomen tuum , inquit , ego, ó Do- 
mine, exquiram teftamentum tuum , ex illo 
libertatem vel hereditatem expectans, quam 
tamquam filio fado decreuifti, Sed & pro- 
pitiare peccato mco. 
12. Qvis esr HoMo?]| T uisoponzrI.Quo- 
niam multz ac varix funt pié viuendi ratio- ;, ,,,; 
nesjin qualibet autem Deo placere poffumus, //s'» "n 
meritó Propheta dixit: 9s eff bomo qui ti- cere Des. 
met Dominum? legem flatuet ei in via, quam 
elegit:id eftjin illo viuendi genere quo viuc- 
re proponit,commodas & congruentes illi le- 
ges ponit.Hoc modo magnus Apoftolus , & 
feruis,& dominis; & filijs,& patribus; & vxo- 
ribus,& viris, mutuas leges pofuit. Iis autem 
qui leges adimpleuerint , propheticus fermo 
promifit in bonis animi commorationem, ac 
feminis benedictionem. 
14. FixMAMENTVM EST Dowxixvs. ] 
OniczNI1S Omnis inquit, Dei legifla- $uifg 
! . PORE recpit pres 
tio hoc fpe&at , vt probos frui faciat ijs quae ur epi. 
elegerunt. Hoc enim fignificat, P* mani- 


dau muciy dy eescioorm. T8 392€), — fe fleur illis, id cft, vc illos frui faciatijs quae 


Ayadeu, iufGiz, drr) T2, €» roh aid xa- 


& figu du TH c (Y appseiAormo. 

&. O1 0060AAMOI MOY AIATANTOZ 
HPOX TON xrriox.] Tor Arror, O' dei 
qu Sa &vodv, gro &g6i , Vor IC av van ul 
UsUmverüiavr , 38 ixand rre eri ma 
9/8 Qu Téc vorrdc Tj). d^yiev avód ac. 

iL. A1 GATVEIZ THZ KAPAIAZ MOT.] 
AxaxrMOr. Tdc 9Ablec v8 gpl ias von- 
eds , 196 doxABrras Grarias AeysQux. TÀ 
di ic , dx TJ. dva natem uo Petar ut, 
ex T eye egeo Tu? y xd) Bu odia » X9) 
diaryal orm émaegüonj T. eejoyr iv MpU, 
Gic ix, ueyauy dyayxav cedat ut . 

x', DrAAzON TUN vXHN Mor, ] Tor 
ArrOr. Té) Quom, ioc po aono Tlf 
d inoic utogon,. A70 Q [ege Gurslu) Paro 
«vedisuv Guisur , aig xggrigu, UuTil; 
duukawa), 


przelegerunt. — * 
15. Ocv1 1I MET SEMPER AD Do- 
MiNvM.]ErvspE v. Qui femper di- 
uina meditatur , hoc dicet, fperans fe libe- 
ratum iri à Deo, qui fpirituales fandorum 
pedes à laqueo extrahit. 
17. TRIBVLATIONES CORDIS ME1.] ANO- 
uvMt. Tribuletiones cordi intelliges aduer- zu. 
fas cogitationes, qua perturbant. Q uod au- «rr 


due uie D dis [unt ce- 
tem fequitur, De peceffitatibus meis erue me, giatima 


id eft, ab ijs qui mihi imminent, &.vim in-45, 
ferunt,& vrgent propofitum meum cuertere; 
tamquam ex magnis neceffitatibus erue me, 

20. Cvsropi ANIMAM MEAM. ] Etvs- 
pEM. Hoc ait, ne füuccumbat iniquis odienti- 
bus. Quin etiam libera, inquit , ipfam: ab 
iftiufmodi actionibus, quibus ipfi przualere 
poffenc. 


Kkk 5 ii. Is- 





'"CATI- 
NA PA- 
TRVM. 
Innecentes 


€» rdi 


quale. 


Rex debet 
erare pro 


fubiita. 


446 
21. INNOCENTES ET RECTI ADHESERVNT 
M1ur1.] OniceNis, Innocentes , vel maliti 
expertes , vel fimplices appellat; recfes ve- 
ró, qui perfe&am virtutem exercebant. Hi 
iraque adheferunt mibi propter animi con- 
fenfionem , quoniam fuflinui t€ Dominc. 
Forté verà etiam jnsocentes vocat probos 
homines ; reos veró , diuinos Angelos ipfi 
adhzrentes ; quód & diuinz. virtutes probo 
affiftanc. Propter nihil autem, inquit;adhzfe- 
runt. mihi, nifi quia fuftinebam perfcuerans, 
& omnia füfferebam,te fpe meà munitus. 
i1. RrpiwE Divs .Isnagr.] Turo- 
DORETI. Hzc eft rege digna 'oratio: de- 
cet enim ipfum , etiam pro commiffo fibi 
populo deprecari. Habet. autem. & alium 
fenfum hzc claufula. Diuifus enim erat 


.lfra&l & tempore Saülis, & Memphibo- 


MAnob inimi- 
cit videri 


grave ei. 


Pl. 118, 


3$. 
Iia 2, 5$. 


fr, & Abfilomi. Si igitur, inquit , tuum 
auxilium adeptus fuero, & hoftes fuperaue- 
ro, etiam ipfemet Ifrael ciuile bellum fi- 
niens, pacem obüncebit , & bonis tuis abun- 
de perfruetur. 


ANNOTATIONE 


AEN S ib saAnMvs hic in Hebrzo & Chal- 
& ^X - 
"n7 x 
L- 








BS daocarer ntulo : & à Septuag, ccte- 

: rilque Grzcis burrousibus tantüm 
2SxabEEus, inlcribirur, Ty AeCi^, /pfi Dauid; 
apud Theodoretum tamen legi, Ej 76 g- d an- 


EXPOSITIO PATRVM GRAÀECORVM 


X, AKAKOI KA! ETOEIX EKOAADnN- 
To xoi] frrixorz. Aucun, hoüg 
svegupip/uc xaxiar, h 235 d aic tests Qualr. 
dU Dcie à rdc na opo ravi, 1 min dpi. 
Tl). WT) 8» CuoxavT) pi d óugtes- 
euh, Un Uzrkuee d os xiu. Ta na dU wg) 
dxzkou, MÀ 136 OE al Desimur anudaluc, 
36e dà ric Scie dyyiust Xo oL ous 
&uT4! , Tol 1, Sr éíac d'aud neis yir oi 
araj aio, Aj idi d$ pow, Guo vro gt, 
8 Un Üzrtqdpoy xacmto gr, vy T4 (2 OT Tio9n, 
ci 140 iuavTa rid a ves GIC nur Go. 

XC. AxrPazA) 0 erox Ton IzpanA.] 
OroaaruTOr, BamAG aytzWou » yh, 
areggiuet 0. QuTU. d) P. TS VyREYODATA 
pir& Ag ceri 2eOt. E'vti dV qai Vriegy 


fryoray o pror. Anípno 99 0 Y oggi, xa] V0 


78 Xau , x Sri T8 Miti Gozo, xg) Von 38 


A'GrasaA ou, Et ofr), Qna), 186 aii; porro 


WemAgucuipa , wg) xpeivrey "yuvoiuluo vd 
dvz ulpa , C ünric 0 l'aeobh sv iupuup 

; "lt &-p ^ - 
az 5^4,up? 9 v mut , Cipimi TóU26) , C mois 
cuit da vi; Cr putuzd. 


S CORDERII 


Propheta iam erat edoctus vias Domini:) fed de 
d docendi qui Deo proprius eft. Hic autem — 
eft duplex. Primus, is quo interiori fui Spiritus iod 


inftru&ione mentem hominis fic docet, vtetiam 


Do pe 


pc m auci In finem *P (almus ffi. Dauid, prout 
Caíatci codices M. s. etiam ns ai Quo item 
pacto legit S. Auguft. & Vulgata retinet. Edidit 
autem hunc Pfalmum Dauid, vt oftenderet om- 
nino congruum humanz imfccillitati, nec non 
diuinz bonitati confentaneum fuiffe, leges quaf- 
dam hominibus imponere , quibus in hac peri- 
culofa vitz via dirigerentur. Incipit ergo in per- 
fona generis humani feruenter orare , nc fc labi 
aut errare permittat , aut inimicis ludibrio ex- 
ponat. 

s. Neque irrideant. me inimici mei, ] Nihil 
fine grautus aut amarius homini poteft accidere, 


perfuadeat vias fuas veré ad felicitatem. homi- yi, 

nem perducere, ficque perfuafus homo eas am- 
lectatur. Secundus , is quo hominem fingulis 

Lu admonet, illique fuggerit , quid in omni- 

bus occurrentibus cafibus & occafionibus fit 

agendum. Euthymius Prophetam optare dicit, 


vtreipsà atque operationibus melius addifcar, 
: P 


que ex libris diuinis priüs didicerat, vt coctus 
quodammodó à Dco operari, experimento dein- 
ceps cognofcat, quod folà priüs ratione didice- 
ra. Nonnulli etiam hic intelligunt per vis & 
ftmitas, Dci difpen(ationes & adminiftrationes 
rerum, vt precetur Propheu fibi oftendi, quàm 
iufté mundum, & homines gubernet: videbat 





quàm fi ab inimicis fuis fubfannetur. Quod 
omnino runc fit, quando quis talem viam tenet, 

r quam tandemin hoftium fuorum manus ita 
idi, vt facere de illo poffint quidquid velint. 
Prudenter ergo Dauid in via tam ancipiti & pe- 
riculofa fingulariter à Deo dirigi poftulat, ne in 
hoftium manus incidat. 

4. Viatuas Domnne demon[Ira mibi.]S.Hic- 
ronymus, vias tn oflende mibi. Loquiiur de 
via & femita mandátorum Dei: de quain. alio 
Píalmo dicit, *"Dedue me sn femitam mandato- 


nempe Dauid Gentes. ambulantes is vanitate Ephcf4, 
fenfus fui, tenebris babentes obfemratum iutelle-. V7. "S 
Hum : quas Deus dimifie ingredi viar fmar: vales ^ 
fcilicet, pet quas directe tendebantin interitum; Dee»m- 
& manus damonum ; humani generis inimico- fne dadn 
rum, qui eos omni pacüarum genere cruciarent, ^ c, 

& ladibtio exciperent.Uia ergoinquit,tuas De- 
mipe demon(lra mibi. Signilicanter autem dixit 
tuAf, id eft ad te. ducentes , ficut via cinitaris Pabrof, 
babitaculs dicitur, quz rectà ducit ad ciuitatem * 
inhabiraram , fiue in qua domum feu liabitacu- 


rum tuorum. Ex l(aias, DDoctózt mos vias [mar — lum habebant. Ts (nceo babita, snacce[fibilem, 1. Tin. 6, 
ambulabimu in [imiis eius. Non loquitur au-.— qwam nemo hominum vidit, [id nec videre poteft, 16 
tem hic deco docendi modo,quo Scripturz nos — hifite ductore. wnenes viderunt lumen, C b4-. pingch h 


docent, aut exterior docentium vox ( lic enim 


bitanernnt [mper terrum, inquit Datuch,loquens 15. 


UN PSALMVM XXIV. 


de philofophis, qui putabanr fe fapremam lucem 
artigiíIe ; fed babitauerunt (uper terram, id eft, 
terrenam tantüitm. fapientiam peruenerunt: 
. Viam antem di[/cipline sgnorauernnt , neque in- 
telle xerunt femitas eins , nequee fil eorum fsfce-- 
perunt eam: à facie sp[ormm longe facta eff , mon 
ef? audita in terra. Chana:n , neque vifa cit in 
T bemnun. À Deo igitur ipfo talis viatradenda eft: 
Vap. 9, 13. On(s enim bominum, inquit Sapiens, poterit fci- 
rc confilium Dei? aut quis poterit coeitare. quid 
velié Dens? (5girationes enim marjalium timide. 
In Graco eft oye id ell, ratiocinationts plene 
funt ambiguitaiis , vc rneritó. nobis timendum 
fit, ne minüs rectam. aut erroncam inferamus 
conclufionem. Ne igitur in re tanti momenti ab- 
erraret Dauid, prüdenirillimo confilio ipfummet 
Deum édui;jor]ibi fieri poftulat: sas 14s Do- 
mint demon[lra mibi , C7 [emitae tuas edoce me. 
fnt eim Vai vocat przcepta omnibus congruentia, femi- 
mamias T4 YCrÓ appellat confilia, quz non nifi paucis 
femita,em- conueniunt. q.d. Oftende mihi vias mandato- 
rum tuorum, vt cas dilatato corde percurram: & 
doce me femitas conüiliorum tuórum , quibus 
anguftiore quidem , (ed compendioftore itinere 
ad te perueniam, Ne quam autem à pratctiris 
adoleícentie peccatis remoram aut impedimen- 
tum pateretur, eorum memoriam penitus deleti 

& obliterari defiderar. 
7. Deliéla inuentutis mee , C ianorantias 
Semper — mitau ne memineris. Nequeenim ignorabat,mul- 
aram" tas in adolcícentia effe tranfennas, & illicia pec- 
v aera catorum multa , quibus ad fcelus atas conniueat, 
Grip. Qua liberiüs geftir, volitatque impunitate & di- 
eran cendi j& faciendi, Sibi ante oculos proponebat 
a4. — oculum illum grandem, € czlo fpeculantem om- 
nia, & notantem, atque in codicem referentem; 
& codem , quo S. Iobus, horrore percellebatur, 
ne aliquando feeda fuorum criminum veftigia in 
eo recognofceret. Eódem nempc fpectant illa 
10b 15,34, Jobi, tametfi nullius quidem mali facinoris con- 
fcij, fibi tamen ob diuinum iudicium metuentis: 
Scribis enim contra me amaritudines , C con[u- 
mere me vu peccatis adolefcentie mea. Vcl, vc 
Patres Graci legunt , Seripfifls contra me malt, 
circumdedi[h autem me peccatis adole [centie mea, 
Vbi S.Ghryfoft.in Catena tranflationem effc ait 
à regibus , fententiam fcripto mandantibus , vt 
iam Deus voce & tabellà , fcelerace confcientiz 
mores damnaíle erp Sed diuinum illud 
fcri iüsforté ad perennem rerum memo- 
six conclus "Ru d modandum fuerit. Ita 
quidem Olympiodorus ibid. in Catena exponit 
& illuftrac : Qwacumue miby ab ineunte etate 
peccata funt , 1 obfignaH, ne sllerum vmquam 


ya Dui, 


d deleatur ebliuio. Addit lobum , qui maturz iam 
m züti multis virtutibus corroboratz , nullam fe 
: labem afperfi(e intelligetet , adoleícentia: ramen 
" pueritizque peccata exdmuiffe, ne forté corum 


à fe paznz repeterentir. In eodem vüque zítu 


» 
p" fuiffe Regium Vatem inielligimus, cüm pronus 
] humi & abic&us in hunc modum orat : Delicias 
da iuuentutis mta,C* ignorantiae meas ne memine- 
»É rà. Vbi D. Ambrolius in Pfal. 38. Non, inquit, 
; defenjionem obtulit fed obmonems rogauiu.Qua- 
fi'Propheta mallet iniurias Deo fadtas obliuione 
dd fcpelire, quàm oratione defendere. 
* 8. Dwlci, d» retbus Dominus, propter boc le- 
T gem dabit, &c. ] Loco dulces in Grzcocít xus 


447 
id e(t faauis , benigni; vel, vt S. Hiéronymus ANNo- 
veéttit, bent, Additur c recu, id. eft iuftus, TAT10- 
feruans rectitudinem, Vbinotanda funt ex parte. 5 E: cOR« 
Dci duo principia , proprer que legem homini n&nit. 
'dedit,quia fcilicet dulcis & rectus eit.Quia enim. Dew qwa 
dulcis eft, fine bonus, cui proprium cít (e com- spes ó 
municare, ab :eterno decreuit homini beatitudi- ipia 
nis fuz confordum tradere: fed quia fimul rectus. d die. 
& iuftus eft, voluit vt hor.o uide Íc przftaret, 
cui tantum bonum merito conferri poffzt. Pro- 
pteteà igitur delingmentibus in via, id cft, ijs, qui 
in via quam tenent, fi fibi relinquancur, in mal- 
tis dclinquunt & aberrant; legem dedit, qoá di- 
tigantur,& ab erroribus liberenrur. Vnde iubdit: 

9. Diriget man(uetos 1n asdicio , &c.] Hoc 
de iudicio prudentie Crefollius nofter intclhgit, 
in quo mites à Numine diriguntur, ne aberrent, Marfweri 
ne vaniílimis opinionibus illudantur , vt difcer- ^ Dro diri- 
nant vera à falis, à malis bona, & humanarum 5^" 
rerum conditionem varieratemque percipiant, 
vt media ad fempiternum beatiitimumque fi- 
nem referant, in quo fira maxima cít Chriftia- 
na prudentia. Dirigct manfuetos in hoc pruden- 
dir iudicio, que directio, animi inílitutio eft, « 
Czleftis illius fcholz teffera e(t mánfuetudo, : 
ipla in manas pu claues fcientia , ipa atcana » 
myfticz Theologie communicat, ipfa proprié Mofurtii- 
Dci auditores facic. Itaqua, vt nocaut S. Badilius - reddit 
ín Pfal. 55. qui Euangeli] lucem viderat, fortem- eh 
Que felicem Regíus Vates , manfuetos pofuit, (41i 
cüm difcipulos Chrilti vellet diccre , Aen VU donorum, 
apud.illum manfuetus, & Meffiz auditor, idem 
eile videantur. Hzc virtus Propheticam illam 
efficit rerram. defiderabilem , quam | Scptuag. 
vocant S$yurzüo , voluntariam , vc vertit 5. Hic- 
ron. vel, vt alij, acceptam ; ciediderim intelligi 
terram. beneplaciti, in qua nimirum placet ibi 
Dcus, & in quam, vt ait Malachias , apertis czli Malach.5, 
cataraétis effundit beuediéhonem vfque ad abun-. ' 
dantiam, lila per manfuewdinem ad diuinos fa- 
tus capiendos apta & exculta , & perfutà iinibre 
diuino, mirabiles gignit fru&tus, cum gratia Sal- 
uatoris & doctrina fpiends, vt purus liquiduf- 
quc ros, in eam impluerit, Quam ob cauffam 
D. Iacobus monet Chriftianos, vt is psan(nctw-. fac. v, at. 
dine fufispicm mftum verPum, hoc elt, doctri- Marfneti 
nam Apoftolicam , quam tum magni illi (atores 4«cipmane 
religionis fingulari pietate. caraQue fpargebant, poen 
atque in omnium animis inferere conabantur. ? 
Hoc igitur verbum snfitum, vcl, vt quidam ver- ^ 
tuntymplantatunopinatur B. Iacobus (in& man- 
fuctudine nec excipi animi gremio poffe, nec 
germinare, aut vllos edere fructus dignos calo. 
Quidam verb infitum verbus referunt ad Chri- ^, 
ftum, Verbum Patris,in cruce fixum:arbor enim 
crucis fuit filueftre lignum & fterile, damnatio- 
nis & infelicitatis argumentum , quia fcriptum 
eít, MaleditIns omnis qui pendet im lygno: Chri- Gal.3,14. 
ftus autem generofum fuit virgultum, fue, vt ab 
lüia nominatur, germen Domini, C frulins ter- 
re fublimis. Hoc virgultum , furculu(que diui- 
nus, infertus in crucem mucrone clauorum , in 
mirandos gratiz & gloriz fructus cfiloruit. Do- 
&rinam autem Chrifti.crucitixi , quz hominis 
Chriftiani vera fapientia cít, quis mcliàs quàm 
vir manfuetus comprehendete poiett, atque in- 
timo in animo religiose inferere?. Qualis fuit 
D. Paulus, qui càm eífet my fteriorum cxleltfum 
: epopus, 


Ii 53,3. 


448 — EXPOSITIO PATRVM GRECORVM . 


Awwo- €popu, diuinzque mentis interpres ,-& arcana 
rAriog. Vcrba multa atque magna cognouiffer; nihil ca- 
wrscom. !ncn fcire Íe arbitrabatur , ifi Jefwm Chriffum, 
prm CF bnc erweifixum. O grande bonum manfue- 
s.Corí, tudinis, que infimum verbum cum fandtorur 
pio choro fufcipere poteft , & cius fapientià lz- 
tari, qus. docet mires vias fuas! Dilcant à Deo 
hanc caleftem prudentiam , Crucifixum apud 
animum fuum reputent, in manfuctudine verbis 
diuinis & exemplts imbuantur. 
10, Fniser[e vie "Domini , mifericordia c 
Vía Dé — veritas, ] Vocat hic via; Domini,illius actiones, 
eni/mritet". condendi & gubernandi mundi modos , pro- 
di^ & 9*- nidenriz rationes , & quz in facris Odis nomi- 
vitas. ] , : : 
Pile, manur Des «dumentionts , gr omnia ad 
1. fuum fine ducere folet. Per has vias , velut ex 
arcano bonitatis & pocentiz fuz, exit & progres 
dicur ad hzc exteriora, qua tuemur : duobus his 
edibus creata omnia circumluftrat, hominum 
que vitam moderatur, Si per. ver;tarem inrelli- 
gamus fidclitatem in promillis, fiue iu(titiam, mi- 
fericordia & veritas funt potentiffimi & pulcher- 
rimi pedes Domini, quos Ioannes in A à 
Apo. t0, Pedes eius ramquam columna ignis : & Salomon 
in arcanis fymbolis ait,e(fe columnas marmorea, 
fundatas fuper bafes aurear, Magno plané iudi- 
cio baíim auream excogicauit,quam mylfteriorum 
interpreies aiunt effe charitatem. Conftat enim 
incredibilem Dei bonitatem fic in omnibus ope- 
tibus adhiberi, vt maxime in mifericordia clu- 
Mifricw- ceat, Iaque in hoc Dei mctu. & progreífa. ad 
dia 4"^- nos, miíericordiz. pes primus atrollimir ; & ab 
deem illo, vt dextero, omis inchoatur mo;io. Quod 
femper pra. cnim aiunt Philofophi dz natura , hoc de rerum 
más, ópifice Deo licet dicere. Effatum eit. Arifto:elis 
de Inceílu animantium cap. 4. E'« AZisy &yu 7 
xuiiztacy foni C principium: motronis cfl a dexie- 
r4. vnde non mirum, fi à dextero pede gradien- 
di fiac initium. Et alio loco idem Aniftotcles con- 
ucrfionis czli ding cm ,vnde nimirum' ftella 
oriantur, dextrum efle contendit; Sic igitur mo- 
tionis diuinz principium eft mifericordia, inde- 
Que infignium gratiarum pulcherrima & bene- 
fica fidera velut à dextra parte oriuntur. Ex quo 
fit, vt diuini homines, qui Dei laudes REM 
fant, initium przccfhi) fui ducantà mifericordia, 
Píl.199, Quale eft illud Regij Vatis , A44:fericordsam c 
* indicium cantabo ribs Domine. Qui locus miri- 
ficécum hoc confentit , fiquidem »mifcricerdia 
o primo, &sudicium, id cft verias feu iuftitia, fe- 
Le Dé — cundo loco ponitur. Cüm igitur Deus fit dulcior 
rini Ícu miericors;& (imul reto, id eft iuftus,con- 
»: Des. uenit vt etiam. vniuer(z eius vie, id cft leges, 
fint mifericordsa , vtpotequz à dujci & miteri- 
corde; & verit4c,qua à vero, iuflo ac recto pro- 
cedant: vt finttales qualitates in. mandatis, qua- 
les iple Deus habet in fe , (cilicet, msfericordia 
G- veritas, in quibus difpolita & ordinata fant: 
Fil, 116, quomodo alibi dixit, Fate in verstare C «quita- 
» 1e. Acmifcricordia quidem refpicit noftram mi- 
feriam, cui fubuenit; veritas veró rcs ipfas, qui- 
bus adzquatur. Lex ergo. Dci in. mifericordia 
eft difpolita, quia ad noitras miferias reprimen- 
das, aufctendas & delendas eft apta ; & in. veri- 
tate eft ftatuta , quia integram conformitarem ad 
ipfum rectum & iftum tenet, Sunt itaque. Dei 
mandata in fe quidem recta, equo & iufto con- 
formia, & idcó vcra ; funt itidem nobis con- 


J. 
Gaat.5,15. 


4 


gruentiffima, vrpote in mifericordia ad noftram 
miferiam fubleuandam ordinata. Hoc autem in- 
eelligere, non omnibus datum eft: fed regsren- 
tibus teílamentum eine Ci te[lymonia eis, ld cfl 
illis folis,qui Dei mandata requirunt & amanc,vil 
nifi in fe re&iffimum & zquum,; nobiíque (alu- 
tiferum à Dco przceptum cffe inielligunt: alijs 
enim przcepta cius dura & iniuíta is esed 
11. "Prepier momen tuum. Domrme , propstiare 
peccato meo. | Grace eft bids, pro quo Sixti- 
nà editio haber, iadzw, propitiabeh , quemadmos 
dum Vulgata rxanftulit, & S. Auguft. | 
vM nium ejt enim. | 1d cít, magnum, & om^ 
nibus modis grande ac enorme. Non fatis con- 
gruam vide:ur Dauid peccati remiflionem im- 
trandi proponere rationem. Nam ( vt ad hunc'fs juli, 
Es obíeruac Chryfoft. ) ille prudenter in fo- feri, qui 
renfibus iudicijs agit, qui ad obtinendam faci- "rime fs- 
noris alicuius remitlionem,illud extenuat, Quam- niae 

; SIX RC Ree R . (Sr; 

obrem hi qui in iudico fuas ipforum caullas ;y 4, 
agunt, vcl rco cuipiam patrocinantur; areumenta ei, alfa 
vndique crimini extenuando idonea conquirete satur. 
affolent, nec fion circumftantias omnes allcuian- 
tes in fauorem rei. exornare verbis , & iudicibus 
expendendas fplendide proponere confucuernnt; 
cientes delidtum, quo leuius apparuerit, có fa- 
Cciliüs remitti; (icut € contrà, quant grauius 
fueritcomprobatum, tantà ditkcihs condonari, 
Vt non immeH:b ridendus. videri polit is, qui 
ad delicti veniam impecrandain , illud coram iu- 
dice cxaggeraret, & majnum pradicarer. Ita 
quidem in mundanis, aut. forcnfibus iudicijs, 
verüm in diuino tribunal: longe aliter fe res ha- 
bet; fiquidem tantó quis de peccati fuj. venia 
certior eft,quantó cius grauitatem finceriüs agno- 
uerit, & ingenue contetlus fuent. Tupc enim 
Ícíe exhibet curn minori merito, & maiori necef- 
firate, aptum fané, cui is qui benignus cft, vez 
niam largiatur. Hoc vtique eft quod Dauid ai: 
"l'ropter nomin imum propitiaberis peccato mee. 
Id eft, propter temetipíum, quia benignus es,& . 
graus donas, vt vbi. [wperabnndauit deliclum, yon so 
fuperabundet c graia. Hinc fancti viri, quan- 
do à Deoquidpiam obtinere fatagebant,fe omni 
merito vacuos , & in extrema neccífitate confli- 
tutos reprzfíentabant, & in fola Numinis beni- 
gnitate fiduciam orinem reponebant. 

12. Quis eál bomo qui timet "Dominum? &c.] 
T'imentes Dominium. in Scriptura vocantur , qut Malad.j, 
dijs falíis reic&is , fub Dci veri dominio viuere !*- 
elegerunt. Quiigitur talis eft, (ciat (ibi à Deo le- 27, 5. 
gem pofitam in viaquam elegit. Renantiafti vij ptam i 
diaboli in. bapti(mate, & viam Chrifti elegifti, meats 
qu fola ducit ad vitam , fcías tibi legem impo- Deam. 
itam, quia non vult Deus fine lege. viuere ler- pau ris 
uos fuos. ^R eges ( inquit Chryfoft, hom. 16.ad riw om 
Popul,) ferunt leges, nec ommes femper vtliter: igo 
homines enim funt, nec ficut Deus poffnnt femper ei 
vtile inuenire C tamen. parem, fiue vxortt 
eucamus, [iue ferubs emere debeamus .fine agrot: 
€ id reputamus iu[Im atque a nobis exequena 
dum , quod regis lege decretum efl: C fi qni ali- 
quid centra eaa facere voluerit , dicimus inunle 
C* inwalidum ab illo fieri. Itaque bominum legi- yang 
bus tantum atiribuemus bonorem? Dei verà Ít- fmbute 

£e ita conculcabimu? Et quali bec digna defen- twr r^? 

Jione ? «Mirum eff , quà obfernantia velit bo- 

muncio , vt qued spje practpit, ferums eium eX uimis 
QNALT ; serum. 








Tv—"—"-—-——— "d 


IN PSALMVM XXIV. 


quatur, C rationcm reddere folet, cur id agere 
teneatur : Quia. ego dominni eiue, inqnit, fum, 
C ille fermus meus, Ipfe iguur. ( inquic S. Cy- 
tianus ad Demetrianum Africe Proconfulem) 
«— de feruo two exigis feruitutem, C* bomo hominem 
arért tibi C obedire compeli: C cum fit vobis 
cadem fors mafcendi, conditio vna moriendi, cor- 
porum materia confimilie, animarum ratio com- 
yin, equals inre, ee pari lege, velveniatur iu 
vfum mundum , vel dc mundo pofImodum rece 
datnr y namen nifi tibi pro arbitrio tmo. [eruia- 
tur, ntfi ad voluntatis unfperimm. [aveatim y m- 
pos , C mimus feruituts exatlor , faecllis 
"erberas , fant , fiti, nuditate, ferro frequenter 
C carcere affggus C eracias : Q- non «gno[cis 
mi fer 'Dommuuim Deum imum, cum [ic exerceas 
jpfe in kmminem. donnnatum? ita S. Cyprianus. 
rerum pro legem Jiatuet , &c. Symmachus 
vertit, & imd qa Mir li inea , CI denon- 
firbit viam quam elegit Aquila ,geríre àvnir i 
Wg Cokferan, iluminabit eum tn via, quam di- 
Lx Dé e. Que lucalenter declarant , quaura felicitas 
illuminat, Coucniat menti Deum quippe qui Deum ip(um 
Órdrigi- habeat viz fuz ducem ac doctorem, vcl,vt ma- 
gis proprie dicam Grace , iy éuaror 3) famam, 
dorethevem. C. illuminatorem, à. quo illi omne 

bonum prouenit. Vnde fubdit: 
. 13. ef mima 6d in boni demorabusr. ) 
In Hebrzoeft, perncHabi , fiue permanebit 1n 
nctlz, id cítin morte , vt Genebrardus. exponit. 
Vide obfecro,qur & quanta fi felicitas timentis 
Mina ti- Dominum. Nam & vitam ex virtute traducct; 
Deum. j, Cuius doctorem & prdigogum liabebic Dcum: 
wa e E quod emnem huius vita felicitatem fuperat, 
morig felix iplius anima, cüm corporeis hifce vinculis folu- 
Jt. tà fuerit, bonorum omnium in celis (empiterná 
fruitione beabirur. Igitur & in vita & in morte 
felicem efficit timor Dci, quippe qui veluti iani- 
tor, dd amorem Dci, cuius in iure ac dominio 
omnia cxleftis regni bona fica funt, aditum fo- 
leat viamque munire. Ceterüm hic fignifican- 
ter Vulgatus demorzndi verbo vtitur , vt hafce 
dclicias fpiritales declararet : cetere enim diu 
morati apud amatorem fuum nequeunt , vix ha- 
bentur, & amittuntur; vix poflidentur, & eua- 
|... mefcunt. Vti pulchié Hugo Victorinus ad hunc 
re ad locum annotauit: Sari, inquit , eleganter (piri- 
mass, Males deletlariones exprimi, cum dicit: Anima 
aiia tranf. im m bonis demoralitur. Quidquid enim cerna- 
liter dnlce cfl, fu quidem delectat;onts experien- 
tiam fruznnbis preffat; fed diu cwm eis morari 
non potefl, quia dum gujliu appetitum. prouocar, 


449 

exm; Theodoretus, posígior xofht, myflcrium De- Awva- 
mim. Ita Scholiiftes & fer& eedem rhodo Eufe- rAT10- 
bius. Theodoretus tamen totam hoc, & Theo» wtscon- 
dotioni & Symmacho tribuit, Muciuer xj Tie. DERI. 
gaCupárote anri», 3, Tl cusan ávm diage auri, 
AMyflerimm (fiue fecretum, vt S. Hieron. legit) 
Dommitimintibis ciim,C* patium fun offen det 

eis. Huius loci fenfum ita tradit Euthymius q. d. 

Lex Domini manifcftabit eis hoc quod didum Lex Dd 
cit; fcilicet quod Dominus fit eorum fortitudo P'eriarirer 
ac firmamentum, aut manifeftabit eis quid fit paie 
ipfis faciendum. Hebrza veró habent, vt cogne- Dem. 
[w^ ipfi, vcl, vt eos ccenofcere faciat. Et vide- 

tur hic elfe (cenfus in Hebrao, fecretum "Domini 

ejl timientibits enm y C ttffamentum ipfi. Hoc 

eft, illis data cft lex, vt per eam diuinitus infti- 
tuantur. Illis Deus fe, fua myfteria, fuamque vo- 
luntatem infingar , non impijs, aut alià ratione 
quàm impijs. Vnde ha rs lectio fic intelligi 
poteft, vt in fecundo membro repetatur darius 
timentibus eum, & ficfenfus, q. d. Dominus eft 

robur timentibus cum, & lex ipfiàs ( quà tefta- 

tus cft hominibus fuam voluntatem ) eft poxilli- 

müm timentibus cum , id cft, ad ipfos poti 

muüm pertinet, & eis peculiariter dara eft,vt ma- 
nifeftetur ipfis. íÍ 

15. Oculs mei femper ad Dominum, &c. ] 
Perinde atque fi dicat; Vix mihi quidquam abit 
temporis , quo non meminerim przlentis Nu- 
minis, fd ipium alibi longe affirmaciüs de fe iplo 
teftatus eft, dicens: Promidebam Dominum im 
confpetlu meo femper. Ad quem locum vide pla- 
ra de Dco femrer in oculis habend»annotata, & 
de multiplici £cuctu. iftius exercitij ; cuius non 
minimus eft ifte quem bic Dauid indicat , cüm 
addit: Quoniam ipfe enellet de laqueo pedes meos. 
Vbi luculenter D. Auguftinus : ZVeque (meam, Memorias 
inquit, pericnlofa C terrena , dum terram mon. pra[eniu 
int utor: quoniam alle quem mtseor, escllet de la-. Dei [eruas 
quto pedes mcos. Cui fimilia quoque dicit S.Hie- ^ I^ 
ron. ad hunc locum: Oculi cordis inrentá mente 
ed Deum ,quia enellez de laqueo. diabols fenfus 
meos, quo prius per voluptates faculi rapibar. 

Oculi in ceium pcdes tuto per terram. dirigunt, 

Tr git Hugo de S. Videre : Oculi, Oci'u 
inquit, acl» rem intentio eff. Oculos ad Demi- ailionum 
num femper babet, qui per sntentionem «d an;o- "ient. 
rem Dei dirigit omne qued agit, Cuna nimirum 
pedes à laqueo ewelluntur : quia allio mala effe 
non potefl, cuius amor Dei origo efl. Sine pericu- 
lo namque via atbionum curritur; cum shtentio 


Dautdn 
eculs. jem- 
per eant 
ad Domi- 
num. 


P, 1 5,5. 


ammi cbaritate. duce gubernaixr. En tibi cgre- 
ium remedium ad fuperandas tentationes, Ocu-. Oratieme, 
os vigilantes per orationem ad Deum anolle, cris co- 
vigila, & ora ne intres in tentationem, Oculi tui P ds 
. femper ad Dominum afpicianc ; ipfe eucllet de pepe 
laqueo tentationis pedes tuos. olatilia ( inquit. tantur. 
Chryfoft. hom. 15. ad Populum) donec altum 
aerem fccant, non facile capiuntur. Ita 8, do- 
nec ad uperiora refpexeris, ncc laqueo , nec vilss 
facili capieris infidus. Propterea nimirum ala 
fnnt amiculis, vt effugiant laqueos: propterea ra- 
tiocinatónes boniimibus , vt fngsant peccata , &c. 
Ratiocinare igitur, & diuinis ratiocinationibus 
cogitationibaique in fublime clatus , diabolica 
humi extenfa retia effugies. 
16. acd p mme, C- mijerere mti, &c.) 
Non ordose profc&tó Dauid menüs oculos in 


L!1 Deum 


tranfitu dejideriunm frandar. Spirituales autem 
delicia, qua nec gustate tranfennt, nec reficientes 
decrefcunt , nec fatiantes tadium gignunt , diu 
cum [rucntibua. permanere pofunt.Sic ille. Quo 
nihil dulcius de fpiricali dulce dici poterat. 
14. Firm omentum. eft. "Dominis timentium 
eum. | Hoc videtur potiiis effe Sexta editionis,vt 
ex Scholio deprehenditur: Theodoretus quidem 
tamquam lecaonem Septuag. agnofcit, vus goCu- 
pras &uri»,& lic apud S. Auguftinum & in Vul- 
ps eft, T'mentibis eum : Scholion autem ita 
abet; Aquila, &Zjjmzer xopiw oig. gcCuatrune &uTir, 
fecretum Domini timentibus eum ; Symmachus, 
duda. xuple Tois goCwutrore duty, colloqmisum Dominis 
timentibus ewm; Sextà editio, xegrategua xupru vj 
ifspáror umor firmamentum Dominos iumentum 
onuvYs I. 


4$0 


AWNO- Deum intentos habuit, fcd .d opem ab co im- 
TYATIO- plorandam occupatos , à quo viciflim lc refpici 
: NESCOR- obnixe. poftulat. Quis enim. ( inquit Hugo de 
PERI. — S. ViCborc) potefl femper vejbicere in Deum nifi 
pues n. dem femper Den refbicit? Quia nimirum dilt- 
fpici nifj, C onem bominis, fenzper dileilio Dei ficut preuz- 
prier reii- niendo excitat, fic fubfequendo confiruat. Atque 
tiar 4b. hoc eft quod ait, Refpice in mes ac fi diceret, Vc 
». te diligere poffim, tu diligeme, & vt amoretuo 
dignus (im,miferere mei, telaxando peccata med, 
Rationem veró aptam fübdit : Owia vnicus c 

pauper [nm cgo, ldeà refpice, quia fum vnicus: 

ideo miíerere , quia Jus Vuicus enim plüs 


diligitur, pauper plàs dolctur. 


Clrifus Myflicé in períona Chrifti hzc dicta qui vere 
veri vii- vnicus Patris fui, matris fuz: illius ab atcrno, 
m OU MP huius intempore: & veré huius vnicus, tum 
"P quód folus Hann matre, cum quàd vnus à ma- 


Uc virgine, vnus à Spiritu fando , in virgineo 
vrero, viri ignaro, e virgine carne & fanguine fi- 
gulatus. Nec pauper tantüm,fcd omnium quot-- 
quo: fuerunt pauperrimus, Di(ces hoc in cruce, 
in column., in a/tena fepultara, in veftium fpo- 
liaione , in vica vniuería. Cuius inimici multi-- 
fien. cim orbe toto, prater matrem & paucu- 
as mulierculas, nullum reperillet in amore con- 
flante. Vcl enim inimicos expertus cft omnes, 
vcl amicos profugos,Quo ctiam (petat id quod 
fcquitur: 

17. T ribulationes cordis mei multiplicate fitnt.) 
In P(alterio Romano habctur, drlatate Junt, và 
& in Graduali MifTa Dominicz 11. Qusiqut- 
m. Forfitan pro isidudDasey, legerint àlij, $z4a— 
Tui/Juexr, quomodo ctjam Symmachus expofuit 
Per vocem zA«rüm dates Hebrxum verbum 
quod nuac extat, sytim bizciibu fignificat dia 
t4t&. (nt. Scd quoniam verbum nmy rfarotb 
fignificat proprie angufhias, pro quo nos habe- 
nus tribulationes , & anguftiz cüm dilatantur, 
delinunt e(fz anguftiz ; 1dcó (inquit Bellarmi- 
nus ) ad tollendam ambiguicaiem Scptuag. pru- 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


denter verterunt, non vt verba (onant  encn(tia 


dilatata. funt fed vt fenfus erat, eribulsnoacs 


multiplicata funt. Siquidem hoc loco dicuntur 
anguítiz dilatatz , non En perierunt, (ed quia 
creucrunt, quod enim dilatatur ; vtique crefcic, 
Poffec etiam fieri (quod. Lorinus Obíeruat ) vt 
Sceptuag. non legerint Yarn birchibu per cher, 
pem. funt, fedaanoom birkibu pet kaph,id cft, 
muliplicata fant, vnica (cilicet literá immura- 

tá. S. Hieron. ex Hcbrzo vertit , tribulationes Trilula- 
cor meum [ur [um févri fecerunt. Extollunt ni- tiones cor 
miruni tribulationes, dum deprimere nos viden. i» calum 
rur. Hinc eft, quód excelforum nomine aduer. "^ev 
firates & afflictiones fienificentur,quia in celum 
cleuant, quos premunt, Pulchre Hugo Catenfis 


ad illud Prophetae Regij : Opmia excelfa tna, c pt, 4f. 


fintius tos fuper me tranferunt. Tribulationes, 
inquit, dicuntur excelf, quia in celum el-uanr, 
Felicitas terrena, terr 2dherere. nos facit ; ad. 
uerfitas & tribulatio nos à rebus perituris ab- 
iungit, & in perennatura fuftollit, mentemque ia 
czleftia erigir, ne humi ferpat: non fecüs atque 
aqua, quz in terram deícendens ,cüm germina 
opprimere videatur, furfum eleuat, Feftiue & 
veré S. Chryíoft.hom.8.in Matthzum: Sícur in- 
quit , plusia in terram defcendens elemat fem- 
na, ffc C tribulatio animam intrans, erigit defide- 
rium.lgitur terre non hziear, excrat fe,& furgat, 
qui tribulationis imbre perpluitur & irrigatur. 

iis Libera Dems Dírael ex ommbus tribula- 
tionibus. fiis, ] Vbi Theodoretus fuperiis in go pe 
Catena recté obferuat , nullam precem regibus fubdine 
magis conuenire , quàm quz fuicipitur pro tu- sni 
telà & patrocinio miferorum : decer enim cum "*! dis 
quiin imperio conftitutus elt, de fübditisomnem be. 
curam gerere, Hinc iure. merito Theodoretus 
Dauidis mifericordiam, etiam in homines mife- 
ricordià indignillimos fu(picit & commendat. 
Neque enim optimus rex fpectabat , quid eius 
fubditi fuis flacitijs mercrentur, fed quid regis 
officio dignum videretur, 





IN PSALMVM XXV. ARGVMENTVM. 


I. Píalmus Dauidi. 


Hunc etiam Pfalmum dininusDauid in fap- 
Jum di&faffe videtur.Continet autem depre- 
cationem de propria vita Deum obteflatis, 


7 tantam per[ecutionem fufhnentis , ve 


etia apud alienigenas commorari cogeretur. 


PAR APH 


Me VDICA * mihi Domine, 
| quopiam ego in innocen- 
$tia mea * ambulaui: & in 


^" ^ Domino fperans,non infirmabor. 


rg Cüm, inquit, integritate vfus (im,& nihil 
tentia ». uS : - 
f4wiam  maliin Saülem perpetrauerim , & fic eiectus 
praber. 


&. YaAuo; ml ^aCÓ. 

Ka] r&vw 1i» MJaAuiy à S6 AaCId. ei; 
fawscy eipidyas doxéi, frnv£» di zed- 
Xx bi 38 idis fois Erpryydrarr (Qe mul 
Sd, C Zr devota » à rg) og [^13 

— d^otV Aoc dwyxdiuDe d y, 0 


R-A SIS 


PINON (L0XJ216, 6T $'y& 
&y aXauot uoo &ropdulluu, 
xg] 7 vd xueko icri ar, 
8 uh ceri. 
Naomi, Qua, tton Dv, v] wawie 
ud b eq ? XagA did, egxàt, dw cf Auro. 


py: 





IN PSALMVM XXV. 


ap, cip dtaro xexvvlo ase ipsc 
ud abnCoAd. Xi j9 Cywr 9wóv Qujjd, 
e ux immu molt duvacucy imyeiei Qu. 

y- Aoxiquaov ue xveie, C zat 
encor us, aveuloy chi vecbesus 
po, xo) 7M Xagd VA MLOU. 

(— BeAPra] Varo xvj dioi ma) , Suc 
"réiegy dada waprie Las, yw To Ó xir. 

QE O'n *$ £260; cu xaTivuvm 
quy ópte ALD «20 25i, Xet] &Onpécn- 
ca & ví waa cu. 

Aou ial , Qui, 0992, VreidY 
qw od. | Sujpd., cia 7 dUarseiowoc và 
eid n dier 

d. Ovx éxd9wa JT wiedeis 
pa uon, Xo) 3) cedo puse Tay 

2 i eizi2da. 

& Euion(/at Gonna gomedo- 
opor, € uS dese d ux xau. 

OUvoe dé Qn, tis Qesrnto Stesezrslas cw, 
Un Q og dlvastGtow aiÜesimu; eSs- 
vuoi wap Qr, ? 3 dxelse evRryli), xg) 
Tc EanCAaG cic $Qv5ov cupucias, 

$. Néjauas c Cy diio (s xé- 
eds po, x XUXN&d P SvOidLGU- 
eio cà xUgié* 

C. T8 &x3( 24 us Curie an£- 
cac, C dwydcadx maM. (x 3ou- 

pate gu. 

Q'c aldóc, Quo, sa und iulav emos e in 
muc iorxoc wontyías , Sujpev Serovidjoua; 
qui, 5 €legc. Té 50 00d eg vlud d'evid'au- 
uonrias Bó erGun - sod di yo civ id iy 
Svoixghgjor, à di apoma, X) Tuc cde UMIG- 

días eicd Cac a| voi; dai, xg] Tjj cdv Sav- 
puóey usyaDupyias uc dowoBvras d'idua. 

X. Kugue myamoa, Aree 

cjies (ou, wo) rrov exxva utr Qo d6- 
£y; (ev. 

Üü. Mn euvezroníans p3) dias- 

Gay li jv; lo uoo, G. ut; de) dedy 
eicucóruy Tloo Corn Lov 

í QU xtpriv cà dopo , 


451 


fuerim: obfecro te, Domine, vt iuftitiz mez rAna- 
iudex fis. Te enim Deum habens,confido,in *^4- 
perfequentium manus me non deuenturum. is acm 

1. Proba me Domine, & ten- 
tà me: vre renes meos, & cor 
meum. " 

Vult à Domino aet vt conflantiz 
experimentum przbens, approbetur. 

7» Quoniam mifericordia. tua 
ante oculos meos eft : & compla- 
cui in veritate nua. 

Probari, inquit, poftulo, quia mifericor- 
diz tuz confido. Deinde complacentiz fpe- 
cies recenfet: 

4. Non fedi cum concilio va- 
nitatis : & cum iniqua gerentibus 
non introibo. 

5. Odiui. ecclefiam malignan- 
tium: & cum impijs non fedcbo. 

Sic autem , inquit, tuum cultum curauiy Apud im- 
vt,cüm etiam apud impios iniquofque ho- P9 ^9 


corrumpi, 
mines cxifterem, illorum conuenticula , no- e 


xiaíque confuetudines cuitarim. 

6. Lauabo intcr innocentes 
manus mcas : & circumdabo alta- 
re tuum Domine: 

7. Nt audiam vocem laudis, 
& cnarrem vniuería mirabilia, 
tua. 

Tamquam innocens, inquit, & nihil 
commune cum ipfis habens, confidenter 
manus lauabo. lorum cnim fuperfti- 
tionem valdé abhorreo : aueo. autem vi- 
dere tuum altare, ó Domine, tuafue laudes 


auribus percipere, atque tuorum miraculo. 
rum magnitudinem ignaros docere. 


8. Domine dilexi decorem do- 
mus tuz, & locum habitationis 
gloriz tuz. . 

9. Ne perdas cum impijs * ani- 
mam meam , & cum viris fangui- 
num vitam meam: 

10. Ín. quorum. manibus. ini- 


* Vulgata 
adài; Deus 


5» dE cv imwOn (u»- quitatesfunt: dextera eorum reple- 


pev. 


Towvs IL 


ta eft muneribus. 


L1! z Ocyis, 


"T 
PARA- Ocyis, inquit, ab iftorum confuetudine 
"HRA- Jibera me Domine, tuam domum defideran- 


SIS PA— 


qavx. Um» Vbi tua gratia relucet, ne cum impijs 


hominibus atque homicidis ; hifque qui iu- 
ftitiam abiiciunt, fimul peream. 
it. Ego autem in innocentia 


u^ mea* ambulaui: redime me Do- 
fala: 


mine, & miferere mei. 

12. Pes meus ftetit in * re&titü- 
dine: in ecclefijs benedicam te 
Domine. 


* Vulgatis 
directo: 


Hle fes- Tantifper autem ; inquit, dum cum ijs 
Pus" /^ confüetudinem. haberem , fidci fimplicitate 


víus fum, & ab omni malitia me fegregauí; 
cumQque in integritate pietatis pedes firmaf- 
fem, tutó ha&enus firmiterQue conftiti; 
deprecor autem wt in finem hunc flatum 
cuftodiam. Hoc autem fiet; f ab iftorum 
cohabitatione fuero liberatus. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


OZrró , Qn , Tii ur! Gus) faune 
VA UÜtesooey d amor zroS rra eov 2 chu, 3 
tli) alui "Sao iA Gorra ydejr , wa p dvost.. 
Ctow a4 S es mo, wg) Meuporois , X) «esi. 
pBy/ie à dfauor , wwe, 

uL, E'yg dé dxaxia op 
Er opJUluo, A reud'atà qu XUeAs, xo] 
Anc Óy uus. 

18, O' zrodc uoo écn & 29u- 
TA* &p Gan aug dh ymo ci 
xve)&. 

Tíoc Jt, qua, xd émis cust, 78 1 
aviswo dan xkyengat, Q ardonc iuav- 
Tr raxías ty Ara , xdy À aic dL otoHar 
di3unm cc adus ipeiouc, lenug ate 
dc taAdc E BiGakac* alnCond dà eicitóus 
quU lu QuAaZa clu) gdaw , Ea di ai- 
x», Ci ric uera Tura dira DQuryeiluu citi 
ctc. à; 


COMMENTARIVS 







1. [ERAS] vpicA Mrut Dowrwr.] Id cft, 

Pes jiu examinà me, fed non fecundüm 

p t rigidum tuum examen; verüm 
g ; 


MEL rm —H 


fecundüm inexiflentem mihi innocentiam, 





m Cuilibet enim iufto eminens quzdam virtus 
wer — ineft,vt Iofepho continentid, Iobo tolerantia; 
virtutibut . . 
eint, — Abrahamo ex fide iullificatio, Dauidi autem 
innocentia, quà dolofum ac malignanteri 
meseis Salem placide tulit. Hic enim compendiose 
quo fta,  )nmocentiam appellauit malorum tolerari- 
tiam, ac manfüetudinem , & humilitatem: 
Cüm autem arrogans videri poffet, eó quód 
Deum füpet hac re iudicé poftulaffet; femet- 
ipfum corrigig, tàmquam qui propter naturz 
imbecillitatem valeat commoueri, nifi Deus 
ipfum confirmarit,à quo fpes eius pendet: ne- 
ceffarió fefe coniungens fpei, quz iuxta Apo- 
Kon. 5, s. ftolum non confundit, Vel cüm tantà vfus 


fim fimplicitate, & acerbi nihil contra Saii- 
lem attentauerim, & fic eic&tus fim ; intre- 
pidé te cauffz mez iudicem appello. Neui 
enim te Deum meum, & fperans in te, con- 
fido me inimicis imbecilliorem  mínimé 
futurum. Nemo autem cuüm peccat, vult 
iudicari , przfertim ab eo qui abfcondita in- 
tuetur, nifi isqui cüm in innocentia ambu- 


PINON MOI XtPIz,] 7) 7, 
QU? ctmuór ut, dXa à xr v 
ANNE dxei6n cu oleo ur , x? à 
TlÀ ízrücdy uoi driitgxias, E'xdgu 2) T 
dixaíay frg sucre: xor! arro * 
tol Yacio 9 ouQesmuin , md Yw6 i xapn- 
ela , vul A'Cegip. v d/À mricuoc diaiucx, 
qul JV AaCI2 à depaía, dY Ld dritaiux 
Éptpt xautopguqdpoy vor Eas, Nug 9 cvy 
«Xes2aC ay dxgxias , Cnaotos ? dytutgxian, 
Xpj vealrnm:, xy amretrotesouslw. Mya dV 
Qeovéi duas aic X, Sy Yd uim waodoar 
xgxTiv, Eae u6d ri) GuTot lavrd dc dusa- 
Libra cu Ad Usa, JY ai rein Qotac , &i uà 
sneftioi bs , d rac Kril ac clefpmow- az 
vitykgite cujzASEae dewrcy T8 ph giae 
véct Uvridi, x2V? Saisohor, H' dac daM- 
"m xe yendU/ Go , o) mer ddr ci, ? XasA 
P eguix, € is ifoeanh due Aum: 
arímec xeyrlu) oe "jio m ipi dins arn- 
Bond , Xi j3 ca vin , x rio E enl, 
9«jjd 1à plos I iles dvi 
Ovd'eic £i d sdivor xojlina; BuAtrot, n2) 
udouga aes vi ni xjoifà iesve Doo, i i 
CGU 0 Cn dixgxía mopsG 3 eic, iio] rii ur T0 
Adv. Evrel dà y 6 cuwcdt iayvor do 





Corre, lauerit,rogat hac coníequi. Quoniam verà se» A qui feipfum commendat, ille proba 


us; 


IN PSALMVM XXV. 453 


p Bo, dX y à nipote, arupkus 
dau! vo remp 2t Gy dana, Bia] No 
xvels doxiuadiliag, Gre Treiegr di ux q 
xapne/ac, VA vo doxiugi, aic d draDoy las 
Vyorram 77] vtov avejc là wopd iar, aCior 
&xd meg Toe S rag JY. ori ror dy, Ta 
oua dk aei. H" wsQegut X) Lan 
Té; 2o ud, ba eimi EZracür upu rec 
Aca ui, €) p rec yr, die Inl, Tlduy 
Jt EhoadSarisdp e aur , quw , Un. x 
üiy Quow ( Wrouo doxiuiiD dar, y rà ori- 
»a mulév) ei- p xolavwohe] 19 iQu0c cov, 
evuCaYotlpior avra «veis T) Crvyxes. H' 
dyr) 79, &d'érori cIeura. 58 (rien eic 7 
Wi/gy S 'eoriay cu, dio X andis apis Civ 
&y 3 d2aÜeia cu , dyri r8 , ovi. H' drm] v8, 
OV M Vzroxej otc, idi onmia euc 7r 
eu dL/aptc ical cu, N?A(D d* pà cic dog- 
Corsi doy Quaw airéir Y V esow , dX ue 
€y dil co Saxaei» muon), ein ues - 
vwc JtoiG, xg) xaDarD rar. 
—. &', Oxk EKAOIzA, ]Zustdeu neis 
erro oi Ad jugeratlouc ovas xiu dy cin. 
eique Sy Quoi zuvfipyoro xav. iuroy aidpt 
2 omvoalu , 83V dbi omrudaley , roi d 


ewuunpydulw , a'c uh cvumAaxiva] &u]) 08 


iua guóiim xa) drayxgdiiia] avis egro- 
bé , 3dÀ Gk mv 960 cos6alun vb- 
. py cwiAQued plu, pat? di raf rom don- 
epipóulu, qdc eic vo. Scio ér/GeiCorras 
ciGa; , & GxuAnzía diOwr cv)xesradyuc. 
wg] «oegc Tw (oue alui syl ciduDoMgregus rev 
eciGriap 5 0c ngy T) ovyxemitem mysjlu 
€mo quic; Aooi d'd rim xx) wb) TE 
dXNoqU Au , mag. ole lo, oic da clo Quy 
cuuoxéiy ditat op 9. o "arouas &u- 
vy ix ilo O womaviiug. Ejmot To ng] 
é&y BaCuAdn 2aóc* QUd tr, Quos, 1 & Ba- 
CuAdl us Eimer, do laf Eammd tox 
eUiGens , JI lu) Quy aud li) Ciyoy à o^ 
Adda, dÜcoM , X) xomveiv, Tb 92 rjadaj 
xfiesc eg. 7i etii, Th xomavéiy onui- 
94. E»(gu Ou dv , T0 xomownot Toi; dÜcoi, 
Quoi , aic us üuTp) xuxAugu T) Sucwsf- 
e cu, O 3JJ. Slap iraxsco Quydy, rei 
C mw n irydzmyeu, Q aibi vw Gu Cwrbmig. 
&. NiwvoMA! EN Aenor. ] Tác 
cegxnac 486 ^luysc duse , yeiesc 
veomxalc aac, viriferaj n6 , 9 undir QaUAos 


fus eft, fed quem Dominus commendat. Polt- cou- 
quam profeffus eft fe in innocentia ambula(- MivT^- . 
fe;vultà Domino probari,vt dato experimen- Sut i 
to tolerantiz, habeat approbationem. Porro Suomede 
cüm renes ad cor analogiam habeant , rogat »«; md at 
vtraque per laboriofim viuendi rationem "m 
fuccendi,vt tamquam aurum probentur. Vel 

renes C cor intelligit cogitationes, q. d, Exa- 

mina meas cogitationes, an non ita me ha- 
beam,prout dico, Rurfum autem femetipfum 
corrigens, ait, fe hoc minime di&urum fuiffe 

( fcilicet quàd probaretur, & laboriofa fuffer- 

ret) nifi mifericordiam tuam habuiffet explo- 

ratam ; fibi ad tolerandum opitulantem . Vel 

q. d. Numquam deftiti fperare in benignitate 

qua, quapropter etiam ftudui vt complacerem 

in veritate tua ; id eft tibi. Siue , ac fi dicat, 

Haud fimulaté neque fi&é ftudui placere tibi. 

Alius autem ait ipfum non arroganter petere 
áccenfionem : fed quafi in oratione rogare vt 
accenderetur, fiquidem ignitione atque ex- — "' 

piatione fit opus. 

4. NoN sspt.] Concilium vanitatis fint illi, Praxi fi 
qui de rebus vanis conueniunt. Siquádo igitur, "e 
inquit, viri non probi, neque de rebus probis 
conuenicbant,ip(is non coniungebar;ne vani- 
tatis eorum particeps efficerer; neque cogerer 
fimul przuaricari; neque cum diuinz legis 
przuaricatoribus conuetfabar.Q uin maximé 
omnium aueríabar eos qui dininum cultum 
conuellebant; & in ecclefia quodammodà 
complodebant:atque ad hec impietatem ido- 
lolatrarum,; quibufcum etiam commorari pe- 
riculofum exillimabam.Hec veró etiam dixe- 
tit dealienigenis,apud quos verfabatur;quibuf- 
cum propter exilium commorari cogebatut; 
quorum iniquitati minimé cómunicauit. Po- 
tuerit hzc quoq; dixiffe populus in Babylone 
[detentus] q. d. Nihil me rerüm Babylonia- 
rum obfítupefecit , fed pietas mihi curz fuit; 
propter quam, inquit, adhibui diligentiam,vt 
innocentibus adhzrerem & commutiicarem. 
Lotio enim manüum , in Scriptura commu- 

nicationem fignificat.Hic igitur, Communi- 
cabo;inquit,cum innocentibus,vt cum ijfdem 
altare tuum circumdem, & diuinas voces 
audiam,quoniam hoc defideraui,& erga hoc 
mirifice affe&us fui. 

6. LAVABO INTER INNOCENTE 5] 


Aürices animz virtutes , cüm tropic manus fint, lauat aliquis, dum vel nihil mali 


L11 5 opera- 


454 
€ox- ^operatur, vel etiam fordidatas, loco aqua 
MINTA- probisoperationibus abluit. Q ui autem à pre- 
rm di&tis omnibus liber eft, & inter innocentes 
Qi: manusíuaslauit, inftar facerdotis immacu- 
lauare ma- I '*. H : ! 
maimer  lati,circumdabic altare fpirituale , in quo fpi- 
tmn veles hoflias, feu actiones offert.Per hac au- 

tem cultum rationalem fignificare vifus eft. 

Vel ficut qui non habucrim;inquit;cum alie- 

genis communicationem , audco me lauare, 

& diuinum tuum altare confpicere , nec non 

laudes tuas auribus percipere,& magnificen- 

tias tuas ignaros edocere. Vel ac fi dicat: Id. 

circó lotus, fiue mundatus füm,& ea'quz di- 

Qa funt, perfeci, vc altare tuum circuirgm, & 

quz fequuntur. Q uare etiam adiungit : Do- 
Viup, mine dilexi decorem deme tie, Áuco;inquit, 
fwnrdeem —-. S c i A 
Womu: Dci, Videre diuinam domum tuam , gratià tuà re- 


jucentem: decor enim eius funt hiqui in Ec- 


cletia ob pietatem pracftant. Idcircó autem,in- 
quit,id defidero,ne cum im pijs fimul peream. 
Domum autem tabernaculum. nuncupauit ; 
nondum enim templum crat zdificatum . 
quare etiam addit, Ez locups habitationis. 
9. Ns rERDAS CVM 1MP115.] Ne des mihi, 
rua J inquit,partem cum impijs, qui nempc munc- 
tem eum — fibus fuis iuftitiam corrumpunt , vel ad male 
"M^ — avendum prompti funt. Iniquitates cnim 
quz in manibus confiflunt, vel propter mu- 
nerum acceptationem, vcl propter malé agen- 
di promptitudinem exiftunt. Vel petit immu- 
nis effe à vindi&a , quz Iudzis , ac proditori 
qui Dominum accepto pretio vendiderat, 
Math. 7, imminebat. Quoniam autem cidem men- 
furà quà metimur, remetitur nobis, fufque de- 
quc ingerit, fe malitia inimicorum immemo- 
rem fuiffe , vc & ipfe parem à Deo peccato- 
rum fuorum obliuionem confequatur. Vide 
autem, quomodo,licet facinorum praclarif- 
fimorum (ibi confcius exifteret , tamen vere- 
batur, vt in hoc iuftificatus effet; cumque 
facpé in occulto peccata lateant , rogat redi- 
mi, & mifericordiam adipifci. Deinde Pro- 
phetico more obreflatur, Pes mess ffetit, q.d. 
Pes meus füftinuit concuffionem , verumta- 
men idcircó non concidet , fcd in re&ditudine 
eonfiftet,in ecclefia Deum laudaturus. Pra- 
dicit enim fore , vt per omnes Ecclefias ipfe 
Dei it memoriam celebraturus:ipfe enim vfq; 
in hoc tempus nobifcum in hymnus fuis Deo 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


&ripydr, 8 we) giu iras, doa Sctpyía 
Varo uv dvS* Jur». O'di TrAETUP 
TE eveseipridur duris soris , wed 
UN Ov £x dÜdoi Tu; véienc, dil dau 
Itpéct, TO orvSotamxo XUXAGd Svaracvejoy, 
Qd TX Tb uarmnyat did A Suzie, à 
«vede, Ain mwruy i ol). Axio) TP 
exules Mtas. c i gm, 
xotvayias «pec cuq dX.oqupu , Yi lada, 
Sufpo , xj vo O€io mu Suc fgoy xandzy, 
é $ esc émaaEgu, Üpead lac dida Za, mi 
d^soürrat Ta. uiyaMid cw. H' dyr) 7$, fg 
Té Gor] uu, Ga dnalia sla, d TU ep. 
IÓpa. xgvtpSuu , dice xvxMdeul cw x) 
OuciaS Weyct, wg) Tol see. Aib y "vestri on, 
Kuga Vyamyu &ayptzreun citu cu, m9d, 
Qvo, ? 96 chui 69,3 1 old avc C. 
(e xdew. dUmptzrem 33 df pts à 
Til Gk2ncia dfÀ SvsstCear, Lud qz df, 
Qua , 79d , ia uÀ dvoxiCiow dye mou, 
eua oua. Olkoy di alo cuml) dug. 
ct sitne 3B 0 val; duod pam, di x) 
«estríonm 7o, € Tumor ewwmauxr(M, c 

Ü. Mu ziuanoazxus MrhA AZEBQN, 
M dde uoi, Quo], uteída A T9. davGd, 
o &wilj deles Qoguiuyrórry Té J'inguy,' 
à "veo eleg Urrty G1 v) waxoTOIR, aj) 
& z&pri drops 2/2 Medstc ddeyn, $ fg 
"À Cejc qi itaxoToUiy Ereiugr yhor?). 3 i 
xoMd evan ec alréi "ftr, nic "aroxeudyng 
Toe 'ad aíone Xj Td esdórn d d. esi; 
"cuvón T xvgyor, E7rei dà e VMipo pies- 
tp, ai np eei?) Spir dva s) xaito 3 axis 
evesGaNuarap py umawgxkous iofegis , de 
&y x7) wot V0 cie iijsapme d. igng cg Sw 
Enróm dumcias, O'ez di mac, ei & ri 
x4Nusu. laur! cuvidi , aC dp e Ji 
4X) 3x Gr Gí reo did malu) Sao Suv /rpay qo). 
Aaxuc p & m. xpeild dugpíarouisa , 
MresBivay wg, VenSiya, dii, Elm hi 
Seti eestimxd v, O 7H e Fen, Qi 
ci, 6 7ric uu c dAor Ü 6o, Lo d mizüira] 
31 rw'roic, cotta d €» dU mm voovan i, 
Cnuxuaía dU oye? Ss Tl 59 4/3 auc dr 
vl Gowns 1g Sw uviulur Curl evesa- 
yaQonrei, auTé c 50 eic £n MB Yay. dDAoyei, 
«08 TJ. dud uvm. N00 uo D ri ion, arl 
7E Y euin Cir, Tra. Quz) LS GEU mov dy 40 
Oruiau icd, 


benedicit Alius autem ctiam dixit, Jl etit pro ffet,q.d. Vt inter multos ftans benedicam. 


CATE- 


IN PSALMVM XXV. 


CATENA PATRVM. 


$5 eAxAztOr.Tdy mne suxóvun eic 

p : Xeiely eietipt) T) £9 gtb ov 2) 

Mp. rend tn x) dies! ard xi 

T3 xa(asderd T nomas T Yudal ned zupt. 
jua irum x? 7! TÀ xveJ'u , x9) kao Ti Xeucu 
dud. 

d, KPINON MOI KrptE, ]Orrrexorz, 
O' Eti 9g. Sujjdv ipei, Kexrór pus, dz oro 
AuSn20dp e«* 6 d ip tasa, & do9uo pl 
yr quc Vcrid ac, dwiad. 

B. ^oxiwAzoN Mr Krrre, ]. Oro- 
anrnuTor, f[laegyaMéi 4fg vut» 7 evegc ? 
vieni ajàlra, Supp v ia TQ *vgl, 

- Un s sixsÜlgeau. 

AxüxrMOr, E7tez dà n 3o xveju 7rU- 
ero, ^ Sa] (Adr T6 zowgs, H' 4p 
99 dyaAiow] T weegra , à di ard rt 
aa^. 

9. Or1TO zAsOz xor. ]Oroaaruror, 
Kdrn?2w dor , dc 7 dugprías apto Cu- 
mp Qs 0 "auc, ax di.omm 29 Q dxaxia 
cvy , Xj mica dx yt m dugprias, Ty 
anxnd vo dy vov iQivraj. 

OrirexOYz. O' vod» mi ci Dou, 
uUa pé, ptum Oe $ qi Auc 91o- 
gas. O' (eoe m 0 mSvephiD Qe uot, Tc 
xzttarn T| O0OwOQUO] pu €), cuntpy6i 
e»e?( T0 dUapteiizu, Cp cii dAnDeím mu, na 






d ilezar 30, 13 wx Von diet, dUapts Cit miei 


» T8 Did Venuecurm , oot 98 Q Dwesur- 
«» ? dale 1 qur. Eia v dÜaptchoiue 
qu cid n diszeiom, 

d^. OrK EKAOeIZA META XTNEAPIOr.] 
OzroAarnror, Xruoivd tfo TETUY 7T 7T 
eà mi; dA^oquAoic dfour lu) , oia 41 ? qu- 
ylà euwoméis WwaryxactdA Qe, vv « dvoxt- 
Geíag , &T« d Davos GuT]) Vrtzctmo xcl- 
! Yanfügeu, 

QOrrENOYz. Éuwid Ao uateimm Ge, 
«pi GU nep aíptmuci* avogropsrre, 2gizo) 
«)odl"o uir Panis vro mpsLo d), aper 
ew aeu , x) dosCel c ayptz Gi meot, Tuus, 
quoly, 4 ouufA Sos , dXX. &dl moz Tot O6 
«Sa aiyeas vóugr, uw tvesulw. 

€. NI*OMAI EN AODOIZ TAZ XEI- 
?Az MOY,] Oro^arnüror, TS fou suf 
x 78 IA T vL Xyrdya , 9; q ladhixis 





455 


CATE- 
NA PA- 
TRV Ma 


ATHANASII Introducitur per- 
B (ona eorum qui crediderunt in 
E IChritum ;cüm interim negarent & 
Mei c Iudzi, qui communi confpi- 
ratione conuenerunt aduerfus Dominum, 
& aduerfus Chriftum cius. 

1. Ivp1cA uiii Dowinr. ] Ontczn:s, 

Is qui in Deo confidit, dicet,19dica me, vtpote 
abfoluendus : qui veró in femetipfo, vel alio 
quopiam fpem fuam haber, infirmabitur. 

2. PRosA Mr Dou. ] Turoponzrt. 
Hifce petit fibi dari aduerfus aduerfarium cer- 
tamen, in Domino confidens fe minimé fu- 
peratum iri. 

AwowNvM ir. Diuerfa eft autem Domi- 4tliser 

ni ignitio, ab illa quz fit fagittis maligni. Iila ripe e 
fiquidem mala confumit; hec verà paíliones 2/4 "^ 
fuccendict. 

QvONIAM MISÉRICORDIA TY A. 
Tusoponzri. Hinc patet, Píalaum hunc 
ante peccatum, factum effe. Nam vt fimplex 
& innocens, peccatiQue expers, lüboriofa 
certamina defiderat. 

On1cENr1s. Qui confiderat mifericor- 
diam,hac dicet,memor contemplationis eius. ru nein 
q.d. Mifericordia tua quz mihi perfpe&ta eft, ptario fus- 
có quód oculis meis obuerfetur , iuuat me vc 4" Pn 
complaceam in veritate tua: mifericordia 
enim Dei fecundum. veritatem, & non ficte, 
complacere facit : hzc enim vox eft fapien- 
tis, & veritatem contemplantis. Deinde re- 
cenfet fpecies complacendi. 

4. NoN SEDI CVM CONCILIO] 

T uroDoRErT I. Significat autem per hzc eris 
apud alienigenas commorationem, cum qui- àad«m 
bus ob fugam fimul habitare coactus , neque 2,5. 
impietatis, neque iniquitatis ipforum con- 

fors effe voluit. 

On. czurs. Concilium vanitatis, funt an- 
tiquiores hzretici;iniqua gerentes , funt laici 
prauaricantes;ecclefía malignantid, eft coetus 
hzreticorum,& impij prefbyteri, Cum hifce, 
inquit , minimé congreffus fum , fed neque 
diuinz legis przuaricatoribus cómiftus fum. 

6. LAVABO INTER JNNOCENTES MANVS 
MEAs.] Tutononzr:. Hoc fimile eft ifti fa- Loro ma- 
&o, quod Pilato accidit: qui cüm Iudeorum 7,4 


recentia 
P arri- Jymbolum. 


456 


CATE- 
NA PÀÁ 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


parricidi particeps effe nollet, manus la- uatorzs xomyizey gà DuA ply Qu, vic 


iav, Uit reipsà negotij fugam oftendens, Vtin- x&escérélam, v $pyo À conoc 78 aeg - 
nocens igitur, ihquit, & nihil commune | uev» 4 qv), XY'ca ld Qe moivuv, €rc), 
cum ipfis habens, confidenter etiam ta- — «2l pxdtoínn vesc üu TÓC Pr kotyaviar, 
nus |]iuabo. 
OnicrNis. Fr fortaffis hoc infinuantes, — Qirirgxovz. Ka] 722a 7870 aiios ópfpor, 


Pujppo'i Sororid ouai v fu 2, €ienc. 


. f, 


lauabant oraturi manus fuas, vt puras ma- dsl vic yelege oi deu pon y Y olas 
nus cleuare pofferit. 
$. DowiNE piLEXr DECOREM. ] Turo- $. KYvri£ HrATHZA EYDPETEIAN,] 
ponrrri Pro decere Symmachus adytum.| Orosnruror. A'vri d dU pt eias 0 Xup. 
pofüit;pro viri vero. fanguimum, viros par- My D , draursecv mtÜen* avri di ar. 


ricidas. ! : 


te pracditus eft,huic non pertuadetur malum, $2 yaxáv, iia 3 axogeaAE dt Qorisóc jui- 


inaegi s 6ege duong n. 


d ev alu £sur , dud gov waa toroy. 


OnicENIS. Qui hac finceré d'cit, is non DriceNOTz. O' ole yrmaiac Aou, 
diligit mundum , neque ca quz in mundo — £x dad shy xóz pter, dV i Co xó2up. OO 
funt. Quod enim res vifibiles & tempora- 28 exezd» v feno xg) aes nuueg, 
neas non fpe&taret , ifla dixit. Illud autem, TuUle dr £i. T6 0*, Mh suuamUAtzW, ui 
Ie perdas cum impiis animam meam ; fimile dosCav lg "ull us ugir rof MÀ eusa- 
eft illi, Non. perdes iuflum cum impie. Cete so2éewe direi ua a avCc, Neifetorur Ji 
1üm lauent etiam hi manus, in quorüm ma-.— xgj 86i zc »eieat, 6 p repr aj. d'ouiag. 
nibus iniquitates func. Rogat autem , ne affe- E/y9))di uh diravTa6 voit ácsóta dfandii- 
&us it co modo quo impij, ne finul cum xai, Vra. uh vua7róDw!) auvziz 9 juri dud. 
ipüisanima cis intereat, Quienim pià men- — EczsGj dp m rap yay , d mio) s 


nec ad cxdem animum zdijciet, ne vita eius Ot , £r * Coh dur. ded eg elus i 
cum viris fanguinü (imul pereac: in adionibus | euzazzüAwzaj. & area tec 99 résuy dduuia 


b[a'mos 


enim horum iniquitas,eft vniuerfalis malitia, — ziv» xe Sv2uxi xoxía, 


12. IN EcctEsiis. pENEDICAM TE Do- (6, EN FKKAHZIAIZ ETAOTHEZO XE 
MiNE.] Tiigoponrri, Hiac manifefté difci- | xvriz.] Orosarnror, EvióSw culisi- 
mus, Dauidem in feipfum hunc Palmum — ese utztebixesAp, cx eic &ur ipso vo 
dictaffe : fpopondit enim fe in omnibus to- — AaCi2 6 aou. Y'aíormo 52 à derámus 
tius orbis Ecclefijs per Pfalmorum coipofi- — &urzir 72 x7 alg cinugdpluo énwaiane, 1 

paw4jeg tonem benedi&urum ac lauditurum Do- 7 T aM cvyyestis doNylody xà) 

oa q^ minum,propheticis oculis orbis mutationem | Uufadr , &estrmeoi inum 3 f oieegdprt 


eu reis  prauidens. Obtinuit autem fincm füum vati-.— eesC 6 zu» pna Cour, Aut dt ug] mo i- 


tat, Deum 


E : 2 , a . * , L] N^ M 

Iendar." cinatio : nam in omni tcrra & mari, per pio-. AO» » «vestrrela* à ord oy 30 8 xg) 9u- 
rum hominum linguas, magnus Dauid Ad'vry , dfa vj) dDoGdv soma sun , 0 páyas 
Deum bencficum decaritat. 





g£ 





&aGiÀ. divuvél oy &ip)yeny Sor. 


ANNOTATIONES CORDERIL 


Hi» iT viv s fimplex eft, exui ed ^a- 
Pec £P, P (almi Darid. Ya eiiam Com- 
plutenfes & Regij legunt, praxer 


E. Theodoreuim & Euthymium;S.Au- 


ift omifit vocem . P fa/mus, & tantüm infcribit, 


Ipfi -Dauidi: Lorinus ait emendaciores codices 
habere, T£ A4£H, ipjises Dasiis,quemadmodum 
Sixtina editio legit. Verumtamen Hebraus in- 


fc 
le 


ribit Y? Ledasid, quod magis fifiet noftcr 
Jtioni,quam in quatuor codicibus v. s. Caa- 


rcis, & vnico Bauatico codice reperi Qv infcri- 
tione fignificatur hic Pfalinus ip(i Dauidi, fiue 
in perfonam ipfius, dictazus cffe : quod optime 


totius Pfalmi argumento congruit. Vulgatus ad- 
didit, in fincm. 
1. Indica mibi Domine.) Grace, wir uni. ita 
hic codex , cum Complutenfi & Regio & alijs 
multis, & Hefychio, qui docet hoc verbum, 
quando fignificat condemnare , cafum accufndi — — 
ftulare; cüm sus dicere,ac dilceprare, datiuum. Quid ir 
Quomodo Apollinarius legiffz fz indicar, cüm ra sie 
hunc locum ítc exponit: aliquem 
H'uerieo dina seas dyeZ ayoritpori Sud. e 
ANoflro dqudices Rex miti ammo. 
Sic etiam in PLilmo 1x. /sdicare pupillo & bu- Pütsd* 


mni , cítin fauotem eius fententiam ferre : quod 
& 


IN PSALMVM XXV. 


& hic Dauid petit: Hebrza tamen & Vulgati, 
cum Sixtina editione Septuag. habent, dica 
me, Idem tamen fignificarur vtraque oratione. 
Nam vulc vt Deus fe iudicem exhibeat inter ip- 
imm & adueríarios fuos, nec fe gerat tamquam 
cauffa ipfius ad fe non pertineat, hoc eft, vt Deus 
pro fe lentennam ferat contra aduerfarios ipfius, 
vindicando fe, & ab illorum iniüria liberando. 
Et cauffam addit: 
Quoniam ego in innocentia mta ambnlani,) 
Ita quoque S. Auguft. legit cum Vulgata hic, & 
inferius verf. 11. vertit , sngreffns fum. Pro snno- 
ccntia autem, Grace eft, àvaxia Aquila legit , & 
dzimm; itaque S. Hicronymus verüt, quia cgo 
1h Jfimplicitare mta ambnuiaui; Caietanus autem, 
Gen.13,T. jn perfethione mea. Sic in Genc(i, Ambula coram 
me, C eflo perfeilus; in Hebraeo eft , eflo fim- 
plex. vc intelligamus fimplicitatem effe quiddam 
€ pulcherrimis perfedionibus conflatum , exi- 
miam viz rationem , omni decore. & venuftate 
concinnam, coram Deo pretiofam , quam etiam 
vno verbo dicimus immocentiam: cüm abeft ab 
animo fcelus, à moribus macula, atque vt in ly- 
ra, cft omnium in mente & voluntate actionum 
Chriftianarum fymphonia,hoc eft breuiter ,can- 
dida fimplicitas. quam ira adamauit Innocentius 
Papa V 1I. vt fymboli loco Dauidis illud pium 
carmen clegerit, Ego amtem in innocentia mca tn- 
greffe [um: vel, vt vertit Telefphorus , fummus 
& idem orbis terrz. Pontifex, sm fimplicitare mca 
gradiar. Quantum autem in hac animi innocen- 
&ia, morumque fimplicitate prafidij fit, luculen- 
tet declarar, cüm febdit : 

InipkM. £t in Domino fperans nen infir- 
mabor.] Grac , v jh anion, quomodo paflim 
Graci codices habent,& Vulgata cum S. Augu- 
ftino; Sixtina, 4 uà extvÓs, non moncbor ; lic et^ 
iam habet Sexta editio; Aquila , x émniew , non 
deficiam, & ita S. Hicronymus ; Symmachus, 4 

amíssuda , non CilCMmWertav ; Hebraice, 
"yp NS lo embbad, id cft, non nut«bo, non va- 
cillabo, q.d. Non excidam fpe mcá quam in te 
folo collocaui. Spes ems mon confmndit , quam 
(cut ancboram babemus anima 1utam ac firmam. 
Mobi, E cohtrà veró (pes humana fallax equum ad [a- 
(6,19 : ] $n 
Spes buoma- Intez. Quia maleditlus bomo, qui confidit in bo- 
mafalaw. mine, C? ponit carnem brachium fuum , C à 
Yc47,9. Domno recedit cor eius. erit emm quafi Y 
Iüiz 5€,6. m deferto. lem ralis (vt Ifaias ait) confido f*- 
er baculum arundintum. C confratium , twi rj 
smnixus fnerit bomo, intrabit in mannm ein , G- 
confidit im Domino , ficut 


Innocenti 
e fompi- 
ua m que 


fiia fit 


be D 
rma. 
Rom. $,$* 


Pl. 134, perforabit eam, At qui 
1. mons Sion,non commouebitur in. eternum, Hinc 
Spi i» — appofité S. Chiyfoftomus, Mentem dixit inquit, 


Deum ,mb- 
1i Sion cé- 
[arstur. 


cm in Deum immutabilem , firmam , C con- 

antem, inuincibilem C inexpugnabilem.Quem- 
admodum enim fi quis innumerabiles adhibeat 
machinas, montem nec conucllere nec labefa- 
&tare poterit; ita etiam qui eum aggreditur , qui 
fpem in Deum collocauit , reuertecur domum 
vacuis manibus.Scd cur non dixit abfolute, Sic- 
ut mons, lcd montis Sion meminit? Docet ,.nos 
non debere animum dceijcere in calamitatibus, 
nec ab eis peílumdari , (cd à fpe in Deum pen- 
dentes, omnia ferre fortiter, & bella & tumul- 
tus. Quemadmodum enim hic mons , qui fue- 
rat quandoque defertus , & nudatus habitatori- 
bus, ad priorem redicrat prolperirarem , veteri 

1oxvs I 


457 


ftatu recepto, cüm incole redijffenr, & miracula Axxo- 
rurfus oftenderentur; ita etiam vir fortis, licetab rAr10- 
innumeris inuadatur calamitatibus,minime eucer- xs con.- 
titur. Qui fperant in "Domino (inquit 12ias)mw- pen. 
tabwnt. fortitmdintm ( humanam in diuinam ) 1649,51. 
affument pennas ficut aquila, current , C non 
laborabunt ambnlabunt, C non deficient. Opu- 
mé Theodoretus: Gubernatorem , inquit, ba- 
bcas Deum & aurigam , & res tue ab illa pro- 
uidentia pendeant : nam hoc modo inconcuflus 
manebis , & immurabllis; 
4. Proba me Domine , &c Totus hic verfus 
( vt bene notat Genebrardus ) metaphoricus eft, £uemodo 
du&i fimilitudine ab argentarijs, qui aurum & p^, à 
argentum probant & examinant , an fit adulteri- 1, y^ 
num. Sic ó Domine, inquit,qui fcrutaris interio- renrar 
ra, proba me, & me:m innocentiam , cognofce peftmid. 
calumnias iniufté mihi irrogatas : renta me , fiue 
periculum fac de me. Pre, id cft, funde, exa- 
mina, & explora cor mex, mentem & cogita- 
tionem, C renes meos , affctus, arimi motis, 
fenfuíque intimos. Ex experire an mentiar , an 
fim in culpa eorum , de quibus mihi calumnias 
imponunt. Alij hoc exponunt de purificadione, 
q. d. Tamquam aurifaber vel argentarius, cami- 
no me proba, & emunda, probatum ac purum cf- 
fice. excoquc renes mcós,& cor meum, vr quid- 
que in meadhuc impurum, alicnum aut vitio- 
um cft, abfumatur, expurgetur & cxutatur. Ac 
fi dicat cum S.Auguftino: Hic vre , bic feca, vt 
in eternum parca:. In hoftia pacifica iubebantur 
renes incendí & cfferri Numini in odorem fua- 
vitatis, Cuius rei myfterium Hefychius , vt diui- Cur eher 
narum rerum myftagogus,lib. 1 iii Leuit, decla- vv corda 
rauit: ait enim inter cor & renes cíle mutuum vri pefin- 
rcípedtum , & amicam virium communionem: - 
& ca de cauffa in diuinis Litteris fzpé coniungi, 
vt hoc loco Regius Vates & alibi fecit, Et apud. P31. 7,10. 
Ieremiam quoque dicitur Deus probare renes &- Ver11,20. 
corda. Nullo autem modo, inquit Hefychius, 
hac membra prophetia coniunxiffet , nili omni 
modo quidpiam cis commune fuifle. Motus 
enim irz in corde, at in renibus memoriam eius 
iacere medici dicunt. Addit, pium & Deo charum 
Dauidem propteteà vri cor renefque popofciffe, 
: "fAPY- : 
cüm perfe&tam animi innocentiam Atque ira va- 
cuitatem expeterct; atque vt pofteris cantu illo 
fuo & deuotione fignificaret, non modó iram 
& corde eijciendam, verüm & omnem eius me- 
moriam cum tenibus exurendam, vt hoftia fit 
pacifica , & fanda oblatio. Hoc enim Mofaice 
ompz lex arcanumque myfterium vocat, renes 
adolere. Porró hunc locum ad caftimonix pro-. c afit 
bationem referunt S. Auguft. Beda, & alij, q. d. ener 
Excoque ad purum omnes corporis & animi rwr 
mei Éxces ac fordes. Ac quo igne hac corporis f*rganesr. 
animique conflatio perficitur? Apud Gregorium 
Nazianz. hanc purgationem vis ignea tentatio- 
num abíoluit, de qua in. Poémate in laudem 
virginitatis ita cecinit: 
A'vrdg uo) soxée Bi, Tout xa My aM aar 
Tlazév, J écid daga" ipiQu)a, 4" olor Md by ulus 
Xpigiv, éc dQuyia; eio sidaskras iLonor dw 
Ei $740 4n, guupiy T' Ui re &xiqur, , 
fX, xg xt baren, x) lus dro ua Bao 
Xaipoi, Xga à aine Vagporiplu, D aris, 
f' s aque ir ppdreim xgDBasgiutror jursarme. 
Virintié quicumque mibi pracepta dcdére 
U 12 m Sunt 


458 


ANNO- — Junt patres: natos babeo quocumque falutis 
TATIO-  [nfiruxi moniti:demum pro conimge ChrifIum, 
NESCOR. — Prareliquis adamat qui vir ginitatts alumnos: 
DERI. 


Sit licet ob cunilos natus crucis atque doleres 
Pertulerit:qui me,licet a[pera duraq; mutat, 
Expler lstitia, leuiorem mole laborum 
Effiiens, inflar vitiats fordibis auri, 

Ignea quod fornax purzat, redditque nitorr. 
Vtigitur hanc Domini probationem, quà iufti 

rorfusdepurátur,non à fcucritate,fed à clemétia 
ba prouenire intclligamus,adiungit Propheta: 

3. Quoniam mujcericordia rna. ante. oculos 
Vita imno-. meos, ] Hac cauíTali cenfet lanfenius reddi cauf- 
«mia 90. (m, cur Propheta iudicari poftulet, neque Dei 
Dei aud, Midicium fübire vercatur. Vel poteft etiam intel- 
el. ligi aflignare cauflam fux innocentdz , propter 

quam diuinz cexplorationis trutinam non detrc- 
tet. Quod auiem addit, CimpLicmi sm veritate 
t4; licet accipi poffit hoc fentu, q. d. Compla- 
cui tibi per veritatem mandatorum tuorum à me 
feruatam ; conuenientiüs tamen accipitur hoc 
fenfu , ac fi dicat, Complacui mihi in veritate 
tua, hoc eft, veritas tua mihi placuit : ficut apud 
Math, 3, Matthzum dicitur, Hic eff Filis mens dileitus, 
in quo mibi complacui, id cft, qui eft mihi gra- 
tus, in quo eft mihi complacitum Hoc enim ten- 
fu meliüs cohzret cuim hemiftichio pracedente, 
cori "n tua. ante oculos mcos eit. 
Pulchre ad hunc locum. Hugo de S. Vi&ore: 
Mifericor-. Mifericord:a, iuquit, Des efl, quá parcit: veri- 
dia cr ve-. tes qua corrznit. "Per mifericordiam pemtentes 
ue, Parme, Ab indulgentia mon vepelst: per veritatem pecca- 
tenti n«cef- 
faría. t4 Dunicns, can[[am, non perfonam, rejbicit. Qui- 
quis erzo ad falutem peruenire dcfiderat,bec duo 
neceffe eii medicina Des remedia non contemnat. 
Ssne mi[ericordia evim veniam non con[equitur; 
fine veritate non emendatur. Ec poft pauca: Afi- 
fericordi m, inquit , ttm vbique mis neceffa- 
riam effe videos C tamin corrilienis tue ver- 
bera, quibis peccata mea diffricie pnuis, non fe- 
lim non repello, fed c gandens juJcipio: mo et- 
sam in ipfis smfericordiam tnam non deejfc cogno- 
fco. Quod autem (equitur , Coosplacus am veri- 
tate tà ; Cleganter dictum, laudabiliter dictum, 
dictum imiracione digniffimum, q. d. Non mihi 
nifi in tua veritate complacco : quia quod tibi in 
me diíplicet , hoc ettam ipíe reprehendo. In tua 
veritate mihi complaceo: quia vm mca peccata 
perfequeris flagellando, liificas me amore cot- 
re&tionis. Cur enim. mihi in tua veritazte non 
placeam , qui in mea priüs falíitate malé mihi 
complacebam? 

4. Aon fedi cum concilio vanitatis, ] Vbi 
vanitatis nomine. vniuería. mala complectitur; 
P e proprié cum concilio doloforum , & intqua ad- 
rxnméd "uerfus proximum machinancium, fimularorum, 
Scriptura, && proditorum. S. Hieron, kgit,non fedi cum vi- 

rij vanitati; Chaldaus vertit , cum. viris men- 
dacij. Et quidcin vanitas pro mendacio & frau- 
de contra pro: imum, familiaris eft in facro fer- 
Exoldi:o, mone, Quo fpectar illud : [Von af/umes nomen 
^. Domini dc ti in vanum, Ad cít mendaciter. 
Is *^ Sic ab Ecclefiaftico vocatur fabula vana, id cft, 

] mendax & falfa. Ec ideo patlim in facris Litceris 
idola dicuntur vasa , aut vamtates , id cft, dij 
mendaces, nomine tantüm dij, (cd falfa numina. 

Inip£x. Etcumuainiqua gerentibus non in- 
troibo. ] Grzcé, ura eogrpure; S. Auguftinus, 


Vanitas 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM. 


cum facinorofis verit. In fonte nominantur 
O'D5V3 nagalamim , id e(t, occulti , ab[conditi: 
illolque Hebrziaiunt effe lucifugos tenebriones,. 
y , Vt verbo vtar D. Pauli, dedecoris occulta Facinerofs 
c&enuut, qui latebris turpitudinem fuam occul- texbra 
tent, qui remotis arbitris Hagitium doceant , qui 2440» 
in obícuro Licentiz, vt propitiz Diuz litent,qui 
denique ab oculis fapientum animas innocentes 
abducanr, vt liberiüs fefe in omne vitiorum gc- 
nus ingurgitent. Ex Hebrzo quidam ita vertunt, 
cum pueriluer lndentbns non introsbo, Quodin 
eofdem eiiam poteft cadere : ludunt enim lfu Lafor quid 
plané inauípicato & crudeli,qui videlicet à fan- i2 eupim- 
cti Numinis amicírià reuocet , aut animz ftatum '^ 
contutbet. Quomodo /wdum in folentem vocant 
Poétz, vel furentis Martis, vel bacchantis Fortu- 
nz,& laté omnia fufque deque miícentis, Vel quo 
potiüs diuinz Literz vocant. [wfum , creatoris 
omnium Dei contemptum, & cultum idolorum. 
la Moyfes idololariiim iwfwm nomunauit, vt Exodi ji, 
bonus interpres. cenfuit Apoftolus. [ta cum €. 
1aaco. ludebat Iímael puer petulans , & nefariz ' Corto, 
fuperftitionis auctor, cüm illum Abrahami ocu- cs Á 
lum vellet efodeie , & (ubinde impia verba in- ' 
ftillans , dcuoti animi fenfu & religione fpolia. 
rc, Plura vide fuperiüs de prauo coníorüo ad 
Píalmum 1. à nobis annotata. 
$« Oan ccclefiam maliquantium, &c. ] Affc- 
rit ceité Dauid ius & zquitatem libi femper cor- 
di fuille, atque adeo nequaquam cum impijs m- 
dicibus iniquas fententias proferentibus pro tri 
bunili feditle : fed pouiüs iudicia & fententia 
tulille cum iuftiia v(que adeo coniunctas , vt 
polt damnatos capite fontes , fibi. femper inte- 
grum fucrit, lotis manibus ad altare Dei pro- 
pilis accedere;in teftimonium innocentiz,quem- 
admodum fequ. veríu declarat : 
6. Lawabo inter innocentes manis mea: , &c.] 
Grece, & adus; Hebraice eft, mpi benikkain, 
id eft, $n innocentia , prout S. Hieron. vertit; 
Aquila tranftulit, à» 48ecmn ; Tertull. cwm inno- 
centibui. Exat folemne Iudzis, vt, cüm fc nullo Qudloio 
crimine teneri profiterentur , in fignum innocen- aut. 
tiz, manus abluerent. Huius cxrimonie mentio caper 
fit in Deuteronomio, Quin & Pilatus in Euan- Maths, 
gelio narratur lauiffe manus , vt fc à Chritti in- 14. 
nocents fanguine innoxium declararet. Hoc fen- 
fu vulgó dicimur lauare manus, cüm nos abali- 
quo negotio fubducimus , in quo peccindi peri- 
culum tit.Sed cüm ifta loquendi ratio merapho- 
rica fit; dicendum cum Bellarmino , Dauidem 
hic loqui proprie deritu Hebrzorum , quo ante 
ingreflum tabernaculi, tum ipfi (e, tum hoftias 
purificabant, Sic ante preces & vota ludaeos la- 
uiffe priüs manus in tcítimonium animi nullo 
crimine contaminati , teítarur Ariítzas libro de 
Scptuag. interprctibus in hzc verba: Eipsimeoxr 34 
à, Té79, Tir- xdgiv 3aeri husrit dx xHexe, m mxag- 
78 iverT as Mtadisuy Js Ón paaglopir or v8. pd ir eig 
yax xaxir. Kat à éziue pau giqsrzer 08i lo dign 
euslo, dy là donleap mayra, [nterrogati antem de 
boc, quare pojt lota: manm vota faciant? Re[pon- 
debant boc fieri in argumentum C teilimonium 
nullius (celeris perpetrati. 1ta pulchre c [anti 
omnia ad in[Htiam referebant, Huc refert Cre- 
follius Myftagogi lib.3. morem illum , quo ante 
fores & templorum veftibula , cantharos & fa- 
lientes aquas habere volueruar , quibus orazur, 
. atque 


Am mot 


IN PSALMVM XXY. 459 
atque in templum ingreffuri, manus lauarent. — mirum fe mirabiliüs oftendat , fiue i& nube, au7 ANwo- 
Antiquiffimum illud eit, & à Moyíe diuino af- — fcà luce clariffimá, quod in Moyfis olim taber? 7AT10- 
flam indu&um , cui przceperat Deus labrum — naculo, tum in templo Salomonis eucniebar, NES COR- 
zneum conficere,in quo Aaron & filij eius ma-— teftimonio haud obícuro diuine prafentiz: fiue PERITI. 
nus & pedes ablucrent, Hinc frequentes apud — in Propiciatorio, vnde oracula reddita fuiffe diui- 
ludzos loüones, & quz dicuntut in Euangelio — hitus accepimus , fiue denique quód in templis 
Marci 7,4. baprifmara, Quo in genere ita fuerunt in par-.— Chriftianis, (übaugufto vclo Sacrainenti, & hu- 
anda omni contaminatione dilieentes, vt not — fnanitatis conopco Rex gloriz verfetur. Hunc 
modó volam & digitos, fcd víque ad cubitum — decorem domus Dei mirihcé cómendar S Paulus 
ipfum, é communiritu manuslauarent,vtauctor — Corinthijs fcribens: Omnia boneite, C fecundum 1.Cot.4, 
eft Thcophyla&us in Marci cap.7.Mofaici ppe- — ordinem fiant im vobis. llle decor & concinnus 4€. 
cepi vim & myfterium expendit Philo lib, dé — rerum omnium ordo rapicbat olim in adimira- 
Vidtimas offerentibus: Corpiu, inquit, lamacris | tionem Gentilium animos,qui externo illo cultu, 
Extwa — Ci luitralibus a[perfiombia purgat.Quod deindé — & crocotá variegarà Reginz,hoc eít Eccleíiz,in- 
lstio "ad adanimz puritatem referendum efle contendit — ducebantur ad religionem meliüs cognofcendam 
4 his verbis: AN eceffum sgitwr efl adituros templum. & amandam .. Hoc itaque inprimis eft. Eccle- 
rua. — facrorum gratia, &- corpore nitidor effec multo — fafticis viris prouidendum ,qui Dei Numen re- 
magis Ammá. Ex hacitaque Moyhis difciplina — ligiofo minifterio conciliant,vt vbique fit mundi- 
Dauid, Lasabo, inquit , suter innocentés manus — des atque decor, qui in omnibus quidem rebus 
meas: id eft, lauabo manus in fignum verz pu- — dele&ar, fed maxime in pia loca & veneranda 
ritatis inrernz,, vtinnocentes faciunt: nonautem — €onuenit. Hinc S. Hieron. Epift. 3. inter laudes 
lauabo manus meas cum hypocritis, qui manu$ — Nepotiani facerdoris, vità & facinoribus clari(- 
putas, & cor fordidum gerunt,cute quidem per- fimi, hanc curàm nobili (o przconio infignir, 
fult, fcd vitiorum labe obíoleti in templum ir- — Erat folicitus fi muteret altare , fi parietes ab(aua 
rumpunt Contra quos ita Tertull.lib. de Orat. — fWigine, fi pamimenta terfa, fi sanitor creber in 
cap. 11. Queratio cj? , inquit, manibus quidem — perta, fi vela femper sn oflys, fi [acrarium mun- 
ablutis, fed fpsritm fordidato orare ? Impura eít duum, [i va(a luculenta , C- 3n omnes cerimonias 
illa puritas, qua manusabítergit, impuraram — pa4 folicirudine dijpifita. Duo maximé.in fan- 
e(fe men;iem feni Ad internam igitur putitarem — &iflimo viró illo przdicat ; tunditiem & deco- 
fpcétat illequoque ritus Ecclefiz , quo facerdo- — rem, fiue honeftiflimam rerum omnium faciem, 
tcs Sacra ficturi manusabluunt,quemadmodum — & Ípeciofum ornazum, qui Dei domum deceret. 
elegáter monet $ Cyrillus Hicro(olymir. Carech. Neque mirum,fi omni animi ftudio elaborabat vc 
myltag. 5. his verbis: Fsdsilis Diaconum lauan- — lacrariumefIct mundum, niridi parietes, vafalu- 
dis manibus aquam. porrigentem facerdoti , c — culenta; cüm etiam in zdium faccarum paui- 
illis qui. circum. aliare Dei labant. presbyreriz, mentum curam intenderet, quod fordibus vbi. 
IN um ideo pror [is dabat , vt fordes corporis ab- que vacuum & expolitum eífe cupiebat, Sciebat 
Inerentur ? nequaquam : nec enim adeo fovdibus enim (anétum id ele, & nihil eíle contemnen- 
corporis fedati, in Ecclefiam ingredi folemus, at. dum, quod dicatum foret Deo, & pons Numi. 
illa manuum ablutio (ymbolum efl , C- oportere — nis amplificandz feruirer. Eadem laudat in Ma- 
mos à peccatis omnibus, &- iniquitatibi munda- — gno Balilio adhuc presbytero S. Greg. Nazianze- 
ri. Hoc nempe Dauidis hzc verba fignificant, | nusotat. 20. vbiipfum ait ftudiofilimé curauiffe 
: dum ijs facerdos in Miffa vtitur, dicens : Lauabo precum defcriptsones  (acrary concinnitates atque 
rs guter innocentes manus meas, G- circumdabo al- — animi pulchritudinem eximiam, decori c digni- 
tare tuum. Domine, Abluaonem circuitioni prz- tatit pleniffimam. Certé non decet Dei gloriam 
mifit , vt indicaret, antequam facra obeantur,à fitu & Yordibus inobícurari; nec ferendus eft 
lordibus maculifque rmundandam effe mentem. — Liturgorum imprudentium ille ftupor, ncc diffi- 
Appofité ad hunc locim Richardus Victorinus:  mulanda pcm qui triclinium malunt,quám 
$1 forte, inquit, manibus inter agendum aliqua; templum effe ornatius, & ex ara ptopé dicam 
wr affelet, macula inba[erit, C" eas vel canum — faciunt hatam , € templo fordidato culinam ; & 
fnperbia, vel puluis cenodoxie fedamcerit, laua — acrarioprofanum gurguftium, qui decorem do- 
bo vtique inter intacentes manus mtai , C7 [ata-.— musDet non ram diligunt ( quod fecéteomhes 
fam, in quantum potero, mundare eas. Pargandi ^» San&ti) quàm indigniflimé afpernantar. 
veró modum docet , cüm fubdit: Quoties pro Domum igitur Dei vocat templum;quid ni et- Teu ind. 
fordibus operum im con(peiln two deflco manuum — iam totum hunc mundum, ftructurá opificioque 4 «f do- 
mearum piaculas lacrymarum vnda laware con- — mirabilem2in quo viuunt & circumferuntur ho- * 
tendo. Quidquid emim per culpam fadatur,ciró — mines,fi Maximum audimusegregiü Martyrem, 
per compunéhonis lanacrum diluitur. Qui vult — qui in MyfticaTheologia cap. j.ait Ecclefiam effe 
ergo mandas matus babere , (Hudeat eas affidws — mundi fymbolum , & mundum Ecclefiz adum- 
fletibus mundare. Sicille, Non longé quzren- — brationem:& czlum quidem effe diuinum facra- 
dum lauacrum eít , habes fübicctas oculis ma- — rium,terram veró templi decorem obxinere. Id (i 
nus, dele, emitte lacrymas, e vicino habes — verum eft, omnino conuenit, vt vbiquein com- 
quo abluatis, muni vita,velutin fando communique delubro, 
8. Dilexi decorem domm tue. ] Gtzcà ivesf- — decorem hunc & modeftiam. retineamus, fine 
Derim  anar. In Hebrzo pro decere e(t babitaculwm , vt — qua qui in hoc templum ingrediuntur, profani 
templis 44- intelligamus in decore habitare Numen venu- — fürit,& beatis rhentibus odiofi, quz e czlo,cam- 
ftatis pos & omni hominum majnificentià ^ quam  facrario ,in nos oculos fuos intendunt. 
th 


Exodi 30. 





templum 
Dii. 


dignillimum. Quare Dauid ibidem nominat ^ 10. Dexrera eorum . repleta. eff mmneribus.] 
templum, locum babitationie glorià Des, Vbi ni- — Hacc verba exponit S. Auguft. dc iudicibus, qui 
Toxvs L Mmm donis ; 


€^ i i 


^ 
Sy——— 


^ 
460 

Axwo- donis corrümpuntur: componit autem hunc 
TAT10- Veríum cum illo Prouerbiorum, Longitudo dic- 
NES COR« M7: in dextera. eiut, id c(t , vel vita hzc tem- 
pznir, poralis longine , vel potüs zterna & bea- 
Prou. 3,16 tà. Ergo Salomon iudicem zquum, Dauid au- 
Iniqui iv- tem iniuftum defcribit. Impius iudex in manu 
dics P!-— dextera habet munera, qua pet fumpum fcelus 

mera pra- v. 3 A nan 
ponunt vi- extorfit : at veró pius iudex in cádem dextera vi- 
fa bia, tam longiorem vel felicem , quz nullo tempote 
contincrur,feruat. Vide quanta fit vis munecum, 
vt hac vitz: bearz iudices impij prponant : nec 
enim vnà manus vtramque rem. capere poteft. Si 
munera excutias, vita lüccedit beata; hc fimul 
cum muncribus ftare non poteft. Inducit eiiam 
1. Tim.6, 5 ibidem S. Auguft. illud Pauli: Qwi veritate pri- 
nati funt, exihimantert qua[fIum effc. pietatem. 
Quam fententiam de his exponit, qui munceri- 
bus infle&tuntur. Hi nimirum exiftimant quz- 
ftum effe piecatem, id eft , przfe&uras fibi datas 
ad quzftum, ac (i ob eam cauffam iudices con- 
»füituti effent, vt infontes fpolient , plebem expi- 
lent, miferos deprzdentur. Dextera eorum, in- 
quit Auguft. repleta cff muneribus , C quod eis 
ad obtinendam. (alutezm eternam datum eft , ad 
accipienda buiu (modi munera conmertunt , exi- 

Jlismantes quejIum ejfe pietatem. 

12. "Pes poems. fletit im. vetliindine.] Ira quo- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


que legit S. Auguft. Grace cft,u iun, quod 
Vulgata vertit, «m directo; Symmachus i uang, 
ám plano ; Hebraice 4i mifcher, quod locum 
plansm fignificat. Hocin loco fant Patres ani- 
maduertunt incredibile Dauidis ftudium expo- paid à: 
lienda in dies puritatis, & maximé cüm in adyta nimi puri? 
facrofanéta introire, Nam pedes conabatur y ^ri val 
rectitudine ftacuere, (ic vc nihil effet in affectio- 
nibus extuberans , impolitum , a(perun , nilul 
quod (an&um locum dedeceret: omnia in animo 
equabilia, cafta & (incera , vno vcrbo , Deo di- 
gna. Quem ftatum proximé ant v. 1. & 11. 
pius Vates innocentiam appellarat. Vnde. non- 
nulli hoc loco putant idem fignificari quod 
priüs dixit, Ego awrem im innocentia mea imere[- 
fus fum: vx videlicet reddatur hic cauffa cur me- 
ritó redimendus fit. Quamobrem aliqui. libri 
legunt, Pes enim ments icd hzc particula cauffa- 
lis, nec m originali, necin melioribus codicibus 
inuenitur idcoque omittenda, 
Ccterüm poteft etiam hic verfus ita explicari; 
vt pedem ftare in re&titudine , fcu in via reda; 
idem fit, quod in tuto conftitirum efle , à peri- 
culis liberum. q.d. Cüm tu me iam tuibio- 
dum conltitueris in vía recta , fic vt tutó mihi 
ambulare liceat, quó velim; tunc vtique te; Do- 
minc, in caetibus hominum publicé bencedicant. 


IN PSALMVM XXVI ARGVMENTVM. 


1. Pfalmus Dauid priufquam 


liniretur. 


Nonnulli, eà quàd in bexaplo titulus ifle 


d, Vang và ati eve) GÀ 
Mex vog. 


Tw& , imei n qud (Eum v ames)egth ex 


om reperiatur , annt Pfalmum bunc 
docere quomodo agende gratie [int Dro, 
c» quenam poflulanda [imt .— Alij autem 
bunc titulum 2 ceteros reperientes, 


Triplex 1 | To » 
DM dixerunt Daui em ter cuntfum fuf ; 
uidi. nempe à Samuele im Betblebem , à tri- 


bu Iuda im. Hebron , eo» tertid "vice ab 
omnibus. tribubus. poft. obitum Saulis. 
Hunc autem P[almum , ferunt eum an- 
te fecundam. contfionem di&faffe ,. cim 
adbuc eum Saiil per(cquebatur, quando ad 


kxetro, didiouew Qao) Tàv aur , Grut 
evesoi 4. dU onec éiv mU Sid , x2] ümia 
uicéi. Ol d (aUeluo dDedvric C mic 2oi- 
"Dk, Cor dc Pro xyguels 0 AaC, 
«xod 38 XayuguA ép BrDAeigs , ^ro vri 
I'idis Qus; é» XeGeg]is, € pror vao mu- 
edv v quid: a so» Sram ZadA. 
TU? Quo eve? TW, débTiene xelcue 
eizréiv, en duoxeuDpoy ar) T& Xag, wi- 
x9 0636 voy ipta are 90$qu^A, xg) TÀC $5 
apesDiotc apvou (gb. 


Sacerdotem confugerat , Qj panes. propo[rtioms. acceperat . 


PARAPHRASIS. 


See OMINVS illuminatio mea, 
ZB Gc * faluator meus, quem 
Stimebo? 

Dominus protector vitz mez, 
àquotrepidabo? — 
. Cum fpiritali, inquit, luce tuá. Domi- 
ne illuftratus fim , omnes oppugnantes me 
defpiciam, 





quz. rP10z uus uoc top, vot) 
S CUTUp (LOU , riy. Quenat- 
B Shu sno 
KveiO^"areeaanigte Tic (Ae 
uu, 9o T9" Deua; 
Td votpd aw , Quo), Quer wgramjat/o; 
pboc Daro(n ,. raf icy DJ. gosqeirmm jn 
aernd. C 





e. E 


tÀ 


5O———À— 


iL DER 


IN PSALMVM XXVI | 7461 
p. Ervó eyyKevim ipixa- — i. Dum appropiant fuper. me ras. 
xac, E Qaryés rds canas Us — nocentes, vt edant carnes meas; s. 
.. Oi 3A eovr& que , x04 D Ex- Qui tribulant me , * 8 inimict?*2« 
Opi uuo , ai h&ün(or , x9). mei, ipfi infirmari (unt, &C ceci- ee & 
$rilov. | derunt. — 
Ox i| dli, enc], ci; Vid D, rco 20 Spe inquit, minim? fruftratus fum, fic spo in 
aj oj Sujpieuc jos x, 29 G9dvurr& pa tuo auxilio fretus. Etenim cüm przueniffenr rime 


: ! firmum ... 
ei dVxluo Seen duoixormc , iui Ap dx — me, qui me ferarum more perfequebantur, pref. 


Valeur , àv) dà auyeM S ejas V1i-.— mihi quidem nihil nocuerunt ; ipi verà ex- 
quein, tremam perniciem paff funt, 
y.Ea»cparazeru vm $iaxTR- —— 3. Si confiftant aduerfum me 
psu eonn,d qeerDiis ) nxapdit uso. caftra, non timebit cor meum. 
Edy &ravasütm $uimOAshos, | Si exurgat aduerfum me pra- 


3 , , [ . * : i^. 
& (arn &ya $NTLA. lium, in * hac ego fperabo. * vaig. 
Tosu/vlu qwol 7réigg» vc fAmue/ar — ^ Cüm, inquit, de tuo auxilio tale peri- as 


2a dv , xds dic ovis , xdy vele evesc-.— culum fecerim ; licet. bis aut ter tot hoftes 
idooeu uoi aues Sala soMqunegraSuj- me aggredi conati fuerint , intrepidus con- 
E devdy, vj Uridi suítn xoSwaMz- tr difcrimina confiftam; huiufmodi fpe 
per. | armatus. TM 
j. Mia dmouubo vex xv. —— 4. Vnam petij à Domino, hanc 
ei , (aurluo (nri , P xx eio requiram, vt inhabitem in do- 
us olx xvpico za. Tàc$4$- mo Domini, omnibus diebus vi- 
exeTüc Cameo. s. . temex: ———. 
TS Sep us rho repmón(e — Vt* contempler dele&ationem 774 
 Xueicu , Xg] e/hexezledo, T» »&0y Domini, & vifitem templum. vt 
Quid. eius. | De 
E à dfytra, vorn m Ya ut éOtp- Ego autem, inquit, tali potitus beneficio, 
ejas , d aaro (ral vor (uiv éUspyerlu, non diuitias à mco benefadore quxro, & 
ag) Auwaseiar , dd al) uias ydej, v? potentiam; fed hanc vnam gratiam , vt diui- 
durcidlz vul 96i emesesdpsUem va , uz) — no templo continué affidere liccat; ibidemi; 
Soy inei wr ia eae GD, x42 , xo) diuinam pulchritudinem contemplari;atque 
Emexo7réir d'a và x? vóuv n5). — omniaquaz fecundum legé fiunt;confiderare. 
£ On bé us 6» oxi $. Quoniam abícondit me in 
tuis, 6p niea xaxudy op exigat - tabernaculo fuo: in dic malorum 
cí us 6p Dmwe)do Tig cxw; " meorum protexit me, in abfícon- * i4. 
uis. | ditó tabernaculi fui. E 
Tléiegv , Qnow, $t «d ai QeAeiaz, Yn ld Experimentum, inquit, vtilitatis eius ha.- 
éx£Sw eumelar dhelagdp(go, X 79 Ju- beo, cüm iam pridem inde falutem meffuc- 
xórzuy vui dione dq) àv, rim, & inimicorum manus declinauerim. 
c, Ey rüméren vipést us, — 6. In petra cxaltauit me: & nunc 
»ub i34 Ufa xeQa 2o queo e) * ecce cxaltauit caput meum, fü- * rus 
PySpác uv. perinimicos meos. . road 
Sruaírl épymiSa n Qantas] , Q ae Significat híc fe regnaturum effe, inimi- 
dRootres vy. duzsdpdv, à) xuxAwcd auréc, cifque füperiorem euafurum; atque ipfos cir. 
$ oui YY liy! wxIido v. curidaturum , qui nunc ab ipfis circumdatur, 


Mmm; Ci- 


4.62, 
"ARA- — Circuiui & immolaui in taber- 
PHRA-— . * 5 qe 
sis a-. naculo eius hoftiam * [ laidis & ] 


: Tiig- 'vociferationis: cantabo, & pfal- 


7" mumdicam Domino. 
db — Deo,inquit, offeram , non legis facrifi- 
M, eo 


efeemia, Cia in tabernaculo , fed laudis hoftiam : 
quam nimirum etiamnum in omnibus totius 
orbis Ecclefijs per eos qui Deo crediderunt, 
nou diudue offert, 

7. Exaudi Domine vocem 
meam, quà clamaui ad te: miferc- 
rc mei, & exaudi me. 

Mifericordiam quidem implorat;haud in- 
iuftam, fed valdé iuftam. 

8. Tibi dixit cor meum * [Do- 

. minum quzram |] exquifiuit te fa- 
cies mea: faciem tuam Dominc 
requiram. 

Id efl, non verbis vfus fum veritate cà: 
rentibus, fed mente cum verbis confen- 
tiente, ita vt opus fequeretur. Et quz iam 
feci, non fatis erunt ; verüm hoc ía- 
ciam & in poílerum. Ne igitur me de. 
fiderantem repellas , neque rc defideratà me 
priues. . 

9. Ne aucrtas faciem tuam à 
me: & ne declines in ira à feruc 
tuo. 

Hoc ex tranflatione eorum pofuit, qui ira- 
fcuntur, & accedentibus ad fe terga ob- 
ucrtunt , atque in aliam viam declinare co- 

nantur. | 
* vulp Adiutor meus efto [ * ne reijcias 
*v«. me,]*neque derelinquas me Pss 


fpicias fal 
m 
eame faluator meus. 


|o? ^ ro, Quoniam pater meus , & 
mater mea dercliquerunt me: Do- 
minus autem affumpfit me. 

: Cim à Sale, inquit, perfecutionem pa- 
terer,longe à genitoribus degere coactus fum; 
fatis veró mihi pro omnibus estu Domine. 

i1. Legem pone mihi Domine 

in via tua: & dirige me in femitam 
re&am , propter inimicos meos. 

Q uoni&inquit, procul à contribulibus meis 

viuere cogor ; tu ipfe mihi efto & legi(lator, 


* abl à 
Vulgata. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


E'xixAuca , xg) $9v(. 6) 7h 
exi àJG0 Sucias airéreue , Cal 
Aaa [uod *. aou C Nyon d d xv- 

Td 9d, tai, eveseviow, d ic vopuxd; 
Suzías s t3 oxi, d29d 0 nipiowoe Sv. 
chap, ld à) va Ca 7r, Tas x2 lad olx 
pRjiluo uw2ncíau, 4/2. 7I) vul 9wl. awmesL. 
X)'TUY vUXTOp 7s X y "$ed *es6 iod. 

C. Eicubeacor xveis Quis ux; 
nis niea E ingóy iu, x, ácd- 
XucOy pLCU, 

E^sov. qj) arréi , ux dd wor ; d?^d xg) 
peg. Divaior, 

f. Xoi eigre 5$ xaodia. ov , xv- 
&xoy Crac, o EsLmot. v6 9. aves 
GT OV 40V; "P GYCOTU/TOV (4 XUpJÉ 
Chris. — 

Turion, 4 2559 benz dul) dulcia 
giyvureudpoi , dA d diurolas CuwOMgAo- 
"ysont Toi, A020iC , YO $p2or Íavér. Kaj ux 
Waoaefod vu dd" ejondya , dx TiO 
d 'edau € cic viv rem yejyo , MÀ Giro 
dawcy ut "oS Gr(R , MMJV T6 o piu a 
evphewe. 

Ó. M3 Xoncec jns 9 avescano 
c dz £uo0, wo) uà CONS Oy 
ópysi 2v $ OuAu cu. 

Té c« uipoeg, rk2ena dl opio 
tar , X9) Té6 evesmiyTac Yavepipouá- 
Ve» , wg) cie tríegy üdir CnuDXka) Treiep 
p)por. 

Bonóg jov Js, d u$ Norooxo- 
eaxicue us , xo) £y xa (xr we 
44 0 360c 0 ctp jucv., 

í. O^n d aaríp taco xo) urn: 
pou EynatTfA S u^. 0 d xipiO" 
qQC9TEAd ee Lug. 

Auiovoudpoc, Qrow, Var 18 EauA, "robo 
Sf Ar Td. sefjurmémar ina yao aj" dpuic 
d uoi cU dvcd 7rdystn à Jicoo a, 

id. NouoSém(v ue X)pié 64 Tf 
63d cu, xgj oditynrós us on Teloc 
&)3ea , véxat div y Spy quou. 

Ered'V rójpu, quo) , dfioyh v áugtd- 
Aun Trabyxga unu iwroc pi 'jya  vougem, 


kd 


——-——— — € 


IN PSALMVM XXVI 463 
22 iryc , Parnd envie agi nl aeo tog & dux, oftendens mihi femitam ad te íg- rAna- 


ae1 eor. rentem. pvp 
i£. Mn aeadds us dc Vvxais 2. Ne tradideris me in animas xv 


Dd us , ón tzrtnéenoay puo cbolastutm me: quoniam infur- 
pagrmopss adwar, xo) 4a » rexerunt àin me teftes iniqui , & 


ddwia. scum. mentita eft 1 iniquitas fibi. 
Ey By ern, vie curmol as dod, Ego quidem, inquit; falute indignus fum: 
dw lucc faim cic vuU moMkusyTEC "i. verumtamen, cum nullà iniuria mcos ho- 
gmxdc , ddixoc Varvoun. MÀ cad qt — ftes affecerim , immeritó expellor. Ne' tra- 
miiruo Cis ddix&n 3 dd aider, Kdj &urà  dasigitur me iniurià. affe&um , ijs qui iniu- 
pU xus ipa cvxoart iuc E yeraur(o , $4 riam bera: Siquidem ipfi calumnijs con- 
dà ^uClo S)uias GS izabs, vna me vli funt; ego tamen inde nullum de- 
$i ch) chó Qon3eew , dens ese 9* ?'  trimentum paffus fum, propter auxilium 10jj fui 


—- vi xa an map üeTZ 7SUTUST* cuum ; fed iacula ab illis contra me emiffa, rid 
Bia. . in ipfos retorta funt. 

ry. Yug&-o £ ide» & etyafa n. Credo videre bona Domi- 
xUgi0U , Ch yh ras ni, in terra viuentium. 

OV. ub;or 33 x7 vv maesrmt. [Hion xpeir- Non folüm cnim in prafenti vita fupe- 


ma éco, T. qoM uev , d'a C T«7e50db-  jior meis inimicis ero; verüm ctiam expe- 
xapDpay doalov Cv "Sahevod oíeouM. — Gatis bonis perítuar, Deinde adfert omnibus 
em mesotisd aün copiar admonitionem: 

id. Ya iow Ty xui, ddpi- — 14. Expecta Dominum, virili- 
Cs, x2 xe Guia 3 xapdia. c, € ter age, & confortetur cor tuum, 


'OJLEUO SV. XUC)DV. & fuftine Dominum. 

O' r&c , &noi , aii ajdpcía x2 SoDuLout- Mens,inquit;virilitate armata;& per hanc 
vOv, x2) d/À Taz(a TJ. vesz 6aD oru ma- ingruentibus calamitatibus fuperior facta,cor- 
SnuaTey Ur bp Oe, xearirera C vi- talcs & vincit, diuinafQue promiffiones 
xZ, xg) vic 9eiac Grwyfi2 625 ees pope, C cxpectatquarum, cooperante fpiritus auxilio; 
Fi! 78 cust p y: curre mido s 59) 1- — heres fir, 


eiu». | 
COMMENTARIV S. 


(rrloz eorizMwoz MOr.] 1. m4 Vg] OMINVS ILLVMINATIO MEA. ] 
U dnin E2mntioic Qe n. pr- " [e " Vox cft vidoribus conueniens , & 
NON) sUacut xd) TOv i, Fine MmOP., /À quz vidoriz auctorem indicet, 
Ka2d; di n 9" maux E ewrip* » 1p 29 Pulchré autem dixit, Z/uminatio ac faluator. 
SAP clc» euóro doy mu&, 1d a/ri-  Tribulatio enim quodammodó in tencbris 
Amie 7$ 923 0c 89) G BotSeus, d? Q — commorari facit ; Dei verà fufceptio lumen 
TUQAu T Tsots luy), xg) d/a T? exor xaAur- — cxiftic& auxilium. Ceterüm anima cecutiens, peu ile * 
Jt, ui eid ja 7rd Qigizay, uvea nasa — & có quód in tenebris verfetur, neícia quà porta 
qo6nÜrovra), wt go) loo elc Sor Guo lar, | feratur,mille mala metuet, adeó vt etiam Dei 
sul QiCto so smodDárur eesdéra y? x2 JV — profellionem metu concuffa deferar;verimà 
7$ 5 Que, cesnr JU) Tyes-  Deoilluminata, primum quidem protedoré 
M&Cyor ibTic wa] UTiieg, dco, bo, Qspei* — ac faluatorem fuum; qualis fit,confiderat; de- 
trei aptus in?) no) T1] auci moMulav | inde fit imperterrita  & aduerfus hoftes fuos 
xa Tu ufi, eir utr dovodrmov ai Ses mw, | animatur:fiue hi fint homines Dcum ignerá- 
ere d'uudutum mormesov , alc üuvir (yer m? — tes fiue virtutes maligne;quippe ipfumDaFi- 
Té $«E dir Boufor, 12 53 ewrhp oz Gi; — lium habensadiutoré. Saluatoris enim nomen 
ijfdem 





tóM- 


464 


ijfdem litteris Hebraice fcribitur, quibus & 


MENTA7 Tefus, Admirabile elt & hoc : 4 que trepida- 


RIVSPA- 


TRVM. 


bo? Q uid enim,inquit, tam potens ad infidias 


i d 
fxiv» reperiri poffit, quàm (it Deus potens ad auxi- 


bus inirmi 
eu poren- 
fini. 


In dero 
Demini 
babitart, 


- lium? Deinde tamquam falutem confecutus, 


in narratione ait: Dum appropiant fuper me 
nocentes. Ncenim fruftra gratias agere vide- 
retur,cauffam addit: Quando, inquit,conue-- 
nerant inimici contra me feroccs & impla- 
cabiles, adeó vt, fi potuiffent , comediffent 
carnes meas; tunc vel maximé auxilium Dei 
manifefté agnoui,ipfis quidem corruentibus, 
me autem vincente.Symmáachus, Dum appro- 
piant fuper. me. nocentes vt deuorent carnes 
meas , illi quidem filuefttium ferarum more 
irruerunt, vt etiam carnes mcas dilaniarent: 
verüm,cüm iam carnibus imminerent,ea que 
facere volebant, patfi funt: ipfi enim infirma- 
ti funt, me nihil agente, fed lucc ac faluato- 
re mco, Aliter etiam , faluator nofler Deus 
eít, qui liberat nos à peccatis & morte: illu- 
minatio vero, quz foluit caliginem malitiz 
& ignorationis, & rcfplendere facit lumen 
cognitionis. Sic autem illuminaro , & iítiuf- 
modi fecuritatem adepto, quis vel noccre po- 
terit? 5; igitur confi flant aduerfum me, &c. in 
boc fcilicet auxilio,cuius experimetitum accce- 
pi: propter quod neque alium quemcumque 
ctiam maiorem exercitum formidaui, fiue 
fenfbiles,fiue fpiritales fuerint inimici. 

4. VNAM rETII A Dowiwo.] Vnamyiri- 
quit, petij, fcilicet gratiam, & beneficentiam. 
Quznam illa fit, ipfe explicat. Subaudien- 
dum autem voci v7, fingularem, vel ma- 
gnam (quale eft inhabitare in domo Domi- 
ni,vt vicinus exiflens,ad decorem domus cius 


reris ferió animum applicet, atque illinc diuinam 


aucun 


» pulchritudinerh contempletur,& iila quz fe- 
cundum legem fiunt;confideret) quam & adc- 
ptus eft, cm & arcam reduxit, & tabernacu- 
lum admirabilius extruxit.Hzc etiá quadrant 
Ezcchiz, gratias agenti , quód templo & rc- 
ligione non exciderit, tabernaculi,feu templi, 
protedtioné obrinens.Illud auté i» abfcondito, 
pofitü pro quafi im abfcondito ; ita vt inimicis 
quzrentibus non fit inuentus. Illud autem,i» 
die malorum meorum, id cft,in tempore perfe- 
cucionum & tentationum aduerfarum. Illa 
veró quz Sancta (anctorum vocabantur , hzc 

erant abfcomdita fabernaculi. Vel Dauid 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


&wmit neesxrüpn yexuusiur E'Gepisdr 
yesteru, ol gj à ncüc, Gauuacis dig vi 
Nzrà v(Oe desudew; Ti yup, Cnow, di. 
Bios?) £v d'usava cic En 6s dieta du- 
(wr eig (QonGeuar à 0c; Eins. je Tuy 
ewmejec, & ÓmTugai Qva , Er md boi 
Cem EA ip musosyrac , Yra. 52 và d ofn 
udslu &inneicéin, imet vli) alitw., Q'- 
mp ita onal,uusA Sor Gif esi VA to uus] 
xd) diuttesi, dit un, €i Cir 76, Y TI) map 
Xy Yao dUeud* * Tr pa2usu sl) T$ 
Bof Seas eid cy Grape Enabotoo DU Uum. 
cóvsub, tjuE dV verme. O' Xopus Qe, 
€» mw bytes X du aaxiioxg , Ci ml 
xaTaQaG» Tuo cdcxae ua* ol p) irierag 
Sueioy dsifosan d ixlui , zt un uo) avra 
Tut capat wauaciouda d; ui dne 
ahwcio Pfitupor TI capxav ; d aestal 
iGAorro , gei uam, au(2) 50 nOwwAs, 
prd (ug Ortoynzor Ce , dA v ip qu. 
TU, 7E dub gwTSOM . A?Roc 7e auri 
"X 6 9vic , pubrdp Ge uic SZ dua pnd 
xg] Surd se, Qusioubc Ji Aw gl) dug 
7 xgxlac xgy d'yroias , ng) Gvouyd a qd 
rad eut Tày di drcum 
dctaDeias svrvweo( , Tic C opa ed au 
duwfavrai, E'dv $ or Sasuzn)) 53 uà, d 
TÀ Eie, Cy TuU Tw , rat elzru ao Dorfeía, i 
7reteos bgGon, JI là 44V dooluo ean. 
En mAciora Ji ono, xdr akéwC, xd voro 
Vy y dyoity oi il ená, 

d", MIAN HTHZAMHN TIAPA Krrior.] 
Mijar Quziv, Watzdulo, dyri 77 yia e) 40g 
qurías. Tic di aj m, urit dere). eegav- 
muxsc tos dV ul nian, vo Ce aiptrw, h ura. 
Mu. ( "roíap, "à wo praciv , ew oto xvefu, 
£y yut Tuy ya voy 7 T8 cles dU pem eras t- 
citi; c»essCaAWol, gg) và Sir Cu£iow tg.- 
To" Cil olo Y&NV S)» , y Éanzxomola TIE wg 
a0» vougr ovp.) 5c C vo, slum xiGu- 
T0y (aura ay) , 10) cuml) Sau ugovorkonr 
"mi dap Qo. A'pudzd vara wa) vd EGtta, 
éÜnaeicErn Un v8 vag «gj v düci clas 9n 
G/Etareos , or àv ola) ext7rluo dx. 9 comic , t 
78 vas. To dV à» Paroxpu Qo» , deri v9 , 9, CH 
Yaoxp)Qa* dew (oit verit Cree uà évej- 
cxi, Tà Ji à Wuipa woxaiv us , adri v, 
€» TOf xaipd vy. dili y itg) Treiegrmojn 
TJ aXbiswemkdy .. Arp di àndvr diia d- 
olor, aU (a lo. Veróxpua d cxi, H' die. 


xouta 


M S  — € 


IN PSALMYVYM XXVI |. 46$ 


xfdp Qe à AaGld aimé qun, aj0) 39, €, petfccutionem paffus hac ait. q. d. Me de- cox 
& ignuíaas Orr , xg) dox, dpór p , oco fercum, & perfecutionem paffum, tamquam sies jog 
exwj pude, cz) v2 dendo] ousa) dr, 6 in tabernaculo abícondir, & aduerfa propul- cg var, 
"riga Oo, Gi £y da QaAcia tencer eret fans, in petra exaltauit, id eft in tuto colloca- 
» arireg derriod Gin xuuacw iv emn, dn uit,quoniam petra Ru&ibus refiftit,q. d.Cala- 
vjd. d falu xoussav up toe? dvi mesh 6-.— mitaribus & inimicis, qui inftar fluduum in- 
Sens ,wz) 74] terr. Tiv 28 9» xepiod gruebant , füperiorem me fecit: hoc enim 
enaési . v) ess p uvm! Sucíasd- caput defignat, Ad offerendam in ipfo ho- 
?egyug. AOuNryubs dE Eow Eti — fliam vociferationis feu plaufus, plaufus au-: 

Quin. O'pz Ji egi deixyuow , Urs ovrt; tem eft vox triumphalis, Simul verà etiam 

MEN! zeic| vu Mfg * alviztte Dus ^" indicat, Deum í(tiufmodi laudis hoftijs magis Hofia ve. 
^ Gk 4e 7) (oor aoaai à Suis, Eau. dcledari, quàm quz fiunt animalium macta- ipse 
20-4] Qe 5? 5» m e$ més dahud, tione. Cüm enim Pfalmo przcedenti promi- Des. 
velat Q xvsAd uj, rui d eveswd-las £9) fifet, fe lauaturum & circuiturum , nunc ' 
SU 0 v 3i d ylic , vo XroriAeg uua di izuy- tamquam qui profecerit, & voto potitus fit, 

95o lac Undo s nisu, Q Vvsu. Tí JV; promiffi expletionem fuübiungit: Circuiui c 

quc dfg quiis dU yaexsias dragwaemóppo — immolaui. Quid porró? vocales Deo gratia- 

Quow-. A'oto xg] ad, clos, d uéror oph-— rum a£tiones offcrens; ait , Centabo , c pfal- 

ew Td 7i, douÓcias (my dy^Ora) dg TR pus dicam.q. d. Non folüm veritatem con- 

dvu ) doa gg) vd gv d perlad ónipyono, d templabor (quod pet caszal fignificatur) ve- 
enéczinisas dfe! v jan. dpawórzes 9v — püm etiam virtutem cxercebo;quod per P/a/- 

mudv dpterveg, mum dicam dcclaratur. vtraque ex Dei pla- 

C. EizAKOYZON krriE THX O2NHÉ citó perficiens. 

Mor.] E? oz, (vow ,duxgc xa] fcwcuc — 7. Exavpr DoMINE vocEM MtaM.] 

dre ugmS eic , Jf & Ya' ius di£adai — Propter illa, inquit, qu dedifli & filuafli, 
Sucías alrictuc , fios qz) Eon Git p$Xsew — beneuolentior effedus , ad laudis hoftias à 

Vois Drs, X. k2 v V tihaiÜeprias cw me recipiendas , inpofterum etiam paratior 

Ayer, eizaituzór usu, Yard à vic dao, exiftas; & fecundum benignitatis tua ratio- 
«todo. doloe wexeg nic, axeDUUs nem, cxaudi me : cüm enim ex affe&tu iuftis 

dni. Miura) Y Vut , iati ^i )ur, i 9 conueniente clamaffet, rogat exaudiri. Mife- 

xaT aiias Cuo"ricoic, ux cius ic IV te ricordiz veró mentionem facit: q. d. Si me- 

vir civ e» dmódy Drew, OX 53 dE k-— ritum meum refpexeris, non exaudies; vc- 

"2i eiiam, aAN rr! GuTfc €i 4 z4p-.— rüm ad mifericordm tuam attendens , mi- 

días mum deje ct , KaAdt 53 m* Zoe (erere, Non cnim labijs tenus , fed ex ipfo 

any ? 4254 i2 uu" va dtr; Un & vixeA j- corde hzc ad te dixi. Pulchré enim ait, 
user, dh x [dS nupdlas $ aimm. — Tibi dixit cor meuin,vt oftendcret fe non ver- 

Bua Tia di mag su)), Un d 5 toesQotuüS bis tenus, fed ex fundo cordis rogare. Idcir- Ex cori 

€uvic , dV. Tit Cm xaplias dus] Suc. có enim fcriptum eft , quód rion exterram 7/5,,,. 

Ti Ji, E£sDemot e» m amefewrrón uso; vocem, fed eam quz ex corde eft, Deus au- | 

drr) 5& bof . egy và cerró éw Xv6 — diat. Ceterüm illud, Exquifiuit | te facies 

nfou, dri v8 c , way old ots c3 aisi. mea, id eft, ego: Er faciem tuam. Demine 

Ando, A'rr] d sustr à ZU ug jo maqt- requiramjd eft te,& prote&ionem tuam Pro 

sto cid aer , exui * Xob cest phis Symmachus maniícítiüs expofüit , di- 

xspÀ ia uu , ok Dir] vo mmeiraóv jg, TÀ cens: Tibi locutum eff cor meum; te quafiuit 

PEE Yoxic "esame , vj lud dpuórrucuy facies mea. Siquidem anima faciem , & 

Su 7694. Eel di sd, e mo asi£ó  conuenientem afpectum defiderabat. Cim 

Sóc ori Tf uh die eres piti vo efc. autem fciret fzpenumeró Deum à rebtts in- 

mr, tese], Moyuv * Mà Xaoepenc vo «ej dignis faciem auertere,rogat, dicens: Ne auer- 

eva6r ew, chr, c sor , qua y dagpnéso Vu, faciem ram. q. d. Si quando etiam pecco 

o; ai ev Qu , Mh pa Yneesqie dad. vt homo, ne mc auerferisiincorrectüm & ru- 

Towvs I. Nnn dem 


466 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


ctox- dem me rclinquendo; fed conuerte , & — dorór e nog T rio e * dX 


MENTA — 
RIV& PA- 
TRAYM,. 


Omni un 
B-f-rtie fo- 
ina Deus 
jatis eff ad 
jaiutem. 


[oan. 14,6 


Iniquitas 
fiti dps 
menti, 
e fep[am 
falis. 


emenda pro humanitate tua. 

9. ADIVIOR MEVS ESTO, NE REIICIAS. ] 
Verbum illud Yaoexoegxizwc Septuaginta In- 
terpretes ab externo inllituto. mutuarunt. 
Nam 7) 44 cerues apud ipfos contumelia 
quzdam erat, à quadam fabula fada. Poni- 
tur autem híc, prone ad nihilum me redigas, 
ne demittas, ne curá ruá deflituas; pro quo 
Symmachus, proscias ponit; Aquila vetó, se 
demitt«:. Deinde fubiungit: Et se derclin- 
quas me Deus faluator mess. Te enim me 
protegente, inquit, bona omnia confequerdi 
fpem babco: quoniam non eft qui adiuuer, 
Etenim patrem & matrem derelinquens , tibi 
foli vaco. Vel etiam ipfi mereliquerunt; quia 
vniucría deferui, vt à te affumerer. Cum igi- 
tur tu fis fufceptor meus, vtilem eriam mihi 
legem pone, & deduc me in ijs quz. placita 
func tibi, vt me emendem , & mentem corri- 
gam. Vcl legem, inquit, mihi pone, vt fecun- 
düm te ambulem, qui dicis, Ego fu» via, & 
deduc me pcr rectam ac planam viam tuam, 
propter ingruentes inimicos ponentes mihi 
offendicula infemitis. Vel quoniam noui fa- 
crificij laudis inflitutor extitit, rogat ctiam vt 
nouz legis particeps reddatur. Aquila verà 
pro Jegez pone, pofuit, iZumina. Non folüm 
autem, inquir, dcmonftres, vel legem ponas, 
vcrüm ctiam ad ca quz rc&ta funt deducas, 
ne impir.gam. 

11. Nr TRADIDERIS ME. ] Duobus, in. 
quit, modis bcné de me mercris; dum & me 
meliorem reddis, & inimicis anfam contu- 
mela non prabcs, nec occafionem arbitran- 
di, quód etiam preter mentem tuam nocere 
mihi poterunt; fiue, ac fi dicar, Per viam pla- 
nam & pacificam deduc me. Haud enim 
hotles folüm, verüm etiam calumniatores & 
falfi teftes funt , hoftiliter fe gerentes. Cüm 
enim viam rectam ingredi decreuerim , mz- 
ligni omnes vexare me ftatuerunt: tu autem 
Domine,curam mci gerens , ne tradideris me 
in animas corum. Rogat enim vt non tra- 
datur animis,quos habebant tribulantes,dum 
falía teftimonia perhibere deceruebant, Vere 
auteni fibi ipfi iniquitas mentitur, quando 
rebus ipfis non aduet(atur , neque falfos te- 
fles vincit, Siue , ac (i dicat: Verüm iniqui- 
tas , cui femetipfos addixerunt , cüm infta- 


* 


xis pitt ,. pa] dopo) eíao. QiarDep- 
íac. : 

Ü. Poneox MOr rrNOr, MH AnO. 
XKOPAKIZHE.] A'mo 26 Ca Ovi oi aud ela 
1E oi (dope Yeoyizuvm 0 Yorvevo- 
egxiaw* ÜGgue SUmrap Cuehoit vo de xce- 
xac Yeró m (Gy pue. Kéirat dé rug di v2, 
pà dE edralowe ut uhi erem tune, un Eo 
efc ViutAeias mheow., dyS V ó Xvuug- 
xv, Vavibi-Irc * à 44 A'aiAac, uh idw, 
Eje 53n2$)A, Kaj uh tygevaMorM pt 6 993 
ógwrip uu, c5 jo dynAaubarorDge, mal- 
Tw, Qno] , zit TE dyads uxsir, mel 
prd elc omen fon 967. Ka] J0 murio wg) 
paitkeg pora rtv 00) uSrco you o, M wa 
(osAoauci pt xdxésci, d/2 10 74k uy d. 
tatit oco proci ut , 05 Var a8 «esa ^v qoa), 
EJ ár à *teeso^gGav, cU uci voup Yentoos d 
cuu Tieor , wo) eie voi ot a pteu po Soli. 
yen , ia Poma vas ng] dwopSrd uj ral. 
plo, H'voug3iazór pt , Qro, ha 0d Sion 

T'gi i éimórma* E^ eu 9 6006, qa) 6 
durncór pt. o0 eDÓeia wg) d'taymá d 
cu , rug s] Corm io er exd»duaDa 
Uxbplpas cei eae mÜe TRY uoi. H' rei gui 
Susíac (fem Gomaric cic JY elricum, 
dZioi xguvic votoSwo iae Tv yel. 0 d A'xuAac 
dyri 48, vog mou , Qunoor seu, MÀ 
uóyor di, Quan, Vzrod eene, und V vougSyri- 
evt , d? pai eic sai 4008 Od ioncw , dz 
p messed. 

i$. Mn narAAQz ME, ] Kaze dvo, 
("a , veému, ctore «— xad fftAciora 
qot, wa) Tos Vilesic x mupkyei: oreidiz- 
Q8 xgueor , vd vo volu em. avro; , 0n we) 
«og. ral ulus 5l claà Alas us a uum- 
cwra, H'drri 8 , d 0286 028 Q cipmi- 
xi d^a)4 ut. 8 )9 oMquoi Muoror , AA 
ij vuotévray ry y drum e sudo oput, 
và Dy. ifeg'r faveur róDpor, Ere 98 ei- 
Aóulwu 5d luem vl) 4US- ar ódor, epar v; oi 
"Te9l 2»es19en?) S2dCem us, sU di xs- 
en xd o fos un, p Sad de ut eic dv- 
adc iw?jj iré 9 p dado irat du rai, 
di; &iyor oi S2ÓGores , GAopfuos sb ouag- 
aup£i, Tà JY dua c sauf aUa] 7 adi- 
xía , Üígy iX x? eeayutísus Qiprtau, undi 
tamen 9] 1d one prvegvidpur W' arri, 
d» 5 ddixía n (Aw Tu ( epe axe ooutr ATU- 

sunt 


IN PSALMVM XXVI 


cure: x, dotem dou, HU oum tavi: dy 
dia 50 62) Phry) 69 dUpktor, $0 Pjsbrrro 
Qurh, éx del 70 Gag rio v a2alela enpiadyl. 
oc & TU , H' duc ng) 6 clot jane àn- 
mk , i7) 78, doy ec Emryyt2Dorm , dUpionr- 

€x elsbousGo iari Hes. 
emm iarij, oro. 5 44 fdpe, i hip, 
i ausu To dudpmue aim TAM, Tio 
d xg) nurri duppriutorm VrttoAs 6, xg- 
S6n «gj 7rày dpdpmua 7j T& "1400 wc eeu- 
vixera, dUlrn, ó dà A'xv2a« cuqicwecr, vg) 
&Eepa m $ ddixía* ax iu MA pomi as uà 
É^aGirrot, &NN elc Gueirac dare two 
78 Unzarkuzr Or. 

y. IIixrErO TOT IAEIN TA ATAOGA.] 
E5à, Quai, TE mese, 0n odopuu ix imrav- 
culw, dXX y mu! $8 SAP eoe naipd , Vri- 
My luper, si Gabun, v) aid eieuSx 
ewAC4AsLo, Q uà a Sv, 20 draco 
exu alu) GohSciap, H* old 2 (olrmer 28A, 
alui y inorypaAauc, vare id eic Gp avril ua- 
aio 78. iopljia 78 dugpría Sura, 89 E 
ddpuTa, v2 xv a doa.S d aizel $2) me- 
ewe Cic aluris pi(uor6i y zm) utronuct ive 
elc alu 3) (ovre yh, dew idéir su A 
buic TE xogfu doa Sra! , T8 x? Tq imrsi- 
Mag "Saozelydpa voi ósioq Bieitoncom, 4 
dà Q qi cir éir, id £iv, Za ui Qa eir , und 
dise. Td» 39 Sew dyalld'y v9 sráy , y 
Suvela did un vlà d qéoec, A rmp9tyye- 
aa) dÀ vo oU jua vof meuew ebrirn,idér 
Xp diudor, di "ro erit aU(g cud t- 
aem. à clu) Xesg 8 xa Scb» 2654. Miror 
4! xj dyalad xveís MA mS e»ecciptd or 
evejauwmur , Uasp uh Yareg eati) ausev ra 
pu db x? LAO A'xUAGr x61), E i9 óooa 
s& ideis rd alid xci. TET) d m» vee;- 
augu, vx deala. v7rdpryor wogiiu, uin Co Tak 
abuela mi; Olera) Tomo , dAW &r 5! Cav- 
Tv, EL Ho Cizw Ó Ccxmhp, Maxaeio! oi 
eegéic, 0n auci v)wegropiioovei vl yag, 


467 


bilis & inconftans fit , fibi ipfi mentita eft: €? V7 
haud eni (t, qualis dicebatur.Nam 71v. v4. 
im reperta cít,qualis dicebatur. Nam &1,. 4. 


vox élsUruro | id eft, mentita eff ] non fem- t&vx. 


per fignificat id quod veritati aduerfatur, vt 
in illo: «/frea & vinum mentita funt ipfis, 
id eft, non vti piomiffa erant, inuenta funr, 
fed defecerunt imminuta.V el mentita eff fibi; 
quoniam qui mentitur ; non alterum , fed 
femcetipfutn peccato implicat.Hoc etiam om- 
ni peccato víu venit; quatenus & omne pec- 
catum mendacij culpà inuoluitur feu intrica - 
tur. Aquila autem manifefliüs ait, E? abolita 
eff iniquitas , mc quidem ope tua nihil lzfo, 
fed machinatione in ipfos conuersà. 

|. 13. CREDO VIDERE BONA. ] Ego,inquit, 
quód credbrem me vifurum , non ceffabam, 
fedin tempore. tribulationis mihi ipfi dice- 
bam, fuif ine; & viriliter agere fi uadebam, & 
animo non deficere, fed auxilium tuum prz- 


flolari. Vel zerram viuentium vocat, cam rid 


quz promiffa e(t : quoniam in illa nemo quai. 


particeps eft mortis illius quz. peccatum fe- 
quitur, in qua veré boma ftabiliuntur. q.d. 
Credo me eternz vitz participem futurum, 
& in terram viuentium migraturum , vt vi- 
deam bona Domini quz in illa funt, fecun- 
ddm promiffiones repofita his qui fandé 
vixerunt, Recté autem dixit, videre , & non 


manducare, vel tangere. : Nam res diuini pret 
TRU 


communicant omnem vtilitatem fuam in fe fira 


contemplatione. Ceterüm dicenti fe credere, 
refonat fpiritus, videre: iubens ipfum per to- 
lerantiam bac accipere. Vel Chrifti aduen- 
tum intelligit. Ne autem bona Domini di- 
ceret effe faciem prz didam, quani ne auer- 
teret,rogarat; idcircó fecundum Aquilam lc- 
gitur, Credidi videre in bono Domini. ll- 
lam verà faciem, cüm ipfa (it bona Domini, 
nemo in terreftri hac regione videbit , fed in 


eft. 


terra viuentium, de qua Saluator dixit, Bea- Matth. 5,4 


ti mites, quoniam ipfi poffidebunt terram, 


EIDEM 


Vy eANKzIOr.Tliló dax 

P uóc xatimno gr 6loyy , dp 

ME d» idw idizago cog Dws 2 

dilo xg] aimon diee djaSd, 

T) uer! Go e2oyloto , T0 03 «nes TE y01- 

da, Exéos» onugmi , Un mM mricD- 
Towvs I. 









XOXEA| THANASIT. Contiriet hic Píalmus 
SEIS inftrudtionem aducríus hoftes ; eà 
l| quód fecundorum bonorum poftu. 
Xirioriesi iampridem factam à Deo confecu- 
tus effec, partim cum confeffione , partim et- 
iam ante vn&tionem. Itaque fignificat, quod, 
Nnn z cüm 


468 
M cim diuino Spiritu prznouiffet , fe in regem 
snvaí Vn&um iri, varijs tentationibus appetitus fit, 
& fortitudine jumbos przcindus , ad pe- 
ricula propulfanda fcité admodum fic prz- 
munitus. . 
1, DoMiNvs 111vMiNATIO MEA.] Ont- 
Viri fora. GENIS. Vir fortis hzc dicet , & qui intelligen- 
a ere tià illuminatus eft, qualis erat is qui dicebat: 
Rom.4,35 Owis mos feparabit à charitate Chrifli ? Ec- 
enim fi veré Chriftus pro nobis , zd nihilum 
redigitur omnis qui contra nos eft. Si autem 
ifta verba, viz mea, non intelligamus de eo 
1o2-14€- qui ait, Ege fum vita, fed fimpliciter de vita; 
non erit Dominus protector viz Martyrum. 
Quin & Paulus quando nos etiam vità de- 
ftitui dixit, diuinam vitam intellexit. Porró 
formidinem non patietur, qui hzc ex affectu 
Ipeme | dicit.Timidis enim & ignauis, fccundüm Do- 
e» Deo. minum, pars eff in flagno iam. lmpingit 
pre aucem anima cacutiens, & omnia metuit;at- 
que ipfam quoque Dci profcifionem nega- 
bit; à Deo veró illuminata, primim quidem 
defenforem ac faluatorem fuum contempla 
tur; deinde vcró contra fuos aduerfarios ani- 
mofior cuadit. 
2. Dvx APrROPIANT SvpER ME.] THEO- 
bonEr1.Hoc autem fapé accidiffe hiftoria do- 
Peri cec. Nam femel ac. iterüm , cüm Saül ipfum 
Dew../ap VCnari conatus effet,retia euafit:imó,fi voluif- 
ji fetipfum infequentem perdcre,potuiffet.Por- 
ró ipfe Dauid propriam quidem philofo- 
phiam oftendit ; ille autem apud alienigenas 


penas malitiz pependit. Qvz itaque dida. 


fupt,futurorum quxdam pradidiones funt. 

3.51 CONSISTANT ADVERSVM ME CASTRA.] 
OzicEnis. Caflra hzc funt iftiufimodi,qualis 
erat legio quz in fepulchris morabatur. Vcl 
forte lux fint caffra aduerfariorum:eer autem, 
id cft pars principalis, non timcbit ; quoniam 
prudentia ipfius inimica efl Deo, fi legi 
Dei non fit fubiedtum. 5j exurgat aduerfum 
me prelium, &c. Secundüm.hoc alacris in. 
corde fpes data eft.— 

4. VNAM r£1I1 A DouiNo.] OniczNtS. 
Didicimus domum Domini dici Ecclefiam 
Dei viuentis , ex lapidibus viuentibus con- 
ftantem. Cüm veró & benignitas, quin & fc- 
jmd ueritas quzdam Dei fit; qui quidem habi- 
mms p, 'ant in domo Domini, percipient in bonita- 

te Dei delectationem; qui veró extra domum 


Luc.$,3c. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


um Td. Seo cesuegudt dc yeyDidvia) 
pA cie Banhia, abite pi retos. 
Msi , add peía aseal mca Ap De alo oo tuu, 
&U pag qei Tis X»Óvra; alacas dfjG- 
enira. ; 

d, Ktri0$ énTIZMOS MOT, ] p. 
irwOrz,. Axjg6 OM vuU QE, wa) rdi 
abono 2» , éavioc lu à 26m Tis iud; 
aec] vai ? dya7w s& Xeysd ; X jd 
danÜde à Xesbc va Vul , cosdeura, 
Tác ao HX. E'dr i uà dn Aaa ES 
Cot un, £r eimórrOe, E50 epa Ma), 
d» fa cuc dziasswegr voudi n, , dx ica) 
VapaapigWo T rugs (uso xv£4 Os, 
Kz 6 IlaU? (Ow dà ^u», cv adoro pia) 
Wpdc kg) & Gir , alu) iae ^t 'aluf, 
Aes d d Treo) 0 race NeuY cn dfa. 
Sictuc. Tof: 59 deos; X 7 XUgi9 , vi 
pest y ril Plum 78 sroesc, Ulesanoat] dU 
duyh svzAutTEGu, udj mais Qi Cra) 5 
3 eic Sir Óug ^o) Yay dpnigerar 20 Sw dd 
Quà cicu , cen pl sir aveduayor ün- 
TC 0) cwTies 001 9wor;Uo0,- a di ad- 
(g Dj anis aeui za Sujpe. 

6. EN ra £rrizEIN En' wz.] Oro- 
&neuTOr, Té d* verita) mourn à 
icceia didiioud. Ka] doraE 59 X) dic van rl 
XagA SypsLUcic rie dguvac (Quo MP 
di usó diciAey a), cire Dimas, 2 didnar- 
Tt, A'NV. wot (Up v2 oixeíay iersd eiae 
Quos tias *. xii Q9 dl oed Gic dAotu- 
oic Enc d ac wexas aou. oes Linc bow 
gy 2| Geop T eigntdyia, 

y. EAN HAPATAZHTAI EIl EME flA- 
PEMBOAN,] ÜOrirgNO rz, H'mapsuó2d 
Tua Um Ecir Jiuojoe à !y rt Qoie ond y 26r. 
Kaj ya Qao ow à vd. Grar riam maptueo- 
Air s xtopdia di, varies o Vo uprime , 2 qo- 
CrSictray* Vn) T) Qoímpug. iwi; ie 
62 elc Syiv, uf vito sa Pu& doy art(aao- 
pA. Edy émavac i S0 dp miu, n2) 
T Ere, x?! vio déd'ora, draxiusue ieri- 
Cem Gv vj opd ia. 

J'. MiAN HTHEAMHN TAPA xrrior.] 
finrrzNors. MiueSiegydp oiecy xugja 
AMoyeSt olg GuiDasias 9ws Lari Qn N- 
Duy Lévy. &onc deg) encóm gyo, Sent 
d5 gg) eroropiaz Swi*. oi pA) wgroixóymy, or 
olka xvexe, Vlorrai «là és nii enc ómrm 8 
Dis mpmriówma' oi Ji iZoo T8 cix mv) yd- 

"am 


«^ 


IN PSAL 
vorm; 75 aro Guias durd. 7reiegy Air]orras. 
E^ dfatipi di. vec veio, xs) olnoc xveju, 
mgltaqc ; xg) ei olxor pp 3 cuParía , dva 
Moe Asbfraig xa) iipsCoy, Vlegor co íi 
eimi à S88 xpiifira] m is Wuigg xaxa 
Ward xvefu , eir oer ra) Gh Yorox pu Qo 
d oxmic aurd , xg) vom à 7riga v2). 
Aivéi Giu 91 Guthncias olxéir, d/8 78 Qe5- 
vé TU. GxxAnagiud , vrdauc Tic Wukegc T 
mpuncyJn; dyrd aic. Eri ic , Qva, 
vuyadrav , €i gj mod» del ugi T) da 
Sd, uíiap aYmow a&oc aivdl, Aledat 52 cv 
eram & y 0i e "flo 9C oie dra Soit , uiro 
md t Ati 3 pta C c Laiqeror, vo Svepéw 
pt, xàj à (oc. O' di dgamdy al dst 
ereiap TE olus xvofe, [idAeTa) ipa 6 Coa 
maU 1ü 94a, kg) aD cl) $wcíaw 
EdoxiofisSt 3 valy dud, Ovopéi di mcn 


uy myóm(a xug/u, vi aro GnuoTx doy ua 


(& 136 EnstAwcias 609i; *. voegsGaAdv di To; 
abi resto D» , etia pho] ir valw aurd , 
EU7rpé me d' xugln, wd) 8c 6 wav dpirla) 
Bí Qu, TI| iv Swons oci da optrórmes, On 
Vepeeli pet y na] d Eje. oi Xp feo, ow, 
icis ga) Cnifor*. yo) d varo 9 duré dt- 
£vik énpusióulo y cmi rotat , df! ro 
dfe hs er igsuóauc, € i ren ToTe TU? Cio 7 
Si, urd'k rov vabr durd. . wg) n de i 7 
dupl. naupd ,Vonimnew ut, Amósputoy 
di oxwic, à Gio xcv Te eg dGatrov, Umrtp 
exde dit dir. OU 7raísuc di chó 
exizrlu ip mint e fyiicial , Qu , a9 à 
uos karucdod Fyaculn , no) mdom 
aval 9 T mod zomerias, AW 
Sx dQPé ut, Qno) , uiyek T&wc Aniarem, 
did gg) értesic nef "fjueday ÉeNopat- 
(Q», à mipa, vd Xa«cd, vont pt. Ka] 


- duoc d aoc epi)? MA exem du. 


A8 eegua ba) t olus di weit. OUÀ eic 
&v $rsertjas vrl € T). xaxat pont , Co 
oixe» 6?) dura?) r9 9" &^X ép Ti exi xpu- 
era , Tu al emecuaml) cwm ew Toy 
taxlag dxaobeerrdpor. E'n 29 ut(atosimt, 
8 duray") ye alo vem. Mia) d 
TU Xgug. voti , Tui ciisunta ^ Vaixpu- 
Qoi dV cwwriiz dard , Fi  zraid doo, xd- 
x&i vegeóifopdp . Td Jy 691 areopajii , vu 
61 uveea! , Oy x à roit Faro gioi, By à Sube, 


MYM XXVI 469 


funt , fcueritatis eius capient experimentum. CATI- 
Petes, num differat templum Domini, à do- um 


PA- 


TRYM. 


mo Domini? & num domus fit Eccleíia, 
quz fpe&tet fimul. ad Leuitas & Sacerdotes? 
Primüm quidem in die malorum;quis à Do- 
mino abfconditur in Dei tabernaculo ; dein- 
de protegitur in abícondito tabernaculi ip- 
fius; tetzió. demum in petra exaltatur. Pc- 
tit itaque Ecclefiam inhabitare, ad curandas 
res ecclefiafticas, ommbus diebus. illymina- 
tat vitz fuz. In terra, inquit, exiftens, rametü 
multis bonis egcam , hactenus vnam cineim 
facio petitionem. Cüm enim confertim in 
omnibus bonis verfari nequeam , ne faltem 
' hoc me deficiat quod magnum & eximium 
eft, vt videam, &c. Qui autem dihgit deco» 
rem domus Domini, dulciter eius confpetu 
frui defiderat, & poft contemplationem , in- 
uifere templum cius. Porró aliquis fuauita- 
tem Domini videz, quando fundamenta- 
les Ecclefie doctrinas intuetur: Trinicatis 
verà mylleria confiderans, templum eius 


contemplabitur. Decor autem. Domini , eft Deer De- 


mim, vità 


etiam omnis vita eorum qui pietate przftant. giorno. 


ex virtute actà. 2 4oniam ab[condii me, &c. 
Inimici quidem, inquit, infirmati funt, & ce- 
ciderunt ; ego autem fub dextera ipfius abf- 
condebar, habitans in tabernaculo; quoniam 
tum in defertis morabar, nec habebam 
domum Dei, nec templum cius. atque ifto 


períecutionum tempore protexit me, Abícon- Atfindi* 


. P " . ] tu 
ditum autem tabernaculi , erat eius intimum 4,4]; 
quid. 


& adytum , quod Santa (andorum appella- 
bant Non omnino autem proredionem 
iftam tam in loco contigiffe afferit, quàm in 
fana animi conílitutione, atque ab omni 
multitudinis communicatione libera. Verum 
non permifit me , inquit , latere vfque in fi 
nem ; fed, cüm ctiam alijs me prodeffe vel- 
lc, in petra, nempe Chrifto , exaltauit. me. 
uin & aliàs etiam fzpé dictum elt, raber- 
naculum quidem profe&tum defignare, do- 
mum veró perfectionem. Nemo igirur , cüm 
ipfi dies malus imminet, in domo Dei effe 
poteft: fed in vmbra abícondirur; quàd isqui 
à malo liberat, profe&um eius protézat.. Qui 
enim adhuc agunt poenitétiam, perfectionem 
habere nequeunt. Poffunt etiam mala hic in- 


telligiaduerficates:abíconditum autem tabernaculi cius digiplina,quá etiam proficimus. 
Atque alía quidem funr propatula ; alia veró myftica. Deus itaque non in fuperficiali- 


Nnn 3 bus 


MH 1A 


470 
CATE- 


atn bus proficientem protegit. Vocauit autem ta- 

$nvw. Dernaculum ipfius, quoniam non omnis pro- 

fcdus fecundàm Deum eft. Porró profe- 

Qum hunc, excepit petra perfectionis. Re- 

fertur autem ad profe&um quidem verbum 

abfcondit , ad perfedionem verà , exálianis. 

Poffis etiam tabernaculum intelligere in(litu- 

tum perlegem & Prophetas ; in quo in fenfu 

myftico abfícondit Deus eum quem inftruic, 
exaltans ipfum in petra, id eft, Chrifto. 

6. Er NvNC ECCE EXALTAVIT CAPVT.] 

Tutroponrri. Hic tempus mutatum cft. 

Hoc autem & Aquila docuit : nam pro ex- 


altauit caput meum; exaltabitur caput meum, 


pofuit. 
8. ExoQvisiviT TE FACIES MEA] 
F&i De- OR 16 EN 15. Quando facies. alicuius fa- 
n» ^ ciem Domini requiret; tunc rcuclaté glo- 
ram Domini fpeculabitur, & zqualis an- 
— gelis effectus , femper videbit faciem. Patris 
qui in calis cft. 

9. NE AVERTAS FACIEM TVAM A ME.] 
AwoNYMI, Superiüs dixerat, Exquiffuit te 
facies mea. Nam anima facies fpectaculum 
fibi conueniens exoptabat ( Quare etiam 

n nh Moyfes aiebat: Offende mibi teipfum mani- 

| féffés vt videam te) vt nimirum rcuelatá fa- 

cie gloriam Dci fpecularetur. Ne ergo idem 

ipfi, quod Moyfi accideret , qui càm faciem 

videre non pollet , videret autetn. pofteriora 

cius, ait, A(e auertas faciem tuam a me, c» ne 

declines in ira à feruo tuo.q. d. Propter auda- 

cem mcm poftulationem, ne irafcaris : pro- 

Exodi 35, pter quam & Moyfi dixifti, Nemo videbit 

E faciem: meam, c» viuet ; fed adiuua vt hoc 
corfequar. 

ig. LeEcEzM roNE MiH 1 Dowr- 

NE.] OnicreNiIs. Poft legem Moy(is, 

quafi illa non effet in via Domini, optat (ibi 

legem poni in via Domini; exiftimo fecun- 

düm legem fpiricalem. Vel Euangelium , in- 

quit, pone mihi legem , vt, iftiufimodi lege 

Ion.14,- à te acceptà , ambulem in co qui dicit, Ego 

fam via. 

13 CREDO VIDERE 50NA Do- 

MiNrL]AwoNvMr, Haec videlicet ter- 


Lex De- 
mini jpiri- 
Ialit. 


Bwm4 De- ra morientium eft; quamobrem non vi- 
n.ini kicin aeu M . 

4gmae demus bona Domini , nifi per. fpeculum, 
Jolnum vi- 


Hear & in znigmate. Terra veró viuentium , cft 
terra promiffionis in vitam fcmpiternam. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


aiv aveguonTov( cimi. A vi? 0 Core ow; 
inei i 7rágu x?! Si» vesue rh, Aud i££ato 
dV oli) ego ir, ) reg T mem D. 
Ka o?aor 9 «3 up eovzxorü To expos, 
75 91 mÀeómm 19 Ojocs. Atos d'ar cx. 
vhi , gj ala) 3/9 vóua way eoestrT)) dou 
gir, nh 5o mul. avena vei xpo Ad 3 maid ss- 
Otpoy 0 Soc , U-ldy Auot Cr 08 nrpa md 
Xeed. 

9€, KAt NIN IAOT TéOZE THN KEdA- 
AnN.] Oxoaaruror. Er 9u 0 yero 
pax). TO di wg) 0 A'xv2ac ididute- 
aj1i 32 T8 UAbocs xataAu, was, 0 dulnav?) à 
X&QaAR ux, Tiene. 

5 EzrzHTHIr XE TO nPOIQOfON Mor,] 
Qrir£NOYrz, Om» T meicwn m. 
YO» m «eécwmw T$ xupja (nrhoi, TOW 
áyeatyévaA up or cbà dofus uveiu xaG- 
"ejt, wo) jyiudpos leds Qe, fs 
mruyTOG Unje") vU «ve 7T TE C? v Cotoj; au- 
TO3. 

Ü. Mn AnosrrEHIZ TO nrOzOnON 
Zor An' eMor. | ANaNrTMOY, A'rc eia, 
ei iLirmoe và avez urmüy uw. To 33 9 «vj 
"vejsumo: alu diutius) Diar imómut. 
( dió Q Mocsiciotfo , ippdyioór uoi ctau- 
quy rta € , Wa 1d c au) Vau diexatgouu- 
Jp eescucro sl) ditas xvelu wgm- 
Wextore. Yra jh eed.9u mp Macit, 
TU uh xyepey 98 emeioumur, ida và Ómi- 
Quid , Qa , MÀ Yavege]uc vl eesrorsir 
cur. ips, C ph Cnuodac £r op) 28 08 
dés cw, A'v1l a£, emeic ali GA uregr af. 
"mci ua ub gu ue, di li snc xa Mu- 
c6 Ovdeie Gleraj uoo. 33 eseicumo, xa) 
Üfcwray* aX , [259] eese vb TETS TV- 
xét. 

i4. NOMOOGETHZON ME KrFIE.] Qri- 
TENOTYZ. Mtrz 70» 109v Maec icc, aic 1x ova 
€» ód dl xve/u , voip Sm, dora) God d 
UEM, Ci[ua) x2 aov rv, ugar yojugr, H' T9 
ea 200r v0uo S bmc 8n Qvow sa Toi vot vC 
MY coa cu Aca, 6daUsc vov emma" 
Ea citu & üdoc. 

Py. TlizTEYO TOY IAFIN TA ATAGA 
Krrior, ] AxnxrMor. Td2a e^m 5i ri- 
xezr Gov di d Boer T3 agala xvpu, 
ei pà Qi icbesu , wr) i ary uem, 8 di 
Creer &y imo Aaut ji , x7! a1 alor 
Colu, 

id". Av- 


IN PSALMVM XXVI 

14. VIRILITER AGE,ET CONFORTETVR.] ANNo- 
O &icEN 5. Viriliter age , id eft, virilem 
animum affume , non fecundüm robur cor- prar. 
poris,(ed fecundüm vires cordis cui: fic enim 
Dominum poteris fuftinerc. 


ij', Axarizor KAj KrATAIOTZOeO.] 
finirrNOrz. AvÓg//u , mwr&cm aid peas 
dylg Gt , p3 xaT lus cuugTO, d^^a 
xegrausDUw, 7i kopd lac cov. i've 99 vzro- 
qiraj ov xveuor duni, —— 


ANNOTATION 


RCR n otitulo ifto, Pfalmu Danid priuf- 
7à FEARQ quam lmirerur, Hebraicé tantüm ex. 
TE rc 712 Ledasid , & eodem modo 
t Chaldaice, & apud S. Hieron. legi- 
tur: led & refert Didymus ac Theodoretus, in 
Hexaplis Origenis nihil amplius inuentum elfe 
quàm «d «C4, /pfi "Dawid. 1deó credunt non- 
nulli, nec à Sepruag. addita cffe hec verba, aj 
$8 2i iiren, pri fquam vngeretur. Verüm qui(- 
quis cà addiderit, iam tamen reccpra funt ; & re- 
tinenda, vt bené monet Lorinus nofter. Addica 
funt aurem, vt intelligeremus hunc. Pfalmum 
compofitum fuiffe à Dauide , antequam regnare 
inciperet , durante videlicet perfecutione Saülis. 
Nam tametfi Dauid linitus oleo fuitfetà Samue- 
vaio DA ]e, ciim adhuc ad eflet; tamen illa vn&tio fuic 
. priuata, non pu lica, & adhibita potiüs ad de. 
fignandum , quàm ad. confecrandum regem. 
pofteà veró Saüle occifo, vn&us fuit Dauid in 
rcgem. folemniter , vt. conftar ex lib. 2. Regum. 
cap. 2. fcilicet in Hebron à tribu Iuda. Tertio 
dcnique iterum omnium folemniffimé, ab om- 
nibus fimul tribubus ibidem in Hebron , vt 2. 
Rcg. cap. j. defcribitur. Hic itaque Pfalmus in- 
tclligitur effe editus non ante primam , fed ante 
fecundam & teriiam vné&tionem, per quam paci- 
ficé (cdem regni accepit; eo Ícilicettempore, quo 
grauiflimas iniuftiflimafque, quales hic indicat, 
à Saüle períecuxiones fuftinebat. In quibufdam 
codicibus additur, e&éAG-, 1n finem: & videtur 
Cyrillus in Catena Danielis Barbari legiffe, es zz 
v (8-, in villoriam. 
1. Dominus illuminatio mea. ] Grzcé,sonenie; 
S. Hieréen. /ux mea. Vbi nota, 1n Hebrzó effe 
pulchram paronomaíiam inter vyis or;, quod cft 
lux, aut illuminatio, & &KYN sra, id cít, rnimebo: 
quam venuftam verborum (imilitudinem in alia 
lhngua interpretes. fcruare minimé potuerunt. 
Qw (mín Thcologicé antem. nomen sfismnnationts expen- 
v naci dendo, dicitur Deus s/l/wminatio & slluminator, 
rato. i. Yt cum S.Dionyfio cap. 4. dc Diuinis nominib. 
luminator, Joquar: irarpL m omne lumen ram corporale, 
T Ipiritale, ab ipfo cft. Siquidem ipfe mun- 
um hunc corporeum, qui anteà in tencbris erar, 
gratiffimà luce, quà omnia recreantur , perfudit. 
lple omnes fpiritus luce cognitjonie naturalis 
impleuit. 
ecundóà, quía omnis doctrina fupernaturalis, 
omnis illufttatio , quà vel Angeli vel homines 
difponuntur & cleuantur ad falutem, ex ipfius 
benigniflima reuelatione defcendit. Ipfe folus 
potuit nobis reuclare. confilium fuum , quo ab 
eterno ftatuit nos facere participes gloria tuas, & 
quibus vijs ad illam nobis eflet perueniendum. 
Sine hac luce omncs cíIcmus in tenebris , viam 
& terminum ignorantes. 
Terüó , quia omnes in tenebris afflictionis & 













Triplex 


471 


TATIO- 
NES COR- 


RES CORDERII. 


marroris conftitutos, fi ad ipfum confugiant , il- 

luminat, eos caleftium bonorum cogitatione 
coníolando. Vnde alibi Pfalmifta dicit : Z4cceds-. pl. 33,6. 
te ad eum, C iluminamim , € facies veflra not 
confundentur. 

Quarto, quia lumen gloriz ( quo mens noftra 
perfuta, Deum clare in ieipfo ficuti eft, & om- 
nia creata in Dco, & fub Dco videbit)ab co folo 
infunditur; & hoc modo per lumen gloriz illu- 
minabuntur omnia obicétiué: quia omniain luce 
claritlima cognitionis omnium Beatorum ponen- 
tur, perinde. ac fi ipía lumine gloriz perfufa 
forent. : 

Pari ratione Deus in. Scripturis /wx dicitur: Qua ratio- 
Primó, tamquam fons omnis lucis, corporalis & »« Dow 
fpiritalis, & omnis cognitionis. Omnis enim !!* 4w4- 

Ligbtr i) £ i Fre 
cognitio lux. eft illuminans menticm , & obic- 

&um: mens enim illu(ttatur, vc fubic&tum rcci- 

piens cognitionis lucem ; obiectum veto, vt res 

quz menti per lucem manifeftatur , cüm antcà 

illi effet tamquam obfita tenebris. 

Secundo, quia iple cft lui ij fius & omnium 
intellipibilium ,. feu illuftrabilium, lucidiffima, 
certillima & firmiflima cognitio, abfque vlla 
ignorantia, vel obfcuritate, 1uxia illud, Deus eff 1,[oan.1,j 
lpx, Ck tencbra in eo non [unt vlle. Hinc totum 
regnum poffibilium lucid: fimum eft , quia illu- 
ftratur infinitá luce cognitionis ipfius, 

Tertió, ipfe lux cft xas' i£eylu , vtpote. infini« 
té fupra omnem luceni creatam & creabilem 
eleuata, in qua omnis lu4 eminentillimé conii- 
netur, & à qua omnis lux vt tenuis participatio 
defcendit. Dicitur porró Incem smbabirare snac-. 1. Tim.6, 
ceffibslem, quia cognitione,amore & fruitione ha- 1- 
birat in feipfo, qui eft lux inacccílibilis, cüm 
nulla creatura viribus naturz pollit illam vel folà 
cognitione attingere. 

Ceterüm quà ratione Deus noftra fa! appel- 

letur, fuperiüs à nobis in. Annorationibus ad 
Píalmi 3. v. 9. abundé explicatum eft. Succin- 
&é ac pulchré ad hunc locum $.Gregor. lib.19. 
Moral. cap.14. Quia, inquit, Deminm (5 fcien- 
tiam C virtutem prabet ; C contra sgnerantiam 
illuminatio , C contra infirmitatem. [alns mun- 
cupatnr. 

In1ptM. Dominw protellor vite mee, à 
quo trepidabo? ] Apté ad hunc locum S. Auguft, 
Protegitur, inquit, Imperator fcutats, CF non 
timet ; protegitur à mortalibus mortalis , C fe- 
curns efl, protegitmr mortalis ab ammortal, C7 
timebit? &c. Dco fidendum eft. Nam cui. Deus. peo prose. 

protector adeft ( vc in Prodromo fuo Drexelius. ore mibi 
ait) flet ille licet in medijs irati maris fluctibus, timendum. 
forti pedore procellas excipier. Moleftiz vexent, 
dolores lancinent , diabolus frendeat & fremar, 
mors minetur & fpiculum dirigat ; non cft quod 
expaueícat animus Dco confifys. Mouear Achc- 

TOR, 


ANHO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 
19b 17,5. 


Cares 
henas ede- 


re, quid 
Figesficet? 


Deut. 20, 
1j. 


Detrailo- 
ret [sunt 
tarniucri. 


Job 15,: z. 


C3l.5,15. 


47À | EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ron, ruat erbis, impauidum ferient ruinz; victor 
emerge, & vtcautes Marpefia, inanes peligi mi- 
nas detpicict. Ita Iobus , ita Dauid fe geflerant. 
Deum lobus animo fidenicitlimo allocutus:*Powe 
me, inquit, uexra te, C7 cuinfuis mans pugnet 
tontra me. Prouocat , infultat , exprobrat. cáltris 
hoftium Dei; veniat qui volet, prodeant gig. n- 
tcs , ducllo depugnabimus. Dauid autem, £7/j, 
inquit, amónlanero i mcdio vmbra mortis , non 
timcho mala, qroniam tu mecum es, Env fiduciap! 
Quamuis in fummo vitz dilcrimine dim, ei 
1e, ait, noctis ztemaz nigror horridus vndique 
inuolet, & mors iam aurem vellicins , tam pro- 
pinqua ftet, quàm eft vmbra. corpori ; fola Dei 
przteniià fretus contemnam illa omnia, Cerüf- 
fimus fum, in hac. pixtenda tuciflimum mihi 
refugium, validitlimumque cffe przídium. Do- 
mus protettor vite mis, a quo rrepsdabo? 
Quim vcré autem ac proprié Deo competat no- 
men proteiforis , faperiüs in Annotationibus ad 
Pialmt 17. v.5. Fheologice expofuimus. 

2. F't edant cernes mea]. Hocoptime Para- 
phrates & Commenrator Gracus interpretan- 
tur idem etle, ac ferarum more pcríequi; aut im 
terimere, vt Origenes exponit : nam líanc actio- 
ncm coinedendi, non. refcrt ad os homines, fed 
ad glidium, ci vüra:à Scripiurz phrafi non rarà 
etiam os aiouiur, quo dicitur deuoiare , aut fa- 
tiat fanguine Itique comedere carnes humanas 
orc gladij, tde:n eit quod interimere, vel ita per- 
fequi, vt deuorate & incificere velle videaris. 

Multi ex Patribus locum hunc de detractori- 
bus exponunt , quit proxi;ni carnes, vt S. Hicro- 
nymus in Com:ncar ario air, rabido dente dila- 
ccrant; & vc S. Augull. loquitur, maledico dente 
con[s mut. Nam,vt pulchre Nicetas inCatena ad 
locum illum Iobi , Ec caraibas mess [aturamini: 
Probroft [ermoues ad depajccndos artus fatu per 
fc :pfí valenz, Ad quem accedit Magnus quoque 
Gregorius incamdem (eiteniam lio.14. Moral. 
Cap. 14. Qui acne vita dciaciiene pafcuntsr, 
alien: procin dubio carmitis jasarantur. Alle- 
goria fané non infolens aut inrrequens eft in fa- 
cro fermone .qua etiam S. Paulus. vtitur , dum 
ita Galatas ad monct: 54 1niccos mordetis C com- 
editis , videte ne innicem con[umaraimi. Huius 
auiem allegoriz ratio e(t, quod merdere ad iram 
rcferatur, dezorarcad feritaicin & imimanitatem. 
Qui cim ladnit (inquit S, Chryfoft. ) velar 
alia cop[umpturi veniunt, Tum ctiam, quiaca- 
dem funt edendi & maledicendi inibiumcata, 
fcilicet, os, Itgua, dentes. 

3. du bac e20 jyerabo.] Grace , & avro ; He- 
brace, pz zo;l, qua. vox eft pronoa.en genc- 
ris Feminist, $. Augult. exponit, /n bac pecitio- 
nc,de qua nimirua iequ. vertu diciz, P2: perg 
A Lomino, &c. Theodoretus, in bac fpe ; Euthy- 
mius, boc zic2 corde, co quod vox aggfMa, qua 
przceilit, fit generis. feminini; Sed Launus in- 
tefpres Optime meo ludicio vertit, ;» boc ego 
fperabo. Con(iderauit enim Hebraeos carere ncu- 
tro genere, & pro eo vti genere feminino; proie 
dé illud pir zorb, non fignificare js bac fpe, vcl 
in bac petitione , vcl im boc corde ; fed abfolute 
5n boc , id cft in hac re, videlicet, quód Deus fit 
Slluminatio , C falui,ci* proreclio mea, vt fuprà 
dictum eft. Iaque Graci. pofuerunt à» sxira, 1n 
bac , non quód carcant neutro genere , fcd quia 


voluerunt ad verbum reddere , vt ia. Hebrzo 
crat. Verüm Latinus interpres, non tam vocem, 

uàm fignificationem: re(pexit?. bgnificat enim 
Dauid fc Dei prafidio ftetum nullos ncftvin in- 
fultus perametcete, Quid mimm noa meri Dewir 
caftrà, non przlía, protegente Domino: & quid m pr 
mirum hoc pugnanté victores ftue , Hrstlem pue pe 
contra Amalec , Iofue contra reecs, Ge/conem nimi pe 
contra Madian, lonatham conua Philillhaos, raul», 
Machabzos contra regum principes , Bethuliam Pre fou 
contra Holofernem , Ezcchiam contra: Senna Pf 
cherib, A (a contra /Ethiopum regem Zaram, fo- 
faphat contra Ammon & Moab: Dcus protege- 
bat, Dcus pugnabat, Dcus vinccbat : & hollium 
arma non £cmcl etiam in fe mutuo verterat; & 
lír;el non raró fpcétator magis quàm pugnator 
ftabat , aut turbatis iam à Dco ordinibus , mctu 
omnium animos occuponte, fuperucnicbat ad 
cxdem magis, quàm ad pugnam. Dco igitur fi- 
dendum clt, idque cano magis, quanto minüs 
fibiipü. Sub hoftium. muris aciem | ftruit , qui 
Deo üncere fidic. Deo fidere, eft omnibus holti- 

bus fuperiorem cile. Intraclotue terram promif- Lof. j. 
fionis, bellicofitiiits habitam gentibus : at ibi 
tamen offendit Angelum | fulgentibus fuccin- 
Gum armis b.llaturo, voi effet opus , auxliatu- 
rum, Ducitur Licich pulchra & delicata mulier pog t 
ab Aflyrijs in. vcoconum Holofetnis: 6 exic- pj umma 
mum, fi non vite. at. vicce ts. cumen animaeque fiir, 
periculu:; ! At ibi Deo conita mulier pendentem 9h teme 
€ lecto barbari popionemi inuenit, quo armata, mi 
ncfandum illud. capac pracxdens , tocum illum gy, 
Ailyriorum profligauit exercitum, Vbi. fcilicet 
difhcultas, ibi euim à Deo, quo przicindaur, 
ferrum eft. Pendentem € baltheo giganüs gla- 
diuminuenit Dad, quo illius ceruices pixici- 
dit. Ipamet vidzlicec difhicultas fecum fut geftac 
remedium : in tiplomet periculo cuadendi ratio, 
fehixque exitus 1nclt.. Domi. Saülis Ionathan 
habuic filium, cuius indultrià periniquas partis 
innocens Dauid vicit infidias, mortemque ef- 
fugit. vt non immerito ipie paltcà verfum hunc 
cccinerit, 5: conjifFant aduer [um me cajlra , non 
timebit cor mcum; fi exurgat aduer [um inc pre- 
Itum, in boc ego £per»bo. 

4- Unam per à Domino. ) Ita etiam Larinus 
interpres, quem. mirum cft non fimiliter vnm 
veriülle , prout praced , verfu boc pro hac vertit, 
cüim etiam hic ti Hebrao genus temininum pro 
neutro ponatur, vu bzne exponit. Apollinaris 
in paraphraft: 

E'r uri alan, Té/s unt ope imos ru un. 

Vnum peti a Deoyilud milii optatijfamum fuir. 
Vidclicet, vr inbabirem in domo Doiizi: qu 
ad licceram pallim de tabernaculo aut templocx- 
ponitur; ied aque, aut magis proprié,cum S, Àu- 
guflino,de cxlo intelligi potelt:ac fi átcat, Vnum 
hoc cinper inquiram, quod eft fummum voto- 
rum mcorum, vcoftendac mihi Dominus faciem 
fuam, & gloriain luam omuibus dicbiu vita met, diis 
quibus me in zterna beatitudine , cum Sanctis itu li 
omnibus femper victurum .[pero. Hoc vnum ,,; p. 
fané petendum, vt omnibus dicbus vice nollrz renda c 
fempitetna: habitemus in domo Domini czlcfti, quart 
vt videamus voluptatem , & gaudium cius ple- 
num, cui nihil deerit. De quo £ubdit, Pr cenrem- 
pler deleclatsonem ; tà quoque S.Auguft.legiz,& 


refpondet textui Grzco,ze $vogeiy ua 102 — 
ulga- 


IN PSALMVM XXvitL 473 


Vulgwa poftremz corre&ionis legunt,vt videam malifque omnibus abfconduntuf, vt dicere Irzc 4 y 
volxprarem, cüm anteà haberen:, veluntattm; — verba quilibet corum. cum Rceio Vae poflit: r i i 
Symmachus reddit, 4Zig-,quod S. Hierony- — "Prorcxz roe im ab [condito tabernaculi fui. O fc- OR: 
igus vertit, pichritsdinem ; in Hebrzo cft Oy!) lices fi. faam nouerint Relrgiofi felicitatem ! 

b.e. quz vox magis denotat obiectum vi- quos ita S. Bernardus Serm. de Obedientia: 1» Dei. rà- 
ionis & contemplationis , fiue fpeciem dele&a- — 2N ala, inquit, vobis hic liberorum mutriendo-. lernaculo 


bilem , aut certe. delectationem ipfam qur ex  rwm cura, nnlla foltcitudo, quomodo placear is Prtttgun- 
vifione pulchrirudinis Domini petcipitur, in — vxeribus ; mon. de nundinis , mon de negotis fa oo nt 
cuius contemplatione Dauid mirislztitijs colli — exderibou , non. de ipfo villn c. velluim nezeffe "- 
quefcebar, illucere illum diem optans, quo vi- — eff ceeitare, Procul a vobis magna quidem ex 
deret voluptatem Domini , & viliaret cmplum — perte diei malitia, c folicitudo vit; [ic ab(con-. 
eius, Vbi in Graco pro vifitare cít Pnexedhde, — dit nos Deui in ab[condito tabernaculi fg. 
confiderare: qua vox ad animi attentionem, fiue Myftice Hugo Cardinalis locum hunc ex 
mentis actionem refertur: adcó vt Dauid hoc — nit de V. Euchariftia, in qua Chriftus (ub panis 
loco proprié Beatorum illam feliciratem expre(- — & vini fpeciebus, velut f quodam tabernacu- 
iffe videatur, quz ex fentenda folidioris (chole — lo delite(cit : T abernaculnm, inquit, cf Chrifli £uhari- 
in actione nobiliffima potentiz omnium przftan- — b»anitar, qR& dicitur tabernaculum , propter Ji^ «f Dei 
tillimz erga fummum obie&um, id eft, intelle — belly militiam: stem propter. peregrinationem: Drives 
&uali vifione Dei, confiftit, ex qua infallibilis — item propter vmbram contra folis ardorem: Sub SURE 
voluptas & fumma deledtatio Íequitur, Porr — vmbra ilius, quem defideramevam, fedi, stem pro- im via. 
Cir mfi mylticà domum Domini, cotnoftrum poffumus — pter «b[confionem à facie perfecutionis: Super Canti. 
Át demos. intelligere; quando in illo Deus per gratiam in- — emmem gloriam protethio , Ge. stem. propter off. V4. 5. 
Domim.  hibirat, J/o pras autem "Domini, cít humani- — cim paflorale : E go fem paílor bonis, chc. Sic Iozn. 11, 


tas Saluatoris, in qua habizat plenitudo diuipita- — ille tabernaculi vfam multi licem. fuccin&é ex- 14. 
tis corporaliter. Quifquis igitur oprat in cordis er cuius inprimis in bello víus eft; quia mi- 
fui abdito commorari, & ibi humanitatis atque — dites fub pellibus & tentorijs degere folent, Pre- 
diuinitatis arcana cognofcere, & ex hac confi.  tered in rinationibus magna tabcrnaculo- 
dcratione fpiritalem guftum percipere,hocvnum — rum commoditas, praefertim cüm per loca defer 
petat, hoc vnum exquirat. Eft enim haec restan-— ta iter inftituimus, ne fub dio perno&tare coga- 
tà, vt non deceat cam cum alijsrebus cogitare, — mur. Atqui Euchariftia nobis 
aut concupiícere. quo in bello ab hoftibus 
$« e^Ab [condit me im tabernaculo (uo.] Agel- — ad patriam celeftem ab zítu concupiícentiz, nec 
Quid ^ic lius & alij paflim hoc ad litteram intelligi vo- — non a&rearum iniurijs poteftatum liberamur; 
primber- lunt dc (ando illo augutoque loco, in quo erat x dd infuper indeficiente viatico, ne deficiamus, * 
dontige- arca, ad quem Dauid confugiens à Deo prote-— inítruimur, 
me  &us fuerit , ne ad eum impetus hoftium perue- G. In petra exaltanit me.) Eamdem Dei pro- 
! — nitet: quafi illud facrofané&tum tabernaculum, —tectionem hic iterum alià metaphorà defcribir. 
non tam ad Dci habitationem, quám ad piosho- — Eft enim perra fymbolum fecuritatis atque con- Petra [yrs- 
mincs tegendos atque tuendos, autc ad corum ftantiz inconcuffz , quz nallis aduerfitarum rods 
tutelam protectionemque fignificandam, factum ventis moueri poffit. Hinc factum, vt de nomi- 
effet. Quafi nimirum tanti Deus noítri muni- nibus Dei vnum fitapud Hebrzos "y (fuz, hoc 
men faciat, vt non minüs tele noftrz,quàm — cft apes, petra, (axum ingens, fiue caftellum in 
habitationis fuz curá rangatur, Sed retis, meo — viuo laxo editoque pofitum , vno. verbo dxpim- 
iudicio, docet Bellarminus, hzc verba effe me- — ais, ad qua 


m ne alati quidem milites poffint 
taphoricé (umenda. Non enim propri abfcon- — netrare. Quo nomine Üepé Regius Vàtes Deum : 
ditus fuit Dauid in tabernaculo Domini, càmà — appellat , ad fingularem prouidenüz ipfius pro- 


Saule quareretur, Scd fenfus horum verborum — tectionem figniicandam. 
cft ciuímodi, ac (i dicat: Tempore prafentis vi- Inip£m. Cicemmi, C immolaui boftiam 
te, in. qua dies mali funt, tam fingulari pto laudis C vociferatinis.| Grzcb,Svolar abézws 
dentiá Deus medefendit ac protexit, ac fiin in-.— x &rexajus, quá ratione quus we codices Graci 
uma & abdiritlima parte tabernaculi fui mecol- — habent;cüm Sixtina editio tant m legat dna^a us ; 
locaflct. Id*quod fequentia verba declarant: /g — quod folum etiam Vulgata vertit, vociferationis; 
die malorum protexit me, in ab(condito taberna- — S. Auguft inbilationis : ficut & contrà, quzdam 
culi fus. Dies hi malorum & periculorum (unt — exemplaria, Hefychio tefte, tantüm habent vo- 
vitz prefentis, à quibus abfcondimur in taber- cem Landis. Locum hunc interpretantur Hebrzi Sua fii . 
naculo Dei (ub velo diuingz protectionis ac pro- — de hoftijs , luper quibus carmen canitur, fimul ^*fiía veci- 
uidentie, Allegoricé Hugo de S. Vidore, Ta- — facetdoubus hoftiam ma&tantibus , fimul etiam P" ^?*»ie 
Ecclefia eR bernaculnm Dei, inquit, eft Ecclefia Catbolica, vociferantibus, vt àit Auguft. Eugubinus: vt it 
Deitabtr-. jn ana fideles babuant , C in procintbw cwminf- — carmen triumphale, veré djcaeryuóc, &  vicoria- 
A4&iuP. qup [)vitalus mnlitie contra aireas erflates — lis pean , quem facer chorus modulis faaue (o- 
wgnaturi excubant, In. bBBautem tabernaculo — nantibus cfferat. Sic itaque appellat victimam 
ullos "Dens. ab[condit , quibus amorem quietis in-.— folemnem & celebrem , uz maximo apparatu 
Jpirando,eos a [Irepitm buits mundi fecretum ex-.— publicé immolabatur. Talis in Ecclefia modi ett 
petere facit. Sed in abfcondito tabernaculi pro-— Ven. Euchariftia , quz videlicet pace per Chri- Eschariflin 
tecli non [unt, qwi in. loco quietis quiete viuere — ftum partá, I 


ue fuperatis, aterno Barri */F. beflia 
nolunt. Scd maximé protc&tio ifta Dei ia'Reli-— magnificentiffimo infttu&u in MiUe factiicio "lane 


iofis familijs con(picua eft : Religio(i Lagi in queue offertur. Vere boflia smbilationis , vbi 
€i tabernaculo viuunt ,.& ab hoftium inüdijs, fonat d»axetiubilus victorix gratulatio, pzran 
Tonxvs L Ooo tilum- 


NES COR. 
ad peg 


praebet tentorium; 
p & in via 


ÀNNO- 
TATIO- 
NESCOR- 
DERII. 


Dauid nil 
aqui ber- 
ret, vt 4- 
Merjionem 
si Dti- 


474 


triumphalis piorum facerdotum , quo port in- 
feri quatüuntur, & laruarum Ercbi concidit 
audacia, : 

Tropologicé S. Ambrofius: Csrcuinirjinquit, 
C poflea immolamit; 91 faéla reproborum prins 
e ; Vt bo[lta smmolationis eus acceptabilus 

eo fieret. Mnlts enim (unt; qui afidue laudant 
Deum , (cd quia vitia à | fe repellere nolunt , eo- 
ram laudatwnis boflia non eff acceptabilis "Deo. 
Idem fimili omnino fenfu exponit Remigius in 
hac verba: Circeuimi, id eff , circum[pexi me vn 
dique ad fimilitudinem [lrenué milutantium, om- 
nem [ubinferens in fide mea virtutem, in virtu 
t6 faentiam , in (entia abflnentiam , im abili 
nentia patientiam, in paryentia pietatem, in pie- 
tate fraternitati diletlionem. 

8. Exquifiuit te facies mea.] S Hicronymus, 
quejinit vultus memi; Sixtina, iCagimou 79 Gciou- 
erir ev, quafius vultum tuum. quo pacto legit ct- 
iam S. Auguft. Gregorius, Calliodorus , Pfalre- 
rium Romanum, Arabicum , Zchiopicum, & 
Editio Quinta & Sexta: quod lic in metaphrafi 
Apollinanus, . 

Noiripn puert wjaTin Tr Sua rolezc. 

Noflrum expetiauit cor tnum oculum no[fc. 
In álijs libris eft , «gros Cirio, &£sfiimsk cy v-. 
ewrir ux, Dominum quaram , exquifiuit te facies 
mca, 1n Theodorcto abeft primum membrum, 
fimiliter in Vulgata non habetur; S. Hieron. le- 
gendum putat, exquifisit facies mea , omiffo re; 
S onis vertit, os dire m) meosvrir us, t€ 
quarebat facies mea. Summum fané Dauidis & 
vnicum ftudium erar, quzrere faciem Dei fem- 


* pet, in cuius afpe&tu vt apicem felicitatis , fic in 


ciufdem amiffione fummam miferiarum collo- 
cabar, quam vnicé deprecatur, fubdens: 

9. [Ne auertas faciem iuam à me. ] Vbi non 
aliud irz & furoris fignum ponitur,quàm faciem 
ipfam auertere, & vultum à Dauide declinarc. 
Ita pulchré S. Auguft. Conc, 1. in hunc P(l- 
mum: ANe awertas vmitum tuum A me , fcilicet, 
vt inueniam quod quaro, [Ne declines in ira à 
feruo tuo. N € te quarens in aliud incurram. 
Quid enim bac pana grauius amanti, C quaren- 
ti veritatem vultus tui? Scd vberiàs adhuc & 
faauiüs Conc. 2. in hunc ipfum Pfalmi locum: 
Ne declines, inquit, $m sra à feruo tmo. 7Magnifi- 
ce, Nibil dici dimimins potefl. Sentiunt hoc qii 
veré amant, ed lius vellet beatus C smmortalis 
effe in bie, quae diligit, terrenarum concupifcen- 
tiarum. voluptatibus, [Non vult boc ifle. Dande 
alim iratum Denm non timeret, nifi ne illi aufer- 
ret temporalia. Ile vnde timer Deum iratum? 
ne auferat quod amauit. Quid aman? Vultum 
tuum Domne. Ideo banc putat àram Domim, fi 
autrtat ab illo vultum (uum.'Domine,nc declines 
1n ira à feruo 1u0, "Poffet sli boc medo refpondc- 
ri: Quid timer, ne declinet à te in ira? magis fi à 
te declinauerit im ira, non in te. vindicabut; ji in- 
curras im illum iratum , vindicabit im te. Opta 
ergo potius , vt declinet à te in ira , non acce- 


| dat. Quid vouit enim? quid defiderat? Ira eius, 


non eil mfi amerfio vultus eius. Sic ille. Tam pul- 
chra nimirum, duleis atque amabilis cft Dei no- 
ftri facies, vt ctiam. cüm irafcitur , mirifice re- 
creet intuentem: nec maius accedere poffit leua- 
mentum homini,cüm à Deo irato punitur,quam 
vt tunc Dci punientis faciem contempletur. Hinc 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


meritó Cain dolenterait: 4 facie ta abfcondar, Gc8.4,14. 


plorans fe diuino prafidio, beneuolentiaque, per 


faciem fignificatà, deftitui. Quam fententiam Drftri à 


to in pec 


D. Ambrofius lib. 2. de Cain, cap. 9. expendit : 
his verbis: Dixit Cain, Ss derelinquas me bedeiuefioon. 


À facie tua ab[condam me. Nibil emm grass 
quam errantem à "Dco deferi , vt fe reuocare non 
poji. Mors. peccatoris peccandi. finem. adfert, 
vita auiem diuino gubernaculo deflituta, praci- 
pitatur, C in grauiora prolabitur, vt; fi gregem 
pallor relinquat, incur[ent beilia : ita cum Dem 
deferit bominem , ingruit. diabolus. Graue eff, 
praefertim. infipientibus , non. babere. vetlorem. 
Serpit malitia , vulnus augetur , vbi mediona 
defuerit, Sic ille. Nos itaque cum. Dauide hoc 
vnum pcrdere mctuamus , aternum Dei afpe- 
Gum: illudque iam affidué pro fe quifque ro- 


get: Ne proicias me à facit tua . T sbi dixit cor Pal.go, 
meum, exquifiuit t6 facycs mea,faciem tuam Do- Val.io, 8, 


mine requiram. Offende mibi faciem tuam. Do- 
mine ojlende nobis Ratrem, c fufficit mobis. Do- 


Erodi 5, 
t3. 


mine paratus fum omnia qua iufferis, aggredi; Ioan.14,f. 


quz immiferis, pati; quz volueris, facere; qua 
prohibueris , cauere : tu modà se awereas fa 
etiem tnam à me. Dominc, iam fim in tenebris, 
iam vilipendar, iam infimis accenfear : tu modó 
Domine ne auertas faciem iuam à me, 1n Grzco 
hic additur, uà Szoxseg«lew, id eft, me me contu- 
meliose repella: proprie eft, ad corwos amandes. 
Quod enim Latini dicere folent, eAfbi i5 ma- 
lam rcm , cüm quempiam contumcliosé dimit. 
tere volunt; Graci dicunt, à« xéeexes , ad cormos; 
fubaudito verbo, 4bi. Hinc compofitum ver- 
bum syezeegeizu, quafi i«xleara s arumo, vt etiam 
in Grzco Commentario fuperiüis annotatum eft; 
aliud Scholion aliam huius verbi etymologiam 
affignat, 3s3 uemgopés 7 exopiac , Wr aie. afegn n- 
Bipu &oevsor Yayrium2), 4 metaphora fcorie , qua 


tamquam inutile excrementum ferry veyciturz 


Symmachus proco lcgit, yà 4b ore un, ne aby- 
eias me; Aquila, uà &dow; ps, ne [inae me ; Vulgata, 
ne derelinquas me, neque de[pscuar. 

10. Qwoniam pater meus c mater mea dere- 


liquerunt me , &c. | Dauid hic, vt bene Genc- Quia sa- 
brardus & Bellarminus obíeruant, de fe tam. restibure- 


asm orphano expotititio, à parentibus proprijs 
erelicto, & alienz mifericordie. commiifo lo- 
quitur, vbi cauffalis illa particula qwemiam nc- 
tanda eft, ac fi dicat: Quoniam ab illis, qui maxi- 
mi neceflarij mei erant, & quos parentum vice 
habebam, defertus, & vclut infans:ab immani- 
bus parentibus in platea expofitus ac. proicctus, 
omni opc deftitutus fum; indubitatufn mihi eft, 
Deum me in (uam tutelam recepturum. In Hc- 
brzo eft 399 raafepbeni, id ct ejfumet, colli- 
£t; vt. Pagninus & Eugubinus tranftulerunt: 
quod Vulgatus eleganter ad. hanc certam & fc- 
curam Vatis confidentiam exprimendam in prz- 
terito expofuit , quafi inter fpem & rem nulla 
mora interueniffet , fed diclum fatlum , vt c(t in 
prouerbio. Nec defpicienda Hebrzorum tradi- 
tio, cuius meminit Eügubinus, Deum pacto quo- 
dam obftrinxiffe feíe parentum vice exuremé in- 
digentibus futurum, ít boná fide , ac vitz probi- 
tate ad eum conuolent, & in ipfius tutelam ferc- 
cipiant, Pereft (inquic hoc loco S. Hicron.) de 
Danuide fimplwiuer accipi , quod minimus mter 


fraires a parentibue contemptus , a Deo EU 
t 


Imquitur,à 


Dee 
INT. 





"Pe: 


i" 


«f id Samuelem, Similiter S. G orius in ex« 
pofitipne Pfalmi 7, ex Parnitentialib 5 hoc Da- 
uidis humilitati adfctibic, ac fi dicar: Qrria nihil. 
habui quo. ex generis nobilitate, ac przclaris 
maioribus gloriarer, idcircó Dominus affumpfic 
mc, & ad regiam dignitatem euéxit, Vnde 
monet $. Gregorius: Wem re generis nobilitas 
extollat, non ersgat bouor » on inflet* prudentia: 
qui enim confidit in. bomine, maleditio fnbiacet, 
Deinde fequitur: vt in "Deo Jperes, vt derelitius, 
| guxta "Prophetans, a patre C matre , affumaris 
à "Domine , C eiu prafidio guberneris inter f4- 
n mundana tentationis, 5 portó (int pa- 
terna & materna munera quz Dauidi Deus ex- 
hibuir, fubdit S. Auguft. in hunc locum,his ver. 
bis: Pater eff, quia Vocat, quia condit , quia iu- 
bet, quia regit. Mater, qiia nutrit , quia fonet, 
qiia latlat, quia continet. Pater Wee , C maler ! 
mea dereliquerunt me: Dominus antem affumpfs 
me,C* regendum, € nutriendum. ita S. Auguit, 
V1, Legem poae mib: Dommce. ] Grzcé rubi. 
Tiny. fas. S. Auguftinus vertit, legem conflitue; 


S. Hieronymus,offende mibi Dom, 


ine viam ruam; 
Aquila & T heodotion » ténzír ga , illumina me; 


Symmachus, ézifa£iy uo;, demon[lra mibi. Quo 

fena Pfal. 24, 4. dixir: //j2; t; "Deminc demon 

fira mibi, &c. ad quem locum vide qua anno- 
tauimus, quia hunc locum explicant, 

12. Nt tradideris me in animas tribulantium 
me. ] ld cft, ne me de(iderijs corum committas, 
Vt pro arbitrio fuo in me decernant. Caufam fi ub- 
dit: Quoniam infarrexerunt in me tejles sniqui: 
Aquila hoc manifefiüs dixit, dyrísyra, (usi jadis" 
Tots audes, dj iEaparu 4 dina , id cit. flererunt 
contra me tejles falfi, C apparu nin fhitias 
S. Hieron. vertit, in]nrrexerunt contra me telles 

falfi, & apertum mendacium. Hzcetiam ad lit- 
teram in Chriftum à falíüs teftibus accu(atum 
quadrant. 


13. Credo videre bona. Domini in terra vi- 


Calum, efi etitium. ) Id cít in cxlo, Et quidem non eft 
terra vi- 


MGE um, 


nouum, neque inauditum, terra nomine czlum 
infieniri, Nam Pythagorzi orbium czle(tium 
complexum vocabant érrizdea', ( vt Clemens 
Alexandr.lib. f. Stromatum teftatur ) id cft,fub- 
limem, & huic noftrz Oppofitam terram, vr. he- 
roum quafi patrimonium , & virorum virtute 
przftantium opulentam poffeflionem. Sed indi- 
uinis Litteris facratiüsillud iplum dicitur. Vnde 


P3l19$, Dauid eam alibi vocat » terram. defiderabilem; - 


vel, vt eft in Hebrzo, terraps defiderij ? quam 
propter excelleatem boritatem , & magnificen- 
üflimam rerum omnium copiam expetere, om - 
nibufque votis defiderare omnes oporteat. In 
cuius loci expofitione Apollinarius dixit , dja- 
xAtitasar, gloriofam inclytamque terram : Dauid 
Domino in regione visorum. vbi S. Hieron. ver- 
Ut, in terris viuorum. quafi noftra hac terra 
e morientium effe videatur , czlcftis autem illa vi- 
uentium. Ad hunc ftylum animum aduerterunt 
Patres. Et quidemGregor. Nyffenus Orat. x. de 
bcaritudinibus ad captum noftrum Czlicum pa- 
triam nominari terram admonuir. Et forta(lc à 
co afllati mentem refercbant ad promi(fam 
terram, de qua multa mirifice in diuinis oracu- 
lis prodita funt ,'vt quz lace & melle manet, & 
redundet fructuum abundantii,& incredibili va- 
Toxvs I. 


Pil. 114, alio loco visersm rtgionem vires "Placebo 
» 


UIN PS$ALMY 


M XXVI 475 


rictate: quam ob caüífim velut pitis lineamen- ANNO- 
Us animarum fclicium regionem adumbrauit. TATIO- 
Deinde nomine tetrz Vir As animo foli- y. COR« 


um quemdam flabilemque locum habitationis, p, R1. 
qualis cüm fit empyreum cxlum , vbi domici. 

ia funt Beatorum , noa bene modó, fed elegan- 

Uer ctiam terrà nominatur 5 Íed. vinentigm, qui . 

non fudoribus (uis illam excolant, fed in eius 
poffelione , camulatifimá omnium bonorum 

afflucntià recreentur. Ita fentiunt Origenes , Ba- 
filius,Cyrillus Alexandr. alique non pauci. Nec 

dubitauit S, Anibrof, in Pal. 36. perfpicué cele- 
Jflem terram nominare, Que frwchups, inquit, c«- 

leflem ferat, C bona Domini Jine vllo. labore 
fruihficet, Hinc in iplendidiffima illa terra & 

montes ponuntur, & Buuij pacis interfluunt, & 

riui amaniffimi dcducuntur,& ciuitas lerufalem 
«dificaur, & filij Dei ciucsillius [unt duré Borse, 
inclyti, omnes rcgij, omnes opulenti, Hanc ter-- 
ram in Euangelio Chriftus vocar regnum , ad Matth. 
quod in decretorio iilo magno die, quo fedcbit ik 4 
iudex viuorum & mortuorum , eloriofo przco- 
nio inuitabit clcélos: V erir, Pojlidere paratum 

vobis regnum , &c. Hanc item terram mitibus 
Deus pollicetur; hoc ijs regnum fcliciffimum Mite pof- 
appatauit,ad eam viuentium regionem,ad czlum /idebunr : 
inquam, vbi inexplicabilia bona funt » intitauit: deradige 
Beatimites, quoniam ipfi polidebunt terram, In : 
Grzco maius quidpiam e(t: nam pro pojfide- 
bunt , eit ponprspeun, hereditabunt terram, Plus 
eft auteni hereditare, vel in hereditatem accipere 
terram, quàm poflidere terram, cüm mulri pot- 
fideant non hereditario iure. Ifto igiturloco mun- 
diliberator fignificare voluit ; mites effe filios 
Dci, ad czleftem profapiam & familiam tti- 

nentes, quibus the(auros omnes fuos, & l.uciffi- 
mam hereditatem impertiri cupiat. ita pulchré 
Crefollius nofter parte altera Anthologiz cap. 3. 
Vbi manfactudinis bona miri&c: de(cnbir, 

I4. €xpetla "Dominum » Virilittr age, &c. ] 

S. Auguft. eleganter ad hunc locum quazrit, & 


refpondet quaito: Sed quando ilud erit? eq. DeMtxpe- 


andi, 


duum e[F mortali, tardum tfl amanti. Sed audi. virilites 


mon fallacem vocem dicentis : Sniline Dominum, 
tolera v [onem renum viriliter , c v[Honem 9" 
5, 
cordis fortiter : mon. tibi negatum putes , quod 
nondum accipis, &c.Exprefius in hunc eumdein 
locum S. Hieron. commenratur ; Expeita pn- 
mxm, vt contra certamina mundi à Deo confor- 
terit, Expetla deinceps, vt victor ab eodem "Do. 
mino coroneris. Nos vero deprecemur Dominum, 
vt pfo confortante, fijlinendo viriliter mundia- 
linm flutluum procellas , expeflemus per fidem, 
quoadu(aue veniat reddere. qua dignatus. e 
polliceri. ita S. Hieron. Confortat quidem & ex- 
citat mirum in modum fpes ad laborandum,cer- . 
tandum, & (cruicndum pro rci amata: pofTeffio. 
ne tandem acquirenda: at, dum ea potleffio di£- 
fertur , aflligit fpes amantem , necat fperantem; 
flammigero videliceramore, animam excita- 
tam, defiderioque flagrantem, dilationifque im- 
patientem. vehementiüs accendente, Quapro- 
p Opportuné monet, expe&tanti viriliter effe 
uftinendum & agendum: id quod in monitis 
fapientiz, atque apparatu. czleftium adhortatio. 
num, quz fummi momenti effc videantur » fan- 
&us Dauid non (emcl occinit. 


Ooo z 


IN 


fuflinen- 


476 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


PARA- 
sme IN PSALMVM XXVIL ARGVMENTVM. 
TRAVM. ! 
Plmus ipfi Dauidi. Ya; Td Aa. 
£f quidem bic Pfalmus à cDauide di£fus, | Epmai Mp à dani ia? 8 a6) , Wi- 
cim cum Saul per(équebatur (gy qui am- — 19 Vu mí XasA ue , x9 ve 
ci videbantur , infidiis circumueniebant: P) doxárme 62) (Aut ian Cuomo * ap- 
cverüm , tam. bic , quàm Pfalmi prece- iori 4i nj) ARE, x6] ol mei véra a- 
dentes , omnibus. etiam alijs , qui im eaf- — ol, mar mua Gus. erii m evpto- 
dem incidunt calamitates, conuenit. esi 
DAÀARAPHESA SIS 
EA p te Domine clamabo,; maet ox ci xU/gJá xexeg£o- 
7 AC Deus meus ne fileas à — f RAS uj, o Sec uus a m 
SÉ me; rft. quando taccas y — EEESE coswn niu din $u8,ul- 
me: & affimilabor defcendenu- n5le aeg owenmave dn ins Couaa- 
bus in lacum. i guuou Gic xa ae alvamrele Natr. 
Verbum clamabo , non de voce , fed de T3 xtxedlopat ip Gà rider gx £i qo- 
propenfionc animi , & intenfa fedulaQue rs, doo Ya vesÜuuiax , Xj suum y avs« 
prece , pofuit. lllud vero : Xe files à — duas 4c. 15 9 Mà «o baawrrho n, Tar 
me, cx eorum tranflatione fumpfit, qui à iu, ex usraqoode (pes, T Aus noy mu- 
quibufdam rogati ; nihil refpondere fuf- ^ egnaAiq pur ; t9l eve); dd» Yeroxe/ndat 
tinent. Quaproptet dicit: $i racueris à me, fa^pMar; dio quw jas o pgowrriaw, 9a 
auxiliumqQue tuum fubtraxeris , conféftim — 45, xzj ? es Bon elas upon, e RU 
raus pro morti tradar. Hanc enim /4cws nomineap- Tt T7 Sad 49 Gg dine . aín) à 
m^ — pellauit, fiquidem vti lacus , ita fepulcrum duce A dxot . Vreidà eu eoe 
foditur. * eite 6 To qoc pu TTVT Mj. 

,. Exaudi Domine vocem dc- €. Eiraxeso xjgs ? duris 
precationis mez , dum oro ad te: e/eeue us, C qd 3éecrod ue aveo 
dum extollo manus meas ad tem- c3 ix rd atear [u$ x des Us axe 

lum fanum tuum. yu3y aov P i 

Nondum quidem templum adificarum Oud iro VA à veroc duodopn , 7l A 
erat, fed tabernaculum nominat. zemplum , in eivlad) vou valor 0» 3 eese aem, mób- 
quo precabatur; corpore quidem procul diffi pu 1A dv x2 qi cd uo, 9 d viv Eni c99- 
to, animo veró illuc deftinato. qim. 

, N , t 
| ; Nefimultrahasmecumpec- — »- M3 eusNxudws n6 po d- 
| catoribus: & cum opcrantibusini- parua, Y 70 ipla Lopdpar do 
| quitatem, ne perdas me. ulay 3 cupa onér qs ps 
Qui loquuntur pacem cum» T4» AaAévray eptybo pO d 
proximo fuo ; mala autem in cor- abusríov duy, xaxa 5) 6» gus xag- 
dibus eorum. Pius ura. 
Orat ne quidquam habeat commune cum Yit] pnd'spas €ydt womamias p TU 
DaPit! pis qui duplicitate funt vfi: execr bilesenim — d'z2ó TT^r 
fent ca is qui duplicitare funt vfi: execrabilesenim — 2r xenon. B&xAuegü c 39 8j) Co» 









cos effz dicit, qui alia loquuntur, alia ve- 
1ó cogitant. 'Ob quam cauffam vult etiam, vt 





qx ctvea pp 09v) pps mes di geto- 
pópou, OJ d» ydes e vesc Queg Gs Fn- 
7m 


IN PSALMVM XXVIL 477 
md dUugos Quoara] &uréq £v), T Vki-  przmia fludis fuis confentanea repor- PARA- — 
^ tent. PHRA-— 

à. Aoc UN xag (a Aves 4. Daillis fecundüm opera eo- d. 
durdy , xgj X) TL owe vay rum, & fecundüm nequitiam ad- 
MM en. inuentionum ipforum. 


Ka & (& £yya vd» yeiedv deriy — Secundüm opera manuum eo- 
doc auis , no viue rum tribue illis: vecde retributio- 
aurai cU Gic. ncm corum ipfis; 

Miel v ditgir ioog3t mis tifes —— Nemo exilimet virum iuftum | inimicis 
vopul ése. d dp 6e sede, da "Aqu di- — fuisimprecari: non enim hac adimprecatio- 
xgiac. Tai, olxeian, quai, VxnCuagie c»g- nem , fed ad iuftam fententiam referuntur. 
mricuitr, aic wg! dv y rTUuw. élu | Incidant,inquit;in proprias infidias, quas ahjs 
airías $ muuejas Jon. fubftraunt. Deinde cauffam fupplicij docet. 

& O* n d GuUlikan eig ei iy. —— $. Quoniam non intellexerunt 
XU2J6U , yg) eis (a py quy xp * in opera Domini, & in ius CIMA 
&ui9, xaSeAAc aird;, € &uho- manuum cius: deftrues illos , 
xod sad au Ge. non zdificabis eos. 

Tace dd, qvo td exxaow jn Aoyov $a Hzc autem fecerunt , inquit, neque ver- 
fpgov Srélor ualiéiy Sthorrk. Aib d3 afi, — bum, neque opus diuinum difcere volentes. 

&uE6 , xg) ui ui oixod odhoes . Averm23e 99 — Proptc reà deftrues illos,& ton zdificabis eos. Mati vii- , 
(Cic xao, cnod Oupic Wiz mormeds oiwodo- — Malis enim ftructoribus vallis eft mal ftru- fri paf 
LÍas xaTi2uni, Elra gr&Auw $ Sela Xs» — Cur deftiu&io. Deinceps iteràm . diuinà rex 
xaAU-jsuec SeroAgucuz , xg] zróppe2w Tic.  reuclatione potitus, futerumQue auxilium 

Ilan ofi eus Svopimus, eic Uuyad ia» l9  Alonginquo fpeculatus, ad hymnodiam lin- 
y^daGn éximet, guam mouit, 


, D , om 
"9. Even O* koe)" , 6. Benedi&us Dominus , quo- 
Hcíxecs Tü; CDeyü TUS Ass niam exaudiuit vocém deprecatio- 


pov. nis mea; 
Kaj d'ewic vl) aiias tiic vutyelas Von- Et oftendens cauffam repentini auxilij, 
xugíac, tran: fubiungit: 


"d Kio Gon30c jus, C Nar eea- 7. Dominus adiutor meus, & 
ausis puo" c)À dud Wmgsr? xap- protector meus: in ipfo fperauit 


die. nov, xen) &eonthibloo. cor meum, & adiutus fum. 
H' à eic üvwrov Qnow rl meses uoi Spes enim, inquit, in ipfum, huius mihi 
$ eesushicias uU TC e. à prouidentiz fa&a eft conciliatrix. 


Koà ayéSaAey 0 cape uoo Et refloruit caro mea.: & 

ex Seu vs uso "dap a ex voluntate, mea. confitebor 
. el. | 

T xg quylul, Quai , waxov sia dou): Malà inquit,corporis valetudine,quam ex 
Agryeic, ayonAdt 8 xg) iv9mou, Q cl) à $ — fuga contraxeram, liberatus, teuixi ac reflorui, 
dUSvpulas sUs£ías d mi^g Gov. T5 3, £x 9v- — bonamá;corporis habitudinem ex letitia rece- 
Diatorrós pax , dvi T, d Biauor, ANN (Que — pi. Illud autem,ex voluntate mea hoc eft,non 
&uTo! «vepaqies Toy Üuvov. coa&am illi,fed voluntariá hymnodià offero. 

Ó. Kg," xeg aio. ^a  .$. Dominus fortitudo plebis fuz: 
as Xo Varsegamisie x v&T- BC prote&or faluationum, chrifti 

ea $ esu curd isi. fui eft. 


Ooo 3 Laude 


(—— ——"—X—— mmm EE ORE RE 


——Ó— 


478 EXPOSITIO PATRVM GREECORVM 


toM-  : Laudo autem, inquit, eum,;tamquam bo- 
MENTA- 


nivs pA- Dum Dominum, fortitudinem, ac robur, & 

TavM. falutem regi populoque fuo munificé fuppe- 
ditantem: Chriftum enim feipfum , vt re- 

ond » gem,vocat: nam hoc nomen commune erat 


iur dro regibus & Propheris, ac facerdoribus. 
phia eom- 


mune. 9. Saluum fac populum tuum*, 
wu" & benedic hereditati tux: & 
""  regecos, & extolle illos vfque in 
accernum. 
Hanc igitur,inquit;benedi&tionem ac falu- 
tem cum populo tuo communica , dirigens, 
& pafcens, & (uperiores hoftibus efficiens. 


T'urd J àvsos , Qnaw , dic da 93 d. 
avorlo, ioruu y X pu ulw , X).earmeras fa. 
axA€i xj 2gd QiAíTiuac map vorm, Xeigiy 
50 tavrcv, uic Dacia, «4267 woniy 2 sim 
ürojca. Baci 9 oes try) , v ltpuy Tv) - 

dn. 

U. xd(oyerAao ca, C a»s- 
yn» Tl» xnegiiuias cu L| To 
[u0noy oU) Tés, xg] $m aL eoy rdc Egi; 
$ aid. 

Tam solrup , Qual, d 402 oyias Y, cum- 
elaz T7 ca uenid ?ed, i9vyus , xz) 
TToi n gir uy V, Nap v ke gu, Pero qaiyu aospíar. 


COMMENTARIVS. 


P? p re DowisE. crAMAroO. ] Si 
Q» enim filucris , inquit, meque de- 
j ferueris, nihil differam à mortuis. 
Sunt nonnulli qui dicunt, Píalmum hunc 
quadrare in Ezechiam, nec non morbi ac 

fanitatis eius mentionem facere. Cüm 

enim poft vi&oriam , quód hanc virtute fuà 

factam arbitraretur , fuiffet infirmatus, iam 
emendatus fatetur veritatem, dicens: (44 te 

Domine clamabo, neq; inpofterum vidoriam 

virtuti mez adícribarm, fed tibi illius autori. 

Clamast, Alius:Eorum,inquit,quiad Dcum peroratio- 
paries ?^* nem clamant , dum terrena quidem petunt, 
vox cxilis eft;eorum qui czleftia, clamor exi- 

ftit. Porró clamat quis cüm in cubiculum in- 

Nonfle  greditur, & oftium claudit. Non filet autem 
a.a." Deus San&is fuis:fiquidem Moyfi,& Aaroni, 
ac Iofue locutus fuit; tales enim erant, vt et- 

iam Deus ipfos alloqueretur. Loquebatur et- 
iamipfis,quoniam populus eius erat. Ceterüm 

quz Deus loquitur , haud extranea (unt; fed 
quidquid fan&i in cor noftrum aícendit, illa 

funt quz loquitur nobis Deus, iuxta illud: 
pi1.s,,0. Beatus vir tuius eff auxilium abs te, afcen- 
Jfiones im corde fuo difpofuit .. Cui autem 

Deus filet , is affimilatur defcendentibus in 

Be lacum. Qui enim diuino auxilio priuatus 
fitwimwr, eft, nihil differt ab ijs qui ad lacum ra- 


nil differt 
àmerws, piuntur: quos femper timor comitatur, cüm 





non procul abínt à.morte, Nemo au-: 


fanipw- tem fan&dorum lacum fodit, fed puteos. 
xiiwum lis autem qui de lacu bibunt, commi. 


ediunt. : - 
ea 5, natur: cMe dereliquerunt. fontem. aque 


9^ rox XE KYlE KEKPÁÉO. 
MAI. l Ei 29 ewezrha we, Qna), 

JR t Ua Q xoiaMTM pt Dave eate, 
dJ'w dYuece 7 mt sor. Eic] me ec PEG- 
xia) 7 aM» TÉCr dpuórrem Aksorre , xz) 
abito nier dipusias durd uriulw , xg) 
$ U4tías, Erei 92 AQ) 3 vixim, voyicuc dfg 
3 durd. dprrl) ejui 7. vixluo, Go5onon, 
[1^ mele 0490 6 To d nS sc: Tlede ot x- 
£t, Aio , wexegdboua), & f dptry pus Aoi 
mir dyaliow clu) vinlo , 20d cw. mf xd- 
xcirn; aves. A90 (Bo d qua, 79) aec 
Sir Booyry dI dy, TE up Ear A ai- 
Térze Denia Éàw V Quyh , 7. d truen- 
ria, *egvyh , Kegti dé nc eios Say 5r ud 
Tujeioo , xg] YasuAcioue vla) Segr, OU 
eQaciumá 9i welc récdylac 6 voc Va- 
Anet 32 Mocéi, Q A'aey, Q Ynz8 , voimi 
90 lieu , dics Agir «veoc auréc vy 9wr. 
EAMM xay df vj Puxa 0 Dguclo dum. 
A* Bi Ag AG 0 Soc, ux ieu Gow, ad. Tài 
dyaCalrorra WA vài vl xapdías d'a, 
Cnélid Vom, d Ag €i Tp 6 5c, y?! * Ma 
xd'et06 dyhp , à &cw dyri2w | anml ex 
08 , dvaGazdc às vii xapdia durd dS. 
o Qaod 0 S1bc, CugiTay Toc gt- 
quCaivu cic Adxxer, O' 39 7fic Oelas [on- 
Selas icspulip Qu , sd doriona Gic cest 
Adxxoy arua opio oi; del cuumapt- 
dpsU1 qi 6 Bv , à aedis TE YaroSurés 2n 
idyorc.. Oódeic di vf. doiuv Aaxuor Dpu- 
£v, anta eria. Toe d cx 2uiuxu cxirucm 
dzteiMi * Ej wgeriumror plu dar 


Car- 





IN PSALMVM xxvif? 479 


Ud vr y, né) d puar tauris AMixnow . Ka- 
quGairuci Ót eig Adxucy , oi TÀ "jvyeg Tii 
int ciiumorT, Ge uga, qom 20 d- 
Ari luo" Tu dk 9 6ia Sup. Ka] mei 
vut Acirup)de durd m0p qAisor. Kaj, 7rüp 
sASv» Daéiy £i «lo l5. O'n 4 ci &- 
Abra ol é» ^axa0, 6 a jallor Soc C ruTw 
x2A8 , xy) didisyw aTemw. YlesrQua; ds 
Acux(Qe dipocai 6 ddnc , vo T). -vyd 
oiwrhguor , XYc à 0 Auxxo doxyh v]) aq. 
Ü duc elo pióvruv ei& aurov du tv ist 0 d- 
doc ric €ic uror xo 2tteopdiias dineraj u- 
aic. Mea) Aix Qo, 15 0 axe Tou, CU- 
Aa'ssur sor ON. 

C. EizakoTzox krriE.] Oc dé, 
aue » désa, , 78 d coecxoarroc 9 dDoyn, 
Kaj 6 [1a0A Oy» 58 Za9 7j Wrroroy 52i sa 
pia aerCaiyup , Quai , qégiry adr 
auéidia) Déaen , xd) (i. Emmehudpa di 
^ xpte 42 , oj meateis eig» ej x? Suost- 
[eias E à dy 9neuvelT oqdp &r S earl, qa) 
fyojlp Tic yeiege Wydy as «veio Svor, vi- 
xd Tiv Bes» *. Guy dà xao "fierrag, 
drz)un brridt. Exel déi ivuipew yéiege, 
«ec vay d'uoy . vabc de $ QéEa dv ein 
3, ag] à Se pueguioc xbv, € à M,» 
78 8x8 , 6 Qao , O aparip , 0 piam &y 
lapi, Y'acc di gj 9 exmrh, Go vi Yuxtro, 7r0Dpoo 
tà o» x2 mo caua, T di ver Oxéi Gyon. Ei 
ip piv d ixameor , vi Sy]. daldr vhs ai- 
aías Sud. dyaviSnai, Au: Mi cwieAxUo ye 
p& y Un suiADI "ép Ure Gic ror pug be cy 
cd zu d'usdydpor déxsuor. Toraesus df 
ar Tuy y Q. dap dy QA icut 
ó cwrhp, prd w c dxebus. fAasidpO. 
Toiaielu, Sv igm dy 2g Civ alii de a QaAeTY 
m Basi dpor . Too di 2 TC qz dYU mi- 
eairé?) d apris , rdc drla(g vosvud ras. 
Ej émis eral rac d uli Qesrén Ag?ErTas, 
Aib evesckonte T. Agro eipim a2 T goat. 
cios &uf[ * T d yg1 yeio Ond epvopdpan 
ali) vaAniS eias £p d UP Bi] xpoilorsur 
ala) surnelas , Woouo T dizAón ranendplon, 
arde £a puaptomeov, OUe dU €?) xtd) "mesc- 
Coeg (Gi, Eammó sUugom dpEiy TE Ed xti- 
eg. O dx few dogcyro maléis ola 94) ediwa- 
ei, Ab( 2p; qQuow, iu (pis XUg1t, x" T fgg 
uj. Xwáziquhocwpíar, O'vx eizrw, aro 
3 Qoi Css gpxg 32^ kac au) lav 


viue, C federunt fibi ciffernas. Defcendunt € 9 «- 
autem in lacum, qui frigidis rebus materiali- uie 
bus inhiant: omne enim peccatum, frigidum rnv». 
eft; res veró diuinz,calida funt. Et, Faci£ mi- Pi. 105, 
niffros [uos ignem vrentem. Ex, Ignem veni Tc12,49 
mittere in terram. Quoniam autem peccato- 
res in lacu funt, benignus Deus etiam hos 
vocat, & tribuit eis remiffionem.Apté autem Pen» 
lacus appellatus eft infernus, qui animarum lacus. 
eft receptaculum. Quemadmodum enim la- 
cus eft receptaculum aquarum ex alto in ip- 
fum defluentium , ita etiam infernus animas 
in ipfum delatas recipit. Lacws etiam dieitur 
locus qui reos ac damnatos cuftodit. 

2. Exavpi Dowiwr.] Quibus aliquid de- 
eft, horum eft precatio, proficientis autem eft 
oratio, Etenim Paulus à minoribus ád maiora 
procedens ait: Primum omnium fieri precatio- 
nes, &c. Eleuatzautem manus rioflrz , funt Elewara.— 

: A Non . ^; manus [urit 

a&tiones piz. Cum itaque in celis chefauriza- pia aci 
mus, & manus habemus ad Deum eleuatas, ^^" 
tunc vincimusinimicum: quando veró deor. 
fum vergunt, neceffe eft vc fuperemur. Illuc 
oportet manus eleuare;ad templum fandtum. 
Tcmplum autem hoc effe poffit , gloria Dei, 
ac chorus cxleftis,nec nonVerbum Dei,quod 
ait:Pater ja me manens. Forte veró ctiam ta- Ioan. 14; 
bernaculum, in quo orabat procul quidem '*' 
exiftens quoad corpus,animum veró illuc de- 
ftinatum habens.Q uód fi vtrumque in nobis 
fitum fit,curcaufam bonorá Deo tribuit, di- 
cens,Ne fimul trabas me? Quoniam aliquando 
Deus fimul trahit cum illis iuftá qui ipfos fal- 
uare poffit." Idcircó ergo Saluator ipfe publi- 
canorum & peccatorum amicus dicus fuir, 
nullum cx illis accipiens detrimentum. Iitiuf- 
modi igicur affectionem induere defiderat, vc 
fine detrimento prodeffe poffit.Fortaffis verà 
etiá magnos deteftatur peccatores , incurabili 
morbo laborátes: & quales ifti int, fubiungit: 
nempe qui loquuntur ea quz. non cogitant. 
Quare addidit, Qui lequuntur pacé cum pro- 
ximo fue, labijstenus probam cóuerfationcm 
demonftrantesin fundo autem cordis,malitiá vert 
recódentes, videlicet vtentes duplicitate: qui- exevabiler 
bus nihil eft execrabilius.His optat vt cófenta. ^"^ 
nea fludijs fuis przzmia reportent- Q uod vtiq; 
non eft imprecationis, vt patiantur €a que pa- 
trarunt. Da cnim, ait, i//4 Demine, fecundum 


epera corum.Obferua philofophiam.Non dixit: Retribue ipfis mala, fed id quod ipfi ibi. 


machi-- 


480 
machinantur. Sic etiam Paulus Alexandro 
AE multa fibi mala machinanti, nihil prater ca 
Tznvu. Quz machinatus fuerat, vt fuftineret , impre- 
ium *» cans aiebat, fed fecumdüm opera fua. Pulchre 
Opa,v autem dixit , Secundum nequitiam adinuen- 
meu — tionum, oftendens fe non fimpliciter adin- 
"'&À«».  uentioncs perítringere; fed quando fiunt cum 
nequitia corum qui illas excogitrant. Atque 
opera quidem eerum vocat illa quz funt fe- 
cundüm affe&um: opera ver manuum appel- 
lat potentiarum effe&ricum , quibus ea quz 
mente concepta funt, in opus prodeunt.De- 
inde cauffam pandit: 9 uomiam non intellexe- 
runt opera Domini. Noluerunt fcilicet con- 
fiderare,me tribulationibus modeftiam à te & 
ytilitatem edoceri, non autem e vera ira cas 
inferri, Idcircó deftrue illos, id eft, infirmos 
effice; ne vmquam in malitia efferantur, alti- 
tudinem fe&tanres, Vcl hoc modo:Cüm ope- 
ra Dei quzdam fint confpicua , quzdam ve- 
ró inafpedtabilia ; hzc optat vt inüpientes 
accipiant imretfibutionem, vt qui fuà fponte 
elegerint ignorantiam , quam in fupplicia inz 
cidere par e(t. Nemo enim ad opera Domini 
non attendens culpà vacat , cüm tam mani- 
fefta fint, vt ex ipfis creaturis proportione 
Diferestis quadam creator earum cognofci poffit. Vel 
De, Pe opera Domini,int rerumcreatarum omnium 
Lé""" conf(tkutio; epera vero manuum cius, earum- 
dem gubernatio , fecundüm quam ijs proui- 
det, & prouidentiz fun&ionibus, quafi mani- 
bus fouet. Deftrues autem , quia malis ftru- 
Goribus vtilis eft malz ftru&turz deftructio. 
6. BreNsgpicrvs DowiNvs. ] Propofitio 
eft eius qui mentiri nequit. Adhuc loquente te 
dicam: Ecce ad[um. Propé eft enim mundis 
corde inuocantibus eum. Prazfagiens igitur 
fpiritu prophetico,fe deprecantem exauditum 
Grartwis effe, mutat orationem in gratiarum a&io- 
Dro pla- - ; ; 
et. nem, quód diuina ipfum dextera rfufcepif- 
fet, & quód à lacu, atque in eum lapfü libe- 
raffet. Ve] cüm, vt homo, ea quz ad inftru- 
&ionem fuam & animz vtilitatem fpe&ant, 
rogaffet , & impetraffet , meritó. gratias 
agit. Ex füperabundanti autem gaudio, 
non fohim. animam , fed & carnem exul- 
waffe dicit, & renouatam effe propter 
fpem bonam refürrce&tionis , ipfi etiam cor- 
$. pori promiffam. Pidebi? enim emm caro 


€oM- 
MENTA- 


Verf. s. 


Rom.1,21 


I(a. 58, ». 


Luc. 5, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


«eeu uacóUorTa). Tob (G6 wg O6 TIatA ON 
Eines mod acd TH xg- 
xo, div fe TIU €iq auTO arce g 
xomes dp Q à umo herdeis Qr, da 

Tu fpa durd . Ka? dct € Ei7rá pali 
molar 9j] amid dpa deme en y 
dz^d, à Éomó ojo. da o£ , aX 
Üras 4? aro vne jas ivo?) vy). Gormd Loren, 
Kaj (pat a9) auTIJ TU x2! fen * fpa di 
aes Ta 9] Argyumsaly dQuodusos , a3 
d eedeic ei ipya, à cvgad a vi raum, 
Em lu) airías Quat On $ cuufggs eic rà 
Épya xveke eroi Pm cili uy cn iru n 
cg cü mudd/ous «eic cupegnaus, 
19) T) cuuqkep , 4/2 Td SAP, 19d 
evel, ópylu). d2nSusdaluo 72. imayipdpa . 
Aib xd Oye üuruc, drr) 5, d wéR diga. 
eu, undi ouf a reri on xoxda 79 (4c 


E & ex5rnc. H' dne E p)a xvefu, va wy (eg. 


vu Ji dbea(a , d vc ud ruit drn- 
E D) v) ala nod oua, dic |t aeptun 
mac ou T) ji CUwiira) , (o j axi Sw 
TU Tij«to fauc Naso €t, Qu d'eie 59 p voles 
TÀ 78 xUe e $2at, dutpuTiToc E23, d AE xalrot 
ürms , wc mr av] qd d WIS prynud ru , 
dta My d yao voy fut Svopis, H' 
$pya. pA) xueu , * vjd cfr. raf vtr zzi- 
sua" ioa dV xeiesr durd ,* TE. jjuouira 
dibnutac, aS" Ll) aesroéi Q abu] ars 
2071 yat, xecvormuadis &nspylaut, Kay 
di, en) evudipl qo/c xaxalc oixod oMgIC Y T 
"oezt olwod cuias xg Ava. 
e€'. ErAoruroz xrriox, ] 1765 
£2 78 d]sUd ic. E'n ^ghMrréa vu t2, ds 
exdpeiui , Vyyic dp 1i T xgSueyr Yo- 
eaa, aliSaybuAy Q5 cectrmxd 
aréUuam, oc ixsen dunleic, utr Gao 
6c dU nae ap cl) bxtolay: a3 dr 526a 
dnd vta ai matr , T8 foire, à 2o 
RV y xg] m Cic voy xa uA xUgwuc, H 4 fa- 
tApioz dic ai Soror Oo, raid doma npa le- 
A90, Q dtÜuua , xd) To;ydy dpud 
excu, s valpGaouiem Ji Xtes, g slo 
Nul) ubsor , d» ng) nli capa «yy 
S692 Pi, xg) dyarercal ir dfa 5L) G iogud 
TU cour imryyoudplo dyalllu) Veri 
Tit ajacazsoc, O "lea j0 mde cdpt T 
ewr"eLo0» 78 Sw. HÀ df T) dun) 
Ti dfa al) Quy) waxwylas* — Arco, 


faluisre Dei. Vcl quia liberatus erat. zgritudine quam ex fuga contraxerat. Reuixi, 


* qu, 


IN PSALMVM XXVIL . 481I 


uo, C lu 9on ug) 10d Qe dU Supiag dart-: 


Aor d'or, Kandi d& 380 von9yn C X 
ECnía , Gn d d jpugias uaegylirs Qv , kg) 

 abnAW|te, Se6ías cacxsjacaons auro 
asalaAa,, To dà, Ex 9wwuawc us clzo- 
psc heopa, Roal * Ougioy d'oxet Tul , E'xu- 
coe OVau cui. ó SUMuEY OM , xoj v a- 
dic uu Urat &usey*. 0 dt A'xUARG , x9) 
Xad dcguoc Mu U pano aupoy *. APA ON, 
H' fov9nSéiod,, Qno , &opóia idi VE] ai 
xest erbóunua , à dyua CaUoor . Borda 
4Ajins 3 0Àc xapd las T) cvyxa(eidvay ol 
diei, «gj dvascUo evejc s'asarria, diu 
)eapf i» vul «egrsey üyri, Ta ya d) xj 
x7 1l). daiuam Ti, Bonn elom xep? i24, 
dyaSu) Az] 9 cat£, x7! 70, Kaj TU o6 Dy 
4c Bosziyn dran, TodW , Ex SwMMeTS 
ux dI oupAoycopa) , tre d qiGo xc- 
AMdatoc, hh ai ocuuine, dyusopsUum Ta d ap- 
qium, x? dfi Sow 9d tdpoi Y. voit, Ó 

. dé. xgynxó drbp yid ay i vo Bo, bxucice 
» ex. uar (Go Yaoeptttudp OQ» üu , 
éfoughoy€iray Tu Sud. Tour (Qe Ji Poi 

' ern moi; cup Gadwow , ümeia ai 3, do yaga- 
gi, xdr and 8T. oi 93 hi G cipmun ub- 
voi; dU yaeig imi, x ole idis Sua v, 
&NN 09 rdorx doorra) ba T6. 

f. Krrioz krATAIQMA TOY AAOr,] 
Dftzuza fac , UcP Mas ejcóUyn. 
AUroc 621 , Quaw , 6 Q Tuc Éatoci, aiam, 
xgi Té c ÓTjgu xs Gua v, Tí 20 Tu. Qué Aga 
&ne poa, 7^] 38 xve«; T1ac d$ Xo1c8 
utrtyor Ougrvjuuc xgàcisa| xeAg oc. ui B 
eura) cump/as ó &me xoicbr , UuTWG 
Vapaarier, 62». H' ay) T€ xgj TE Tt 
X81 Gapaaricfe 621 9j. cwmelc av, vola 
c1. H' xyeicós, Errai Sa votis ptm éet- 
€9r, ara Toy d) dyaSvtpy ias d Qojuoni qae 
voy oJ üvn Xeje d Xalovr iv €u),7 2gós cu 
vé Gr, 5 Tuy dyes Xearioua " dUAoyay mu 
€ là xomesyopian, x) "oigtgivam, X pni 
ear Sorogaíyuv s]. Gragt lay, X; émraieg, Yroi 
vdd»,C- JeZaLov Tà i, E'c aldy Oe, &- 
Aotro oir dave ía, Eln d'dy dali, Xej - 
€ xAnesropia, » €x Tu docto ja) ud T 
aimSérm é9w , x; oi ez Yoegi^ SvotiAGic, 
dc ug) emoiucan, 9 duy "amp. awTy. xoa- 
Seit , oic xgipd Favmd'eío dpél e 0d, 
ei; Tli 7 yj Vegrd' audio Bjameias. 


inquit,& rcflorui, & ex recla animi con(licu- € 9 - 
tione percepi voluptatem. Re&té autem hoc ia 
intelligi quoque poffet de Ezechia , ex infir- r&v». 
mitate exhaufto, quando diuina protcdio 
ipfum coepit inflaurare. Porró illud, £x ve- 
luntate mea confitebor ei , imile videtur ifti, 
Voluntarie facrificabo tibi. Symmachus , &- Pat.5,,8. 
in canticis meis laudabo eum; Aquila veró , 
Cr cantico meo laudabo eum. Alius, Cor, in- 
quit, quod adiutum fuerit, nullam habebit 
fordidam cogitationem, vel dodtrinam falfam. 
Cüm enim coradiurum fuerit ; vc confentiat 
ijs quibus oportet , contratijs verà diffentiat; 
refloruit caro , dum fecic illa." Fortaffis veró 
etiam fecundüm refurre&ionem cordis cuni 
adiutum fuerit, caro eriam reflorefcec , iuxta 
illud, ofa veilra quafi. herba germinabunt, Va.66,1a. 
Illud veró, Ex voluntate mea confitebor ; eO spi, év 
didum, quód multi, metu fupplicij , vel pu- 2774. 
doris , renuntient peccatis , cüm fecundum /isgus- 
E : pesata. 

affe&um ijs dele&entur: vir autem cordatus; 
fcelus infpiciens, fponté , & ex voluntate il- 
lud auerfatus,confitctur Dco. Qui autem cft 
eiufmodi, is'in omnibus euentis , qualefcum- 
que demum fint, gratias agit , quantumuis 
molefti fint. Nam qui de folis dele&abilibus 
gratias agunt , hi non ex propria voluntate; 
fed à voluptate ad hoc mouentur. 

$. DouiNvs ronTiTVDO PLEBIS. ] Con- 
ucniens eft regi, pro populo oratio, Ipfe,eít, 
inquit, qui reges faluos facit, & populos con- 
firmat. Quodnam enim aliud Dci poptlo fr- 
mamentum fit,przter Dominum*'Omnisau- 
tem qui Chrifti particeps exiftit, zquiuoce 


Chriftus appellatur. Ipfe igitur protector eít 


faluationum, quibus hoc modo chtiftus fal- 

uatur, Siue,huius qui vere chriftus eft, prote- 

&or eft (aluationum, in quantum faluar. Vel Crifw 
euam 

magis conueniat hic chnítum . intelligere, rur aui 

omné qui bonis operibus vero Chrifto affimi pesa 

latur.Sa/num igicur,inquit, fac hune pepulurm 

iuum, cuius fortitudo exi(tis,hereditaté tuam 

benedicendo & regendo;atq;aduerfarijs fübli- 

mioré demonftrando,& extollendo, feu fub- 

limando & honorando.Illud autem; 7fque i» 

eternum , eft infaciabilitas oranti. Porrà vera 

Chrifti hereditas effe poffint Gentes , quz in 

fecüdo Pfalmo poftulatz funt,& Ifraelite qui 

Deum diligebant: quos etiam rexit, animatri 


pro ijs ponens,vt cos témpore opportuno ii Balcum extollat, ad regnü fcilicet celorum, 


Tonwvs I. 


Ppp CATE- 


CATI- 
NA PA- 
TRYM. 


Matth. 6, 
6. 


Dew ls- 
wr no- 
per bo- 
na e fp 
fALODIES, 


Sani pu- 
Too: ,non 
lacum fo- 
iunt. 


Res dinina 
calida, pec- 
catum vero 


- 


Luc.12,49 


Rom. 11, 


11. 
Exodi 11, 
19. 


I(aiz 61,1. 


Manus in 
calum ele- 
wanda, vt 
vincamu. 
Exodi 17, 
1l, 


CATENA 


OZ THANASIL Canit hunc Píalmum 
v AC ex perfona credentiumin Chriftum, 
iebke-ME per precationem Deum in auxilium 
vocans. Continet etiam deteftationem con- 
tumaciz Iudzorum; feque à peffima illorum 
forte liberari poftulat. 

1. Ap re DouaNE crAMABO.]On1czNrS. 
Frequenter in Scripturis dicitur de Santis, 
quód ad Deum clamauctinc.ls autem qui cla- 
mat, ingreffus cubile fuum , claudit oftium, 
& hoc modo clamauit ad Deum, Xe /i/ea à 
me. Verumtamen ne arbitrcmur Deum. ex- 
trinfecus nobifcum colloqui ; fan&z cogita- 
tiones quz in cor afcendunt, illz funt, quas 
loquitur nobis Deus. Ita intelligas id cüm 
dicitur, Locutus eft Deus ad ralem vel talem. 
Porró fenfus ille diuinus eft,qui audit verbum 
Dei, ipfi contemperatus atque vnitus. Nemi- 
nem auté Sanctorum fcimus lacum cffodiffe, 
fed (1 quando quisSan&tus opus habebat aqua, 
puteum effodiebat.Ceterüm vidéamus etiam 
quinam fint qui defcendunt in lacum. Scri- 
ptura facra dicit res diuinas effe calidas ; pec- 
cata veró,& quz materiam concernunt,frigi- 
da exiftere, Ibi etiam habitat inimicus homi- 
num draco, qui cognominatur frigus: nullum 
enim animal in terratam frigidum efl,ac dra- 
co. Omne igitur peccatum frigidum exiftit: 
diuina veró, vti par cft, calida funt, ese 
enim,inquit,vemi mittere in terram; &,Spiri- 
1u feruentes. Quomodo autem peccatores in 
lacubus fint;audi.In Exodo fcribitur: occidit 
Deu à primegenito Pharaonis, v[que ad pri- 
mogenitum captiue que erat in lacu. Atque 
ita qui defcendunt in lacum,peccatores funt, 
& captiui. Verumtamen bonus Deus & hos 
vocat, & ipfis przdicar remiffionem. 

2. DvM ExTOLLO MA NVS MEAS] 
Gronc 11. Manus que ad pias actiones ele- 
uantur, in czlo chefaurizant: per iftas vincit 
quis Amalec, (icut Moyfes. Etenim quando 
manus attollebat, populus vincebar; quando 
veró demittebat ; vincebat Amalec. Ne de- 
mittamus itaque manus;quia vinceremur. 

3. NE SIMVL TRAHAS ME CVM PECCATO- 
RiBvs.JOnrceNis. Q uid opus eft hzc dicere? 
Vel enim facis iniquitatem, & fimul hzc per- 





EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


PATR'VM. 


f- GANAXIOT, Add v» muera 
f d anui x «seio 078 7)J medo. 
JEANS cavrur eic Xeisir dfa Jectac ei 
Vnsvefar xoodv? Ss. A'"uadi * om]u 
daiam Sermvoias soe penam £4 , o) dolo 7 
ytoetdiva, $ xeles (Do Gueirv usejd Qu, 
d, YlPOZ ZE KIPIE KEKPAEZOMAI, ] 
QOrirzNorz, Toxic A947) ép To; yog- 
qai; bi vj) &)iuv , 0n coejc 7 Svo cul- 
xegbas, O' di iixeg dc , HY) Sas elem 
mu pacior dury , «2| rl) Svegs, 9 &ma vá- 
Xea^A «rec 10v oi MÀ o maowrfo vc Yr" 
iu . A7Xa uh vouic ayudo Enos Yu) ju 
Air ay Swor , 75 dra Cavo Fi V9 nl! 
xapdias dua, Gnéiva 6o) d AaAci Wporó Sóc, 
rtc dxut T* Üd2nctr 0 9:9c 06303 Jéa, 
Oeía di aliye ic Eew cxeim, n dxgoucu A5- 
9» 5, drsaxe gin Gul , 15 Tram, 
Ova di vM dri cidtudp Adxxor à. 
£arg* do ei qoi dO aea íotüda: 
T6», Qpiap aye. A'AW. Quot idus TM 
oi xaTa aivorrec ec Adxyor . » cz 3estl 
Tx Sua A€)À «)) 9vpud, su d d Mgpriat, 
€ $6 Unc aed uo ey lvyez, End dud £i 
mM (Bo vIU ad eSeshrur , Deguem , Uc Vruo- 
viuasui uz Qe. ude 32 ive T) Vm 8 
Colav £2 -lvzesv dc dedwon, Tou dy d- 
Mpria "luyez 221, T Ó Sua , ec Tom, 
Sipud. Tp 29 5A-SÓr trai, E^ jb 
1), T. idem Corr. Ve di ol dsog- 
t0) og Adiscic diy Axet i'm EZidu 
ji9eszilay  A'TGorenti 6 Soc 30 reomem- 
x& Qaego , Voc qesroroxu T ais ugiMwi- 
d Ov dy mud Adxxo, rat ol page aram 
tic Adyoy, adju PLACA &ci xa) al agens 
AW. à dya 96e S3 i mu eu god rt 
puosq àu Git d/psow, 

G^ EN TO AIPEIN ME XEIPAX MOT, ] 
Trorrior. Eruuespdpay xtipie esc aez- 
fen Soest , £y deri Sycuve/umi . di 
"LÀ "d me A "uat, Gc Mec x; 558 
Wixg T yteac dyeptptr , 0 Aabc Chira va 
Ji tgrío ma 5 A naim. M3 amat) nopdp er 
Tuc »yeient, ire) wxm9mzaí ala. 

y. MH ZTNEAKTXHZ ME META AMAP- 
TOAQN.] CO rirEN OT, TÁ aecia su0(g 2£- 
249 ; fra 20 oueie lu) dyouar , ng) cunx- 
! aM 





IN PSALMVM XXVII 433 


TOM at , X uera AeAc T0 eoe ul 
à wd orici drop, xg) dx aro Mod 0 Sax. 
: Dyóc 29 y tec dd née b. ToAMadfp] 
i Yard qü day Iu, nd] ^$504pp, Uni 0 S6 
quii] 3 d ieguor ju? djsrpsudv , usi 
7 dntauor dfà vq dap) c, C 9c ipyalo- 
qApus cl) drouiar , iva cS dew. Oi dt ph 
eid órw; 38 ro To uve hpyor rixa ocv mal Y'ua, 
2dornic, Edi xo) aviteu 10! Tp). d vapme- 
Ad»: àuroc d* uexegy Lo aii; Yr av 
ÉaaEm,, aet 10 1, aU Gpruc. OUT xg] 
eim, Xexe8. guparic T8To gros *. 6$ dp 
91 nc idi odogaxsbacjly Qv 3, uud dsa- 
pur Ext ita a0?) eie Tos(or xid uwov, dice 
eflotét 1 diua med, xg) v]À. Spp oppor 
ql) dyouiap , S71 cxeituc alqeMiod, Q éawzoy 
«»egzumAe]. Toryapzy ad) G1)ad t 0 mes- 
Qirnz oxSaeustatem tausy BiAtra , ass 
dvraSz uy ef) 4d d p reA dv wg) ipya?c- 
pA dyouías , 3 usaDxtuc rag d avoit. 
Yowc dà ug) rdc T drían duaprzvorrag 
«xogumira) , iro Agar, Q 20 messi ona 
Tdy Ag2siyszor cipiilus 2T. Anzior tuyo, 
xaxd dés seplieuc Gorg)  EQ00 ea 59 dat- 
Các, in £m d'c Qi2oi Jfguemas , Tr aic iy- 
Sesi 2gASow , dX Cyan mo Th Volens ép 
íawTo , Aóooig d eipmuecis aroxeiivorra) 
quas, Tav d roit ui S er mu Minos 
ex £x fa. TÀc £v vuidrtu 0 d ug O9 exoa1- 
qur4J. O'egn 53 aq GG ceripro ua d- 
avrei) dy fidis y wa] 2 müpme" Z MG 
2g?dion ply) eiprrixa , end Ji byent à» 0 
xapdia tauri. H' dUyeraj Mou" imi 7rai- 
quc Tu! ddixrn dauAeit Imre , durgio- 
iuibo mage uot gà &de v ut y ddixia 
Jie Ümwrc uà Sopa i Td Gpgato- 
phan ucl), 

.— d', Mox AITOIS KATA TÀ EPTA AT- 
TON,] Awaxrwor, Adhexóuiba Vo T8 
Moov, Yao S 49d) rame T£. duapriuama* 
€ 9à zx top wg Sues, d €i V pic xoa irat, 
bra aud eod yop . Kar v5 $a 7E xc- 
er &u TJ, eran, docui, uod Ato, x 
v3 upvi]à vid gg , Vaid Qe s af sb. 
diua àuTJ üwrit, O dicegnzóc, Easvug- 
yxá c oit aeg yup erecotpybudp Ov, dx 
ÉPaslnd 1à qadAa ase $00), aiesi uot 
qi dyaSd , iua Ug ,. O' d qaUA Q9 
idoli $a Qr, ip dCerat val koxd, vx 


dit te; atque hzc fruftà Deo dicis: vel nihil c^rr- 
committis'iniqui , & nequaquam perdit te archi 
Deus: neque enim Deus tam iniuttus cft. 
Audemus itaque ex Euangelio , & dicimus, 
Deum«imul trahere iuftum cum peccarori- 
bus,f&imul trahere iuftum propter peccatores, 
& operantes iniquitatem , vt falui fiuc. Qui 
autem mylterium hoc non capiebant, argue- 
bant leíum dicentes : Magducas qt bibis cm. Marc 2,16 
peccatoribus. Ipfe autem multüm aberat , vt 
ab ipfis detrimentum capererquin etiam ipfis 
proderat. Sic ctiam contingit, cüm quifpiam vira per- 
Chrifti imitator hoc facit: nam certe li quis ydguum 
imparatus & imbecillis ia tantum periculum d 
fe conijciat, vt cum peccatoribus & operan- reni». 
tibus ipiquitatem conuerfetur, neque ipfis 
proderit, & feipfum pe:dcr. Propheta igitur 
híc vult fcfe premunire,vt poffic quidem cum 
peccatoribus & iniquicatem operantibus vet- 
fari, neque tamcn cum illis fimul trahi. Fore 
taffis veró etiam peccatores qui curari ne- 
queunt, deteftatur,cüm hoc dicit: nam addi- 
dit: 9 wi loquuntur pacem cum proxinio faa, 
mala autem in cordibus eorum. Valde enim 
impij funt,quia nec vt amici afficiuntur , nc- sisulare- 
que $t inimici loquuntur; fed continent qui- reis 
dem inimicitiam in femetipfis, verbis autcm J/» 
pacificis fimulant amicitiam. Iftiufmodi au- 
tem hominibus nihil'eft deteftabilius. T les 
itaque vir iuftus auerfatur. Quin & confide- 
rate, quomodo ctiam Saluator nofler cum 
peccatoribus quidem conueríatus fuerit, & 
cum meretrice; fed non cum tali, quz loque- 
batur quidem pacifica ; mala autem íncor- 
de fuo. Vel precatur dicens: Cüm inique 
agentem omnino fequatur interitus; iufti- 
tiam mihi przbens , nc permttas me verfari 
in iniquitate, ne fimul peream cum ijs qui il- 
lam operantur. 

4 DA ILLIS SECYVNDYM OPE- 
RA EORVM.] ANoNYMr. Docc- 
mur his verbis: peccata omnia deponerc . 
Nam fi non fimus puri , oportet nos pu- 
niri, vt corrigamur , Secundam opera , in- 
quit, »anmuum corum tribue illis. quali di- 
cat: Secundüm opera ipforum occulta, red- 
de retributionem eorum ipfis. Qui per- 
fpicax eft, fcité res aggrediens , praua 


tamquam noxia auerfatur, cligens bo- 9» ^: 
nt non - 


na quz vülia exiftunt. lmprobus veró voluptate alle&us , operatuf mala , non — 


Toxvs I. 


confi. 7 In AN 


e Ppp z 


484 
€Atr-  confideràns eorum. damnum. Cüm itaque 
ray, Tatione non percipiat eorum detrimenta; ro- 

gat hic vir fan&us vt retribuantur ipfi, fe- 
cundüm opera eius, ea quz molefla funt; vc 
vel ob moleftias ipfas mala deteítetut , qua 
ipfi caufa fuere fupplicij. - 

6. BeNrEprcrvs Dzvs.] Onicswis. Cüm 
bominibus mala precatus fuiffec, Dco bene- 
dicit, quód ipfum exaudiffet. Verüm ca. quz 
dida funt , fic intelligantur, vt optet pec- 
catoribus paenitentiam & emendationem. 

7. Er RErLORVIT CARO MEA.] Drpvur. 
Is,cuius cor propter acceptum auxilium lzta- 
tur;poffet etiam dicere, Er care mea reffornit. 
Vel etiam propter fpem refurrectionis , iuxta 
illud, Er e/fa veffra quafi herba germimabunr. 


Iüiz 64, 
9. SALVWM FAC POPVLYM TYVYM.] 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


óesv auTpf «b BAaGteir . E'vrei & Aogadt 
8x alQaytra] 7 (/AaGiesy, 4, era] 0 de 
Yavríou, Guguf x7! TÀ fpa dud. Varyora, 
Ümtw, d» Jfg v9 oret Yee eati Td. wgxa, 
ana. xo'owa auf sfunpiyia. 

s^ ErAorkTOX Krri0z.] CrirzNorz, 
EU£audp Qv 9 spud ad esI moi, dUoorrsos 
Sylv, Ón eoikenty durd . A00 rai eigsulea 
roeicou, Un dÜoeraj ptratvolap ej diópSeew 
(iz S|Mgpmmeden. 

Ü. Kai ANEGAAEN H ZArPz MOr.] 
AiarMOr. Atgor d dy gg, v wardías 4/3 
vv (Üon9nS wa, waieisons, Ka] » capZ uu 
aysSuAts, H' gj d/g 0l) Uerida d daga. 
etat, x71 70 * Kaj zz og vello a oram 
&ra TA, 

. Xarzow TON A^ON xor.] Qrirz- 
Nors, Zdeór, Qwn, v9v Aaór aw Tm , d 


14. 
On:cENr1s. Saluum, inquit, fac populum 
tuum iftum, cuius fortitudo exiftis ; benedi- 
cns hereditati tuz,quz.non eft diuerfa à po- 

Pál. 1, &. pulo tuo.Hzc eft de qua dicitur: Ez da£e ribi 


tore qc przcceptore vtentur 


gentes hereditatem tuam.Benedic autem ipfi, 
omni benedictione fpirituali: fed & rege illos 
per omne hoc fzculum.Nam in futuro cim 
pecorum conditionem excefferint, te inftitu- 


xegraia ug: Ty ydreu* 4000 y vla) X)neg- 

vouas Cu, ux doo T8 Ans Bouy, Wine 6D, 
«ybi he Moa), Kal daa cu fUr 3 somos. 

voutlas qw, Ey Acynooo di aula) crday io3a- 

gia zrvélusail *- 20d wg) "rigo gco psc, 

eic 7ra ra 2 aidlya r£ To * C 59 vl porn 
"apCaync vl 9 psu rer gg Ti uon, maui- 
d orii vo] didieud Ac 00. 2efictysay, 


ANNOTATIONES CORDERII. 


Si irvivselt, Palmu ipfi Dauid, 

"ficut ctiam. Vulgata legit; Grzce, »J 
AaGiJ, quod in Sixtina,& quibuídam 
EE codicibus habetur, e$. Aa6/^ , spfiws 
Dauid. Notat autem Eufcbius ex traditione Hc- 
braica, huiufmodi Pfalmis, qui abfque vlla addi- 
tione, vel Dawidis vel Dad inícripti funt,con- 
uenire infcriprionem illius Palmi , qui proxime 
Htos przceílit, vcinfcriptionem xxi 1. Pfalmi ijs 
qui poft eum fecuti fufit, 

Argumentum quod füpriin Paraphrafi prz- 
miílum eft, indicat hunc Pfalmum à Dauide di 
&um fuilIe,cüitm eum Saül perfequebatur.Q uod 
item fentiunt Theodoretus & Euchymius, Scd 
bené probat Bzllarminus hoc minime fubíiftere. 
Primó, quód in titulo hoc non indicctur, ficuc 
aliàs feré femper fieri folet, cüm ad hiftoriam 
Palmus refpicit. Secundó, quàd in hoc Pfalmo 
is qui loquitur, appellet fe regem ; Dauid autem 
co tempore nondum rcx erat. Tertió,quód in co- 
dem Píalmo dicat is qui loquitur, fe exauditum 





ferenda S. Auguflini, & S. Hieronymi expofiio, pi rál- 
qui in perfena Chri(ti Pfalmum hunc à Dauide me gh et 
cantatum fuiffe volunt. Dauid enim qui fimul P rif 


prauidebat paflionem & glorificationem Chrifti, 
conuenienter ca coniungere potuit, ficut. eciam 
fecic in. Pfalmo xx1. cuius. Pfalmi longiffimi & 
poem hic quaíi compendium cft. ita Bcl- 
arminus. 

1. Ne fileas à me. ] Ita Vulgata, & S. Auga- 
ftinus ; Grace, uà wpanericie da ius; SIxtina 
cditio habet, iz* iuel, fuper me; Aquila, gà xo 
$ívew, quod S. Hicronymus vertit, ne obfur- 
defcas mibi ; Eufebius ex Symmacho , gà ajisye 
&£ iui , pol mot HrvicizurTés ew amÜir pur (jam do Toi 
xuruGairuee eg hair, ne taccas à me , ne forte fi- 
lente te procul à me , ajfimiler. de[cendentibus 
lacum. Hxc autem repctitio, jazz» epar 
z' iur, n quando taceas à me, in mnlcis Graecis 
codicibus non eft; habetur tamen in editione 
Vulgata Latina, & in veteri Pfalterio , irem in. 
4Ethiopico & Arabico , & apud S. Auguft. & 
Theodoretum. Seníus horum verborum cft,ac f 





dicat: Ne quzío , Domine; verbum tuum con- Ds 
tineas, quo foles me ccu filium erudire; quia e 
hunc fauorem mihi pretiofillimum deneges, ,,is a 
poffum certé inter mortuos reputari. lepus 
i. Exandi Domine vocem deprecationis mea.] 


Sixtina cditio omittit vocem xéw, Domine, 
quam 


e(Te, & refloruifTe carnem fuam: quod certé Da- 
uidi, pro co cempore quo Saülem fugicbat, con- 
uenirc non poteft. Recentiores aliqui exponunt 
de Dauide iam rege, & perfecté liberato à períe- 
cutione Saülis. Sed (iita effer, non diceret, e^f4 
te "Domine clamabo, we fileas à me; Ícd diceret, 
ed te Domine clamani,&c. Videtur igitur pra- 


x Ww 0 


IN PSALM 


quam ramen Vulgatus expreffic, & Nobilius no- 
vat, in alijs libris tam Gracis quàm Latinis re- 
eriti, licet S. Hieron. in epift. ad Suniam fa- 
teatur efle additam. 
IniprtM. Dum extallo manus meas. ]Ex hoc 
rxrmfo — loco íntelligimus,antiquiffimum orantium habi- 
mani" tum fuille paíIas manus , quas Tertull. lib. de 
«ft erant. Sees cap. 15. vocat expan(a:, hoc cít, in altum 
mediocriter erectas & extenfas, Id fieri à Chri- 
ftianis cupiebat D. Paulus , & fuadebat vt ora- 

1. Tim.1,$ rencin omni loco, iesantes puras manus. Pura 
vocat , non ludaico more ablutas, fed, vt eft in 
Graco , éeíes , fantlar, putas , innocentes, nullà 
peccati forde contaminatas. Tertull. cüm. de 
oratione differit, manus i»socwas appellat. Hunc 
getum naturaipfa docuit, tum expoliuit ratio, & 
virorum fapientum exempla monitaque celebra- 
uerunt. Nullaque fuit natio aliquo gencre pie- 
tatis erudita, qua non tollendas in precando ma- 
nus tacitáà Numinis prefenfione duceret. Habi- 
tus orantium bic eff. (inquit Apuleius lib. de 
Mando) vt manibus extenfis in celum precemur. 
Itaque veterum antiquiffima facra, quz. nomi- 
nantur Orgi4, nomen habuiffe volunt ab àper, 
quod eft &m«rerem di xegs , manm extendere, 
vcl, vt Poécz canunt, 

T 'endere fupinas ad calum cum voce manus, 

Chriftiani quoque hoc adminiculo pietatis vario 
modo víi funt, vt more fuo docte Crefollius 
nofter lib.3. Myltagogi cap. 1. defcribit, cxem- 
plis illuftrar, & agttquiffimorum auctoritate Pa- 
trum confirmat. Vt plurimum autem manus cf- 
ferebant. quod modicé faciendum. monet Ter- 
tullianus, non vt furiofi faciunt , qui fupra caput 
iactant manus;fed eà ptopé ratione quà videmus 
id facere facerdotes in diuinis arz myfterijs ob- 
eundis, qui geftus ipfius orationis contenuonem 
rxefe — multüm iuuat Nam animus aliarum rerum obli- 
manu? — tus, & vixterrz corporifque memor, velut alatis 
frt manibus geftit in celum atque ad Deum con- 
; tendere, Pratercà fic orans fignificat , fe cupidà 
ad Dei przfidium , vc ad parentis optimi finum, 
confugcre, quemadmodum pueti parui metuali- 
quo debilitat , protenfis manibus ad. gremium 
parentis fuz accuzrunt ; aut qui medio in. nau- 
fragio verfantur, tendunt manus ad amicum 
fofpitatorem. Adhzac, cüm manus (int organum 
organorum, (vt poft Ariftotelem D.Thomasait) 
quarum vim maximé in tribus firam effe vide- 
mus, in dando, in agendo, in rc 
manus pié in orationibus ad Deum 'atcollit, 
uidquid eff, tradere penitus , & committere in 
inc Numinis poteftatem videtur. 

3. Nc fimnl trabas me. ] la. ctiam Vulgatz 
- codices emendati, cüm alij legant, tradas ; Sixti- 
na pro me, lcgit , rbd «oxi pu, animam mtam, 
quomodo etiam S. Auguft, & Plalterium vetus 
transferunt, Verfus hic idem eft cum illo P(al- 
Pl. 15,9. mi 1g, Ve perdas me cum peccatoribus , C cum 
virii fanguinum vitam meam, Quales porró illi 
fint quos maximé de:eftetur, & à quibus effe 
quàm remotiffimus velit , fequentia verba enu- 
Dad — deuil exponunt, Qi loqwuntur pacem cum 
Jummeptr? proximo (uo, mala autem in. cordibus eorwm, 

duplices o0» 1 . * bduci 
dünn Quorum, inquit; pectus amaro felle obducitur, 
jsburar. — linguá melle faccaroque dulcefcit. An non mon- 
ftrum horrificum eft hoc biforme , czlo inimi- 
cum, hominibus odiofum , in corde ftrictum 


* 


lendo ; qui . 


VM XXVII. 485 
habere gladium ,inuidiá & pen t politum, ANNo- 
1 


in lingua pacem amoremque. ventilare? Regius rAT10- 
Vates in huiu(modi monftra (xp inciderat,quz wzs cox- 
oratione fuá pungebat, & omni animo abomi- prp. 
nabatur, Quid aucem ijs impendeat mali , Eccle- 
fia(tici au&or diuinoatflau prouidit, cüm hor- 
ribile ve denuntiat: Je duplici corde. lud v« Eccli. 2,14 
rei grauitatem, & diris iam deuotum caput, fup- 
gr fignificat. Eft enim fcelus Dco inui- 
um, qui fumma veritas eft, quz fimulatione 
conuellitur; eft & infeftum hominibus , cm fi» . 
des, & mutua inter fe communio candorque tol- 
latur. Vide à nobis plura in hunc fenfum ad 
Píalmum x1. v. 3. & 4. annotata. 

f. Non. sntellexerunt in opera. Domini. ] In 
Vulgata hoc loco omittitur prapofitio js , Ícd in 
Hebrzo 5g, & in Grzco és vtrobique additur. 
Eftque phrafis Hebraica, iuxta quam smrellsgere. Quiá frt 
in ai5qid , eft intelligere illud , & intellectum intelligere 
faum ad id accommodare, Poftquam autem ^ iquid. 
dixit, opera Domini adiecit, opera manuum e, 
ad (ignificandum opera magna potentiz Dei,qua 
per manum eius fignificatur. Vcl, vt Euthymius 
exponit, ad fignificandum opera illa non caíu 
fortuito, fed fummo confilio & ftudio perfecta 
effe. Nota autem quomodo non zdificentur, qui . 
non intelligunt ; & deftruantur, qui opera Dei 
cognofcere, aut fcdulà fecum mente peruoluere 
omittunt. Quem intellectionis cum zdificatione 
nexum Hebraicorum verborum elegans parono- 
maíia confirmat ; quam Ageéllius accurate nota- 
uit, fiquidem fimilia verba in Hebrzo funt , 
intelligendi & zdificandi. Illud enim dicitur 12. rorelleBio- 
ban, id eft. intelligere; hoc vcro. 723, quod eft »à c 4di- 
«dificare. Qui ergo ópera Dci non intclligunr,ijs jd - 
aperté redditur, vt non zdificentur. Neque folüm 
in fono vocis conuenientia retributionis huius 
pofita eft, verüim etiam in rebus ipfis. Nam in- 
telligentia, quodammodó ftructura & zdificatio 
quadam eft multarum rerum, fimul in vnam 
cognitionem compofitarum atque conítructa- 
rum. ita Agellius. » Ky 

7. Et refloruit caro msa. Aquila verit, i 
Vjavprdor m 8 xaqdía pw, Cr exultauit cor meum; 
Symmachus, 9j iapuibu ii xal ia uv.quod S.Hic- 


. ron. trahftulit, c» gaxifum eff cor meum; Eu(e- 


biustamen pro Symmachi verfione refert , dr- 
Bízes i xapl'ins jew, florcbit cor meum ; Theodotion 
reddit, xj &víbasss à xopl ia uw, C refloruit. cor 
menm; Quinta editio legit, ixezruzbn 5 xagd ia vs 
roboratum efl cor meum. Scd ex his omnibus 
prima ledio eft meritó przferenda, quam etiam 
Vulgata retinuit. Magna fane eft carnis Chrifti, 
de qua hic fermo eft, cum flore connexio, vt 
mirum non fit, fi tamquam flos rcfloruifle dica- 
tur, Vbi fuum pondus habet iftud. verbum, re- 
ruit : nonenim cafu accidit, quód non dixerit, 
flormit.Siquidem non femel Chrifti caro floruit, Care Chri- 
fed bis; fcilicet cüm ex Yrpoec s primm Je bu fle 
prodijc, & poft paffionem demum gloriofior re- "^ 
furrexit; vti pulchre S.Ambrofius Serm. 57. ex 
pendit, Reflorust, inquit, caro mea. Videte qua 
verbo vf c[l:non ait Floruit, ftd. Reflormit. Non 
enim reflorefcit, mfi quod anté floruerit. Floruit 
autem caro Domini, cum primum de Maria vir- 
ginis illibata vulma procejfit , ficut ait 1fasas die 
cmi: Exibit virga deradice Hefe, C» flos devadi- 
ec eimi afcendet. nd autam, cum [uccifo per 
FE Ind«o; 


- 





'-. 


486 
AwwNoe Iudaeos corporis flore, vedimiua de fepulchro ve- 
TAT10- fnrreiloms gloria eerminauit. lidem pcné ver- 
NIS coR. bis S. Maximus Scrm. 5. de refurrect, Non re- 
pEmin — florefcit , inquit , mifi quod ante floruit. Floruit 
enim caro Domimi,cum primum de Virginis vulud 
procejfit: veflormit autern, cum rcdiuima de fepul- 
€bro germnauit, C» sn floris modum cunilis bemi- 
nibus immortalitatis afflsuit odorem, 

8. Dominus fortitudo plebis (ue, &e.] Nimi- 
. rum populi Chriftiani fortitudo ac defenfio ipfe- 

rum feorti- P ;nf, iri 
sudo met Deus cít.Idem protector cuiuíque viri fide- 
pronBor, — lis.quem Propheta Chriftum vocat: vii exponit 
:; D.Hieron ad hunc locum his verbis: Qwicsem- 
que in Chriito baptiz.tus efl C» sp[e Chriflns va- 


Deui fuo- 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


catur. Protetlor, id eff defenfor (alvationum, (in 
falutarinm, quia omnes cirtstes Chrifli diuimi- 
tas cuftodit, Hinc obiter colliges, quanta fit di- 
itas hominis Chriftiani, vr,quia baptizatus , & 
facro perunctus oleo, ac diuini Spiritus. gratiá 
efus eft, velut alter Chriftus Dei Filius ha- 
eng Dcinde qualibet virtus in. Chrifto fa/- 
uario, vel (alus, aut falutare dicitur; quin ctiam 
in Chrifto Domino , vti funt infinitae gratiz , at- 
ue infinita merita, fic iure optimo dicuntar in- 
nice falutes , infinitzque ke iclones Qua ra- 
tione Pase Deus fortitudo & protector dicatur, 
vide füperiüs in Annotationibus ad Pfalmum 17. 
verf. &. & 3. cheologicé explicaum. 


IN PSALMVM XXVIIL ARGVMENTVM. 


i. Píalmus Dauid exitus ta- 


bernaculi, 


i . b "zs , 
Geminam babet. bic Palms prophetiam, 
| evnam quidem Ezechie regis. alterar 


d. YaAuó; va AaCi ezoin) 
exnme. 
Ais £4 6 aA ule nl) emectrrotas cl) 


UJ) dpHór wear Ef ixía vu (an , «là 
di 2j rafror fud. Daod, be o) elu 


. cverb | Chriffo ] moffrum ommum Rebi 


congruentem ; qui cWm idolorum erro- 
vem fufiuliffet , diume cognitionis radijs 
orbem. illuflrauit . Atque | admirabilis 
quidem Ezechias cum Affyrios. debellaf- 
fet , cumque cicforie nowitate. exulta- 
vet, iubet populum Deo cvitfimaa repen- 
dere, (g hymnis e» gin canticis 
gratias. agere , e in aula fancfa ipfrus, 
folitum. cultum. celebrare .. Sublimorem 
everà fenfum. contemplanti , tabernacu- 
lum quidem corpus boc intelligatur 5 exi- 
tus autem tabernaculi , difceffus. ab bac 
evita , ad quem bic mos ferio preparart, 
e» talia ac talia Domino afferre. iubet. 
Quoniam gefla vite. buius, caiaticum 
quoddam p ad futuram. 


PARAPH 


ME rrERTE Domino filij Dci: 
afferte Domino filios aric- 
rum. 

2. Afferte Domino gloriam & 








Atv ga(aAsouc alg zAaylo , Tic dxTin 
qiie Suvyreias alu oieoujdy lo (umet, 
Kaj ó 9auuam(Qe tp. ETexias v) Ac. 
evefun ebrjeidpG es) ol ofogdt- 
Eo iic vint irata oui O9 , coda. 
Aslera) val! 2g Suzituc dueiGuD, 3: Suir, 
xg) v Mrou, &uTt! wo) dozoAayias eere Qi- 
pen, X, E 08. au23i dud. «5i yia c luivero- 
puc illae Aog eiar Vine. Tleic di ny 
UdnAbTtecy SywevuZm ví, exivii Ly. vor- 
Sin vo c4. CIL O0 109 d axmic n m) T 
[e dra; prov, , «vesc la? «vog exsul a 
Qa, suck à 20, nap fud, sadi may) 
quid € wopi ovs Rl! Xvoso, rump » e 
7n 2u ipgazía : itio V3a mese m io 
^or, 


RASIS. 


P NETKATE TÓÀ XUgJ& tal 
S00 , Ga£yxa Ts TÀ Xuz)a 
emis iuc X01A7. | 
fj. Ewéyxar& Td xooje d ozon 


honorem,afferte Domino gloriam 
nomini eius: adorate Dominum 


* ricis in * aula fancta cius. . 
- n. 
&o 


Becendi 
€uitii Dei, 


Vosjinquit,quibus diuina praedicatio cócre- 
Igwraste; ditaclt, & qui filij Dei vocati eítis, cum omni 
alacritate Dei przdicationé ad omnes mundi 


x9) npo, Gi£yxare d xugus d0- 
Emp doom curd, emesoxuwt( aT 

TÀ xugjq &à a aryl ad. — 
Y'ueic, Quaw, oi o SUor zípuy ua mede — 
Serre, yj ijo) x2aitrme 95, p! 7rd ant ev63- 
Supias vo 9 6ior mu yTU XS demfpdirum 
x^ pUy- 


IN 


. xp. e TEC er a20)íd Prtulpsc Aogi- 


xàc Vas quiam , «gj vu Gu ces ru T4 9Yd 
evecotdy kam, Cima df mimtey o giCa nu) 
adc Uyyec ereoscigumi , Cn is Seloi oixoi 
và» dUtpyerluo sealesrme. 

y Qurn xugks c) Ti vay Ud tav, 
0 Sóc Tii; Qon tGeavma's , xuguO" 

E , 

c) oda zro?^dy. 
[1egAt4 d$ ? Quriv wegróSsy éntoficlour, 
: Basti ogdpo Xeicd . Éesrsló dà &uvlà 
«vesamyópstasr, 6c eic d'muozy vla) oixwu- 
viu , 4/2 3& Sela wp pato clorynteieur. 
Kaj 9 pórov, tuc), Yopduirm, clu). yes id- 
Eam, d? x dran 03 yf qo) Qudosn, vo 
s& [asilo uar (o EonmAeisa, uus fie tor yriic 
Selac Conviewec doa sono 7]. dum 7 
Quow , EvrüSw cl neprneiruy dura jay 

svi erog Aout "esasopet. 

?. Qayn xvoJa y ig , Qan 
kveíu Qj ueyaporeeráa. 

Tl) qula) ^4 vla) »ydoty TR 7rvsbua- 
7B», vlà iav B» xz Qjuudutoc; vic Soro- 
eóAut Gua oaa cy 7i "rms, eg) pte 
gaAo aptos Td; éUTA6ic Sacprvaca. 

£. Du xueía cuveeieorr O* as- 
dote , xd | cuim lA xioyO" (s ue- 
docs $ Ai6ayu. 

TlÀu) Tl] eid uA 2A ker omm. E7e- 

45 33 V dnAd là mra, ri v. cid uAy m- 
qAin, xeproy udtia Gi; cwGogd proie maple 
(a, Tui; 7€ AlCdra xid'ewc dmuwgotr* aj 
Una] jd eiaw, idw d iugo dA poro d 7- 
qe Qiper. 

c. Kai 2emwa aii a TY 40- 
Dd Ty AíGanor , Y d, Ó iym C 
&c og uorspdrin 

AiGaror d'. clo) YeesusuAsja óropa4 
TRNAEXUC Mónyoc dt 0 im Anil Publ poc 
& XopiG. | Emmirauy ydp , Qnai ; Logo e» 
XopiG, xoj eescexirvous Tu! Avila. d» 
én£ioy Mast ó voupStm austrers, xo) 
VTuvtv. E wétyoy ovum AA co pane leat, 
TX d obcuudpenc €i) ^a PMauoS Tea), wg) 
€e£d3 *SywDowBz.O! dm me six e 2g, 
X, 7G Ad nc Gesn aia Aout^t, y) dani 
vU, vuT4 Xue xau (Ov , dívrmrO» 

fea xg) day Ge" dr dà aic mo/uDilns 
imparte , xg) rlw uias apto esUur 
Sómi, 


PSALMVM xxviiIk 


437 
PAT A» 


partes transferte ; árque eos qui fine ratione api 
educati funt, sacionis compotes reddite ; & ,,, 54. 
hos primos Deo afferte. Deinde per hoscul-. z&vx. 
tum & hymnos exhibete, in diuinis zdibus 
bencficij au&orem celebrantes. 

. Vox Domini fuper aquas, 
Deus maicftaus intonuit: Domi- 


nus füper aquas multas. 
Przdicit autem vocem quz czlitus delatà 
eft, càm Chriftus baptizaretur:, vocauit au- 
tem eam tonitru , tamquam in orbem vni- Vex Do- 
mini [uper 
uerfüm, per distbomn przdicationem effüfam. 5544 ba- 
Et non folüm, inquit, Iordanis hanc gra- pts 
tiam accepit ; fed in omni terra ac mari ba- 
ptifmi myfterium adminiftratur , diuinà in- 
uocationc aquarum naturam fancdifican- 
te. Przdicit deinde virtutem , quz Apoftolis 
data eft. 
. 4. VoxDomini in virtute: vox 
Domini in magnificentia. 
Vacem hic vocat gratiam Spiritus, qua 57,0, 
Apoltolos virtute & potentiá repleuit in ipm 
Pentecofte , & magnificos, cüm abicdi cf- 
fent, reddidit. 
$. Vox Domini confringentis 
cedros: & confrnget Dominus 


cedros Libani. 

Idolorum intelligip euerfionem. Cüm 4s te 

dris infrai- 

enim olim alta effent delubra idolorum, nec 4,f; j- 
vllum fructum cultoribus fuis afferrent, hzc "^ 
cedris Libani affimilauit ; quz quidem fub- 
limes funt,fed efculentum fructum ferre non 
valent. 


6. Et comminuet eas tamquam 
vitulum * Libanum: & dilectus, * teens 


quemadmod filius vnicornium. 
Libanum autem Ierufalem fzpé nuncupat. 

Vitulus autem eftillequi ab illis fa&us fuic in 

Horeb. Fecerunt enim, inquit , vitulum i» bw tof, 

Horeb , c adorauerunt fculptile. Sed illum Exodi TR 

Moyfes legiflator confregit atque. commi- * 

nuit. Inftar illius igitur ait omnia totius or- 

bis idola conterenda effe,& vana fore. Popu- 

lusautem qui Deo credidit , & ab illo errore 

liberatus fuic, & dilectus ideó appellatus eft, 

inuidus & inexpugnabilis erit, vtpote à 

multorum deorum cultu liber, & vnicam 

colens diuinitatem. 


7. Vox 


488 
valde no 
Ma 7. Vox Domini. intercidents 
ss »^-. flammam ignis. ; 
TRVM. . * . 
$. Vox Domini concutientis 
defertum: & commouebit Domi- 
nus deíertum Cades. 
Igi ivfls — Cüm enim Apoftolorum chorus ignitam 
*ogluminat, Sce - . . : 
paw ^ Spiritus fancti gratiam accepiffetjillu(trabatur 
cremat. 


quidem , fed non comburebatur : in. futura 
autem vita, gemina vis ignis bifariàm diuifa, 
virtutis athletas illuftrabit, peccati veró ama- 
tores comburer. Quam ob cauffam. & ignis 
nominatur, & obícuriras vocatur poena im- 
proborum; cà quód illa vis ignis quz illu- 
pese ftrat, ibi nonexiftat. Defertum autem Cades 
fama — Gentes appellatfecundüm Ifziam,tamquam 
S^"- olim Deo deftitutas. Has Dominus concu- 
tiens ( fignificat autem hzc concuffio , Dei 
aduentum ) faciet vc falutem pariant, fecun- 
"d *6 düm vaticinium, quod ait, Ef peperimus 
fpiritum (slut, quem fecifti fuper terram. 
-Proptereà etiam. C4des ipfum nominat , id 
eft (an&ctum. : 
" Vulgata 


n . 9. Vox Domini * perficientis 
rz paran- : 

tis ceruos , & reuelabit. condenfa: 
eei. & in templo cius * omnis dicit 
gloriam. 


cent 
Natura ceruis infitum cft, vt animantia 
reptilia contemnant. * Hanc autem potefta- 
tem Apoflolis etiam Domipus dedit. Dedi 
Luc.10,15 €nim,inquit, volue poteftatem calcandi fuper 
ferpentes c fcorpiones, & fuper omnem vir- 
tutem inimici. Hoc fermone. corroborati, 
deceptores dzmones orbe exterminarunt, 
atque idolorum | imbecillitatem patefece- 
Amfd; runt. Porró cendesía [ fiue nemus ] ap- 
lerem euer. pellauit-fana idolorum , vt. penitus fterilia. 
"""-  Huiufmodi enim funt nemora, quz opti- 
mi agricolz excidere foliti, terrà, quz 
fub ipfis eft, apertà , fru&uofas arbores 
plantant, & efculenta femina iaciunt. Hoc 
etiam fecerunt orbis agricole : nam cüm 
idolorum delübra profundé radicata exfüir- 
paffent, (acras pro illis Ecclefias fundarunt. 
Idcircó i» temple eius omnis dicit. gloriam ; 
ob admirandam hanc magnificentiam , ad 
laudis canticum excitatus. 


1c. Dominus diluuium inhabi- 


Ceruorum 
F rre n 
ferpenti 


jn ei 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


C. ari Xyeicy daxsrfiovr Qr 
iSpde 7veóc. 

Quim xvejas cuoxdoys C" £pn- 
por, ye c&(À xveAO" vo. &entor 
Kan. 

Tlueseid n 59 al 38 muveyta méoua- 
1 Q» sein Ada poc à TJ. Satan 2o- 
€3«, tQunDt và p) , ix Cualto dé 0» m 
uioorn di Qío 3 Jizii TS aede iria 
useiCopdyn quio] i més cfc dptriic a0. 
Anrdc , iuaenod di vic guias 7C iegcac. 
5 dh ydo xj ap óroua sro] , C axós o 
agA£ra) Th. cormarbpov v» k0AgO , cai 
Qumendic Grtpoias d qauvopne Ger, E pna 
ius dà Kdduc vi 69m Qual, x2! vov H'ruias, 
aC igna. sra) oye fiumudpa S. d à di- 


anim avoelwy (d'wAoi dà alu) Sylay nga. 


peas 0 0617 406) Twaly o4 a.oxéo 71 7 gwm- 
lar , xn al) eestyrelas oli. 2eyamur, 
Kaj értxopóp TTWÜ x cuTií/as , 0 tmomenc 
Vo qc yc. cwre yagur xy Kddnc üurluj 
vou d, rw éeny doyias, 

0. Gay xveioo xx apuL ope 
PAaiqpaw , Xot) ) orat vA deus, 
«04 4 TÀ va curd ms ms ^£yÀ 
AEn. 


Qvox, Tui, apo T tp7ruentalv sni 
xa(atesye. Tavalu dà alu) OEucías x) x; Tois 
Yaroc i^o 0 dtapóm, (d one, Ad xg yap, 
Qnow , Uu? cIEnziar T& mae iordva pen 
x2) Gkojp?rlay , xy VXi moms clu) dua 
78 i^BegU . Tu- xegrunSárric su! Moya, 
vé d'au mid vac duiuoyas aic osa cej- 


'Agety , xg) 2l). cid Aus tysuyocuy dSi- 


veuu, Apupby d eresom)ópsLow Toi qj edi. 
Aay riy, ic dgpm marrant. Tono 
39 oi dpuyupl, vie xasilew ciu 6r oi i e1sot 
garmóroi, Q 3 s" wr] vespittlo uu v- 


mi là , TÀ xa pmo QurdUum d eg » xo] 


7€ id uidit xau auo aripuova , Tre 
dud'ezxao: xd) oi cli oltauiew; eAupopi * 
avedppien 30 dyaar dauyrw; TÀ v). eid uan 
Twy" , Tuc 9elac aiv! dxeisum GmuDariag 
&purLsus , Aud TETO Cà Tu vag] dud. arat 
mc AA doas, Vu 8 ooadots uim 
pta2spylas eic Optrad las dieere dp Oo. 
i KvgyO" gvxa (ax2usoy uz- 


" 


IN PSAL 


(one, 0) xavoerro xvex C acai- 
Auc ag vv aidya., 

Tl) 53 u/ yet ilo aii dvopelag xaT- 
arnica oixspislp, oieod'oudied , € veup- 
yid , vias xríow ipydotraj. — Abi ua- 
xdejo6 TlaUA ^ Bod* Hnc & Xe1s d xourà 
| xrinc, T8 0 d$, Quai, 7oiouc ux klod xd egy 

Acizrby AgGéis alu) doiGesar, &AW. €ic eudya 
Bandini. 

iX. KueyO? ierup va Ad dur 
ds , xe, Q iore Ty Aaoy 
aurd 6» egi. 

Aid Térüy evesimyopsoct Y; Tac vy] &ct- 
Cy imayac doen, € T vixmpÓesr uapriosm 
3 vixlu- gg) 3 ut ue ot ogoctDuigon Tus 
decor dp 


MYM XXvVIIL 489 
tarc * faciet: & fedebit Dominus Hex. 


NTA- 
Rex ih eternum. . E PA- 


Orbem enim hunc torrente. iniquitatis dedug 
fubmerfum, rezdificabit, & renouábit, no- fac: 
uamque creaturam faciet. Propter quod et- 
iam B. Paulus exclamat , 5i qwa £» Chriflo » "Cet. b 
noua creatura, Ceterüm;inquit, cüm hoc cf. * 
fecerit, non finet amplids locum habere im- 
pietatem fed ipfe in zternum regnabit. 

11. Dominus fortitudinem po- 


pulo fuo dabit : Dominus benedi- 


: cet populo fuo, in pace. 


Per hzc etiam infultus impiorum, & 
triumphanuum Martyrum victoriam , pa- 
eemQue poftmodum  Ecclefis exhibitam 
przdixit. 


PORSENIEEEYR : 


TUS NETKATE TO KY?IO Y10I 
5 i 9 oror. ] E) à zás Veo 
dS, dÜmescdix or , di Ha muy- 
T, di Ay 1jost "iude aesimr 
fiir, 95, né ro meg Av. dY diac ui 
3à » ede? diu oxtioigy,. Mtya JV avesc- 
dEew Odes , quom , € vic ijosc vy) xe1dy 
groitodc o0 S8, 3/8 diduosaMue, C vóun; 
riso ueemxno , ueruGoDudy vli) dioyías , 12) 
eic ddv 9v suzm dfa' evesuarüic doaryor. 
H" ove xgAci 9d, ut XanAguurmu Suae 
xnJtugriaz Gy c uy ipclowro , dc qa) 
a paxtNera) eveso d.yAy dsit xgidy , Woi 
xejdo woyní;. Wmemu crei (gig Qucíuuc 
x2) 00 y-e9c ab] dund s doPw, qa] mus 
dis, O'ca "ydp, Quay, JY aiv dU-yroyugr, cima 
Tid olor muiézri v9 78 9 Oro , Om wrG xg) 
fGmubmveos Veteri umo elc Dose, Ka] 
T3 Vaaryoulp 2, ré; mxd c éxAg pev] eie mic 
N'osveluc A iz 0 duZem Td «vd Mg TG 
ves7rác, YIAUw igod uuauti TiTOK xo) T). Co 
TU ómemxos d arius "a^ud a) xA 
vwoc TJ iDrals* Evtyxo m m xugjto aj ma- 
eal vh) Vnd, ug) ri Ei. v ol 6 fy (Qe 
3 dDayuxlu) »ydlosw, xg" Ntc ze ovt 
«rés9vapit d 4 obag/An.. Tlaegl ed 59 Tà 
2e : xouiL em, sx lud'aloic , dX 3 ma- 
qeíuxie T Urdr à x? Tue Aol7rgc , (it ov'y- 
efiuelaac 3 ?eds. £Y 6pusa, 59 eg. Toc 
(Gd opucorro ro dol 948,66 p iyalpdpoy qul 
TowvsI 





s AVE n B Quonua non quodlibet, nec Cu- prs, of. 
ausa iufüis donum, acceptum eft; vult pia ga 
hic dino ns primüm fieri filiós Dei , ac de- 4ours eiui 
inde dona affetre. Per (anctiratem enim cum riu 
fan&o familiaritas contrahitur. Magnum por- 

rÓ, inquit, munus afferes,fi filios arietum ef- 

feceris filios Dei;per do&dtrinam & paftum fpi- 
ritalem irrationalitatem immutando,& in fi- 
liorum Dei ordinem per profe&um addu- 
cendo.Vel fí/jos Dei vocat illos,qui fruiti funt 
curà diuinà , quibus tamquam filijs pepercit; 
quos etiam iubet adducere fí/jos arietum iue 
arietes cenellos. Deinde practer facrificia, iubet 
etiam loqui de ipfo glorià & honorc digna. 
Q uantó enim,inquit, Dei nomen per hos Ind- Nem?» Di 
gis illuftre ac gloriofum reddideritis; antà & for 
firmius ab ipfo przidium habebitis. Quz au- 

tem fübiunguntur , figuraté accipit de Affy- 

rijs,có quàd rcs geftas fugz augcant.Ceterüm 

his zquiualent illa quz in Pfalmo nonagefi- 

mo quinto, de vocatione Gentium dicuntur; 
cfferte Domino. patrie gentium ; &c. in PáL.os,;. 
quibus oraculum gratiam Euangelicam per 
vniuerfum orbem ditfundendam przdicit. patria 
lubet enim illa quz recenfita funt afferre, 5,,77,,, 
non [udzos, fed patrias gentium ; vel fe- fad nn. 
cundüm reliquos , cogoationes  populo- 

rum. Apud Septuaginta. enim expundum 

cít illud , f//j Dei , quód in Hebrzo id non 


Qqq habea- 





Filj De 
qui. 


490 
€ow- habeatur, néc apud alios: fed afferte Domino 
MENTA - filios arietum. Non iubentur autem ipfi arie- 
ES PA" tes afferre , fed fflj arietum , quod exiftimo 


nd non differre à patrijs Gentium. Quin etiam 
illud f/j Dei, ( vti & iftud ex nonagefimo 

quinto Pfilmo) de Gentium conuerfione et- 

iam przdicitur, cüm Apoftoli Saluatons no- 

fti, filij Dei didi fint, per quos vocatio 
Gentium perfecta cft. Qui etiam przcipiun- 

tur afferre Domino , non arietes, fed filios 

Füjane. arieium : cüm in Píalmo quadragetimo 
WuiM quarto ád Ecclefiam ex Gentibus di&um fit, 
pu-^ Pro patribus tuis nati funt tibi fil , & vt 
patrum fuorum obliuifcerentur , per illud, 

Ibid. 11, Oblinifcere populum tuum, C dómum patris 
tui, id eft priorem populum, & zdem pater- 

nam , propter multorum deorum etrorem. 

Filios itaque qui pto patribus nati funt, vo- 

cat fílies arietum , propter carentiam rationis. 

Illud autem , &Zfferte gloriam ec bonorem, 

"8 5 zquiualet ifti, Sic Jucear [ux veffrá; & ifti, 
Glerificent. Dicit vero etiam, Gloriam némi- 

ni eius, quod fit per do&trinas rectas. Quin 

Prou. 4,9. & bonorem, iuxta illud : Honora Dominuni 
.— de iuflis laboribus tuis. Porró nomini eius 
Sumelo | gloriam tribuimus,quando propter opeta no- 


A mobi glo- ftra iluftria glorificatur. Vel gloriam accipit 

w" per fana dogmata; honorem, per vitam pro- 

bam. Ceterüm , pro is aula fanc, Aquila 

quidem, iz decore fandfificato edidit ; Sym- 

machus veró, i» decore fancfo. Vult enim nos 

cum decenti ornatu, & amica Dco iuftitia 

facere adorationem. Poft quafitorum enim 

fru&uum collectionem, neceffaria eft adora- 

4slaDéá tio. Porró hac adoratio in aula , fiue Eccle- 

ih perficitur. Poffit eriam aula fupetna Ie- 

rufalem intelligi; quaproptet qui plantati funt 

in domo Domini, id cft Ecclefia , ibidem 
effloreícent. 

. 3. Vox Dowiwr svesx AQvAs.] Cim Affy- 


m. URN tios, propter multitudinem;aquas appellaffet; 
peru. — cupit declarare, quomodó fola vox fatis fuerit 


ad ipfos euertédos, armis minimé opus habés: 
quafi de duce dextero verba faceret, qui folà 
Xfwaia Voce fübigit inimicos. Atque ideo addidit, 7,- 
veis Dé, nuitjd eft pronuntiauit, vt nimirum huius 
pronuntiationis magnitudinem oftenderet.& 
quia vox hec non eft inefficax,adiungit, 77 fzr- 
titudine:neq;hoc folüm,verüm etiam, 7 »sa- 
£rificentiajd cft perfpicuitate,& rerü ipfarum 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


E'Gegixg , uud og. Git à?^oic* dA. Ole 
xoTs TU. xuefc uouc xejdlv, wx &uvol di wt-. . 
AdÜor?) ci xexol evesattpeiv , «0X ol ol vij 
xeady , 9 vou? y dfatipem Tj) mureidy 
zy i9yd y. TAlg i) v6 qol 9v$ ( 6 ro x T 
Épitmmos i 7rkudfa "aad ) eui $ 7 dy 
ons egt erecquróUero, , rj) 9 cunit (Qe 
"Yang 6), olv 2eoodpey Sw, di ay WxaAR- 
vx; vart/p3ural TJ) rar. Oi gj «vesci T- 


'! rra) vf xv6//g Qkper , d xenic , doW qovc 


xgidlr!. VoreidÀ eee al) ee i9vdy nmn 
cíap dryero 4/27 Tto3 xenwoc 6 mmo pre aA. 


n8, A'vri Ty] mirlesy eos E firi nous oi 1j: 


€Uv. kg) TJ. travteser aluo mosca, dy 
7E, EmA&Ovo 7 Age cw, wg) "T olus T8 ma 
Tejc 08, Wet S eoestiosu Ag8, QT mwrg1- 
xoU oixu , d/2. T moAU Scy zÀdylo , Tec dy 
alr) T sartor dic, dic xejdv tai fg à 
dAoyor, T d*, Evbywam Dior qo) mus, 
lccd'uvauti Td , Ova Ay me v qd'c v 
1X, xe) Tul, Nol daue. AA dV vg) gar 
ónbuom durd-—  yiriray 4jÀ doy mr óp- 
Sdy, A?^a C nuly, xD c Tíua Tv xu- 
gor 9erà sav J'ugiom 7rovon* Td. JV bur 
curd «bia flop dógan, rev 2/3 TRI py 
5 v9. 2aurirne doaQeru. B' d ofas 
AauGdr] dfo Jy ud rt ipSdv, mulà 3g 
Bu chu , A'vr) d 9, Er o don, dig 
N'xuPas, 5n d apperrela VeuaouÁp/n Jed anu" 
641 Xi py Den dperela dyía, Ba. 
A24 22 psi, ,. 10! «tror D) xóc uoo, 
xg) ? coo qu^ gc mul Sd Jurgioruing cl 
escxUvngw qmiéit, Merz 93 3 xpmoQo- 
eas T Fon rmpdpiuy , dva ggía v Qe9?7XU-. 
Ynox,, [Teooxuvmax, d* , nop Ti avAS, Pn T 
CxsAncía iN Dn, Auc Tr di au Maa gg) 
tlu) dye voccs Yieor Aia, d Ero oi Teu 
véldor ip mu clue xveín, Tj dno, 
exi cas Onowow, 

.'J- DaxH krrioY n1 TON rAATaw.] 
T'Jhma xoAMeut X A'asugre d/à To 7A 
9», Bu2tra) eimi , dn Wpwacw Qv uórm 
&v TH regum , uy ÜzDuoy eneosdtnS eic- 
d« «bi cegmrys dj yov , Quy] uin 
Xttes utra Tác V,Bepuc. Ka] 2/9 v&(o emeorkon. 
xt, iGeormot , avr) 3$, driQrytso, ya, Td 
Lalo d Xaropeisae dein. Pn ux d. 
cest (D n Qurh, ecestríonow dy ler Xd 
1809 pvo , da X à Mtjadoqet7rela, adv] 
3E, (o UAQaréia , no) p uri vii deii o 

eesy. 


IN PSALMVM XXVIIE 


eu uer. A (Oy dic LJ enejc To ai- 
mi, Vrel aj vtian ipesc sflocuopa, U- 
Ja: O^ dópor aon^don , wzj » Sáhara 
adl tom vues opdpón, Baaor yov vri 
7l, depu t Oy Tl Aou , n rác 9 xri 
ex; ugrorayl Bod, soy teni d'npuupy» xa- 
(2) 9? ura, xdv Beovri dt in vétuc Guess, 
£x d29o n aeh vouitiem , à 0n à 9uào dw; 
iCcgrmes, x 9n 0 xeA Qu vli) vyear rias 
eujkyd dY iuvrd . Tí; 30 0 ovyxeav) vo 7f 
ddairus 289 (Qe , € uà idv 08 QUod xa vo 
pore, Qipe9t ; Ta 2a JY uuninariog Qu- 
ph xugu, 9» Ea vij. vduimev, Ure Qezictrn 
mu Xess d auri yov Od ré Édwv 0 uoc ua. 
Tón 50 3, o xvex(O« bÀ E. idi moy m^- 
2a, dod uv ài *. C 0 Sube rie dou, v8 
- ptgaAopavía Ap TUB jas, dy imCedr- 
wat. Begrrh di go) 9 2! à Rain 78 
daran df Ma, Ev Igi di, a1] T8; 
& d sivo va] Verve se ompyato iym joy 
7) doa, 1 parli ve , ux c» CxM TO X) 
&Owei, H' abr) TR, v Jf vav Tp). eipmuA eer 
Gl (di mw , ) qur) magísura TÀ xveju, 
i. ig) dfÀ. Tii ioo (Oe durd', wg) usyao- 
«ytréa,. T3250 ees ulpa Tra, casu 
mg! Tuy xdrd Tis T8. cusiguud a. uae 
anc Q ig e. H^ Quir à ioris Quo) 7 38 
muere yap ,3 ior suc admit 
fuzAfiauaur , Y, utyaAogptrréic Té ÁÜnAeie 
Waeqísacuv, E'7raA d* x) d xgrolpSucuy 
d/g TuUT; T. Quiiic , 0n Tu 7f). eid AOV Tt 
pim xoÜwpwa n) TE A. 00 
4. DnxH KrriOYT XTNTPIBONTOY KE- 
Arorz.] OUt diu (dug Cma Act, vus xi- 
dpuc xaAMci. a6 9 duci vo A9 (Q9 , dro 
xdvy2UJw To U^|nAi» € ipu Qarer , 4/2 7f 
xsJeco mupisnats. dc uvtrejdá, Qni, x. 
e Qv», fre dUuoAui6 Tol v" nac nid esu ec 
vd ueoesUte , TÀ dpn v8 8 ala Gab. 
thpa * Spic d Tov voa ior Agov , nac 
imoinoe qoGtegic Gurvit , aie toU jugyousood... 
von. Air rd| o0 qoGteóv 7) 7) dor T&v, jf 
Y iru. A'00oc di rc , Ou 7rdouc mi c x&- 
Jesu cure] 6 xVeX(Q» , d^d muc sS 
. AiGdyu, Vel ci uAoAgpeias vomoc 0 AiCa.- 
v. O'zu, v Moya] xz q ralaeuc T8 Sus 
inulesrra| , dura) suwreyCii; dfi"). Cc jÀ 
& utjaPoapt él duy intus qurà xugío, 
Erro Té € Gui Quatepsdvu Co moz, 9 iua U-ol- 
ug, irmoi vale woo pagi, Ud oiauc mun ri 
Towvs I. | 


fert; quoniam nubes , cüm aquis plenz fue- 


49I 


exhibitione. Alius hoc quafi ad fenfum re- c ox- 
MENTA- 


: Y ] RIVSPA- 
rint, ftrepitum efficiunt, atque mare vento zgy y. 


perturbatum, vehementem fonitum emittit; 
fermone nimitüm demonftrante, quàd vni- 
uería creatura tantiüim-nonglamet,auctorem creatura 
fuum prédicans.Et cüm tonitru de nube flrc- ""* P^ 
pit, nihil aliud cogitandum,quàm Deum glo- 
riz tonuiffe, Dominumque- humidam natu- 
ram per fe ipfum continere. Quis enim aqua- 
rum multitudinem continet , camQue naturá 
fuà deorfum vergere ac ferri non finit? Forté 
veró magis myftica vox Domini fuper aquas 
fuit,quando Chrifto baptizato, vox fada eft, 
Hic eff filius meus. Tunc enim etiam Domi- 
nus erat fuper aquas multas, fan&ificans eas; 
& Deus gloriz; magnificentià tcftimonij fu- 
perné intoriuit. Quin ctiam poft baptifma, Torre 
totiitru fuit Euangelij predicatio. I forritu- prs Fern 
dine veró,id cít, in animo robufto, ac foititer 4iarie. 
bonum operante,vox Domini eft, non in rc^ 
miffo & imbelli. Vel ac fi dicat: Non folüm 
propter ea quz de aquis dicta funt, vox Do- 
mini affi(tit; fed etiam propter virtutem eius 
atque magnificentiam. Nam omnia quz cer- 
nuntur , conditoris ipforum magnificentiam 
virtutemQue demonftrant. Vel vocem in for- 
titudine, vocat Spiritus gratiam qua diícipu- 
los replcuit fortitudine, & ex abiectis magni- 
ficos reddidit. Subiungit etiam, quznam pet 
vocem hanc effecerint ; fcilicet quód idolo- 
rum delubra fuftulerint, &c. 

f. Vox DoMINI CONFRINGENTIS CE- 
pnos.] Quos fuperitis aquas appcljauit, nunc. Dew ce- 
cedros vocat. Quemadmodum cnim illic rte d 
multitudinem, ita hic altitudinem & elatio- ^'^ 
nem per cedrü defignauit. Hos ctiam, inquit, 
Dominus contriuit,tamá; facilé fublimes ce- 
dros, ac nouella germina recéns terr. infita; 
nos aucem populum dilectum , ipis tam for- 
midabiles effecit ac filios vnicornium, Dicitur 
enim animal hoc effe formidabile, propter 
fortitudiné. Alius autem fic explicat,q.d. Non 
omnes cedros conterit Dominus, fed Libani, Liban 
quia nimirum Libanus erat locus idololatriz. Fr 
Q uzcumque igitur animz contra cognitio- 
nem Dci extolluntur,contritione dignz func. 
Sicut enim in magnifica anima fit vox Do- 
mini, fic*etiam ob huius vite füblimitates, 
feu honores fzculares,vané tumefcentes con- 


Qq4q42 , tetit; 


Matth. 3; 
17. 


tOoOM- 
MkNTA- 
R1VSTPA- 
TRYM. 


Fides 
vnteorni 


fimila. 


Pl. 45,6. 


4/9, 
amma 
fimile. 


Timidi, 
£eTMM COT. 
poraii. 


491 


terit; vc qui rebus alienis ad. fuperbiam effe- 
rantur,fiue glorià, fiue diuitijs, (iue robore, 
ficut cedi altitudine Libani. Verüm non fic 
cedri Dei: fed cim cedri effent infructuofz,, 
iam à Dei vitibus obumbratz , infructuofi- 
tatem füam contgzunt.Geminauit autem vo- 
cem, cüm dixit, E/ centerer, declarans quód 
non fimplici modo conteret , fed fübauditur, 
comminuet eas, & omnem Libanum: vt hic 
fenfus ic, Conterert Dominus cedros Libani, 
&omnemLibanum,tamquam vitulum. Qua- 
lem vitulum ? quem fecerant Ifraélitz in de- 
ferto. Huius autem. hic meminit, quoniam 
quoque Libanus mons erat idolis facer. Hoc 
itaque przfens oraculum przdicit fore,vt,fic- 
ut idolum vituli comminutum fuit & ab- 
olitum;(ic etiam omnia quz in Libano erant, 
idola deleantur. Populus autem fidelis ac di- 
lectus,eó quód ab illorum errore alienus fuc- 
rit, infuperabilis euadet , potentià tamquani 
vnicornis inexpugnabilis, quippe à multorum 
dcorum cultu remotus, & vnicam venerans 
diuinitatem. Vnicornes enim patres funt, có 
quàd vnico Deo vfi fuerint,& in eo honorati, 
iuxta illud,£y ze ipimicos noffros v£tilabimus 
cornu.Horum filij erant illi ex circumci(ione. 

7. Vox DoMINI1 INTERCIDENTIS FLAM- 
MAs.]Etiamnum flammam ignis vocat Affy- 
tios,eó quód omnes abfumerent, in quos in- 
cidiffent. Dicitur itaque vox Dei flammam 
quoque hanc intetcidiffe. Deinde quodam. 
modà Affyrijs,qui fe locum omnem vaftatu- 
tos arbitrabantur, infultans , fubiunxit: ex 
Domini cancutientis defertum, id cft, locum 
ilum, quem defertum appellare putabant, 
concuffit Dcus;dum,illis locum iftum ita per- 
dere fperantibus, rurfus eum ftabiliuit. Caes 
aurem locum fandum vocat. Illos exinde, 
quos propter fortitudiner: diuerfis antcà no- 
minibus appellauerar, poft vniuerfalem illam 
abAngelo ipfis illatam ftragem,propter füper- 
ftites fugitiuos, ceruos nuncupat. ( Animal 
enim illud timidum, & ad fugam promptif- 
fimum eft.) Id e(t, vertit illos in fugam, quafi 
ceruos;quibus fugientibus, reuelatum cft nc- 
mus, id eft, ciuitas, eiufjue magmficenria. 
Hoc enim pro exerplo pofitum eft. Quem- 
admodum enim cerui in nemore exiítentes, 
non finunt locum effe confpicuum:fic etiam 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Ger à d?Aoic tyore Ll irap ejt à 
Aglovetas, ifvoi JáZn, i uero, n idu , oq n 
xd est vo! 7€ AiGdyu Ul uan, vy irte 
Ji aj 18 9w8 xid' egi * dco xid epi ou, d- 
xapaoi, vao vy) T& 9A dradtd ezd ov cus- 
Trbudpa4 , To dygpmor cunwgato AU amr . 
idizAacíags 3$ ali An , C cus ei- 
mu», deouvc, dq ix dad zuppidd" cuuv- 
muniivro] di v 2€sfunei aui C, xg) 2 
AíGuror, 5 Ene* Xawprid xvex Ge mue 
Xd esu, 78 AiGdra, ig) rasa Tio AíGaror dc 


? uóscor, Vlolty boron , ir rtu oi V'regne 


Mizaj Go vfi iphiun. tur di iusion Cera Sui, 
ise C à AíGu D» T) oosc naTtiduAor ld, 
Tém àr inu Pa) » muegeu cesta. 
qtia , 0m cóc To €idan $ uoor Ge CxTuul- 


$n Q opaiiu , dvo C raízm di 6e ul AS c 


Gare a paudiowra, cid eoa. O' di zvngsbe 
xc Aabc x Tyamudy GM, 4/2 v) T ducas 
nan daraP^ayira, dwrmir C) aj , xn? 
Jiiajus dic 6. jugyótent di, Ov d'a o- 
AvSilag dyWaryuir(Bo uias opto CUm 
Ssónnm, Moroxtese yc 59 oh masípic , df] 00 
Mnt xa vesc Sud Vi A arro curii, 
tt v2, Ey ov) và iofesie Y waegnaudp. 
Gy. oi ijo) oi Gi ErTousC, 

Ü. down xrrior ai^konroNTos 
*A ora.] Kaj ruZ Qaa voee raAei véc A c. 
Guo /sC, fd vb ral Gee avara Mrxen, ol; dy 
Vazrioorty, Atera) iv Gn i Quar Tg Sw 
9M. sub riu dts des. ET daripirsu- 
Calyuy vc; A'asugioi , o) Capi ipu 
70/5) zen, Tra (n vin roov, Vr yan* Dori xu. 
&fu cvoseloys Q9 Tonugy, adl và , Oy ou 
Cy To7T0Y X9À6iI prugn, ouwézioty 0 Sae* 
Epi vul ét ydp Dorisurraz nac erdt, 
vür JV ví duse enitn. Kdduc JA duy 
^6 vm. Eja dc fà olo lgeug) , d?) P 
dANu6 evexit, 1! old 8 ary) Uu V 
&uTolG matu At Sroíar , T abiPoEun 7rpso- 
yim , Odqu, ric wai, ( 9 59 (dos 
deir, xj avejc lu) qu) leà él mr. ) ado] 
78, muptoxdU aor Te Qv C» , a ai Que 
&r Quy irr dang QOm à dupla, À or U2ut, 
E" T«UTW, utyaAopirea. de odadiyua 
99 s&To TÜÜeira; Gc 29 E28 dpups icd, 
Vatois ovyxuesta qalyi& Tov vim, d 


Q 7 mM Eae ey m , Gant cvy. 


xexa Aon lo à vronic - Qvi à zenzu. 


hoftibus imminétibus ciuitas quodammodo abfcondebatur ; ipíis autem fugam capien- 


er, 


——— € 


IN PSALMYVM XXVIIL 493 


plor , Verotexauzilaj, Aib eg) Aso mvejlac 
d'olelenc, ng] dyazry «Lo a rm gd , Eten, Tol 
BiDoulro, eic t vli rop cimíira, Q eic ron 
olus , Yo d'éE dem abr oalous(a. AUTéc 98 7 
Peu xplsanA i x ; € a yeu iva] omo, 
Xo TO xMctt, Urt D oracuc Guy , Q 6o avr 
taToix6l, Q BamiAstd eic cor alea: ! El, oc 
osymOw, ausa! , ei; al v8 AS d2oylas xa- 
(grA.. A'09wec, Quir) xvej'a dfonaiTorr Ov. 
Azo LA Ej xaT icveias Edi & BaGvAo- 
Vias ta. uira Y QAUE 78 muedc* Vt 9 dx 
edDua dejan Sfacvoilor.  Aaxónfera, 
AV rij quoil 7& xupíu, C 1b arüp v oalrrse, ia 
v) 4p) Jexps. xg) xovemov Gi; dElou xau- 
ctc «erotico! , Tb di Qumgmó» xu) 
Aapmeir , tff Tl). &UQegurounuy Qaid ef nm 
WeroxAnesÜs, Kaj ó T'udmm, dod sLoyupy vov 
vj sido» Qhoyuin moinauc , Qurh £22 xupiu 
daxorilorr QA. most. Ka] 6vpf. A m- 
Au» xoeó; Qué xdeuv detdudp Ov, 
Vewril ero Lp , x GnadiG d$. Xuoseid dirlo 
Tprugr , ira pta aime , "uma) ^8 xaci- 
xovjd Un". egy adv) drtera dr Oe, x? 00, 
On ad. rà Tira ik ipijue dor, Cin 
J'dv épnjape vi 69m , pna Óa mw. Lh) 
hp i ó dtap ime evosetun (d n2oi d$ 6 ce - 
poc vl) Seas ipgarenan) e opened "- 
x£iv guejar , à yaeu d d^yiay üulu) 
óroudlA4, T&vc 9 anuair] v0 Kad wc. O' Zuj- 
na (D , dri T8 avos elormot wroxi ars (o 
à d'i A'uAas, ad fvovs Oo E avion di yj f ol- 
xum, ipsu) dou. Seas yrüwc, 3/2 T8 
dao , ai psraCaAEr aul) ad wa. 
xig eic deriv, H' qo ovostíovs (Qe £a 78 
| C Éamágu: uc To , Eioepxordiu durd. icem 
vrácu mrb)uc-H' d evescipupám 8 xveía Qa- 

vh kara prí/4 Deique . quay 30 Qus Vulgo, 
4 vl. loGaAy (Ad enc xata posés, C vpetr- 
seras 62). Tavsluo alu) i Encias Q mois iecit 
dI uxty VaegbAoi, , Y sou irme 1) oiov 

teropnáemw , qul 2y. eid. aAv mpitrn , ( d 

oic dal emroic à po puoi densiorrai) davxa- 
Avejas * Gnuésorme A) 0) 6r iG dna p- 
qn» ( ce dui pruv 52 0 d huic , dy xofifopis- 
war Xaoxgoviierag) quc di xa.pmotoesu, Cx.— 
RANCÍ, GT! Cua quidorurm. . H' dpu- 
pios ?. GacNna fan xa 81, fd vo mr Na UA 
exa ptr $2) untkeg. Yled Gy dà À Qurh xps 
xaTupriL] Tuc laure, emer YoroxgAUTh] 


tibus , reuelata fuit. Quare etiam obrentá li- c ox- 

MENTA- 
RIVSPA- 
cuerit , in ciuiratem domumque ingredi, & rnv. . 


bertate, nobifáue refpirantibus, licet, cui pla- 


laudem offerre faluatori. Ipfe enim locum 
illum qui conclufus ac defertus videbatur, 
inhabitauit, hoc honore ipfum afficiens, & in 
co habitat & regnat in zcernum. Deinde, vci 
folet, in populi ftoliditatem. inuehenda, fcr- 
monem finit. Aliter: Fox Demini tnterci- 


dentis.Secundüm hiftoriam quidem & inter- Yee »- 


* 47. * . Tm mint quo- 
cifa fuit lamma ignis in fornace Babylonica, i4 am- 
ma inttr- 
cidatur. 


ditur autem voce Domini etiam ignis infer- Dan.;, je. 


& facta eft in(tar venti roris flantis. Interci- 


ni; ita vt acerbitas quidem & vrendi vis vftio- 
ne dignis deputetur; illuftrandi veró lucendi- 
Que virtus, lecantium exhilarationi attribua- 
tur. Quin & Ioannes,dum peruium facit in- 
cendium voluptatum, vox eft Domini inter- 
cidentis flammam ignis. Et Apoftolorum 
chorus, dum luciformem gratiam accepit, 
illuminatus quidem fuit,fed non combuftus. 
Concutit autem defertum, vt immutatum 
fiat terra habitabilis, & pro flerili fecunda 


reddatur, iuxta illud: uia multi filij deferta lis ss. 


magit. Gentes autem fuerint iftud deferum, & Medie 


quippe à Deo defertz. Hoc defertum Do- ftre de- 


jerium, 


minus concutiens ( defignat autem concuffio " 
Dei aduentum) facit vt falutem pariat:quam 
ob cauffam etiam fan&tum illud appellat; hoc 
enim Cade: fignificat. Symmachus pro cencu- 
tientis,legit parientis; Aquila veró,parturien- 
tis. Quin & orbis etiam per Euangelium con- 
cuffus fuic,cüm diuinà effet cognitione defti- 
tutus, vt à malitia ad virtutem eum conuer- 
teret. Vel illud coscwtientis de celebritate di- 


Gum, iuxta illud : Er cüm intraffet ipfe, com- Mseb.ut, 


mota est uniuer(a ciuitas.Porro praedicta Do. cerai à 


mini vox perficit ceruos. Natura enim ceruis befirn 
eft, quz à venenatis beftijs non Izzdatur, & vc /«4 
his fuperiores fint. Hanc etiam poteftatem mil. 


Dominus fanis Apoftolis cómunicauit, quà 
roborati, & quodammodó perfeai , delubra 
idolorum (que infrugiferis nemoribus compa- 
raptur ) reuelarunt;id quod quidem in ipfis 
infrugiferum erat, excidentes ( fiquidem li- 


gnis infrugiferis nemus conftat, quibus reci- - 


fis reuelatur) fru&iferas veró Ecclefias pro 
ijs inferentes. Vel cosden[um , vocat Eccle- 
fiam, quód olim lignorum infrugiferorum 


mater extiterit, Ac primüm quidem vox Domini perficit ceruos ; deinde reuelat 


Q34 ; con. 


——€Q a —E D € t€ 
— Ó MR 


ait 
o» 
MnIur, 


quibus fi- 
Apoftoli 


4 wd 


Ccow- 
MENTA- 
R1VSPA- 
TRVM, 


Intemplo 
remere»icr 


ngeudum. 


Bapti(mus 
diluuio 
£empArá- 
tur. 


Pl. 51,5. 


lía. 11,5. 


Pax eff, 
perfaig- 
ma bne- 
didis. 


494 — 
condenfa, loca conflipata filueftribus & in- 
frugiferis lignis, ad qua maximé venenata 
animantia fe recipere folent. Vir iuftus igitur 
(qui ceruo comparatus eft) rcuelat condenfa; 
vt ferz inibi nidificantes confpicuz reddan- 
tur, quas cerui extrahunt. Reuelat ctiam fz- 
cularium curarum (quz fpinc appellantur) de- 
formitatem, vt liquidó bona malaque difcer- 
nere valeamus, Obíerua veró quomodo in 
Dei templo exiftens , haudquaquam vana 
annuntiet. Deus igitur ibi laudandus eft, non 
vana proferenda ( nam Angeli affiftunt qui 
verba annotant ) fed quzcumque Deum lau- 
dare faciunt , idQue in templo, fed non ex- 
tra; & non Iudzus folus, fed omnis qui ex 
vniuer(is gentibus conuerfus eft. 

10. DowrNvs DILVVIVM. JNHABITARE 
racir.] D.luuium eft aquz inundatio , fub- 
je&um delentis, & quod fordidum c£ , pur- 
ganus. Fuerit igitur diluuium hoc, gratia ba- 
prüfmacis,quà anima peccatis abluta, demum 
apta fit, vt fiat domicilium Dei. Huic con- 
fentit id quod in Pfalmo trigefimo primo 
fcriptum elt. Poftquam enim dixerat : DeJi- 
Klum meum cognitum tibi feci. &, Pro bac 
erabit ad te omnis fanitusfabiunxit: erum- 
tamenin diluuio aquarum multarum,ad eum 
non approximabunt. Peccata enim non ap- 
propinquant baptizato , & peccatorum ve- 
niam pet aquam & fpiritum confecuto. Vcl 
dilunium vocat multitudinem credentium, 
iuxta illud, Rep/eta eff terra fcientiá Domini, 
ficut aque maris operientes. Porto vox fede- 
bit, immurtabilitatem & permanentiam regni 
Dci declarauit. Anima: enim hocce diluuio 
ablutz, tamquam throno cuidam Deus 
infidet, 

51. DoM1NvS VIRTVTEM POPV- 
LO svO DABIT.] A peccatore populo 
Dominus auferet. robuftum & potentem; 
iufto verà ac redté agenti. dat fortitudinem. 
Qui autem. ad opera bona praftanda vires 
acccpit, diuinà benedi&ione dignus efficitur. 
Perfe&iffima autem benedictio , pax effe vi- 
detur; vt quz confirmet. rationem : adeo. vt 
yir pacificus in hoc cognofcatur,quód mores 
iam fabiliuerit, Vel quód etiam belli tempore 
corroborabit, & in tempore pacis benedicet. 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


J'guusic rdc efe dopiac Q dxapore Cont oremr- 
xvautwec Tou, 0i; ua2ugu «eso 474r val 
loGo2g. orépuxer . O Er vi (iQ Oppidi a- 
ros d noue, SerungAwa] d pude meos Qa- 
vteg *funra, vài ipiQuAdLorra 9uefa , dmsp 
aii») aj gor, Kaj Seroxghu ifi vl Tf 
Évmsdy Qesreldus doruprudlu) ( afzep, 
dxgr9u. 2tyorra, ) avec T) taSuest "uc 
d/sxejven douS d C waxd. Oen 0i aicó ie 
TU s& a rar] pda dp(B , 9 usmiómma 
doy ye. Jozaten dv 26), & MgrmtioAO-. 
v6 ( iohotgmn 3 ol rà. jun. "Yavyoapo- 
(poi dysAA0i.) a^W Gra 7 Sor zri&i dta 
ora) , x, Cr vtl vag, d? dx Curie, nyj ex 
l'ad'aZoc uóvor , d?*d 7rd 0 Cx 7rak ry sal y 
Ediceageic, 

í. KrrlO$ TON KATAKAYZMON KA- 
TOIKIR1- ] KarxAva ucc Ld ai 622 x2Wax, 
dpaviCorrec à Vzzoxe.dpo», qq) o vovstipu- 
muubror xaSulesrt Qe , ein d» wa vrl 
» 18 Basis wor Qyo 7 dopz, V Sero manam 
TÀ d uaprhpai "uh, anmdela i7) Aui 
"rby Pejc Ka C ixemexor 518. Xuuad4 d$ 
THTO yg) To C» TU. T£Aaxos d. Ges Tu aA 
Mà . P o9 P eimer, Tl) dyouday gu. 
Cyro , wg] , Trip sume evesoéottrag 
"vesc ardt om Ov* VmrioanA d Cp gx- 
QxAvoug. Ja mer qUNMd», cest iuro vs 
ilséow, Ovx iium jà duapris vd Basti- 
irn, xg] dgisu Tviv2món di 0dar (e 
x9) 7révuan Oy. H' xa'axAvc or , vo TJ. 
ms sua dirray mA Soc, xa Ti" EvezDdion f 
yi và dva) 2? x guov, tie Üd op gro^U ai 
xaAU^ei SuAaosac, 9 xg9uira) dà Qurh, ro 
d'Eeilor kg) noir v 19 Sw BacAcias ori 
pisos. Tj 59 Jj 7$ xa(2^uo uai Cn 
Üelen -]ux3, dc io edv» à S95 Endps?).— 
. 4d. KrrIOZ THN IXXTN TQ AAQ AY- 
TOY AXE] A'zà 4dyp TS dhapTa AS Ag 
dqsAei xve1 (ye looo na) Q'usavir, vo! di 
d'ntaio xg] dDavegeyivn did agi ioyus.. Ev 
d'uvauuÜeic dV avec clu 9) doaldv (yr 
&rlgy dun, dz yirtrag mii, or) 08 96 «0 
Aonlax. honte dà TIC TO mI dUA Oi , eipimi, 
eU gallon nc Son 7 S uonxa, dc 3 eipmixór 
did ea &» Tt xg ric aoa) 7a i99, 2aegxm- 
ei «Bc. H' $n o) Cv mo?ápaa iegupdd Gncóod, 
Q & eiphrus wgupal dU yh]. 


CATE. 


IN PSALMVM XXVIIL 


CATENA 


NÉ OÀNAEIOT, 

VR Jahn, iu Gaohopirow LA. T 
En cb IresM^, abre uires JV 
ifrdy . T9m 21 dwiof gg Pest » 2k. 
yum, EEódu oxníc, vagi, Y i£od'eriuT Hf 
vydy xa (aon giam, 

d, ENErKATE TO krrin rioi etór.] 
BAz1AEIOT.E? 770/96, T a/nopdtuy aest- 
saltos tvesudp, và E'ifars md. xugfo ijo) 
Dic i Ureimp d srarric dal esr dead wv 
qu! Sud, a^a E ero itagd loe emesad^oyroc 
xa9uex , QT). nud 0 d a)uàc eve mesy 
uic Q) 9ui , ela areswouit dv v dd ea Tol 
Sd , xg] Tee, d TE od, dX ola uris 
d'raZam, Uefmeor eio ránp , &(a dim. 
coy 7a (uS. Nox iuto D'Y rta rc» Gn moie 
[iiu dorhrnmac, €i dZioc el Suis ? dir ma- 
nea etaurd bvoucil en. ed BuN| dei qi a8 
df 62), d yo c qovreina, Ertysgm 
3m sueco, 3, oi suom , di ol ce zd 
qu yórsum , dAX ijo) 9i tjoUc , Quat, aneoct- 
rxam xev, ha x9 &u(pi ol "veysttes- 
ppt rap! oj. Veró 647) qol xejdiv , eic vo 
fior dol $8 usz GAS don, O'xei mí. 
yup WAjuonii Un dor , xa mydudpor yf 
evesGd vun, É?rl mi vouat t reotiueu, xg) dyd.- 
wuucd; Ud uy , xg] vrd ^ 2r ome xo) 
bmuiAei, Toii dá mit, 9) oi $ qoiume Ti 
Xeig8 eested mc, eescd^orms Qe Em 
quic dUasS éic. ug] dU d eic iic orvéo ums 





dd'acuaMas vestac , xg) dan Carn, vii 


Vangeprya T$ m 0j OS , dpdorrk m gj 
V^ |irre, xg) evejc napmotoeías GnPetorne, 
ód fou wc «regc dydzraucw , qi) là or 
JJ VanCuasLoruy do Qd cias. T oy d» rà 
dove exbg T9 ddr v8. $$ eesrdssdaj 
fera af xv&/o 0 A9, (O9. Oi Ji xeyol, 
ei axeorysulipoi 7]. 2orrd , uo) aj méme 
€ie, dl enejc viv xav dptrl) [oy Jfa v o3 
* aa dv égrun arud iic, in did aa Mas T 
«veste oT utugp topo, Tide d) iueic, n 
3i xz) arod bc , m ut du xoglo diae 
«vesc ttes, ; 7d Ji mule ; Ad£as LP 
dfe 7J au dvlgyur, ng) 9 autegouim, 
xa) 78 ÉanGdohorr y» moi, dUcieéias imiy- 
se9opdor dorus , de 6 A'gróso)dc Quay, 
Acfacums d» Dé» 6e o dcm vulg. 


O' mago dijera SN 





495 


PATRVM. 


THANASII, Canitur hic P(il- 
l| mus eiecto Iraélitico populo,Gen- 
tibus eius vice accitis. Hoc autem 
& jas ipfa declarat, quz fic habet; 
Exitus tabernaculi , exitum illorum. nobis 
manifefté (ignificans. 

X ArRrkERTE DoMt1NO FirLrit 
Dzr.]Basirir. In multis exempla- 
ribus additum effe reperimus , 4] rte Do- 


CATE» " 
NA PÀ- 
TRYM. 


ing fij Dei. Et quoniam non cuiuf. 4stwem- 


uis donum eft Deo acceptum , fed eius 


^wia curan 
dum «i fi- 


qui illud corde puró affert; vult nos hic *»» 44 


Pfalmus primüm effe filios Dei, deinde ^ 

Deo donà offerre; & hzc non quzliber, 

fed qux fint ab eo ordinata. Ante omnia 

dicas, Parer, deinde pete illa quz fequuntur. 
Serutare veró temetipfum , ex quali vita ad 
eum accedas, an dignus fis fandtum Deum, 
patrem tuum appellare? fi fan&ti filius perpe- 
tuà effe cupis , fandlitas te in filium adoptet. 
Afferte itaque Domino, non quicumque, ne- 
que ex quibufliber, fed filij Dei filios, inquit, 
arietum afferte ; vt illi qui à nobis afferun- 
tur, ex filijs atietum, in filios Dei muten- 
tut. Aries enim animal eft, quod imperium 
tenet intet oues, in paícuis opimis , & aqua- 
rum rcfocillationibus , vti & in ftabulis ac 
caulis, Tales etiam nonnulli funt pref(ides 
gregis Chrifti , qui fuos ad pafcua florida & 
odorifera ducunt dodrinz fpiritualis, nec 
non aquá viuá, de promptuario fani Spiri- 
tus, irrigant,' & exalrant, & ad frudum red- 
dendum nutriunt, atque ad requiem & 
plenam ab in(idijs inimicorum  fecurita- 
tém transferunt. Horum igitur filios à Dei 
filis ad Dominum adduci hic fermo iu- 
bet: Porró arietes qui ceteros prace- 
dunt; filij quoque fint eorum , qui per 
bonorum operum ftudium, ex Przfulum 
do&rina ad vitam virtuti confentaneam 

fotmati funt. Quomodo autem nos , qui 

terra & cinis fumus, magno Domino glo- 


QualiaDe 
ejf «renda. 


Mries 


"riam afferimus? quomodo & honprem? Glo- Des » gl 


rij 
riam quidem per bona opera, & temperan- ci» oz 
tiam , fanctitaremquc his quibus pietas com ^f/m«e 


mendata eft , competentem ; prout Apofto- 


lus ait: Glerifícaté Deum in membri veftra. t: Co. i 


Hono. " 


496 

C^T*- Honorem veró fert Dco is, qui fecundüm 

iri L Prouerbium,ex iüftis laboribus fuis éum ho- 

Pros. j, ». norat. Deniqueomnis qui de Dco rede fen- 

tlt; is gloriam & honorem Deo defert. 

Quemadmodum autem, per bona opera glo- 

ram Deo ferimus , ita & adueríario per ini- 

qua. Quando enim ratio cum appetitu lucta- 

tur,fi quidem per contentionem & atten- 

tionem vicerit , de appetitu vidtoriam refert, 

& Deum quodammodó per fe coronat; 

quahdo vcró mollitie eneruata fuccumbit 

voluptdil , ferua & Captiua peccatis fata, 

gloriam, iactationemQue materiam füperbiz 

* aducríario adfert. Poft eorum autem qui quz- 

rebantur fru&tuum collectionem, neceffaria 

elt adoratio. Porró hzc adoratio non extra 

Ecclefiam,fed in ipfamet aula Dei perficien- 

Aranda da. cft. Ne mihi , ait, particulares aulas neu 

pP jm. lynagogas excogitetis: vna eftaula fanda Dci. 

dis. Fuerat priüs hzc aula Dei,Synagoga Iudzo- 

rum , fed poítquam fcelus in. Chriftum ad- 

PGls;, miferunt ; facta eft habitatio corum deferta, 

- Haud igitur extra fandam hanc aulam, fed 

in ipa adorare Deum conucait , ne ab ijs qui 

extra illam funt, ille&us , definas effe in aula 

Domini.Multi enim fpeciem adorationis prae 

fc ferunt;in hac tamen aula non fünt,propter 

meritis enagationem,& diftra&tionem per cu- 

ras inutiles futilefque. Potes etiam fenfu quo-- 

dam fublimiori per aulam hanc intelligere 

czleftem habitationem. ldcircó plantari hic 

P.51,:4 in domo Domini , quz eft Ecclefia Dei vi- 
uentis, ibi in aulis Dei noftri lorebunt. 

OniczrNis. Is qui colligit. difperfas 

Chrifti oues, & errantes reducit, perdicaf- 

Que reperit, hic affert Domino filios arietum: 

& qui ita vitam inftituit , vt videant homines 

?" opera eius bona, & glorificent Patrem qui in 

Quam lis eft. Ceterüm affert etiam gloriam Do- 

d mino , qui de Dco fapienter loquitur ac. fen- 

tic. Honorem veró Domino affert , qui non 


Matth 
1$. 


rant. 

1.Cor.,7. €X triflitia, vel ex neceffitate, pauperi dat 
cleémofynam , adcoQue in. hoc Dco fcene- 
ratur. Hezerare enim proprié etiam hoc fen- 
fu in Scriptura ponitur, vti manifeftum eft ex 

?. Tim. 5, illo; Viduas honora , que veré vidue funt. 

Deut.5,16 Et, Henera patrem c matrem, Aula autem 

fanda, eft Eccleíia. 

3. Vox DowiNt svPER AqvAs.] Basrrir. 


Vex quid 
propri, e 
quid mito- 


nymnté. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


mula dà p] ud jo x71 2? maesipióar n 3 


e Torí dj. d'ingltor éd 7r6vav. Kaj 714 


o merde Soo yd v, Op] rJ Sd 
ds Q mulu, KY'arep à fg 79 dyaSds 


ipyur diban qieo dp md, xoej'o, Vra M3 Tf 


morer épyun ul rario. O Gv 29. 6 vé6 
mug Tu md94 , idr AD di érorias ud) 
a»escv tias Vxeari, Qiperaj xn 49e 
TU poA. , wg) olor eupayor dY tavrd sor 
Dis, Urs À ep tuidele ow 13 1d o- 
vi, 9€ kg) ai y ud urs (git dpapriam 
*fjetpSuoc , xau mutat v Ema pow , qaas 
dQopulu) exescriono qul isfgd., Meza di 
xapmotoe/ay yy. Gon nro, drdsyxaua & 
d»egoxuu mox, Ylegonuunow, dt 8x fo T; 
Citta íag d y luf «ij auAi TE DW T 
Aeapd/n, MÀ ut, Qno, Ming disais xa) 
cuuasmydc 5nvo6?re ua Gor aAA dia Tg 
Ou, lu) àu^À evecmrieo v 7 Yuduiay uua 
29h , dal a) rU. eit Xeigty duagvian, 
UG v Emauis aur]! Yong n, Od mi 
Vu) 6E) 7fic a^ylas vau m ku esoxuse 
eesohzes vol Sud, dX. dar iurie jd 
pXyor , ha uà o) Tp iE OnAdU QN, 
WarAicwt T0 67) Gp Gui xvgfs. Tlomio) 59 
igdaw &» quon UY evescéo zc, dx eai JU 
&» 78 &uPij, Mfg alu) E và Goiqoggr, xg) d 


ipt^xusuty v dgsoas uud]! , cuo aic eo 


aualuóntm usexpsme, uaroy d i $n 
rura temere c volu, vl). Vrrwegym» dfg- 
9urylul, — Aid Eo ol mtv TéUud/oi Graz S 
€» Uie) xupis, fme o3 Gxxowia Sw Cai vmos, 
Cei Gà To, üu Agi, TS. 9a TRAD Ce asDho wow, 

ÉrirzN Ovz, O' cuudus T2 dlitoxop.. 
mia. avesCaro. Xe4g , X Vnepiqun sd 
qvzDuumura,, wg dDefoxam Ti. Pam MeAGTE, 
CE Gp] TU xuelo qooc xexd . «gj 6 moidv 
Üxwc idum ol al Desomoi TÀ 22d ipya dund , 
x3) dob datu viv C» d egroi; manteg. dip] di 
Tul xueJeo d'üzar, xg] ó Gr 2c autas Syo- 
2oydy. Tiulio Ó* gipei nuejoy, pi &xx Ad 
mW oe dsdiyune egy zT yir, C Co mv) 
dasei(4 9xg.. 15 59 nud 1d la gj V0 vi 
qu Ca 7i yes via) ed ioor n5 Xfegc 
viua su ürrec yat, xg), viia OY ramiog 
e i umteg .A'vAÀ d dryit , Yi Cung ía, 

y. GNH KtPIOT Enll TON TAATON ] 
BAZIAEIOT, Tk ir? Qayi xveíu; "TeOPTIOSY 
aiuryh abÀ Tov deg voofro, ? ap smzuryut- 


Qualis i igitur cft vox Domini? Primüm percuffio circa acrem intelli gatur, vcl a&r percuf- 


"9, 


iN bPSALMVM XXviit 


vOv, tÜdvur uiyes d dusic à vesc 5). 
wa] Qui, H'idtvieyo mémw, dAN imweo- 
fius mc Gody dum, Qayraarajuirn Seri Y. fe- 
pota T ab Jesi mur, á; dy dxuco DaAtraj d 
Md'ias qur 0 9h, devrais T yem vli 
qar(aaían Tuv'slio «meje alu) o Gi évelepie 
guoudlo sroooualxic. CYaptp 90. d. zorrmoui- 
»s 78 dip), ^a.uGarouir ra Co Tod a9" 
Üvor Qar(ac aus male vol gg) QU ya 
junlalu) i. 4/3. duoi dug Dpor 3 qal), 
iod aprfic vic pd fac T. umo Srelonc: 
oiavrluo md 263 tope xg) vh cS 18 
S38 Qon tyy er Gi esprmus; 
fürrrzxoOrz. duh QU) xveie dad; 
V0 idi moy, ric dO eO) n iar 
mo^. I1A&v 99 Qai xugfw , rris rod 
Ud'a(a* x, aic Besrrh uid um Quit , dro SU 
ipr) 2rapTot, A$52v, 
* BAzIAEIOT.Atwarot di ovi Qi ia ? n. 
- &wowteixor. Aoyov , ali) uM ab aua 
epuojdpluo; de. à utgaDctorias 78 day 
Me , Cr (ais oasis TU Un Teens 
palos Besrrhà ivoux?es. O"n 59 Begr- 


«) Td dDaryytjuor, d'wAiow oi So utrofüg- 


iD TE xveja uo Straj Dad ETC, dx 5p a 


qu xórn d soux/nis Degrri, 9 Qurh , doW iy 


vx dig 3 aptat eoxó. Dori 20 4 
Berri ou, qur, y v reo yd * ids mo 3 à 
limesów imelloo, dap i Fon, 
bio Mpl 4 yi ipalduuo , eo) 16 
vuér(Qy , Gio, lU ael d Vif '(- 
xifA, 

$. DaNH KYP1OY ZTNTPIBÓNTOI KE- 
Arórz,] Tor Arror. H'xid'esc mori p 
tí  uóriugr Je) afrleoe BE omon ; X Ui Dec, 
exizrlu gar mapioeSt oz. Tiit yep 
Vaunciray 707 di dc dtgpmy v, dvowau- 
mr dfaGaonera) , oc gg) eixva qipem Tg d. 
exGéc, «a9 8 onuawó,dpor xg) vun. maps- 
AMo9w. H' 39 Qurh xve ju cwvgr]4 xd esu. 
£c 336 e dam ed doy ym) 5 qoi 
XUgÍn , d Téc CN ái Qoam dpiuc, quc emti- 
esrsag taurüc 6» GT vopatoqd ore v dab ua 
78 xóa ut rivi, (donc, a] dJuuae eias dA 
Ae couor(Os, ? Ouvdusoc , 9l qu) 
vuupiGem Merz]. Ka] cuvpi|4 xe 
70; xlJesu 78. Aida. Ol CX do^opioic 
ded uaow VGaiorme , xg) 9e Caclyov 
dau(Gi; vla d glorias cuvdzornec, $ Gi eic 
xd epi r& Aera , daptp 59 aj xidesi xp 

Tonuvs I. 


i 


497 

fus, ad aures eius penetrans,ad quem fit vox. cAr»- 
Velneutrum iftrorum cít; fed alterius generis eig 
quzdam, ratione bona imaginata, quos ' 
vult Deus füam vocem audire, ita, vc analo- 

giam quamdam habeat hec phantafia ad eam 

que multoties fic in fomnis. Quemadmodum 

énim a&re minimé percuffo, quamdam verbo- 

turn & fonoruni memoriam in imaginatione 

per fomnum accipimus, dum vocem non per 
auditum, fed.per ipfum cor noftrum forma- 

tam haurimus ; talem quamdam oportet & 

éx Deo vocem ineffe Prophetis putare. 

OniczWNis Vok quidein. Domini 
fimpliciter eft fuper aquas ; ipfe autem Do- 
minus fupér aquas multas. Vbi enim aqu 
multz funt, ibi magis eft vox Domini. Et vti 
tonitru eft quid maius voce, fic etiam. Dei 
Vox eft maior omni fermone. 

Basirrt. Pbtes etiam fécundüm Eccle- 
fiafticum fermonem , tonitru nominare do- Frye 
&rinam , quz poít baprifmum in animabus seipradi- 
iàm iritiatorum tradita eft per Euangelicz "^" 
przdicatiotiis rnagnificentiam. Quàd enim 
tonitru fit Euangelium , declarant. difcipuli 
Domini, per metaphoram fí/j tonitrui ap- Marc j, 
pellati. Quamobrem vox tonitrui talis rion '^ 
eft in quolibet, fed fi quis fuerit. dignus 
rota nominari. ex enim, inquit , /opi/rui Pfl.76, 
tui in rota. Si, inquam, quis fuerit ad antc- '? 
riora fe extehdens, vt rota, modicá fui parte 
terram attingens ,& omnino talis, qualis erat 
de quo loquitur Ezechiel. E 

f$. Vox DoM1Ni CONFRINGEN- 

TIS CEDROS. ] E1vspz M. Cedrs Cur 
aliquando quidem tamquam durabilis, & Les 
ihcotrupta, & odorata, & vmbram pra- nid 
bere apta , in fácris Litteris laudatür; quan- zem «a 
doque verà vt infrudtuofa, & flerilis, & n 
impij fimilitudinem referens , vituperatur: in 
qua fignificatione hic etiam fumitur. Vox 
enim Domini confringet cedros. Sicut e- 
nim in magnifica anima fit vox Domini, 
fic etiam inflatos fuperbià, rebufjue quz 
à mundo magni zítimartur, tumefcentes 
( vt funt glotia, imperium, corporis for- 
ma , potentia & vires) confringere perhibe- 
tur. Ez confringet Dominus cedros Libani. 
Qui fe rebus ingerunt alienis, & ex eis Arregas- 
gloriam faftumqQue requirunt , hi funt Liba- Lian f- 
ni cedri. Quemadmodum enim cedri per 7 

R rr fe 


Ezech. r, 


CKTE- 
NA PA- 
TRVM. 


Dan. 5,47. 


Vex Domi- 
ni quomodo 
flammam 


éntercidat. 


Sandi cer- 
wi fimiles, 


Philip. f, 
14. 


item i- 
la, dbi 
fi, i co- 
Inmba. 


498 
fe altz, quód in alto etiam monte nafcan- 
cur, longé apparent altiffimz: fic qui in mun- 
di rebus fluxis atque fragilibus ere&ti. funt, 
cedri quidem ob faftum & arrogantiam , ac 
mencis elátionem funt ; appellantur vero Li- 
bani cedri, quód aliená altitudine fe efferanc , 
& cx terra , rebuíque terreftribus, ad faftum 
fuperbiamque , veluti ad Libani verticem, 
extollantur. 

OnictENr:s. Virtutes modó aduerfa- 
rias contra fcientiam Dei in altitudinem cela- 
tas, cedros vocat, contritàs & extirpatis vo- 
cc Domini, Ceterüm prater has, etiam aliz 
funt per excellentiam cedii Libani,etiam ab 
ipfo Domino conterendz atque comminuen- 
dz; quibus inftar vituli Libani comminutis, 
apparet tamquam filius monocerotis. 

7. Vox DoM1INI INTERCIDENTIS FLAM- 
MAM-] Basttir.. Intercifa quidem fuit Bam- 
ma fecundum hiftoriam , quando caminus 
fupra cubitos quadraginta nouem effufüs eft, 
& adítantes omnes conctemauit ; pueris au- 
tem ipfis erat inftar venti roris lantis. Longé 
admirabilius eft ignis naturam intercidi,quàm 
mare rubrum in diuifiones diuidi. Verumta- 
mcn Domini vox continuam ignis indiuifi- 
bilemáue naruram intercidit. Vox igitur Do- 
mini;,intercidentis flammam ignis ac diuiden- 
tis, ira vt obfcurus quidem fit ignis fupplicij; 
incombufta veró fit lux illa refocillationis. 

9. Vox DouiN1 PRAEPARANTIS CERVOS.] 
EivspEM. Quoniam .ceruusita naturà com- 
paratus eft, vc nullo veneno ferpentis lzdi 
queat: quin imó ipfi purgatiuus eft, vti aiunt, 
efus viperz.Omnia autem animantia venena- 
ta cum iniquis & adueríis virtutibus compa- 
rantur. Quarc neceffarium. eft, vt, quando 
cerui nomen in facris Litteris audimus , in 
meliorem illud partem femper trahamus.Igi- 
tur ctiam iüftus omnis in fublimibus con- 
uerfatur,intenté perfequens ad brauium fuper- 
ne vecationit, & ad potabiles fontes accur- 
rens, dum prima T heologiz principia requi- 
r&. Quemadmodum igitur aquila dicitur 
vir fandus , ob cius fpiritus fublimita- 
tem , & vt plurimim ab humo diftantiam; 
& ouis, ob manfuetudinem , & rerum 
füanm communicationem ; & aries, ob 
imperium ; columba, ob innocentiam : fic 
ctiam ceruus, ob repugnantiam aduerfus 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


faumis ése] nha], vd EX Deco, éd 
mytvxla| , x. $ eoeous TE Vesu, bia 
Vécvpa, » ovra, * rta xg) oi vois Q3 ap oi; Tl 
X07 u9U tre dy uam. iarepid opporyrid egi td 
eic df alu d^g(oreiar , 2, m T dfavoíog 
trapo Mrs d, Ja vu Rpim Uu 
Mer raya A497, x; vao i, C bj. lore 
areg'ypia vtov , 0lor aso d- xopuQiic 78 AiGara 
«2e9c dpa oreian iaraíptit, 
firirENOYZ. huod peu vus abnxeuitag 
&v d da ugo Vraieoutvas xn T orowoc Ti 
i6, xid esu xA, suvre4 Go das Y) a.9di- 
ervydyas 7i Qui xveju.. Mraen di og. 
TuUTac Vip X, xa ool elow , aj ur 
autd T xupia cure GA dpa, £; ATusüDpa 
xid egi T AlGayw d» 2esTuwoutray cq Adi 
to, Ov , Qurto507) wie ijs uprokemr (o, 
(/. bann kKrhiOT AIAKOTITONTOX 0AÓ- 
rA.]Baziartror, Asxozfu tp à QAUE x2.9* 
Iopías , (rt Gm PALO YU On GP TwSaedkoa 
Épifa 7rí uei wd puwoc , wg) cotrieil a mut 
Xn raf vas" vtl; dà a foc lad da ci mua 
d'ejeu Jfscvoiloy Quo imer oA mood, 
"vesc Qu aw d/gxonsira, 7 warad vupiÜia) ? 
ipuÜogy Sdogosar eie duupizqc. A'W dox 8 
Qu) T8 xupie, C vo cuutY e QUod, ua] Trap 
yov 7S 7rue9c dfaxonh. Ouyh dy xvpía dfa.. 


xor 0^5ja. zrvesc wg) ustiZorr e, 
"odi dog 6) o 7rÜp ? no^ agvoc, dgusor 


d v Qdc ii, drazaawus, 

Ü. QaNH KrrIOT KATAPTIZOMENOT 
RAAoOTZ,] Tox arror, E'zé 5 ap (ge 
Tula TK, Vrvpyt gro ueUit y oic xpeirtus 


$2) 186 c v invexav (22d6nc - e xg) 


xa. SuprkeAo &urii Go, dc Qao d yid mc 
Beso, YlalG dV vu o6 «vesc olo Tff 
drnxeydpon xa) 7o meo» duudutur eixóva 
«-oaAguGap). Ard» üy (ay (apu Üro- 
MA. xucudp & 78 yestn , esq? uvrioa 
&ixóva 3 A6 ovioxem, Evrei ny xg) d du 
xai» à A TXTTI vli dfovej Glo, xa- 
mucxo7roy dioxay Eoi To eg CEoy Tic dye 
XX'Ct0K , i9)) "p9c 1&6 To Tig, 770) C ditas 
Pixon , 1c cegiras dpyde vic $voAoylag 
dra]. Can di deis 2) da Qo, 
JJÀ vi uememóem, xa) 4/d o Vp cy Yerà 
yc Yi z0ior: Q. dc emecGans, S/O ius. 
e? É usred'osixóv oy £24: € ox x£JC dA T 
Wyuonzór" jy ic aFCietea, d/g T dwaye* 
dro € à et Oe, 1/g cl veis Ta moved 

erar. 


IN PSALMVM XXvViil. | 499: | 
barriucs. Qr ev idupd sa Si ai noxia, Quando igitur aliquem Dei hómi- cazx- : 
Segczor, mier gg) xempnzulyor,? Sas 4. nem perfectum & abfolutum videmus, vti- "^ ?4- 
$uuoas durd. Qi ein Mead kcoidp. Tle- — litatem ex eius congreffu & conucrfatione E 
do d n Qurh 5$ zwpissasupriL] 14, 0a-.— fe&temur. Primüm autem vox Domini per- 
quc, tera XaougAUAR daopac, suc deup- — ficic ceruós; deinde reuelat condenfa , id eft vox Doni 
Quv«c, x2) a2 dxapms Uc avemxiap)pos — locos non confitos , & agrefti ac infrugiferà Mir 
vomur, » poo Aude noyde Cr ait, filua condenfatos; vel potíds filueflres ani- "hens. 
daríp m'a 9mefa, Ti mwoWi^a edm T7  mas,in quibus , ficuti quzdam ferz , varia 
dutpndvipQaDsvsow, Edd i70] 7. peccatorum genera nidificant. : Cüm vcrà 
ai Jeshruv "rvtopno utra 5. fumi yspia- — plurimi homines, curis fzcularibus aggraua- 
eus, oily nra a2 axarSuQéegy ic iauTE] — ti, veluti fpiniferam quamdam terram , ani- 

Nduxde $yuot, gy wx ida üuric eic 3 T 2óys — mas fuas habeant, neque illas patianrur ad 
xapmotopias ex épit* EaoxaMA] 6 x/- — verbi Dei. frudüum  educari; reuclat Domi- 

eO 7Àc d pupic , Tries v) domu , eg) nus condenfa, id eft, curgrum fxcularium 

day erit, € (Aa eir , 9j) cr vU. Día Cegr- — deformitatem, ac fqualorem , & incommo-- 

aídas * iva ege irr Ov 78 O4 doa98 — dum aperit; vt loco boni ac mali aperto, 

ag) toxcb TÓ7 6 , uh oyucw ci ai2esmoi 90? yon habeant homines propter rerum. impe-. 

dug9es eI E. ees) udT UnPaypbezs, — ritiam,eas intricaras. Multi enim quando bo-. 

IloWo) 29 78 jp doaÜd, Gv» fama i na vident effe laboris plena,mala exiflimant; 

xoxd vopi(sni* 73 db xaga dfe Tl) mest- — mala rurfus ob infitam voluptatem , vt bona 

üeuy umi, MJoli) , cc doala vyraduws-  profequuntur. Referunt itaque naturam 

av. E'si gd dy 4 dya9dv qvotoc, Eó^a — bonorum ligna fructifera , & omnes cedri 
xapmQéeg, C srüsu, vid esi ramraj m laudabiles ; malorum verà, condenfa, qua; 
Jiduolvoi Pp, ic oup T$ à dwaT- ne decipiantur qui aliquem in ijs fructum 

Sírz eus vouiorac dUpicem ma xapmb» fibi vtilem inuenturos fe putant, reuelat 

aghauuoy au Gi, aeta UT wer) artes »7É ac manifeftat vox Domini. ££ i» £emplo Nei... 
kupi Quni. Ka] Gk vul ad. dud átnc VÀ eius opimis dicit gleriam.  Audiant hac dign 
Jar, A" rerus 7] padres E aAuZ,Ó — Palmi verba, & confundantur ij qui lon- mt 
&rregrimuouy ol 06 uaxocit A35oic tausue gos alienofjue [ in templo ] fermones xS 
End id irs. Té qua sau O' Órv 2d — edunt. Quid dicit Pfalmus?. Qui in tem- 
$ 9w uutydpoc, S tauoDo iar, 8 Ha Tauomt- plo Dei eft, non vana, non fcurrilia, non 
qu,ex aiyeg res? uda pluaTa dU — eróbrofa verba profert ; fed in templo cius 
Ara 6r qul vag. dud srás m MeyÁdéSer. — quifque dicit gloriam. 


* 







ANNOTATIONES CORDEKII 


EXE rTvrvsin Hebreo tantüm conti-9 £4» eflagum folemuitatum. diers fignificare, Exodien 

b. MA net hxc verba $3 5 i01? mifmor (cu, vt folet S. Hieron. vertete , celleiam, cüm 29^ 

ÁG p" le Dauid, id cft, Pfalmis Danidi, fimul collecti ad atrium tabernaculi feu templi, 

MOMS vc] Dawidi. Cui Grzcus textusad- — confuminatis feflis dicbus, Deum adorabant; 

* dit, iZifw aie, exitus tabernaculi, quomo- ideoque octaunm dfém folemnitarum hoc loco | . 
do S. Bafilius, Theodoretus, Nicephorus, Eu- ácciptendurn putat, & proprié octauum diem . 
thymius & Hefychius legunt; Sixina tamen — feíli Scenopegiz,ex co quód additur ws, raber- 
editio cim quibufdam alijslegitiZeZu:fed Scho- — macwil;. Pu chré autenf atque peritiffimé Latinus 
lion Grzcum cum Theodoreto notant neutrum — interpres &ZáZns vertit , con /ummationem , quia Li 
in Hexaplo repertum fuüiífe;ar ex alijs exeimpla- — 3 fum £d», cu collecta , confurimatio dierum 
ribus defumptüm volunt, dicuntque verbisiftis — fcftorum erat: vnde etiam apud 5. Lucam legi- 
infinuari facerdotibus & Leuitis dz tabernaculo — mus, (omfnmmati(aue diebus , chm redirent, rc- Luc, 1,4i- 
exeuntibus, vt przparentea quz neceflaria funt — mamfit puer Jefpe sm. Jernfalem. Porró zmeam 
adcultum Dei. Vulgata pro ijs ponit, /mcem- — Pxicas, hoc eft, confummationem coaBliony, 

. fummatione tabernaculi, quomodo S. Hieron, dixit eumdem octauum diem Scenopegiz. $a- 
& S.Auguft. 3 aie fenlum vulteffe S. Hic- — maritanusinterpres Numer.cap. 29.Plures huius 
ron. hune. Pfalmum «ompofitum elf. quando tituli expolitiones vide apud Lorinum noftrum, 
Dauid perfecit tabernaculum , & collocauit in qui duodecim diuer(as retenfet; fed iam allata 
co arcam Domini. Notat Agellius hoc loco, pra cetezis mihi placet. 


Tonuvs I. Rrr: 1. A ffen- 





$oO 


ANNO- 1 [ZH ffeyte Domino fila "Dei , der "Domina 
TATIO- filios arietum. Hebraice non aliu legitur,quàm 
NES COR^ phas *93 ^im v3 , bas lacbosab bene. clam. 
PÉRIL.— Hec ip fiblijs Regijs ex editione Hicronymi ita 
vertuntur , afferre Domino fil Dei, omrifo fc- 
quenti membro. Sed Marianus Victorius in P(al- 
terio Hieronymi ponit fecundum, & omittit pri- 
mum, quod facit quoque Treuetus, Eufebius ad 
hunc locum ait,Kerz zu E' Regio drajrner 9x Spik- 
frres m Esiyxemt mu spp deb fw, i X dfpucas 
"pa m Ede , dg qàb xiiuov jam Ce md 
E'Cesixo , park €24. Té Auris ipumtwTass. Iuxta 
Hebraeorum traditionem ( inquit) non adfertur 
sind , e fferte Domino filij; Dei, Quare. etiam 
apud Septwaginta obelo motatum cil , tamquam 
quod neque n. Hebraico babeatur , neque gal 
ceteros suterpretes, Bafilius tamen veftatur fe. in 
mulcis exemplaribus additum reperiffe. Itaque 
( vt argumentatur Lorinus nofter) vel in libiis 
uibus v(i funt Septuag. erat vtrumque ( vt. in- 
nuit Dafilius ) fcd alterum pofteà excidit: vcl 
eorumdem verborum Hebrzorum altera. inter- 
retatio in fnargine pofita irrepfit in textum: vel 
ipfimet Septuag. vtriufque sinterpretationis au- 
veces fuerunt. Nam p poteft fignificare tam 
des: quàm arietes, & modó fcribitur per » sod 
poft N alepb, modo fine illo: prztered "W el cft 
"Deus yw anl veró aries: vtriufque autem plu- 
rale vel sow elim, ycl pio elim. Nec dcíunt in 
editione Vulgata loci, in quibus duz interpreta- 
tiones ciuídem (ententiz (imul repetuntur in tex- 
tu. Poteft etiam ex Hebrzo verti, 4 De- 
mino fily fortium ,infignium heroum filij, (uccef- 
. fores Apoftolorara , quorum animi magaitudo 
Dewper- — fuit illuirs, & omni mundo praftantior. 24 ffer- 
rro yi té filsos ariet um,id cft perfectas hoftias,Namani- 
Fon "I qmantes, quz in holocauftum offerebantur ma- 
fculas Guide produnt eruditi Patres. Virilis enim 
fexus ( inquit bros quzft. 1. in Leuit.) 
ria eft perfedtio. Qua veró pro peccato 
P atbukel, crant An Puri ar facris 
eorumdem Hcbrzorum czrimonijs poft exple- 
tum facrificium Aaronicum, quod in fan&tuario 
pro peccatis offerebatur; ad ea edegda, quz.di- 
uinà lege in facerdotum vfum veniebant , foli 
viri admittebantur Numinis imperio.quod (igni- 
Num.33, ficium fuit-Aaroni: /n fanétuario comede: il- 
"e lud; mares tantum edent ex co. QQuo verborutn 
 integumento fignificatur, folos viros, id eft for- 
tillimi animi conitantiá erectos , in quibus nihil 
feminetim eft, luidzque imbecilliratis , elfe 
dignos qui cum Dco familiariter communicent, 
&illius donis podantur. , 
Arie ve-.— S, Auguft: hom,42.& 50. arietts nominat vi- 
ennt ur vi! tos. Asoftolicos , nimirum gregis ductores, qui 


Apficha: pracunt ad imitationem, ('amfderate, inquit, ios 


magnos primos. Apostolos, arietes nofiros : quà 


$8 refert hunclocum Dauidis , e«ffferee Domino fi- 


lios arietirm. Nec alij func, opinor, ifti filij arte- 

tum , nifi omnes Chriftiani , qui ducibus illis 

^ C4 wtuntar. ad felicitatem, quofque ipfi religionis 

principes ad Dominum conantur adducere. Sed 

remotis illis integumentis arcani. fermonis , & 

hieroglyphicis veluti noris, quibus fua vclanc 

Propheze ; D. Petrus claré. vult, vt Antiftites 

r.Pet.$,5. omnes , & initiati finc forma gregrr, vnu, &, vt 

Suprri?'ti | Syris vertit, bonum exemplar. Sic D. Paulus 

dion ^a in Tko Myftas erudiens, & populi Chriftiani 
diti. 


uL 


vnlt: quia Abraham, vt filium offerret , colliga- 


"quitur, ezfdorate Dominum in anla fanila eiut, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Patres, /n omnibns, inquit, teipfum prebe exemi7 Tita, 7. 
plum bonerum operum. Scd cur potiüs filios 
arictum memorat, quàm arietes ipfos? Nifi quód 

diuino Spiritu. edoctus , przuideb:t. Ecclefiam 

non effe primis dumtaxat fidei parentibus ae 
fundatroribus circumfcribendam , Ld in longas 
pofterorum feries propagandam. ltaPetrus Chry- 
fologus ferm. 10. e^ffcrre, inquit, filio; arietum, 

bot cit, filsos "Patrum, Patriaychaeum, Prophe-. 
tarum, Apoftolorum, Martyrum, Confejforum; 
quaimio grex Domimcus fidei laxatnr in pajhum. 

e^ ferte "Domino baptiz.andos: afferte quos fides 
concipiat, won caro: afferte quos Des gratia genc- 

rct, non mtndana nara: afferte quos agnoi pra- 

flet immocentia, non babeat pecoris bebetudo, &cs 
Quibus verbis fignificare videtur cos ad Eccle- : 
fiam adducendos , per quos eius propagatio ip 
dies augeatur. Deledabatur quidem olim Do- 
minus hiijs arietum, quiad immolandum offz- 
rebanrur; fed mulró nunc magis delectatur filijs i 
hominum, qui ad animi fanitatem confequendam 

à czleftibus doctoribus afferuntur. Quare cum 
Dauide dulciter , omnino idem Petrus Chry(a- 

logus ibidem ad hocomnes inuitans, Afferrein- | 
quit, afferte. filios arietum, quos [bonte venire 
ant neceffitas vetat aut eras ympedit , aut tenent 
VitiA , autsdelicla remorantmr. eefdducite vo- 

lentes, trahite nolentes, facite vobis de alicnane- 

cejf[tate mercedem: [eruns dominum adducat: fi- " 
linm pater offerre. mon retardet: vir conimgem ! 
deducat. ad fidem : amicus amiciim. artrabat ad 
falutem, vt de gratia dinina bumanam compro- 
bet caritatem. Peregrinum cinis, po[fzjfor boffi- 
tem Dei ducat ad men[am. Nemo dicat, Non 


uit: C Lot ezfngeli, vt. [ubtrabevent flammis, 
extratlum manibus. [mflalevunt. Sic ille aurei 
fermonis Do&or. * . 

1. Afferte "Domino gloriam C bonortm.]Hoc 
optimé S. Bafilius in. Catena de inertio animi Pia vi 
cultu exponit. Tunc enim Deum veré honora- Poserat 
mus & glorificamus,cüm iufte, cafté pieque vi- 
uimus. Pro benorem, Aquila q4G- pofuit:quod 
S.Hieron. imperium, vettit; Symmachus uisu, 
potentiam, fcu virtutem, Pro eo autem quod fe- 








apud Euftbium Aquila interpretatur Jixrs- 
Tia dyiaeuim,tn decore fnnélsficatoSymmachus, 
ir Jagpriia dia: quod S. Hieron. verit, in de- 
«ore fancto ; Vulgatus , sn atrio [anilo eim. Do- 
mwm quippe Deci decer fanélisndo, vt alibi hic Pals 
idem Vates canit, & idcirco in ca decorem fe 
quàm maximé dilexiffe Píalmo 25. profitemur, Gli 
cuius non exigua pars pofitierat in publicis 
carimonijs, quas traditas à maioribus rex pijf- 
fimus rehgiosé obfíeruabat. Hinc à fortiori quis 
libet facile colligit, quantà Chriftiános in tem- 

plo fuo ( cuius & Mofaicum tabernaculum , & 
Salomonis zdificiurm vmbra. dumtaxat fuit ) 
pietate, religione ac renerentià fe gerere oporreat; 
cüm hoc veré fit locus habitationis gloriz Dei, 
vbifübauguflo velo Sacramenti , & humanitaris 
conopeo, Kex,glorie Chriftus (e nobis exhibet 
adorandum, 

MyRicée S. Bafilius ad hunc locum, ajt vnum- 
quceinque effc poffe domum Domini , templum 4» 
Dei, & aulam fanékam eius; in qua fianc xdóns- : 
tioncs illz beat, (umma & infinitz Mentis,qua , 


poin- 


" LN 
petentiffimo dominatu omnia continet & guber- 
nat. Hac ratione diuini homínes, aris & religio- 
ni confecrati , femper ;n templo qucdammodà 
herere videntur , (eu lapidibus zdificato, (quod 
multis quotidiano vfu commune) fiue pijs cogi- 
tationfbus extructo, quod San&orum proprium 
e(t, & pietatcinfignium. Hanc igitur aulam non 
e(t necefle vt extra fe homo querat, càm anima 
fitteimplum & aula Det, quam poteít vc muro 
gemmeeo, 3s/us vof panes, diminas cogiatyonibis cin- 
gete, vt linc impedimento circumíonantis & ob- 
itrepentis mundi, factos hymnos , & (uauia illa 
cantica emodulari queat, & honorificum ana- 
thema Deo reddere. 

Non d;flimili multàm ratione Richardus Vi- 
&orinus locum hunc myfticé de Religiofis ex- 


Quemodo onens, ait: Swperis ufrt bofham pracipinmmr, 
Ralpeló * bie mtus adorare inmbemur. "Prius, ne rntremus 
arvio [aito 9491 i fecundo , me flemus. otioff.. 2NL e imtreris 


vacin, Afferte Domino gloriam nomm: eine. Ne 
fitis intus otiofi, Adorate Dominum im atrio [dnilo 
enu. Quid eif adorare nfi totum corpus noffrum 
ed pedes. proffernere , C [ummum nojirum ad 
eiiis ma inclinare ? Vnlt ergo Propheta non fo- 
Inm (nperiribus membris Domim (boc eff Pra- 
latis ) vos (ubici, fed v[que ad nouiima eins 
1P60.21,13. epnbra vos. fponte bwmiliari. Subictli eitote 
om humane creatura propter Deum, C ab[2we 
dubio adorafiss "Dominum. Itaque cum bo[hjs 
ingrate angu[lam portam,in babitu Religioms,m 
voro profzj/oni : manete. im domo difciplina: te- 
e /— hete iniliruta regmle. Ss emm intra clamivalem 
difciplmam ves coarclaflis , in atium "Domini 
ab[que dubio intraHis. 5 vero votum profeffio- 
nis facitye, fi njhrmta regule ferum, bofhas Do- 
mino admodum gratas obtulsfite .. Ss enim in 
clanflro vaucntes , per omma bumiluer obediffis 
omnibus , vere adera[lis Dommnum in atrio (anilo 
€ius. Sic ille. 

3. Fox Domini fuper a34(,&c.] Vocem iftam 
Domin varij varié accipiunt ; ac nonnulli qui- 
dem generaliter pro De; smperso,quo nimirum in 
mundi cteatone, diuifit aquas ab aquis, omnia- 
, que produxit: alij, pro Chrifto Verbo Patris, de 
"Ioan.1,3. - Ioannes ait, Omnia per spfum fatla (nr: 

ij, pro voceilla que audita fuit fuper Chriftum 
dum baptizarerur à Ioanne , de qua Matthaeus 
ait: Er ecce vox de calo dscens : Hic eft Filius 
meus dileihu. Verüm ad litteram probabilius eft 
Prophetam hoc loco loqui de tonitruo, quod frg - 
quentet Dei vocem. appellat; vti oftethdimus in 
Annotationibus ad illud Pfalthi t7, Er intonsit 
de c«lo "Domnii, C etiim dedit vocem 
fam. Et infrà, vbi ai: Vocem dederunt nubes. 
Jtem, J^ox tomtrsi tus in vote. Ecalibi, A4 voce 
tonitrus tni formidabunt, &c. Senfu itaque lic- 
terali, Cox Domini fuper aquas , tonitruum vo- 
catur, qiia videlicetà Deo fupér aquas pluuia- 
les, quz in nubibus pendent, auditur. Idcó fe- 
quitur: Déns maieflatis intonuit, Ad quz. verba 
Bafilius, Cum ronitg», inquit, ex. »sbibns ob 
Jfirepit , misil eff. alind putandum , quam quód 
Dee mauflatis intonmst ; G. qmod. Dowrinus 
eff ic, qui per fepínm. bunndam: continet ma— 
14m", &c. Hinc Iobus etiam bonas diui- 
norum 'operttm z(tiniator, potentiffimi Numi- 
nis maieftaterg, & perfectum in res omnes do- 
lob 16,8. minatum cuidenter colligit: Qwi ligar agmas ns 


pa. 


Vocis Do- 
mint varia 
acteptto, 
Gen.1,7. 


Matth, 3, 
17, 
Teonitru 
4f vex Do- 
snini [uper 
NIS, 
Plal. 17, 
14. 
Pal, $6, 
18$. & 19. 
Phil. 105, 
7. 


PSALMVM 


fitum eíl, & in alijs quoque locis frequenter per 


XXVIII. SOt 
nlibus fuis, ot mon crumpant pariter deor[um* A&NNO- 
Seníu autem fpititili S. Ioannes Baptifta, vox TATI0- 
Domini fuper aquas , ab eedem Baülio Magno Ntscon- 
appellatur. Nam loannes vox fuit Verbi fuper pini. 
aquas Iordanis Ruuij, in quo baptizabat. Apud 5./eemes 
eumdem verà Iordanem, Deus maieftatis into- «f vex De- 
nuic, cüim 2 czlo vox illa delapfa e(t, Hic eff Fi- pes 
lins meni ,&c.. Porro E voccm Domimi arcano f 
quoque fenfu Euangelij przdicatio intelligitur, Vex Deni- 
vt in Paraphrafi, Commentario & Catena cxpo- 5 pra- 
10 


tonitruum fignificatur: Ihzc autem dicitur fwper — 
aqua, id cft luper populos : A4qse enim, inquit Apoc.17, 
D. Ioannes, popsli funt. : 1$. 
4- Uox Domini in virtute, ]Hoc eít,cum for- 
titudine & potentia. "ox Dominiin magnificen- Vex Domi- 
r4, In Hebrzoeft 13 bebadar, id eit , im de-. miperem e 
core, vt intelligamus,eius potentíam cum infigni magnsa 
quodam íplendore & amplitudine decenter 
coniungi. Hung etiam verfum D. Bafilius 
B. Ioanni fimiliter attribuit. Fuit enin voxDo- — . 
mini in virtute , quando dixit , *"Penirentiam Matth. 5, 
[e appropinquamit enum regnum celorum ,&c. * 

uit vox Domini io magnilteeritia, quoniam 
maénificade Chrifto culi teftimonia. Magnifi- 
cendáílimum fuit hoc, quod coram legatis Iu- 
daorum a eft, qui poft me venturus eit, Yoan.1,17. 
qmi ante me fatbus ejl: cuins ego mon [um dignum 
vt foluam eiii corigiam. calceamenti. Magnifi- 
centiffimum & illud: Ecce 4gn» Des, ecce qui 
tollit precatum mundi. vti & iltud: /pfe vos ba- Matth.j, 
prix abit im Spmita fanclo, & sgni, &c. Joannes 11. 
sgitur (inquit Bafilius ) vox Domini in magni- 

centia, quando magnifica myferia de lefu pra— 
dicabat; mbil bumle, ant quod abjit à decoro; fed 
omnia rhagnifice cum excellenti amphtudine de 
*Domino dicla (unt , qua decenter à. Ioanne. ills 
fmt ad (cripta. . 

3. Vox Domini confringentis cedros , &$- con- . 
fringet Dominus cedros Libani.] Cedri hiero- Cale ejt 
glyphicé fuperbos fignificant , qui bis confrin- biregiy- 

di dicuntur : vt intelligamus duo efífe fupcr- jw 
m genera. Quodam enim res temporariz net 
& diuitix arrogantes & inflatos reddunt; quof- 
dam res fpirituales, & actiones. ftudioíz. vtrof- 
que folet diuina vox confríngere. Ac aliquos 
quidem omnino confringit , vt Pharaonem ad 
ertrenac alios autem ad falutem, hoc eft, ad 
hri(ti imiratioriem. Sic Paulus confra&tus elt, 
& ex Chrifli perfecutore fa&us eft eiufdem 
przdicaror eximius. Atque hoc eft, quod in 
Cantico fno Deipara canit, Fecir potentiam in. Lac. 39st. 
brachio (uo, difpevfit fuperbos mente cordis fui, 
Quis enim triumphus decebat magis diuinum 


, brachium,nempe Filium Dci hominem fadum? 


An quód veré ac proprié ab illo faperbiflimi 

tyranni fuerint internecione deleti,mari tcrraque | 

obruti, nec non ighibus addidi fempiternis? 

Sané,ad hac tanti potenitiá brachij non eratopus, 

cüm vel ipfo fpiritu oris fui tyrannorum máxi- 

mum interfecifle. Vbi ergo fecit" potentiam in 

brachio fuo, quid maius ideional, nimitum di- Petemtia 
fperfio fuperborum mente cordis fui; hoc eit,fu- Dei maxi-. 
perborum ad humilitatem falubri contritione "ver i$ 
conueríio ac tranfmuratio, Hzc eft palmaris vi- went. aged 
&oria Filij Dei , quam incarnatioríis eíus aco- Seal 
nomia potiffimüm intendit, & diuino fpiritu — 
afüatus. Dauid vaticinando przdixit, Uex Do. 


R rr 34 mini 


AÁNNO- 
TATIO- 


$02. 
mini confringentis cedros, &c. Quem locum 
Richardus Victorinus expendens, Uere, inquit, 


N£5 COR-. bec mutatio dextere Excel/i,rigorem cedri coute- 


DEAL, 


Vnicerns 
cur Chri- 


rere, G ad. fimilitmdsnem: vitis. Libani comma- 
nuere, id cjl, quelibet tuwidacorda inclinare ad 
amagimem bumilitatis Chrifli, &c. 

6. Er comminuet eue tamquam vitulum Liba- 
onem, j Ia cft in pluribus codicibus Gracis , & 
apud S. Bafilium, qui interpretatur fore vt cotus 
Libanus conteratur , vt vitulus ille aureus: vbi 
pro Aust, comaninnet , Aquila vertit, eurzeze; 
exultabit , M elt, exuitare. facier ; Symmachus, 
X) x62 Vno àyrds, G7 [Altare fecit eai; Sexta 
cditto, d, euprzuizt àvrds iai uiv , C* exnlta— 
ve faciet eas ficit vitulum, Vulgata, commununet 
cas tamquam vitulum. Libam; S. Hieron. cem- 
minuet vt vitulus Libani Quod fpiritalem (en- 
fum maximé illuftrat: quippe loquitur de Gen- 
tium coauer(ione quà Gentium fortitudo Euan- 
gelicá voce in bonum dillipanda & comminuen- 
da erat. Siquidem vox Dei conterit & fanar fu- 
perbiffimos poe conterit & (anat illos 
vt vitulus Libani, qui pro ipfis in ara crucis ob- 
latus eft :à hoítimm paciticam Dco. 

IniptkM. Er dilcila , quenadmodnm filim 
vnucornium.] Vbi Genebrardus,Diletbs,inquit, 
epithetum elt Domini, & dile&us Dominus 
quemadmodum vnicornis , cuius cornu expeti- 


fh fimilia. tur, & ad medicinam & ad. opificia erit, fiuc 


Joanne: 


apparebit. Hoc eft , vi verbi Det denfirate etro- 


rum mundi dilcufsà, dilectus, id cít Chriftus, 


apparebit ficut vnicornis, quz cüm non videa- 
tur in filuis, incipit apparece poft denfas filua- 
tum arbores difie&as & diícuflas vi ventorum 
& fulminum. Alludit fortatle ad cornu eius bi- 
furcum inftar crucis. Talem enim eius formam 
pingit Iuftinus Martyr contra. Tryphonem , & 
aulem defignac Clemens Alexandr, lib.1. Padag. 
€, 4. dum xepdirwr usrmxapsP7uy eggyas COYBAIPR S/NI- 
cormum aniatorci ,Dci puecos fiuefilios effc ait, 
03. Vox Domim anterculentis flammam ignis.) 
Grzcé cft, davor, m $. Augullinus 
vertit, precudentis ; Symmachus, zardfiasgouzrQ2-, 
dinidentis: quod S, Hieron. vertit , dueidens, & 
fic deinceps pro concutientis defertwm tianttulit, 
concutiens, S. Augulk. commonentis folitdinen, 
Symmachus, éxmuQorrQ- , parturire facientis; 
Aquila , dJinyrGu-, ac videtur idem fignificare 
voludle. Qua omnia fenfu. fpixitali optimé in 
.S. loannem Baptiftum. quadrant. Ipfe fuir vox 


vox Demi- Domin intercidentis flammam gnis, Nam quem- 


T: iviterct- 


deitu flam- 
TRAIT. 


admodum, cim audiuntur tonitrua, ex nubibus 
ignea (plendefcunt fulgura: ita ex vocibus 
5. Ioannis zterni ignis comminationes fplenduc- 


Matth. 3, runt, Paleae, aiebat, combnret igniinextimguibili, 


31. 
lbid. a, 


Ibid. 1d, 


' Ioannes 
commanit 
defertum 

4. 


, Hoé pado peccatum, quod ignis inftar LHraélem 
deualtabat, Ioannes intercidebat, dicens : "Pani- 
tentiam agye: appropinquant enim regnum ce- 
lorum. Flammam itaque affectionum , qua ex 

peccato animabus mortalium innafcitur,interci- 

,dit, dum Iudzis de fempiterno igne differüitiu- 
dicijque diuini vehementiam expotuit , dicens: 
-Cuins ventilabrumin manu fua, &c. Fuit quo- 
quc Ioannes vox Demnni concuticntzs. defertum, 
In deíerto enim báptizabat, & concionabatur. In 

. deferto , inquam , f(anchiraris , quod Hebreum 
vp cada puc Etenim Ioannis fanétitas, 

conciones, baptifinus, & populi poznitenda, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM * 


de(ervo fanctiratem afferebant.. Erat , inquit Ba- 
filius, Joamnes baprizans 1m deferio : defertum 
igitur sllud. concujJit per accur(um. vndique .afz 
Juwiew populorum. Quod. d[ertum, propter 
sllerum qui illuc veniebant , penitentiam , [an 
Qum eil. appellatum: Cades emm fantium dici- 
tur, &c. 

9. Fox Domini perficientis ceruos. ] Ita etiam 
S. Augull. legit, pro quo Vulgaaa tranftulit, pra- 
paraniis; Aquila, éJirore(g- dou, parturire fa" 
cientis ceysas ; Symmachus vertit, swDucerzG- 
mia, multiplicantss campos; Quinta cditio, gam 


irs intu: quod S. Hieron. vertit, obficirican- 


tis cernis, Multa fané in ceruarum puerperio,no- 
bis quidem cognitu difficilia,ipfis vero matribus 
tolerátu grauia interuenire, retum naturalium in- 
dagator acerrimus Bob fads infinuat, dicens: 
Numquid parturientes cermas obferwaji? Dinu- 
merajh menfes conceptus earum,c& f(afh tempus 
partus earum ? Incurmantur ad fetum , C j4- 
riunt, G- rugitus emittunt. Cuz omnia grauilli- 
mi doloris cassum funt. Ad quam ificul- 
raem . leniendam , aliquibus Dcus benignáà fuà 
prouidentià lenamenus obftetricatus. eft. Pri 

müm indidit ceruis pauló ante dutum pariendi 
conflictum , appetitum. ftudiumque quarendi 
herbam quz vtcrum laxat, & cliuftra emollit, 
nomine fefelim, de qua Ciccro lib. 1.dc Natura 
deorum: Cerwz, inquic, paulo anie partum per- 
pergant fe berbá quadam qua [felis dicitur. 
Idem tradit Plinius lib. 8, cap. 32. & addit ja 
tim à partu, contra dolorem opinor & languo- 
rem, ex partitudine contradtum, adhibere cogni 
tam fibi medicinam. Femina , inquit , ante par- 
14m purgantur berbà quadam , qua fefelu dsci- 
tur , facilsors sta. vtenies viero, d partu duas 
babent herbas, qua aros. C fefelis appellantur. 
Qui locus cüm ex Ariftotele tranflatus fit, non 
immmernitó à quibufdam putatur deprauatus. Nam 
pro xepor, quod e(t insolucrum fati , vel ver- 
tit, vcl legit áp, vt ben& Aldrouandus , Dale- 
champius & Geíncrus ibidem  obíeruatunt, 
Hoc autem docet. Ariftoteles lib. 9. de Hiftoria 
animal.cap. $. vbi ait ceruam, ftatim atquc enixa 
eft fa«tum, comedere fefelim, atque ipfum inuo- 
lucrum cui factus fucrat inuolutus, cui vis mcdi- 
« ineíle exiftimatur, vt ipfe fub finem capitjs 
ibidem docet. Hzc vtique in ccruarum partu vi- 
dentur admiranda: fed illud diuina: erga ipfas 
panem argumentum cft, quód. co pouffi- 
müm tempore ceruarum partus accidat, quo 
frequentior folent cfle conittua, quz cetuas na- 
turà timidas , & partus dolorem. maxime refu- 
gientes, horribili fonitu fic afficiunt, vt à dolore 
fuo phantafiam aucrtant, & prz tonitrui mctu fe 
faciliüs ad nixum przparent acuantque, Quod 
indicauit hoc loco Dauid , dicens : ex Domin; 
preparantis ceruos, Vox cnim Domini (vt dixi- 
mus ) tonittuum eft. Atquc ideo, vt tradit Ari- 
ftoteles lib. 6. Hiftor. antmal, cap.:9.ab Arctu- 
ri oru ceruz Incuntur à maribus , id. cít meníc 


Auguíto, & menfe Septembri implentur atque. 


concipiunt: cüm aucem , eodem tefte, o&onis 
menfibus vterum gcftenr , neceffe eft vc partus 


An meníem Aprilem incidat, id eft in. vernale 


iempusiam adulum, quando cwm fulmine & 
fulgure increbre(cere incipiunt. & inhotrefcere 


Aonitrua. 


Port 


Ceruarum 
partus qua- 


Tob 15,1. 
Ceruas quo- 


mede ic ad. 


par. Tum 
praparest. 


B 

E] 
Li 

Cerua iu- 

Hantur A 

tonitru ad. 

facilius 

enitendum. 
l 


———— 55805000 


IN PSALMVM XXYviiir 


Porró myfticé in arcanis Dci fymbolis cerui 

' nominantur qui ferpentes edere folent. Per illos 
, defignantur facerdotes , de quibus Prophera air, 
"Peccata. populi mei comedent, hoc cft minuent, 
vt ait Hugo Cardinalis , veluti abíament & de- 
worabunt, vt ne tenues quidem reliquiz corum 
fuperfint, quemadmodum  digerebat venena 
Mithridates. Et quidem colubri effigie pecca- 
Écdi. 31: tum Sapiens à Dco inftructus adumbrat: Qxaf 
à facie colubri fuge peccata. Imó hydris omni- 

bus colubrifque, animi crimen eft funeftius at- 

que tetrius.. Cantu igitur & laude profequitur 

Dauid Numinis fapientiam, in legendis ornan- 

difque Eccleftz moderatoribus , cuius vox prz- 

parat ceruos, non cornutos illos é filuis, fed hos 
myfticos , peccatum abíumentes. Pulchié ad 

hunc locum Bafilius: bi cersmi pra fentia,inquit, 

eff, omnium ibi ferpentum malitia fungatur. Odo- 

rem cerui nulla ferunt animalia venenata, quan - 

do vel ad fuffitum. cornu ceruini fecedunt repti- 

lia. Sane felices illi noflri crunt cerui,íi vbicum- 

que fuerint hoc confequantur, vt ferpentes vc- 
nenatos, hoc eft peccata, comedant. & extermi- 

nent: quod opus eft long? gloriofiffimum arque 


Iuwti (f! diuinum. Hoc igitur fenlu loannes quoque fuit^ 


vix Do Voy Domin; praparantis ceruos, fcilicet fpirita- 
a pt les illos qui in czleftes montes per paenitentiam 
sui. conícenderent. Felix certé partus eft cordis pos- 
nitentis, quando peccatum fummo cum dolore 
Pl. 4777- & contritione confitetur. /bi doleres vt partu 
rientis, inquit alibi Propheta. //ox itaque Domi- 
ni, id cít Ioannes, parturire fecit defertum,quan- 
do flores pacnitentiz, bonorumque operum fru» 
&us parere fecit peccatores. Vox item Domini 
fuit Epift, obítetricans ceruis, ad expellendos 
corde turpiffimos peccatorum feetus, & eorum 

loco hauriendum dictam falutis. 
IsipntkM. Er remelabit condena, ] Hac 
Vix Demi- S, Auguft. interpretatur, opacitates. duesmorum 
mapril/— [brorum GÀ "mbracula my[leriorum. Certe in 
EnPNIA iic inrelligendis S. Auguft. in Pfal.77. requirit 
dorem, ita, inquit, obicéla clam[aque [unt om- 
nia. Et lib.z. de Trinit. ait, multiplici & muliü- 
modá locutione Litterarum facrarum atteri ani- 
mam. Quz omnia militantcontra hzreticos, qui 
facram Scripturam effe facilem aiunt, & à pide 
ac mulierculis intelligi , putantque otiofis fibi 
& voa facientibus venire notitiam Scripturarum. 
Ceterüm haec opaca fecreta diuinorum oraculo- 
rum fignificare forté voluit Democtitus,qui cüm 
more aliorum fophortim libros facros attigiflet, 
puteum quemdam cffinxit , in immeníam altitu- 
dinem patentem, vbi veritas caligine circum- 
. fua delne(ceser. Quomodo Scriptura facra di- 
Pf21,4155. citur abyffus in illo P(almi , e£5y fus aby fum 
imwocat: hoc eft, vt aic Euthymius, vetus C 
: nouum T eflamentum, ob profmnditatem occulto- 


rum fenfum, kiyius tanti profundi fundum 


ili , 
sbfrura, 


$03 


nemo adhuc luminibus attigit; fed. multi cüm 
acriüs oculorum acicm intendillent, deprehen- T^T10- 
derunt, abyfli magnitudine füperati animi lu- N£scon- 
men;arque mentem obtenebrari. Condenfum ita». E Rur. 
que, id eft arcanum Scripturz fenfum, ad quem 59/4 fides 
omnis hurnana ratio calipat, folevox Domini, 7/7 "tnt" 
id eft verbum fidei, rcuclat. - 
10. 'Demunus. dilusium. inbabitare. faciet. ) 
Gracé ggrunó , & ita videtur lcgiffe Achanaf. & 
Nicephorus ; in alijs libris eft, x42x , quod et- , 
iam fcit S. Hieron. [cd putar duobus modis 
reddi polTe, mbabstar, &, inbabitare facir: atque 
hanc lecundam interpretationem huic loco ma- 
gis conuenire purat: atque ira cft in. Vulgata; 
Aquila, xépiG- &i« xa muxAvejdr enalize , Dominu 
in dilumio (edit; Symmachus, apiG- 3 $8 127s- 
xAvgjus caQuzw , "Dominus [uper dilumium (edit. 
Per dilssinm hic in fenfu fpirirali optimé intel-. Ecclefra di- 
ligimus copiofam populi multitudinem ; quam Pri" 
Deus habitare facit in Ecclefia, ad quam tanta rra 
confluit vndique frequentia iis vt di- jm, 
luuio re&é comparari poffit, de quo I(aias ait: ue 66, 
Ecce ego declinabo (uper eam quafi fluuium paci , **- 
€ quali terrentem imundantem aloriam Gentium. 
Vcl etia fic exponi poteft , vt fit fenfus ! Eccle- 
fizm inliabitare, lue faluam permaaere inter 
medias praíentis fculi vndas, ficut arca Noé 
aquis diluuij prorfus incolumis fupernatabat. 
Vtrumque hunc fentum S. Auguft. cpift. 5. pro- 
bat. Quud porró erit, vbi hoc diluuium, fiue con- 
Huentis populi,fiue iuctuantis (zculi, finem ac- 
ceperit? £r fedebit. Dominus in cadem fua. Ec- 
clefia, táàmquam in beato cemplo fuo , iam in vita 
ztcerna, inquit S. Auguft.poft Buctuationem hu- 
ius feculi, zterná ftabilitate firmato. Sedcbitin- 
quam, Rex, regnans in demo Jacob in «ternum,C* Luc, 1. 
regni eus non erit finis. — 7 
11. Dominus. benedicet populo fuo im. pace. ] 

Vbi S. Bafilius hanc pacem, quz motus animi & Tax. «ff 
affectiones componit , dicit effe. swierdzluo sp; [wmm be- 
iunsjiar , omnium: Deis benediélonum perfethsgi- eiitlio. 
mam. Cette qui affectus (uos domucrunt , fic vt 

amie animi quiete & tranquillitate fruantur, 

unt veluti aternitatis candidati, qui iam Czlitum 
beaiiffimam conditionem delibenr , & in atrijs 

propé empyréx domus verfentur. Hoc eft, in- 

quit D. Ambrofius, effe diwitem atermtati, cum. Epift.s7. 
pace animi , cum tranquillitate quietis mbil con- 

cupifcere, nullis exagitari cnpiditatum procel- 

lis, &c. Sic à S. Petro fpiritus quietus dicicur 

sm com[pettu Dei locuples , quafi cum pace co-. , per, 4.- 
pic cornu caleftibus donis refertum , liqui 

di(que lztitijs affluens, fefe totum in piam 

mentem effunderer. Hic igitur placidus ani- 

mi (tatus, & vacuitas à perturbanonibus, eit 

infigne donum  magnificentiffimz  bonitaris , 

E nedi&tionis diuinz , de quo- hic Palmiita 

uttuF, 


ANNO- 


Gen, 7:34 


LB 


, 


IN 


PÀRA- 
PHRA- 
$15 PA- 
TRVM. 


My[fica 
dedicatio 
doma ne- 
fre 
Chrifti rt^ 
furrechss. 


ECTS. 
J -- 
"T ey. 


Chris | 
natwram 
nofiram li- 
beranit, 


eam a[fu- 
1»65do. 


De mi- 
feris no- 
fitu com- 
potitur. 


$04 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVYM 


IN PSALMVM XXIX. ARGVMENTVM. 


.. 1. In finemjipfi Dauid Pfalmus 
Canti, dedicationis domus. 


Dedicationem domus evocat humane nátu- 
re inflaurationem , quam Chriflus Domi- 
nus perfecit , cim pro nobit. mortem 2 
petuffet, eo» (bem ve[urgendi mobis. dedif- 
fet. Ceterum bic *Pfalmus etiam dictus 
eft in beatum Ezechiam. "Poft Affyriorum 
enim internecionem , (jy morbi liberatio- 
nem ("vti vero[imile eff ) maximam infli- 
tuit celebritatem , Deo. gratiaa. agens, 
quàd e» ipfis falutem. donaffet, e» fan- 
&um fuum. templum «b. bofüili igne li- 
beraffet. 


PARAPH 


v 






Z/ XALTABO te Dominc, 
i» quoniam fufcepifti me: 
— nec dele&afti inimicos 
meos fuper me. 

Cüm enim Dominus noftras primitias 
fufcepiffet, per illas vniuerfam naturam falu- 
te dignam effecit; nec permifit. vt illa derifui 
fieret inimicis hoftibu(que dzmonibus. 

». Domine Deus meus,clamaui 
ad te, & fanafti me. 

4. Domine eduxiíti ab infer- 
no animam meam: faluafti me 
* * * 

à defcendentibus in lacum. 

Conueniunt ifta Ezechiz vulgato fenfu. 
Lacrymas autem & lamentationes , quz in 
zgrotantibus & morientibus fiebant , preca- 
tionis loco pofuit, inexplicabilem Dei be- 
hignitatem oftendens; quoniam,etiam mini- 
mé inuocatus, fed tantüm videns lamen- 
tationes, ob ea qux fiebant mifertus eft, & 
mortem euertit. 

s. Pfallite Domino fanài eius: 
&. confitemini memoriz fan&ita- 
tis cius. 

lure merito fan&is hymnum & gratia- 
rum actionem attribuit, Cüm enim omnibus 





a. Ekc v? T206;12 Aa€id jaA- 
pc didis E Vy xguriuod S ois. 


E'yygivio yy ojuoU x96 ql d ai Ses7rime 


QUewo; vtupylar lu) à Qvam Xesek 
riot , vov ap vudy xou o4, Qo 
Sa'yalpr, Q tfi, drag dowax p Oud xag 
Tic KAvridas. Eiperai C. eic mov jgxdeuor 
E Cexíao Gh 6 "aA óc. Mtl 9 cla yf 
A'osupicy dyaiptaw, X; d voocu alu) dia. 
Aarylui , toprlud ( uic eixàc) utyie luo Gre 
Ait, To! Sud. xyatoy Gago) dv, Un x, üu. 
mit d wphmo Tl) gumpíap , X) vót d'or 


und vis TR Pj oAuitm 7r vede Ad. 


UAE voz:o ci xg, on 
3- Y ^ ECC IT TTETTRPPITC T 
&.cesuas chi type 


AaCdy 5à. alii Nprkegy amapym à di- 


avómc, reus d) &wric ql qvow 4 eum- 
plas Selon, xg, Vai oapGr vo, ioBeyic i m- 
Aoc Vx eiat dalugcw, 


y. Kupis à 306 uou, Gxneg te 


axe9s c$, wg) ia(,9 us. 


J. Kopis aviryarysc de dos lo) 


vuol) uev * fcucais jus Dno Ta 
xa (a cuvovra ei ^ coxoy, 


TaUtu sd Et&ía dpubred qam tvej- 


qeies viv. Td duxpua 2 ng) và, ódupusc, 
5c 931 Gi; dipocén x4 mAdordo )vo- 
qwe , vllenus aal nego dU; , vli doa. 
(v 78 96 QUAS esezrian d'eric, 9n xaivoi 
QA xaMadp(Ge , d^ üesiy uwor Àc 9p- 
rst, dxreift voi juótdpa , xd) rov dram 
$Auct, 


£ YaAars Td xupio (0) ócwi 


&urd, xai denuo oryéicyé TÀ avi aN 
? d'yAUTUUTE aiU, 


Eidrte; voit, üo fons Verorlps| 3 yos gg) 


óugAcyíat ^ xdeyr(Qe. Ere) 9 dew 


ar3es- 


IN PSALMVM ZxXIX. 


ei Sesso "dux To. 7c dyag acuit Ad. 
en, € mun; d ik xen Q dEiot , 
dpuodiec vé; ais, cip TUS Üpyug see. 
ej. 
e^. O'ndyyh sid Sopd sind 
€ (on & rd Se) m eu Gd. 
A'elcluo dà wopad'i oremimray savvlo 
el dfeiptaw * nh. à ópylu) &merewit ul 
uuo. ( ópylu) 23 là gradas o8) ned 
dV Cols mJ Sviuam. 780 24 To B?n- 
TU, 5X Cx&yo. Cytmo 99 "pc aaro 
piu. O' jm, Quar, Sar (ey vx émoin- 
cw; 9Ji Tipm?) 6 & dmuAtalurmR, 
To farteos xNBríCY.) xAou- 


poc , o) Xo &i5 8 17] aya híaas. 


Té vusiGn x2j o E Coda , wa) 521 vfi 


xoi, au miefaz, Ol 59 A'exveJoi (adi; dzrei- 
Aaáz Cneiruuc sena dydpon, x; ei wa S uby 
pony Xiviauyret , vux tp id arro ? 720) in* 
xgj Vw dc d'axpéen tartegc ir yvaouy dU 
Suuías rbxisuy* Kaj 0 98 O9 H'énías T8 
Surdvh ala)  iqor farseac vu E'Üexía wo- 
pícuc , ^ogo ala (a raw Wrtyser Gu Tul TUE 
«4 Laufe sUay) lux, OUT xg) 3i ^55 waiiic 
' jj cwmelas. Jav 20 fes» Seres 6 
édvesuD uv TE xugn 0 7r&-9 Oe fuo» ad u- 
vainéQ vun alu) o d dyagdotuc Y. eU peg- 
eua xoi, dern. 

Ü. Ey« 3 um e) Aomía 


us, dun ca2u3d de v cddya., 

Tóm C Adgu mew, 6 md 22ded- 
cQ e$ TR, dormi mmi Qu ' g9) 
E duas yenit c 32 A o3velov, 

Ó. KVgi à 1d 9SNluarí Gov 
mapéor TOÀ X9 uto aun. 

A' méspepas j? aem ovde, 
5, ttiam T£ egy lp". 

^ Kaj muUa € v ECgxía, C monas v 
viles 713 QUzd evegaupuóod, Ka] 58 Gxéiroc 
d! dpelo 4 Seíag anesvolae VaoNueuc, x, 
$)J A'osvekan ee fptulip Qe" ims à eias 
xa 221 Ge -yuuruleic, voro ceteri, Ka) 
6 A'üdu & Sad tico, rd Tic apis int. 
xo uv(o xal, xg) xpeivsum là Q3vegc: 7iie 
di Sac avesvolas dfi al reg oant )u- 
pyaleic , Sasso xgmdiuldm, Q'c 62) Gia 
ass ab Degirim Quota avec ov d tarbrlu) 
Xtsar. ; 

Towvs L 


$05 
hominibus refurgendi donum largitus fit, " np 
non omnesautem hac gratià digni fiit; COnD- sis pA 
gruentet eos qui hoc munere fe dignos prz- T&v. 
ftiterunt , 4d pfallendum confecrat.. 

6. Quoniam ira m indignatio- 
ne eius: & vita in voluntate eius. 


Porró quàm optimam hanc diuifionem Dew «x (« 


It nobi 
fecit: nam iram indignationi adfcripfit (iram v5, 


enim caftigationem vocat) viram veró vo- 
luntati: hanc enim vult, non illam. Etenim 

nos illam accerfimüs. 9 weniam Deus inquit; $3». 1, i3. 
mortem non fecit , nec datasür in pritiobe 
Vinorum. 


Ad vefpcram deimorabitur fle- 


tus, & ad matutinum lztitia. 

Hoc contigit etiam fub Ezechia, & in Dew sf 
conimuni noflra fdlute. Nam cüm Affyrij NA 
cómminationibus vfi effent; & vrbem ad , gg ;,, 
plan&unt conimouiffent, node plagam rcce- * »9 
perunt, & mané, quos vefperi lacrymari co&- 
gerant, latitià repleuerunt. Atque cüm diui- 
nus Ííaias mortis fententiam. Ezechiz vefperi 
atculiffer , rurfus diluculo fauftum vitz 
nuntium ipfi attulit. Idem. tempore coni- 
munis falutis accidit: cüm enim fandi 
Apoftoli paffionem Domini lugerent; mu- Mati 16; 
lieres mané venerunt, refüredionis latitiatm "' 
afferentes. 


7. Ego autem dixi in abundan- 


tia ds. Non moucbor in zternü. 

Hoc & Adum fperauit , càm in paradifo, 
ante fedu&tionem, veríaretur; & — Ezechias, 
cüm Affyrium fuperaffet. 


8. Domine in voluntate tua, 
prafticifti decori mco virtutem. 
Auertifti * autem faciem tüam*: * vigua 


non babe) 


& factus fum conturbatus. (e nddis 
Hzc ctiam cüm Ezechiz , tum omni hu. *76- 

manz naturz competunt. Erehim ille, ob 
virtutetn , cüm diuini auxili) compos fa&us 
effet, & Affyrios füperáffet; poftmodüm di- sie iti 
uinà gratià fpoliatus , in morbum incidit. Jem. 
Adam etiam iri paradifo , virtutis pulchri- 
tudine otnatus , interitu fuperior exiftebat; 
at vbi ob tranfgreffionem quini curà de- 
ftitutus fuit, addi&us e(t morti. Vt hzc 
fint verba naturz humanz àd Dominum 
Chriftum. 

Sss 9. Ad 


d 


$o6 ÉXPOSITIÓ PATRYM GRECORVM 


9»*^^- 9, Ad re Domine clamabo: & 


ws »«- ad Deum meum deprecabor. 

UU* — xo. Quz vtilitas in fanguine 
meo, dum defcendo in corruptio- 
nem? ! 

Numquid cófitebitur tibi puluis, 

aut annuntiabit veritatem tuam? 
His verbis etiam beatus Ezechias vfus eft, 
vt hiftoria declarat, atque fimiliter humana 
natura; licet non vniuerfa clamauerit per fe, 
attamen per fandos ad Deum exclamauit, 
hifce verbis vcens:quoniam iuftum eft te con- 
ditorem laudare, & pro bencficijs tuis verbis 
nia, gratias agere. Quod proprium eft viuentium, 

Dem. Quomodo cnim qui in cinerem ac pulue- 
rem refoluti funt , & corpus. perdiderunt, 
bencficia tua decantare poffenc? . 

11. Audiuit Dífis, & mifertus eft 
mei:Dfs fa&us eft adiutor meus. 

12. Conuertifti pllandtum meum 
in gaudium mihi : conícidifti fac- 
cum meum , & circumdedifti me 
lacitià, 

*wüe — 15. Vt* pfallat tibi gloria mea, 
& non compungar: Domine 
Deus meus, in &ternum confite- 


bor tibi. 


Et Ezechias facco circumdatus, Deo con- 
tra Affyrios preces obtulit, & humana natura 
lugubrem habitum induit. Et quemadmo- 
dum Ezechias, acceptà quindecim annorum 
gromiffione , Igtitià repletus eft ; ita par cft, 
synfer-. vt & nos fpem refurre&ionis adepti , mor- 
^r tuos non deploremus, Quapropter con- 
»a» iw nenit, nos tantam confecutos gloriam , ob 
dan. hoc beneficium , fine intermiffione tibi can- 

tare, nullo tempore filentes. Compundio 
enim filentium indit. Demime Deus meus, 
im eternum. confitebor. tibi : non. folüm 
enim in prafenti vita, fed etiam poft rc- 
furre&ionem, hymnos tibi perpetuos offe- 
ram, admiranda & ineffibilia tua munera 


exponens. a 


(. Yleóc c xóose nexooZoutus 
€ eei vv 39» ux Jelena. 

í. Tí dde. 6 Td aiuacri 
uoo , Qi Td xa(geatay t6 &c Da- 
qoegir, 

Mi d Équoey Cerat (o, xo, 
d ddacy ev vlt dorem (gu; 

Téroi xij à uaxaeoc EC tias ioekou(o 
qii Abgoic, ait 8 cool dido C Am 
? al Sewarein quac, ei x; pi 7rdou QeConxes, 
dà djs € dy iur [aims ej? e mi. 
quic xepentdln rckc 2555i€. Ín d'ixouor usé 
et 2 mourtlie , xg] 96205 ageiGiDa] ca TG 
ytox1as* T6 G (orm idior . Oi 98 £i Suy 
adj xóny dfsNAwpliiot, ig) To uuo Txor Üpa 
yasor Sero sarTez , ma 6 di duwnseiw mic 
các dd em dUrycias ; 

id, Hoosoe xogA O^, vod £A én( d 
Qus , Xue CO £ option (3ontos pov. 

(6. Eserlac vv xorety uw 
és xae2v £u oi" dippr£atc Ty cax- 
xov ttov ,G aXeiéLo as us A3 pe?- 

ry. O'nts dà Spon Gi iidofa 
1.60, xg] d p xa add" xvej à 
S06 QLoU, ig SY aidya d Eoo 
coguad (os. 

Ka] ECexías oduvor ex rap Oe 
alu) x7: TJU A'asuelcy Exoireero 40 yo , n2) 
WalSesrrela Qdav, v mr Supr afUii eie Aw 
«nua. Kaj ug9dmp 6 ELenías 2 dera- 
sir E hs ima? Nay Jute lp Os, 
dÜteoróm; inan aeNN* Ve dinum 


Wide, «lid iiri a deZagdpses v deacacwut, 


p Spmés cuc mAstrdvc. Ulggrind e 
quinic rixa Tic sDtpgezias dumexalc ooi d.. 
d'em, eic vorum, dfe TeTV pmo rax , Cr 
und) xgipd. cwerradvras, H' gaatvvE; à 
cry éumiti. Kvgys 0. 965; uu, €i Tor did. 
va cIEoggAoyfcopsi cor. i 22 ovo xaT. TO» 
maejyma Bios, a? wg) uera T drago 
Opusc avi «eegaoiat ) mixdic, i.c om pPQuriC 
cx x; dipknu dur ddp dupid«. 


m COM. 


IN PSALMVM XXIX. 


COMME 


j^ S snià zz xybig,] Ar) 78, 
lie ddp dX c8 Aw , Un asit 
ez Bpoclas ut dmiohatas , t2) 
Orkeo lac Gic oflesit uia ? dUpeorunlu .E u- 
qamzal; dà deg o /7ráAg re, epum adl T, 
Ín wamoleuac , x9) dri eso TJ imunigu- 
jaw inoinrac: 0 98 Aki ac, abr) T3 Umri- 
Agite , dvtrieouc, O'n dà C cx «esc alm 
3$ Xe1s 8 6 aA uoc , dwAor 0; dra c 
du ? ux» uu, Mooí d'dy C Eod avar- 
T£, d^ is , Cr dd'u oru x7 2 d axiag 
xoiegv, T'ooAgu6dvd dV nud, 0 v.d 
plo Yer 4 yi, uere oppor s T. suv- 
3) , Tà rbv v» Xeiso?* O'rny v-]o9d, 
zrad7az Que, Ton Q Uvepdp vor eor, 
vnlg huis lu) «fei TS mure) aim ]o 
iomnouvía . E ofeovc di 29A , duwaues 
doedruc vf alÜos mim dfzpSoradyas -lv- 
Xl, oh ipe palio , eiora ofonw a] o Ni- 
Qu. Ab Cs aatigé , n. p ovyxywpr.) 
C CBesiz indYiras dud. Gic xaxoit, Yol 
Ji Sybr, 6 Inde awsoy 920) dv, 6 lud 
furl. evejc dperin erodes "vyfr.. Maxd- 
eO» dà 03 vif 9454 dud sony» yre- 
eit uv, o dax e»egidy TH. lapa ^ir, 
Yaauj us x/ej.. E'viuó9u 4pm sU 2agi- 
gía G21y "ad. vic imn ielone la elus. Keg 
Éurr «5 dp, Quom , Wusruc , x9) iioc ps. 
OQ ra vuy d' Sic ó yc, do9l Tb cizewe- 
Sirm mid d dptrf li xmosudp O 
6 AaGid, v asy 1d iozoiéiT a4 9uov, OU d iv; 
qva, ion pom à ipic qui, € 4 oe xd. 
exr (Qe aW ou8 C exeua , ng) veszin- 
Sw lacic,, Mey nc iy. d'€i Quific TJ. &Uoe- 
dio, fra, Tu yit. uma adrian doo 
s TU Toro, 7f ar«d ii d. Zedéx 9$ Q»- 
en Yo 2]d. xara Ganórry €i; Adxxos * 8 p 
iaruri y üuvir 78 28 gra sra] eic lurror, 
à a2 rà xam eir dyajayorr e. A 38 Go 
oif xD. XA dead dde 1à iupia- 
Síray roi tan Gira ic Adxxor , YuO 7rd 
An dUxyae1e 8 , di grum dy eesmegr eic 
Tr Mer , dvertofeie dà xg] avasuS eic 
dE donl , xg) ad crameNeDek xm. 
Meexdlo sov sd 5 Tu dpugpreiw , djap- 
qr» JV Jf «hi cw; Quowwc di. 
veu, ddl mp)» 78s 7 drama Aigu). pnÜeim 
Tonwvs L 


4R 






$07 
€OoM- 
MENTA- 
RIVS PA- 
TÀAVM. 


QN XxALTABO TE DoMiNr.] 

eie Id eft, alta de te loquar, có quód Querido 
HE ab infirmitate me liberafti, & ini- 2/27 44- 
micorum meorum gaudium interrupifti.Eim- ^ del - 
pháticé autem dixic, /ufcepiffi , id eft fubli- n Jie. 
mem reddidifti, & aduerfarijs fuperiorern. 
effecifti: Aquila autem pro fufcepifH, legit; 
renoua[Hi. Quoniam veró etiam hic Pfalmus 

ex perfona Chrifti di&us eft , idem fignificat 

quod Eduxifli ab inferno animam meam.Po(- Vest 4. 
fec hoc etiam dici de omni iufto,qui in infer- 
no fuit tempore iniquitatis fuz. Porró fufcipit 
nos , quando exaltamur à terra, per crucem 
fublimati, dicente Chrifto : Cum exaltatus 
fero," omnes traham. Tuncetiam Dominum * Volgata 
exaltamus, fublimem nobis de Pátre opinio- "^ 
nem ingencrantem. /mimices autem vocat 
virtutes inuifibiles;quz humanzanimz inui- . 

dent & infidiantur, ficübi labatur. Q uocircà 

etiam gratias agit,quód non permiferit inimi- 

cos malis eius colletari. Ceterüm exaltat Q« Dei 
Deum, qui fublimiter de Deo loquitur, & apes 
animam fuam zd. virtutem fürrigit. Beatus 
autem ille, qui in fundo füam plagam agno- 
Ícic, vt poffit ad medicum accedens, dicere, 
Sama mc Domine. Hic iraque gratias agit 
pro curatione quam fuerat confecutus. 
Dum cnim , inquit , clamarem , audifli me; 
& fanafli me. Deus autem: non. omnium 
Deus , fed eorum qui ob virtutem ipfi fa- 
miliàres funt: quam adeptus Dauid, com-: 
munem Deum fibi proprium. facit. Ni- 
hil, inquit, interceffit intet vocem meam, 
& gratiam tuam; fed fimul vt clamaui,. 

curatio aduenit, Magna igitut voce Opus qual 
eft oranti, vt promptum adüt auxilium; 251 
non autem contentione, fed diligentià. Air ber. 
autem fe liberatum à defcendentibus in la- 
cum;dum nempe Deus rmitimé permifir vt 

iri illum defcenderet;aut certé poft defcenfum 

inde eduxit. Quod autem in Pfalmo xxv11.. 

rogat, vt non. affimiletur defcendentibus in Kt 
lacum; nunc iterüm gratias agit, quód, cüm 

ptiüs it lacá incidiffet;ab eo eductus & libera- 

tus fit ,neg;infrà relidus. Beatum fiquidem elt 

nó peccafe; nature verà fragilitate lapfi altera 
nauigatio eft,pugná redintegrare. Ceterá hoc 

Sss 2 etiam 


NTARIVS 






"ram I1, 


Dew: eft 
[ecuiári- 
ttr piorum. 


$08 
iiem ,. Cam per difpenfationem dici. potuit ex per- 
nivs pA- fona Chrifti,qui pofuit animá fuam pro nobis. 
TRVM. y PsAriL1:18 DonMiNo,] Meritó 


Eccli. 15j5 hymnum fan&is attribuit: 22 enim ef ffe- 


Now tàm Cjofa laus im ere peccatori, fed. eius, qui ore 
ME fimul & mente pfallere nouit. Non enim 
imm. (c quis ore pfalmi verba proferat, pfallit Do- 
mino; fed qui ex corde preces emittunt, 
& qui fandi funt, per iufitiam. Deo appro- 
pinquantes : vel iubent Sanctorum chorum 
ipfi poenitenti congaudere, & confiteri, id 
eft gratias agere , quód ipfos non omnimo- 
da ceperit Dci obliuio : cuius tanta cft be- 
nignitas, vt nihil vmquam homini velit 
mali. Quantumuis enim peccando nobis 
ipfi indignationem irz accerfamus ; volun- 
f2^"7' «tastameneius, vitz eft, non irz, iuxta illud, 
Ezcch.:18. Nolo mortem peccatoris. Nam, prater vo- 
luntatem cius, peccatoribus ira diuina pra:- 
Rom.:,4. paratur. Benigzitas enim Dei , inquit Pau- 
lus, ad peniténtiam te adducit : fecundum 
anten. duritiem tuam , Cp impanitens cor, 
the[(auriZas tibi iram. Non dixit : Confite- 
mini fanditati eius, fed memorie, id eft 
gratias agite, quód in memoria fanditatis 
cius fitis,qui priüs in ipiius obliuione pro- 
pter facinora peruería fuiftis. Pris id quod 
urifte eft, dixit, fcilicet iram; deinde quod 
letum;fcilicet vitam, Tunc enim fuauior eft 
fruitio , quandó res triftes przcefferunt. Ira 
fiquidem i» indignatione eius, id cít, fuppli- 
ue ipd cium,fecundüm iuftum Dei iudicium : viz4 
nit, d li- "vero in voluntate eius ,id e(t, hoc vult , vt 
pesion omnes vitz participes exiftant.. Aduerfa vetà 
non eius voluntate infliguntur; fed merito 
corum qui peccauerunt , irrogantur. Alius, 
Pulchré coniunxit virarn cum voluntate; 
iram vcrà cum indignatione. Oftendit enim 
vitam ipfi effe volitam; ad iram veró à nobis 
ipfum compelli. Haud enim ipfe illam cu- 
pit , fed nos ipfi per peccata noftra illam in- 
ducimus: voluntas enim eius, vita eft. De- 
inde facti cuiufdam meminit aduerfus hoftes, 
' dicens: 


De vin 
vult par- 


nam , fid 


enim Rapfaces illi comminatus effet , popu- 
lus fleuit: mané autem , Affyrijs no&u per 
Angelum interfedtis , lztati funt. Quin. & 
I(aias, qui Ezechiz vefperi fententiam. mor- 
tisatculetat, füb. auroram optima vitz nun- 


€. AD VESPERAM DEMORABITYR.] Cüm ' 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


dV dy: olnoropuxalc 9j iv vesc onu Xeigu, 
7& Sir» ? duris dur mp Tue. 

f, YAAATE TO KIYriO. ] Ere má 
órioig Paroripd mo» ur *. Ov 93 epis 
& cbugm d apre aii , «à Ti v- 
vatdp'u "laowew Tu! cóuam , X; Tu! vd, OU 
28 el nc aestip] Td 38 aA uS pnaama c6- 
prm, Ci o] aoo m xvelo, do. ol iu xap- 
días dyariumrri vio SOyac, ug] oi eigiy 
noi , iyylLorni 7f arejc 9v d nuuccuay 
2 oexeAdUa?) ? gl do iar xoejr av) 3ai- 
per avro! urmasonsuyn ,. «g) eleougNo &i9r, 
aurícw db apis 6i, dY! Dx 259 lo p Agu- 
Gáyorras 7 8 9&8 uvianc, 8 Goutm 9 Qi. 
AasÜeszria, cic und ero piosca] m ailegi.. 
7r Q X9xbr. Kd» 52 iati (oi; Supdy Upynic tgera- 
exsLatuydp dueprtvormic , d.d s) 90m. 
M9. durd Lai, Eo yix (prit, x2 mo* OO GiAo- 
paj ? Sdvavy ii d uo pia; es 7 fon. 
e» 32 durd , Gic dyapreaAoit, p) SE tala 
excute). To 29 aen ov $ 9e ,noi LTa2oc, 
€ic utzósoinl me d^ x7 JY oxP nemi cv; 
x, dutrtvónmer xgpó lao 9neuvelLew cav val 
ópyft. Ovx eiavy cough f ducum 
durd , dd 7] uvhun , qwrien dU pague Aim, 
$i &y prf v doiecune aur]. Vise, ol 
«vejrwes &» Ahn üurit , fg o 7reogery- 
ipa uy Uydc.mesne dtéon mi exvÜcg.. 
Tri» üp là, Q vór vo qud jv alui td itor 5 
WSadAavac eoestaDnnrauDpos T Avzr svp. 
O'pà pd 53 £r mad Sup dnd ior mute 
a2 i dtaur xeius 7E $i" uiid Td 
Su Maorm dud * arri Té TETo S4, afrag 
pertzev Canc.. Td Ji ciuem z TW 
Suam dud. € enpy6ira , da cf diia 
D 5 WLOL niic itza^ATaJ. A^». Ka. 
Ad'c suia là. Coli qu SyAnuony cl 
Ji ópyie vu uud. Aeízruoi 2, Eri và jg) 
uf 9yNIé v od 60, B di f py Rc, ia 
Wd dydyxw xg) 8 acci. roa exdbatd. OU 
59 ric 7602 [uM) , dX vuéic dig Tac d.- 
Arias, éauep] ereiodspplp qb 20 ded. 
Sina Caf. Elza purv.) 7 «veg s up os 
7E x ae qoAMuíuc, Moya" 

€, To EZHEPAX ATAIZGHXETAI. 4: 
T8 5à P'a-]axe dfazreo ours Qs , ix2avctr 
6 Agoc few di, VJ. A'osueray Cp vxa] di 
dyyUa mIarjyrmus, YyaNudours, A?) y) 
H'oulag 7€ Wurde Eltxa vl) 4]npos à» 
lavipa xopícas ;-ard 2 Vo Tu vic uis vesc 

u-m 


EN PSALMYM XkXIx. $09 


bsyxe ny). Y fariegc x? v) ard. 

S(9» T8 xvpín , Gyr wawa P0 

voi; M9 SyrTotic , T0 «pe ot yisorty ina Nini 
rr ut 3 drásuow deeyor ua yn dA. 
AMAoi; didóyma v ny yia. E'apíoe vok- 
ec x3) ? maeóv(g aldva , eve9t d'uc uic dn 
"areno fram, en 0 oi satagit wA aU auyTH, 
3 eoa; im^ 9 ven; T. u^orr e, doa... 
Juda), HÀ nouum qp ey tapipa Yd ador, 
$n erld'u awidit 0 0c B nwucóusw, Wu Ge, 
d»yeeougud iow op] Vpaiv, m impe i: 
mit óc pega. 0 cwrheoc Ab Or. H' 8 4j. 
xorépQumw d perevoías d fd vum? enual- 
n). dd ti 59 verior 75:2 (Q9 ditapnols dy 
p Ta yéoc Cn pipi eic doaPMiaom ? utrziyoia, 
E]Ipx 59 ainor AA 9 xaiarilolowec" E*yd di 
€1g2. &y fl Cy 9mia uu, E7740, 0ne1,U2a Co 
vii dUnutpía 7rtedrma., C équaidülu, urs 


xeu Ter egy uaj. F'éoort d uot 8o, d coU 


ps aesouÜsausT Oe, d^ Yavcprlasr(oje 
pror T9 exegatov. E'7rei Ey. dps a3; cic 
ipi By Jt cir] dUraus) vo oio adus Foni- 
mA T Sau, C ri xa20oc 9 lys us 
Joh d umen c aousoact, A'publd wg) vul 
Nap me? $ axoa^5dovoc, wd) T ELoda 
ua vixluu & 38 T DIaeaAemidyaa; v^lae- 
Usa] AA 7 xapd las durd.. Viro d 
dÜSwia , Ürur 0 avoocc TE eoo bxarorma- 
mida ieri), ép 9 6 uio» iG, 
dVrara, aa. Moy. Xnjlein à ng) eic o, 
£&xa, Ti d etra 5 O^n ei ép warm. fyooo- 
pag db9mía , d euAs Ud. o dà Zopua Y Ov, 
£p 73 ongles r7], TG gaDartüg x ral ogg 
iutaiven d: parue dawwc, B dixaíec uU 
avrovDoa) Quo) p ums, O' doxd'y ig d. 
4, Érrim p aot , xg] vopit ias ? esa 
Sd cao (nGainr 5. 

&. KrrIE EN TO OEAHMATI £Or.] 
H'yówr, Qnae, Un T0 aov 601 Sn T) roi 
pt'doLor X) aurei. Aid Ji so 8o Doi. 
cud, dmriepelac yul11 $ exvesc óMopr mrapi- 
xuyaz T0 ape jourmór cu, xdud 6p adu xa- 
d gnarc A?À' Yao 7 va xegtouai zii T, ot 
Vorne adno yix Yeogfeoua] cs. Osx a dt 
Ehcest esr amo, dX) aua d enti 
50. d B (medir Quoi x/guot, ng) d?Bor ng) 
do9at Sor ei uh rs eeotimxdc 9 awriog 
eitérmra € 3 do, Au. Td xd9M us, 
à cog cé Vae dx € asm ramaxdo- 


tia ferebat. Vel, cüm vefpere füb paffionem co - 
Domini, demoratus effer fletus. dilcipulis wid 
eius, ad matutinum facta eR lztitia , quando rav. 
poft refurredionem cum gaudio cucurre- 
rupt, fibi mutuo bona nuntia communican- 
tes. Vefperum ctiam intelliges ptzfens (xcu-. gui is pue 
lumi;iam ad occafum vergens,in quo qui per- [m rd 
fan&é plorarint, adueniente matutino futuró e int 
exultabunt. Vcl vefperi.flent etiam ludzi, d 
quód Sol iuftitiz ipfis occubuerit ; lztantibus 
interim Gentibus; quàd ipfis velut aurora 
illuxerit fermo falutaris. Vel beneficium poe- 
nitentiz hifce infinuatur : nulli enim tanta cft 
peccatorum multitudo, t eorum poenitentia 
non celerrimé in exultationem transferat , 
Deinde cauffam pandit fui lapfus : Ego awter? vert. 7. 
dixi in abundantia mea. Quoniam , inquit, zi ef 
in rebus profperis elatus fui, & intumui, id- tau. 
circó conturbatus fun Hoc autem mihi 
contigit, non te me repellente, fed faciem 
folünr auercente.Cüm iraque fine virtute tua 
ne ftare quidem valeam , da rurfus vt perfi- 
ciam voluntatem tuam, & lumen animz me£ 
fac illucefcere. Congruit hoc etiam Adamo 
ante tranfgteffionem , & Ezechiz poft vio- 
riam: in Paralipomenis enim traditur exalta- ;. -Panlig 
tum fuiffe cor eius. Spiritalisautem abun- 5,1, 
dantia eft, quando femen Chrifti centuplica- PER 
tur. in qua abundantia fi quis ftabilis perman- 
ferit hzc dicere poterit. Porrà verbum dixi, 
interpungatur.Q uid autem dixi? Quoniam in 
tanta fum abundantia, non moucbor. Sym- 
machus veró, i» folitudine mea, inquit, tran- 
quillitatem & inpercurbationem infinuans 
conftitutionis. Siue ait hzc fe iufté paffum 
effe, inmemorem iftius, 9 wi fat, videat Ff 1, Cor 16, 
cadat; & quód exiflimaret flatiomem apud ** 
Deum ftabilem exiflerc. 
8. DoMINE IN VOLVNTATE TVA] 
Nefeiebam , inquit tuam effe voluntatem, 
quz me gloriofum & illuftrem facit. Quàd. 
autem hoc cogitarem, auertiíti, id eft, pau- 
luldm declinafti faciem cuam, & mie con- 
turbafti. Verdm ex nunc clamabo : q. d. 
Cüm fciam te huius rei cauffam effe, non 
te deferam , Non eft autem hzc vera aucr- 
fio faciei, fed modus loquendi Scripturz. 


: Non enim alium ait effe Dominum,& alium 


árque alium Deum , nifi forté. propheticé 


Patrem infinuet & Filium. Alius. Pulchritudini mez,quam à te accepi ex prima forma- 


$ss 5 tione; 


$10 
CcOoM- 


tione, addidifti virtutem, ea quz decent;opc- 
MENTA- 
&uvs pa. fadi. Qui enim fibi confcius eft virtutis,gra- 


TAVM. tiarum actionis vocem hanc emittit. Vel rite, 
inquit, expendens , cognoui, abundantiam 
ac pulchritudinem quz mihi adeít, non ex 

e . me extitiffe. Ceterüm , dum quidem infpe- 


marauer.. Cionis tuz radij me illuminabant;in conítan- 
fe rtt, tci ftapi perfillebam : ex quo autem faciem 
tuam auertifti, perturbationes & tumultus 
animi me infeftarunt. Cordis enim elario, 
auerfionem Dei concitat. Poffet etiam animi 
pulchritudo intelligi , potentiarum eius con- 
fenífio, cüm & corporis in membrorum pro- 
portione fita fi. Hac etiam pulchritudine 
Adam exornatus fuit, cüm interitu fuperior 
-— cxiftebat, quà propter peccatum fpoliatus, 
mortalis vitz turbinem füftinuit. Denique 
Symmachus legit, Demime im beneplacito 
tuo flatuifli potentiam. Cüm enim naturz 
perfonam affumpfiffet,hoc dicit ad Chriftum 
vitz largitorem,  Auertit autem faciem 
gemi, Deus, cüm aliquos exponit tentationibus, vt 
Dew surr- in ijs cotutn tolerantia cognofcatur. Ceterüm 
tete faciem. 
haud abfonum quoque fuerit, hxc quafi à 
Chrifto dici tempore paffionis: zquiualent 
EN :7, enim ifti, Dess mess vt quid dereliquifti me? 
fi i, &, 04 nima mea turbata eff. 
n ». Ap 1£ Dowixr. czAMAs0. ] Quid ad 
te clamem, & quid rogem? Nihil profc&tà 
eorum quz ad voluptatem pertinent. Quz-- 
Puis wi. namenim in his vtilitasad interitum ducenti- 
bus, & perituris? Cüm itaque nihil horum 
petiuerim, inueni, inquit, ftatim Dominum 
ad audiendum promptum ; & plan&us quem 
pro peccato affutpferam, in gaudium com- 
mutatus eft. Sxpé de clamore ad Dominum 
didum eft, quód clamor fit eius tantüm qui 
magna & czleftia defiderat expetitQue.Hifce 
autem verbis B. Ezechias quoque víus eft, & 
humana natura , licet non omnis, faltem per 
eerie San&os: quoniam zquum eft te conditorem 
P iade. laudare.Hoc autem proprium eft viuentium: 
"D" quienim in pulueré reda&i funt, quomodo id 
poffinequz mihi vtilitas,aut vfus carnis oble- 
&ationis & fanguinis , càm diffoluenda (int? 
Nam fimul etiam gratiarum a&ionem faftidi- 
ui; cüm autem auxilij compos fuero, gratus 


In —-— 


ero, beneficio me quiefcere non finente, fed . 


ad hymnum excitante. Poftquam autem re- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


fit, Xvesck9nxas TT , T Atártur cen. 
xnxlu. O' 58 aiQtjdp Oy nit iaurd. dperix, 
dU ga eter b raw luo doin Qunlu, H' yrs 
xaals 2cmaqduóc, Quo, ic V domin, ng 
T) vegoiy xuNX (D ux bb Qe dud, AW Tar 

) aj d Eonexo7r cou deri uoi VT gu 
qm , &n gu S6 uaragdod duisor- i6 di 
ànicprlaz vo wejouzrór àv, và cma xa) 
miSopuCnid op t Rc longc n Eragon 53 
xgpd 4 lar, Sarogecqlu) Sui qiti, Avia Ta) xg] 
xa^ (y voti; "lus sc 9 T]/ Tas mc P'usa- 
Moy: couQuria , Vrel way caua (Oe n T 
us^dy cuuptpia. Turo 7d xx G Adj 


xsxóc uno , xpeirruy vordpysy QOvegc , 


4a & duaprlac yuyyaeic, Y Hs & Jm 
ors Ca Alo orkuemr. AMA à Xvpug- 
x», Kueu é&r v5 dbdtuia cu curate xog 
Tv. Tà «ejqumo jà 4 Qvatuc avaAg- 
Gay, TETo 0065547) «re9c voy Xe1cór vos al) 
m aeu auos. A'zrog piti d rà eve? 
quo 0 9uoc, €. audid c exeieac uic, oh ruf 
grodira, 3 y uci wgpmolat, Ovx a aor 
di Q ox Xa Xeicg Mot 5o mof xanga 7 
«raÜuc. iod wap 9 Tu , Os upu fva nf 
us VyxeiUumt; xg), 9 "lvo uoo Timlegi- 
T3j.- 

Ü. Droz xz xr ksxrAsOMA:.] 
Tí. «ej cl iwxeg£Zoua , X; Tí dnce; 
Ovi 71J. esc ndvmaleuas swarze . Tí 
29 méstuv ómmow, ave 0 Steg Yaojiadeor 
ówulyor , E'7rei dy 8 div cusuy imzaulw, 
d edv, Qna, iriucos cdam a ? wvopo, C 
6 Eo d diapríae uu xo rio, €iC y tor pui- 
mA 9n. UoÓAdhuc d £iprtay QA T wAXog- 
Jua eje xwexor, Uri uora' ao doa C emre- 
egna GanourGoc C. alsiri Qe, £23 rà xod 
Cen. T Qu, dà mic Aso x; 6 Maxaeu Oye 
E Cexiae ioefiwro , xg) 9| aJ Ües7rim quax,, 
ei x Ll zrdau, dd Jfa Tj dylav, &n di 
xax» Uyyéiy gt ? aroma). Tro dV Colynus 
Iduw. oi à eis és dai dpor, vr ad du- 
mÜeitr ro; Tic ai QiAcit, ví api aeeía qup 
xà dUmaleiac xg, aua (Os , ub*orr (oe 
J/s^Ut97, XuwamoxbeA esa) dp upi Q qd $ 
dU yueisas* Tuxytóy dx (Bodelac , conus dC 


adoiss , 4 dinpyrias iex os d ovy sa 


esuent, dA xadonc coe?c Üuyor, Merz dà 
qi d'orylraudt , aia li d. exe)c riy S cni. 
xegter al éudpcc TT dw aP mule map 


cenfuit, quznam fuerint illa quz ad Deum clarriauit; quando diuinam opem fentit, ex- 


opu 


e À B — MÀ" 


IN PSALMVYM XXIX. $1I 
epu Tuc are) ? Gugiun al'mow, H'rs- — cirat nos ad fimilium poftulationem. «f«- cow 
vt )dp, Qitzi xve1oc x; (imck ut. TaOGx dw- — dimit enim, inquit, Dominus, e mifertus c Moi 
Sh c uu, Quoi, 0 t Moxegs dv 3d Chwa- — imei. Hxc me rogante , inquit, ís qui noD za vy, 
Pugdij/ao jituct £y snot v; dc AmCor xomv- — longe eit ab hisqui inuocant eum , audiuit 
vb eic xyaegx éco] Qahnlex , xo) v eiba- & mifercus eft, & planum , Vt fperaram, in Oif 
f«Gosipaluos axis tu uGoAor mrérDuc dfafpi- — gaudium lubens conuertit: & faccum, lu&tus ftrum ver- 
Eas , db tessuilu Gkdure .. axxor Ji xa) fymbolum, à me indutum, difrumpens , l&- 2,7, ^ 
E Caxlas aix ocn Ap Qe TuZam, n? vive — titiam induit. Porró. Ezechias faccum etiam 
Vhtaseionc Sazpét lac dO tescuvlo Jus indutus orabat, quem victorià affulgente 
eu. AADcs di x, T)d alÜesiinw zo 73o6— abijciens , laetitiam ibduebat. Ceterüm | Sal- 
4/3 5 dracdawuc 6 owrhp, vo Vi 9usd ra, — uator per refürrctionem foluit etiam homi- 
£Y'ss déor ? (vida iu diens) puc s ava-.— num luctum; quem in cius morte habuerant. 
edc£uc , undi EX quit motam Spm€v, — Quamobrem decet etiam nos, qui fpem rc- 
EI ve(a À$ joi tuoi , did tener , boc i) — furre&ionis accepimus , non lugere eos qui 
uera xórie y yc, 6 pho cousAoysg9p S", obierunt. Deinde, inquit, hzc mihi dedit, 
dX ya Ja20vo del Gam dóEne vy r£» — ne maneam puluis & cinis minimé confitens; 
unda) ipd owardv, Avr) 52 v v ic a à — fed fémper Palmum dicam, tantam gloriam 
^OEXngotyoc vileucer oi Gd opánaris dei tgri | adeptus, nullo tempore filens. Nam pro ff- 
? astris Q 9 eov ae 2 aryl ium. — lemtio, quod Symmachus pofuit, Septuaginta 
Aoc dt 558 ud ramo i p in Gmmiva- — pofüerunt cempunifienem:compundtio enim 
Ud, à uii Avmld, go, nomioe qom filentium. indit. Alius autem pro A2» com 
al) cuval sow onpaive. O vr Co sunmc?i- — pungar, legit, mom amplius. bwmilier , mon 
ei fied (Qu 99]. cixelom dpagndr,ute6a- — zontriffer. Alius, Vox plantiwm, inquit, con- 
A«y a 1 óAcQU[&3( , yaear $ T 150u2- — dolentiam fignificat ; is itaque qui de pecca- 
TQ» xeprór drnje). TàG jw, p  tisproprijs condoluerir, vbi à luctu ceffauc- 
Mas. Adfa dà dara td. Sud, Op eu- — rit, gaudium Spiritus fru&um recipiet. Hoc 
atía, Q yrdax ciem. To di, d à wava-— enim infinuat illud , cemwertiffi. Gloria ver Pfatimu 
rz), ari T, 8 và vira .Ouxim dp M91. que Dco plallit, eft reda vite irifticutio, fin- rd pe 
62i rà dia T a grvos OC X warmer 3 ceraQue cognitio. Illud autem, 7f zen cem- Pus E 
xapd ias ua , Pi ai Vaoprlod d dudories. — pungar,id cít non verfer in paenitentia. Non niam. 
aj3' $ v aesouuest uiro , dXd J/Z [is amplis enim in me funt digna compunctio- 
Lie uw dU neue tir ooi, oi Gig suuGalvesi | ne, cordifjue contritione , ob dimiffi peccati 
uot zr. memoriam, Quamobrem non ad tempus ran- 
- tüm , fed per totam vitam gratias agam tibi, pto omnibus quz cueniunt mihi. 


CATENA PATRVM. 


* eANAZIOr, Tüos dd vb» jaA- 





RE THANAsII Canit hunc Pfil- 
uy 4? ro pudsiya, 8e dinaprías , PN mum poftquam à peccato libe- 

darip draxcuieion dun| qj, E SEES ratus cít, tamquam anima eius, 
Nwoyis dd d usarotas, 8 C oleoc mda] b — quz olim erat domus Spiritus fancti, per poc- 
$ dou ardor OS. ao dU) wy nis nirentiam innouata effer. Pfallit autem pro 
doizwuc dy nescias dyanlei; , Az) 1 7) — huiufmodi liberatione gratias agens, & orans 
paoodyro drqa^ii Apr iavriy 4x5 p (Ov, fe rutum in pofterum conferuari , atque alios 
i Tol; doit apium diduexa Mar, ci * quoque inftruens, vt, fi quid vmquam ha- 
dod n suüGr evuGs , dUydc €i 3 Suiv dra-.— iufmodi accideric, ad Deum illicó preces 
venen, fuas intendant. 

C. T«azn zz Kyrie, KA TA Esnz.] ;. ExatTA3O0 TE DowiuE, &c.] 
Baziazror. Flag à y wi; v drei xgGu- - Ba'srrir Quomodo is qui in altis ha- 
xdv, dira] ud TI ol) irenlui »uesr ^ bitac, exaltatur ab his qui humilem locum 
fortiti 






$12 EXPOSITIO PATRVYM GR.ECORVM 


leri fortiti funt? Si enim. Deus in czlo furfum, 
PA-— 


rnvx, Utuip tetra deorfum, quonam pado Deum 
 €xaltabis? Quid igitur Propheta his verbis 
Q4? fibi vult? An forté Deus exaltari dicitur ab 
Deme ijs qui magna Deoque digna de ipfo conci- 
eme. —— pere poffunt, & quód ad Dei gloriam viuant? 
Qui igitur ad beatitudinem fcité properat; 
is Deum exaltat: qui veró  contrà nititur, 
is ( quod ne di&u quidem fas eft ) quantum 
in fe eft, Deum humiliat. Omnem autem re- 
bus noflris congruentem flatum, Deo tribue- 
rc quodammodó videmur. Idcircó dormi 
tantibus nobis, & fegniter agentibus, dor- 
mire dicirur Deus, indignos nos iudicans vi- 
gilanti fuà erga nos cuftodià. Si quando au- 
tem ex fomno detrimentum fenferimus, 
P5145,13 dicamus, Exurge , quare ebdormis Demine? 
Hoc loco itaque, Exa/tabo, inquit, te Domi- 
ne,quoniam fufcepiffi me. Nibil humile, ni- 
hil terrenum in vita fers; & vnde faculcas 
mihi te exaltandi ? Quoniam tu me przue- 
niens fuícepifti. Signanter dixit,Su/cepifti mte; 
id eft fubleuafti me, & contra me infurgen- 
tibus füblimiorem effecifti: velut fi quis 
puerum quemdam natandi imperitum, ma- 
nu fublimem fupet aquas efferat. 
4. DoM1NE EDVXISTI AB INFERNO.]OR1- 
cEN1S. Hac funt verba naturz humanze;vnde 
manifeftum cft, Pfalmum hunc ex perfona 
Domini dici. Poffent autem hzc etiam dici 
ex perfona. fandti,cüm ibidem quilibet fan- 
tus moraliter extiterit temporc prauitátis;ac- 
que inde à Deo edudus fit , quando à Verbo 
adiutus fuit,& ipfum fecutus ad perfectionem 
Qui à Do peruenit. Atque ira fenfus clarus eft;cüm om- 
furca nis qui à Deo fufcipitur, à malitia liberetur. 
iren. Obferua veró, daoinodo étiam fimiliter hoc 
EENGN dicere. poffis de Saluatore. Fideles funt cor- 

pus Chrifti, e membra de membro: c» fi quid 
patitur vnum membrum ycompatiuntur omnia 
membra;fiue gloriatur vmum membrum, con- 
gaudent omnia membra.Hoc auté modo pati- 
tur corpus Chrifti , & curatione opus haber. 
De noftra igitur curatione nihil abfurdi fit ad 
ipfum dicere: Domine Deus meus clamaui ad 
tes fanafli me.Nollra enim peccata confite- 
tur,tamquam propria. Porró defcendunt in 
lacum illi, qui infrigidati funt. propter ini- 
quitatem quz fpiritu feruentibus aduerfatur. 

6. QVONIAM IRA IN INDIGNATIONE EIVS.] 


Verf. 5. 


Ag xürn ; 6i 59 0 Soc Cy Td. weord dre, 
gU Ce a3 yf diste , rii af Porro 3 Sor vla 
Geiac, vi vr Du2€7) rd avesqern V imm fi? (a ; 
8 fore Uit Me?) as: TE uy ug) 
Sveayperrii vo6r aiti dur. usado», DI 
qu icy ei dotar x6 ;.O' M Vr andy 
ptr Canet Eo «là uoxceiimie, v lor? 
Sir. à dolo Grarrias Pesóudp Or (0 ua- 
és Siu eire) qo CoU io tauri, Ty Sub 
TuzrgO, Ka] zou» d afi uouy mi 
red Mgo ved). xorxtewawy olor] eei. 
tÀp 7d S«d. ud sio vos ires Ty wg) 
yo Sei Grtpydrier , Uzrvés Moya) 0. Ste; 
dra iuc npe xojvow Tii bonoxcan ioni naa 
topr)ójowec dur]. Ered ap di or ias 
vaa vi Cm TOU Ümyw DM Cnc , eioregdp* 


E£eytp*rn, ba dí Carro, xUe , ErmüSa ^ 


8 UJolamw ok, Quan, xvejt, 9n Unio Ck ue. 
Mn iy rozresr, undis y noit nios Von 9 iu 
Ciegr* qgy z69w upi W$ oar e Ud p- 
EL) yat ; E7reid? av ut eseconCor cari. 


Pate, E uQawmxa c eiprra, vo Urb a Cic ain] 


Y, utriseA0 ds ut^, y) dra riogr 31) wgmmu- 
usuuDWa, M Uxcinmac. oloyi muda ma 
«atíepc yorma anejz qo hot, ll ye 
"c Vo) Gdy , utrieen doi 'Todur (Qo. 
d" Kyrir ANBTATEZ £2 AOT, ]Chrirz- 
NOYz.TaZ  ? aiÜesrim: quat vel pipa. 


et iue, P $ 
Tu U9w diy £2 ,Jn c «vesc a8 7T xvoju 


Mol) à ^] aA óc. Arama) d X, x x90 0774 
TE dy TuU(g 24a , Tes mxaegs mure 
die ^ fjunpdy uxo 3 0 axi xguegr s, i- 


Xei uy 2rd 7 Si dva erret, 9r Bons or 


HER TL..] 


Vay 7 A5opu, C izróu Dye &wsud T2 6a), 
Ka] dns dà aw thc 0 vic, rari 3 ao^au. 
Barooy/a oro 1 98, dragul opdp/a Yer aie 
xoxias , C'eg di, rd dvo dvyacu, aiti $ 
cUniesc gi T€ o eizrei , Oi meworrte elg 
Cdp Xexce, X uin cn wien E7rdy Ji 
"rod ND do, cuu doen ra e T int 
x9] idy di£al/eray uihoc 9r , cuudoza(yra) 
raa TO un. L1docd d £v 7$ cd ut Xes- 
$8, xgj deira, Dyogre as, Er] 8 iuaripa 
Tolruo. Suegzreia , dd dymoy A$4» tede 
audi Kuess 6 9vóc Dgv, Cnbvboza «eje 
01, kd) laco ut, Ka] 59 cic dfg ataprisean 
cEoupAoy&ira] à Futrieg. KaigCalyua dà 
eic Mixer o) dunestóudpoi Mfg 3 drarsíar 7 
Cebrsuv TU avs ieri guias. 

C. Ori ortu xx Ta eru Arrot.] 


Basr- 


— 


IN. .PS.A'L 


BAziaxior. Od Tuvsiy d Zoo op gj 9u- 
Je dod Svule uy Bew à xefox  imaoii- 
yaj 740 5 Twa 3. oxU pra vul dci * Ópyà 
41, 0 aóroc idu x n xóAgaw , » Sarà T d utig 
xe1T8 x?! T uiregr iie dd'ixias imaosypn. 
A'mb di ogó yualo, 0 Moo euticuess 
efiutav?). Xuueson ddp D 0 laveoc và Qu, - 
paiyoy Mp, D ÜTTuAOy, eyxelwd Lm [47 
diaryxalap (2) TU xajvorn, Tiro Ouuby àro- 
ual] 9 yegti. 1 VE VI m nuam 
xgiow 7t lapsu, iraxoNddéi Aorzby v Grieyda. 
süTo Ópyh T 98 drouaga]. Tipp rx 
go d nuuor xeiua T Ow, Lan dics 7d SgAlts 
Len dud, Ti é Quoi; O n so 499 S416 
Syx , Trí a/1a5 uttkyem aurd 4 Cosics 
zu j* weicunad dy) vd Ow dumd 
Gnpyéia] , dd. oi dZia T iuymmcdve 
iz). Tho 4p dv (oli à 9c ol ido 
Siue ixals oo yep C8), T di Op lwrot 
Ongsos lavmt/ Susavpil 4. 

Qrirgxorz, Ea ids quf dyalpuo-. 
. pio Supd sGiubmc; x) ópyn iic ad armod 6- 
egeat , Q Coi 6» md 390m om 
Qi S. ) 

To EznEPAE ATAIZOHZETA! KAATO- 
Mox, ] Baziazior. Mriéhim T. xaew TE 
a qo 7rd oT ups y x8 dUphodc rd muni - 
fudpa- M mi ya wa Sox d ciamieg 0 aluy 
DF 24547) 2 d ol uaael'uc xAaszurn 7 
reglas iru Uuonc cxogxuÜtcorraj , Ol y 
quic s pkegc T& diolyO)» rura 53i euurivAeia 
idw ürr(Bye , x7) cest Toc iau]. dwopak 
WaosAivorr Gy, £o vul Yaowhadee vic tant) 
duapríar dfggaryórne , smi «i, dAn3m 
«ve gilas Grant doa2udaoy) . 

(Era AE ElIA EN TH EYGHNIA MoOr.] 
Qrirexorz. Ef Xeyoóe Quow, &iva d buuoc 
m), 6j (iau eisx 0 Eo ere sqyulz, 
&y 1f dU9mria m uh d saa 9d eic ? al4- 
pa afuit] và uh ou AdUtedt AgyAy és Omnia 
(a, TE ewriese piso , dic aoo auc Ciro 
py, 7o al Seas 497 AtA. Kar di 
Xépusye,i iy n, dy af ipsia uu, duraral 
30 22r ad unies Ld $ quveundpnz d- 
2230 duxye , &n v mico vfjotu p Ov , «du. 
pole 1n aerregorera] .. O' ydp dÜ9muly 
qvo uamude, w euxsb Oct?) eic viv dudva. 

$. Krti£ £N TQ ezAHMATI zor. | BA- 
xiAElIOT, Oi Qi cl Giao T& GEI dpt- 
2 POT xa pierre ; 76 d TE dpt) 


Tonwvs I. 


MV.M XXIX. $13 


BasiLii. Non idem funt ira & indignatio:fed: 6^7? 
indignatio quidem eft iudicium,àd inferenda aita 
quzdam triftia merenti;ira veró labor & füp-; MVC 
plicium à iufto iudice, iuxta menfuram iniu- 

ftitie infligendum.Exemplo manifeflius fiet id: 

quod dico. v.g. Medicus cognofcens partem. 
aliquám corporis inflammatione affc&:m, & 

fanie refertam , iudicat incifionem zgrotanti 
neceffariam: hoc itaque indignationem Scri- 

prura. vocat. Poft medici veró iudicium ac 
fententiam de remedio , fequitur iam.execu- 

tio. atque hzc ira Dei dida eft. Poena igitur 
fecundüm iuftum Dei iudicium; vita veró in 
voluntate eius. Quid ergo dicit ?: Quód hoc new ex 
quidem Deus velit,fcilicet vt omnes cius vitae pics HR 
participes fint;labores veró & paenz non cius -— T^ 
voluntate infliguntur ; fed merito eorum qui vera mali- 
peccauerunt. Vitam igitur Deus cuique pro- (M 
prià voluntate tribuit ; iram veró fibi quifque f? 
thefaurizat. 

On1czN1s. Eft autem in feruefcente in- 
dignatione promptitudo, & ira retributio- 
nis: & vita eft antecedenter in voluntate Dei. 

AD VESPERVM BEMORABITVR FLETVS.] 
Basirir. Reminifcere temporis Dominica 
paffionis , & fermonis huius fignificationem 
facilé reperies. Vel forté vniuerfim vefperá pour ai- 
fzculum hoc dicitur, in quo qui perfandé 7" P^ 
plorauerint, adueniente pofteà matutino con- iv» 
folabuntur. Quicumque igitur dies faculi 
huius;quod iam in con(ummatione eft ,.& ad 
fuum occafum vergit , in plorandis peccatis 
fuis abíumpferunt, hi demum vero illo ma- 
tutino adueniente gaudebunt. 

7. Eco AVTEM DIXI IN ABVNDANTIA.] 
OnicENIS, Siue Chriftus , (iue iuftus dixerit 
illud, Eg» dixi; deinde, poft fa&am ibidem 
interpun&ionem , In abundamtia mea non 
mouebor ineternum ; conuenit eum dicere $wef i» 
quód non moucbitur, qui in abundantia eft. tia Birra: 
Siquidem Saluatoris,vt fepé diximus, humani. P 47e» 
tas hoc ait. Secundüm Symmachum ver, fi 
dicatur,is folitudime mea;poteft intelligi tran- 
quillitas & imperturbatio animae perfe&z, in 
qua omnis qui exiftit, nequaquam amplius 
commoucbitur. Qui, enim. bonis fpititalibus 
abundat, non commouebitur in zternum. , 

$. DOMINE IN VOLYNTATE TVA.]Basirii, 
Qui de inueftigandis virtutibus cornmentati 
funt, quafdam dixerunt virtutes ex contem- 
L tt platione 


$14 
P ient platione conftitni,quafdam veróà (ine contem- 
ravw, platione.v.g.Prudentiam quidem ex contem- 
erg plationibus, in cegnitione bonorum ac malo- 
Tempras- rum fitam effe: temperantiam verà cffe,eli- 


iie gibilium & fugiendorum: iuftitiam veró,dif- 
$54, Wibwendorum,& non diftribuendorum : for- 


exi. ncudinem, rerum difficilium, & non diffici- 

Palcriry- lium. pulchritudinem: veró ac robur , virtu- 

* 1. — eeffcad contemplationem non pertinentes, 

ijs quz ex contemplatione funt , pofteriores. 

Nam íccundüm contemplationum anima 

proportionem atque confeníionem, nonnulli 

For — fapientes pulchritudinem intellexeruntyrobur 

m veró fecundüm przftantiam fübic&orum, de 

virtutibus quz in contemplatione cxiftunt. 

Verüm vt & decor animz exiftat , & cflicax 

corum quz decent, potentia, diuinà opus eft 

gratià. Pulcher quidem eram, inquit, fecun- 

düm naturam;debilis autem,quód per pecca- 

tum per infidias ferpentis admiffum, interie- 

ram. Pulchricudini ergo mez , quam ex te in 

primà creatione accepi , addiditi virtutem, 

rerum decentium operatricem. Quemadmo. 

dum vcró decor ac fortitudo quz. fine con- 

/xemplationc funt, pefteriores cenfentur ijs vir- 

tutibus quz ex contemplatione exiftunt ; ita 

etiam quzdam vitia contemplationis exper- 

tia,funt foeditas atque debilitas. 4pertis/i au- 

tem faciem tuam. Doncc enim, inquit, confi- 

detationis cuz radij inihi. affulferunt, in ftatu 

firme atque tranquillo egi: poftquam verà 

auertifti faciem tuam à me, in mulra pertur- 

batione ac tumultu deprehenía eft anima 

o mca. Auertere autem faciem fuam dicitur 

cmair. Deus, quando temporibus calatmitoás, ten- 

tationibus expofitos relinquit, vc fortitudo 

" cerüntis cognofcatur. Quoniam vcró diuinze 

voluntati auerfio opponitur, pulchricudini 

Pmiwba. Vero & fortitudini perturbatio ; fané pertur- 

"^f". Latioerit turpitodo atque debilitas anim ex 
alienatione à Deo proueniens. 

10. Qv VriLITAS IN SANGVINE MEo?] 

OniczNS1s. Cüm videret nos nihil pretiofo 

tius, quo redempti fumus , fanguine dignum 

agere, hzc Saluator aic. Nam cüm nonnulli, 

pro quibus mortuus eft,in peccato & impicta- 

tare permaneant; defcenfus Saluatoris vifus 

fait ceffiffe in corruptionem , & fanguis eius 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


&r. Swepnpuéruy $qaaur. cuuic dra) , rac di 
d9wopiras, Oioy Jtesrwow gy in. Sutenaa- 
qur euutc aya, Gy rl «6i daa dv qo) nada 
vri - catesradio A, cn vi ab] aipeif) 


TC esi uxanawuibo Jig afe) 1] 


"Woronogdler , x93 1d Sororuewrlas * wd) a). 
d pelar, ix v& J'emdio, 9, d dendi. xd22 (jo 
Ji ipud, dbopi(Gu €) d psrat, imuxonui.. 
Owicuc rait Ga SiopiuaTr, Karo 28 vla) 
evpqpupias Q dpuprías Tj) d ^|vyiic Steps. 
pistor , rios SJ. oodly voli o 429 O^ 
Kk?! diro VavTiMexor T. VarvGaN odas cn 
D^) Suepriialy dptry) aló lot TPyOHR A C 
T1Aad ya ig) xao Quo Fav fma, 08 oss, 
xj durapuc vj). drew Varrmoend, Sela; eic 


Siro sel oup doy Qo. KaAc QD Rua, 


Qn71,x73 3 qUow, dOwik Ji d£ qi c Vna 
Nic Tü Uptuc vwxes3 iva, vu € oaclouirm, 
To Àr nd jugo, 0 dg c6 VAgCo in re 
ceo m xaaax 8, eveoriSavgc drag, 
vli vd. dw exesonulu/. Casto di qui; 
Swwprnxgi; dpigus dOwapmmà dyo)uSoDn, 
TV ni x^^ Ov x3)  duvaguc rac eioi mre 
xgxíajd Suo piro, irm aio esmceg) adea. 
A'amieprlac d m$ evejcotór cw. E'o m 
rt, Quer , aj dxrie 15c Fono pars cuir 
2euerio usi, in dokn ar doi ej) dia. 
exa diioov- (red à 9 darle pe] c ow zb 
avejcumr, và imas € m SepuCnudiios 5 
"Juxfie dome, in. A'moc pqem dà ^irara) và 
davnd «»eícw;ges 0 Sc , Um» ép m Sy 
«bis d atom uenit , ind oro, ipn Gi eret 
esa ugit Eon «o redi Brat vo dÜcvty 78 dou 
vizodpu. E 776] Uv aV rines) vu! adj SAMqua- 
m7 9i 8 Xerocesph, vu! di xao X, usa 
B] À vaegyA, ein a) 3 Tuegy aio O) xs) 
drew: "usi, da d Vai Sw aopopulevwt 
5$ Hr. 

Í. Tiz n6£AEIA EN TO AIMATI MOT;] 
Krirgx rz. O'esy und $ dE vast qiit- 
qut 7 mu aluet Que, 6 fooegconudp, (aU- 
à. Qn Ó gwrrp, E red) yap mre, v ial 
e doriQuyw, Vngdiwai xgxia x; duostGeía, 
obo à eic cla) JapSvedr 7& corio 
xa3vd Oy», C à cox? alua(oc aum ua - 
elo, oyrfjoieor. Aia Seeds dà 26A, 7là Quo 
€ eupxót, bd God dura, ,8 Tiv Sara oy cic p 
$0Sucw. E péic dà Un wgráCn qp eic dap Su- 


Germpio  fruftrà effufus elfe . Corrwprionem autem vocat naturam carnis, quam induit ; el 


quid. 


morem, quam fufcepit. Verdga dices eum defcendiffe quidem in. corruptio- 


nem, 


IN:-.PSALMVM XXIX. 


eas ux EAn 6s di ord 9. 93 idm fot vods. 
Mii ce Écusoyraeraf cw yc; 6 dfa mU TX 
U)uxd areirteU, Y) Qosreiy a Gaio Aa , xut 
ore, Ka], Canpliav a8. duapria , ud' 
&EougAoyhes)) và. Sid , hi dva aA6i old 
«XiSeis aur , vg) dV vd» xy roewoc 
icgaAup C». O' 30 korr Tl) eiecra 7 ooi 
x0U , 1d €2) c» autpx) , 1 ub rv omn , x86 
21,2) à dd n £33 Mi dl Eo ueAcyfov) ad 
Sd. O Ji dva 9 di tiar TR S62, 
Gic dunl JiduauaA Qu, wx af ein 
Ac uoa uo B 20 TG xvgyo , tr orTdÜud 
zw. AUWWd xdr yc mc 3l, x) Coe v T eludra 
TÉ xoixS , wx d) duras dyxy, Oen clo 
dAfSeuns TS 5x6. 

id, HKOYZE KYPIOZ, KA! EAEHXE 
Mr.] Bazi^trov. Mer 7b dunyeuda] 
ira bó d «eic 3 99v Gxixegten, é03Ut ai- 
Oi Ov 7 anie] soc d T& 9I, maeopuid 

 Fudc mese 3 Ty) oupium alma, Vxuci, quon, 
xUgJc, C tAlinz$ pus y xvgAsc ejuhom BaiS6c 
"gu. Evyolufa cy agi vjp6ie, v xatd Y 
arvsb ueeeniiy (Bolu? , ajipd ci T8 uy 
aW Tyros qOpiol Ta a poc, (Of o9 Gn au px] orm, 
Sid. dier d. divarta)) ias Q Tp mmm 
6 x/exoc, Vakeuc Wig o dOvk C v Selas 
[lavÜciaz "ScroAat ournis , 29] Wie cimujdy, 
E'cgtas ? noir pa el 2aegr iupí, OU 7) 
avyMen]voyn 9 Sad Su sed yi), a2 
&1 mc odi sl turd dugpiiar YoxAau- 
eum , Vorvesic id vp jugi ng) S pvoic dmraxe- 
e, alc VA mu! mibi n iam wemeroy Cmoih- 
euro. TB Tos T8 0 xo7rtTic €i, yttedr e piQt). 
| Térs d abri pru) ng, T) rmv rdv - 
x, 8 xaeavÜdy Varr] ali diuepriay 
«but Cao aperi ovra, d irr! 6 yr d 
dUteocuume , Xy Tb iwnor 78 gu meu, TU. 
Quid og uUva gg] aput Gyo Uy. Xuu- 
pyóc d elc utraivoias 6 ca xx Go, varia 
ato Üarap yay avuGohor, Egrei dà 6 de 
draséxgAUppó i cesa vl iwnlo ei 
xóa utra uopTEra, , Verà d ene eie dotar, 7? 
diliciauy hum! sag "aro xogán , iav A634 
doas, Q auc ad. |] dn i t d OE aco, AGE 
d has 1b orviÜj42 T9 C9 Qua O. iv aoo 
qu misUuon, ^tjere; O mc ai "Laon eoi 
. dia ue, C Varia .. OUxvm witytuan, 


"roig To d'Zit T8 aoro osicot xg) RUTUNA- 


7€7 3 wu pd lap, Xi 3 Nzzroprhod T duap- 


$15 


nem, non accepit tamen à Dco videre cor- cAzz- 


ruptionem.AN wazquid confitebitur tibi putuis? 


renaQue fapiat, puluis effectus efl. Er qui 
permanet in peccato, non confitebitur Deo, 
neque annuntiabit. veritatem eius y.vtpore & 


NA PA- 
nnde N es 4rd TÀVM, 
qui numirum eo quód materialia tractet, tCr- Pului 
quid. 


moribus , & cognitione aberrans. Qui enit Terrema 


in carne, & non infpiritu ambuJando , gerit ;, 
imaginem terreni , is puluis eff, & in inferno 
exiftit; quamobrem non confitebitur Dco, 
Qui veró annuntiat veritatem. Dei , ab ipfo 
przceptor conflitutus, is non cft puluis: cüim 
enim Domino adharcat , vnus cum eo fpi- 
ritus exiftit. Ceterim dum quis puluis fue- 
rit, & culerit imaginem terreni , non poterit 
annuntiare veritatem Dei. 

i, AvniviIT DoMINVS, ET MI- 
SERTVS EST MEI. ] Basirir.. Potft- 
quam narrauit, quaenam fucrint qua ipfe ad 
Dominum clamauit; ftatim diuinum fen- 
tiens auxilium, nos ad fimilia petenda pro- 
uocans, Zndi «it, inquit, Domizus, Gr mifer- 
tus, 63e rici, Dominus faékus eil adiutor meus. 
Oremus ergo & nos, clumemufjue vocé 
fpititali, magna poftulantes, non carni ftu- 
dentes ( Qui enim in carne func , Deo pla- 
cere non poffunt.) vt & nos exaudiat Deus; 
noftram infirmitatem mifcratus:& nos diuino 


ne 
i 


" annun- 
at veri- 
tatem Dti. 


iam fruiti auxilio , dicamus, Cenwerrifti plap- Vet: t2 


Gum meum in gaudium mibi. Non cuilibet 


Pofl pecca 
n dcplora- 


animz Dei gaudium oritur ; fed ei qui pec- um 
quitur l&- 


catum fuum valdé planxcrit , & vehementi ;ji4. 


ac continuà lamentatione id plorauerir,veluti 
fi mortuum fe lugeat ; cuius fané fletus tan- 
dem in gaudium conuertitur. Tali nempe 
homini lu&tuofa veftis confcinditur ; quam 


flens peccatum. füum fumpferat: circum- - 


pohitur autem ipfi cunica lztitiz , & pal- 
lium falutis, quz func. fplendida illa & nu- 
ptialia indumenta. Saccus autem ad poeni- 
tentiam facit , cüm fic fignum humilia - 
tionis, Quoniam veró fan&us reuclatà fa- 
cie in eamdem imaginem transformatut 
à gloria in gloriam ; datam fibi à Do. 
mino gratiam , propriam gloriam vocat. 


Vt cantet tibi gloria mea. Gloria jufti eft Qu f 


fpiritus qui in ipfo eft. Quicumque igitur 
fpiritu pfallit, dicat: 77 camtet tibi glo- 
via mea , C non compungar. Non ám- 


plius , inquit, faciam digna compundione , cordifüe coritritione , ob. mei peccati 


Towvs IL 


Ttta 


me« 


t 
ufi. . 


ANNO- memoriam. lllud autem, Cenfitebor. tibi 
id eft, gratias agam: poftquam enim ob pceni- 
tentiam mihi veniam dedifti , ablato pecca- 
torum probro me ad gloriam reduxifti; 
quapropter pet omnia íxcula confitebor 


TATIO- 
NES COR- 
ERIT. 


Cur aliqui 
PPfalm in- 
[cribantur 
Píalmus 
Canüci, 
lij Canti- 
cum Píal- 
mi. 


Cur &li- 
uibus in- 
eriptum 

fir, 1pti 

Dauid 
P(almus; 

alj: à con- 
trà , Püal- 

mus ipfi 

Dauid. 


4. eg. 5. 


D: qua 
sdedicanone 
domus in 
titulo &ga- 
tur. 


$16 


tibi. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


alas ux, T5 dt, Efoughoyrawuas qu niri TU 
dDynp1c favo, tore 9o tOuxde upi ? &x ut- 
quroleug tvry y tlpnom , émanant p eic dAo- 
Ear, 1 Ux hd. a Py mp rey ai oro ebr- 


paj eu, 


ANNOTATIONES CORDERII 


SEWBNS oT A, verba illa rituli, In finem , in 
Ah zd. Vulgara non haberi, & in Editione 
"NÉE Sixana nonnihil aliter titulum legi, 
fcilicet, 4& 3 7iAQ-, anus dPc vu 
iykanizua Té xs T8 ACH, In finem, P[almu 
cantici dedicationis domus ipfius Dauid. Cur au- 
tem in titulis aliquibus infcriptum fit, P falmws 
cantici , in alijs € conueffo , Canticum. P falmi; 
Eufebius Cafatienfis in fuis in Pfalmos Com- 
mentarijs hanc reddit rarionem,dicens canticum 
quod ad muficum inftrumentum canitur, Pfal- 
mum dici : nam fi cancetur. folüm finc inftru- 
mento, canticum id appellari. quod fi prxceffe- 
rit vox, tum fuübíecutus fuerit inftrumenti fonus, 
P (almum cantici vocari; fin contrà , pfalterij fo- 
nus prior fuerit, vox fequatur, Cantscum P falmt, 
nuncupari, Simili feré modo quzrunt Hebrai, 
cur aliqui ficinfcribantur, pfi "Daud *P [almus ; 
alij contrà, P falmus spfí Dam. Aiunt igitur vbi- 
cumque in Dauid iam canentem Spiritus pro- 
phetiz infilijfet, eum Pfalmum fic infcribi, Zpfr 
Dauid T [almus ; at fi priüs. eum Spiritus fan- 
é&tus infediffec, cum canere Pfalmum incepiflet, 
eum Píalmum viciffim inícribi *Píaímms ipf 
Dauid, Quód autem dicunt priüs illum canere 
capiffe, tum Spiritum fanctum aducniffe ; non 
fic intelligendum eft, quafi parte aliquá Pfalmi 
iam decantatá , deinde Spiritus fanctus aduenc- 
rir ( nulla. eft- cnim, pars Pfalmorum , qua non 
Spiritum fan&um auctorem habeat: ) fed quia, 
vtanimum componeret ad Spiritus fancti ope- 
rationem excipiendam, alia quedam  priüs ccci- 
ncrit, quz dum canetet, Spiritu [anto correptus 
Píalmum protulerit. Nam cantum , & mufica 
inftrumenta ab illis adhiberi folita, vtad Spiritus 
fané&ti operationem animus pararetur ( quamuis 
ca prrparatio neque neceffaria, neque femper 
efficax fuerit) lcgimus in libris Regum de Ehíco, 
qui aduocato pfalte, eoque canente, Spiritu fan- 
é&to impletus, victoriam regi Líraéli przdixit. 
De qua autem domus dedicatione im titulo 
agatur, vide diuerías apud Lorinum noftrum 
fententias, Bellarminus cenfet Pfalmum hunc 
compofitum fuiffe, quando domus eius in Ieru- 
fafem magnificenriflimé exftrudta, dedicata fuit. 
Tunc enin: intellexit Dauid regnum fuum à Deo 
confirmatum & ftabilitum fuitfe, & ideo in gra- 
tiarum a&ionem hunc hymnum cecinit Deo. 
Habetur hzc hiftoria libro 2. Regum cap. g. & 
lib.r. Paralip. 14. Dauid itaque cüm ftabilito 
regno magnificendiflimam fibi domum & cedro 
zd icanifler in illius dedicatíone hanc odam ce- 
cinit, vt E(dras auctor eft, cui titulus hic prefi- 
gitur, quem Vulgata fic legit , P almus Cantici 
in. dedicatione p amnis David ; Vatablus verdit, 
carmen dedicationis «dis, oda Danidis. Qui ct- 





Xr 
-— 


fam in notisad hunc P(almum, erudité confue- 
tudinem in hunc modum exponit: P3 bomines 
dedicabant domos (uas , confecrabant , & com- 
mendabant cujlodia C tuitioni "Des, cum folem- 
ni grauarum athone, prin (quam iil. vterentur. 
Ita quoque viri probi & religionis amantes apud 
Hebrzos, olim domos contecrare folebant, ritu 
folemni,& nonnullo dcuottonis choragio. Quem 
morem innuit Moyfes in Deuteronomio cap. 20. 
verf. 5. 

Ceterüm quidquid fit de iftiufmodi domus 
dedicarione, de qua controuertunt Interpretes, 
hoc omnes certum habent, Píalmum hunc efle 
editum quando fe Dei munere ac beneficio ex 
maximis anguftijs & inimicorum manibus mi- 
rabiliter liberatum vidit; forté à perfecutione fi- 
lij fui Abialomi, per quam ad exitemum pericu- 
lum redactus fucrat. Quia igitur, poft iftam per- 
Íccutionem, ad domum fuam,;quam fugiens de- 
reliquerat, cum pace & gaudio reueríus fuit,pro- 
ponens in ea Domino,tamquam in loco quodam 
fan&to religiose deferuire ; domum nel an ra- 
tione fuam diuino cultui dedicaffe meritó. dici 
poflit. Porró Grzca Paraphrafis cum Commen- 
tario Plalmum hunc vt ex perfona Ezechiz di- 
&um interpretantur. 

Spiritalem alij fecuti fenfuin, ad magni Serua- 
toris corpus retulerunt , fcu naturam à Verbo 
affumptam, in qua tamquam inclyra & conftru- 
da regificé domo inhabitauit. D .Bafilius dedi- 
cationem innouatz domus à Dauide przignifi- 
catam, nihil effe aliud putat nifi &raxairoem r6 vi:6, 


renoHationems mentis, per Spiritum lanctum fa-, 


&am in fingulis , qui Eccleftz corpus, quz do- 
mus viuenus cft Dci, conficiunt, Ita Paues zdi- 
ficandam effe vitz nouitatem dixerunt. Eleganter 
S. Paulinus. epift. 2. Nowitatem vira in. nobi 
«dificantes , neceffe efl vt veru[latem deftruamus, 
&c.Subdit: AMoriamur,quibus viximns,C* vina- 
mus viciffim bis operibus ac [ludqs , quibus mor- 
1) fumus;cum viuorum cj[emus mortui,C mor- 
tificantia gercntes,um mortuis viueremus. 

i. Exaltabo te Dommne , quoniam. fufcepift 
- Quod Gracé Septuag. reddunt ésnacis 
«t, id in Hcbrzo eft 37753 dilitbami, & diucr- 


Ai v,d]g vim cic arai (e nisl ra clcogAoyo- 


"Antiquus 
mi rond 
catifecrán- 
di. 


adificans 
qualis. 


Dauid 
Deum fi- 


fimodé à diuerfis exponirur. Aliqui enim illud fpiraerem 


si ccaeus » extulifls me, quomodo Aquila Juum 


uanítulic, nCiCasde un, exalra]Hs m.q.d.Aícen- 
dere feciíti, (ublimé pofuifti;quod S. Bafilius ex- 
ponit, iari aie ue, [ablimajli me. quz cxpofitio 
fenfum non inelegantem habec.Nam quiaipfum 
Deus quafi & mortis faucibus ereptum;ad auram 
vitalem reduxerat; & hottibus, qui iam fpeillum 
deuorauerant , fuperiorem cffecerat ; vici(lim fe 
fofpitatorem (uum exaltarurum promittit, nice- 
terijs & hymnis nomen cius iugiter celebrando. 


Origc- 


tat. 


— — 


]nfermi no: 
mne li 
sntelligitnr. 


Libids 
nibil aie 
diti. 


decet Deo 
pjollere- 


1N PSALMVM XXIX. 


Origenes in Catena Danielis Barbari citar. hie 
Aquilam vertentem , diréeueus, refernajis; quod 
S.Hicron. falnajl vertit. in Commentario Grz- 
co x ren pro co ponitur dverémans , renona ff. 
Alia Hebraorum expolitio habet,exa/tabo te De- 
mine, quoniam attennalli me , fcilicet per. infir- 
miratem, non tamen mortem me oppetere per- 
mifiíti, ne inimicos de mco interitu latificares. 
Nam verbum Hebrzum os dala , attensands 
quoque fignificationem haber. Verumtamen 
verbum wsowafóy, quo Septuaginta vtuntur, & 
Vulgatus reddidit f&scrpere, non zque cum hoc, 
vt cum priori fignificato congruit ; ncc de atte- 
nuatione , fed. de liberatione fibi gratulatur , ac 
Deo gratías agit, quód. hoftibus de fe lzxandi 
materiam non przbuctit : - vtique ipfi inful- 
taffent, 1 fuperiores euafiffent. 

Verus hic & fequentes , quadrant etiam in 

ifonam Ezechiz, poft morbum. & victoriam 
ab Aflyrijs reportatam, Deum cxaltantis,& gra- 
tias agentis, Item in Chriftum à mortuis refur- 
gentem ; & confequenter in quemlibet iuftum, 
" Dci gratiam à morte peccat , & inferni laca 
iberatum. 

4. Domine ednxi[li ab inferno animam meam. 
Qui hzc de Chrifto exponunt,infernsm proprie 
fumunt de limbo, ad quem anima ipfius patres 
liberatura defcenderar; qui veró de. Dauide & 
Ezechia explicant, mortis pericula intelligunt, 
imferms aC lacte nomine fignificari, S. Auguft. 
denique inferorum nomine intelligit carnis vo- 
luptates: qui ctiam alibi concupifcentiz atque 
libidinis ignem, «tera: ignis amnium appellauit. 
Vnde non malé inferunt Afcetici (criptores, non 
minoris cffe operis hominem voluptatibus car- 
nis femel mancipatum , ab his emergere , quàm 
morcem, fepulchrum, vel orcum ipfum euadere. 
Hoc ergo fenfu Dauid & quo iuftus Dco 
gratis agit, quód é ftatu amnadfonis per rc- 
miilionem peccati eductus fit. Eft enim anima 

eccatrix in inferno;hon quidem per fupplicium, 
fed quoad meritum , vt S. Auguft. docet ; qui 
item ad hunc locum, Lacus, inquit, eff profwn- 
ditas feculi. Que «fl ifla profunditas [eculs? 
abundantia luxuria , C nequitia, Qui crgo li 
bidinibus fefe immergsnt, C terrenis defideris, 
de[cendmnt 1n lacum. Sic ille. Collige hinc. car- 
nis turpitudine nihil in mundo abicctius haberi. 
Profunditas vitiorum eft lacus, quo , quidquid 
eft (purcum,cenofum, infame inter homines, 
con&uit. Sic enim vel à natura comparatum cít, 
velex more hominum inoleuit , vt vno cancüm 
vitio libidinis, reliqua mentis & corporis bona 
deturpati vidcantur. 

g. Pfallite Dommo fant eine. Hebraice legio 
cur ,p/aliite Domino mifcricordes ene. Vbi Da- 
utd certe piam inducit choream, tenetque furem 
humanitatis, & fi qui fint virtutis amantes blan- 
dé inuitat, vt tripudient fccum, & aram mifcri- 
cordiz circumeant.Non Salios Martis in nume- 
rum faltantes, nec Corybantes furiofa myfteria 
procurantes , non Pyrrhicam ludentes armatu- 
ram, aut Troiam pueriliter equitantes vir fan- 
ékuseuocat: fed chiafum mifericordium, & fa- 
ctum cctum ad humaniffimum Deum veneran- 
dum illicit, &, qaantum fas mortali eft, moribus 
& vitàfequendum. Neque enim commemorat 
tancüm, qualem ipíe Dcum expertus fuerit , fed 


$17 


quàm liberaliter etiam, propeníoque fauore fuos Awwo- 

omnes iuuare foleat. Quod autem in fecundo rAT10- 

huius verficuli membro addit, £r cenfitema5i NEs COR 

memorie [antlitatis ei; hoc quidam non incon- pxnu. 

grué ad ipfum tabernaculum referunt, in quo Taberna 

erat arca fa deris, ad cuius prefentiam Deus p culum. d 
2 


pulum fuum (auctificabat. Vnde & arca fan 


lau 
nebrardus hic »memeriam pro nomine Dci acci- 
pit, ad quod publicé laudandum & celebrandum 


omnes à Dauide euocentur; fiquidem íuis operi Memeris 


bus, in quibus gloria ipfius imago relucet , iatis. Dei eff no^ 
min eine. 


memorabilem fe Deus reddit,vt, nifi omni pror- 
fus fcnfu defticuti fimus , corum intuicuad cum 
iugiter laudandum excitari meritó debeamus. 


Myfticé Hugo Cardinalis ad h'inc locum,me- Ven. Eu- 


moriam [antlitatzs exponit Ven. Euchariftiz Sa- «Feria 
ef memo- 
uM . i. to aD TUA [andi- 
diligenter cxcutienda, & fà quidem grauiori ali- 54,4 Cpri- 


quo intricata deliéto teneatur , per facramenta- ffi, 


cramentum, ante cuius fumptionem conícientia 


lem confeffionem debi& priüs expi;nda fit, 
quàm (acrum Domini fui corpus attingat. Con- 
firemimiy inquit, zemorie ancitatis euis id ejf, 
confitemini peccata, mundate voi , cum acce 
dere debetis ad. (antium Domini corpie Jumen- 
dum , vel conficiendum , quod ipfe precipit. fu 
mendum. im memoriam Dei, Dupli dcinde 
infert rationem, ob quam is qui a Euchariftiam 
accedit, mundare fe priüs del 
ret eos mouere timor C boner Dei: vt fciicer 
attendentes [anilitatem Sacramentis per bonorem 
De fc mundarent, aniquam accederene: vel 
faliem umcrent de vindszia Dei, fi smmunds ac 
cederent, Cc. 

6. Ira im indignatione eiu, C* vita in volun- 


tate eimi. ] q. d. Indignatur , feu dedignatur c 


. ? P, c irafcitnr. 
ui vir4 nomine intelligitur , fccundüm propo- P T 


fitum voluntatis fuz largiatur. £remim (inquit plecarwr- à 


iraíci; cüm tamen vitarg,& bonorum cumulum, 


ad hunc locum Theodoretus) eff veluti res qua- 
dam aduentitia Dei , pana ,que iuftc pecatori- 
bus infligitur. Vbi res adwentiria dicitur, qualt à 
Deo maximé áliena, Poteft etiam exponi ac fi 
dicat: /ra in indignatione eins, id cft, quamuis 
indignario fuapte naturá diuturnior fit; tamen 
in Deo, irz in modum facilé remittitur, vt non 
tam indignari. quàm irafci vidcatur. Ira quippe 


vt Poéta cecinit, furor brcuis eft, quia citó uraní- 


it. Vnde in Hebraeo cit, «d momintum ej] Trà D 


iva eius, Non eft, inquit, pertinax iracundia cius, pues pa 
citó mitefcit, & condonat iniuriam, Si fucrit in- cwn ^ 


dignatus aduerfus hominem, inquit R. David, — 


ad exiguum tempus erit indignatio eius, Sym- 
machus vertit, euvríac« ti» md $uu$ éuso, Con [umt- 
matio in furore eimi. Vàx inchoatur , cüm finitur 
cius ita, tam procliuis ad maníuetudinem elt, 
tam benignus. Quod Chaldzus explicatiüs ad- 
huc expreffit , ena bera ira eiue , vita &teyna 
bona voluntas eius.Fateturitaque Dauid,fi quan- 
do fuos in hac vita caftigat Deus , non tantüm 
mitigare peenarum rigorem » fcd ftatim placari, 
& irz (uz modum imponere; indulgentiam vero 
& fauorem prorogare in longum tempus, &, fi 
velimus, in zternum:voluntas enim bené nobis 
faciendi in Dco, nullis tenetur carceribus, nullis 
Tet 3 


par : . m ; 
ficationis diccbatur,& memoriale przfenuse Dei: fandlitatis 


cui po acceptis bencficijs Dauid confeffionem pei. 
is offerri iubeat. Verüm magis proprié Ge-. Pal. 131, 
$. 


t, dicens: /M«n- la $2, 
damini qui feriis vaj a, Domini. Et ad hoc debe- '** 


termi- 


Arca erant 


VIS 


Awwo- terminis clauditur, cüm ne hoftes quidem & 
TATIO-  dnimicos fos muncrum fuorum penitus exortes 
ts con efle finat, qii folem [unm oriri facit Jmper bonos 


DERII, 


C malos, C pluir fuper 1i [los e minjlos. Hanc- 


Mauh.;, 'ce optimi Numinis propenfam de omnibus 


4$. 


IGiz 54,7. 


Principes 
Jínt ad be- 
nefacien- 


dum profu- 


ff , ad pu- 
nienásm 
fentradhi. 


ira cit? 


eposanda. 


Quid per 
veipen.ri 
e mane 


hic mtalli- 


gatur. 


bené merendi voluntatem , &, fi quando irazus 
fuerit, placabilitatem Lfaias nobis graphice ipfiuf- 
met Dci verbis depingit: 44d puntlzm m modi- 
co dereliqni te , C in miferatiombis magni con- 
grepabo te. [n momento máignationis abfcondi 
faciem meam parumper à te, C in mifivicordia 
fempiterna mferins. fum t1 : dixit redemptor 
tuu Donnnus. Que verbapulchrá paraphiafi,& 
fententià in rem. prafentem apta fic illuftcat 
Nàzianz.Orat. 52. Eye ao 2H idisse 24, " £e fiar- 
Bru es^ Er 3oug uj irámid mn, à U Op aaro 
dide c. Mor mo opi d. quar pura, , vip o 
pázyos d mads^uyla;. E. £0 tradidi te,C* ego auxi- 
labor tibi: im parua iva percijfi te, im Jempiter- 
na autem mifericordia giorificabo te. AM aior ejt 
m.n[ura benignitatis , quam men[ura correptio- 
nis Hancce benigniffimi Numinis clementiam 
omnes viri principes imitentur oportet, vt ni- 
mirum beneficenux menfuras exhibeant largas, 
coagmentatas , fupcreffluentes ; fcucritatis vero 
ac penarum modos contrahant. Quod vt nos 
quoque «miremur, multa funt quz fuadent. Ac 
inprimis ipfamét natura moiliendam fübitó 
iram atque temperandam innuit, vel naturz po- 
tis auétorac parens Dus, cuiàs immenm & 
inexplic. bilem Éipientiam in. hun;ano corpore 
fabricando, & mirari funr omn 5 zui fapientes, 
& Patres cum reuerentia deuoti animi celebra- 
runt, Quid. rami falntare ( inquit D. Ambrof. 
lib. , Hexaémer. cap 9 ) qram vt pulmo cordi 
finitimo limite inisgeretsv, vt.cum exar[?rit cor 
irá C7 indignatione, pulmonis [anguine atque bu- 
more citius tempereimr i jdcodae molior pulmo 
cfl, quia madet emper fiviml ut vigorem indigna- 
tionis emolliat. |.— ^nt omnino nature conui- 
cium, Deo contumeliam, qui pulmonibus abu- 
tuntur, non vt mollibus humidi(que ad refrige- 
randam & temperandam iracundiam; fed vt fol]- 
libus ad iden incendendam & augendam. 
Hoc igitur documentum infideat animis, quàm 
cititfimé fieri. poteft, iram effe deponendam. 1d 
ipfum fuadet, quod fequitur: 

"4d ve[perum demorabitur fetis , c nd ma- 


nutinum latitia. ] Quod non ita intelligendum, . 


ac fi vnius fimpliciter notis fpatio vitz huius 
omnis afllidio terminetur; fed,ti qua forte tam- 
quam vefpere, aut in folis occafu, ttiftitiae caligo 
incubuerit ; illa paulo poft letitia fubfequentis 
tamquam aurorz radijs difpcllatur. Re&éautem 
per vefperum S.Bafilius in Catena przfens (z.- 
culum intelliit,in quo qui peccata fua paeniten- 
tix fletu rice purgauerint, in matutino, id eft fu- 
turo fxculo, perpetuá laritia fruentur.. Poffunt 
etiam fenfu fpiritali per vefperum peccatores, & 
per maturum iu(ti lgnificari : vt illos quidem 
in fletu, hos vero in [xtitia demorari intellia- 
mus. Ita D.Augutt. ad hunc locum, de Adamo 
loquens: Occiaera: dli fol injhitie, non gaudebat 
ad prefentiam Dai. Inde inchoata eff omn vita 
ifla mortalis. Dis eris in fletu,0 genii bumanum: 


na[ceris enim de. Adam,c fic eft fatlum , cc. 


Vefpere demorabiunr fletus, Ce in matutinum ex- 
wirat;o, quando cepit oriri fidelibus lnx, que oc- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ciderat peccatoribus. Sic ille. Videmus quidem 
in hac vira promifcué omnes , tam pios, quàm 
impios homines, quandoque malis premt,quan- 
doque felicitate exhilarari, Verüm co diciimine, 
vt apud impios , qui vefper vocantur, fletus & 
calamitas demoretur, diuerfetur , moram trahar: 
at fcliciras , (i quando ipfis Occutrat, cos obire 
quafi € limine falutet.. Ac e diuerfo, li quando 
fictus & lacrymae pios, per maetinum lignifica- 
tos, in hac vita quafi ex iinere inutfanguon lon- 
gam apud cos moram trahunt ; fed. gaudio & la- 
titiz, qua apud iuítos tamquam in domo pro- 
pria commorantur, locum cedere coguntur. Si- 
gnificat ergo Dauid, nifi e(Temus niniium praci- 
ies, Dominum, vbi ad breue tcmpus nos ma- 
i caligine cbruere vifus eft, inler Oppoi- 
tuné iterüm latitiz materiam 1uppedizare , ac fi 
poft noctem aurora confürgerec. 
7. Ego auiem dixi in abrndaniia mea: Non 


"moucbor in eternum. | Haud. obfcure. Pfaltes 


fuam iricufar temeritatem , quà himis confilus 
fuerat abundantiz. fuz, quam in omne iuum 
permanfuram in eodem lemper fcliciratis ftatu, 
non fcété libi perfuaferat Pro is abandanna, 
Grace eft, i p obuia, in projperiate ; Symma- 
chus vertit, & 75 0ui2, in quiere; quod confor- 
mius videtur textui. Hebrao; Chaldzus reddir, 
in confidentia. quod quidem pociits de fclici ta- 
tü virtutis, quai profpeiitans mundanz, debet 
intelligi. Confidebar nimirum Damdá (uis viri- 
bus, ltudioque,numquam le de diuina gracia, in 
qua ftabat, cafurumi; & idcircó fuam videtur ap- 

llare abundantiam, non ci, cuius eft quod 
|)0mo in bono perfeueret, Hancce nimiam fui 
ipfius confidentiam habuciat iam pridem pec- 
catorum primus Adam in paradiío, vt S. Balilius 
hoc loco annotauit, dicens: £t eAfdam boc in pa- 
redifo ante feduilionem conjttutus fperabat ; e 


Qua fii 
fliiferentin 
gaudy e» 


fietws tu. 


Tm Qo um. 


pirum, 


Sui f 
ffducia rui- 
94 Prexi- 


€£zcechDiancum victor ejfet e yriorum: quod ma- : 


mfeiie liber "Paralipomenon docet, cami cor E ze- 
chia regis clematum dicit. Port de Ezechia, 
poft admirabilem illam ab Angelo fictam Aify- 
norum, qui Hierofolymam obfidebant, inter- 
necionem , fcribitur : Jes sxta beneficia, qua 
AcCtperat, rctribitt ; quia elenatum ejl cor exms, 
G* fatla eff contra eum iva. Perítringitur iactan- 
ta regis, & füperbia: Quippe fuis meritis ( vc 
ibidem Lyranus fitbnorauit ) mustum. tribuit. 
Ceterüm ne fux temeritatis & ingratitudinis 
meritas cxoluerer paznas, debitam Deo praculic 
humilitatem. Scquitur enim, FHnmiliatajdne ejl 
poflea, eo quod exaltatum fiffes dor eins , c id- 
eirco non vent fuper cum ira Dei. Quia nimi- 
rum ad Ifaiz monitionem paenitentiam egir.Ira- 
que vbi humilicas , ibi fecaritas cit, ibi confir- 
mata fortitudo; vbi fuperbia, ibi imbecillitas, ibi 
ruina. Fulgeas licet omnibus ornatus virtutibus, 
armatus licet fis omni armaturá Dci ; fi tibi fu- 
perbia fubrepat , vitrea arma funt, & fplendor 
vitreus, iss vcl digitus confringet. Elcganter 
id expendit Petrus Damianus lib. 6. epit. 9. fic 
Ícribens:: H»wmanam qmppe mentem. fuperbia 
virream reddit, vi correpionis slum per impa- 
nientiam ferre non pojfü. Virrum nempe dicitur, 
quia vifu penetratur: atque ideo jfi robur baberes 
Jahditatis, ceteris potuerat eminere metallis ; fed 
inp COURS rumpitur, vili pretio taxatur.S üper- 
ia 1gitur ex doctrina Damiani, fic vitream ge^ 

f 


1.Paral. s, 


Ibid. 


Vbi bumi- 
litas, ibi 


fecuritans 


vii fuptt- 
bia, ibi 
THIDA- 


Superbia 
bumanam 
mentem 
redit vi* 
triam. 


- - 


IN PSALMVM XXIX 


ditanimam, vt quolibet i&u frangatur. Nónne 
vides vas vitreum , & fplemdentem eius perfpi- 
cuitatem miraris? Sed intanra pulchritudine ma- 


gis adhuc admiranda fragilitas, quz ictà , quouis 


$I9 
contraxit, accommodari ad vllos vfus non po- AwNo- 
teft, donec iene recoétum , & imal]eo conrutum rAr10- 
fuerlt: fic vbi femel innalut noxia fecuritas, ne-. wescon- 
mo fe ad precandum alacriter accinget, nifi tri- peni. 


aurfitas bat, ex conturbatione vitreum euren ami firmitatem dedifti inftar montis validiffimi. In 
sjoin — do, inquit, ferenitas, lux, decus, felicitas me cir- — Hebrzo habetur YYY3 berers, id eft , monti meo, 
quale fi^. cumdabant, fortiflimus mibi videbar: fed; heu! — pro quo Septuag. legerunt *mY? badari , id cft, 
pnt. robur hoc meum à menon erat, 4 Deo crat — decori meo; vnicà litterá, eaque fimillimá,nmuta- 
vertit ille fe, & ego iam leui ventulo ímpugnor . d. Atqui ( vt Bellarminus bené norac) in ciuf- 
& dcijcior. Nunc fatetur , poftquam priuatus modi vocum ambiguitaibus videtur omnino 
c(t Dei donis, hoc quaft elleboro mentem fuam przferenda le&io Septuag. Interpretum, & cdi- 
à prauo confidentiz veterno fuiffe purgatam. — tionis Vulgatz. 
Mura certé & incredibilis ratio, quód Deus abí- 9. efd te Domine clamabo.] Eufcbjus ait 
condirá facie fiiá, tamquam obdu&is tenebris, ^ Symmachum hic quzdam addere; & legere hoc 
ferui fui oculos illuminauit, qui in clara profpe^ — modo, 3» mir 12x35. fvbgarG- Upon, otis eV xóp 
ritatis luce nihil videbant Princeps ille Arofto- Balew, X, vl riy Aaérl) uh ini weu, cum in mala 
lorum, quantus erat ante pugnam , & quàm in-  sécidiffem, dicebam: eztd te Domine clamabe,o* 
Mstth. 16, gentibus promiffis alacer! Eruemfi eportweritjm- te Dominum mcum fupplicabo.N nde paret,quod Oratie e 
H5 Quit, ve mori tecum , non te negabo. Vix àbice- , ex afflictione Dauid fiu&tum collegerit: nem- Lear af- 
runc tres horulz, cüm iam plenus trepidatione, — pe quód in vtramque priàs aurém dormiens, f : 
& ad ancille fibilum exterritus, timnidiffimas — fuamque pigritia obliuione fouens , repencié 
voces fpargit: Non fum,nen nons bunc bonnnem, mort s; ,clmare ad Deum inceperit. — 
nefcio quid dicis. Ét ceteti quid? Dilopft funt, 10. One vtilita: in fanguine meo, &c. ) Hxc 
latebras quafiaerunt. Sed numquid omnes in in Paraphrafi & Commentario Graco fuperiüs 
: motis focietatem cum Domino coniurarunt? — explicantur de Ezechia mortem deprecanté. ]Dn- ——| 
— " ita prorfusz Simuliter 6 emnes di(cipsis dixe- — cet Latinos interpretes aliqui fangssneis rhetony- Quid bic 
dure, aue. nt. Sed aliud. eft dicere, aliud. facere; aliud — mic& vitam exponunt, quz mox interituro non 4, 
ppesers, proponere, aliud qua propofueris ; in opus pro- fit futura vfui, Verüm pro fanguinis effufione, j;papir, 
Q alud — ducere. Etne miremur adeó fibi diffimiles bit feu nece; accipiendum elfe , altcra vetíiculi pars 
f". — (e difcipulos Domini intra pauculas horas. Mo- declarat, dum puluerem vcritari annuntiandz 
niti erant & vigilare & orare; neutrum fecerunt.  incprüm effe afferit. Vbi empharicé veritatis 
hinc in pugna vidi, quia ante pugnam impara- mentlonem facit , fiquidem non, era confenta- 
Nimis fr-. ti. Mala in pace (ecuritas, incertam facitin bel» — neum, vt immarurá morte Dauid & medio rolle- 
ewritas pr- ]o victoriam. Ec nos quee propofiis no- — retur, antequam Dci promiffioncm de futuro he- 
à »- — (iris, immortales nobis videmur & aterni, Eft, rcde videret impletam :. cuius rzdicandz , ac 
cüm & noftrüm quis audet has voces iactarer — dignis laudibus profequend:t dehiderio maximo 
Non monebor in. eternum. Et plerique omnes — fe teneri profitecur:vt vel ob hanc caoffam folam; 
hoc malo corripimur: fumus promifforesgrandi — vita illi meriti prorogari debuiffe videatur. At- 
hiatu, hoftes debcllamus fuper menfam vno ha- qui hoc intendit littera, Sed fenfu fpiritali , vt 
litu ;at vbi conftanti conaru. & ardore progre- exponit & illuftrat D. Bafilius: Qva vtilira; in 
diendum elt , terga vertimus , & laborem exofi — fanguine meo , dum defcendg in. corrmptionem? 
rcuoluim;ur ad camdem fegnitiem. Quid ergo idem eft ac fi dicat: Mtam macero carnem , nec 
mirum, fi fubinde Deus beneuolentie fuz fa- mco fanguini parco, qui in carncin coagulari fo- 
ciem à nobis auertat, vel etiam ízuiori oculo — let: uód nimirum carnis ivrale aia, Mü- Küipis cof 
Dew sti-. a(piciat, vt conturbemur ? Quia necefle eft nos — canda omni parte, & profpera nimiüm valetu- poris cnrá 
pedes "a violenter concuti, ad noxiam illam fui ipfius do, & feruor fanguinis copi redundoniis, fit effpi- 
tmdir,w. confidentiam abigendam, qua & virtutem fuf-  cauifa peccati. Hinc defcendunt veré multi in 
centurbati. focat, & inugcationem Dei moratur,& dulci nos corruptionem, hoc eft, mortem, & cotporis rc^ 
vipif&- — amentiá delufos prorfus obftupefacit, & vigo- (olutionem: vel in corruptionem libidinis , for- 
pau. 


minimo impulíu franpitur. Sic fplendentem vir- 
rutibus virum facit fuperbia vitreutn ; vc quà 
magis fplendefcit, eó propinquior fit eius con- 
trito. Quantum parandus eít (plenduiffe Dauid 
cüm lizc diceret : £go dixi in abwndantia mea, 

[on mouebor im eternum? Cerié is erat virtu- 
turn fplendor in Dauide, vt totus videretur effe 
fa&us adamantinus. Vcrim ftatím plorabundus 
fubdit: 

8. ef wertifli faciem tuam. à me, C fathm 


fum conturbata.) Vnde tanta repenté mutatio? 


ui pauló anté immutabilis videbatur , iam 
conturbatur: & qui fe adamantinum puta- 


rem ks exunguit. Quod fi rali remcdio 
Dauid opus habuit; non ca cert. przditi fumus 


fanitate, quin vtile nobis fit, pinguedinem fecu- . 


ritatis, iciunio defolationis falubriter macerari, 
autetiam igne afflidtionis penitus abíumi. Nam 
ficuti ferrum , vbi diuturnà quiete. rubiginema 


bulatione maceratus,& afilictionis verbere priüs 
probé fuba&us,in folo Deo fiduciam fibi collo- 
candam effc ouerit. Atque hoc cft. quod 
Dauid ingenué fatetur, dicens: Demine in volum- 
tate tha prejHtifli decori mco virtutem : vbi pro 
m xdv un, Aquila lceit, ul ipe, monti; Symma- 
chus apud Theodoretum tranftulit, kgs ir 75 
iuda. cv tryoug ri arepménpí um xti, Domine in 
beneplacito tno flatmifhi propatri meo porenttam. — 
ín quodam tsmen Scholio, pro 5» 7j ivdixig; 
refertur ex Symmacho, t 75 diuxetys , 1f recon- 
ciliatione; S. Hieronymus ffarwifH monti meo for- 
titndinem: id. eff, oam & ffatui meo florenti 


defque voluptatis. Itaque nos grauiffimé fanctue 
ille Do&or monet & hortatur , nc carni obíe- 
quamur indulgentiüs , ne cam colamus geniali 
balneo, fomno, plumis, & mollibus cubilibus, 
femper hoc verbum, vt falutare elogiutn, repe- 
tíntes : Que vilitas in fangsine meo, dum de 
fecndo 


I 


$20 


AwNO- . fcendo im corruptionem? Quam elegantem vti- 
TAri0- lemque diíciplinam mirum cít tenuiffe. Acade- 
WES con- micos, & eximie infcholis commendaffc.-Qui 
prmir  Plodniore Enncade i. lib.4.cap 14 aiunt,apien- 
Academici tes, & illuftrium virtucim ftudiofos, redundan- 
Me »*£- tem corporis habitudinem upaírer dpi , per 


deban, ^ Megligentiam atterere , nc declinare ftudium ad 

' — corpus & furiles animi voluptates cogantur. A 

Platone id didicerant quem mirifice laudat S. Ba- 

filius hom. 24. quód elegerit »eza/is yotár, locum 

morbus obnoxium vbi tabernaculum fapientiz (uz 

- €ollocaret. Vt non fine cauffa S. Gregorius Na- 

ziame. in epift. ad Eudoxium & Philagrium ap- 

pellaffe videatur. »éew geMdostor, hoc cft, morbum 
philofophie ejfetorem. 

CwrChbi- Denique veríus hic ab Origene in. Catena & 

fius corporis alijs paflum Patribus, ac communi Ecclefiz fen- 

riesen fu, tribuit etiam. Chrifto, facri corporis fui 

preana — prO nobis in mortem tradidi corruptionem de- 


fit. precanti, ne in puluerem. rcedigezetur. Vbi prz- 
cipué notandum eft, ipfum non tam mortém ip- 
fam, quippe fponte fufceptam, quàm demortuz 
carnis (uz corruptionem exhorruiífe ; ne labo- 
rum hoc modo totius vitz , ac pretiofiffimi pro 
totius mundi falute profufi fanguinis fui pre- 
tium cx integro perijlle videretur. Quo pacto fi- 
mul declirauit, quàm fibi in membris. fuis my- 
fticis, id eft fidelibus, iterara per relapfum pec- 
cati corruprio effec deteftanda , cüm hac ratione 
(quantum quidem in ipfis eft) Chrifti corpus 


in corruptionem irerüm adducere moliantur.- 


Quare fapienter omnino. Gaudentius tra. 12. 
exhortatur dicens: [taque con[eruemini , nc au- 
or malarum cupiditatum diabolia serum prin- 
cipetur in vobis : eius crudeli vegno iterum vos 
fübseiente in contumeliam Telteptrir, vnde 
. murio conqueratur , exprobrans: Qua vilitas 
in fanguine meo ? ine caufa mens pro vabis fan- 
gus efr fn eff, fi 14 vos geritis, Sic illc, 
12. Confcidifli faccum meum , C circumde- 
saca, feu. difli me. latiria. ) Vbi faccum. vocat cilicium, 
lium,  posnitentiz, lu&us & marroris fymbolum,qugg 


penitentia. (usdente. metanará tex Dauid afflidionis tem- 
fymboluia, 


fpiritus la- 
titiam pa- 


fibi Numen yox affumpferat. Cüm 
et. 


igitur hac pià paraturà circumamictus , in arca- 
num Dci penetrale feliciffimé admilfus, per hu- 
milem oradonem ab interminata cius bonitate 
quidlibet obtinuiffet ; fignificat fe depofità lu- 
ubri vefte, à (qualore & fordibus, ad priftinum 
ztitiz ftatum fuiffe reucríum. Similem quoque 
ex orationis cum cilicio coniunctione fructum 
percepit Baruch, qui cilicium eleganter faccum 

, übfecracionts uoalsanit cui tribuit inauditz po- 


te, ad detergendas animi maculas, & iratum - 


EXPOSITIO FATRVN GRAECORVM 


tentiz clamorem, zréas czli portas aperientem, 
& hoftes fuperantem. /ndsi inquir, »we facco ob-. Barach 4, 
feeratvomis, & clamabo ad ed [rijimnm in diebus ?9- 
meis Subitigit paulo poft: Er. venu mibi candimm. i, ai, 
4 [Antio fuper m.fericordia, qua. vemet vobis ab 
«terno. fAlutari no[iro. Vbi angit. bonum quod 
cilicium comitari folet. cnius gratià non folüm 
Dcus; tribuit illud quod petitur; verümi etiam 
piorum animos , eo genere mortihicationis aflli- 
&os, jntimá confolanone perfundit. 

Qui Píalmum hunc de Chrifto: exponunt, Chrifti 
pet faccum cius corpus intelligunt, in paffione «epu in 
concifum; & in refutrectione immortalitatis ve-. Paffiene 
ftimento circumdatum , perenni lexiná comi- tendi[um, 
tante. Nam defunctus laboriolz vita erumnis, spe 
& atroci dolore pafficpis, qua fpeciem decorem. . ri eircum- 
que fuftulerat, glorie paludamentum induit, à dmm. 
vi&rix illa humanitas, crocorá lztiGz immeníz 
redimita eft, & ferto exultationis coronata. 74s- 
ferte, inquit Zacharias, ab. eo veflmensa. fordi- 
da, Et paulo poft : Er pefnerunt cidarim mnun- 
dam [uper caput eius,C- andnerunt eum ve[libu: 
nimirum glorioíts,cunicà illa triumphali & pal- 
mata,cuius fplendorem intüentes Beati,in omnem 
aeternitatem mirificá fuauitudine recreantar, 
O33. Ft pfallat ribi gloria mea, C- non compur.- 
far. ] Symmachus vertit, fra d2y ev 3iEa, x, duh 
mnes»: quod S. Hieronymus tranftulit , vr 
laudet te gloria , C- non taceat. Idcó íe à Dco 
feruatum agnolcit, vt debiras illi. gratiarum 
actiones , & laudum cantica perpetuo referat: 
qu fc fideliter przftizurum promittit. S. Ber- 
nardus Serm. 1. in Dominica Palmarum locum 
hunc interpretatur , ac fi Propheta. Regius hic. Luririayo- 
ingens beneficium poftularet, rofam (ine fpigis, r&mesin, 
gloriam fine ignominia, confolationem fine com- Lari 
pun&ione, felicitatem fine calamitate.Nam poft. 7, 
uam oftendit , quo paco Chrií(tus Dominus 
cum ingenti triumpho Hierofolymam 'ingreflus 
fuerit, inde pauló pofl cum maiori opprobrio 
cgreffurus: Hic eff, inquit, rranfitoria finis leri- 
n£, bic frutlus glorie temporalis, Propterea 
prodenter orat. Propheta: Vt cantet tibi. gloria 
mta, C non compungar: id eff , proce[fionem ba- 
beat , quam pajjio non. fequatur. Nerüm hzc 
numquam in hac vita , in qua labor cum requie, 
copia cum eit , Vita cum morte , commoda 
cum incommodis protnifcué coniunguntur ; fed 
in futuro demum ízculo, & zterna. beatitudine 
expe&tanda (unt ; vbi gaudia (unt liquida , qui- 
bus cor illud, quod in moruli hac peregrinatio- 
tione inquietum femper eft, perfecte fauabi- 
tur, cüm apparuerit gloria Dei , in quo dulcií- 
fime requiefcet. , 


Zách. 54. 


IN 


IN PSALMYM XXX. $21 
IN PSALMVM.XXX. ARGVMENTVM. 


d. Ei; WS rÍAD", laud 
AaGid Gxedic sus. e 


Nj is nee pn laum o niei 
dv 7$ 28 3 duapria , diy Desi 
Sir. A70 y) dic lon iuc dy e D ya- 

- €)e6, X) e £p of. d urmvolas xutupd! dni- 
26a). H' 39 breue aut led le) a uatp- 

mías onuzir], dY la) ditp 9yJ da 94v 
qped e isura, 5 Mdoyh , ici iocried 

draDi]o, dise 59 iaapnixtis , ai Sia 
guyourd & asegrolaz, B Gngdovuc; dj: 

! $9 Gncfira] cuu dÜem Gnelyon ,' iy Yi 

, Bg GR 0 auodtzemr. H* 0 ing doe, vd 
xéig)ypoY c3. Toit, Aoraroie, evega nts "«, 
Jew) dupipuor vo Ey di ima dp ai 
€uro ue, Ek v s Qo JV 8 3 vc 

. est m TO» T8 aA o paéiy rà 

deegXU , wg) QVogmiures Cxei voy d- 
»esmlu * à dfg To ma bl TÀ cu'meíu 
«resormügu) axd'2ou , Vi cuvmiveia 78 
aid» geonuduis : 5 be T4 AzzoTÉmo- 
pias midas To! &aC)d Ep uohorn. 


^ r.-In finem, Pfalmus Dauid 

* ecílafis. - | 

(nit prefentem P[almum exiflens in pa- 
nitentia, pue propter peccatum faciebat, 
fopans à 

quam sam pridem examditus, grabias agit, 
C tà que panitentie tempore. gefía [int 


PARA- 
PHRA- 
SIS PA- 
TAYM. 


d Vulgata 
pro ecttafi, 


eo liberari. Quin. etiam tam-- 


commemorat . Ecflafts emm ipfum. pecca- Eas pro 
tum defienat , propter quod. amma boni " ^ 


quodammodo fenfibue deffituta fuit , ade) 
"tt cvix [Deraret vefipijtere : exittimabat 
emm [e,quàd peccaffet diuimd prouidentid 


primatum effe. Vel ecflafis dicitur, e) quód | 


confuleret ab[cedere ab illis, quorum noxia 
eft comunéfio. Vel cert -vocem ccítafis, 
qua apud reliquos non babetur aliquis 4p- 
pofuit , quia. fabiungitur , Ego autem 
dixi in.exceilu meo. In finem cvtrà; 
Jive quód [ub finem P[almi ad ea que 
agenda fint bortetur , t9 € remittat au- 
ditorem: [iue , quód de falutari. paffione 
f&b. con[ummationem: feculi fala. mon- 


tiulla cvaticinetur : [fue , propter fpes 12 futurum Dauidi tonceffaa. 


PARAPHRASIÍS. 





eun c& Boccó us, xa eEeAs pue. 

Aleruum tá ; Qnaw , 3 &uapria aeui Ga 
TON - leriuo d'i ui b yox 700. oclo 
Vhnueira/ upt , dà clo Eoi aví. utgi eye fun- 
plo oremoiSmow .. Yl uit eic cl iplul, 
Quow Sar 6Ne [Ine dipaprias, 20" €i clu) gf 
d issu ro ogrouas, TavTt 9 v3 dala 
déco aged; 7 rues us dna 
AaEer us cvppoepy: 

K c KAivor avc95 (6 8 dg vu, 

A'xécus oiu d buereids up , GyFldh 
dà nli) Gok'Sreuy, 

Tera uoi eis 36v are eesamslo, 
X94 és oix? xa icbvyic, GÀ cd d 
PN 

TowvsL 


NS N te Domine fperaui,non 
Pconfundar in. aternum: 
n iuftitia tua libera mc, 





|& eripe me. 


Multà me, inquit, ignominiá peccatum 
adobruit ; fuppliciter autem precor , ne diu 
illain me hzreat, propter eam quai in té 


- fpem collocaui. Verumtamen, inquit, ne re- 


fpicias peccatum meum , fed perfequentium 


Peccatum 
eonfufio- 
nem parit. 


mé iniquitatem. Nam hac iuíta fententià - 


vfus, àb immirentibus calámitatibus me 


^ liberabis. 


5: Inclina ad me aurem tuam, 


. áccelera vt eruás me. 


Itaque preces meas exaudiens, celerem 
opem concede. — 

Eftó mihi in Dcum prote&o- 
rem, & in domum rcfugi) ; vt fal- 


. uum mefacias. . 


Vvv A. Quo- 


$22 

Lad- — 4. Quoniam fortitudo mea & 

n» religium meum es tu : & propter 

' nomen tuum deduces me, & enu- 
tries me. 

Hzc dixit, vt omnimodam Dei curam 
declarare. Omnigenà enim , inquit , me 
prouidentià dignaberis propter nomen tuum, 
*cui confifus fum. 

$. Educes me de laqueo hoc, 
quem abíconderunt mihi: quo- 
niam tu es prote&tor meus. 


»R7 — Conflium Achitophelis infinuát, quod 
contra ipfum mouit, vt iam «dw diximus. 
*»4 — 6. In manus tuas * commen- 


vaL 


dabo fpiritum meum : redemifti 
me Domine, Deus veritatis. 

Cüm in multas, inquit, frpé calamitates 
incidiffem; ab his per tuum auxilium libera- 
tus fui : quare animam meam tuz prouiden- 
Matws prs tiz commendo. Nam manus hic iterüm pro- 
prowden- 2. ! ; 
rid. uidentiam; feu auxilium vocat, 

7. Odifti obfemantes vanita- 
tes, füperuacué. 

Illi quidem, inquit , non tibi confifi funt, 
fed vanis fuis cogitationibus vi funt ; foles 
autem tales prorfus auerfari. 

Ego autem in Domino fperaui. 

: 8. Exulcabo; & lztabor in tmi- 


fericordia tua. 

Exenim in zrumnis conf(ticucus auxilium 
tuum imploro : atque hoc potitus, benigni- 
tati tuz bonorum caüffam adfcribo. 

Quoniam refpexifti humilitatem 
meam : faluafti de. neceffitatibus 
animam meam. 

9. Nec conclufifti me in ma- 
nibus inimicorum:ftatuifti in loco 
fpatiofo pedes meos. 

Non erraui, perpetuó hifce cogitationibus 
vfus. Siquidem cüm in hoftium infidias & 
latebras frpenumeró impegiffem,& in caffes 
ac retia mihi cenfa incidiffem,venatores cffu- 
gi. Hoc enim infinuat dicens, Xec cencín- 

fifi me in manibus inimicorum. 
1c. Miferere mei Düe quoniam 
tribulor: conturbatus eft in ira o- 


EXPOSITIO PATRYM GRJECORVM 


j'. Om ep Gala iuto C xac- 


dw uoo & 00, xg) exer [^5] 
oua. es 6d eie t6, gii dya- 
6 u$. 

TaCQ elorer sl marmdutlu) 9$ 932 un. 
J'iugióus ce Jud». TlasGdarrii dp, qu- 
cf, us dfidlijs amesiolas, dfj Ti breui mov, 
ip d arti, 

É EfaBons ps Gu ty Ps ims 
ic i d puoi, 971 uL &à Vartea.- 
gsu uo. 

Th Bel A gré alimn?), ld clog- 
ye xgv' durd- "c ag] idw esci 

g'. Eis xyéeac qu nns 
T anu puov* Dis us XUg46, 
0 960; T d^x9 date. 

TloXudic, fuat, 70d x4 OTT Oy CUM 
Cogit , dfd aie oi SAU Sve olo pomi 
o6 dM ysem Thi (uar ejoa 7h ci 
o'bati9na qestíSea, x6ep )9 gradu 
eU Su axeoukS eus óruat4. 

C. Euen(ats cti da quMosar- 
(o: uat agi daxevis. 

Exeiyoi I» &r, Qnaw,u aoi TOR, 
a? scit uaialons kr) X elu") Aoi ugie- 
elofac dt vuc ride marnid Xn fé, 

Ea 3 ei vd xvgw moa. 

$. A A'yasbuaguag, € &deg»- 
ST to) Jh Td éA&R cv. 

Ka) 39 &» ovjupoegit, y , ql) clu fm- 
xug/qu xa^d , Q suiric Yaoagu/um , vi 08 
Qarlepzía T dad dyariSyyu 3 abréan. 

On &rád e c) rl (ga evedi» 
pop , Sra (nc O0 muy coy xd rho 
Nuzeluó uv. 

Ü. Kei s Tu) e ats us de 
Aieus 6y3pd» , fenrac e» &igv- 
aepo CR módae tz. 

Ov Jiu Go , nrw; de) zen dip Ov 
Toi; A047 git , E'rd ege 90 7T0^sjdion 70M 
Más Q Adooic abire aiv, C eom 13) Ei- 
vu Sire upi duxrvoy Jti Ge, dittv- 
90r vc SnpdUorras .. Tro 20 civ, d suv- 
xA&iz dt us eis yeiegs Vues, 

í. EAénco» uus Xie, 7 3A 
[Anusu* Key on à Sud ó ó o- 


Q9u^- 


LN PSALMVYM XXXw 


Q9aAudc uto , À Nw ov , C5 
asp uv. 

[1225p/cuc ydp ea Js ThG duapríag, 
dVaxplen dfazrarris dva yd touay . ag) udo 
Ji Q 9 duxá un Cone i) Sop Ge ierimia- 
eai, 2acteg d Gra Su v Tj) Acysp (a- 
por CxaAizw, Ol Aoyz jugi 90 , dAW wyi 
yesip eizesase), 

ic, O'n oes SAT 6p Oy émis j I 
poo, C (a £m etos sey Lais, 

Tad us , Qui , vip Dior eic id Utac e 
de xpua Maroíng. 

H d énmzes óy Sande j ive 
pos, € (a osa. ov Fear oum. 

Kaj 54) , Qnaw , 8 deux c). dpitysngdon 
X9 TIcENteyct us To MN 

i6. Tlaeg a asa cF) 8; pás us 
iyptübo ovad €^, € Gi; ari us 
cQo9 eg, € coe O" Gis yvusois us. 

Oi i28esl ue, Qnat, & éUSuyia,, vd JV 

' xeyDaeóc Cpu , qd) molt Oudeon, Eon yap- 
7» , 1) Tt oer uet Frigo Oo. C ou. 
Qicueor TETo id io an Vrirya jo 

Oí 3sseodirís jus te Eoo 
daz uod. 

ty. Emündbeo dca "ego 
im xapóidte 

Asdí xoi 30 cvfrfokr apt, 1 mic C Bag 
tuc GeLT UO, 

E'joiülo dae med DUUM - 
Asc. 

id^. On ijcera joyor sey 
TAggixdvmuy xyx^olej. 

A'aréyruods us, Qnzlv, d'aurmez duni) 
extusG SaroAtA0T G* , C vtxesü vu Qor olzi- 
eurr GO». TaUra dV d ond uv Moo, dai 
(ai; dpoaic vu iveidw dizdudp (Oe. ZnualW 
di df ré mur, Q Tic 08 Zsutel Poidbziac. 

E» rd Pha iron euch 
djn A iui, E AaGó là Nyv- 
x T IGuMrav C. 

i£. .Eyo j [ (9i xUexe nAm- 
ca era. cU & ó 90€ Mov 


i. EG sedi í (9 & xAigoí 
pov. 


Towxvs I. 


523 


anima mca, & venter POR 


$18 PÀ* 


culus meus, 


meus. 
Cum enim, inquit, te per peccatum exa- 1 ^Y 


; im , ffi € illa : $0 Peccatum 
cerbaueri ,COgor aii du 1 crymart; & ani- pertuale 


ma mea veluti tempeftate quadam. & per- ti» sd. 

turbatione repleta eft. Ventrem autem hic id 

vocauit promptuarium cogitationum :'co- 

gitatiorres enim,& non venrer;conturbantur. 
uoniam defecit in dolore 

vita mea,& anni mci in gemitibus, 

Omnem, inquit, vitam meam in dolo- 
rem & lacrymas infumpfi. 

Infirmata eft in paupertate virtus 
mca: & offa mea conturbata funt. 

Etenim, inquit; & rerum neceffariarum 
egeftas corpus meum arefecit, 

12. Super omnes inimicos meos 
factus fum opprobriu m, & vicinis 
meis valdé,& timor notis meis. 

Inimici mei , inquit, in laetitia funt; ego Dawidexe- 
autem ridiculus fadus fum, & ludibrio fini- Pel in ad- 
timis, & notis fufpe&tus. atque hoc manife- iu 
ftids edocens, fubiunxit: ; 

Qui viderunt me, foras C nt 
à mec. 

13. Obliuioni datus fum , tam- 

uam mortuus à corde. 

Timebant enim mecum verfari, ne in 
manus inimicorum meorum inciderent. 

Factus fum tamquam vas p 
ditum: 

14.Quoniád audiui v ituperationem 
multorü commorantiü in circuitu. 

Reprobaruntjinquic, me omnes tamquam 
vas perditum , & quafi mortuum in fepulcro 


' jacentem, Hzc autem non fufpicando dico, 


fed vt qui probra meis auribus hauferim. Si: 
gnificat auté per hacc,etiam Semei maledicta. 


In eo dum conuenirent fimul 
aduerfum me , accipere animar 
meam confi liati funt. : 

15. Ego autem in te fperaui Do- 
minc: dixi , Deus meus es tu: 

. In manibus .tuis.. fortes 
mez. 


Vvv Tili 


TARA- 
THRA- 
$15 PA- 
TRVM. 


$24 
Illi quidem, inquit, congregati. necem 
mihi machinantur: ego veró te Deum. & 
gubernatorem effe fcio. Hoc enim dicit, 
In manibus tuis fortes mee. 
Eripe mede manu inimicorum 
meorum, & à perfequentibus me. 
Deinde oftendit eciá liberationis modum. 
17. Illuftra faciem tuam fuper 
feraum tuum, faluum me fac in 


mifericordia tua. 
18. Domine non confundar, 


quoniam inuocaui tc. 


Nam cüm tua facies mihi apparuerit, om- 
nía triftia ilicó foluentur. 
Erubefcant impij, & deducan- 
tur in infernum. | 
193. Muta fiant labia. dolo- 


fa, 
Quz loquuntur aduerfus iuftum 


au" iniquitatem in fuperbia & * con- 


Di[ceimem 
precuii, 


L: 


Timen- 


temptu. 
Et hinc difcimus , quantum fit difcrimen 


é ; b 
4; inter péccatum, & impietatem. Quapro- 


pter magnus Dauid orat , vt ipfe à confu- 
fione, quam peccatum intulerat , liberetur: 
qui verà impié agebant , cum dedecore nc- 
ci tradantur. Mortem autem Achitophelis 
híc przdicit, qui cüm amicus Dauidis & 
confiliarius fuiffet, antiquum amicum de- 
feruit, & contra eum, quo laus non fuerat, 
prauus confultor linguam | mouit; Rede 
autem fuperbiam & contemptum, confilium 
illius vocauit, vt qui filium ad patris necem 
excitauit. 

20. Quàm magna multitudo 


dulcedinis tue Domine,quam abf- 


condiíti timentibus te! 
Timentium te, inquit, Domine, mer- 


ami cedes & przmia occultas, & hzc quidem 


multa, & magna, & admiranda: cum fu- 
didbe veró illos & zrumnis colluctari fi- 
nis, Verumtameri interdum victoriz przmia 
óftendis, vt athletis animos adijcias. Hoc 
enim fabiunxit: 

Perfecifti eis qui fperant in te, in 
confpe&u filiorum hominum. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


E'xéivos 4j), Qnow , d Seid erre vo» ior 
xaTTUROi Odyazw * id dV Sor cv old a wa) 
ey Gn. T8 j9 24; E» Gic €Mpti zov oi 
kAlleol M$gU., 

Pü(z us 5n xceege Sopa pus, 
v &x Tuy xa (gdvaxov Tay uus, 

Ej Jervn sg) $ wresicwas reda, 

i^. E'ritpatyoy 8 aveo va, 

d ey odor po ca( ov us & 
TÀ 2&4 (v. 

ni. Kugue tu xa guozuleilo o n. 
ErexaDsec atulw vs. 

T$ 23 os ui nfjooudponc 2n tan eia , Tat 
axvS eva cavrirg 2v Ukas?). 

AisyuuS angas d'asGcs, xo) xa- 
(Ga orn aw &c tov. 

B. A Dua, oria C yenn 
(& dozua, 

Taà ^aAE(a x) S xal dy- 
quas. éa Cmreendposin. xa] cIeude- 
pi 

aj ornÜSw Mats avopdp , c) ET 
uu d tipiía toe 9c datGevtr Ld. Aib gj 
ó uiae €-ogxaA6 AaGld , Grey uy Ti€ 
dà clu) duepriae seyn aiocuiwe 
daaNVRyWar 146 À duostGela cu aivras, 
UT RiouuYc Tu! Suv io GoamupS ir). 
T8 A'^b tA Jt ér(aU Qu. cest A 9 Sara. 
m», 5 Qí2oc av T& AaGiÓ x cv Ca Qro, mo 
mai CU urat QUA, tg) xy T aurd. uxJir 
Wd namcóroc 3 ,Aa| 7 (at cmirncve. T areprqaweías 
ji é deeds irwcw, Y svn uA ld duci cinc- 
Wet Gua Atzwr , Urea à said xT Po 7$ quTC9; 
$. Md 6; a pay ls. 

EK, Ex TON) $2520" 7 en 
SUmrPs gu xUpi , We fxpvipas Gic 


quesos 
NA- 


m tuens xg] vu Lindon xpuaTex ,r, ot (e 

Td ra, C utya^e x; x, SJauuaca: ida - 

D. dd id TRAguSUUO/ uc idcuc eoecap dace. 
dX Gum cm rw wa) "youvoi, TE DeaGa, 

Pls vupalAwmic, T6r 3 (mi- 

yc 

ESapyiza C (eic ST (Cu eh 


c, Gyawr oy TaV tay Tay spar. 
Ein 





IN-RSAL 

Eins ho. fpopipilo iwi] x7. pip 

dÁEein anegvoias. 

xa . Ka Gxpoxpes auch y »on- 
xpüdpa $ «oos cu qu, uri Gez- 
n6 dp av. 

Zxerdcus trc Óy cxt 26 
do nioy iate "y NgosdV. 

.— Apuei aoi , Quady , 3 angeiresa- ( T8 29 
X23€i vega umor) ard om &yTeG Tteg yit x2) 
dn ai Segue d se giouu , tg] San. 
qlague d» uso, xolimp mw) xgov^jas ewn- 
9i , xe) d parci, arogiray, Tan; d$ vves- 
soías x auos dorióawaw, Cao T8 Su diu 
xiup Qu* és iecore 29 X aro?ogleis Cis dei- 
vc, 9 owmolay TrTU ^M, 

X&. Edsyrec xieO" , 9n - 
Sauu.dsacs v £s" dturd Gy nM 
«E10 yl. 

Od ree ut, Qn), ait egts v8 olea qu. 
| DarSegría , ic suy óyveg qEipegTTs- 
aw oi oizírepec. 

xy . E'yà ) 6a 6 ri &xgdad 

, 2 $5 , ài 
pas cor ép puta uod T0 (coran à qu) 
óQ9aA Atl (ov. . 

ud. GO 6 iafixouc ate The unc 
d Delesdc iov , &) TÀ xeXeacy ool 
(6 avcàs af. 

Qul , Quat, T] dugpría qoem at 
arüjjeo 9 aic eji xnd wugrias d NNÀ màs 
quremic ugo Suaad;dp Ov Adpu, v mapéi- 
dt d'éyfpor E rn fn c-ogirta uta- 
gioi 3 olor, in 7 «a amid Oeluran- 
d'eoatc qiAareeras Q. evejrcias. 

xj. A'yamtracre vv xogiovids- 

L] , uv , , , 

T6; ($ ocio ard, om aUNnd ate Gc 
Ün& xp", xoà d (red à wn Gis 
afetos de grotónw Naregeponian. 

legea, nei mariae iud alui Seíar 
;dày d diem eveguuesuidp us éxÜ uae d2a- 
arüs vi» Tff Dur opéra , of mw xgron 
aif dAnSeia yes udpor , x; rà duspor d'Ag- 
Lorelay xexmdiec xohaCorra- 

xí. AvdpiLeoe G xoo ouácro 
j xad ia. OpXU , gravé; G) Nar 
Corre e)3i xveir. 


Tai sro. cidoryc , Quai , oi T8 Sí 


MYM XXX. $25 
Deinde prouidentiam erga ipfos fingilla- r4na- 
tim commemorat. PHRA- 
. 515 PA-—- 
21. Abfcondes eos in abícon- zavx. 
dito faciei tux , à conturbauone 
hominum. 
'* Proteges cos in tabernaculo 
contradictione linguarum. , 
Sufficit tibi, inquir, vr appareas ( id.enim Fn" D^ 
faciem vocac) ad hoc vt abomrti eos pertur- pesca 
batione & tempeftate humana liberes, & có- 
prehenfos in medio, quafi in tabernaculo quo- 
dam abísondas , & inuifibiles reddas. Hanc 
autem prouidentiam & ipfe confecutus fuit; 
cüm eum Saül perfequebatur:nam inter peri- 
cula media comprehéfus,falutem adeptus eft. 
22. Benedictus Dominus, quo- 
niam mirificauit mifericordiam 
fuam mihi in ciuitate munita. 
— Perinde enim, inquit , bencuolentià fuà 
me circumdedit & muniuit , atque fi incolz 
ciuitatem valido aggere communiant. 
2j. Ego autem dixi in * ecítafi 
mca: Proie&us füm à facie oculo- 
yum tuorum. ; 
Ideo exaudifti vocem ora - 
tionis mez , dum clamarem ad 


tc. 

Purabam me;inquit,vbi in peccatum incidi, Dew pe- 
procul effe à tua prouidentia abie&tum:verüm »pilia- 
quoniam humiles meas preces obferuafti,non petew 
defpexifti orátem. Hinc fermoné transfert in 
monitionem,ex ijs quz ipfi contigerant, diui- 
nam beneuolentiá prouidentiamá; declarans. 

24. Diligite Dominum omnes 
fan&i eius: quoniam veritatem re- 
quirit Dominus, & retribuit abun- 


danter facientibus fuperbiam. 
Decetinquit, vos omnes, qui diuinam viam 
ingredi decreuiflis, ex aimo vniuerforum 
moderatorem diligere, qui quafi quadam re- 
gulà vtitur veritate , atque eos qui immode- 
yatà fuperbià laborant, fupplicijs afficit. 
2$. Viriliter agite, & conforte- 
tur cor veftrum, omnes qui fpera- 
tisin Domino. | 
Vosigitur, inquit, hzc (cientes,qui diuina 
Vvv a3 fpe 


* Nt Fwlgato 
, 2. dá zuo, 


* Vulg. 
excetiu 
mentis 
mea. 


'*oM- 
MENTA - 
RÍVSTA- 
TRVM. 


Spe in 
Dun non 


sonjundat. 


Dew «jt 
pro omoi 
armatura 


d 


526 
fpc freti ptzfentem vitam pernauigatis , con- 
fiumate veftras animas hac fortitudine , & 
gubernatoris nutibus obtemperate , fequen- 
tes quó ipfe vos dirigit. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


iazridi ov maejdym faz torre Dior, xegad- 
ven ej ej pela nic ples doxst, agni 
v8 xvCepr/ru tá pios sé uoo, qti op uoi de 
a) cn eiroc irn. "d 


COMMENTARIVS. 


"3S w TE DoMiNE sPERAVI. ] Si 
"3 EU quidem hoc de illis qui in Baby- 
» ug i. lone capti: erant , ditum fucrit, 
oltendic illos adiutos effe per calamita- 
tem. Nam qui iam dicit,» £e Jpero indicat fe 
hadenus quidem Deum neglexiffe , calamis 
tatibus autem. edodum effe, non in alio 
fperare , quàm in eo qui falucem afferre poí- 
fit. Quocircà fabiunxit,Ez sez cenfundar, id 
cít, non deferar in perpetuum. Correctus au- 
tem, dignus fum confequi benignitatem. Jw- 
fHitiam enim hic beneuolentiam intellexíit.Si 
autem hec de fe ipfo Dauid dixerit, ferifus erit, 
d.d- Peccatum multo me dedecore affecit,fed 
cüm ip te fperem , obfecro ne illa ignominia 
longo in me tempore rcfideat , propter fidu- 
ciam quam in te collocaui, Ne refpexeris pec- 
catum meum,fed iniquitatem corum qui me 
perfequuntur /z juffitia tua,qua: non alia eft, 
quàm Vnigeniti tui, /ibera me à circumdanti- 
bus,& etuc ab his qui mihi bellum inferre vo- 
]unr. Er cüm clamor, inquit  noftet ad tuam 
celfitudinem. non pertingat , isclima aurem 
fuam ad me, per tuam condefcenfionem , vt 
citó etiam annuas poftulatis. 

; Esro win iN. Dzvyw. ] Illud, £//e 
mihi in Deum protectoremjd ett, protege me, 
à malis defende: teenim non adiuuante , in- 
utilis & fruftraneus eft regius amictus ad me 
faluandum. Hoc autem cft modeftiz cius, 
quód non per fe petat adipifci , fed propter 
nomen Dei, Ceteriim hzc omnigenam Dci 
curam declarant, vt qui nobis pro- omni ar- 
matura & prote&ione exiftat. Illud autem, 
fottitudo mea ,' Aquila & Symmachus, pe- 
£fa mea , interpretati funt. Confentiunt hzc 
ilti Euangelico prudenti, qui zdificauit fuper 
pertam. Illud esutries me, apud Symmachum 
elt, curabis me: id eft, omriimodáà prouiden- 
tà me dignaberis, przíidium & refugium 
mcum éxiftens. Per /aqseum autem Achito- 
phelis confiliü defignauir, quod ipfi ftruxerat. 
Quoad Ezechiam veró /aqweum vocauit ca- 





BEE nr zor xrriE nanmiza.] 
) PRIOR. E'2r 4E cpi?) gi o. da Ba- 
Cad ni, iden etti irrag 
D^ T cuutoeac. T6 5 eizréi, an ev) iri. 





£o, moy To, 6o On cej TWTV (D wma 


Arydp] T8 $38; (aic d ovutoedic Voraus. 


S02 uà à uoXos (crit em , d^ d moe voy 


atten dusauipos, bio rino gu) p qa 
uisu eil, dyri 8 , i iyuta(aA ert Dells 
eic T6 domixls. AiopSuwo at Jp Ov d*, dirais 
€i Tu y€iy Quae iac, d unguocuul y 
érai Su 0l) qiia rS eeiam . Ei di 
abl durd à AaCld aUra. Clerum , abr 3, 
alor uu ut tno], cea v d uapría qoA- 
A, dA Eoi cvi (vmriouc, ineswoco uh uet 
7ro9ui Sonya, apt The) ador idw, d/2 lud 
ec cà arvmíSrzv, MÀ Ad duc ele vhi iua) 
d itas d. €i abd Tj duexirrav a 
voudar, Ey v5 dingiomud cu, ux dAAanion 
7$ ugrosfjust ocv , puce ut ex T] eiuien- 
xóTUr, Y; CEA dn 7. 70e)c uit 7oAquel Bu 
Aoydytv. Kaj Vor6i uà QUay], qua), 8 nutstog 
xeavyh «esc T) oor U^] O)o, xNiroy và &c mu 
«vejt ut 3fg ovyua(aGdatorc, ut dy yy vines 
VaDehie Toit airuutroic. 

y; YENor xoi xix oro, ] T2, fs 
uoi eic adparamie lui urn 78 , Vapdaniew, 
ira uuwor ir Toi xaxclz. uii 53 $8 owieyGe, 


drUrmrot y) uadit Wai Bagieias eie ga - 


ei ut ae 6o)9l. MeveydiLorGc di Q 9o, 7à 
Mund À tawrür dEigv Tuy 6i, dXX df vo S éior 
óroua. Taba di clu) mra Goarlo T$ S 
xnd'tugsias du, De ae) grarric U2Àu gg] 
eximie Sp inva). 1541 xea(pipd usu, 
N'kípas qg) ZUptety O, mvipen ust , pe 
passbouy. Xuupavé: dU vul à» aU aysaDoic 


' Qesriuu JE astpas olxodousrn, To di dfa- 


Speden us, og Xunpdyo , mae us 
Xxévay. dyriTE, mayo ario diode ev22- 
voías , Cesvexor "fusuoy Ge xay tara quyÁ. 
Aud. rie meyid Qe. JU. lao m A TA 
idnAaat Bud , li ciewynouro xoc dud, 
eie di ECtnías mwyida lw alyuaMogiar 


cxd- 


ott 


——— —àM 090 


IN PSALMVM XXX. 


dudAtow, 0Q wc euuctAwifa, A xol di 
ri aul, và ie pora. ww 23 mapídon, 
qo tíSot 2gaSuyormut, « a evesboifur Sx. 
páen. lle)c alU ai yuanaciar dV xg) vs 
inwreolaw , da usa Qoogs v) daeg didür- 
qur, xg] Wnuc olo ueswdpo* dd ren My. 
vaj, Ct mou dà ouÜeit voro qo], quot, 
ev) ld ial and id ejua Quad rrew "juxim, 
Ateiegc Argor «lui evegroias, A'sdaoocr 32 V 
«UA ydus pt cupi poegit , dou Bones 
dy de own, H' de alu uaa sePapal- 
tp» (2n 33 eesrrks Gà; dyluc và euf- 
Maroc) € meodina) qoe adipe, 79 Tu 
«xbgríiovral T4 $9. . ' : 

$'. EAYTPOZO ME KYriE, ] Cc ide eic- 
exuti; , Uwvregau i Qyn, Ot» di an- 
Selac dUxalogc Gyougurtr, oic uh Py ioori- 
dur ao esc Aud 1&5 dé pow, iud (vire 
eu, Vireid i Gneinec drwgegipis , uarkauc vic 


utr. ÉinpaAlag Tu dyoma d/g aveo Gu put, , 


dario n Tj draysgios wg) QuAaxsic dElov, 
Tém 22 7) , d/atuMdosorrag , MawibmTa£ 
98 ru d isou, aresizec, 0 Tésatormluc Ao- 
Jic ux MA, d wgà es orn uerubntas 
qorzQdp, Q dfgxeric, uady oipeA door éd 
edo) và va (2 regi rre Porn uel. Maori 
di dum ligu. $ jqgrraiómc , paamráq gne Tq 
QuAdasoac . H^ ats ima 9. 29e sov wg) Y 
dÜnuse / a, cov. cóc [uiae buy iain , hio 
44020». 

C. Era Ax zm; TO xyria HATIZA-] 
E'xéivoi qd Cà Tox jegryttlonc eor, gno), Te 
lizridaz , 9 di dd tavrt dmsclu 7 «vesc- 
dixáy "Wero 000. Vyce vx dala , db eg] di. 
xaibc epa da Vu ad Rya|, Kaj és ovugoegi à 
dy? clu) Eanxsejar xg)dr , € uín Y 

, Aduay, «fi Quar Üesrmía cov a yam Iorpaa ril 
el1iac, &Q' aA ig) UQegiroua) , doraSw/qdjoc 
73 2vmied . Tlooaiue 53 Var. Volley ToM- 
mm O0» ad e qoexrvw ac, Vrae 
yérme iuay Toy 4/2. T evege eX Deiey inem- 
eid» , kowouc cn T arn iofesis dva xdv v; 
Aiaen 3 onda! up, ng) e Splits elo 
Sj) dfbezm rne Ó ava jobidpor dgzrd- 
eus, Acl oou , L2 TES apodag Cs 75a 
quz y dUguaue/ a xerrísmous , vj dipewy 
a Qixac Bad ion Pci 1$ Boop. TIPP erxus 
99 Aiiguzos Ó ? Xau5, à) TÀc TerSuiwc E 


$27 


priuitatem,quá detinebacur, Confentaneé au- 


cOoM- 
MENTA- 


«em laqueo fubionxit, wem. abfcondernst- yis pA. 
proprium enim laquei eft, clanculüm poni, &vx. 


vtex improuifo capiat. Ad captiuitaté veró re» 
fertur & iftud, Redemi/f,ex metaphora eorum 
qui muneribus ?capriuitate aliquem educunt, 
quz lytra vocantur. Cüm autem frperiume- 
19, inquit, à te liberatus fim , trado tibi ani- 
mam meam cuftodiendam, maps appellans 
prouidenriam, Calamitatibus enim quz me 
circumdant , congruum aliud auxilium non 
reperio, Vel quia anima cius oppugnabatur 
(Sandis ehim exigua eft corporis cura) & Idi 
metuebat , fpiritum fuum commendat Dco. 

6. RepEuisti ME DoxrwE.] Tamquam 
iam exauditus,redemi/]i me inquit. Deum au^ 
tem veritati apté nuncupauit, vt qui fpebus 
fuis minime fruftratus erat. Idcircó autem,in- 
quit, me redemifti, quopiam ipfos auerfarus 
es,exofos habens eos qui res abíurdas ftudios? 
peragunt;non fecüs ac res neceffarias & obferz 


uatu dignas.Hoc enim fibi vult vox ebfergan- 5i tui ob- 
Jeruant 


tes.Vanttates enimabfürdas a&iones, vel ina- vanirate, 
nes cogitationes intelligit, quas cüm admirti- E —- 


mus,vané & in caffum laboramus,nullum lu- 
crum feportantes ex ftudio quod in ijs collo- 
camus, Cum autem vanitas ifla fit execrabi- 
lis,exofos reddit eos qui illam obferuant. Vel 
vanitatem vocat diuitias ac profperitatem; 
quibus tamquam bonis ftabilibus adhzre- : 
mus; vel mendacium. 

7. Eco avreM rN Dowrwo sprRAv1. ] 


Illi quidem, inquit, in rebus vanis fpes habe Qui i» 
bant,ego autem nequaquam deftiti à te bo- cd 


na expeQare; quare eciam dignus fum con- 
folatione ac lztitia Etenim in calamitati- 
bus conftitutus, auxilium tuum implarans, 
atque illud confecutus, benignirati tuz cauf- 
fas eius acceptas refero , ob quas etiam Iz- 
tor triftitias expellens. Cüm enim frequenter 
ab inimicis oppugnaret , & nihil magis fata« 
gerem , quàm vt me per diuinas ad te pre- 
cationes humiliarem ; de neceffitatibus ini« 
micorum, & infidijs eorum, feruafti animam 
meam; & circumpofitis mihi retibus imple- 
xum mirabiliter eripiens, liberafti, ac pedes 
meos in plano latoQuc loco conftituifti , & 
quocumque vellem liberum abire permifi- 


E'Lexía dà &in dy dÜpuop la d au rop Tf ps. Sxpenumeró enim & Saülem , & Ge- 
thzoseffug. Quoad Ezechiam autem, locus fpatiofus fucrit libertas viuendi proprijs 


legibus; 


larione di» 
gnia eft 





CoM- 
MENTA- 


$28 EXPOSITIO PATRVM. GRECORVM 


legibus; tribulatio veró iugum inimicorum, 


nivs pA- Céterüm aliter, humiliatio quandoque qui- 


TRVM. 
Hwumiliatio 
Wuplicuer 
fumitur. 


Necefita- 
tet, [unt 


Wnduer[ita- 
vn. 


Ira turbat 


dem tumoris carentiam fignificat,quandoque 
veró vexationem inimicorum. Bonum eft au- 
tem fi vtramque Deus humiliationem refpi- 
ciat. Hoc loco autem fignificat vexationem. 
Porró. seceffitates appellauit aduerfitates, à 
quibus poftquam anima eius fuit liberata, 
haudquaquam conclufa fuit in manibus ini- 
mici ipfam affligentis. Vcl Jecws fpatiofus idem 
figaificat quod via illa lata & fpatiofa,quz cft 
amor voluptatis. Gratias autem agit ci qui 
ipfiin terrenoloco firmitatem ac ftabilitacem 
dcdit,vbi propter latentes voluptates vira lu- 
brica exiftitne hac illacáe animus ab. affeti- 
bus circumferatur. Ciim autem laudabilis fit 
locus ifte fpatiofus,gratiasagit. Q uoniam tri- 
bulatus,inquit, non anguítor, mala fuftinens. 
Pro quoniam tribuler, Aquila legit, quomiam 
angu[lie funt mibi, Quomodo autem cüm 
anteà dixiffet fe in loco fpatiofo ftare, modó 
quafi oblitus fui;ait fe tribulari? Vel certé fre- 
quenter mala fua memorat, vt fic ctiam di- 
uinum auxilium alliciat. 

10. CONTVRBATVS EST IN IRA OCVLVS. ]In 
ira fcilicet,cua.q.d. Ipfa etiam videndi vis mi- 
hi obfcurata eft, dum ira tua nullam mihi 


' quietem concedit. Vel hoc modo,q.d. In ira 


Dei, animz oculus, fcilicet pars intelle&ua- 


. lisac rationalis,conturbata eft; quod omnibus 


Venter w 
tropici 


Offa 
tropicé. 


Ephe(.1,5. 


Venter tro- 


pich pre 
FWIneris. 


peccantibus vfu venit. !/£7ima» veró vocat 
fpes in Deum, qua nos animant & quodam- 
modó viuificant: ven/rem verà appellat ha- 
bitum illum,qui optima quzque in nobis gi- 
gnit; ef/a conftantiam ac firmitatem cogiga- 
tionum ad meliora tendentium. Cüm igitur, 
inquit, hzc contra fplendorem fuum in con- 
trarium vería fint; idcircó iram Dei veritus, 
conturbor, Vel illud, Zz ira idem eft ac pro- 
pter iram , v6 cftillud Apoftolicum , I» ca- 
leflibusjd cft propter czleftia. Pro costurba- 
tus cff autem, Aquila legit, /2ualuit ip irrita- 
dione oculus. mtus , perturbatus eft. propter 
iritationem. — Quia enim , inquit, irrita- 
bam, & iram mihi concitabam , irá di- 
gna gerens ; hinc confufio, & conturba- 
tio , & fqualor , rationali parti accidit. 
Non aberrabis autem fi per ventrem. et- 
iam memorandi vim intellexeris , in qua 


moDuteiaz ; 9) ) 925i $09 oohulan Cvydt, 

Aoc d, 5 Greven $n Mg ld d 
qas duoi , Ur A al ar oleo xu. 
ew. A yan Jt xà Ead 2 Sir rl) ino 
qíesc Tuzreipogp, Ax^ot dV yug. cl xa- 
uum. T ds aya 'yoc dV vat Eus deje ond. 
Mew, dj dy ju&eíónt dam. vi lox, 
8 gv)xuem a) eit yeienc TB Xo(zdurirme 
bfes? . H'n dip/oupor J rà area ng) 
dpury apu rau'Yà d nAci fmc G23s 9 qmd bría, 
EU 2a €: d VÀ [Gba wr 3) ca. 
ew & TU aX) o li oro Ópzarn: Su yg 
Ti; ipqguPsveruc 3doaeq v) (jy. Qucrefy 
E21, dew p didt xáa£ica alu) -|usylud xxi 
2d. orae y peg. Edy Ji Preurtooy T5 
Q xi dp suem, «nae * Vr) SAC. 
tp G* € cuosoecua, Vyupress ni 
dievoi; Qua, Avr) Ji S, En. SAC oum, 
Aiax, 0n cwis tjgi. Ta c di Gp dU puoto- 
£a «vesemuy S5a , vus dart Eh^Aato- 
do avid MA 92í6e9r; B' mui 
7l. olu&iam dnpewpugréUd waxdlv , xdr TT 
3 Sea» Dangeis Eocad Qe. 

í. ErAPAXOH EN OYMO.O Q06044- 
Moz.] E» 9uug qu cd dwobn, dril v5, 
kd) &vro 9i egy éawóngui , iui ondidur- 
7(B» uoi altow 18.35 cov, H^ nec Et 
TU 3$ 9X8 S'uud y 0 d "uvis épOuA uie mt 
vo dfgyonmodt y) Acyshup veg fr, 0 iren] 
Ed 7a Toc duaprarem * Vola Ji ze 
E21 5r Uvridag quo» , aime dyas]u^rucw 
?» Hd , wg) lor Caonovdan , gasteg di «hà 
Jiorrmów wd dem vy) xpeerztay 26: 
ócd , T? cp wo) dxujcric vp eje ri 
BX^aio 2eyopil . E'orei uv (aU mu Quot, esc 
qivasricy * dawrp] 40d oxiutovoc aftured-- 
mis 4f sk Prae vy ri So do rec 
Suy, uegosopa. H* «5, és Suud,, ajrl 
55,0/9 ? Suubr, dicto 10 DerocuPuxir cv GR 
ruegvioit , ari T8 , dd vd irvedua, A'vr) 
di sS ego » 6). A'nxUAaz, H "vyuar 2A 
€» macepjuo uo! 0 69u ub jupu , tOsaoiOn 
dig mxespya ubr. On 50 muesipyiad , Qo, 
12] Puuly iuavrd. rire , vi Svp dia 
qegLas made ovyxvax, xd) S5, 
Q àv ub mu! Acyerud veszytoon, Tagt. 
ea d'i x dy dudplic eimv, xd) Y pmugniis 
dVrayu, às d roue tiq 2/À Aóyu Teotat, 
e Gr xaiMa CyagoríSueor eluUw, Aib Alex?) 


rationales omnes cibi, tamquam in ventre , condi folent. Quocirca didum cft 


x5 


IN. PSALMV.M XXX. . $29 


D 5 4X5 Bo]usoh go ry nigjor "rai. 
&& T rc up. Tab(z dí, pay, vl pi^ So- 
Aullelc , Segareia. tuauriy srapéiyor , ódUry 
zdj eua uoi, G zifayeia axogdid ic ipai- 
Tir, ndi 6 df mram xixMay lapszopi go. 
A'rrl d 08 dleryela , 6 Xonui xot guQiev- 
eor vpuimsLats , Ciruv, df3 vli xduepriv un 
8 ierit un , xg) TÀ 0rd pa d eptixmuy, OU- 
quo, Quoiv, uai xy nau mor, cic df 0 he xa- 
xelgtut Nap GoAlw cfe aowiis ad ua lacu (C 
qd óc dep ole mra, ird eACopan. Y moyeau- 
pix dira 7 dyicvac Tv x€i (88200gam. 
H' Q ru, xar Jg o alor d oroyecó 
plan dU d wei, iri uli) 6 dwd'y, Tio 
2:40]: £a d'oro amic irrel v'awrir i- 
P e 45] sme, b 7Awry) Ga i poons daSuit; 
tu) (rl AA Giruy oic ido, ? 46 ies- : 
m cC es Pavceapeic. Xniintn dt, d 
VE elm ai) o8 iyorÓ». » i98 n ixUc d. 
wei, dAW. 0 yt Temm. Toii to xg) cg 
TlaUAe, là dugiomtun Soc uia, 9G Cp aw. 
mu. TÀc 30 d'ixgioudlo kxorras , Crgi9n 
Dugssruitn &xaAsct», E/moi d' dv xj oi C» Ba 
Cu) dvi, T E Eta 6) dU à Caf uas, Y) T3. 
Ymn pas, ^8 y era menn Qu. Pop. 
i&dopna (inn, Miu iru d ditzwax, OR 
r^] 25 sif yelap d agnud'ite Mira, dA y) x 
mayo c doa 93 WO imouy, wd) à dusispuc au 
SY 7rácu ( 69 39 MoA? d'Urapus) X) 999 


qvis XEtoixoIG Wouty Emoreid ior, 


iG. TlAPA HANTAX TOTZ rxororx;] 


Ó' à BaCvAdn 29i inlesic vut abxolkU, 


x22«1, OUvoi up "yip, Qnat maie Y y MB 
Ari nguy, aX diy ite ovy eria capto 


ducit, On dà cic ddbicincus Onoiry TY any, 
Kaj (3 gan! us 0009 e, xa] t6S (D mi 
eprósoit, uas, adr) 78, Serore dria) efjooulu 
xg) mit edm us, dew wo) Ts óeP vrac 
Éovxzà iojoe € YoroqaU yy ut, xg) d 
. «pdon, "lvii a) dfenolas imwMilo , dic oi 
step V dmi Lor?) , y, dc exsG(O» doensor, 
£j 1 intr po (03.39 dioere Cre) 
"i ) eg mod» dreid Slo, 4299» xaz- 
uiris uw, aic ag) mdiooty xU Ty] 3 Puvana- 
9h) , al). ipli) y prm Fem desioesas, 
O Sw iulio iyd 9 voi, tesi dini Dasot, 
x9) (oic éudesu Eliyapr Ov, x) voit eire 
tari qo6 Os, d«Yibsus Q 0v) ipia up, 1 


tatus eít,dicens,9$ afflictionem meam, virtus — 


& hoc, Benedic anima mea Demino, e omnia cow- - 
que intra me funt. Cüm auterh, inquit, hzc MEPTA- 





RIVSPA- : 


merübra mea contürbata effent, tradidi me 1, V, 
curandum ,lu&tui,& (ingultibus,& i inopie me- Pi. 101, 
ipfum dedens,& quafi percirculos quoídam - 
medicinam accipiens. Pro pawperrate au- Pawpertm 


tem ,magis dilucidé Symmachus interpre- er 


mea Ce offa mea (qualorem contraxerunt. — 
Adeó, inquit, me  affligebam, vt pra afflíctio- 

nis exceffu , robur meum & offa debilitaren- 

tur, in quibus olim przualcbam. Hzc autem 

pro exemplo funt illis qui remiffionem adi- 

pifci volunt. Vel etiam hoc modo, fecundüm . 
fenfum quidem,non femper is qui pauper cft; 
infirmatur; neque qui infirmus cft;pauper eft. 
Verüm in fpiritalibus , cüm idem fint virtus 

& diuitiz,is qui diues eft operibus bonis , ro- 

bur habet. Ait igitur, vt infirmatus fit, bono- Proven La 
rum operum diuitias auerfatus. Obfcruandum ^57, Praha. 
autem,quoimodo habitura dixerit pro haben- Sb 


te: nonenim virtüs inrmatur, fed qui illam 


haber. Tale quid etiam eft apud Paulum : Y? i. Cor. 5; 
nos efficeremur iuffitia Dei inipfo. nam bha- "S 
bentes iuftitiam, hoc loco is/fiziam appcella- 
uit. Potuiffent etiam dicere hi qui in Babylo- 
ne erant, Defecit in dolore vita mea, c ani vatis; 
mei, cüm longum tempus intercefferit: nam 
poft feptuaginta annos vix adepti funt. quie- 
tem. Qui vtique nori folüm propter penuriam 
diuitiarum, fed & omnis boni, infirmati funt; 
vti etiam oiinis vittus eórum ( offa enim ro- 
bur vocat ) & vicinis fuis erant exofi. 

12. SveER OMNES INIMICOS MEOS. ] Po- 
pulusin Babylone vocat izmimicos cos, inter 
quos hebitabát.Hi enitn,iriquit,fzpé in capti- 
uitatem reda&i funt , fed non rànto tempore 
ficut nos. Q uódauté inquilinos dixerat, fub- 
junxit, E/ vicini meis vald? , e timor nolió. pau fui 
meis. ld eftabominabilis fatus fum ijs qui me vom & 
riouerant,adeó vt hí qui tne videbár, execran- fio [utin 
dum putarent atque me fugerent; & ab omni 
anima & mente obliuioni traditus füm, non 
fecüs ac mortui quorum nulla fpes fupeteft,Sc 
vt vas inutile , & quod non requffftur, ( vti- 
lia enim requiruritur ) à plurimis etiam op- 
probrium | paffus fum, qui mihi concume- 
liam afpergebant ; adeà vt tota eorum con- 


gregatio. interitum. meum meditaretur . Vnde etam ego & inimicis meis rifui, 
& conterminis ludibrio , & vicinis timori ; cüm vererentur fnecufn verfati, ne 


- Touvsl 


Xxx in 


'Cox- 


fita in ma- 


^ 


$30 
wer ID Boftes inciderent.Quapropter & ab omni- 
miv$ pA- bus eram defperatus , tamquam mortuus qui 
TAYM. jnfepulcro moratur,& vasdefpedum.Neque 
hzc ex conie&tura dico, fed auritus teftis con- 
. uiciorum,vt Semei,& aliorum. Atque illi qui- 


dem confertim mortem meam expetebant, 


ego autem à te non defeci. Scicbzm enira re 

fmi» infidiantibus fuperiorem effe, & quàd in »a- 

nibus tuit Gnt fortes mes, id eft, omnis mca 

quies & afflictio; vel, vr alij, tempora, id eft 

ea quz mibi cca temporum obueniunt. 

Tu enim reddis cuilibet fortem triftitig ac 

delc&ationis. Tempora enim feu fortes, vocat 

, rerum viciffitudines:vel fzrres etiam appellat 

terrz poffeffionem. Poterant hzc ctiam à 

Chrifu i» Saluatore dici in paffione , quando inimici 

pajfiene ab : . . . ^ 

s» — quidem ipfum laceffebanr, noti veró defere- 

serie. baüt, primarius verà difcipulus negabat. 

Quód fi hac fenfu obuio accipiantur , ma- 

gnam eius afflidionem repracfentant : vt qui 

& ab inimicis derideretur, ramquam fiuflrà 

fefe crucians ; & cuius miferiam proximi ex- 

probrarent , & cognati cüm viderentur per- 

manfuri,etiam aufugerint;de falute per ipfum 

confequenda defperantes.Ego autem haud in 

vanum;inquit,me ipfum difcruciabá; fed ma- 

gno meo cruciatu Deum ad mifcricordiá per- 

trahebam,ob vndidam eorum qui me cinge- 

bant;reé fciens inimicos me modó fuperare, 

có quód tempus habctent aduerfum me. Atta- 

men tempora mea cuftodita funt in manibus 

tuis, in quibus étiam fortes meas te cuftodiri 

Mutui pro ÍCiO. Mánius auté vocat potentias protc&rices, 

pretinm ws quibus airomnia fimul contenta effe iuxta 

iudicium diuinum ; fcilicet pati, aut liberari: 

neque enim hac fortuitó euenire putandum 

cft. Alij vocem hanc exponentes, aiunt. pote- 

fttes;principibus ac legis przceptoribus con- 

ceffas, eorumdem fortes nuncupari. Hz ita- 

que in manibus Dei fitz funt: ftatuit enim ac 

deponit reges. Nemo igirur me à dignitate 
dimouebit ; tua enim huius eft potentia. 

17. ILLvsrRA FACIEM TVAM.] Quoniam vi- 
dcbacur iragus quodámodó ipfos auerfari; po- 
pulus qui captiuus tenebatur petit ipfi recon- 

ds Dd ciliari. Tantüm j,inquit,annue,& fufficit mihi 
fati «fi ad ad falutem: ne przualeant inimici mei aduer- 
It" (im me, tamquam non fit mihi falusin his 


" Dei. 


quibus fpcraui in te. Quin potiüsinquit,con- 


uerte ignominia in cos qui iniquéagüt, neque 


EXPOSITIO PATRyM GRECORVM 


GX teo, adeimrteun, A Q co araíno 
day lu , d'ixloy vexesü m Qov oixoud- 


1s, Y: oxscut vraptaeguüpw.  Kaj w svzrd- 


(uv (a: (a Mea , d0X urine (De nord 7 
éreid dv, oloy 9j 08. Z«uséi, X, o9 ur. ADU 
Ex£iyoi dp desi (udpoi sortir Sra j- 
Tw, V6 dt cu Ex dericlw, VÀ ea ydp odi) 
Van Cu2 simus dvo mess, wai 0n C (ic aspeá 
&tv oi XAiiesí ugv- Moi aváoa uro drtex., wg) 
SAN * à 
E3:2gy x térorrie jugi toiesi ,— CU 28 Serata" 
ejnt ixac ux) dÜvuiac € Suurd iac, Kauesce 
98 h xofegu, Td T]. aveo? ud rav a6 pt- 
(a Cod t- à puc mie Re nA ta m oov. 
Atgorm d ral (a xj 4-57. T8 auTiest Gro 
aya bd, dyfooveyvrav Mp 7 ios? Are vpn. 
cdyser dV 99 ovy, 38 dV nopoquís xg) 
dpyouly/s. Kdy €x 78. eeougAoocuidy'u 
2eutd ma , 0l) qo dun nugísun 
x xac, ip oe agi 2 t4 TE Ofen, 
tc udelo iawriv ga aósTuv. wg) ci zhacíoy 
oyeldios la) yuDacrucíar , qd) oi ovj- 
Pfjotis usuawipa, idiouur , xgj d$ 0s02n 6i, 
Ms davon éne alo 3 avr su mofan, 
E) JV 4 uda id paso Cndur, Quo, 
a^a vij PONI koxcod riv Sy pinta 
ec io , df ^L) Tjj eisoiseodyzuy jn 


duwoar* 47 eidae dot gg] vud oi Vfepl 


M9U XegTEm , xaxov (yormuo xaT Gg). 
A'(AV' ol (uod aues) mquAmypouor Tuy xd- 
végy Ca Tui, qu ', 24pciy , € ade Xj Tuc iuit 
xAdhesu, old a QuAdtTEOT eod c8. Xélege 
di vát Qesupsong Duc; , ca alc Qnow £j) 
Taíra ovRP rem esa , x 7! xglow Sías, 
Wir aai, à jov" pdt 99 oa o (a 
cuuGaiyem cuvTuwkd t, E'megi nhà ME» 
eugnitornc ive qach* ai didapffiag ecu- 


cay dpyuom , À diduoxa oi , x2eniua) 
óroudtarraj, Ovroi £v Cy (aic Apis ei 


Dvi* taxed 92 C iiieno fané Qv- 
dac à Mirum ps is aaipoyi. c) jo à 

quau 7 éCuxe S Euria, 
if. Eni9ANOX TO riPOzOTON zor.] 
E'zrel idéxj dare Yang pitel, à in py 
MO, al xeraalà. à 6 e$ aly- 
MaAocia Ago. Móso, Quom, Vaio, » 
dpxéi up »e$6 gurme/ar, qgy uà 2er 
xtheg» oi ioBes) nan tug? , ic uh auum 
iQ ol; Wow 923 eu, 
Fer 3 aioruwlu n Tic dirae, nd) i 
9i» 


, At Vreeon, ci pgieol , ada) v od 


UU s t i i i RR tc US 


Mao 91, qna, 


IN PSALMVM XXX 


geocycyms ví* wg) YaíQeatoy T) sÍyca 
qb vapiqase cJ) redit rr uat , oic ds 
Boss aor o6 8 9e T. Eiroi d'dy 
xo) Aa6id «à Edriqasor, Un cw. udror anta 
rr Be, T cxu9'e» md AO?) E'rre) Svr 
di dior , ais mol) yd digpoegs «vest 
acier dpapríz, Xeion dà Qéua dera 
iuter) inel 8 Hanito- e Qe 33 dr xj) 
avuGuA ge, xa. dur vul aud) cumGé. 
Men, 0 ug) clcad invow 4261, APAyo. 
£Y'artp WAls dyamuAastGw 2wtra tX 0b 
exire , vum 8 di rfpopdye wE Jfz- 
Aud 05 más , & 9 eneylaiw &x v]J oi. 
1AjaY Vott 95ptc d'yesot y wg] dyd ptc 
goxspoer Smet Yaos pepoudp/s LX mra. 78 
i£, oi 9 "lox ineo] ausieus?): Eia- 
sor: (9 d 78 fic Sónrroc durd qur ( 8 
eveícuToy » 9egQh xad ) Yaopetovra| 
arai , 0i Sa "8 ouo, dia reso tty TM 
Od dh qq sux € dEil , 9 4/8 eaten ci- 
DR d^» d Swo (M9. Eh»umoic 
pon 8x. Sols qr, 1b alpina), (i 
doiCken , voit p ereyroxómi a$, Avi da a8, 
xgvuySwmcup  A'xUAas xg) Apu O9 
evoryod van cli ddw, Quciv , olóy 4 utya.- 
Dau yías d'izow(o 7r&eat , ttg) naspa-Simenuy 
Jfg vi Finqaselas cs, Nu£ JJ 29 T. 
Adr roAddlay Tori 2 mrawomr.) , eic mo xat 
quA unAor iuro (A Uoy ae yegion, Tóm xg) n 
7JJ. Jutaiom ind nnSrici) ced rex. 

x Qs noar TO nAHGOZ XPHZTO- 
THTOZ ZOY KIFI&.] Xagioui, quoy, vlaà 
ierdvod ot, iva. srapnt Cao , 0n gue) or 
QiAaa S egrnía y Vnpurilts (aulus , di oluero- 
pias dpteíag wj] - 4 did Sun mpae/as, 
li Q cepi dion, C End'ei£e , el uat Tq 
Uri? orzac $0 oi d rugaidUguc alo xyáem. 
Tém 3) , Evarrior 2g] ual T adbSegrmun, 
H'£roc, l'xivbon Yanjursa] ct, zvm6ic- 
dvo, &cn ch aersóme diparr B)» 1 70A- 

M, DAli 8 záoy moi£i; Gase, xpinfqc dÀ 
ir , td) QuAda ede Gi; qoid oie: vá 
jzrei Q eic viro auod SEepydeu, elc To TvdG 
Veril now &ic 0 eo ouerta* xd) aupidc x2! 
xaueg Gea mot , deu mala c id eiy CJ xg 
dyoiCic Jod Gic, d igionc, Aubrep xj ca 
mi Bio vix draseqdat en vy, ur 
quc Td exeo meiow wgiegug 
eamy, dlidv, "eroxpoiTde, poop (Qje iuri 
ya) sueg 9c ales! suv , eic i p QE ATS- 
Tonvs I, 


og oi 


$3I 
tc aguofcunr: & ob(true füperbum os eorum 
qui exprobrant nobis; quafi tuà Dei noftri 
ope deftitutis. Poffit etiam Dauid ipfe dicere 
illud 17«ffr«, quoniam te folüm illuftrante, 
afpera queque diffoluentur.Hinc autem per- 
fpicuum fit,peccatum ab impietate plurimum 
differre. Rogat autem  obftrui dolofa labia 
Achitophelis; fiquidem :amicus & .confilia- 
rius exiftens, aduerfus ipfum filio confiliuta 


dcdit, quod etiam contemptum vocac. Alius, Zf*ow 


CoM- 
MENTA 
RIVSPÁ^ 
TRVM. 


fugat . 


Quemadmodum fole quidem oriente, tene- mala, fiw» 


brz foluuntur; fub terram aucec: occumben: 77 
te, vniuerfum hoc nox occupat, in qua e fpe- 
luncis fuis ferz: agreftes , & homines maligni 
prodeunt : ica quoque cüm Deus quempiam 
auerfaturjinimici animz infurgunc; cüm veró 
diuinitatis ipfius luraé affulget(quod Scriptu- 
ra faciem. appellat) aüertuhtur omnes qui te- 
nebris digna fa&itant. Quod vtique confequi 
poftulat, nof propter opera fua , fed propter 
mifericordiam diuinam.Ipfos inquit,non me; 
decet ignominia , vtpote impios, & te non 
agnofcentes.Pro deducaptur autem Aquila & 
Symmachus aiunt,ffleantur ip inferno, vt m- 
mirum ia&tantiz fuz finem capiant; & pro. 
pter apparitionem tuarh obmutefcant. Nunc 
fiquidem multa dicere audent ; tunc autem 
filebunt,ad regionem ipfis confentancam ab« 
euntes. Tunc etiam iuftorum contem ed vin» 


dicabitur. 


20; QVAM MAGNA MVLTITVDO DVICÉ- 


M^ fent- 


viNis Tv & Donius. ] Przbe; inquit, redi: Dew beni 
nitAt 
tum , vt omnes dicant, quàd , cüm diues rdum 


effes in benignitate, abíconderis eam propter 


eccultat. ob 
noftram 


vtilitatis noftrz difpenfationem; non propter vilirarm 


iram vltionis, quam & irrogafti & oftendifti, 
nobis in te fperantibus gratiam promulgans. 
Hoc enim fibi vult illud, 1s conpecfu filiorum 
hominum. Vcl hoc modo, q. d- Obfecra- 
ui vt appareres, quoniam períuafus fum boni- 
tatem tuam cífe ineffabilem & copiofam. 
Verüm non omnibus eam manifeftas fed abí- 
condis illam,& feruas timétibus te; quoniam 
ad hoc ipfam operatus es,vt eam in te fperane 
tibus exhibeas : & fuo tempore palàm ipfam 
exhibebis,vt omnes videant in temporc iuftis 
dati retributioné.Idcircó etiá in hac vita ani- 
mas tibi addictas,in hoc tentationum tempo- 
re proce&lione tuá dignas cenfens , abícondis; 
liberansillasà turbatione homini, ne Ixdan. 

Xxxáií 


tur, 


Deu fuo 
fempore 

tendit, 
(C inram 
palm facis 
Anxilium, 
prow: sebit 
* expli. 


€ oM- 
MENTA- 
"iVS PA- 
TRVM, 


Chrifii 
nobis ab[- 
condit us 

e manife- 


M. 


Facies pro 
brotectiene, 


Cinita 
munita, 
protectio 
Dti. 


$33 
tur,ncqueab his qui verbis dimicant , neque 
ab his qui operibus contra ipfos.aliquid mae 
chinantur. Atque boc modo timentium te 
pramia, cim fint maxima, abícondis,eofque 
cum fudoribus & moleftijs. conflictari. per- 
mittis. Quandoque verà ctiam victoriz prz- 
mia oftendis, pugiles animando; Neque áim- 
pliciter abícondis. benignitatem , fed. mul- 
titudinem , ne Jzdantur , hanc ipfis recona 
deus ,.. donec perfedà. diledione foras mi- 
ferint vimorem. Abícondita verà przmia illa 
manifeftafti his qui maiorem: fpem habent 
quàm timorem , quiQue vim rationalem fe« 
cundüm Deiimaginem rectam conferuarunt, 
Filios autem eorum vocat difcipulos & imi- 
tatores ; Abfconditum. vero faciei ; id quod 
modo intelligere nori valemus , tunc autem 
manifeftabitur. Id autem quód à Paulo no- 
rum.ac manifeftatum dicitur , ad prouiden- 
tian fpeclac; Forté vero etiam Chriftus, cüm 
fic facies Dei, abí(conditum quidem haber id 
quod eft fecundüm diuinitatem, tianifeftum 
veró id quod eft. fecundüm incarnationem. 
Illud autem, 1» ?4bernaculo, pofuit pro quafi 
in tabernaculo, fiue. fecura munitione , Tua, 
inquir,fufficit fola illuflratio ad omnem tur- 
bationem auferendam, & in medio tempce- 
ftatis cóprehenfos, quafi in quodam taberna 
culo abícondendos & inuifibiles reddendos. 
Alius Abfcondifti pofuit pro cuffodiffi , quo- 
niam.id quod abíconditum eft , cuftoditur: 
vel pto recondidifli , excoluifti verà etiam in 
tempore opportuno. Illud autem; Abfcondes 
eos: in ab(condito faciei tn, Facies, inquit, 
tua prote&io erit fperantibus inte. Vel ac fi 
dicat, In medijs afllictionibus & calamitari- 
bus comprehenfos prouidentià tuà abícon- 
difti, ne vlla ipfis mala cuenirent. 

11, BsNEpicTVs Dowinvs. ] I» ciuitate 
pofuit, pro quafi in ciuitate. Civitatem autem 
munitam, vocat muro cinctam.Glorificabunt, 
inquit, omnes nomen tuum,quód hoc modo 
nos cuftodiíti auxilio tuo, tamquam in ciuita- 
tc moenibus circumdata. Per meenim glorifi- 
catus es,quoniam mille hoftibus me circum- 
dantibus,& inftar ingentis cititatis animam 
meam obfidere conantibus,tu prote&tor meus 


EXPOSITIO. PATRVM GRAECORVM 


uj, ura o qj] 5n rode , ule 
vno 2 pobic woes! los ax asoplyav, Kj 
Sera Tp) QoGuudUavae sd M) imma pls 
siler, uirucu rmx, d eia d V, P aereo; 
suAuziir idc, Kx) vuvoi, de &Gón qu (Aon. 
Gia, Suppusiar nuc dÜhwmc, OU y d malc 
Ji xpuaes, «lu ys ome Na T) 2t, 
bra uh Queda (pasbosby Gv &vvoit (o, 
M64 45m £a. d'y musa eco Da. 
Mei ro Qüeor, — Aim dv va xta wal 
&rigy lur, urtepeus Giz aor và Qiex iA. 
rid yum , vo To Avyitir wgp gt eixca 


quida» àdfsceyto . T iuc Ji wif wax. 


v8 a4 Dura c xg) Miparras" Yortvgutos dV i 
«peor ar , v uh &Qio vus. evejc rd ow ; 
QunesSncopdpos J vor. 15 JV og Tladau 
gras x, atalien?), T) ve storms, Táya 
Ji à Xeiei« , evesaumor à» S3 , Saoxtut 
1) Cd m t Ssmo, iaparic d ro 2 
oixoropias, Tb di, Co exmr, ais) TS aCQy 
exi , iri 0n 0pd «de1CoA. AgRL Cu ON: 
ci», à Fangdyeia. uw 7rdonc Tteoryic clas 
Md, X) utente Xo) npS iras , dayip sm 
xa^i^la, cuni , € dqaréic Sero gira, A2. 
AQj m, qula, abr) s& iqUooEu iri 
b wexpupudpor. Qu^ era) * d air) TE Lg. 
puslow * eEeigydac di, ng) & xatd Td 
«vesa Forni. To di, Kasangu^lic Cp rop 
Cw 78 eeiaumTW GU , 40 "ejoa urÓ; cw, 
Qno] , entry doit, Orzil wow $72. cV pies). 
H' ajil 9, ptraz). Sido qd) evite 
evt S ec, tfl vesunmula dxaAvift, de 
pd to aurscit oio, 1). yam. 

xÉ. Eraoruroz xrrioz.] Tóó 
apÓM, a$ri mà, Gc Go 5d. Tuy d aeuc- 
X, MeÀ chó mereeusulplu. | d dowei, 
Qna , 7ra/Tw To Gro ev. , Un ét rudis 
Ft) AgEaz, ui 5v m UM eei dur vf Dor 
Sua gw. Ai i 90 Vokad, Un uvoíay 
VY. ipà "roDapay avc armas, v; inl uya- 
2m, móc vl iuhó lvyb) maoputr 
avctesudar , 0 iub QUAgE Qexyuó un 
«XGaAdp qb fAtóc cov , Suvuzcir ide 
Ear. Toifroc dá jupt yeyovac , Vedi im- 
7ICÍVGOU, .UTOV C TW Pfiuoadyun exgdcd, xo 
&à Veo fn 0 ópSwA^ uoc uov, Ó gets vp uut. 
Anxeiulu) 38 c, dfi vla) dpapriz se d. 


mifericordiam tuam vt vallum mihi circumdans, admirabilem te oftendifti. Talis ve- 
ró mihi fa&us es, poftquam meipfüm in exceffu ifto humiliaui , in quo conturbatus 
fuerat oculus meus , & venter meus. Eram enim propter peccarum veluti proiectus 


Qoi) 


v —— 


"UADNRT fÉs]A LOMAY MOX X X00 
09944 ira "Yorop pigeie: apod: c0" 6 ehriy, 
O'ne ventelt cudeyc jc alrion, 15 hai 0 
ovr Gy9tlcumus,- OO qme  JÀ. Suppe?) 


533 
ab:céulis tuis. V éPimitu qui díxifti; Q nando: co- 
cumqdüe conetfüs Ángemucris falutem cobi uii 
fequétit;adlucloqüctitem me ekáudi(ti. Non rnva. 


ab v8 ys Voto do ron. dre Dieic oic 
6: SUN) sfto yc. fa ry tor lum dUAo: 
6n «dc ju&leras &n melo affi d 
ciat. BwAol dV vus 3 teewnit 8 ako es- 
Gub uj da ai» di dzhoifeoe Savtiac ply; 
dy d yeyorac , ulmo T9 Scion opea udi 
dmjpíp9a,, d»^d eU.6 QudvS Pw 
yx dokbprlac. - H' beisom 0h) Yazyeatow, 
Ty aero, iy tonio por, oif) dA. 
meu, quot, 7f xav Wguniv, Va? «fq «0. 
peu w 6i cvMpogat dbapesyias ca- 
efecude* d ^9 d$ v&o elo uuote ; ^ utn 
»io» map à Xaíywecis ct ej; varm- 
gldr Stara G- ord eoesc dora di, ad1) 
78 , waxedr Ídoba V) VE. Vrodli«d v eov 
dusadpsdy «ERR Perd so Moor eic vla) 
inlet a inow , ug! &v dUnpyari9n, vc 


dioec Vii vb. eEopeAc) Cia, c IawaAdv; 


ic ini! ciuitatibus diffolutis miféricordia Dei 
mirificator, vt sti ésitate tnünitas quoniányij 
magis ipli benedicunt, qui pluribus cduerfita: 
tibus fückiht liberáti. 


mirátonem defígnác,in qua conftitutus, mé 
à diuinis oculis proiectum effe-éxiftimabarmi 
veráni tu , cm benienus effes, nor me reic- 
cifti. Vel exceffum vocat híc animi deie&tio2 
ném, óppróbrium,delperatiotiera'q d. In níé 
ipfo fpem nüllam habüi,cüm'e rebus profpé- 
ris inaduerfitatem incideram; attamen ideó 
me cxaudifti. Id eft, mea de me ipfo defperà: 


tio té ad faluandum me próuocáuit : à facie ^" 


autem; id eft;procul à prouidentiz tuz virtu- 
tibus abeffe videbar. Deinde -fetttionem ad 
alioram adhortatiónem transíert; pro bene- 
ficijs acceptis alios ad confirendum adhorrans; 


'Ceterünk híc exceífui Escifin 
haud. trientis &hébatiónetin, fd ftupóris ad; "^ 


pugyovey) AMeyun , "ymciac voy Subs darn 
eun ac 29 noxalodc puc éi, vo d diei 
3 done. wa) rds wouesv Qutdias ad- 


tánrüm-non dicens, Sinceré Deum diligite; puri 
nain odit (imulationes, defiderans femper ve« »o, é»- 

^" mat veri- 
ritatem : & fcirote tempus fore iuflz retri- ;,,,. 


(god Ursa, losa] moie dar Voraieopdn . 
T5 iBie JV rc ad rod d em afbiosd c voit 
vajpnpavor, * fya. deízn Àn zAtos erar, d- 
sMbrlas , vasalo 0: Suc Blvaseray rli 
exbarouias. V abel 9^. Qipd no) jeoxecbo- 
M6 Fa voi ptos apuparor , vo, d) 
«piod T&To womiow ad(awodidwei , GR, 
aWbierde Topeulpon , (ic cfeoy xw plo 
zXiov 58 d'ovr(Oe . Tésom rec (bre 
eds & Yan sy Sip Qri2on , didi do 
Vài 7f (rid) , dq d maeotonstd Ov. 


butionis, valde fe excollentibus. Vti fequitur, 
Et retribuet abundanter. facientibus. fuper- 
biam. vt nimirum oftendat, Deum hanc ini- 
quiratem prz ceteris peccatis deteflari, Vel 
hoc modo,q.d. Tolerat quidem, & poenàm 
differt eorum qui moderaté extolluntur: ve- 
rüm ijs qui hoc abundanter faciunt,retribuit; 
fcilicet fupra modum inflatis, & vltrà quàc 
decer tumefcentbus. Qua cüm ita fe ha- 
beant,omnis qui iti Deo fperat, viriliter agat 
in (pe,vt qui minime defpiciendus fic, 


CATENA PATR V M. 


|f H KATAIZXYNOEIHN EIZ 
TON AIQNA,] flPITENOTZ, 
; E ord hey, psy 58 iid. 
*0QO» ufesc xgTxleruu eile , dX iQ 6Aor 
üscraío wr Qro "jjuofulw. mk 38 UA aa- 





eov?) eic óreiduruio qa) aiocuslo, Tó JV 


E25 molor (ye E23» iawmol ? qur. Ov 99 
Tavzor Pow it. fodoirag rd £o d'ngguocuii, 
7 A) pair] s firelar, vb Ji d ag 
días. Tí; JA dep Sujidy Y. dxejucm 
7| iavrd Arar xao Y Syov, aic aU- 
T5 Atyor ; Ovx. duet ard bra , ig rà 


^ 


IUE ON CONFVNDAR IN rERNVM.] 
V Oniczsts. Quafi dicat, Nullà 
DA (zculi parte confundar, fed am- 
nino expers fim ignominiz : nonnulli fiqui- 
dem refurgent ad opprobrium & confufio- 


215 





nem. Q uod autem fequitur,vox eft fibi con- o 
148 Daw. 


fidentis; Non enim idem eft mifericordià li- 4i qnanzo. 


berari, quod js iu/fizia: nam hoc indicat 
confidentiam; illud veró non fecunddm me- 
ritum fit. Quis iraque Deum ad fermones 
fuos audiendos prouocare audeat, vt is qui 
hzc dicit? Non fic à laboribus, ficut à 

Xxx 3 malitia 


534 
| malitia celerrime petendum eft , vr: ab.ilja 
Deus nos. eximat , antequam .magjs in,eam 
immergamur. Ceterüm . beati quoque: fnis 
adipifcendi fpe. fretus ,;.cüm. oppugnaretut, 
petic iufticià Dei liberari Ec ne forté clamor, 
inquit, nofter ad altitudinem: tuam nog per- 
: tingat, inclina-aurem.tuam,ad me per cofi- 
' defcenfionem, vt citó eriam annuas poflula- 
tis: ni(i cnim adiuueris, ami&us mihi Ng 
inutilis exiflic. ' 
34. EsTO. MIHI IN Drvi PAOXE- 
CTOREM.]Tutoponrr:.Hzcetam 
dn xvir. Pfiülmo dixit; omnimodam Dci 
curam dcmon(trans. Hoc autem Ferrirude 
mea, Aquila & Symmachus pera meajntet- 
pretati fuat, 
- , On1cx N35. Dco nos protegente , 
quis nobis aduerfetur? Porrà propedtere mp 
Dco vümur, cuüm. angehcum auxiliuri 
non fufficiv- Modó aurem illud , Effe mibi, 
affedum . denotat defendentis erga. eum 
qui defenditur. Rogat verà vt etiam. przfi- 
dium fibi fit, ab hollibus fugienti , atque cz- 
le(ti pane pafci. 
4. PRorTER NOMEN TVYVM.] 
T uzopontri. Illud, Eyazries me, Sym- 
machus, curabis ze, dixit. Ait autem, Quo- 
niam oninigenà me prouidentià dignaberis, 
propter nomen tuum cui confifus fum, Por- 
1ró per omnia verba quz explicata funt , mo- 
deíliam cius animi didicimus. Non enim 
peijt ob propriam virtutem diuini auxilij 
compos fieri; verüm propter Dei nomen, 
& Dei iuftitiam, & quoniam in ipfo fpe- 
rauit: J 
6. IN MANVS TVAS.] On1cznis. 
Hac fententià etiam vfus eft Saluator, cüm 
cruci affixus erat-. Porró fpiritum Scriptura 
. quandoque quidem mentem vocat : vt cüm 
horctur virginem , vt fan&a fit & corpore 
& fpiritu. Aliquando veró animam, vt apud 
' Jacoburn: Sicut enim corpus fine fpiritu mor- 
tuum eff. Nonnumquam veró confcientiam 
animz coniun&am intelligit, vt in illo, esso 
fiit qua. fumt. hominis , mifi fpiritus qui in 
ipfo habitat. Quod autem propofitum eft, 
fecundüm tres iftos modos intelligetur, Por- 
ró quafi ab inimicis captus, à Dco fe redem- 
ptum dicir. 


7.. OniST1 OBSERVANTES 


EXPOSLTIO FAERVM GREQQRVM 


oxia tuoiral aimiripr, ba Sx Gpomm 
npdit, Jer. atit , yh: Vai. aio 6o iur 
feipaludp.  A'PPal gy: 0 T8 guis rius 
Qricen duxEit sl Elor rivMps d Qu, jo- 
dira, T8 Susi D nglocusn, Kaj r8 p) laa. 
y" , Gic» , 3 Spvrien xeguyh dredc.o) ai 
Cos xor mi dc. demde ui dio evgatg - 
TuGdapac , Umwc dy dg). muyéue, ÉinQ eme. 
alreuyok* uh o cu dri 9v, en& á 
5 Banielas P2 

»T . TxNOr MO! EZ: 6EON. ThEPA-. 
znirEBs.]Oxzoaarntor. Taí(a X, 65 Tf. 
iL. dan ud 6m, olo siarmduula) a8 Bui 
seD'wpier epp dr. v V Kopien 
Mov, AX/Aas xg) XUump y Ov , diveg uv, 
Pptais Las. 

QrireNorz., T' mesmrilr e 78 Ong. 

a i, eis no AM, OG P fp. 
aci sel ly, Vs ddp ila dg 
xf eviquioia, Ka] vui dV v0, jud piod 
ew doi 7 Xaipaaritormc eX 1 xajpteg- 
avi idw . dioi JY ag) GePleur ler 
Jfijoiet cuc iflesic augst5orn, Q ? Begros 
api» Tegqina,, 

-d'. BNEKEK TOY ONOMATOI xor] 
O£soaarnTor.Tà dfe pl-le« ur, Uu 
AQ»; mucvicdc us epu, Av in mas 
Gdnmiic a dtes «vésvolas , dig a0 üno- 
Ud. ew, V9 à arintiu , '! Aud arae. df ^ 
DE AR prj , 79 urgjon dpnd 5 
qesrasm Gy uiua dp. OO 33 mos 
9/8 alu) oitaías dpirlu) íi, Suae Erase Jag 
Tvx€ir, dXXd dfg 1038 Sui roa , sp) vla) 
8 9v uguomwllu |. eg 6n c ar o 
7. 

c^, Eix XEIPAZX XOT. ] £rirszsorz 


Td mefrm prre! ag) orig Ei TÉ $uveoU 


7Vnrydl 3 (efiam. Tni ug: JV yeggl 
mori 4p là Jfgruas xa^6?, de & mf, 
aredu on D Tl) mapSsoy días zmvb- 
uem wj coluon. Ton 9 al) duxla, * 
c9 laxaGo, Carp Ji vb cd un aneic 
euo: Qe "xe 5n. Don di cuu- 
Corydon 78 doy cused'ic , de à mu, 
Ovd&t old a Td 78 aj S'es]ru, ei yii rb vi 
Mg T) GhokUs Co aru, T JV vesti fuor 
x2t ric peic vonDiowras vejaeu, Qc aod JU 
eg 39 meMplor , uo) wi Apa Qa 
Qno, 
e. EMIZHIAZ TOTZ AIAOTAAZION- 
(TAX 


IN PSALM YM XXX | 


TAZ MATAIOTHTAZ AIAKENHE,] Tor 
ATror. KalóA« orc pa(giémis QuAaoU, 
dyeric rro mroiéi * Ierot vof dCi Gago 67) 9 
mu! arde Q- aee oe 9 uaruibmie. 
ponti d dou. «d; uuomréc mié rÀc dfo- 
QoAdasorrat. H* gg] re, 9vz dv. dAnflelas, 
x ted 1g ois aur ic Aeeeulc, x2 00:, A An- 
Sea; Onntéi xig. £c 9& nara 
Veocpét] 0àc 6 A44 ro usd iaheorr as; 
ürvics T0, Iva ví dyazrdve jug gita , xg) 
(min 4402»; 9 Ji uofsac, Ed 96 
quom, Vio us ooi panlo ivt cpa- 
vivi, Tb 59 vi^ ge Ti ef iAzid Q^ 
aped X) dtes, — 

Ü. Kar or zrNEKAFIZAY ME EIZ 
XEIPAZ TON EXOrON.] Oroanrnror. 
Alduox] $9 iceka , Um moNuxic xovu- 
AnpÜeic Vo TS Xa À., x93 tpe eg) Cs Tol 
ozmAglo xgSupfes , Tic intra ouient 
diíquee , xa] dira nuc TesÜaniuc «xoa 
zixgias emuanad dO. 

id, H$OENHEEN EN HTÓXEIÀ H 
ixxrz MOT, ] Tor Arror. Tavom di ^ 
sd eías we, vl icon ulum), xa quom, O' e:- 
quel 0 7& Nadc uà; ó Nuumimc, x Btg- 
Cei Ó TaAgadfan; Wrrytar mvejuc, zj xe1- 
Sd*, xoj dAéLeg, ng) xVauor, C Quir, wg) 


ned mra To AaGid" , 1) eesoinyxav Tu 


Pad , ÍntAisor abr Age 7rjvr, jj GRAM 
dlieura 5» mi ignuo. , 

(€, EreNHeHN OoNkIAOz.] Erzr- 
z1or. Aio» mU (6 ots 7E vutiic(, 
az ir 9 7r Dots guefr 

DrireNorz. Ol fes] QiAMdoroi udA- 
Atv fh QiA0Sw0i Toy x dori , 8 ubroy x ai- 
éeudorra, , id' ireid Oy Ges. d'oxüow ig 
oic xaxülg'aegirramm , &2X Cx vE puits 
ewodrara) , dc Afia] a] vip, dri 
di£a ip «i alo om Quo. xovydyra, di 
VP ol óredigton 807) . O' Jt ally (e 
& 7f eeceipnó n Tay ela ausos esort- 
vu, 6ugA 0€ G:ed'ictor 6) , dió Qna , eg 
rafrac 796 Ufesoe ua. UfjorS uo red s, 
d^ va) cba mn wit soleo uoi 
x? là) clenow, Tutíio voit Ouod od ow. Ol 
Sysesa£mu, YEo 1Qu5o» Ya! ipi, qwrken , oi 
pa. Érígwoe eeys Gao oris Mp! , dió- 
tpi GE cla dara eic caoyeias remm, db. 
Ag esposa. uri má Sow, Zt d iui 

 Xgrug dawn kavsodo 0). Ao Q exte 


$35 


VANITATES SVPERYACVE.] E1v5DEM. V niuer- CATE- 


^ 


fim omnis quiobferuat vanitatem,fuperuacué 
hoc facit; fiuc quód. inflabilis fr, fiue quód . 


NA PA- 
TRVM. 


inaniter..&. füperuacancé fiat ipfa vanitas. . 
Cum autem fit odibilis, Deo etiám cxofos Vi 


reddit eam obferuantes. Vel etiam hoc mo- 


Deo exofos 
nos fea. 


-do;q.d; Cüm (it Deus veritatis, gaudet etiam : 


huius amatoribus, iuxta illud, Ferstatem re- vert i4. 


quirit Dominus. Tamquam. vanos autem: 


auer(atur eos,qui.fe&antur mendaciurh, iuxta 
illud; Pt quid diligitis vanitarem,Cr quaeritis: 


"Pfal. ^ij: 


mendacium? quod deteftatur. Ego autem, in- : 


quit,fpero me nonin vanum tibi commenda-.. 


tur iri. Finis.enim fpei tuz, eft gaudium & 
letitia. . 

9. NEC CONCLVsISTI ME IN MANIBVS 
I81M1iCI.] Tuzoponzri. Doceteuim hifto- 
ria;farpids ipfum à Satile comprehenfum, at- 
que etiam cüm in fpeluncam veniffet, illius 


manus effugiffe : & alis Getbheos , cüm a-. 


mentiam fimulaffec. 

1l. INTIRMATA EST 
PERTATE VIRTVS MEA. ] E1vspEM. 
Huius autem inopiz ctiam. meminit hifto. 
ria, & ait: Ofephei filius aas. Ammoni- 
tes, & Betizellai Galaadites attulerunt triti- 
cum, & hordeum, & farinam , & fabam, & 
lentes, & alia quzdam Dauidi & populo, 
quohiam dixerunt populum efurire, & fiti in 
folitudine defeciffe. 

12. Facrvs SVM OPPROBRIVM.] Evsr- 
gri. Hzc dicta fint à Saluatore fub tempus 
paffionis. 

On1GENIS. Inimici mei,cüm fint voluptatis 
magis quàm Dei amantes, non folüm non 
confundi & i ignominià affici vidéntur propter 
ea que malé agunt;(ed é conttà laudantur;ad- 
có vt de ipfis dici poffet, Quorum eloria in 
confufiofie ipforum. glorianturin ijsin quibus 


1, Rege tt 


IN PAV- 


1. Reg. 17, 


Philip. 5; 
19. 


abominabiles fai funr.Is autem qui ad prz- p.44) 


dictam paupertatem fe reda&tá fentiebat.fate- 


omnibua 


de[ertue 


tur fe abominationi effe vnde ait, Super omnes fwc-, 


inimicos meos factus (um epprobrium:quin et- 
iam apud omnes appropinquátes mihi per fa- 
miliam, id eft,qui idem mecum fentiunt. 9 si 


viderunt meferas fugerunt à me.ldefthiqui .— 


attenté. me confiderabant , expendentes ex 
quantis diuitijs ad paupertaté redactus &mi,ve- 
tití ne eadem ipfis euenirent; feab hac forte 
mea eximere itudebár. Q uin etiam cüm olim 


'vas 





CATI- 
NA nÀ- 


TRVM. .: 
Vei, 14. 


Deui ac- 
tommodat 
fe captui 
Wojfre. 


Abícondi- 
tim Dci 


quid. 


Netim 
Dci quid. 


102n.1,14- ri 


Conterba- 
tie bomi- 
num, fro 
docfrina 
bumana. 


536 


inutilis fa&us (am , vt omnino perditus effe 
videar. Qu noniuys audiui vituperationem mud- 
torum commorantium in circuitu. Poffit hzc 


& magi(ter *dicere;ciüm . vituperatur ab his - 


qui ab ipfius parte. cffe videntur , dum fe di- 
Ícerc fimulant;at per tranfennam tantüm ipfi 
fe-adiungunt , nec difciplinis inlizrent, - 
illis non immorentur. 

19. ET DEDYCANTVR IN INFE R- 
NYM.] An oxva tr. Infinut autem im- 
pios deduci ad infernum iüuitos: non enum 
dixit, de/cendant. 

20. QvAM MAGNA MVLTITVDO DVL- 
C&DiNIS.] Oruczxis. Non fimpliciter abí- 
condit dulcedinem (videtur enim ex parte à 
timentibus eum) fed multitudinem; hanc,ne 
la:dátur,recondit ipíis,donéc in charitate per- 


fci foras eijciant timorem. Secundüm vir- . 


tutem enim manifeftauit js, qui metuunt 
eum timore tali , qui plus fpei habeat. Hos 
enim appellat filios eorum;qui imagincm Dei 
& rationilem vim inuiolatam feruauerunt. 
cbfconditum ver faciei Dei,vocat id quod 
modó ihtelligeré non valemus, manifeftabi- 
tur autem quando videbimus cum ficuti eft. 
Huic autem occulto feu abícondito, Paulus 
oppofirit id quod. srezwm eff Dei , id cft, opus 
creationis, quod manifeftum e(t hominibus, 
ac prouidentiam. Fortaffis etiam Saluator fa- 
ciem Dei, fcilicet omne quod ad diuinitatem 
fpedat, abfconditum habet; manifeftum 
vcró id quod ad incarnationem. Cüm igitur 


Verbum caro fadum  habitauerit in nobis, 


abícondimur in abícondito faciei eius , vifu- 

i ipfam , quando videbimus /eriam eim, 
gloriam quafi vnigeniti.Portó perfpicua pro- 
uidentiz eius opera, dici quoque poffent fa- 
cies effe, quibus Deum imaginamur: àbf- 
cenditum veró eius , arcanz rationes, fecun- 
düm quas fiunt quzcumque fiunt, quas in 
rerum confummatione cognofcemus. Ces- 
turbationem autem bominum vocat do&ri- 
nas humanas , quibus inftabiles conturbanr, 
à quibus Deus [ fuos ] abícondit in abícon- 
dito faciei fux, iuxta modos omnes antcà 
receníitos, 

22. BENEDICTVS Dowinvs] 
Axonva1, Haud. fantà dignum eft ad- 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 
^ vas pretiofam, & Domino vtile effem ; adcó 


dy qrdiaj qiguor , wayéCseyeu Tul dkapóorv, 
Waeeuélllus stc , aq voro erat donis, dm 
loue "onov qua Y mueinuiyruy XwuA- 
Sw. Elrot vai ( € dida ataDcc deytulp (Qo 

Vus 7 d'oxéymey : Viri), f à ds- 
9v ushÜdriy, mhegncdtnas Dh ng b apa. 

órmey Gic vole, vul Mà goin i, 
üt, . 
iU. KAt KATAKOEIHZAN EIE A^ot:] 
AwauwYMOt. E'ugai di Um d aesGeie 
xaTisprr eic ddu dudiru- d 92 emi , Ka- 
Tu irony, 

X. £x noAt TÓ TlAHG02 TH XPu- 
rTOTHTOZ ZOr.] Qrirzxorr, OO d. 
77.0 e x pu Af] lad sewn. ( Gogita) jc n 
Ukeou moi oC puis uso?) dd T6 205 
9Q» , 'va uà foatdos , sadi e 
üumU, MUT, MiygA nyeprores Gr doykzrw e- 
?ía , Woo Boe vi td Gor. Ke eri an 
33 iqaxtepowy auri to dicic TU; Q6s 
T6 zÀ doy buo 1l) Vida, Tiu, )2 tjus 
Qui 7| QuAgEdymer 75 xaT emóra n3) 
?^oyitór d dfd c esq. A móxpupor di 1€ aepo. 
cur TE 9i 0 uh vuX itncior eic row, 
Quies SuaGufpor dV Crkcrep odopida wmv 
xaÜde £33. Td di Warox pudo DIlatAe 
aJ nidilei^s v *rvciy T v8, Turis và d'- 
Ilupyiy Gates t sic a) Seshorus , x 7b 
evesvormxór, Tapa y, 0 gurip €— 
dr s ui Yeróaputen y od, mds và x 2? 
Somma * dutar Jim x2t la olgorouias, 
O'ruy d; à Aboc usd (B od;E. exwaiod 
&s Tigdy, wax pusfo Bas ip vul Seroupí Q1 
«vesc u^rw dund , éloupoi ur , éry àdo- 
pa vli dior durd. diZan die pugrojosc, 
Afoorro d'ar ng) o) enesqarii $pya. íi, epeg 
voa aur, "vejcunm $2), di. ay Suv Qur- 
("m P Veróngugos dà dur , oi Xaroffrton 
Moi , sta" dt oyivera vi "fvodpa , ét 
Ej «i 3I] cl Syudrun ioiglba, Taep- 
2,19 dà aiSesour xa^ Tu ai Seyana 
dóyuemx , di. dy rdc dCtGaiec (zog runs, 
d$ diy à 9b; xarraxpuri]] n "earexpoQuo T8 
evesatizra dum , xn vraímae và eipndpuc 
TEj7TtU. 

x6, EraoruTorz krri0s.] AxaNr- 
Mor. Ov Go Gv Suvua oc diioy, rv ipe. 
Qairtva) 6 ÍACyS v ui Co (aix Adi 
«róhtom , Uo Dauuscuplp Oo vén, inus 


miratione, càm mifericordia Dei in tenuibus ciuitatibus apparet ; quanta , quód 


» 


IN 


dU pcyme 62). 

xj. ArAnHZATE TON kKirhiON,] 
DrirENOYz. Mud dAmSwíag onc, TRC €i. 
Wow, , E30 eia 8 a Asa: 7ro^9a] euii- 
guy?) à Gix usriyem adi inen urgie 
d?dDcias Urdonc, 0v id iere rimoy Ci d uj 
rofusc aAnSsíac, Evrel dy sradaue sue d/n- 
Seiaz (ai Tas ix yt 6i we1 Qo , xo) miiou, 
Kx angi, [4A«7) 1éc E yorrag iuri«. i ou 
ade , o) dowi durd. Cu rriou s ansor, vx 
a puac)i grraAvormec, (9 9c Ene ionOelag, 


PSALMVM XXX 
mI foy oma , e xg] E viro in ciuitate munita fiat, adeó vt proptereà 
quoque Deus benedicendus (it. 


24. DiriciTE DowiNv. ] ORIGENIS. 


Cüm vna fic veriras qua ait , Ego fum veri- 
t4; multz conftituuntur in ijs qui de vna 
participant, ctim quxlibet anima in fe habeat 
veritatem,cuius figuram accepit ex Vnigenita 
veritate. Cüm itaque Dominus haíce omnes 
veritates requírat, etiam ób eàs honorare cu- 
pit eos qui ipfas habent. Huius grátiá, Santi 
eius exquirite ipfum,non abfque mercede vi- 
tà excedétes;ob cam quam habetis veritatem. 
. 


ANNOTATIONES CORDERII. 











a eA titulo nihil eft noui , nifi illa vox, 
COE] Ecflahs ; Grach, inránr ; Vulgata, 
TA Pro ecflafi. Theodoretus veftatur illud 

EXSSP verbum neque in Hebrzo fe, neque 
apud alios interpretes reperi(fe, fed in aliquibus 
exemplaribus. $.Hieronymus quoque illam vo- 
cem non habet , neque in verfione fua ex He- 
brzo, neque in Commentario. Scholion ex ver- 
bis Eufebij concinnatum, T3 éeedzwos, jo. xeliaavor 
mapd niis doi qeyzóomá mw, eig toner , diu 6 AtAOR, 
k'5s Ji ems i 79 cucazes gu. ld cít, Illam vocem, 
Ecflafit, minime apud alios pofitam, addidit ali- 
quis, vt videtsr , propterea quód. dicatur , Ego 
autem dixi in excej[u meo. 1n aliquo codice ett, 
"Fans md aC) ec TÍAQ- ceeucws, Pfalmus ipfi 
Dauid im. finem cc[lofcos. Significat autem ec- 
ff afis, mentis exccflum, cüm animus ita intendit 
in rem aliquam , vt quaíi corpus proprium dc- 
fexrüilfe vidi 






catur. Oritur auterh ifte exceffus, vel 
ex diuina reuclatione, quz rapit mentem ip atca-^ 
num aliquod intuendum; " ex vehementi paf. 
fione timoris aut. amoris, Hoc autem loco vide- 
tur intelligenda ecftalis ex timore repentino .& 
maximo, quo Dauid correptus fuir, cum audiuic 
Abfalomum filium, & omnem populum contrá 
fe confpiralfe.Quue hiftoria habetur 2.Regum 1 5. 
Videtur autem ad litteram Pfalmus de Dauide 
fugiente perfecutionem. Abfalomi intelligendus; 
vt Theojorérus & Euthymius vo|unt. 5ed po- 
teft etiam ad Ecclefiam inter períecutionum an- 
guítias gementem, accommodari, vt vult Bellar- 
minus nofter. 

i. [m te Domine fperami , mon d 
Rarum quippe ac fixum tenebat , ficri non poffe 
vtípes, qua in Dcum rccurbit , nos fruftretur. 
Nam, vt Apoftolus ait , fpes non confundit. Qui 

« cüm probé inftru&tus cílet Dauid, cam fui ipiius 
diffidentia, & teftimonium bonz conícientiz, 
valdé toborabant, vt abfque vlla hzitatione, 
cum cerca impctrandi fiducia, fuas ad Deum pre- 
ccs funderet. Recté autem addit, /m etersum, 
quia certum cft (pem, ctfi aliquo interdum tem- 
porali prouentu mur daind , eterna ramen falutis 
prouentü , hifi ipla defecerit, numquam effe 


! Éruftrandam. Peut autem liberari ss4wJHtia. Dei, 


proqua Symmachus vertit, à 7j $^ emussuds in mii- 

féricordia. Scd non intolens in arcanis Prophe- 

arum literis, mifericordiam nomine iw/fitia in- 
TonxvsL 


 telligi. Sic Ieremias, qui diuinum iudicium ani- 
maduertebat plenum. humanitatis, non dubita- 
uit roitaricolc Bien ipfam appellare idicium. Sic 
énimait: AMislmin im celo cognouit tempus (uum, 
gopsius autem meus non cognomit iudicium Do- 
mini: hoc eft, pmifericordiam, vt docti exponunt: 
quz tacite ibi comparatur veris tempori amenií- 
fimo, quo natura omnis iucundiflimé inftaura- 
cur. Sed clariüs idem Propheta iudicium ir di- 
vinz opponens , alibi ait, Corripe me Domine; 
verumtamen in iudicio, ej non 1n froretuo, &c. 
Vbiliquidó conftat,wdicinm poni pro mifericor- 
, dia, que delicta condonet, pe ciat, ne pcc- 
cator fulmine irz diuinz ex humanz vitz linis 
bus exterminetur. Alia funt exempla non pauca 
in fcriptis Prophetarum, non incognita S. hry- 
foftomo , qui locum illum P(lmi illuminans, 
JExaudi me imn tua infltia, monct ibi Pwflitiam 
appellati aiÜpomar, clementiam, bumanitatem. 
Nam apud homines quidem iuAitia, inquit, pura 
cft, & mifcricordià fpoliatur ; apud Deum non 
itidem; fed admixta femper iultiuz eft mifericor- 
dia: & veré tánta, de 2, Juarorusbo quardgeuíar 
t2A6£, vt spfa eriam isjlitia vocetur mifericor- 
dia. Sed Dauidi quidem id folemne eft, qui mi- 
fericordiz diuinz vim erat fcientià coníecutus. 
uare de pijs difpurans, quod ait, Ee imfliria 
tua. exilrabant ; alius Intétpres apud S. Chry- 
foft. vertit, rds &amnporusa; ev ; dat [o 
laudabunt, quafi iu[litia idcm plan& quod mife- 
ricordia fit in Dco, 

Cetetüm. Myfticé Origenes , Cyrillus & alij 
p jaro Dei Filium ipfius accipiunt, qw fa£tus 
ejf nobis. sula, fcilicet exemplo , merito; effi- 
cientià, fiue. productione illius in nobis. Ipfe 
enim eft qui iuftificat : quod quia gratis facit, 
iuftitia eius gratia & mufcricordia cius vocatur. 
Nora autem, iffa vltima verba verficuli,, x, i£e 
pt, C eripe mc, non haberi in Vulgata. 

3. ef ccelera, vt eruas me, ). 1n feftinatione 
magnitudo periculi oftenditur, ac fi diceret, mox 
de vica fua conclamatum fore,nifi Deus auxilium 
accelerec. Et fane licet Deus velociffimé occur- 
rat; tamen tardus adhuc Dauidi vidctur, & ro- 
gat vt moras rumpar. Tanro enim impctu homo 
corruic in interitum, vt Dci ad opem ferendam 
celerizatem fuperare mlrud videatur: &, 
nifi Dcus fe vrgear, eum fofpitem inuenire non 

1$ 5, poffic. 


$37 


ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 
Ioan. 6, 
"Ba vtri- 
tat Demi, 
eX quA 
multa ve- 
ritares de- 
TINATMMMWT. c 


Iere. E i27. 


Icre.10,14. 


Pfal. 141, 


* 


Pal. 144, 
7* 


1. Cor. $, 
jo. 
Chriflus, 
iuflitia no- 


fira ei- 


Magna «i- 
fà brenitas 
é fragili 
tas Cleri 
« Dei in- 
iget. 





$38 


ANWO- poffit. [ain hunclocum S. Auguft. humanz vie 

TATIO- [zbreuitatem nobis ob oculos ponens, his vet- 

'NÉSCOR- bis: Exauditur enim in boc,quod dicit aA ccele- 

DERI. pa, [dd bac enim pafitum cit verbum , vt bac te- 

tum, qued mobis videtur, quamdiu volnitur [4- 
culum, intelligas punélum cfe. Non eff diu, quod 
habet extremum. Ab ,4dam v(qne ad prfen- 
tem. diem peraimm efl, C* mulio vtique plus 
peratium ejl, quam reflat peragendum. 5. adbuc 
viueret ef dam, C» bodie moreretur quid ei pro- 
fmiffet tamdim effe, amdsm vixiffe? Ya S. Auguft. 
qui locum hunc ctiam explicat , ac fi Daui hic 
potiffimüm petat libetari à confufione, quam à 
conífcientiz d si s Itimulis, propter przcedens 

d fenfcien- peccatum a patiebatur. Ab hoc enim malo 

fíamer[a | vnuscantüm Deus prz(tare poteft munimentum, 

few De! 3d quod hic confugit, dicens: £flo mibi m Deum 
poteit libe - £l c ind I, ! 

Bau. protctorem,C in domum refugij , vt (aluum me 
facias, ( Explicat S. Auguft.) Domin refugig t 
mibi eíto,Deua protetlor domus refuge. Aliquan- 
do emm periclitor, & volo fageret Quo fugiet Ad 
quem locum itus. fugio? 

MÀ quam [peluncam? ad qua teila munita ? quam 
arcem tentam? quibus muris ambiar ? Quocum- 
que sero , fequor me. Quidquid enum vis , petes 
fugere homo, prater con(cientiam tuam. [ntra in 
domum tuam,requieíce in letlo two, inta sm in- 
teriora: anterius babere mbil pores quo fugias à 
con[cientia twa , [i rodunt te peccata tna. Quia 
veró dixit, ef ccclera vt eximas me , C in tua 
sw[litsa erue me, vt dimittas peccata mea, C adi» 
fices sin me imflitiam tuam; tu mibi eru domu rc- 


figu, ad te confugio. vnde (abdic: 


4. Quoniam fortitudo mea,C* vefngium meum 


- SC t9. ] Aquila & Symmachus pro fortitudo, 
vertunt, vires ur , petra mea; S; Hieronymus, 
quoniam munitio mea, C» fiducia mea es tu. Hoc 

. Cft, quia de meis viribus prorfus diffifus , totam 

Ghi in flo (pem in te vno collocaui; idcircó non iam 

Deo [em us, fed cx debito fidelitatis, ex promiffo, & quafi 
ex deba ^ iurc iuftitiz cuum auxilium imploro. Hac ca- 
' auxilium dcm humilis quifque in neceffitaribus fuis ad 

»memr. Deum clamet: Mihi fugienti, tu Domine, petra 
es, inqua con(ifto; mihi trepidanti arx munitif- 
fima cs, cuius protedlionis muris cingor ; mihi 
openi implorant liberator es, cuius inuicta 
ventià defendor. Si infirmor, tu fortitudo mea; (i 
de(eror, tu fpes mca; fi impugnor, tu fcutum 
meum: es , & falus mé, quem timebo? &c. Qua 
ratione autem Deus fortiimdo , refugium & pro- 
iilor dicatur, fuperids in. Annotationibus ad. 
Pfalmum 17. i & 5. explicatum ett, Ar- 
guté autem in hunc locum. Hugo de S. Victore: 
Contraria, inquit, loqui videtur. 5s enim timet, 
quomodo fortitudinem fe babere dicit? Er, fi mom 
timet , quare refugium querit? Sed mens bumana 
snter [pem G- timorem conflitutay dmm fortitudi 
nem adintoris [wi confiderat, de victoria pre[u- 
mens, fponte prouocat inimicum: cum vero pro- 
priam infirmitatem ad: memoriam reuocar, [upe- 
rari métueni, quarét vefngium. 

f- Quoniam tm CIA ) In Grzco 
eft ómesasiis, id clt proprié armwger , fatelles 
clypeatus , lateris fortiilimus flipator. Ita Saül 
cüm Dauidem vidilfet forriffimwm robore, c* 
virum bellicofum, &c, armigerum illum delegit, 
& vite fuz cuftodem. Talem ergo diuinus Va- 
tes nobís adumbrauit Deum prowétorem incly- 


Y'njaart- 
vM quid 


proprie. 
Y. Reg. 16, 
18. 


quem montem ? ad - 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


tum, cuius armis & infuperabli defenfione vbi- 
ue tegeretur, Sicut iple Deus Abrahamo ait, 
Noi timere eM brabam , ego proteflor 141 fum; 
in Hebrzo eft jyp. meghen , Ego fémimm iibi; 
ud Septuag. 9e Umesasí,w cw , ego protego tc» 
cbicáo onibus validitlimo clypeo mco. 

6. In manus tuas commendo [piritwum meum.) 
Sccandüm literam precatur Deum, vt non finat 
fc hoftium infidijs & laqueis capi; fcd vitam fi- 
bi conferuet,: & incolumem periculis eripiat. 
O ftendit autem luculenter , quancum in diuina. Exrmps 
prouidentia confidat, clim fuas omnes curas in. Dawiu 
eam exoneret , illique penitus acquiclcat, cuius 4s De 
fidei ac cutelze vitam xm commendat. Quàm ere 
veró nihil de (alute dubitet, fcquentia verba dc- 
clarant, Kedemujh5 me. Domine Des veruatu. 

Qua iam expertus erat gratiz Dci documenta, 
in memoriam reuocat,cerco períuafu:; Deo vitam 
(uam fore curz, cuius iam pridem liberator ex- 
terat, Atque. huc perünet epichetum veriatis 
quo Deum infigni, fignificans fe tutó animam 
cius fidei concredere , qui non femel priüsillam 
feruauerat, Verfus hic plenilhimus eít piz. con- 
folationis , idcoque pijs omnibus cüm in viza, 
tum morte potiffimüm, familiaris effe debet ; vt. ciyitu, 
per eum fe (uaque omnia, cum plena refignatio- Js ve 
ne, & intimo deuotionis fenfu , benigmifimo ffo 
conditoti ac rcdemptori animitus commendent, PME 
Vt autem. horum verborum fenfus & affectus 
cordi noftro profundiüs haeret. inículpaas; 
ipfemet Seruator in falucifera ccuce illa contc- 
crauit, & vltima efle voluit in quibus expirarer; 
ac Patri fpiritum redderet, Vide hzc eleganter; 
E ac fuse à Cardin. Bellarmino in aurco li- 

ello de Septem verbis Domini; & à Scribanio 
noftro cap. 11. piarum in pallionem Domini 
Exercitationum, ad deuetionzm excitandam ap- 
po(ité explicata & illuftrata. : 

7. Odifli ob(eruantes vanitates fuperuacuc.] 
Hic Hebrzorum do&tiffimi qui in Deurerofi fi- 
miliam ducunt, aiunt intelliei. diuinationem & 
magicen, quz vanitates serene , quód finc 
vencofz profeiliones, inanitfimz litterz, menda- 
cillimi euentus, & ludibriorum plena omnia, Mati & 
quorum nullum fit emolumentum , fraus maxi- nein 
ma , pernicies animorum certifima. Ia fzpé in P*^** 
diuinis Literis nomen v.mratis fumi folet : vcin 
Canrdco Ionz , Qi cujlodimnt vanitates; apud 
Septuaginta eft , evaaassiuror. uda 3) dad, qui 
cnilodiunr vana C mendacia, l'ari modo do- 
&iflimus Plinius lib. sc.cap r.vocat magicas v4- 
nitates, & rem illa(trans pauló poft cap.z.frau- 
dulentiffimam arrium, qux blanditlima & deli- 
catiffima promiffa iactet.. Ceterüm iftiu(imodi 
impofturz doctores & obferuatores , Dco qui- 
dem veritatis quàm maxim? exofos elle, non cft 
dubium. Scd cüm innumerz propemodum aliz omwe 
quoque fint Tire vanirarum , quibus dzmon 9A" 
hominibus illudat, & corum animasillaquect; jj. 
non videtur Propheta per obíeruatores vanicatis 
folos magos , ariolos, mathematicos , ac diuinos 
noare voluiffe:; fed omnes plane cuiufcumqué 
demum vanitatis fectatores perftringere. lta 
pulchré ad hunc locum S. Auguft. Qs, inquit, 
ob[eruat vamratem? Qui timendo mori,mori- 
tur. Tsmendo enim mori, mentituy , C- moritur. Vanté 
antequam moriatur, qui adco mentiebatur vt vi- 9?" 
uere. Mentiri visne moriaris; G* matiru,G 

! mort- 


Gen.1f,r. 


[oan.2,5 


mte 


emines 
afim v4- 
2 felatia 
gaárunt, 
redio Deo. 


Dew cito 

accurrit in 
Jubfidium 
mila. 


vw € cw 


wu 


* 79 
* 


IN PSALMVM XXX. 


$39 


morerit: € cum vitas vnam mortem quam dif- — & ante mendicorum tuguriola ftipem emendicas? 4 «wo 


ferre poteris, auferre non poteris, sncidis tn duae: 
vr prins im anima, poficà 3n. corpore moraris. 
Vnde bec mifi obferuando vanitatem? Quia dul- 
eu eit nbi rranfiens dies , quia dulcia [unt tibi 


 tran(nolantia tempora: vnde mbil tenes , e$ in- 
fuper twienerss. Sic ille. Porrà Hugo de S. Vi- 


&ote locum huncde faperflua cartis cura expo- 
nit. Quia vanitas eff omnis caro. Quia 5j eriam qui 
eam slicità C. fuperfiue amando omni findio 
diligentiá cuflodummt, eamdem à corruptione [zr- 
ware non poffunt. Quos nimirum odit Deus, quia 
dum nimis rem corrnptibilem diligunt , ad amo- 
vem Dei incorrspribilem mon MP. Quaif- 
cumque ergo fpes vanas nobis fingimus,quz nos 
à Dci fiducia & obfequio rerahant, vamirates 
generaliter appellat Dauid , & quidem falfitatis 
& mendaci]; quia licet ad tempus magnificá 
oftentatione nos pafcant , tandem deludunt ac 
fruftrantur. Itaque teftatur Dauid fc, abicdtis va- 
niatibus,quas ad fpes fibricandas imaginari ho- 
mines folent , in folo Dco fiduciam omnem ha- 
bere repofitam. Sed heu nos miferos, imóà ftul- 
tos inanis fpei fabricatores, & fauoris humani 
aucupes, quantum ab hac folida Dauidis in 
Deum fiducia diftamus! Cüm nobis xgré eft, 
Íapé totum orbem cogitationum noftrarum alis 
peruolamus ; à rebus creatis folatiola mendica- 
mus. Amicos, inimicos, in noftri fabfidium la- 
ceílimus, opem omnium imploramus, folum 
Deum pretetimus, auc otinium adimus vlimó;. 
aut írpé nec adümus quidem rogando folatio. 
Quz hzc infania eft, tuuari velle à quibus non 

offis? ab coiuuari non cupere,à quo vno & pof- 
fis & debeas ? Non fic Dauid, qui in (olo Dco 
crura quem conuerfio eius, à quà & prz- 
ens in omni neceffitate fubfidium tulit. Quare 
meritó de Dci mifericordia quafi gloriabundus 
exclamat: 

8. Exultabo c latabor in mifericord:a tua. ] 
Sed quid, bone Dauid, vt fperes in Domino, vt 
exultes in mifericordia eius , vel habes in te , vel 
aliundé adducis? Quoniam (fubdit) refpexifts 
bumilitatem meam. Suam videlicet vilitatem & 
mifeciam apponit, quz diuinam inuitet, imó & 
quodammodó t mifericordiam . Habere 
enim ( filiceat dicere ) Dei mifericordia quam- 
dam velut fympathiam videtur cum miíeria, 
cum neceffiratibus hominis , maximé fi humilis 
y LUE it, vt ad cafdem (ublcuandas quàm 
celerrime femper aduolet. At S. Auguft. in ver- 
bo illo, humilitatem, non vilitatem & miferiam, 
fed ipfam potiüs virtutem intelligit: quam vbi 
Deus in homine confpicatur , fcitinató fuz mi- 
Ícricordiz donare przfidia confueuit. Quoniam 
refpexi/Is humilitatem meam ; [aluafti de mece[fi- 
tatibus animam meam. vbi refpe&tum , allatze 


: fibi opis effectum fignificat. Id de expendens 


S. Augult. nde emm, inquit, facta efl (alua de 
necejfitatibus amma tua , nifi quia re[peila. eft 
bwmilitas tna ?. Nifi prins humiliareris , non 1€ 
exandiret, qui te à neceffitatibus liberaret. Ex 

quandocumque & quoticícumque tibi male 4 
humilia te anteomnta przpotrenti Dco, patri mi- 
Íericordiarum, qui faluare & poceft & vult. Pri- 
mus omnium gemitus, primz querela & voces 
ad Dcum cant: Deo expone. cauffam tüam, tua 


omnia ci concrede. Quid difcurfas per orbem, 


Toxvsl 


Ad diairis illius ianuam procumbe , qui faluare 
poffit animam tuam de neceflitatibus, & de an- 
guftijs liberare. Vnde fubdit: 

9. Sratsifli in loco f[patiofo pedes meos, ] Ira 
nimirum Dcus ex anguíta fornace tres pucros; 
ex angufto ventre ced Donam, ex angufto. carce- 
re lófephunr, ex irminente morte Sufannam, it 
fpatiotum amplumque libertatis campum edu- 
xit, & ipfum Dauidem de manu Saülis & Goliz 
cum gloria liberauit, & illos ipfos, quibus alio- 
quin viribus longà inferior crat , in manu eius 
conclufit, Meidcdira Abifai ad Dauid aic, 
Conclufit Deus smimicitm tuum hodie in mana 
1445; loquens de Saüle dormiente , quem facile 
poterat Dauid virà priuàre. Commemoratis ergó 
prifinis Dei etga fe beneficijs, fpem firmam 
concipit, € prafencibus, quibus tencbatur,angu- 
ftijs, ciuídem ope emergendi ; quas fequ. verfu, 
ad camdem in fe Dei mi(ericordiam efficaciüs 
commouendam exaggerat , cüm ita Dcum fup- 
plex deprecatur: 

10. £Miferere mei Domine, quoniam iribnlor.) 
Quàm antem atrox fuerit ifta tribulatio, mox ex- 
ponit: Conturbatus eff in iraoculus mens, anima 
mea, C- venter meus, Quz licet hyperbolicz vi- 
deri po(fent locutiones , ijs tamen veré tribula- 
tionis fuz. magnitudinem exprimit , fignificans 
oculos fuos,animam & ventrein córabuiife mee- 
rorc. Vnde apparer;eum nec leuiter,nec ad breue 
tempus, his. malorum tormentis fuilTe vexatutm, 
Eà certé manfuerndine przditus crat Dauid , vt 
non excandefceret exiguo impulíu, neque trifti- 
tiz intemperantià fc conficeret. Deinde ad. mala 
toleranda pridem erat affucfactus. Ergo non nii 
duriffimé, imó incredibili modo afflictus , in 
tantas prorupit querelas; Quód autem ;re me- 
minit, fenfum reddit ambiguum , an de ipíius, 
an veró de Dci ira intelligendum fit, Sed magis 
probo, vt de diuina ira, tiuc cffectu eius, fcili- 
cet de afflictione , quà conturbabatur ( prout in 
Commentario Graco fuperiüs explicat cft ) 
accipiatur. Cui expofitioni fubícribit cum S.Au- 
guítino Bellarm. nofter; licet plures de Dauidis 
irá exponant, Procentsréatu e^, S Hieron. ver- 
tit, caligawit ; alij, obrenebratus efl octtlus meus; 
Caietanus fcienter ex fonte hautiens, timeant ab 
ira oculus. meu. Nam vox Hebrza gey bba- 
fchafch, Ggnificat rodere , more videlicet tinez; 
quz dy boafcb nominatur ab erofione. Itaque 
Pagninus vertit, erofiu eff pra indignatione ocu» 
lus mens ,metaphorà nimirum defumptá à ligno; 
in quo tinea feu vernis nafcitur, qui eius. inte 
riora corrodit: cui non abfimilis effe ira cogno- 


nocente erodit. Aquila verüt , jvyyadlu. io mpeg 
yieug , fqualuit im. srritatione ; Symmachus; 
issu did vupopyituov 8 6gR aa ule um turbidss fatti 
efl propter. irritationem oculus meus. Quemad: 
modum ctiam Pfalmo 6.dixit, 7 srbatoe ejl à fu« 
rare oculns meus. Significat ergo Dauid (ol in- 
gentem afflictionem interiüs exteriufque fuifle 
conturbatum, necíta in conftantia ferreum fuif- 
fe, quin etiam foras prorumperct cius dolor ob 
nimiam vehemeatiam & ardorem. Vnde colli- 
gimus, Sanétis durum fepé & arduum fuiífe cum 
fuis paffionibus certamen, nec eorum patien- 


tiam fuiffe immunitatem à ciftitia; fed anxia 


Yyy s lu&tan- 


TATIO- 
NES COR- 
DERII. 


Dan. s. 
On. Z, 
Gen. 41. 
Dan, 1j. 


1. Reg. 16, 
8. 


Qualis fue- 


rit. Dapidis 


affisdis. 


- fcitur, qux menflim fzuo dente tinez in morem. 


Pál. 6,8. 


$40 EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 
Axwo-  lu&ando, hoc tandem effe confecutos ne malo- — semen in corde: vepote, quibws nullamoflri cordi; 
TAr;o-  ummultirudine penitus obruerentur. affectio vtilis apparet, Sunt tamen parentes dum Fily etiam 
Wescon- ' 1t. Quoniam defecit im dolore vita meay&c.] — viuunt, duin moriuntur , víque adcó foliciti, vc «fe 
Conqucritur, quód meror£ con(umptus, viram lenta filijs parzimonia rclinquant,qui de cor- 7^» Per | 
DERI, q q ! P Y steep) as Dung tum obli 
& annos fuos efllucre (entiat. S. Hieronymus ex — dc ftatim omnem affe&dtum expcllunt erga illos, wicwsnar, — | 
Hebrzo vertit, confumpre funt in marere vira. à quibus & vitam & ingentia viur fubtidia re- i 
mee , vitas plurali numero vfurpans iuxta vim — ceperunt; nec ramen pro illorum animis é Pur- 
Hebizi vocabuli O"3. cham; Symmachus, gatorio liberandis vllum vel precum , vel facrifi- 
dvinain, con]umpta efl, &c. Hzc fententia nulli — cij, vcl elc&mofyna fubfidium ( vti pietatem fi- 
e veriüs quàm Chriíto conuenit, quem 1(aias vo- liorum decebar ) meminerunt offerre. Summa 
liz $5,)« car virmm dolorum , C fcintem infirmitatem: — iraque obliuio eft, quam de mortuis habent viui; 
quia vere fangmorer noflros spfe imlit, G7 dolores — qua fcilicet tanta d , vt eua filij obliuifcantur 
P1.87,16. noflros ipfe portait. De quo &illud, asper — parentum demortuorum,quos vbi tepulcris con- 
fum ego, C 1n laboribus à wumentute mca. 


diderunt, zternà paruer obliuione fcpelire con- 
Inpip£M. /nfirmata eH 3n paupertate virtus 


" 

fueucrunt. | 

mca. ] In. Hcbrzo cft, *513 babhanomi , quod Iaripra. Failu (um tamquam ver perdi- — : 
S. Hieron. intecpretacur, in miquitate ; pro quo Ihm. Idem confirmat (rnilitudine valisconfra- Did ed- 


Septuaginta legiííc videntur 73 babbonijid eft, 
im paupertate; S. Auguft. legit, imfirmatis eff 
in egeflate vigor mens; Symmachus, f£ 7,3 x&- 
m i ig/o; uta, T& 0e un kopo Titovr Propter af- 
diese mane, rrricedee, d Ká £d - cenferi, - Eleganter s. Paulinus epilt. 5. locum 
trmerunt. Atque his verbis iterüm non tam mol- hunc bise de ridges. inftar valis perditi - 
litiem fuam , quàm malorum atrocitatem de. — fco, vt noftra vafa per peccatum contrira de- 
plorat ; esr puduit infirmitatem fuam, ftaurarct. Domim, inquit, Jefus "Dey Verbum loans 
2i cui remedium quztebatingenué faxeri.In Thrc- rU atÍns efl, c aper 1n — G' vafa f- lqe. 15, €. 
TÀTMD  niscodem fere fenfu dicitur, /mfirmata eff vir- 14 nojirs corporis, ueluntaria nobis pramiatis j 
Propria tuis mea, hoc cít, vis, robur, fortitudo. Vülis au- — Imbrico de [Uis manibus flapfe, iframe ipfa 
paupertatiy xc valdeque neceffaria eft omnibus cognitio &c — "79/4 peccars, vr an mehorem vjwm pgun ipje 
ewnitie— confideratio que paupertas & infirmiratis, — FfHosarer, affumpfit im f(emetip o, futlns C 1Pf8. pra $9» i 
serfarit.. vc'pulchré docet S. Gregorius lib. 34. Moral. de nofir) carporis limo tamquam vai, vt 4n, ptre y, 
cap.2. & 3. quem confulas licet. ditum id ejl, n fimslitudinem carnis peccatis, vt Kom.S,j. 
1i. Super omnes inimicos meas fatlns fum op. — 4t peccato damnares peccatum. 
probrium.] Gizcé, 2d ara; Aquila, mra tr- 


16. Jm manibus iw. fortes mee. ]. Grace | 
E e ab ommibw; kicbraicé 30 micchol , quod xta ux , fic S, Auguft. & Vul 
Dawid in 


go quoque ha- 
pet íe potiüs valet, pre ommbus: quomodo — bet. Et hanc le&ionem agnofcit Eufcbius, Didy- 
adwríá — eom ledio Scptuag. verti poreft, id cft, vltra, mus, & alij mulii,confentientibus Pülterijs,Ara- 
eerte (aprá, plufquam omnes: qua comparationis ng- bieo, Axhiopico, Apollinarij. Hebratcé cit nay 
exe[u« fuit. ào maiorem vim habet, & eam Ícquitur S. Au- bhitotai, id eft, tempora mea ; quomodo vertit 
gullin, Apollinarius, ócig arra, fwprr opes; — S. Hieron, & Píalterium Romanum. Dubitari 

$. Hieronymus, pe omnes bofles. Quiomodo- — autem poffet , num fora(lc fimilitodo literarum 
cumqug legatur, lignificat fe paflim omnibus, imponere imperito librario potuiffet, vt pro 
tam amicis, quàm. inimicis exofümn fuiffe. Ia — mut poneret xssps : fed cantus auctorum fupe- 
cuius odij fignum fubdit: riüs allatoram coníenfus contratium per 


^ E * " . . , 
Qui viderunt me, foras fugerunt à mt. In.— przíertim cüm in libro ludicum pro Hebrzo 
Píalterio Romano cít fori;; S. Hieronymus , qw; 


DW2. caghetbjd eft, fecnndum tempsa,Gtim Gre. Iubzta* 
videbant me in plates, fugiebant ame. Vioc vac — co, di jose G- ficut fors, vtclt in Vaticano codi« 
let Hebrzum qqn3 bachats , id eft, m plara, — ce, Nam alij Graci codices habent , 3n ix sioe 
105 15,13. Simili modo lob conqueritur, Fratres mtoslom. — mAMizw7Y , quoniam nen deliqmijiss, Compluten- 
gt fecit à me, e noti mei quafi alieni vecefferunt — ies & Regi), xP xar à ariagptasolonzs , fecunduns 
4 me: dereliquerunt me propsnqus mei , C" qui 


tempus, quo deliquiflis; Nulgata, à vefgra parte 
me nonerant, obliti (wnt mei. 1d quodetiam Da» — peccatum efl. Forfitan autem ( vt non mal con- 


vid hic de fe diferte expreflit, dicens : jc. Agellus ) placuit Scepung. interpretibus 
13« Obliuioni datus [um tamquammortsss à — XH3pet, forres, & non agaes, tempora , ponere; vt 


corde. ld eft, vc S. Hieronymáls ibidem expo- —Bimirum euerterent Gentilium fabulas de Par- 
nit , Oblits f 


&i & corrupti, quod ad nihil valet,nifi vt in fter- raid 
quilinium proijciatur, & conculcetur. His vet- g,, , jii 
bis extremam fui deic&tionem fignanter notat,ic Jer Chri» — | 
fi dixillet, nullotam loco vel numero fc dignum fh». 


nnt me tamquam fi fuerim iam de- cis, Lachefi, Clotho, Atropo , qua fato quodam Non fati 
fnit. Eth enim quorumdam poítmortem vi- —Vitz noftrz fpatia tmoderarentur. Dicebant enim fed Dei 
great memoria apud Luperflites [e ius tamen con» illi [patia viz éuique forte obügifc, & fato euc- — 
tingit euanefcere,quia nullum elt viuis ampliüs — nile, quod illi n£gsmw , hoc e&t fortstionem , ap- ront 
in hoc mundi foro cum defun&is commercium. po kaque Septuag. vt ercorem illum tol- 
Map vi- picile igitur mortui ex hominum memoria de- letent, fortitionem omnem dixerunt in manu — | 
knit lentur,imà nihil citis ex animis euaneícit, Sed. Dei cfle, viuendiq; Ípatia cuique ab illo di(tribui 4 
Vio. illud magis dolendum, quód, erü mortuus ali- —& finiri ideoque wdpwr dixerunt: non quàd te-— 
quis inzerdum viuat in memoria hominum,nul- meré (ua cuiqueíors eueniared quód in mana — | 
lustamen in corde períéueret, vi fubülier ad — Dei fic illa forürio. Ac fortirie quidem di&a eft, 
hunclocum annotauit Caietanus : Mferrmi, in- — quia cauflam cius explorare non poffumus. 1n 
quiens, erfí (wnt 3n recordarone moffra, inlim- — manu vcto Dei, quiain cius | vita noftra. 
. gua, m libris, im laudibus, in fepslcrias umquam — Theodorctus vempora vel fortes , vicilicudines 


rerum | 
LI 


rerum interpretacur, Eius verba funt bec: x 
XrysAngeis ale ibéheie ndso, xy &Svudar , X, Supeliae, 9j 
geruBaAeg uUTE «py m diayw. Kcspie jw xlper 
mae Td; 9M aerypaéror uerafahog , chvny 3) iar, 
Juacay x, AAameTW/as sipiplos zy mintuev. T m fortitó,vt 
vus, cmiq me tribuis, G- marorem, € letitiam, e 


bac spja mmntas vt. libet. Tempora namque. (eu 


Tempora 
(Ríos, — perratem, fermtntem C dominatum, pacem ac 
pertrm beum. Euícbius, in manu Dei effe rempora 
"ad fua (ic intelligit, quafi opportunitatem fe vlci- 
Ácendi Deo permittat. Eius verba funt ifta: 
0 E'Éegio- 3, à. Aormil, oi xaupol ew cmi. Ei j8 $ 74 
pnugu vud oi ylgoi ux xa rs Vurm, i toemip naaqdv Vp- 
766 tu! (u* aDA ví tuo ngupo mpuARypirn vieirio Test 
| eis oapol. Hebraeus Qv reliqui smerpretes T empo- 
I. ra mea dicunt. Vt enim maxime nunc Wmnci mes 
| adner[nm me praualeant, Cf- tamquam tempi 
maili fint; at cert mea tempora in. tuis manrbss 
fermantur. 1d cft, vite curriculum, vite termini; 
ca(us & euentus met, in. manibus tuis, in tua 
prouidentia funt. Tu difponis , regis, dirigis me, 
qui ad mea cxcus , quid mihi expediat , prorfus 
ignoro: vti ncc praícire poífum, qua mihi, cüm 
Vira incer iacientur, fortes fint euenturz. Quia ficut nihil 
exudo nen cit Íorte incertius. ( quam proinde. Euripides 
med far syst Svyeriga , fortune. filiam , & Tullius fer- 
-" tune wdicium , sppellatant ) ira nihil & morté 
- incertus inuenitur. Cüm crgo Dauid viram 
fuam, quibu(cumque tandem illam verfari mo- 
dis contingat, inter omnes viciflitudines pofitam 
femper elle fub Dei manu agnolceret ; (pem fir- 
mam concipiebar,cam 6 manu hoftium circum- 
dantium liberandam. Quia ramen adhuc affli- 
&tionum caligine obruebatur , luce quantocyüs 
eoníolationis illuminari poltulat, dicens: 
17. Diluftra faciem tuum [nper fernum tuum.) 
]d eft, Sc appareat ( cxponit S. Auguft. ) quod 
ertinco à t: Quamquam enim non ignorabat 
Deum fibi ele adiutorem , caligine tamen ad- 
uerítarum obfícurari hanc notitiam agre fere 
bac. Quamobrem petit fpeciali quopiam prafen- 
tis Deiauxilo, palàám omnibus heri, ipfum fibi 
adhuc propitium elfe ac fanentem , quod in af- 
Éictionum caligine cernere non ita facile erat. 
io. Qwam magna multitudo dulcedinis tu& 
Domine! ] Pro dulcedine in. Graco elk. 2eutónns, 
bonitas , quemadmodum etiam & in Hebrzo, 
Quaste j& Vnde Symmachus & Aquila vertunt, zi a9 E 


duisde — dabir ew; Quod S. Hicronymus interpretatur 
msan Quam mulia efl bonitas t&a? 1d ipfum in caput 
Dome ^ vic. L(aiz tranitalit, Quam grandu multitudo bo- 


nitatis iue? Hanc vident, qui habent oculos gra- 
tiz luce illaminacos, lufciofi & tenebriones pec- 

! catorcs non vident. Quare fubdit Vates: Qum 
ab[condifh.timentibsa te, Vultthefaurum cfle di- 
uinum alt& defoffum , vnde hamiles excultique 
fandtimonià infmitam opulentiam educant. 
Quod euam ipfe hominum liberator Chriftus 
fanétà letitià exaltans przdicabar , quód vidcli- 

Matth; 1t, cet illa cimclia bonitatis abfcondiffct Deus à fa^ 

£j ientibus , & zcuelatler paruulis. Enimueró ad 

camdem quzrendam , inueniendam , expcrien- 

PL 55,5. damalio loco Dauid omnes inuitat, dicens : Gw- 

flate & videre quoniam [uasis eii Dóminmn. -d, 

Videte & experimini , quanra fit, quamque im- 

mena Dei boniras: Symmachus & Aquila le- 

gunt, $ uv as if ror tvi quBwjairmis gw, quam ab[-. 


fortes vocat rermm vicifffndinesdimias C pau-., 


$41 


condifHi repefstam timenubs te, Simplex fenfus ANNO- 
eft, Deum repofuitfe tamquam in arcanis thefau- rAT10- 
pis, ac in tuto collocaffe przfidia, & cetera bene- Nes coa- 
ficia his qui timent cce Sic in alio Pfalmo prn11. 
dictum eit: De ab[conditis tis adimpletsa eff Pfal, 16, 
venter torum. Hoc cít enim manna ab[condi- 1^ 
imm, quod nemo fcit, nfi qui accipit , vt in. Apo- ess 
cal. legimus. Hoc expericbatur, qui dicebatzSe- pfi. 5. 
eundum multitudinem dolorum meorum, confo- — ^ 
lanones tw. letificanerunt animam. meam. Et 
Apoftolus: Replets furn canfolarone, fuperabun- »« Cot. 7, 
do gaudio in ommi tribulatione mofira. In gratiam. pulceg, 
timéntium Dominum, magnitudo dulcedinis, pafíioms 
quz ex paffione Domíni hauritur, abícondita eft; eb/cendira 
vt bi foli illá fruantur, foli experiantur recondi- f 4/4ee 
tám dulcedinem ín diuice crucifixi pauperrare la- 
tentem. $ciunt hoc timentes, fciunt amantes Do- 
mipum, qui mille maiores voluptates é Domini 
cz paffionis meditatione, quàm quotquot fecu- 
lum fequuntur, ex omnibus corporum volupta- 
ubus hauriunt. Hec eft contemplationis din Duleedo 
do, non omnibus pervia , fed tepidis & inftabi- «rempla- 
libus abícondita : quàm illi capiunt, qui affiduo MNT 
labore & períeuerantià, non ee quàm pretio- 
fum thefíaurum effodiunt. Perfecifls ei qui fpe 
rant im té, in confpetiu filiormm bominum. Eam, 
inquam , dulcedinem in illis víquead perfectio- " 
nem prouchit Dominus , quorum cit palàm, & 
quafi in confpcétu hominum, eam ípcrare id eft, 
per indefefTam orationis perícuerantiam, fe eius 
amatores dignos oftendere,. Quód fi igitur in 
tempore tribulationis tanta fit dulcedinis multi» 
tudo in corde militantis; quanta erif tcmpora 
glorix in corde ttiumphantis? — . 
i1. "Fbfcondes evs. 1m ab[condiro faciei tma. ] 
5. Hieron. vertit, im prore&ione vltma tui. Dc- 
clarar modum quo Laos viri dulcedinem Dei 
etiam in ipía tribulatione percipiunt: quod fit, 
cüm pcr amorem & contemplationem rapiur- 
tur in Deum : pro quo mille grauiotes , quim 
fuftineantyafllidiones perferre parati funt. Et fic 
in Deo refugij domum inueniunt; quam hoc 
ipfo Pfalmo tuprà Propheta requifiuit , dicens: 
E flo mibi sn "Deum. proutterem , C in domum 
vefugy.vbi emphaticé Deum vocat protectorem, 
quis ( vti animaducrtir S. Hieron. ) multi [unt 
diy nociui, mult domini. qus man pro[unt: nobis 
nutem vnus Deui proretlor, tamquam proximus. 
Deferunt non tarà feruos & clientes fuos domi 
ni fxculares; at Deus prote&or cft, C* refugium 
pasperi: adiutor in op rtunitatibus ih tribula- 
tiene : idque tam in arabili nexu amgoris, vt 
homo ab iniurijs impeti nequeat , quin Deus 
ijfdem fimul impetatur. Vnde fit, vt hi qui in 
Dco norunx dclitefcere, nihili faciant omncs tri- 
bulariones;ac fi ad cos minim? pettinerent: Ab[- 
condes , inquit, eor (videlicet timentes te ) m 
ab[condite facis t«a. Scd. quodnam iftud cft 
ab (condutum , fiuc fecremm diuini vultus , vbi 
ab(conduntur iufti? Déclarat optim& ibidem 
$. Hieron. //Iwminatie, inquit, vadrus Is Frger 
eoi, ne A malitis bumana conturbentur. Ex ti 
nimirum à Domino viri iufti ; inter ad mirabiles - 
diuini vultus fplendores abícondunter, quà te- 
nebrarum cohors, vitia fcilicet, viriofique ho- 
mines, immenfo illo lumine przftciài, accedere 
nequaquam poffunt. Qs. enim malt agir, odir lom. y. 
Íucem. In hacergoimmenfa luce, quz abícon- 
Yyy 3 ditum 


Píal. g,t* 


$423 EXPOSITIO .PAT 


RVM GRECORVM 


AWwo- dirum facici Dei, & à S.Diony(io Caligo myflica — lb; sn me con[pirantilu, C magna vrbi inflar 


TATIO- nuncupatur, viri fancti , tamquam 1n latibulo 
N55 coR- tutiílimo & inacceífo abíconduntur,& immunes 
p&i&u. — fiunt à conturbatione bominum, id eft , abomni 

malo,quod homines conrurbare (olet. de quo fta- 

tu plane feliciffimo vide plura in Myftica T heolo- 

gia S. Dionyfij, vhi illum explicuimus.Ceterüm 

ad litteram magnifice hoc clogio extollitur proui- 
dentiz Dci vittus,quód (ola ad^omne malorü ge- 

nus repcllendum Mdiik radijs fuis is 

rum omnium oculos perítringatmanu(q;eneruct. 
In1n£M. Proteger eos m tabernaculo.) Vul- 

gata & S. Auguft. addunt, 1»o; Symmachus, à 
exiry, in tegmine, Pronomen autem. £e, nec cft 

in Hebraico, nec in Grzco textu , nec in Latinis 
quibufdam codicibus, quos lanfenius corre- 
étiores exiftimar. Pulchre ad hunc locum Bel- 
-  latminus, In tabernaculo, inquit, t , id cít, in 
Dew tcipío,in quo & tu habitas: Deus enim. non: 


tat € habet aliam domum, fiuc aliud tabernaculum in 
quàm e. Quocapi poflit, nil [eiplum: & qui per amorem 
spfum. & contemplationem in. Deo habitant, Altiili- 
? also. mum pofuerunt refugium fuum , & non accedet 
ad eos malum, neque Bagellum appropinquabir 
tabeznaculo eorum. Proteguntur enim in hoc ta- 
bernaculo ab omni malo, non (olim fa&orum, 
de quo dictum eft fuperiüs,fed etiam verborum, 
Ne»cura; quod hic dicitur, 4. contradiclsone lingnarum: 
Jermems — Quia nihil curant (ermones hominum,qui Deum 
— teltein. habent. Quód fi igitur facies Domini 
tpi. tam infigne latibulum fiue tabernaculum eft ho- 


minibus timentibus Deum , dum per fpeculum 
& in znigmare cernitur ; quid erit quando vide- 
bitar ficud eft? A 
ii eMirificanit mifiricordiam [nam mibi 
in ciuitate munita. ] Symmachus, 4 ebaséitaous 
TA Gu aure Or igi, de n miner atem terypirm, qui 
mirabilem fecit mifericordiam [uam yn me, tam- 
quam in ciitate nimita. Sicme, inquit , ab ho- 
ftium incuría turatus eft, ac fi invrbe munita 
Dei rote-. fuiffem.Quem (cnlum nonnulli ex Hebrzis pro- 
&» (fit^ bauerunt, &- Eufebius qnoque amplexus cft, 
waa ""- cuius bac funt verba: Mvpior ia iud sopor evrdr- 
Ha. EPA à ' Na . * 
mut, X, P Ínloo peas rises Tl iulio duyli smiuot- 
xtv srertgautrur, 9 $us qdhaE eesypir uti afeiiohwr, 
8 DaG- iuri Puvpasiy idezer, Multis bofliuns mil- 


ob/idere meam animam molientibus, ille mens cu- 
flos me tamquam vallo cinxit , C mifericordiam 
fuam admirabilem oftendit. Cüm cnim loqua- 
tur Dauid de auxilio diuino, quod in rebus con- 
fu(is & perditis repenté , & przter fpem allatuta 
crat, noa fimilimudinis recte fübauditur ; vt fi- 
gnificet, cüum ad omnes fortunz ictus pateret, 
iniurijfquc omnibus expofitus foret, fibi in hac 
nuditate , & humanz opis.inopia, pluris fui(fe 
Dei auxilium, quàm vrbem bené munitam , vel 
incxpugnabile propugnaculum. ware autem 
hic w cimitatem munitam Íymbolicé exprimi- 
tur Dei prote&io , vt nimirum praidij eius ro- 
bur vimque inuictam intellipamus. Ad quam 
alibi etiam fufpirat, dicens, Qus dedpcet me 3». Pl, go, - 
ciuitatem munitam?V bi funiliter, vt hic,in Grz- t1 
cO eft mpisyie , circumlantie, vt S. Hilarius vcr- 
tit, quam videlicet muri , propugnacula rurreí- 
que muniunt & circirméant. Libens cgo dixerim 
CiMiILAtEI. opis, Ícu circum[lantia, cíTe vrbem 
fortiffimá arce praditam, in quaipfe Rex Ange- 
lorum atque virtutum prarfideat,ad (ccurum ani - 
mg przfidium & tutelam. 
, ay. Egoamtem dixi in ecflaft mea, ] Ica etiam 
S. Augult. legit é Grzco, cüm Vulgatus habea, 
in exce[fu mentis mea, S. oig peto in flupo- 
re meo ; alij, is feflinatione, vc fiers Nada 
uod ad animi perturbationem referendum, quà. 
la przcipitem abreptum fuiffe Dauid non difhi- 
tetur; Aquila vertit, i SuuCores uan, 1n trepidatio- 
nt mea; Symmachus, 24 éerAzes pw, tn percul- 
Jione mea , Apollinaris , $uuCieus &zagdu, obflu- 
pe[cens dixi. V vnde patet vehementem fuilTe affli- 
&ionem, quz virum tam conftantem adceó con- 
turbarit, & velutié fede mentis deiecerit ; vt pri- 
ftinz in Deum fiduciz oblitus , pararet fe ab co 
negligi, vel,quod peius eft, proijci. Verumtamen 
metu quidem perculfum nucatle aliquantulüm, 
fed minime euerfum fuilTe hac tentatione Daui- 
dis animum, ex contextu paret; quandoquidem |. 
mox addit exauditas fuiffe (uas préces. quod (i- 
gnum eft ipfum feruente tentationis zftu , ab ijs 
numquam deftitiffe;(ed pereas fibi Deum repro- 
pitiad, qui hoc armorum generc, fi didtu fas fit, 
expugnari amat. 


JAN PSALMVM XXXI ARGNVMENTVM. 


Palmus ipfi Dauidi intelligentiz. 


d. Yan; T6 AaCiÓ cuvtesoe. 


Hic Pfalmus eumdem quoque fenfum ba- Ys &evW Sfoxoías Voeray € Gui o uo uie 


bet: nam lic etiam. pofl peccatum editus 
efi. Ceterum propheticis oculis prewidens 
vemifionem que per Sptritum fan&tum. 
data erat 5 bos pradicat beatos , «vt qui 


fine labore peccatorum remissionem 
pant , e» exordiens m bec cverba 
rumpit: 


xd) CE 3 qnl) dugprias pho, 
Toit dV exesqrmxoiz 69 ou usi evesoesa 
sli 3/g T& d'a. md uon 9 oeproou- 
plpluo 9m, usugo/ Cd viu, is JY OT 
9a. ax becv 9'tyodu 31 15) d oipmudus 
darin xa Quom died Opes 5 |ui 


reci- 


pr- 


PARA- 


r-— 


IN PSAL 


PAR A.P. 


| EAS ayopia xd 
T NP dj 
dying. 

[8 . Maxaz, C" dp J " g uo 
^ yia.) A audor , wii 
ieu & Td guam curs PS | 

O dup usi , Qnam , i50 wg) dp 2u- 
grofis df cad dgsaprías eeocremmait , xa) 
aaícduamak cvwtoegi, rxum adem zi- 
gum i UnMoric Óneirus xy uoXagiu, aro- 
xad «x; día^grriosc vn T£ diavóra Qi- 
PuiÜemría 7E duapimuiner dut udus 
qu) dteow, Toomit1 29 avecc Gore xx pu) 
mii Qi^onpia, di pi ueos d g&lvaj, 4X9 ga] 
x3) ay iq djteipriae, y) und jon vd vesy 
xaTuxAcni. 

y. O^ iiyira, ENG 9m 
(& isa goo, Dymo & xedt e s 02u 
Tl) u£eav. 

H'rteg. 59 3 aqsgprías eipydeuo yu mt- 
exerum. ie tlic peruroias Qapudyoic i- 
qeiauo , aXd. 1! iv T9 Nu A6 2er. 
T8 morus órrat2u od izreidà oxou- 
eia, det udU e alU hor ls , dy vri- 
VKei£a vo (xot Tu apa, dÀW ifs, xgu- 
jay Tto reis dyOyo , war yiegaut Bodiv, 
x9 T dpenqnías gmopd. 

. Om fuse X9] voxwg i- 
ui c iui acie Go, $- 
cede es Guawroejar , 6y rd 
spray mat uos axeylas. 

AIAYAAMA. | 

O 2o2decual , Quay, wg) moria uad y fait 
mravyod amat ax cud elaa g4 muugiauc Qaa - 
AG». Osx düwsc di cu 9 ardid ela, 
quair, dod Quang d'icgio, abría ydp upi 
SUI noxa. Y duopría lof dyrl cuguosc udip 
iA dena" gavisus d doyexd ova avi, 
ós dxdyon, 

9. The a avoue oU Pyuipisa, 
xo leo duaprits qos GWk Cad 
Ava. 





MYM XXXL $43 
PARA- 
HRANASILS PHAA- 
' . " TAVM. 


ParEATI,quorum ,remif- 
Ey. Ír Íunt iniquitates: & 
* quorum tecta funt pec- 





cata. 

1. Beàtus vir, cui non * impu- 
raucrit Dominus peccatum, nec 
eft in * ore eius dolus. 

Lamentis, inquit, & lacrymris affiduis 
propter peccatum intabefcens , & omnis 
generis calamitatibus idcircó circumda- 
tus, felices illos ac. beatos nuncupo, qui juega Lr 
citra moleftiam, Domini benignitate, pec- fuw pee 
catorum confecuti fünt remiffionem. Tan- ^'^ 
tà fiquidem in illos vfus. eft liberalitate; 
vt non fohim remittat, verüm eriam obli- 
teret peccata, & ncque veftigia eorum re- 
linquat. 

3. Quoniam tacui , inueteraue- 
runt offa mca , dum clamarem to- 
tà dic. 

Quando enim peccatum illud perpe- Peccato, 
traucrat, non adutum pornitentiz reme- ^5, 
dis víus fuit; fed poít reprehenfionem 4!» 
Nathan. Hoc igindr hic exclamat : Quo- 
niam acceptà plagi, non ftatim. medico 
vulnus oftendi , fed cacui, tentans illud oc- 
cultare, confenui voc:ferando, & peccatum 
accufando. 

4. Quoniam die ac node grá- 


uata eft füper me manustua : con- 


* Vulzata 
imputauit 


* Velgata 
fpiritu 


uerfus fum in erumna*, dum con- 2,2, £^ 
figitur * mihi fpina. * omit 
. mihi 


DIAPSALM A. 

Lamentor, inquir, & Deum obteftor,om- 
nis generis difciplinis & fupplicijs circum- 
datus, Verumtamen difciplina tua , inquit, 
non eft iniufta , fed admodum iufta. Pecca- Pecan, 
tum fiquidem malórum mihi cauffa eftquod 5,5; 
loco vuz protuli; ab'hoc autem affiduo, 
quafi fpinà quadam, pungor. 
.— $. Deliàum meum cognitum 
* feci, & iniuftitam meanr non * rete» 


abícondi. in 


Dixi, 


4 


/— $36 
acis A- mn hoftes inciderent.Q uapropter & ab omni- 
xivs pA- bus eram defperatus , tamquam mortuus qui 
TRVM. jnfepulcro moratur,& vas defpe&um.Neque 

hzc ex conic&ura dico, fed auritus teftis con- 


. iciorum,vt Semei,& aliorum. Atque illi qui- 


dem confertim mortem meam expetebant, 

ego autem à te non defeci. Scicbzm enira te 

Swtá»- infidiantibus füperiorem effe, & quàd in »a- 

Len nibus tui Gnt fortes mes, id cft, omnis mca 

quies & afflictio; vel, vt alij, tempora, id cft 

ea quz mibi fucceffa temporum obueniunt. 

Tu enim reddis cuilibet fortem triftitie ac 

dele&ationis. Tempora enim,feu fortes, vocat 

, rerum viciffitudines: vel fortes etiam appellat 

tertz poffeffionem. Poterant hzc etiam à 

"er dg Saluatore dici in paífione , quando inimici 

"T quidem ipfum laceffebanr, noti veró defere- 

aridus baüt, primarius veró difcipulus negabat. 

Quód fi hzc fenfu obuio accipiantur , ma- 

gnam eius afflitionem reprafentant : vt qui 

& ab inimicis derideretur, tamquam frcftià 

fefc crucians ; & cuius miferiam proximi ex- 

probrarénr , & cognati cüm viderentur per- 

manfuri,etiam aufugerinr,de falute per ipfum 

confequenda defperantes Ego autem haud in 

vanum,inquic,me ipfum difcruciabá; fed ma- 

gno meo cruciatu Deum ad mifcricordiá per- 

trahebam,ob vndi&am eorum qui me cinge- 

baht;re&té fciens inimicos me modó fupcerare, 

có quàd tempus habctent aduerfum me. Atta- 

men tempora mea cuftodita funt in manibus 

tuis, in quibus étiam fortes meosà te cuftodiri 

Maa pro fcio. Mázius auté vocat potentias prote&trices, 

trerlime i» quibus airomnia fimul contenta effe iuxta 

iudicium diuinum ; fcilicet pati, aut liberari: 

neque enim hac fortuitó euenire putandum 

cft. Alij vocem hanc exponentes; aiunt. pote- 

fttes;principibus ac legis przceptoribus con- 

ceífas, eorumdem fortes nuncupari. Hz ita- 

que in manibus Dei fitz funt: ftatuit enim ac 

deponit reges. Nemo igitur me à dignitate 
dimouebir ; tua enim huius eft potentia. 

17. Hirurka FACIEM TVAM.] Quoniam vi- 
dcbacur iragus quodámodó ipfos auerfari; po- 
pulus qui captiuus tenebatur petit ipfi recon- 

— M cilíari. Tantüm,inquít;annue,& fufficit mihi 
p^ «f a4 ad falutem: ne praualeant inimici mei aduer- 
faut fom me, tamquám non fit mihi falusin his 


quibus fperaui in te. Q uin pociüs;inquit, con-- 


ucrteignominiá in eos qui iniqué agür, neque 


EXPOSITIO PATRyM GRECORYM 


CX, ioflesi, ebimrtouo, A € Six arafmuy 
damn idu , d'ixl) vexecü m (ov oimouc- 


505, Y: exeat mapisiezulw. — Ka] w svzrd- 


Cuv (ata Da , dAN iuriuc eyioerae 7 
&eid dy, ojos vy TR spit, X; Quer. AC 
éxéiyoi 3p desi t upor rtrsuity S draGer ij 
tw, P6 d$ cw Ex doriclu), Yà er ydp essi) 


Ein CeAsL Gres dye mes, uo) 6n C (ax Aepeío 


etu oi XAsieol usu* Wo ardaa. jgu drtei., wg) 
SA * 8, e Veoi, ci xoieo) , afv) vá cl 
orgy x dhorric jugi aieti ,— OU 29 Doria 
esit ixdsq x aÜvplas € Suurd iac, Keiestg 
99 ^ xA esu, rit T]). vea? udi ev a6! ut- 
(a CoA dc: 3 gut Y ii Re AA Ra T ovem. 

Afgorro di rut (a x), ei. 78 euThest Cp vul 
ava], dfgoveyvrar QDy 7 Cert rt apt 


cdyser Ji 9 esl, 3 dV nopuqaín gg] 


dproujBy/u, Kdy fii v8 GeouoAooruid y'a 

2gu&dma,, al) ml dud nugisum 
X ntocw , iQ "lk agi 1C ia 77 Ufer, 
tc uda, iwrriv wa (exéniTr xg) oi 70m íoy 


oireldioy ^l) mauu ear , qd oi ovj- - 


Puce aspira] ido , ng) dttoLoor , e 
JW daryyoxón, 5b) VX avr! cwmo/as, 
Ed dV 4 uadzl iuawvy Cudser, qno, 
aal vij TNNT. gxolod rov Subr tarvan o ul 
eic uw , dE «Là Tff dtisummdyray ja 


duusar dU eldat dci ggj vus oi 2271 


MU xegTEc  , xawüv (yormG aT UugU. 
A'0A' oi (ucl haies) sriQuAa toI Tvy xd - 
vécw C» Tui, cuj, z4pciy , €» aiQ X, TUC MLuG 
xMesu, old a QuAdTTIOT og cU. Xecg 
di nit Cesupéeue Qucd id , iv ale quow CD) 
Tara cv,xNweyS isa , x?! xelon Suíar, 
Wir araBeiy, à [udo ivay nd 29 oa) oC 
cuuGaiyen cuvTunxdt. — E'regi al Min 
euQnriCornc ive qugh* ai did oua) ocu 
cay dpywow , h dida ok , wies aus) 


óvodtLorrt), Oro. y Cy Gris pApciy ei 


iw x93 à € Jisnn Baciéi. OV- 
dac senno ps Tie ipo. chon 
quTE 7IfQUxA c Euria, 

f. Eni9ANON TO nirozxanox zor.] 
Eel idéuj davsp Save pite à &yTéG pie- 
Ms, alvei xaTaXar li à £r o8 ly. 
M aAduoia Agoc. Miser, Quoi, Fidi, 
pui Mp a»e$6 gurmejar, xg) p à Meu 
xtegr oi ioBes) xav. iug? , aic uh alurroc 
io ol Woneu 921 ci. Méx t , qua, 
£r 9? aiorwlu £i mic ddixtrrac, xg) p 

P 


def 


IN PSALMVM XXX 


grecum, vi^ wg) Yaioeskor v) lun 
qb vVapitasos VQ) redi ormer jede , oic dis 
BonSrres vr) o 8 9e X. Error d'dy 
xo) AaGid «0 Edipasor, Un c. uórov inta 
rior B, vd exuSoyrmra PuSimt). E rmé3wy 
d dius , aic moi y] dfatoegs «vest 
&ciCnas duapríz, Xeon Ji QéXua D vera, 
iege] T8 A2 r0QIA*. GIAN 99 dv xg) 
evu GE e, xar. durd. vol aud) cumGé- 
AMdjaw, 9 xg] Giéud invow tgA61.. A0 yo. 
£Y'artp 5Als dyamiAarr Qe 2utra] LA 0b 
exit Qe , um 35 di oup vw£ diy- 
2aueds| 03 r&y , à 8 aneylazw éx vj) ois. 
aiu xolad Uowuy Ogte deut , wg) did pte 
xgxspoor rac Toros pipopdis pé mra 8 
££, oi $ ^o ioBesl Exusisus)): Ent 
mr Qe JA cà vic Shónrroc. dod Qux ( à 
eveícumUP À segQh xad ) Yaopümral 
erau/mc , 0i WU TE cxUTO, frt pedir Tty TC. 
Od. dn qq) vx 8v dZui , X Jj mesteu ci- 
xri, x^ dfa' 9o CQ. Eo 
atus Ex iugi, 10,70 alévóviita), [m 
doy6ia , roc uà Vrvyraxón vt, A'vri d TE, 
xomiySwucuy, AxóAas 9) 2épumy O9 
evemadvuaay clt ddu, quc , oir ^ uiya.- 
Daw xag d'izor (o 7rieac , x7) tapa-Sirmeruy 
dfe cfe Éhtaselaz au, Nu. 14 0 qd 
gy odor. ii 9 mrawoor.) , eic 00 xat 
quio &uroic ia Dome ego, Tórt xg) n 
9f Jutair dudun9no) cad er. 

x (1 noAT TO HAHOGOZ XPHZTO- 
TuTOZ XOY Krri.] Xdejcu!, qnos, vb 
iordvod or, wat gra rm eau , 0n zur) y 
Quas eormía , fuifie (avalw , JY olxoro- 
uas d peheias Will - 4 4JÀ Supr pelas, 
li Q eng aioo, C tmid'eito , el 5 iuis 7À6 
Uri oras 12d ci P'rugnidUouc al) ydeyr. 
Tóm si 5 , Eraprior S) dal» T ad 3egizun, 
H' iue, ficio Xon] c6, am6c- 
My Qe, c9 cà gensis dpar Qe x) mo^- 
M. TAlo d zráes qoi£ig Qanedr, xpoaqc dÀ 
T ». qd) QuAdeede Gi; qoCuud oie ai 
ize C eic viro iul) SEepydnas, eic To svi 
Ari now | eic ct eSyxér aa) mapillc x?! 
xaiej» iyu mot , Gov marsac id ei Gr xp 
duoi Moll, Gi à plar. bump X; à 
7 Bio quc draxenpas coi lude , xara 
Tht IJ «xtiog mejom saiesue 
exiy, duly, Seoxpoifde, prgdpi (ye iurraie 
ai sues sic alÜesi mur , eic vi p f^exn- 

Tonvs$ I, 





4 eg 


$3I 
tc agriofcunt: & obítrue faperburi 05 corum 
qui exprobrant nobis; quafi ruà Dei noftri 
ope deftitutis. Poffit etiam Dauid ipfe dicere 
illud 1/»/fr«, quoniam te folüm illuftrante, 
afpera quzque diffoluentur.Hinc autem per- 
fpicuum fit;peccarum ab impicrate plurimum 
differre. Rogat autem obftrui dolofa labia 
Achitophelis ; fiquidem : amicus & .confilia- 
rius exiftens, aduerfus ipfum filio confilium 
dedit, quod etiam contemptum voca. 


COM- 
MENTA^ 
RIVS PÁ^ 
TRVM.- 


eu 
hiiios, - fngat , 


Quemadmodum fole quidem oriente; tene- sais, fiov 


brz foluuntur; fub terram auterh occumben- 7 
te, vniuerfum hoc nox occupat, in qua e fpe- 
luncis fuis ferz agreftes , & homines maligni 
prodeunt : ita quoque cüm Deus quempiam 
auerfaturjinimici animz infurgunt; cüm veró 
diuinitatis ipfius lumé affulget(quod Scriptu- 
ra faciem appellat) auertuhtur omnes qui te- 
nebris digna fa&itant. Q uod vtique confequi 


Et tent- 


poftulat; hot propter opera fua, fed propter — 


mifericordiam diuinam. Ipfos inquit,non me; 
decet ignominia , vtpote impios, & te non 
agnofcentes.Pro deducantur autem Aquila & 
Symmachus aiunt,ff/eantur in inferno,vt n- 
mirum ia&antiz fuz finem capiant, & pro. 
pter apparitionem tuara obmuteícanr. Nunc 
fiquidem multa dicere audent ; tunc autem 
filebunt,ad regionem ipfis confentancam ab« 
euntes. Tunc etiam iuftorum contem "ior: 


 dicabitur. 


20: QVAM MAGNA MVLTITVDO pVick. 


pius Tv& Downs. ] Przbe; inquit, redi: Dewsei- 
tum, vt omncs dicant ,. quód , càm diues e 


effcs in benignitate, abíconderis cam propter 


eccultat. ob 
noftram 


vtilitatis noftrz difpenfationem; non propter viiam 


iram vltionis, quam & irrogafti & oftendifti, 
nobis in te fperantibus gratiam promulgans. 
Hoc enim fibi vult illud 7 co pecfu filiorum 
bominum. Vcl hoc modo, q. d. Obfecra- 
ui vt appareres, quoniam perfuafus fum boni- 
ratem tuam effe ineffabilem & ^ copiofam; 
Verüm nori omnibus eam manifeftas,fed abí- 
condis illam,& feruas timétibus te; quoniam 
ad hoc ipfam operatus es,vt eam in te fperane 


tibus exhibeas : & fuo tempore palàm ipfam pu, fu, 


exhibebis,vt omnes videant in rempore iuftis 


Tempore 
abfcendit, 


dati retributioné.Idcircó etiá in hac vita ani- Ó itrim 


palm facis 


mas tibi addi&las,in hoc tentationum tempo- 4, ilie, 


re prote&tione tuà dignas cenfens , abícondis; 
liberans illas à turbatione homini, ne Ixdan- 
Xxxáí tur, 


prous mobi 
? explit. 


€ 0M-— 
MENTA- 
"ÀiVS PA- 


TRVM. | 


$32 
tur,nequeab his qui verbis dimicant , neque 
ab his qui operibus contra ipfos.aliquid mae» 
chinantur. Atque .boc modo timentium te 
pramia, cüm finr maxima, abícondis,cofque 
cum fudoribus & moleftijs. conflétari per- 
mittis. Quandoque verà etiam. vi&toriz prz- 
mia oftendis, pugiles animando; Neque (im- 
pliciter abfcondis. benignitatem , fed mul- 
titudinem , ne lzdaptur , hanc ipfis recon« 


deus ,. donec perfedá. dilediione foras mi- 


Chrifiin 
nobis ab[- 
ondi£ 


E 


ferint timorem. Abícondita verà prarmia illa 
manifeftafti his qui maiorem fpem habent 
quàm timorem , quiáue vim rationalem fe- 
cundüm Deiimaginem re&am conferuarunt, 
Filios autem eorum vocat difcipulos & imi- 
tatores ; abfconditum. verà. faciei ; id quod 
inodó intelligere non valemus , tunc autem 
manifeftabitur. Id autem quód à Paulo no- 
tum.ac manifeftarurn dicitur , ad prouiden- 
tiam fpectat, Forte veró etiam Chriftus, cüm 
fic facies Dei, ab(condirum quidem habet id 
quod eft fecundüm diuinitatem, tianifeftum 
veró id quod eft.(ecundüm incarnationem. 
Illud autem, 1» tabernaculo, pofuit pro quafi 
in tabernaculo, fiue fecura munitione . Tua, 
inquit, fufficit fola illuftratio ad omnem tur- 
bationem auferendam, & in medio tempe- 
flatis cóprehenfíos, quafi in quodam taberna 
culo ab(condendos & inuifibiles reddendos. 
Alius Abfcondifti pofuit pro cwffodifli , quo- 
niam.id quod abfconditum eft , cuftoditur: 


- Vel pro recondidifli , excoluifti veró etiam in 


Facies pro 
brotectiene, 


Cinitac 
munita, 
protedtio 
Dii. 


tempore opportuno. Illud autem;. Abfcondes 
eos in ab(condito faciei tne, Facies, inquit, 
tua protectio erit fperantibus inte. Vel ac fi 
dicat, In medijs afllidtionibus. & calamitati- 
bus comprehenfos prouidentià tuá abícon- 
difti, ne vlla ipfis mala euenirenc, 

21. BsNEpicrvs Dowiwvs. ] Im ciuitate 
pofuit, pro quafi in ciuitate. Cixizatem autem 
wunitam,vocat muro cinctam.Glorificabunt, 
inquit, omnes nomen tuum,quód hoc modo 
nos cuflodi(ti auxilio tuo,tamquam in ciuita- 
te mcrnibus circumdata. Per meenim glorifi- 
catus es,quoniam mille hoftibus me circum- 
dantibus,& inftar ingenris ciuitatis animam 
meam obfidere conantibus,tu protedtor meus 


EXPOSITIO. PATRVM GRAEECORVM 


uj, uiia zo qj 559i roAsderuer , uir 
Vo 9d lpobicwas lus]. pn area, Ka] 
Ss T]. QoGuudpavas 7d ap Emm 2g pd. 
aifesc uatracu. rmt, id esie d A y, (aA awe Í an; 
un2uridy idz, Yea ^vuvciz da 6r T2 (Aen. 
Géian, Subpusian nuc dÜnRÉC. OU dmalc 
J'ixpuafeis clu) vens émi(o 4a. à T$Soc, 
dra m foatdo; (apusLoaby Gv rit TEC, 
Ms y4 Suotónc én d'y meia Veo Bd. 
egi ror QüGor ,— Mimi dv va xpi Ga na 
ip Aus, iparlorcus (iz aA Tü Qo6« (A. 
ria Voyun , vo, TO Aci «9j Xe. cixcra 


quA ZEaom àdlac e9to. Toc d aus] ngAé. 


vàt 9-6 xd) Miparsae" eróxgutos dV v 
«peor are , T uh iix rcy Yu. a»e5c yd ay i 
Qurtesonaopüpos d ose TO J8 eg Llad)ua 
gras x, avtaiien!), và coestomuc, Téya 
Ji à Xeseie , exedaumor àv Q5 , Yavxruto 
pA y T m ? Sórmra, iuparic d rà o3 
oixaropáas. 15 di, Co exmil, a/2) T9 ac Op 
exili , rra G,vpdl abii, A'gu6 cut 
civ, à ÉahQdyeia. orn dant Tepic c 
Mt, X) uieous mont ras , dayio m 
xaAi^|a, oxnrii , Q dqaréi, ao güvas, A2. 
AQ v , ixpolac, abc TR QUE, Fx 
«b wexpupsqdyoy. Quid Térad * d abr) TE la. 
pusUsw *. eeeipydac d , wg) 5 op vd 
«vesc /xorm. To dt, Kasuxqu^l4c C» Ya tp/. 
Co T& me;ou mE Cw , «0 "wejaormó; cw, 
Qnc1 , entm) oit Uri vow $3 ci PJiosew?. 
H' aja] 438 , utro. 94low sg) evutocz 
ovt ec, tfl aveoum Sla Gina Avifte, de 
nó ausa ip5izu 7])). yaMma, 

x$', ErAOrTHTOX KYPhiOX. ] T$ és 
Ap UM, abri à, Gic £o «25. (120v d uo- 
a, ACA 0l) eres d plo. Naouci, 
Qna, vrasre vo Uropa ovv , Un. irc uds 
étUAglas, uic 6v moM rere n niy Bon- 
Sela cu. A ip 99 idola, Uni uvecay 
Ei ipi sroDapia aug armo», Y; dixo pta 
Jue móc clo iul. juylO. saouopuésy 
aveiepudpar , ó lube QuA&ES Qeryur un 
XE aA vb f2s06 Gov , Suuuacie ide 
£a. Toidroc 9$ up "ysooras , Vei Gm- 
mréinara lr io vi joplin cedo, ng 
Là Kedo Bu 0 ógSu^ uoc uoo, C 9 gas vp us. 
Anxeiulu 53 oc fa vla) &papriaw 1) à. 


mifcricordiam tuam vt vallum mihi circumdans, admirabilem te oftendifti. Talis ve- 
16 mihi fa&us es, poftquam meipíum in exceffu ifto humiliaui , in quo conrurbatus 
fuerat oculus meus , & venter meus. Eram enim propter peccatum veluti proiectus 


Q3uAL 


"CIADN-fi]A L.MAV MUX€NOXXCOC 533 


q9u? oll] ws "Yaoi pigele: aoo cd*$ ehm, 
One eeatelt cod ag c ulrion, To a M 
ovr Gy tixurus.. OU Wire di. Supp") 
ab ri Sd PA«(9o à» oriiton. drei mis, afe 
ép» vEÓAD fto ic. da maior roy do: 
y&h mde juDirras Ón ahulore abi d 
esee. iw? d vus 3 two à dox Qes- 
uou d^ qv dI duaieigenoe Datinaao pr, 
dp d eooiic , dub La Set. gonoyd 
dmWpip9a,, dX^d eV. Qua SEG 
sx düiirlas. - H* legio ali) d2rniow, 
Ty ei ioiio, y dnbio, ojoM; dr. 
me, quor; 79] xav (Quay mv, a9 af aD. 
reglas ei; cuuoegt diapers dam- 
"ontic* d»wa dfi v&vo cio fuwome , gurtcn) 
Wd map dà Wavoecis c* cwejt warnt. 
eglds det gia .- Hato cessare i air) 
(58 , woxedr doa 12) V9. Vroslixdy eov 
Judd . EMR Pen vy Moor eic clus 
bnlesrtoo Sa non , uq av dUnpari9n, dc 
dopue Vii cb. LEoueAo Ca, adoawaAd; 
ugyonc y] Nan ynciac «y Say d'agrn- 
eum 726 20 vaoxalodc paréi, no 9 dv del 
3! donSeuw, à) rd m xouedy dugiar ai- 
(amd ictax ova, mile dar Vraiespd porc . 
T5 ibi JV duc ad rod d m efbiosd t roit 
vVafpnpavos * ya. deíEn Un. aor er&an, d- 
séirrias , vaslo 0: wc Bdtiaserag old 
«xarouiat. H' abri TÀ* Qip] ug) exeslio- 
ui&- ad vog puteo ópuparors , voi, dii 
ebiasd e TüTo monicm al(xmod inei , OK 
abies de ToQeulplo, , Gic e Eoyneplo 
zAiov 59 déorr(Qe . Tésom Vwec (yore 
«vd; 9 521 riy Sip (rico , didex edo 
Eni si vridi , die 4 maegtSmolpf Qr. 


ab;oulis tuis. V éátritu qui dixift;; Q nando: CcoM- 
cura dàe conuetfus: Vngemueris j Kilutem coh api 
fequéris;adhiuc loqüctitem me ekáudi(ti. Nor nva. 
(ic iri ceiuitatibs diffolutis mifericordia Dei 
mirificatur, vt ?ti esitare tnunitat quoniam ij 

magis fpi benedicunt, qui pluribus cduerfita- 

vibus füerint liberáti. ; Ceterüni híc exceffui Ex«fu 
haud: tentis &hiénatiónein, fed ftuporis ado ^ 
mirationem delitgnár,in qua conftitutus, me 

à diuinis oculis proiectum effe-exiftimabami 
verdni:cu , cdm benishus effes, nor me reic- 

cifti. Vel exceffüm vocat hic animi: deic&tio2 

néra, ópprobrium, delperatiotiem:q d. In n$é 

ipfo fpem nüllam habui,cüm-eé rebus profpe- 

ris inaduerfixatem incideram; attamen ide 

me exaudilti. Id cft, mea de me ipfo defpera: 

tio té ad faluandum me prouocáuit : a facie ^" 
autem; id eft;procul à prouidenciz tuz virtu- 

tibus abeffe videbar. Deinde -ferrnonem ad 
alior&tm adhortatiónem transfert; pro bene- 

ficijs acceptis alios ad conficendum adhortans; 
táritüminon dicens, Sinceré Deum diligite; Pre «ir 


fimulato- 
nai odit fimulationes, defiderans femper ve« »o. e ^- 


ritatem : & (citote tempus fore iuflz retri- Feli 
butionis, valde fé extóllentibus. Vti fequitur, 
Et retribuet abundanter. fscientibus fuper- 
biam. vc nimirum oftendat, Deum Linc ini- 
quitatem prz ceteris peccatis deteftari, Vel 
hoc modo;q.d. Tolerat quidem, & poenám 
differt eorum qui moderaté extolluntur: ve- 
rüm ijs qui hoc abundanter faciurit,retribuir; 
fcilicec fapra modum inflatis, & vltrà quàm 
decet tumefcentibus. Quae ctim ita fe. ha- 
beant,omnis qui in Deo fperat, viriliter agat 
in fpe, vt qui minimé defpiciendus fit, 


CATENA. PATR V M. 


|f H KATAIZXYINOEIHN ETE 
S TON AIQNA .] É)pITENOTE, 

ose. Q'cdl tos , undr v6. aid. 
YO» wdesc xaraltruueilus 3 dX ip Gor 
iytsaior ur Oye "fuokulw. m 39 (AD ava- 
eon?) eic red icr qa) aloruslo ,  Tó dV 
EP vmoilor Ge £23» danse 5 qurll. OU 58 
Tuvror Boo ito. pud?firay "red. £o d npouocuin. 
7) DU 3 iupalr] malpecias, vo dV 8 xn 
dias. Tis dà degó Sujjdy VX' deduc 
gU. imunl. Moon xau * Sylv, oic 6 md 
71 Aor, OUx dut ard iy , aig eri 





b. 


YES ON CONFVNDAR IN XTERNVM.] 
Onicrwts. Quai dicat, Nullà 
dii, (culi parte confundar, fed am- 
nino expers fim ignominiz : nonnulli fiqui- 
dem refurgent ad opprobrium & confufio- 
nem, Quod autem fequitur,vox eft fibi con- Cesf4e- 
fidentis. Non enim idem eft mifericordià li. 44 bna 
berati, quod is is/Hitia: nam hoc indicat 
confidentiam; illud veró non fecunddm me- 
ritum fit. Quis itaque Deum ad fermones 
fuos audiendos prouocare audear, vt is qui 
hzc dici? Non fic à laboribus, ficuc à 


Xxx 3 malitia "d 





534 
. malitia celerrime petendum eft , vc ab.ilja 
Deus nos. eximat , antequam .magis.in;eam 
itmmergamur. Ceterüm beati quoque; fipis 
adipifcendi fpc. fretus ,;.cüm oppugnaret, 

perit iuftitià Dei liberari-Et ne forté clamor, 

inquit, noller ad altitudinem: tuam nom per- 
: tingat, inclina-aurem.tuam,ad me per €on- 
' defcenfionem, vt citó eriam annuas poflula-- 
tis: nifi cnim adiuueris, amidus mihi pes 
inutilis exiflic. T 

3. EsTO. MIHI 1N DzvM PAOZE- 

CTOREM.])Jutoponzr1r.Hzcetióm 
in xvir. Pfalmo dixit; omnimodam Dei 
curam demon(trans. Hoc autem Fer£irsde 
mea, Aquila & Symmachus pra meajnter- 
pretati fuac, 

, On1coR N35. Dco nos protegente, 
quis nobis aduerferur? Porró prorectore 
Dco vtimur, cuüm. angelicum auxiliugi 
non fufficit. Modó aurem illud , E/fe mibi, 
affedum . denotat defendentis erga. eum 
qui defenditur. Rogat veró vt etiam. przti- 
dium fibi fit, ab holtibus fugienti , atque cz- 
le(ti pane paíci. 

4. PROPTER NOMEN »vY3.] 
T uzoponzri. Ilud,Esaries pe, Sym- 
machus, curabis me, dixit. Aic autem; Quo- 
niam ommigeni me prouidentià dignaberis, 
propter nomen tuum cui confifus fum, Por- 
ró per omnia verba quz explicata funt , mo- 
deíliam eius animi didicimus. Non enim 
petjt ob propriam virtutem. diuini auxilij 
compos fieri; verüm propter Dei nomen, 
& Dei juflitiami, & quoniam in ipfo fpe- 
rauit. 

6. IN MANVS TVAS.] OntGENIS. 
Hac fententià etiam vfuseft Saluator, cim 
cruci affixus erat. Porró fpiritum Scriptura 
quandoque quidem mentem vocat : vt cüm 
horcatur virginem , vt fan&a fit & corpore 
& fpititu. Aliquando veró animam, vt apud 
Iacoburh: Sicu£ enim corpus fine fpiritu mor- 
tuum eff. Nonnumquam veró confcientiam 
anima coniun&am intelligit, vt in illo,2(e»o 
fct que funt. homini , nifi fpiritu qui in 
ipf» habitat. Quod autem propofitum eft, 
fecundüm tres iftos modos inxelligetur, Por- 
10 quafi ab inimicis captus, à Dco fe redem- 
pium dicit. 

"^ 72... On1SsT1 


'CATE- 
ANA PA-* 
YAVM. 


hm jrote- 
gente Jecu- 
TÀ emA. 


Spiritus 
diuerfa fi- 
gneficatio. 
1. Cor. 7, 
e 


Iac. 2, 16. 


t. Cor. 1, 
ii, 


OBSERVANTES 


EXPOSITIO FA'ERVM GREQQRVM 


agas o ras amine, vs nix orm 
vpic, Jer. utri , app Viri alor 6p iuri] 
Peodulp.. Noo: Ij; 0: TÉ agutgtburé tg 
Veri£sn d xyeiY s. Ior doas Qus, ju- 
diva, 78 $n D neglocuv. Kaj ivr6 uà el. 
LE Ghi )* Bueries xegv)h drejs.) a 
C4 os xao m) e der meo n deas 
quGd apes , Umwc dy ig) sux éug. Eg ene. 
aitupd plor uà oo. cu Barlire Qv s dinis à 
$ Bazoelas AUC. 

y *. TENOY MOI EIZ:.OEON BAS 
znirisn.]Osoaorator. Taie ji v 
iL. dao ad 6m, olo sarnduulg) & Bui 
34d ugriay «sd wAdy. 09V Kegüiopat 
igo, An/Aas xg] XUnpniy Qu, direg uo, 
Fpjtiy Lam. 

QrirzNorz, T" meymílwr Os T wi. 
Vd Sd, icta i, Oi o 
avis aeA bud, bay 1 d xol das aynAMu- 
xl evuugyia, Kaj vui di T0, fuU ppl, Sri 
«ew doit Xepaaz itam: Avec 1 xaipteg- 
avi ódpor . dgio? dV xg) Cesexow Taur 
Jiieit 4c (legis YeroqéUsorm, Q 9 Begin 
aj Gv vesqina,, 

.-.d", ENzkzM TOY ONOMATOI zr] 
OzoaaruTor, To J/e S piden ut, Zéuua- 
AQ»; mathe ut epit, Afi din may- 
Gduaiic p dEibeic vesrotae , df 0 üro- 
Ud. cw, 69. à erimtiSu . Aid avarus 2 9A 
9 ipmdooud n. for, vb uerepon dud 
Cephusr(G uasÜmeuDp. OU 33 mos 
4/8 alu) olikaías dprrlu) ik 9niac Vrmweag 
vx€ir, dd dfg và i Sw6 rota , eg) rl) 
78 9X8 duiguomwilu , gj 9n Cy twr HA- 
7no*., 

s^, Eix x&iPAz xor.] Qrirsorz 


"Id meírn prol. sg) awrip Edi 79 cuvegü 


Vnd Sy kaehawro. Dive) d'AW yep qi 
mori 4p sla) Jfisias xai, cie 5o mf, 
arie 4) tla) mapStroy doas rvdb. 
qom vj aoo, Tlon dali "juxld , de 
c9 laxe, Cari Ji nb edu onec 
endiusi vxeór $23. Ion Ji cuu 
Urn 78 doy sused'ot , e 6o ouf, 
Od écolds d v6 aj Ses/oru, el uh 0 7m 
M& TO ChoXEy Co. üwTH, Tà 91 esa Doy 
x và peic vonDicwra) rejou, (Y'ca^uc di 
og 7)! mper , ao $vS MAvEaial 
qna, 
5 EMIZHIAZ TOTZ AIASTAAXION- 
TAX 


IN PSALM YM XXX. |» 


TAX MATAIOTHTAZ AIAKENHP,] Tor 
Arror, KaliAw rdc pa(giima: QuAaoU, 
dfaserie ivo soiét * roi mf dClCauor 62) à 
mu! arae Q- afeervdle yioe Y uormbm. 
uanri dk dou. Svd; puméc oii rÀc dfo- 
QoAdasorut. H^ gg) Gre, 9viz diy dAnflelac, 
actip] 1 mos auri epe, x20, Aw- 
Seíar cnUrrei xeu. Cc 9$ uariis 
Vaoepét| 096 05 41602 used ivorrac; 
ürivicy 70, ly& ví doa dye Malena , xg) 
(min 4353 Go , à d puoíoas,. Ed dá 
quow, Vriloo us eoi uar luo Vero or coa 
ví9vDu), T5 58 vi^ e viii af Aio 
aei) toe, 

Ü, Kar or zYrNEKAFrlzAY ME EIZ 
XEIPAZ TON EXOPON,] Oroaornror. 
Aiduox] 38 icgia , Um modixuG xoma- 
ArpÜeic eod T8 Xa A, ng) tdpron o) Gn vod 
omaio xgSepfcis , Tie Cutia. ieat 
diíqugs , xa] djora muc TtiÜniet ba- 
zAxtias emuernad dp Ov. 

id, HXOENHZEN EN HTÓÜXEIA H 
ixxiz Mor, ] Tor Arror. Tavm, di 
Gd eias v) Wi coo n ulum), xad Guo, O'e:- 
qii o 79 Nac tà 0 A'uomimc , X) Brg- 
Cthel 6 TaAgadfan; reytay ?rigov c, gj xeA- 
Sd, uzj dAcLeg, ng) nV aypor, Q Quir, wg) 
Vneg nra TU AaCid , 1) aescimyxov vu 
2gd , fn'tA«zor rbv Age 7rvav, y dnAMOaXC 
drjjeurGs à» n8 ipruo. d 

(££, EreNHeHN ONkIAOZ.] Ersr- 
»10Y. A&s9 za( og 7€ cwTipO, 
am vor 19 7r ute geo. 

QirirzNorz. Ol ijfes] qiMaidoror udA- 
2v f QiAóSi0) vy x dove , 8 ubrop vx ai- 
seudorra, , ud* eid e yer d'oxücw i 
ole xaxalg aegirruom , 4A cx v8 OpavTis 
exuliarra) , dc Asa, abl avi, dr 
di£a iy «il alos vp. xavyavra, di 
&? ofc ireid ig éoi 95) . O' dv ai Soup (S9 
& 7f eneseipnplm dry ela. lawsor gnort- 
Wu, 0A) € &;ed ictor 62) , d qnoi , eg 
a/tac quc PBes!c ua. Elur9lu Gred es, 
d^d vg) og 7üo mit avoit uci no 
x? cl dwaw, Twriei voit óugd od ow. Ol 
SwsesaiTw, Eo fQusor Ycr' lus, verter, oí 
par Éariowa esed Parr; Mpi , «icdó- 
pani e ela sur eic yehas roo, dU 
Ag plor uid à &uTÀ 7rd roti, v£o $ ipie 

 xgmug ouo pisi A9 Q eub (s 


$35 


VANITATES SVPERVACVE.]Ejv5DEM. V riuer- 


fim omnis quiobferuat vaniratem,fuperuacue 
hoc facit; fiuc quód. iniflabilis ár., fiue quód . 


CATE- 
NA PA- 
TRVM. 


inaniter.'&. füperuacancé fiat ipía vanitas, . 


Cum autem fic odibilis, Deo eti&m cxofos 
reddit cam obferuantes. Vel etiam hoc mo- 


do;q.d. Cum fit Deus veritatis, gauder etiam 


huius amatoribus, iuxta illud, Ferstarem re- 
quirit Dominus. Tamquam. vanos autem 
auer(atur eos,qui'fe&antur mendaciurh, iuxta 


Vanitar 
Deo exofas 
no; facit. 


Vetf. 24. 


illud; t quid diligitis vanitazemQ quaritis Pl. 
mendacium? quod detcflatur. Ego autem, in- : 


quit, fpero me nonin vanum ribi commenda.. 


tum iri. Finis.enim fpei cuz, eft gaudium-& & 
letitia. 

9. NEC CONCLVSISTI ME IN MANIBVS 
1&1M1CI.] Tugoponzri. Docetreuim hifto- 
ria;farpiüs ipfum à Satile comprehenfum, at- 
que etiam cm in fpeluncamn veniffet, illius 
manus effugiffe : & aliàs Getheos , cüm a- 
mentiam fimulaffcc. 

11. INFIRMATA EST 
PERTATE VIRTVS MEA, ] E1vSpEM. 
Huius autem inopiz ctiam meminit hifto- 
ria, & ait: Ofephei filius Naas. Ammoni- 
tes, & Betizellai Galaadites attulerunt triti- 
cum, & hordeum, & farinam , & fabam, & 
lentes, & alia quzdam Dauidi & populo, 
quoniam dixerunt populum efarire, & fiti in 
folitudine defeciffc. 

12. Facrvs svM OPPROBRIVM.] Evsr- 
pir. Hac dicla fint à Saluatore fub tempus 
paflfionis. 

OniczNtS.Tnimici mei,cüm fint voluptatis 
magis quàm Dei amantes , non folüm non 
confundi & i ignominià affici videntur propter 
ca que malé agunt;(ed é conttà laudantur;ad- 
cà vt de ipfis dici poffet, uerum cloria in 
confu[iofie ipforum. gloriantur in ijs,in quibus 


1.Reg. t4 


IN PAV- 


i Reg 17, 


Philip, 5; 
19. 


abominabiles fai funt.Is autem qui ad prz- p,,44j 
di&am paüpertatem fe reda&tá fentiebat,fate- reme 
tur fe abominationi effe vnde ait, Super omnes fac. 


inimicos meos factus [um epprobrium: quin et- 
iam apud omnes appropinquátes mihi per fa- 
miliam, id cft,qui idem mecum fentiunt. 9 «i 
viderunt mesforas fugerunt à me.d eftjhiqui 
attenté me confiderabant , expendentes ex 
quantis diuitijs ad paupertaté redactus &ni,ve- 
riti ne eadem ipfis euenitent; fe ab hac forte 
mea cximere Iludebár, Q uin etiam cüm olim 

vas 


CATE- 
NA ?AÀ- 
TRYM.- 
Vetf. t4. 


Dei ac- 
tommolat 
fe captui 
mojire. 


Abícondi- 
tüm D«i 
quid. 


Nettm 
Dei quid. 


101.1,14. 


ContarbA- 
tio bomi- 
mnm, pro 
doitvina 
htemass. 


536 EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


^ vas prétiofurn, & Domino vtile effem ; adcà 


inuulis fadus (am , vt omnino perditus effe 
videar. Quonium audiui vituperationem mul- 
torum commorantium in circuitu. Poffic hzc 


& magifter *dicere;cim . vituperatur ab . his ' 


qui ab ipfius parte: effe videntur, dum fe di- 
fcere fimulant;at per tranfennam tancdm ipfi 
fe-adiungunt , nec difciplinis inlizrenr, -—- 
illis non immorentur. 

19. ET DEDYCANTVR IN INFE R- 
wvM.] ANoxva r. Infinuat autem im- 


pios deduci ad infernum inuitos: non enitn. 


dixit, defcendant. st 
20. QvAM MAGNA MVLTITVDO DVL- 
CEDiNIS.] Oxiczxis. Non fimpliciter abí- 
condit dulcedinem (videtur enim ex parte à 
timentibus eum) fed multitudinem; hanc,ne 
laxdàcur; recondit iplis, ;donéc in charitate per- 


fci foras eijciant timorem. Secundüm vir- . 


tutem enim manifeílauit ijs, qui metuunt 
eum timore tali, qui plus fpei habeat. Hos 
enim appellat filios eorum;qui imaginem Dei 
& rationalem vim inuiolatam feruauerunt. 
cbfconditum vero faciei Dei,vocat id quod 
modó intelligere non valemus, manifeftabi- 
tur autem quando videbimus eum ficuti eft. 
Huicautem occulto feu abfcondito, Paulus 
oppofitit id quod. serum eff Dei , id cft, opus 
creationis, quod manifeftum eft hominibus, 
ac prouidentiam. Fortaffis etiam Saluator fa- 
ciem Dei, fcilicet omne quod ad diuinitatem 
fpedat, abfconditum habet; manifeftum 
vcró id quod ad incarnationem. Cüm igitur 


Verburm caro fadum  habitauerit in nobis, 


abfcondimur in abícondito faciei eius, vifu- 
ri ipfam , quando videbimus gloriam eius, 


gloriam quafi vnigeniti.Porró perfpicua pro- 


uidentiz eius opera, dici quoque poffent fa- 
cies effe, quibus Deum imaginamur: àbf- 
nidi veró cius , arcanz rationes, fecun- 
dum quas fiunt quzcumque funt, quas in 
rcrum confummatione cognofcemus, Cos- 
turbationem autem bominum vocat do&ri- 
nas humanas , quibus inftabiles conturbanr, 
à quibus Deus [ fuos ] abfícondit in abícon- 
dito faciei fux, iuxta modos omnes antcà 
receníitos. 

i2 BrNEDiCTVS Dowimvs ] 
ANONYM 1, Haud tantà dignum eft ad- 


diy rd] Tipuor , waycOnencor vol déavort, 
WageudsÜlu. toc , eie Som aera, d'oxdiy, Vn 
iweuew "lónov mo*Ae mraesnalyney xu2ó- 
Sw. Elmer 20 ( € Jidu aaPcc eye 
vas Y Journey efi. wir 8, 16.55 33- 
ov Se edid: máesncarms d, xg) 2 fppit- 
vórmey. Gic asliumo , vw wi iron i» 
turri, . 
1. KAt. KATAKOEIHZAN EIX A^or:] 
AwaNrMOt. E'upa] di 9m ci detGeiq 
xarioevro elc dó us ders: d 929 eh , Ka- 
Tu Giroouty, 

.X. f) npat TO nAHOeO2 THX XPH- 
XTOTHTOZ Zzor.] QOrirzxorz, OU; 4- 
7/44 e x pu d] vla) 2ewz om. (Gggira) 99s cn 
lesu soie Qo uu eic &usor) d? T0 205- 
9» , "a ui Boo6da , apti Qe 
üurol, &uTo,. Mey ga yoovores ép d'ytorw m- 
Mía , Eo Bde ri» Qá6o. Kar xk 
3i (Qavtesoty auroit foCup oue Toi; qó6u 
T6 zov Cyuoi 10d zrida, "Tu 92 qus 
Qui QuAgEdrruv 55 xaT era xg) 
?oymór ddfécestor. A'méxpupor dà 38 exec 
cux TE 9wi 70 ul vus &puxsor. ecran, 
ares 9nabudpor dà Uri rep. oojida. larry 

Dae 6291. Td J* Yawpéto TlajA e 
a/ndild^s vo "rusty 78 90, TwTÉsi To Ji- 
Mispyity Qartep Oir qoic a) Sesdmon , ng] 70 
coesyormxóv, Ta ya X) 0 gucip mejcamor 
do s yi riaqutr y od, rdv er 
Sb * Sppoute d oo at cla. oleeropáap, 
Oy dr à Anc "Sud (Oe rdg oum aod 
Gy Tpdy, worruxpunfo ida. Cy quí oronpo Qo 77 


«esa ru durd , i|óulpor uro , Üray odo. 


Mila sl) door dur. diEe d, uorofoüc., 
Aioprro d'ày gj vi evesqauii (pa, Tii, emere 
vois durd , cejaums $2), di a» 9b Qav- 
(eopiia Yariuputos dà dor, oi Yacbinia 
2M5»i , x23" di iveray vei "uojdpa , dc 
EQ «i 9. c bpyadru ciet, Taeg- 
2là dU aiSes ur xui TX a$ Sex ana 
dóyuema , d) dy rà, di Gnlus Roirruow, 
d? dyó 9b, xaruxposf] es Xmepóeoo 7E 
C»esgo7TW duTd , igt raras 166 eipndd pic 
TeÁ7u. 

. x6. ExAornTOX KYPIOZ, ] Axaxx- 
Mor, Ov Cot Gr Moda dEioy, vy ipi. 
Qaivtva) 6 (C) 7&8 Su Cp (ax yaNendp/aic 
qoc , cop Sauugcuudp D Tín, )rus 


miratione, cüm mifericordia Dei in tenuibus ciuitatibus apparet ; quanta , quód 


a "aM 


5B 


Sid [it 


wtflajin. 


Spe nom 
am ater- 


Kom. 5,f. 






In Scriptu- 
vic luftiia, 
pro mi eri- 
«ordin fap? 


accpltur,. 


IN PSAL 


MVM ZE2XKX $37 


mU aboryis formal , ie ng] Jd r|ro in ciuitate munita fiat, adcó vt proptereà 


dU Moy q. 

xj. ATAHHZATE TON KIPIÓN, ] 
DrirgENOYZ, Mjde ZnSv/ag donc, 78e 6i- 
"réen, , Ec eipa n a Anlja* oro?Aa] eusi- 
guy?) à Gic uirium 7 uade y iden doyic 
douleias Vysanc, àv d iE aro sumo Ci d ui- 
voyusic a AnSslac, E'7rel $i» oramu ac a2a- 
Seius (au Ta& Snnt 8) wies Qo xa) miiruj 
Ky audi, Bu?) vd Eyorrat uvas. mif Gu 
Agir , ob Vowi durd. Cu eris nor, Vx 
epe) wacratAoormis, 6Q Wo oet nvlas, 


quoque Deus benedicendus (ic. 


24. Diricirg Dowrsvw.] OniGENIS. 


Cüm vna fit veritas quz ait, Ego fum veri- 
14; multz conftituuntur in ijs qui de vna 
participant, ctim quxlibet anima in fe habeat 
veritatem,cuius figuram accepit ex Vnigenita 
veritate. Cüm itaque Dominus haíce omnes 
veritates requírat, etiam ób eas honorare cu- 
pit cos qui ipfas habenc. Huius granià, Sandi 
eius exquirite ipfum,non abfque mercede vi- 
tà excedétes;ob cam quam habetis veritatem. 


ANNOTATIONES CORDERII. 








Be titulo nihil eft noui , nifi illa vox, 
fes Jit] Ecflafis ; Graxcà, wrdzwr ; Vulgata, 
TI At Pro ecjlafi. Theodoretus ceflatur illud 
EXP verbum neque in. Hebrzo fe, neque 
apud alios interpretes reperi(fe, fed in aliquibus 
exemplaribus. $.Hieronymus quoque illam vo- 
cem non habet , neque in verfione fua ex Hc- 
brzo, neque in Commentario. Scholion ex ver- 
bis Eufcbij concinnatum, T3 éxeéewer, po. slaaror 
mipe rig dAaie GesréUmá. me, oie donar , diu 70 ACT, 
E58 Ji cma i 7$ éncazes un. Id e(t, Jllam vocem, 
Ecflafir, minime apud alios pofitam, addidit ali- 
quis, vt videtur , propterea quod. dicatur , Ego 
autem dixi in exceffu meo. In aliquo codice ctt, 
Na uds md AaCi) eis TÉAQ- cngacws, P almus ipfi 
Dauid in. finem ccflaftos. Significat autem ec- 
faf, mentis exceffum, cüm animus ita intendit 
in rem aliquam ; vt quafi corpus proprium dc- 
ferüilfe videatur. Ocitur auterh ifte exceflus, vel 
ex diuina rcuclatione, qux rapit mentem ip afca-^ 
num aliquod intuendum; vel ex vehementi paf-. 
fione timoris aut. amoris, Hoc autem loco vide- 
tur intelligenda ecftaíis ex timore repentino: & 
maximo, quo Dauid correptus fuit, cum audiuir 
Abfalomum filium, & omnem populum contrá 
fe confpira(Te.Quue hiftoria habetur 2.Regum rh f. 
Videtur autem ad litteram Pfalmus de Dauide 
fugiente perfecutionem. Abfalomi intelligendus; 
vt Theodorerus & Euthymius volunt. Sed po- 
teft ctiam ad Ecclefiam inter perfecutionum an- 
guítias gementem, accommodari, vt vult Bellar- 
minus nofter. 

i. [m te Domine fperami , mon d 
Ratum quippe ac fixum tenebat, fieri non poffe 
vtÍpes, qua in Deum recumbit , nos frultretur. 
Nam,vt Apoftolus ait , [pes mon conf undi. Qui 
cüm probe inftructus cilet Dauid, cam fui ipfius 
diffidentia, & tcftimonium bona conícientiz, 
valdé roborabant, vt abíque vlla hzfiratione, 
cum ceri impetrandi fiducia, fuas ad Deum pre- 
ccs funderet. Recté autcm addit, 7m atersum, 
quia certum eft (pem, etíi aliquo interdum tem- 
porali prouentu fruftretur , terna tamen falutis 
prouentü , nifi ipla defecerit, numquam e(fc 
fruftrandam. Peut autem liberari in iwfhitia Dei, 
pro qua Symmachus vertit, & zy i enusguza in mii 

firicordia. Sed non infolens in arcanis Prophe- 
rum litteris, mifericordiam nomine isffitia in- 
| TonwvsL : 





 telligi. Sic Ieremias, qui diuinum iudicium ani- 
maduertebat plenum. humanitatis, non dubira- 
uit mifericordiam ipfam appellare ;udicimm. Sic 
énimait: Arni in celo cognouit tempns [uum, 
gopslia autem meus non cognowt indicium Do- 
puni: hoc cft, mifericordiam, vt docti exponunt: 
quz tacité ibi comparatur veris tempori amenif- 
fimo, quo natura omnis iucundillimé inftaura- 
tur, Sed clariüs idem Propheta iudicium irz di- 
Uinz ópponens , alibi ait, Cerripe me Domine; 
verumtamen in 14dicio, C non in firoretuo, &c. 
Vbiliquidà conftat,udscium poni pro mifericor- 
, día, quz delicta condoncet, atque efficiat, ne pec- 
cator fulmine ire diuinz ex humanz vitz lini 
bus exterminetur, Alia funt exempla non pauca 
in fcriptis Prophetarum, non incognita S.Chry- 
foftomo , qui locum illum Pfalmi illuminans, 
Exaudi me in tua. in[litia, monct ibi »byflitiam 
appellari gaslpomíar, clementiam, bumanitatem. 
Nam apud homines quidem iuztitia, inquit, pura 
eft, & mifericordià ípoliatur ; apud Deum non 
itidem; fed admixta femper iuftiiz eft mifericor- 
dia: & veré tánta, dc ij Juuorusho fuarbpomiar 
124i, vt apfa enam injlstia vocetur mifericor- 
dia. Sed Dauidi quidem id (olemne eft, qui mi- 
fericordiz diuinz vim erat fcientià coníecutus. 
uare de pijs difpurans, quod ait, Ez iwflitiá 
tua exnlrabunt ; alius Interpres apud S. Chry- 
foft. vertit,rds &aenpaz usa; ev , mifcricordias tuas 
laudabunt, quali is['t1a idera plane quod mife- 
ricordia fit in Deo, 

Ceterüm. Myfticé Origeres , Cyrillus & alij 
suflitiam Dei Filium ipfius accipiunt, qw? faftus 
ejf nobis sujliuia, Ícilicet exemplo , merito, effi- 
cientià, fiue. productione illius ià nobis. Ipfe 
enim eft qui iuftificat: quod quia gratis facit, 
iu(titia eius graria & mufericordia cus vocatur. 
Nora autem, ifta vltima verba verliculi, 1, i£e 
is, C eripe me, non haberi in Vulgata. 

4. ef ccelera, vt eruar me, ]. In fe(tinationé 
magnitudo periculi oftenditur, ac fi diceret, mox 
de vita fua conclamatum fore,nifi Deus auxilium 
acceleret. Et fané licet Deus velociffimé occur- 
rat; ramen tardus adhuc Dauidi videtur, & ro- 


ANNO- 
TATIO- 
NESCOR- 
DERII. 
Ioan. €, 
Vna veri- 
tw Dem , 
eX qua 
moeslta ve- 
ritates de- 
FMAMNI. - 


Iere. $, 7. 


Icre.10,14. 


Pfal. 141, 


I. 


Pfal. 144, 
7« 


1. Cor. $, 
jo. 
Chriftus, 


iufliti no- 


fira eft. 


gat vc moras rumpar. Tanto enim impetu homo 3Magsa vj- 

corruit in interitum, vc Dei ad opem ferendam 4 brewiter 

celeritatem fuperare quodammodo videatur: &, Sw 
" oct 


nifi Dcus fe vrgear, cum fofpitem inuenire non 


Yyy poffit, 


Dei in- 
pat. 


$38 


^NWWO- poffit. Irain hunclocum S. Auguft. humanz vi- 
TATIO- (zbrcuitatem nobis ob oculos ponens, his vet- 
'NESCOR- bis: Exauditur enim in boc quod dicit,e/f ccele- 
DERI. ra, Ad boc enim pefitum eit verbum , vt hoc ta- 
tum, qued wobis videtur, quamdiu voluirur [«- 
Culum, intellagas punélum ejfe. Non eff due, quod 
babet extremum. Ab dam v(que ad prefen- 
tem. diem. peraGinm efh, C mulio. vtique phu 
peratlum ejh, quam reftat peragendum. Ss adbuc 
vineret e"f dam, C bodie moreretur quid ei pro- 
fsnffet samdin cffe tamdsm vixiffe? lta e) Us 
qui locum hunc etiam explicat , ac fi Dauid hic 
potiffimüm petat liberari à confufione, quam à 
conícientiz propria ftimulis, propter przcedens 
A 'infelen- peccatum uc patiebatur. Ab hoc enim malo 
tía mere vnuscancim Deus prz (Lire poteít munimentum, 
fel De. 3d quod hic confugit, dicens: £flfo mibi in Deum 
e ICeSE proicctorem,C- in jus refugij , vt faluum me 
(000 facias. ( Explicat S. Auguft. ). Domus refwgiy t 
mihi efto, Deus protetlor domus refmgiy. AMliquan- 
do emm periclitor, & volo (ugere? Quo fugio? 4d 
quem locum tutus 
A quam (peluncam? ad qua tecla munita ? quam 
arcem tentam? quibus muvis ambiar ? Quocum- 
ut sero, fequor me. Quidquid emm vis , petes 
Tues homo, prater con|cientiam tuam. Intra im 
domum tuam, requieíce an letio tuo, intra 1m in- 
teriora: anterius babere mibul potes quo fugia à 
con[ciemtia t4 , fi rodunt te peccata tua. Quia 
veró dixit, e" fccelera "vt eximas mit , C in ruá 
sm[lstia erue me, ut dimittas peccata mea, C ad: 
fices in me im[litiam tuam; tu mibi eris domu rc- 
fiiit, ad te confugio. vnde (ubdit: 
4. Quoniam fortitudo mea,C- vefugium meum 
- s t€. ] Aquila & Symmachus pro forrztudo, 
vertunt, wírea je , petra mea ; S. Hieronymus, 
quoniam munitio mea, C^ fiducia mea es tu. Hoc 
cft, quia de meis viribus prorfus ditus , toram 
Shui in folo (pcm in tc vno collocaui; idcircó non iam gra- 
Dev (ym (is, (ed ex debito fidelitatis, ex promi(fo, & quafi 
uus aru iure iuftitiz tuum auxilium imploro. Hzc ca- 
'awxigm dem humilis quique in neceffitatibus fuis ad 
meretur, Deum clacuet: Mi fugienti, tu Domine, petra 
es, inqua coníiíto; mihi trepidanti arx muniti(- 
hma cs, cuius protedionis muris cingor ; mihi 
opéni rw xay liberator es , cuius inuicta 
tentià defendor. Si infirmor, tu fortitudo mea; fi 
dc(cror, tu fpes mea; fi impugnor, tu fcurum 
reum cs , & falus mé, quem timebo? &c. Qua 
racione autem Deus fortirmdo , refugium. & pro- 
télor dicatur, fuperis in. Annotacionibus ad. 
Pülmum 17. verf. 3. & 3. explicatum cit. Ar- 
guté autem in hunc locum. Hugo de S. Victore: 
Contraria, inquit, [ogni videtur. Sy enim timer, 
quomado fortitudinem fe habere dicit ?. Et, finom 
timet, quare refugium quavit!. Sed mens bumana 
inter [pem G- timorem conflitutay dmm fortitudie 
nem adintorsi (ui confiderat, de vittoria pre[u- 
men, fponte pronocat inimicum: cum vero pro- 
priam infirmitatem ad: memoriam reuocat, [upe- 
TAY) metuens, quarit refmgiums, 

f. Qnoniam in e paren ] In Grzco 
hoe elt /meganzche, id. clt proprié armsger , fatclles 
Pept.^ clypeatus, lateris foreilimus flipator. Ita Saül 
Rs. 1$, Cüm Dauidem vidiffec forriffimum robore, c 
1$. virum bellicofuwm, &c. armigerum illum delegit, 

& vite fuz cuftodem. Talem ergo diuinus Va- 
tcs nobis adumbrauit Deum protcétorem incly- 


fago ad quem. moniem ? ad - 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


tum, cuius armis & infaperabli defenfione vbi- 
que tcgeretur. Sicut ipfe Deus Abrahamo ait, 
Noli umere ed brabam , ego protetlor 180 [um; 
in Hebrzo eft ;39. meghen, Ego finium nbi; 
ud Septuag. $39 Jmepazí,» ev , ego protego ie» 
cbicéto oftibus validitlimo clypeo mco. 

6. Inmanis tuas commendo [piritwm meum.) 
Sccundüm litteram precatur Deum, vt non finat 
fc hoftium infidijs & laqueis capi; fed vitam hi- 
bi conferuet,: & incolumem periculis eripiat. 
O ftendir autem luculenter, quantum in diuina 
prouidenria confidat, cüm fuas omnes curas in 
eam exonerct , illique penitus acquicícar, cuius 
fidei ac tutelze viram iplam commendat. Quàm 
veró nihil de falute dubitet, fequentia verba dc- 
clarant, RedemujH sme. Domine Dess veriatis. 
Quz iam expertus erat gratiz Dei documenta, 
in memoriam reuocat, cert períuafu; Deo vitam 
fuam fore curz, cuius iam pridem liberator cx- 
titerat, Atque. huc perünet epithetum verztatis 
quo Deum infignit, fignificans fe tutó animam. 
eius fidei concredere , qui non femel priüsillam 
feruauerat, Verfus luc plenillimus eft piz. con- 
(olanonis., ideoque pijs omnibus cüm in vita, 
tum morte potiffimüm, familiaris cfle debet ; vt 
per cum fc fuaque omnia, cum plena retignatio- 
nc, & intimo dcuotionis fenfu , benignilimo 


conditori ac redemptori animitus commendent, m 


Vt autem. horum verborum fenfus & aitcétus 
cordi noftro profundiüs hareret. infculpcus; 
ipfemer Seruator in falutifera ccuce illa conte- 
crauit, & vltima efle voluit in quibus expiraret; 
ac Patri fpiritum redderet, Vide hzc eleganter; 
iéacfusé à Cardin, Bellarmino in aurco li- 
llo de Septem verbis Domini; & à Scribanio 
noftro cap. 11. piarum in pallionem Domini 
Exercitanonum, ad deuotionzm excitandam ap- 
poficé explicara & illuftrara. ] 

7- Odifls ob[(eruantes vanitates. fuperuacnc.] 
Hic Hebreorum doctiflimi qui ia. Deutcroft fa- 
miliam ducunt, aiunt intelligi dimnnationem & 
magicen, quz vanitates appellantur , quód finr 
ventofz profeffiones, inaniffimz licerz, menda- 
cillimi euentus , & ludibriorum plena omnia, 
quorum nullum fic emolumentum , fraus maxi- 
ma, pernicies animorum certüiífima. Ira [ape in 
diuinis Litteris nomen v«nratzs fumi foler : vcin 
Cantico lonz , Qvi cwflodimnt vanitates; apud 
Septuaginta eft , evaaasdgaror uizaza 3, Jaudw , qui 
cuilodiunr vana c mendacia. Pari modo. do- 
&iflfimus Plinius lib. 3o.cap 1.vocat magicas z4- 
nitates, & rem illaftrans paulo poft cap.2.fras- 
dwlentijfimam arrinum, qux blandillima & dcli- 
catiffima promifla iactet,, Ceterüm iftiufmodi 
impofturz doctores & obferuatores , Deo qui- 
dem veritatis quàm maxime exofos elle, non eft 
dubium, Sed cüm innumerz propemodüm aliz 
quoque fint fpecies vanitatum , quibus demon 
hominibus illudat, & corum animas illaqueet; 
non vidctur Propheta per obíeruatores vanicaris 
folos magos , ariolos, mathematicos , ac diuinos 
notare voluiffe:; fcd omnes plan& cuiufcumqué 
demum vanitas fectarores perftringere. lta 
pulchre ad hunc locum S. Auguft. Quis, inquit, 
obferuat vamtatem? Qui timendo. mori, mori- 
tur. T mendo enim mori, mentitur , C moritur 
antequam moriatur, qui ideo mentiebatur vt vi- 
ueret, cM enriri vis,ne moriaris; G- mantiris, GF 


mort- 


Gen.1$,t. 


Exemplo 
Davidu 
anima Dee 
tommen- 


danda. 


Cbriflw 
Ly verbi 


fpiritum 


Patri cm 
enda. 


Mari c 
impoflorer 


Deo exefi. 


Ioan.2,9. 


Vanitas ed 
vitam rat 


mae. 6 


* 
p ——— T 


"$i 


E: 


is] 


d | 


a 


Hemines 

m vA- 
ma felatia 
guarut, 
reliclo Deo. 


Due cii 


wcnrrit in 


ptm 


IN PSALMVM XXX. 


$39 


.v * . E . . . 
mortrit : € cüm vitat vnam mortem quam dif-.— & ante mendicorum tuguriola ftipem emendicas?. 4 wwo- 


ferre poteris, amferre non poteris, incidis fn duae: 
vt pris; in anim4, poffeA n. corpore moriaris, 
Vnde bec mfi obferuando vanitatem? Quia dul- 
cit edt tibi rranfiens dies, quia dulcia [unt tibi 
tran(uslantia tempora: vnde mbil tenes , 5 in- 
fiaper tm ienerss. Sic ille. Porró Hugo de S. Vi- 
c&tote lecum huncde füperflua carnis cura expo- 
nit. Quia vanitas eff omnis caro. Quia tj eriam qui 
eam. slcità C (uperfiné amando omni femdio C 
diligentia cuflodinnt, eamdem à corruptione fir- 
ware non poj[unt. Quos nimirum odit Dens, quia 
dum nimis rem corrnptibilem diligunt , ad amo- 
vem Dei incorrupribilem mon m am Quaif- 
cumque ergo fpes vanas nobis fingimus,qua nos 
à Det fiducia & obfequio rerrahant, vamitares 
generaliter appellat Dauid , & quidem falfitatis 
& mendaci]; quia licet ad tempus magnificá 
oftenratione nos pafícant , tandem deludunt ac 
fruftcantur. Itaque teftatur Dauid fcabicdtis va- 
niatibus,quas ad fpes fibricandas imaginari ho- 
mines folent , in folo Deo fiduciam omnem ha- 
bere repofitam. Sed heu nos miferos , imà ftul- 
tos inanis fpei fabricatores, & faworis humani 
aucupes, quantum ab hac folida Dauidis in 
Deum fiducia diftamus! Cüm nobis zgié eft, 
fepé totum orbem cogitationum noftrarum alis 
peruolamus ; à rebus creatis folatiola mendica- 
mus. Amicos, inimicos, in noftri abíidium la- 
cellimus, opem omnium imploramus, folum 
Dcum praterimus, aut omnium adimus vlimó;. 
aut (rpé nec adimus quidem rogando folatio. 
Quz hac infania eft , tuuari velle à quibus non 
oflis? ab eo iuuari non cupere,à quo vno & pof- 
fis & debeas ? Non fic Dauid, qui in folo bas 
fperauit, ad quem conuerfio eius, à quó & prz- 
ens in omni neceffirate fubfidium tulit. Quare 
meritó de Dei mifcricordia quafi gloriabundus 
exclamat: 

8. £xultabo C latabor in mifericord:a tna. ) 
Sed quid, bone Dauid, vt fperes in Domino, vt 
exultcs in mifericordia eius , vel habes in te , vel 
aliundé adducis? Quoniam (fubdit) refpexijl 
bumilitatem meam, Suam vidclicet vilitatem & 
mifeciam apponit, qua: diuinam inuiter, imó & 
parari cogat mifericordiam , Habere 
enim ( fi liceat dicere ) Dei mifericordia quam- 
dam velut fympathiam videtur cum miferia, 
cum neceffiratibus hominis , maximé fi humilis 
paa lit, vt ad eafdem fubleuandas quàm 
celerrime femper aduolet. Ac S. Auguft. in ver- 
bo illo, bwmulitatem, non vilitatem & miferiam, 
fcd ipfam potiüs virtutem invlligit: quam vbi 
Dcus in homine conípicatur , fclinarà fuz mi- 
fcricordiz donare przíidia confucuit, Quoniam 
ve[pexilfls bumnlitatem meam ; (aluaft de nece[fi- 
tatibus animam meam. vbiper refpe&tum ,allate 
fibi opis effe&um fignificat. Id quod expendens 
S. Auguít. nde enim, inquit, fata eff falua de 
necejfitatibus. anima tua , nifi quia refpeila eft 
humilitas ta? Nifi prins bumiliareris , non t€ 
exaudiret, qui te à nece[fitatibus liberaret. Ergo 


quandocumque & quotieícumque tibi malé ctt, 


liumilia te ante omnia przporenti Deo, patri mi- 
fericordiarum, qui (aluare & poteft & vult. Pri- 
mus omnium gemitus, primz querelz & voces 
ad Deum eant: Dco expone. cauífam tàam, tua 
omnia ei concrede. Quid diícurías per orbem, 


Tomwvs I. 


Ad diuitis illius ianuam procumbe , qui faluare p Az16— 
poflit animam tuam de neceflitatibus, & de an-. ws cog- 
guitijs liberare. Vnde fubdir: DERII. 
9. Sratwifls im loco [patiofo pedes meos, ] Ya 
himirum Dcus ex angufta fornace tges pueros, Dan. y. 
ex angu(to veatre ceti Ionam, cx anguíto. carce- Ion. 2. 
re Iofephum, ex imminente morte Sufannam, in 
fpatiolum amplumque libertatis campum cdu- 
xit, & ipfam Dauidem de manu Saülis & Goliz 
cum gloria liberauit, & illos ipfos, quibus alio- 
quin viribus longé inferior erat , in manu eius 
conclufit, quemadmodum  Abifai ad Dauid air, 
Conclufit Dens snimicum tuum bodie in man 1. Reg. a6, 
tuas; loquens de Saüle dormiente, quem facilé 5. 
poterat Dauid virá priuàre. Commemoratis ergo 
priftnis Dei etga fe beneficijs, fpem firmam 
concipit, € przfentibus, quibus tencbatur,angu- 
ftijs, eiufdem ope emergendi ; quas fequ. veríu, 
ad eamdem in íe Dei ini(zricordiam efficaciüs 
commoucndam exaggerar , cüm. ita Dcum fup- 
plex deprecatur: à 
10. M iferere mei Domine, quoniam tribnlor.) 
Quàám autem atrox fucrit ifta tribulatio, mox ex- 
ponit: Comtwrbatus eff im sraocntis mens, anima 
mea, C venter mens. Qua licet hyperbolice vi. Qealis fue- 
deri poffent locutiones , ijs tamen vcré tribula- "' Dwidis 
tionis fuz. magnitudinem. exprimit , fignificans 4^. 
oculos fuos,animam & ventrein córabuiife mae- 
rore. Vnde apparer;eum nec leuiter,nec ad breue 
tempus, his malorum tormentis fuilTe vexauftn. 
Eà certé manfuerudine przditus erat Dauid , vt 
non excandefceret exiguo impulía, neque trifti- 
tz intemperantia fc conficeret, Deinde ad. mala 
toleranda pridem erat affücfactus. Ergo non nifi 
duriffimé, imó incredibili modo afilidus , in 
tantas prorupit querelas; Quód autem ;r« me- 
minit, fenfum reddit ambiguum , an de ipfius, 
an veró de Dci ira intelligendum fit, Sed magis 
probo, vt de diuina ira, tiuc effectu eius, fcili- 
cet de afflictione ; quà conturbabatur ( prout in 
Commentario Grzco (uperiüs explicatum eft ) 
accipiatur. Cui expofitioni fubfcribit cum S.Au- 
guítino Bellarm. nofter; licet plures de Dauidis 
irá exponant. Pro conturbat eji, S Hieron. ver- 
tit, culsgamit ; alij, ebrenebratus efl octilns mene; 
Caiecanus fcienter ex fonte hautiens, timeant ab 
ira ocnlus. mens. Nam vox Hebrza py bba- 
fébafch, Gignificat rodere , morc videlicet tinez; 
qui dy bbafch nominatur ab. erofione. Itaque 
Pagninus vertit, erofis ejf pra indignatione ocu- 
lus meni,metaphorá nimirum defumprá à ligno; 
in quo tinca feu vermis nafcitur, qui eius. inte 
riora corrodit: cui non abfimilis effe ira cogno- 
Ícitur, quz menfiim (zuo dente tinez in morem 
nocente erodit. Aquila vertit , ivyauÜu. Lo mpeg 
yieug , fqualuit in. irritatione ;. Symmachus, 
£isauiDu dia mugopy ie juov à 0p aA abe uu rurbidus faétus 
efl propter srritationem oculus meus. Quemad: 
modum etiam P (almo 6.dixir, T wrbats 9 fw Pl. 6,8. 
rore oculus meus, Significat ergo Dauid fcobin- 
geatem afflictionem interiüs exteriufque fuifle 
conturbatum, necita in conftantia ferreum fuif. 
fc, quin etiam foras prorumperet cius dolor ob 
nimiam vchemeatam & ardorem. Vnde colli- 
gin, redis durum fcpé & arduum fuiílc cum 


s paffonibus certamen, nec corum patien- 
tam fuiffe immunitatem à ui(titia; fed anxié 
Yyy a lu&an- 

» de 


- —— te — —— 


"o4 t , ^ É £ & 
$40 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
axwo-  lucando, hoc tandem effe confecutos ne malo« — tamen in corde: vtpote, quibus: nnllanofricords —— 
dArio- Tum multitudine penitus obruerentur. affettia vtilis apparet, Sunt tamen parentes dum F/ ctiam 
béascoa- * 1t Quoniam defecit im dolore vita mea, Wc]  viuunt, diim moriuntur , víque có foliciti, vt " iei 
7 M j : . ! paren. 
wrmau,  Conqueritur, quód maerore confumptus, vitam — opulenta filijs patrimonia relinquant;qui de cot- ,,,, spi. 
& annos faos efllucre (entiat, S. Hieronymus ex — dc ftatim omncm affe&tum expellunt illos, wijeuxeur. 
Hebrao verüt, comfumpre funt 1n marore vita à quibus & vitam & ingentia vita fubldia re- 
mee, vitas plurali numero vfurpans iuxta vim — ceperunt; nec amen pro illorum animis € Pur- 
Hebrzi vocabuli D^? chagm ; Symmachus , gatorio liberandis vllum vel precum , vel facrifi- 
diritalUn, con]umpta efl, &c. Hzc fententia nulli — ij, vel ele&mofyna: fubfidium ( vti pictatem fi- 
A veris quàm Chrifto conuenit, quem l(iasvo- liorum decebat ) meminerunt offerre. Summa 
1üiz;»j. car virwm dolorum , C- fcientem imfirmiratem: — itaquc obliuio eft, quam de mortuis habent viui; 
quia vere languores nofiros ipfe tulit, GF dolores — qu fcilicet tanta d , vt euam filij obliuifcantur 
DÀL.87,16 noffros ipfe portamit. De quo &illud, "Paper — parentum demortuorum,quos vbi (epulcris con- 
Jm ego, & in labo ibus à iuueniute mca. diderunt, zternà parie obliuione fepelire con- 
IniprM. /nfirmata cfl in paupertate virtu — lueucrunc. 
mta. ] In. Hebrao cft, 5193 babhanoni , quod 
S. Élieron. interpretatur, im imiqWirate ; pro quo 
Scpcuaginta legille videntur »7y3 babhoni,id eft, 
im paupertate; S. Auguft. legit, imnfrmatus € 
án egeflate vigor meus; Symmachus, i£ 75 x&- 
xasir pax 8 1oyóc pte TA án hupurriaoer propter af- 
fiilionem meam, fortitudo mea, C ss mta pu- 
trmerunt.Atque his verbis itcrüm non tam mol- 
litiem. fuam , quàm malorum atrocituem de- 


IsnipntM. Fata (um tamquam vai perdi- 
tum. ] ldem confirmat (imilitudinc vafisconfra- D4«ides- 
&i & carrupti, quod ad nihil valet,nifi vt in fter- dmn 
quilinium proijciatur, & conculcetur. His ver- dy, fmi- 
bis extremam fui deicétionem fignanter notat,ac Jer Chi 
fi dixillet, nulloiam loco vel numero fe dignum f^» 
ccnferi. - Eleganter S. Paulinus epift. 3. locum : 
hunc exponit de Chrifto, inftar vatis perditi cf- i 
fe&o, vt noftra vaía per peccatum contrita dc- í 
plotat ; neque regem puduit infirmitatem fuam, ftaurarct. Domine, inquit , Iefsa Dey Ferbum loue 
cui remedium quzrebat ingenue faxeri.In Thre- caro fatus efl, C babitamit im mobs: G^ vafa fi- lage it, 
2n nis codem fere (eníu dicitur, Jnfirmata eff vir- éhlia nofira corporis, voluntaria nobis prawvtatus 
Propria tus mea hoc cft, vis, robur, fortitudo, Vulis au- lubrico de [uis manibus elapfu, CF diuturnis cone 
paupertaty Xe valdeque neceffaria eft omnibuscognitio &c — 7974 precari, vr mm meliorem vfum figulua ipfe | 
ewmiie — confiderado propriz paupertais & infirmitatis, renonaret, a][umpfit sm femetip oo fuiius G "PA pelqe, 1 
secfarit.— vc pulchré docet S. Gregorius lib. 54. Moral, de nofiri carporis Imo tamquam vai, vt 4st pero vy. ' 
cap.1. & 3. quem confulas licet. ditum, id eji, in fimslitudinem carni peccatis , vt Rom.3,) i 
11. Super omnes 4Himicos meos fatlns fum - de peccato damnaret peccatum. : 
probrium,) Grace eg cla; Aquila, ssa ddr- A6. dn manibus twi fortes mee, ]. Grace 
vw, ab omnibus; Hcbraicà 932 micchel , quod igol gx y fic S, Auguft. & Vulgara quoque ha- 
Dawidis per íc potiüs valet, pre ommbu: quomodo ber. Ex hanc ledionem agnofcit Eufcbius, Didy- 
Pee ttiam ledio Septuag. verti poceft, id eft, vltra, mus, & alij multi,confentientibus P (alerijs,Ara- 
mb, — Caprá, plufquam omnes: qua comparationis ng- bieo, JEthiopico, Apollinarij. Hiebratce eft ning 
exea fnit. iO maiorem vim hab hbbittotas, id eft, tempora mea ; quomodo vertit 
fuper omme: ; 


et, & eam fcquitur S. Au- 

gultin. Apollinarius, jig miá, S. Hicron. & Píalterium Romanum. Dubitari 
$. Hieronymus, apud omnes bofles. Quomodo- — antem poffet , num forca(fe fimilitudo liuerarum 
cumqug legatur , fignificat. fe paflim omnibus, imponere imperito librario potuiffet , vt pro 
tàm amicis , quàm. inimicis exofum fuiffe. Im — xe poneret xompor : fed cantus auctorum fupc- 
cuius odij fignum fubdit: riüs allatornm confenfus contrarium perfuadet, 


us viderunt me, foraé fugerunt à me. In prríerüm cüm in libro ludicum pro Hebrzo 
Píalierio Romano eft foris; S. Hieronymus , qui 


DW2 cagbetbjid cft, (ccondum temps Gtin Gre Tud.it it 
videbant me in plateis, fugiebant amt. Hoc va- co, di se Q- , ficur fors, vt clt in. Vaticano codi« 
let Hebrzum qàn3 bachuts , id eft, im platea, — ce, Nam alij Graci codices habent , n ix bua 
Io» 15,33. Simili modo lob conqueritur, Fratres meo: lon- péMicuzy , quoniam non dcliqsajts, Compluten« 
ft fecit à me, cr noti me quafi alieni recefferunt — fes & Regi], x? xai irvrnapuodorni, fecundum 
à me: dereliquerunt me propunqus mei , Co qui — tempus, que deliquiflis Vulgata, à vefia parte 
me nonerant, obliti (nnt wei. 1d quodctiam Da- — peccatum eft. Forütan autem ( vt non malé con- 
vid hic de fe diferte expreflr, dicens : jjcit Agelhus) placuit Septuag. interpretibus 
13« Oblinioni datus [umr, tamquam mor tuns à xps, fortes, & non agipes, rempora , ponere; vt 
corde.|ldeft, vt S. Hicronymdis ibidem expo-  Pimtrum euertcient. Gentilium fabulas de Par- 
nix , Obliti (nnt me tamquam fi fwerim iam dt-.— €» Lachefi,Clotho, Atropo , qua fato quodam Nom fe: 
funitus. Exh enim quorumdam poft mortem vi- vitz noftrz fparia modcrarencur. Dicebant enim fei De: 
geat memoria apud (uperflites epis tamen con- illi (patia vit: éuique forte obüugiffc, & fato eu re^ 
tingit euancícere,quia nullum el viuis ampliüs nile, quod illi »&«m , hoc et fortstionem , op- pus 
in hoc muodi foto cum defunális commercium, — pellabant. laque Septuag, vt errorem illum vol 
Magná vi- Yacie igwur motui ex hominum memoria de- env, foritionem omnem dixerunt in manu 
imer! lentar, imb nihil cidüs ex animis euaneícit. Sed Dei efle, viuendia; (paria cuique ab illo diftribui 
nie. illuá magis dolendum, quod, et mormus aü-  & finiri, idcoque xNtut dixerunt 1 non quód te- 
quis interdum viuat in memoria hominum,nal- . mere fua cuique fors eueniaty(ed quàd in mana 
lus tamen in corde períéueret, và fubülier ad Deà fic illa foritio. Ac fertitie quidem di&a eft, 
hunc locum annotauit Caieranus : Morrwi, in- — QUA cauflam eius explorare non poffumus. 1n 
quiens, erfi (unt sm recordanont noftra, inlim- manu vcto Dei, quiain eius vitanofkra. 
$n, m libris, im laudibus, m fepslcrio numquam retus vempora vcl fortes , vicifficudi 


rcrum 
L| 


La lar 


€ 2 


IN PSALMVM XXX 


rerum interpretacur, Eius verba fant hec: xj 
YrysÓupeit aic (ines indse, x) dÜvjlar, 3, Spal'lat, 9j 
pevafeshes uir eis m dungr. Kmpis jd $ xiyer 
m6 Td; 9 arcoypeirop perafahsg , cóvmy x, mríar, 
Juatíay 3j Aarerwap mipirlo X, isum. T w fortito,vt 
vis, cuique tribui, G- mavorem, C letitiamr, C 


bac ip(a mmtas vt. libet. Tempora namque. feu 


Tempo 
eíoue, — pertatem, feruitutem C dominatum pacem ac 
prortrm beum. Euícbius, in manu Dei cífe cempora 
""- fua (ic intelligit, quafi opportunitatem fe vlci- 
cendi Deo permittat. Eius verba fünt ifa: 
o E'feei- 9, $1 Mots, ei kaupol pav gain. Ei )8 D 1& 
priu gu rug oi yUgol uv rri aom, d, wimp xaugdr Vyer- 
; 7e tyr! ipit aX oj furl sgupoà mpuAayprst viairio ait 
eis zat. Hebrans Qr veliquisnterpretes T empo- 
" ra mta dicunt. Vt enim maxime nunc Wimici mes 
| aduer [um me pranaleant, ej- tamquam tempsi 
maili finr; nt certé mea tempora in. inu manibus 
fermantnr. 1d cft, vitz curriculum, vice termini; 
calus & euentus met, in manibus tuis, in tua 
prouidentia funt. Tu difponis , regis, dirigis me, 
qui ad mca cxcus , quid mihi expediat , prorfus 
ignoro: vti nec praícire poffum, que mihi, cün 
Vira incer-. lacientur, fortes fint euencurz. Quia ficut nihil 
exudo mm cit Íorte incertius ( quam proinde Euripides 
mac fer. svyit Sverige , fortuna. filiam , & Tullius for- 
tune wmdicium , appellarunt ) ia. nihil & morte 
incerius inuenitur. Cüm ergo Dauid viram 
fuam, quibu(cumque tandem illam verfari mo- 
dis contingat, inter omnes viciflitudines pofitam 
femper elle fub Dei manu agnofceret ; fpcm fit- 
mam concipiebat,eam à manu hoftium circum- 
dantium liberandam. Quia tamen adhuc affli- 
étionum caligine obruebatur , luce quantocyüs 
eonfolationis illuminari poltulat, dicens: 

17. JHiluftra faciem tunm [uper feruum tunm.) 
Id eft, Sic appareat ( exponit S. Auguft. ) quod 
pertinzo à t6. Quamquam enim non ignorabat 
Deum fibi eífe adiutorem , caligine tamen ad- 
ueritatum obfcurati hanc notitiam gré fere 
bat. Quamobrem pctit fpeciali quopiam pracfen- 
tis Deiauxilio, palàm omnibus heri , ipfum fibi 
adhuc propicium effe ac fauentem , quod in af- 
fli&ionum caligine cernere non ita facile erat. 

io. Quam magna multitudo dulcedinis tu& 
Donmune! | Pro dulcedine in. Graco cft. oeusónwe, 
bonitas , quemadmodum etiam & in. Hebrzo, 
Vnde Symmachus & Aquila vereunt , 7i si. 
«jaliór ev; quod S. Hicronymus interpretatur, 
Quam multa efl bonitas t&a ? 1d iplum in caput. 
vic. Lfaiz cranftolit, Quam grandi multitudo bo- 
| mitatis ie? Hanc vident, qui habentoculos gra- 
1e luce illaminacos, luíciofi & tenebriones pec- 

|: atores non vident. Quare. fubdit Vates: Qum 


£s lit 
rc" 
abfcondita 
AMauent iba 
Du. 


sab condifis-timentsbpu te, Vultchefaurum efledi- 


uinum alte defoffum , vnde humiles excultique 
fandimonià infnitam opulentiam | educant. 
Quod etiam ipfe hominum liberator Chriftus 
fan&à letitià exultans pradicabat , quàd videli- 
Matth, 1t, cet illa cimelia bonitatis abfcondiffet Deus à (a4 
ij. - pientibus , & zcuclailet paruulis. Enimuero ad 
-—— 4 quarendam , inueniendam , experien- 
pl ; ,5. damalio loco Dauid omnes inuitat, dicens : Gw- 
flate e videre quoniam [uamis eit Dominu. q.d, 
Videte & experimini , quanta fit, quamque im- 
menía Dei bonitas, Symmachus & Aquila le- 
gunt, d duus] ss Seiler trie qofqirere ev, quam ab[- 


m jortes vocat rerum viciffiimaines dimimae C pau- 


$41 


condifii repefstam timennbsu te. Simplex fenfus Awwo- 
eft, Deum repofuiile tamquam in arcanis thefau- rAT10- 
fis, ac in tutocollocaffe przíidia, & cetera bene- wrs coa- 
ficia his qui timent cd sas Sic in alio Pfalmo prmir. 
dictum cít: De ab/conditss tnis adimpletsa ejf Pal, 16, 
venter eorum. Hoc e(t enim »sanna ab[condi- 1* 
inm, quod nemo [cir , mfi qui accipit , vt in Apo- 
cal. legimus. Hoc expericbatur, qui dicebatzSe- Pfil. yj. 
eundum rultitudinem dolorum meorum, confo- — ^ 
latones tu. letificanerunt animam. meam. Et 
Apoltolus: Repletms fur canjolatyone, [uperabun- Cor. 7, 
do gandio in omm tvibnlarione nofira. In gratiam pulez4s 
timéntium Dominum , magnitudo dulcedinis, paffieme 
ux ex paffione Domíni hauritur, abfcondita eft; 4bfcemdita 
chi foLrilla fruantur, (oli experiancur recondi- 7f 4/4 
Ads n mz laribsa. 
tam dulcedinetn ín diuitc crucifixi paupcrcare la- 
tentem. $ciunrc hoc timentes, fciunt amantes Do- 
minum, qui mille maiores voluptates € Domini 
cz paffionis meditatione, quàm quotquot fzcu- 
lum fequuntur, ex omnibus corporum volupta- 
bus hauriunr. Hec cft contemplationis dulce- 
do, non omnibus peruía , fed tepidis & inftabi- 
libus abícondita : quàm ílli capiunt, qui affiduo 
labore & períeuerantiá, non aliter quàm pretio- 
fum thefaurum cffodiunt. Perfecifl ei qmi [pe 
rant sn t6 in confpetiu filorum bominum. Eam, 
inquam , dulcedinem in illis víque ad perfectio- ' 
nem prouchit Dominus , quorum cft palàm, & 
quafi in confpc&tu hominam, eam fpcrare,id eft, 
per iadefeffam orationis perícuerantiam, fc cius 
amatores dignos oftendere. Quód fi igitur in 
tempore tribulationis tanta fit du cedinis multis 
tudo in corde milimantis; quanta erip tempore 
gloria in corde ttiumphantis? 
ir. ZPbfcondes eos. 1m. ab [condito faciei wa. ] 
S. Hieron. vertit, im proreBione vultus rui, De- 
claras modum quo fagái viri dulcedinem Dei 
etiam in. ipía tribulatione percipiunt: quod fit; 
cüm per amorem & contemplationem rapiun- 
tur in Deum : pro quo mille grauiores, quàrn 
fuftineant;afllidiones perferre parati funt. Et fic 
in Deo refugij domum inueniunt; quam hoc 
ipfo Píalmo fuprà Propheta requifiuit , dicens: 
Effo mibi sn "Deum. protetlorem , & in domum 
vefugy.vbi emphaticé Deum vocat prote&orem; 
qui ( vti animaduertir S; Hieron. ) multi funt 
dy nociui, mults domini. qus non profunt: nobis i 
nutem vnius Deni protctlor, tamquam proximm. 
Dcferunt non tarà feruos & clientes füos domi- 
ni (xculares; at Deus prote&tor eft, C refugium 
posperiz adiutor in x 745 ical ,it iribula- 
tiene : idque tam in bili nexu amoris, vt 
homo ab iniurijs impeti "wn , quin Deus 
ijdem fimul im Vnde fit, vt hi qui in 
Dco norunt delitefcere, nihili faciant omnes tri- 
bulationes;ac (i ad eos minim? pettinerent: Abf- 
condes , inquit, eos ( videlicet timentes te ) 5 
ab[condite facis t«a . Sed. quodnam iftud eft 
ab conditum , fiuc fecrecum. diuini vultus , vbi 
abfíconduntur iufti? Declarat optimé ibidem 
$. Hieron. /Ilwminatie, inquit, vadtus £s eget 
eos, ne a malitia bumana conturbentwr, Esa 
nimirum à Domino viri iufti ; inter . 
diuini vultus fplendores abíconduntér, qu te- 
nebrarum cohors, vitia fcilicet, viriofique 
mines, immenfo illo lumine przftridi, accedere 
nequaquam poffunt. Qj enim malt agit , odir Ioan. y. 
Incem. In hacergoimmenfa luce, quz abfeon- 
Yyy 5 ditum 


Dulcedo 
eontempla- 
tionis abf" 
condi an. 


Píal. p.e, | 


2 $42 
AwNo-  dimmfacici Dei, & à S.Dionyfio Caligo myffica 
TATIO- nuncupatur, viri fancti , tamquam in latibulo 
N55 coR- tuciílimo & inacceífo abíconduntur, & immunes 
pian. — fiunt 4 contmrbartione bomimumn, id cít , abomni 

. malo,quod homines conrurbare (olec.de quo fta- 
tu plane feliciflimo vide plura in Myftica T heolo- 
gia S. Dionyfij, vhi illum explicuimus.Cetcrüm 
ad litceram magnifice hoc elogio extollitur proui- 
dentia Dei virtus,quód (ola ad^omne malorii ge- 
nus repellendum fufficiat,ac radijs fuis improbo- 
rum omnium oculos perítringatmanufq;eneruct. 

Inint£M. Protegereos sn tabernaculo.] Vul- 
gata & S. Auguft. addunr, ry»; Symmachus, à 
exixy, in tegmine, Pronomen autem 7e, nec cít 
in Hebraico, nec in Grzco textu , nec in Latinis 
quibufdam codicibus, quos Ianfenius corre- 
ékiores exiftimat. Pulchré ad hunc locum Bcel- 
-  laminus, /n tabernaculo, inquit, (uo , id eít, in 
Dew tipo, in quo & tu habitas: Deus enim. non: 
— ^4 haberaliam domum, fiuc aliud tabernaculum in 


nece . quocapi polli, nift (eipfüm: & qui per amorem 
ipfum. — & contemplationem in. Dco habiant, Aldfli- 
Plat. 59. mum pofuerunt refugiam fuum, & non accedet 


ad eos malum, neque Hagellum appropinquabir 
tabeznaculo eorum. Proteguntur entm 1n hoc t&- 
bernaculo ab omni malo, non folüm fa&orum, 
de quo dictum eft fuperiüs,fed enam verborum, 
Nescura; quod hic dicitur, 4. contradicisone lingnarsm: 
Jermsm! — quia nihil curant fcermones hominum,qui Deum 
bominum, c.c habent. Quód fi igitur facies Domini 
qui Deum ; ] £e 
rbi, — tam infigne latibulum fiue tabernaculum eft ho- 
minibus timentibus Deum , dum per fpeculum 
& in znigmate ecrnitur ; quid erit quando vide- 
bitur ficud eft? ] 
1i. JM irificanit mi[ericordiam (nam. mibi 
in citate munita. | Symmachus, à epsditass 
TEIAAQ- avrà ir iua, dic in mln al mteryptra, qui 
mirabilem fecit mi [ericordiam [uam in me, tam- 
Mam m ciuitate mimita. Sicme, inquit, ab ho- 
dium incuría tutatus. eft, ac fi invrbe munita 
Dei trote-. fuiffe Quem fen(um nonnulli ex Hebrzis pro- 
&w» rf ei7 bauerunt, & Eufíebius quoque amplexus eft, 
sra mHÁh^s-— cuius hac funt verba: Mupor Vr Sui mtAsqdiay evsas- 
Nia. & Aa " ; ^s * * 
w^ X, Jínlo py due mone Tl al dubi eit 
x6 ortgautrr, à uis qiAaZ terypir uoi dear, 
qi A Q- auri Suvpasiy Seer, M nltis bojlium mil- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


libus sn me confpsrantibus, C- magna vrbu inflar 
ob/idere meam animam molientibus, Me meus cu- 
flos me tamquam vallo cinxit , & mifericordiam 
fiam: admirabilem oflendit. Cüm cnim loqua- 
tur Dauid de auxilio diuino, quod in rebus con- 
fufis & perditis repenté , & prater fpem allatum 
erat, noxa. fimilirudinis recte fübauditur ; vc fi- 
gnificet, cüm ad omnes fortunz ictus pateret, 
iniurijfque omnibus expofitus forer, fibi in hac 
nuditate , & humanz opis inopia, pluris fuiffe 
Dci auxilium, quàm vrbem bené munitam , vel 
inexpugnabile propugnaculum. Optimé autem 
hic p cimitatem munitam Íymbolicé exprimi- 
tur Dei protectio , vt nimirum pratidij eius 10- 
bur vimque inui&am intelligamus. Ad quam 
alibi etiam fufpitar, dicens, Qwis dedwcer me jn. Pl. s, - 
£gitatem munitamN bifuniliter, vt hic,in Grz- 11. 
€O cft opis ie , circum [fl antie, vt S. Efilarius ver- 
tit, quam vidclicet muri , propugnacula turreí- 
que muniunt & circumdant Libens ego dixerim 


| €iMitAtE m. mpi, Ícu cireum[lantia, cffe vrbem 


fortiffimá arce pradicam, in quaipfe Rex Ange- 
lorum atque virtutum prafideat,ad fecurum ani- 
m przfidium & tutelam. 
, ag. Egoautem dixi in ecflafi niea.) lta. etiam 
S. Auguft. legit é Greco, cüm Vulgatus habear, 
in excejfu menus mea; S. — — in flupo- 
re meo ; alij, in. feflinatione, vc pesce 
B ad animi perturbationem referendum, quà 
€ przcipitem abreptum fuife Dauid non diffi- 
tetur; Aquila vertit, & SuuCse ps, in trepidatio 
ne mea; Symmachus, i 24 esiste ux, im percul- 
fione. mea , Apollinarius , SuuCioue &2dplu, ob[In- 
pefcens dixi. V vnde patet vehementem fuiile aflli- 
Qionem, quz virum tam conftantem adcó con- 
turbarit, & veluti & fede meniis deiecerit ; vt pri- 
ftinz in Deum fiduciz oblitus , putaret fe ab co 
negligi, vel,quod peius eft, proijct. Verumtamen 
metu quidem. perculfum nutaffe aliquantulüm, 
fed minime eucríum fuilTe hac centauone Daui- 
dis animum, ex contextu patet; quandoquidem. . 
mox addit exauditas fuifTe fuas préces. quod fi- 
gnum eft iplum feruente tentationis aftu , ab ijs 
numquam deftiffe;fed pereas fibi Deum repro- 
pitiafle, qui hoc armorum genere, fi didu fas (it, 
expugnari amat. 


YN PSALMVM XXXI. ARGNMENTVM. 


Pfalmus ipfi Dauidi intelligentiz. 


d. Ya uc vi AaGiÓ cwwtsse. 


Hic Pfalmus eumdem. quoque (enum. ba- — Y8c wrsic 3fovolas oras € Geo o ah 


bet: mam bic etiam. poft peccatum editus 
eft. Ceterum propheticis oculis prewidens 
vemifomem qu& per Spmitum fanttum. 
data erat 5 bos predicat. beatos , vt qui 
fine labore peccatorum remi(fionem reci- 
piant , e» exordiens im bec cverba pro- 


vumpit : 


xg) CE 93 &Q alu dugprias ippiSn , 
Toi, d aesqrnuoi, 693A jugis aesoesy 
«lu 3j. 8 dis vrvdUuan Gy oeproou- 
ppl) áqow, ugugoi C] eiu ims d3 0f. 
2e. arbron 9e, 139) d tepidis 
d gu Fay xal Quo dped post "Dung 


E 


PARA. 


n-———— 


— 


IN PSAL 


PAR AP 


a. AKAPIOI a dpson- 


cu» ai dyojdot xdi 
ay iraaDi dC 7 
duapriay. 

[9. Maxaz, C" dp J á 8 un 
Ayr) noe" adiudorias , wÀ$ 
$su à» Td cüuatm our MAO 

O dp uic , Quam , bs x2j dukgun Su 
poros 4/3 vla) diuaprías emeocrvmolt , £a) 
eaurGdumak cvwqoegüz raum xdci mi- 
gioraz dii UnArr dc Cn eirae x) uoXaeuc Doro- 
xa^ adc d(aAgrruosc sn T& dvaróru Qi- 
Jasleser , 9f daapiadim Mfg 
elu) dipsa, Tormitit 29 avecc üuréc x&ypn?) 
vfi qi^onyla, a pi uóros d géiyaj, d00 va) 
xaAvay va dytgtprías, y) undi ioou Tasty 
Ka TU. 

y. On iria, Fro Aden 
(& sa uo, Dyn & xeat a us 02a 
Tl Tu£ear. 

H'yiez 28 3 dugpriay eipydau (o y8 mu- 
extus Qi, 8e weruroía Qapudoic i- 
agíauo , «2d 2l civ r£ Ná9ur (62er. 
T8G voir) érrxUSs [Bod ized o gu- 
tita, oeedulp Oe vli zo ls , Vo vurt- 
Vei£a vo VAxot mul lad, dw kam, xgu- 
Na, Tro reves pO , xoceyenout Bodlv, 
xg) "^ d epriatg igamoopdr. 

. On fpéeoc fg] voxvs £- 
Gaguo9n d ius V velo (ou, $- 
cedidlu && (ghaurooxan , éy vd 
s a yat uos axavtas. 

AYIAYAAM8A, 

O 2ogdecuaj ; Qna, x2 oru, ua), fei 
mrarTod aad; az aud €lauc xg) mpuejauc BaA.- 
Ales. Oix ddwit di cu 3 arai eia, 
qnoir, dd Q uag d'iggiz, airía ydp ui 
9yJ noxa. 5 dugpria lo dyrl eutuAi up 
iGAacnru* wr dà davexalo ze. avri, 
ec dxdr9m, . 

9. Tho a aoi uAoU Dpisa, 
xoi Tho apapriay qoo GERE Qaa- 
Avila. 


MYM XXXL $43 

. PARA- 
HRASIS. x 
d (J ^ TAYM. 


RSEATI,quorum ,remif- 
fx funt iniquitates: & 
* quorum tecta fint péc- 





cata. 

1. Beátus vir, cui non * impu- 
taucrit Dominus peccatum, nec 
eft in * ore cius dolus. 

Lamentis , inquit; & lacryniis aífiduis 
propter peccatum intabefcens , & omnis 
generis calamitatibus idcircó circumda- 
tus , felices illos ac. beatos nuncupo, qui obs 
citra moleftiam, Domini benignitate, pec- fw pre 
catorum confecuti funt remiffionem. Tan- ^^ 
tà fiquidem in illos vfus. eft liberalitate; 
vt non folüm remittat, verüm eriam obli- 
teret peccata, & neque veftigia eorum re- 
linquat. 

3. Quoniam tacui , inueteraue- 
runt offa mca , dum clamarem to- 
tà dic. 

Quando enim peccatum illud perpe- reatum, 
traucrat, non acutum parnitentiz reme- Leer, ui 
dis vfus fuit ; fed poft repichenfionem 4»entur 
Nathan. Hoc dgindy hic exclamat : Quo- 
niam acceptà plagà, non flatim medico 
vulnus oftendi , fed tacui, tenrans illud oc- 
cultare, confenui voc:ferando, & peccatur 
accufando. 

4: Quoniam die ac nocte grá- 


uata cft aper me manustua : con- 


* Vulgata 
imputauit 


* Vulgata 
fpiritu 


uerfus fum in erumna *, dum con- 7,776» 
figitur * mihi fpina. * oif? 
2 nihi 


DIAPSALMA. 

Lamentor, inquit, & Deum obteftor,om- 
nis generis difciplinis & fupplicijs circum 
datus, Verumtamen difciplina tua , inquit, 
non eft iniufta , fed admodum iufta. Pecca- Pecatur, 
tum fiquidem malórum mihi cauffa eft,quod d. 
loco vuz protuli; ab hoc aucem affiduo, 
quafi fpinà quadam, pungor. 

$. Deli&um meum cognitum 
* feci, & iniuftitiam miam non * Peleus 


abfcondi. 
Dixi, 


544. 
sana- . Dixi, * Pronuntiabo adueríum 
"8A^- me iniuftitiam meam. Domino, 


$15 PA— 


zx. & turemififti impietatem. * cor- 


* Valg. : » 
Cio dis mei. 
dnd DIAPSALM A 


geccad 

"- Mox quidem atque peccaui, filui ; ve- 
rüm pofteà noctes atque dies me ipfe accu- 
faui. Ex hac veró accufatione multum fru- 
us collegi : dedifti namque mihi peccato- 
rum remiffionem. 

6. Pro hac orabit ad te orànis 

fan&us, in temporeopportuno. 

Tempi Tempus opportunum vocat noui Teftamen- 

2er" ti flatum, in quo in omni terrà marique Da- 


Tw" uidicis hymnis [ fidcles ] Deum laudant.Hoc 
igitur hic przdicit: quoniam non folus, in- 
quit,ego pro hoc peccato tibi fupplico , fed 
& omnes quotquot diuinitatis cognitionem 
funt adepti. Vidernur enim. quodammodó 
ipfiufmet Dauidis verba eloqui. 

Verumtamen in diluuio aqua- 
rüm multarum, ad cum non ap- 
proximabunt. 


Oratio E- Qui ftudiofam , inquit , deprecationem 
BB? tibi offett, omne auxilium confequetur; 


adeó vt, licet in diuerfas calamitates inci- 
dat , quz veluti aduz. ipfum inundent , il- 
las tamen fupetet, átque calamitatum victor 
euadat. 

7. Tues refugium meum à tri- 
bulatione, quz circumdedit. me: 
exultatio mea, erue me à circum- 
dantibus me. 


DIAPSALM A: 

Cüm illa pro peccato dixiffet , fup- 
plicat à malis propter hoc illatis libc- 
rai: & fané ab illo refponfumi acqui- 
rit, 

8, Intclle&tum tibi dabo,& in- 
fttuám te in via hac quà gradieris: 
firmabo fuper te oculos meos. 

iiri Exorbitantem,inquit,& errorem agnofcen- 
Dew, du tétn,reducam iterüm in viam rectam jilliufque 
apjcy,, Di cognitionem indam : reflituam veró tibi 
etiam priftinam beneuolentiam, Hoc enim 
intelligit, cüm dicit , Firmabo fuper te oculos 
mee;:quod de(umptum ex metaphora eorum 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Eiga , c Eatyogéo(o xar. ipio) 
Thao elyoust.y uou va xupí , ya) G9 
aiias Tli agseaay Tic xagdias 
poU. — - 

AIA'YAAM A, 

EU Duc LÁ d uaprióuc ictu, dot un 
quümA T mgT ug xomooojar , YUXTGp Kay 
pa swkeyy zrvmcóiaas Ex di * qampoefac 
peydou, id laulu, ví wopméz 5doxac 
99' up vil. duapmjea or vla) dqsow. 

| sg. Yap (euni «ces CAocera] 
tes mé mds on O" Gy xoupd dro. 

Kaieóy SD Svrot MA v3 &guriic dfaDianc 
T moAutcías , 6r 3 i0 miouy li v C 9d. 
Agosar, voi; E AaG)d Uurauditat s aealpenr 
$ 5r. Tóm Gn avcia2opiU] xaj Quom; 
n & uiro "ap. TuVmc zynCoAa es vic d- 
Arias: do9dl y, raf mc, ol vla] Suertocíay 
dxEapdpoi Kaj o» mue ioglp v 18. Aa Ci" 
ql pruna. | 

IIAl) ày xa Gx^orud véa- 
TAV 7T0)Adyp «wey; Gv Gix by- 
2ASCIV. 

O' arsd'aias cu aesoq*2o 71 ineveiur, 
quo],7rayTod arii Saro^auod ? «oesuneias, 
dev xdv dfaqbeoi cvupcegit piri , di- 
xim Udustey TY e v(souic auTov, 
«JQcybtcoa) méTy , x2) xpeir Gra deriva) 
7 Avzmer. x 

C. X uev & xa(gQvyu Yom 
S25 ? acusa ut v as 
yaMixua uoo , DoTcG(i uus 
Du quy xvXAacayTaYy (A6. 

/——AIAYAAM A 
—Exdra Gi sic d apríac eipsotale , ut- 
mw 79 da rav lo Vat orar dino 
yrs xaxalv. Q ipi x; 7v) xaW| Tii e 
usc "roxo lec, 

4. Zuwend ct, Xa cuu Gi 6d cx 
& 63g (ain € zopéuc tw" chenead 
d/ii c$ chi oa us uv. 

EXreo7rt(a , Qr2] , x2) Vom alu) 
mAdpho imardpe ma eie 0l dol 
ódbr , wg) jrdahr cue ri me Colfico.. us. 
qud dou. A coi gg) 55; «e?rteg; Cp. 
yoíag . TET» )0 €mJw , Emend $^ ci 
vÀe óp9uhpet uev, Cm utzuQoezs ab». 

TWG* 


IN PSALMVM XXXL 


Tuy ead dfaxeudpuy , xg] YacGNerem 
eic àusüy uA Orr Qimexdlc. 

f. M» yin dc ma C xaJ n- 
plovG, cic Gfx fa cvi, 

E» xtd xo] nov G qa- 
yóraté ary ay, TA) e Eh 
Corm (vss ct. 

E^ adj Gi, Quo), oam 3 mir i 
Quy dAr)las * &i Di p rei, Dizact 
Agourir xg] xnuos Tiro opazAwsiot , d/d 
di tím dq «ruudelug duAoi, S ydgw 
iria p 

i. Tool ai uatsrysc & auapmu- 
AN&y V 2) atc o (6 c) x)pioy £Nog 
XUXAuG1. 

Oro suvalu vé(u. eee ? eizs- 


onm, Edi viv reor pa Gniv] ager ; Man, 


soy 9i riora FAS) xvxAwod. Daft 
99 ai Sépmoi , xdr aic dpisfie noo9anrican- 
up xgrop9oluam , vic 9elac avescó torraj 
ase Qr. 

e aw. EíQesirónre ci xypioy, vod 
&'yauas d (teuio) , Yo) 327 a3 
qaiTéc (3) déc Tl xorpdia. 


Mn eic votruu) 7r Gic olwaloit xgeropSral-. 
Jta , dÀW. Oy xvefeo dyaDudddo , € là) 


Cri Ow Suurd ías xapzad o, ím di oue 
qu Xaosv/uxdl , Oi xav euo; &y xveloo 
xgo xdi azur, 


a, i 


— 9a 


COMME 

" AKAPIOI QN AOEIIOHIAN 

^1 ANOMIA|. ] A'ycgualy e 
| duepndr dfstcegr évaf qa- 
ex cia lu 9n aj dvopáay Jp Cv TY! diae 
vópts dl agrariae , a] duapría] Ty] xo 
€ Dabaon vius xaxupysrme. Maxdejoi uv, 
quos, d» a Qirsaj aj drouiy t]. Sed 260 
4j &ejotpooylpev. Maxaeior Ji gg) ar 
ÜruigAy Q9ncur a4 dugpria$ Gray Qoo 
2cárr TS fÜpw 3 Ücveor uárzronducii Kaj 
&qpoxc LB Ea TJ. dyopialr, Orci ic 9 
Vai vy duepndv Cpwraj , T0. Ti dropías 
xv&fox, dqd?a] ( avyyrosol 8 oi. día v5- 
pis dpapratrornic odd Fino dua- 
idv; «gj 8 y dzAdtc donde, d» ce d- 
mis ÉhaxailopByon, dy dz 59 disi 

Tox v$ L- 






545 


qui bené fun erga aliquem affcdti, & in ip- ? vicine 
fum refpicere contínuó volunt. egy PA - 


9. Nolite fieri ficut equus & mu- **r«. 
lus, quibus non eft intelle&us. 
In camo & freno maxillas co- 
rum confítringe , qui non approxi- 


mant ad te; : . 
Ego quidem , inquit vos commonco, ne 
ftoliditatem illorum imitemini : fi veró non 


, Sbtemperetis, illorum more, catnum & fre- 


num-accipietis. Per hoc aürem difciplinas 
fignificat. Quapropter fubiungit: 

10. Multa flagella peccatoris, 
[perantem autem in Domino mi- 


Íericordia circumdabit. 

Poftquam admonitionem iftam illis ad 
hunc modum induxit ; iam ad alterum cho- 
rum tranfit, dicens, Speraptem autem mifcri- 
cordia circumdabit. Vniuetfi enim homines 
diuiná grati& opus habent, quamuis ornati 
fint virtutibus. 


in Letamini in | Domino, & 
exultate iufti, & gloriamini omnes 


reci corde. 

Memó igitur de fuis redà fadis, (cd 
in Domino exultet, & hiric vóluptateri 
capiat. Hoc autem conuenit verbis iftis 
Apoftolicis, Qui glriantuk, in Domin? gló- 1.Cotto. 
rientnr. 


NTARIY S. 


f|EATI QYORVM REMISSE SVNT 

iM rRiQvirarEs.]Iniquitatá & pec- Qua fh 
ES] catorum diuerfitaté haric effe cra- 4e 
dunt: quód nimirum iniquitates fint eor qui. quas 
fine lege peccant;peccata veró illortim;qui per € "^*^ 
legis przuaricationé delinquunt. eat igitur, 
inqtiit,quorum rémittuntur iniquitates, càm 

ad diuiná Verbum recénsaccedür. Quinimó 

etiá beati,qwortm tecfa funi peccata, qui cüm 

legem noti feruaffent;poftmodü pornitetirim 

égerüt. Et remiffio quidem iniquitatibtts, te- Ghuid fre 
dio verb peccátis attribuitur;quód riimirum perrg 
iniquitates propri remittantur (quoniá digni f«cata- 
venia funt qui fine lege peccauerunt)at peccá- 

ta tegantur,& non fimpliciter remittaritur, fed 

à charitate obumbrétur.Cbarirai (nim operit 1.Petags. 


Zta multi- 


Dei mife- 
ricordia 
emnibus 
necefaria. 





'COM- 
MENTA- 
R1V$ PAÀ- 
TRY M. 


Sierra 
eonfeffie, 
wá peccati 
vemiffio- 
nem. necif- 
faris. 


Peccatum 
jere in 
zonfeffiene 


maínm ejt. 


$46 
multitudinem peccatorum, Vtuntur quidem 
aliqui verbo , rcziffe funt, in ijs qui falutare 
lauacrum in remiffionem peccarorum fufce- 
perunt; voce veró, £e&£a funr, in hus qui pce- 
nitendo peccata contexerunt. Sunt etiam, 
qui illud prius quidem accipiunt de fidelibus 
Genr;bus , pofterius verà de his qui ex cir- 
cumcitione Saluatori adharferüc. ITiud autem 
Cui non imputàbit , fiuc quód remiferit, (iue 
quód non habuerit. non enim dolus eft in 
ore feu fpiritu eius.Vtrumque enim fcribitur, 
Íermonce nimirum veritatem & innoceniam 
continentc. Hoc etiam. Saluatori fecundüm 
incarnationem quadrare poflic. Vel quoniam 


quilibet illuminatus per confeffionem , feu . 


exomologeíin, ac puram fidem, remiffionem 
adipifcecur; meritó dolum fuftulit:cm quo fi 
quis accefferit , pracerquam quód nonabfol- 
uatur, maius fibi iudicium confcifcic.. Tam- 
quam de futuro autem ratiocinio dixit, 22 
imputab;t , fiue quód non imputentur qua 
non fint ex animi propofito. Qui enim con- 
cupifcit, iam mcaechatus eft. 

3. QvoNIAM TACVI, INVETERAVERVNT.] 
Dixerithoc etiam. Ezechias confitens deli- 
&um fuum tempore infirmitatis. Quoniam 
quando ceffabam laudare te, & filebam be- 
neficia tua , inuctcrauerunt. offa mea , fiue 
virtus mca defecit, & idcircó clamabam 
interdiu. propter infirmitatis. grauitatemz 
Vel hoc modo: Cüm, inquit, peccatum 
aggrederer, filebam . Poítmodüm. inue- 
terauerunt offa mea , dum toà die propter 


^ illud clamabam. Vel hoc ctiam cum przce- 


dentibus coniungendo ait, q. d. Ipíi qui- 
dem hoc modo beati; cgo véró attritus 


.fum clamando, ita vt etiam impoflerum fi- 


lere coactus fim, ànimalibus viribus tabe- 
fadtis.Pro quo Symmachus,/í/ui; T heodotion 
autem, Zaborani, interpretati funt: pro Dum 
clamarem veto , dum lamentarcr totá die . 
Aflligebat enim femetipfum , propter. ma- 


' culam przcedentem. Siue, cüm peccaui, in- 


quit,& plagà 2cceptà , non flatim vlcus apc- 
rui ( nam. poft admonitionem Nathan, hoc 
demum fecit) inueteraui clamás,& peccatum 
accu(ans,ac veniam poftulans dije ac nodfe : id 
eft, continuum mihi erat fupplicium,& plaga 


mihi grauis imminebar;vtpore à tali manu. Il- . 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


aMi9»t duapndv. Xegvra d$ mos ol ud 
aqeiOngus, 2i gj Té Ajo v0 ewTHCLoy €i 
d tsgy diia nay tvxorr Tu. dé, Creta 
AUQ9vour , fd v3 dx wirwwolag Pàwtpu- 
d drner T3 duaprhua(a. Eivi di oi Agu- 
Grm Tb 1A. evesmosr , 50r v zne oorr 
ilpds- «5 31 dU repr, Xi 7]J. C adEtvoue 
«by oteriien vesonwopfy uv . To 03, e 5 pà 
Aoyiana| * Wo qul dpieSc , À m uà inr 
xb). 8 jà dO e &r coo à 70a 
p. A'utimea 2 5odpra) , 78 Moya d?ali 
uj Gxamtprusw Eyorr (o. Tüm dt xo) vod 
eurigA x? «lo olorouiap agubgest. H' i. 
mwrsp ixac Qe 71d Quntoplpur , di óup.. 
Acjías , Wi cEoueMeryawc , qd) Tricwuc 
xo9uesc à ditowec Tw a), eicTok dyCiAN 
* doo * Li) d m& v»esmtv exec T! v 
deis , ag) xen cios Ap uer], ic 0l 
2o5eSssía dV Micros Tb, ul Ac ienrau, ji 
peyiCor) Ere, à iQ aesaipm. O 32 n 
Supusieuc, Luoiystow. 

). OT: ExiTHZA ENAAAIQOH, 
Evo! 7&0 «gj ECxlac. eeougiydgl Oe 
v) oiktioy aA maps Anuug, Co Td TR djjasiag: 
tapd. Qn n imucauluw Vurdv ct , qa) 
icynza. Tài d'ipuaías , éyxAauol 9» m3 06d. 
Us, nin d rau ps eeu Y é 4j 6o 

o clu) upáeor 3/3 alà 8 dipuciae 
Éap^m£ . H' nec. On, qnalr; Gaapogut- 
vW, T dpiaprias igryeza, Mea quz Vua 
Pls Ord uu , Yarà TE rur Wpíggs 

qb auriic xedt en. H' egy 8G sumado 
ni dra ,W' 4 , 4m Cxéiroi LU rte gat. 
gioi yd di altre] xeg? am, aic wg) 
Crylgu, Aor , Samen, síic Voas 
Puud uten. e3'éó 3épunn Qu, am- 
ctam à di Otd'orías, n Caomíamu , Wp- 
Uíssoouy" arl 3 r£, Vari v8 xogédv, Yard 7 
ddupiéa, zrdauy clu) uiegs, Kerifuna 29 
rov, dfg 11) ees Cot wid a, H' tm 
da ynious, Quo), Q deep (Qe ? morylul, 
8x éU Uoc T0 Curae ond efa(ug 9? " Nd. 
Say opinor TETO Gg ép8 4.24) Xa Teyn end 
Ead, X à d d, dueprias xgoryse?t, x o cvy yr, 
ulwaliM mà d ipsenc C vuxic air) 38, 
guM ye là Y xar! ip muera, Q3 Ion 
Éapktoc Eonxeqiyin, aic daro 4 qua) me xet- 
efc. «b 59 iGapus9n, Tad utraqoesis T, 
aee marnoy , v, Gipdpónar V yoA 0A 


. 


lud enim Gragata cff, &c. ex metaphora pofuit corum qui manu feriunt, & in hoc diu- 


t MP 
^s, 


1N PSAL 
Pg eet, E'(gAcumipra dé tno, £uma- 
gelonc pot 5 d arias, A" riySn 0 Gri 9m 
alt) a prias eim, ord aede 0A49oy vu za- 


au 3ra2uy denpíSn- — AA (Bo. Ev soot 


xoDgrendi duae gi S8, x cip alyoueidu, lud 
Bapls Vae hum! 06 , a5) vuvt;is 
Jig vli Vai và dier utra CoA, Tac 4 
Bssmxac uselusas , i ndordc , C dordsus 
dxdr9as uTóMgctr 6 currp. Toizum m 
dxdy9n «bmrapeic cU tac aaepe 
asi 78, obereóv mié x, iAtemov, TO ipmu- 
3r di cl dpgsSus , defuriow zoSw 
Vremiya) alui d Mpriar, 09 hcvurmotdp Ov» 
lcedtlu ek GaAaemopiar , 1h. 4/2 usra- 
ror, , Mg] TC zr) xogju «raAd fommOie ri. 
Sicías, 

í. THN. ANOMIAN MOT ErNOPIZA.] 
lapso, Qual, d Lyriouc énppio lo sac 
Varyrac imo Sw. .A'ua 2 cima; ceno ope 
eue air] T& , ubvov IGuAsbn ul TO cÍenu- 
Aoc, , v rh) 649A0 lan VpÉ aar * ov- 
xspnat. Aebuum di dfg. cive T) a (9 
4 Seas QDiarSevrias. H' wrec G 970 mg 
dfyriren BuPeraj, xpu i] hà d aDorlas* 
puadly di partedo miei di Coupon S 
dul. J'uuaqdpa idoacot Td i; 3 Gum x2- 
quonAO dropías. T1de 20 0 dro dudb- 
Tp] , d arri; duaprt vore Q» drousis Oy. 
&Adrava, d* ag) x comas epu, da" 
qo arde 6 7roid'a leo d arias , 15? dvopiap 
mmiéi, Ex aftra ias dà vu! pt'onosrn, xa) Tii 
aaplía, dciGeas doin 6 yov; A'iGeia 
à ! rap ias y» V aval ic vo^noic; d 

ajeno, vig evegroias , ix T aeyud. 
qur dia nhac, O! di Xu Ov axei- 
Bicvom, fra ov, Qnam, a olAnc vla) dokGeur 
aíic dLprlas uu, — OU 20 ipiis rou Tol 
AàCid 1lo d DM aM TO vapbaNor; 
7 " deiÉenu ya &EÍnc noA. Kaj door dp 
dy imayécn aw A Cos adr , xg) doa 
. wAeigu cvyouATa PTWAWNCR 20 df TR 
a»eytl ou iuo irem avj« 20v 7 idurd. oleas. 

v. TYnxze TArTHZ DPOZETZETAL] 
T'aip ras, dw) $ dpiouoc , cic iuo) 
Jiootd/nc, Aia 29 vov Gov 0v $ xg) leo ei 
ipà ipopópls Qi S esrzrias , 7; 6 
Uim; ica, Tj óugiam cg. d Tu xe , el 
gom üwTw "oo d; aPOegro cdpxo 

apud poo TuET» n 0QaAME. H' mp 


Towvs L 


MVM XXXI 


&us fum,dum infigitur mihi peccatum. 


$47 


tius perfeuerant. Cererüm, inquir, mifer fa- co w- 


Spi- 


MENTA- 
RIVS PA- 


ham cnim hic peccatum appellauit:quoniam rav w. 
poftquam panlulüm pupugit , rurfum abla- 
rum fuic. Alius. Multis in locis vis vindicati- puso. 
ua Dei, manus appellata eft, quam grauiter 
fibi imminere dicit; idjue affidué propter 
mutationem in peius. Szculares autem curas 


ac voluptates , fteriles etiam. fpizus Salu 


ator 


nominauit. Talis autem fpina cüm fit penc- 
trans,ftarím LIxdit , id eft, miferum efficit ac 
mifcrabilem.Porró fpinam infigi, declarat de- 
foris peccatum irrep(iffe ;à quo i&us, caswer- 
fus fuh in erummam;qua fit per poeniten- 
tiam,& difciplirit Domin correptionem. 

f. DEtICTIVM MEVM COGNIIVM rEcI.] 
Quemadmodum inquit; peccans punitus 
fum; ita crimen agnofcens; faluatus fum. Si- 
mul enim vt dixi Cozfitebor,id eft, cüm fo- 


làm cogitarem de confeffione, hanc 


ipfa 


Peccatum, 
vr [pina 


condonatio anteuertit, Per hoc autem diui- Dewgrom- 
nz clementiz promptitudinem demonftrac. / 
Vel hoc modo, q.d. Dum aliquis peccare 27 


cupit, peccátum abícondit; dum veró il 
odit, per confeífionem sosciflter ifti 


lud 
qui 


mederi poffit, vti & iniquitatem ipíi refpon- 
dentem. Omnis enim qui iniqué agit;peccát; 
cüm tamen non omnis qui peccar,inique agat. 


Quamquam etiam viciffim dici poffet ; 


eóà 


quód omnis qui facit peccatum, faciat etiam 
iniquitatem; Abundé aurem pornitenti ipfam 


quoque cordis impietatem Deus remi 
Porró cordis impietas, qua: plurimis acci 


ttit. 


idit, 


eft difplicentia prouidentiz ; quz. ex rcrum 
inzqualitate concipitur. Symmachus autem 
accuratids, P7 fw,inquit, awferas i»spiera- 
tem peccati mei. Non enim dimitit Dauidi 
omne peccatum , fed cius exceffum , fcilicet 
impietatem ; vt pro merito puniretur. Hoc 
ex €o quód Abfalom aduerfus ipfuni infur- 
rexerit, & ex pluribus alijs cafibus colligere 
e(t: Deus enim per Prophetam illi minaba- 


tur, fe domum eius calamitatibus re 
turutn; 


ple- 


6. PRO HAC OR AbiT.] Pro hac, videlicet 


remiffione, quz mihi fada eft. Propter tuarri Dieid ewe 
enim mifericordiam clementiamQ; mihi ex- epum 
hibitam ; omnis fan&us fpem bonam conci- faà 


pres ad 
often- 


am 


ex. 


mtentia c 


piet fimilia à te impettandi, fi quando ipfi, "emifiene 
tamquam homini carne circumdato, iftiufmodi aliquis lapfus acciderit. Vel pro 


Zz2 i 


hoc 


CoM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TAVM. 


Velox con- 
fife «t 
qémpus op- 
poroenim 
pecraier. 


Calamita- 
tes aqu, 


comparata. 


Tal 14) 
7- 


Omnis fan- 
d£ us,exem- 


bo Daui- 
dis orans , 
liberaiur 
A male. 


$48 


hoc peccato quilibet fanQus te orabit. Duo 
autem per hoc fignificat , nempe, vel quód 
omnibus exemplum erit poeritentiz ; vel 
magis propheticé,quód Píalmum hunc Ec- 
cleijj. tradiderit, & per hunc quodammodo 
fit pro fe omnia deprecatus. Vel vuk fignifi- 
care,omnem fanctum, Deod; addicti, ftatim 
pro peccato fuo deprecari , & veniam petere 
dcbere:quare etiam appo(uit illud 2 tepore 
eppertuno. Dclidi autem. tempus opportu- 
num eft, ipía ftatim poft peccatum confcffiog 
vel eiusquz fecundüm cor eft, impietatis in- 
telligic. Ecfi enim ab a&ibus, non certé om- 
nino à fpurcis cogitationibus viri. fandi puri 
funt, pro quibus in tempore opportuno de- 
precantur , etái ab opere ceffarint.. Nemo 
enim corpus vulneribus refertum habens, 
*pro vlcerum curatione. medicam rogabit: 
neque pro puritate;qui fpurca patrat;fed om- 
nis fanctus. Ineo autem. Verumtamen in di- 
luuie,aiunt vocabulum verumtamen, füper- 
ftuum exiftere. Porró vocem illam fignifica- 
re velle, quód nimirum is qui rali venià di- 
gnus cft habitus, licet in multis calamitatibus 
verfetur, quibus quafi aquis obruatur , fupe- 
tior tamen cuafurus fit; &, quod mirandum 
eft,cüm ijs fit circumdarus,non habiturus ca- 
lamirates fibi appropinquantes. Symmachus 
autem fic, vt inundantes aquz. ad ipfum non 
perueniant, Vult autem fignificare,q.d.Om- 
nis fandus , qui per Pfalmum quinquagefi- 
fimum quodammodó pro me orat, etiam 
pro feiplo oraturus eft, ne fimilibus malis 
capiatur, fcilicet tentationibus. Solet enim 
Scriptura tentationes aquis comparare: vt in 
illo, Libera me , C eripe me de aquis multis, 
Subiungit enim , explicans quid fint aqua: 
ille, De manu, inquit , f/jerum alienorum. 
Vel ctiam fic,q. d. Ex ijs quz mihi accidunt, 
omnis fan&tus exemplum accipiens , orabit; 
fiduciam in fimili occafione conftitutus fu- 
mendo; & ipfum exaudiens , à circumdanti- 
bus calamitatibus liberabis, cüm fuper te 
petram. domum fuam collocatit , adeà vt 
ad ipfum nulla moleflia acceffum habeat. 
Symmachus , Pre hoc, inquit , deprecabitur: 
id e(t, propter hoc , nc inundantes aquz. ad 
ipfum appropinquent. 
7. EXvLTATIO MEA, ERVE ME.] 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


uUnW T dudprias Urge (Qu vj) ociey Gi 
dUZeraj. Avo Ji Jig axeter onyaír|* b in 
VUgod eryua 7rdoy ut(arcias ts aj erestrma 
xo rigor dg vo «99d «doce (aic Eum inu 
vor A aA ul», ig) pom ma GP. awrd ria 
dU se Ma risa) uS. H' Bos) eeár in 
A6) Trai (& Lor, ng) Sud deaxai pov, dUÜ0c 
Ve 4 zautiAcias areccdU ytdt , xy rri 
dps. dà Q rt, Ge oup diro eveccst- 
Sevur. EufC Y gouedc mi oDampaptAduen 
tv , 9» dc iat nli duaprias eEougAe- 
onu 9 € x7 7 kapd las davGeiac 25A, el à 
12] avegLtur, dV d dh 7a raj v6 wa) fue 
vues»? Avycuj oideme maSupiw, dui 
&r x2 guedv dÉvron aeso dU yov") , Tra fic 
Cripyelag musa u;oi. Oud és 59 reguud. 
quy 7pm vo cal pta GÀ dvi Svegmrelas 
alvhoy vov ipi» * dd aibi xolaeimr Os, 
ó edi r su aloreg!, doh 714; Gm Go. T JV; 
Alu) p xerauDwOud , và "Ma GiermoY 
eira| Qao, AnA» di Bu^eSt 7) prr sí; 
n à 91 f muaí/m, dio eic GV) eophattot, 
xdy jGEU nra] evpqopdly oro.dy , óq* 
àv aic Ud me Xeromyle?) , dye np Oo fus 
0)* x7] vo cogi door, GbicoiM Gud Ov, 
Jy Ad ypbious ave! ic cvugoegc . O* 
J Xvuuay Or Éme6 , GG* ÉamAU Corre Ü 
dura «»ejc twi uà byyíiony, Enucarem di 
Bdoura , ri "rác boc à evegrso yup Oe 
omi md. "Ja iu dfe 19 au mwrm- 
zog 8, xg) sp d. icu cesa dy ip, 
«6 Mà Toi, üuoioie dAda, vaxoit, nii 7ret« 
egzugi, E'Svc 50 1i yegts , (daor aper. 
xdLen Tuc 7rOoucusc* acr m , P'Ocaf 
Ut, x3) DENS us DE Ud rv odit. E dA 
339 corp ví Tx dum , 6& xetodc, 
Quan, tjd» dYicpiov. H' Q rue, dn v) dus) 


GvuGiewe irt , 7rát Uowc yas Vander ue, 


«esa Ux), Sufbelv ép Gui xsupdl S po- 
vac. My Vmaxd0ue duré, Tj) Ke auAvi ormey 


reegoul iadisvesioqe Vli e) Tii ipa 


S4st/udlaurrO 3? oinÁas ,q und V vac ioy du. 
7) ojiDay m een. 6 Xénuay S, 
aibi míru evegróULeraf, Qwn , dvrl và , df 
786, dew Vau Cor(a Ud mede aurmiy pi 
meu. j 

C. TO ATAAAIAMA MOY ATTPOZAI 
MEr.] Ex6ba Pi ^ duapríac eipmueoc, but- 
Twd 79 da Tuv rho daria, saxa, 


Cüm illa de peccato dixiller, obfecrat à malis ipfum comitantibus liberari. 


Ilz- 


a À— Áo t 


IN PSAL 
Flarréc 9 avudala daPazeg 6 aie, Td, 
Ward T wvauAnc avro ut à 7 xaxa» i ysego 
a) S esimur , À wg) daspósuy. — Mim di vl 
aimo mÀicurrÜ», rà sua T) Sero 
Wavxejlowwc ups dii- uh dnAdeug 29 
1/60 Mun, Ure uUGe, elus 59" 5eg]) 
586 uaJucz moi£iy Yo D^ Nas, alc 2d 
s& Gre tcoc d. GafbéÉ d» oia xaAsLoediyov, 
&uTM To "né ona Zuwmd cs, x CUu 
Bi6d ev- a$3* $ à A'e/)us nena adloto et 
Qurica ct i» 6d d Vaopdion- à Zvu- 
M9. Oo, cuvthidl cs, 9, aod eias eoi 6 y 
&i d diode, 9w2od3 3 erórm , E? ein 
* édóc. TI dt, euvtndl av «ej cvuGiGd ce; vo: 
Ev xnug wd) yao Tue cuyiras m2) 
&»Eax , Tívav; vif pà yy nete» eneoc. ci. 
A'vri 7& Eoasnesd), 6 Euge, Qv , BaAct- 
eus, Qno, dei cd ql óp9a^ud uso, 
E'7red» 59 0pÜn^ug) xupía 63i d. !xglot, 
€XOTLC aus To» T Mia 6$Sa^u&g , Bzwe 
n vy Qamexay &urydly TJ. Caéioyr mum. 
plpon buoaSei alo dizroas , ali) od) 
Sidon?) sl) Emry AA Ap qt, H' S TUec- 
Exresmt ot df vf &pepríar T deae 
3, no) Fryrbra eld s dsl ouv V2 3 
Seas ódbo éruvdo , v3) eldwzio oot mimic 
€iÜia qj 4 eveyrtent dUrcing usiadd. TG 
32 mr, Vineneidl , a7) € y teoua) axaiívora 
Env dLwy Td x7! v , Gn pera Qoo dz TE quA. 
xd'c UI sva J/ teuer , ng) YavCAkmen 
aij eic iw» ivan, V 
Ü. Mu rixzxez ox mnoz,] Eien- 
94.) T d uagrvuni , uà oi dAd5oic rà. 
Sw &didoray ph iir 29 ewew , " 
vciav m ipu. O' up 53 evrow Vor pida - 
rra| à 3a pA ptos Qj" 0 9 deurtr Qo, 
ux alddyra,, red wót Ntra, Ev xp 
Md Xj xad € iic, clon, 6m pic yalpm pa 
aa^ dpfipot tede To (PAN mwr, dya yy £2n- 
Sito), f ajpecia gym forme 0 DM, 
ty| ovpQopd ddoxino, & Vates, OO 93 Yan- 
2f ]uow vx» manejo, , davit dd rs iA 
arii oa 23 Suy Quar S eria Hu, pà 
o AOjxal € Cip 6 San CeA irre, eic dAcosy 
XorT sua 7760wTR, die Vae co Gago van df 
7) SnAvggrie , Wwuove di df vo ievcialeo 
*P69c Tà. vto. ud Uie 3 Urt J Tol 
a/mppó* W' vf Std Quow, Eo &» 2a- 
2nd Tol od 25d, Q mud vi eesTepmi, 
tium e(t calis motus. Vel Deo ait, 


MVM XXXI $49 


Omnis enia viri probi exultatio Deus e(t 
Illud autem, à circu»pdaptibur one , incelligit 
vel à malis, vel à perueris hominibus , vel 
etiam dzzmonibus. Ipfi autem, prece non- 
dum finità , diuinus fpiritus reíponfum prz- 
bet:non indicatà enim perfonà loquentis;ifta 
fubiungit. Nam frequens hoc eft Scriptura, 
przfertim in Pfalmis, vt in nonagefimo. Iu- 
bens ergo bono effe animo , Spiritus ipfi ait: 
Intelletum tibi daboych infiruam te.Dro 
Aquila, Sciemriam dabo zibi, 
in via, quá gradieris; Symmachus veró, In. 
telleéfum tibi dabo , c oXiendam tibi viam 
quam ambules : illum fcilicet 
fum via. Quid porró ibi vulc illud , /szedz- 


COM- 
MENTA- 
RIYSPA«- 
TRYM. 


QUO yes. 

j j Deus ilu. 
C iduminabo te mint pe 
nitentes eb 
in Siam di- 
rigit. 
qui dixir, E£9 oan. c. 


tum dabo tibi , c inflruam tef. In camo Qc Yat y. 


frano maxillas eorum confiringe quorum? 
qui non approximát ad te.Pro F irmabo,Sym- 
machus Con [ulam;inquit,de te oculum meum. 
Cüm cnim oculi Domini fuper iuflos , me- 
ritó dignatur ipfum oculo fuo, vt lucidiffimis 
radijs inde promanantibus mens eius illaftra- 
ta; promiffam feu annuntiatam (ibi viam vi- 
deat. Vel hoc modo, q. d. Exorbitantem te. 
per peccatum à via recta, & errotem agno- 
fcentem , rurfus in diuinam viam reducam, 
eiufjue fcientiam tibi indam, & priftinam 
beneuolentiam impendam. Hocenim intel. 
lexit, quando dixit, frmabo, id eft, femper 
cro confiderans quz ad te pertinent:ex tranf- 
latione eorum qui erga aliquem bené affeai- 
funt , & in ipfam refpicere continuà volunt. 
9. NOLITE FIERI sICvT EQYYs] Erudit 
peccatores. ne fe irrationalibus 
dedant : iftiufmodi enim morus 


eft non ha- 


przditus cft delidti fenfum habet;amens ver 
non fentit, quia non vult. 7» camo e freno, 
&c.q.d. Quoniam non ex animi fententia bo. 
num amplectuntur, neceffitate conuertuntur; 
dum videlicet in morbum aut afili&ionem, 
& calamitatem inopinatam , aut alia fimi- 
lia incidunt. Non enim ipfi deerunt fuppli- 
cia , vti nec clementia in Domino fperan- 
U. Vel q. d. Nolite, modo ex ratione a. 
gendi reic&to, in ftatum rationis expertem 
incidere, ita vtob infanum feminarum amo- 
fem equo affimilemini; mulo veró ob malo. 
rum infenábilitatem. Nam intelle&u careh- 


Rationis tuz freno, & exhortationis camo conftringe 


Zz235 illos 


Pal. 35; 


6. 


paffionibus ntur 
mule fími- 
bentium intelledum. Nam qui intelledu "* 


$50 
cox- illos qui equorum inftar lafciuiunt ; recalci- 
E , trantáue, & more mulorum auribus & ore 
zavx. durifunt, vceos fub iugum ruum mittas: eos 
nimirum qui poenitere nolunt ; ad te ipfum 
conuerté, Vel ait per liec difciplinas fignifi- 
Yed. :c.. cari,quia fubiungit: Multa flagella. peccatoris. 
Hicautem per peccatorem intelligit proprie 
impium , fiuc prorfus alienum à pietate; non 
veró eum qui cüm pietatis quidem particeps 
fic, inrebus camen humanis delinquit. Quo- 
circà fubiungitur:Speraptem autem in Domi- 
bare ME ee Quantumuis enim aliquis valdé iuftus 
earis. — fic diuinà tamen gratia opus haberiuxta illud 
Ephif. 1,5 piu; : Grarjd effis faluati per fidem , C bec 

non ex vobi: Dei enim donum eft. 
n. LarAMIx: 18. Dowiso. ] Poft- 
quam hic fermo refponfionem ac promiffio- 
nem oranti factam defcripfit, tranfit ad id 
quod hominibus commune eft, volens om- 
oneri nes faluos fieri, Vcl etiam ipfemer Dauid, 
e cüm lztas promiffiones accepiffet , ftatuit fe 
in exemp'um ijs qui ex peccatis. conuertun- 
tur, Deinde etiam ad dexterum ordinem iu- 
ftorum traníijt, dicens , Lezamini i5 Domine, 
admonens ne in vlla re fzculari dele&entur. 
Quin poriüs, inquit;in ipfo gloriamini,& non 

in vobis ipfisaltum fapite. 


l 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORYM 


adc ola max iare 70 exipnimxàr € zqma- 
enciy Goomraa , x9) Ti d'ze69k C oxonerso- 
wugy oc oi v uuiorol, dew vd od autuc zm 
Caotis Logd , olor vec qà Bahn pm 
voEi., iri peor evejc tauro. H' mad eíag 
enualriia, dio quu» Quoi, dU ind JA 
rona] aj udcioec TS dpapme?z . Er(QU Sm 
ét dup? ir xvQAox T aco, rroi 7 TUM 
& dDesCelas doppio € , 9 3 sUosGel as 
perkyorio , ares^y uam d aj Yegrivoic 0M- 
(QQaisor?a, An evejonei), vot d^ riore 
od xveio. Kaj 59 a qQ0deg3 vic digg, 
d iae cos2d0.) ydo O^, aic T2 (lavAu* 
gioi ies cwmapdiio Jfg «fic miewnt , n2) 
E METRE dde. 

id, ExerANGHTE Erit KrriON. ]Uter- 
yedolas 6 ^6,» el) eéé dULaQdpor 
Yaríegson x, 6279) dar Va mb xo? TJ) 
aj Sesiau utraGaln, ard ec co ina| Du- 
Map. Hw kurze 0 AaCid aigias 
imuyye^Mas dzisleic, ebaderus lavriv 
evesrionn Toi; e dyapndy. fh fi tuom. 
E'zemt x, «ejt To AE» mb ug 7 à 
xgíay utriAow* EUteds 9mm, uv P xi- 
gia "Smvpeme Vin xd 23d xoc juxd'e 
Vra d, € xov dt JV üumal, i 
ie lavmis utjagegréin. 


CATENA. PATRVM. 


$jrHANASILEmmnas & calami- 
S rates mültas quas in agenda pcrni- 
2r centia fuftinuerat,proponens Dauid, 
beatos appellat illos, qui per lauacrum rege- 
nerationis peccatorum veniàm confecuti funt. 
Ceterüm infcriptus eft hic Pfalmus, Istelli- 
| gentie, có quód hac maximé indigent homi- 
nes:(iquidem inordinatis affe&ibus plus zquo 

addidi, equis & mulis áffimilati funt. ' 

. 1. BEATI QVORVM REMISSAE SVNT INI- 
QYiTATES. ] OnicExirs- Accipiunt aliqui il- 
lam quidem partem verficuli, Bearj quorum 
vemiffe funt iniquitates, de his qui lauacrum 
in remiffionem peccatorum fufceperunt:alte- 
ram veró parté, Et quorum teifa [unt peccata, 
de ijs qui per poenitentiam peccata texerunt. 

2. BgATvs v1R.] Anon YMr.Is qui peccati 
Trey, CXpets eft, non fimpliciter homo ; fed propter 
periem effe. petfc&tionem , vir appellatur. Huic itaque 

Decus non imputat peccatum , fiue quód il- 





eaNAxior, Tl xgxezrd Séat 
AN aurd oh) qal does a opt- 
Exdui (O» à 5262; bo o 05 pravoía 
Vvrkuem, Maxge Jti ec q dioec TETUM- 
xórac 4jÀ 1 Apu d maAryfjptatac. Zw 
cw, d Vanyéyesiila à as , Mfg v 
vuUTM, pdAiga Ó €t avt aj Sesru, , 0n 
J3 etiden Gutrdoué n, £r Td ard on ; Ta- 
aroic xg) Ypudbvon, darem wir . 

a, MAKAPIO] QN AOEJOHXAN ANO- 
M1AL,] Qnirzxorz.Xorra] nic rl M, 
uaxudloyci diy dpelomaonr dropia,, 0i Je 
Greg eic dpton. dpagndv iom". Tod 
di, ug) d iruaoU (C 9nour aj dyapria), Exi 
$9. dac jaervolas Yanxpus| diver v dyagri- 
us. 

B', MAKAn10z ANH?.] AsRONTMOT. 
O' drauag mn Gy , £x ámdcal' Sor O", 
dy drip , fo 9 ción AigiD). Teo 
yi 6 8c 2o t6) dyaprías roi o! d- 

ead; 





Tan 


IN PSALMVM XXXLl $51 


eX aprld, b m und* out oprba,, ap-.— Jud remiferit,fiue quód omnino nullum fue- eArs- 
pávd 21 s&G ua2usu vul Xeudl. rit. Maximé autem hoc Chrifto quadrabit. andi 


3. QvoNIAM TACVI , INVETERAVERVNT 
055A MEA] ORicENrs. Cüm à vera, inquit, ceo; ab 
erariene, 


luce illuftrabar,in die verfabar,eai;totà hym- 772^. 
nos & preces offerens , exclamabam : poft- re/cr- 


y. OTt EXITHZA , EHAAAIQOÓH TA 
ozTA MOr.] Cirirzxorz, 1255 dAnSi- 
và. qur, Quam , iral op Qe, & iuipa 
d'iigor, x) à Gy ras rm éeplLor , Curdl'y ao) 


dybuy Qu rel. dy Hard rai 9 xenv- 
95c e diesctzla icm , kaAgis 3n 
qu iyveg i dU Gra 1) doyuamur ,ócd uu 
rogua(oudpm. Xnugir] di T utra ucaw Tà 
quias ^or (Qo , uf aryraDeuol 2 , ia) p 
Quad sud. 62) ro 09€ durd ,. Kaj Cv moi 
«»esdyun dt eipn)), aic £y aA, vocc Tf 
9g, 1t xoAaeni 7 Oyé Urayanc xelp curd 
Gro 6?) yai buo dv. Lapkug Eoraiat au v 
lipseae ngj vuwroG, wríg cuUty d. 

d'. EN TO EMHATHNAI MO! AKAN- 
eAN.] A1Arwor. A'tay9as 21a) duuprias 
éud^scw , xd) o, daeveov [Aslenatat eg] die 
xirnir atuxós. d eixvur dé igu9w breun- 
yu? duapriar, U9 c voro | Qe, mar 
adeguo ut(grod. 

& Ema, rzArorzyzo.] Oroanrnu. 
ror, ] Emenpesiact diaesriad n dx qu, 


quam autem ab i(liufmodi clamore ex ofci- 
rantia filueram, potentiores & robuftiores do- 
&rinz, quz offa mea nominantur, inuetera- 


runt. Indicatautem poenitentiam fuam, cum 


ait inuereraffe offa fua, cm alioquin. natu- 
rà fuà vetera non effent. Cetcrüm cüm ín 
przcedentibus didum fit, quód in multis 
Scripture locis vindex Dei virtus, eius »a- 
zi" nominetur , hanc vtique grauiter fibi im» 
minere dicit. die ac no£le, id eft affidue. 

4. DvM CONFIGITVR MIHI SPINA, ] 


DinpvMr. $pisam vocauit peccatum : vt Spimapec- 


quód inutile germen fit, & ad pungendum 
natum. Oftendic autem. peccatum extrin- 
fecus irrepfiffe,à quo punctus, fefe per pceni- 
tentiam difcruciabat. 

;. Dixi,PRoNvNr1ABO.] THEODORETI. 
Notandum eft;'quód non dixerit, Remififti 


d'pixac ugs old dyapiias , did vl)dci- — mihi peccatum, fed jopiet atem peccati: hoc ad 
Cciao 9 dpaprías , varie d vesc dzias y* — eftnon condigná peccaro paená me puniuifli; culpam, ad- 
nc inter- 


verüm exceffum quidem peccati remififli, 4,,, jig. 


afi; co Sarouias CxoAg edic , dX ala) LÀ) 
moderatá veró animaduerfione remedium £"^a"4» 


AxfpCoAL) d duapríac eustycptieuc, cvu- 


aliquam. 


| ———— 


págo dU stad ela Y. Sveameías kmit9ngac. 
Tiro 42) 9 ievea didi zu]*. eipuudn jà mud 
haCid , H'uapsnea td xugsto, dorugivamo 
Nalar , Kaj xve1oc d 2612 T6 a uapmpat ois, 
8 uà ero Sn, H'miAwerwr pd ret rai odi 
srals uesAsgu, cl). oikias euutopoly, Oise 
xdi i9, 1) au d pel), ? daiGeuw d dpap- 
aías ux, Edd uk, quam , ducta Tro qumed a, 
dU 306 x? sv vóugp Sando ora dulivay 
dod «8 QaySepnía nota us, Su- 
viro tip S aupid uxgc , Mezeraus de, 7rau- 
deus ia piorut. 

€, TnEP TAITHZ fIPOXETEETAI TAX 
0102,] Qirirexorz. Ej Q aeaxnxiic d 
aiiyvlae tg apcÜemw oí. Uaiot, dia *yegi- 
tidy c o, um TÀc A097 utc TUNMdRUS Cie TRE 
eipnid vs xa pd anie daeGeiag, Kadres i aiia 
eivoy/ lad , hg Hx fyson, dA ap qi des Celas 


epridpw, «esatuEoar?) , doiaw uri aired 


phypo: 3r a 3tra xaupol . d5vr O9 di oau- 
e cveordbxic aj 4 eig 
dit n, Ye epis ug 
* 





adhibuifti. Hoc etiam hiftoria docet: cm 


. enim dixiffet Dauid, Precani Domino;refpon- a. Reg. 12. 


dit Nathan, Dominus quoque abffulit pecca- 
tum tuum, ne moriar. Minatus cft tamen, 
fe omnibus calamitatibus domum eius imple- 
turum. Eodem modo ctiam in hoc loco, ££ 
n remifi sli impietatem peccati mei. Oporte- 
bat me, inquit, cüm illud perpetrare aufus 
fim, flacim fecundim legem morte mulétari: 
verüm benignitate vfus, morti quidem non 
me addixifti, moderatis autem corre&tioni- 
bus curauifti. 
6. PRO HAC ORABIT OMNIS SANCTVS.] . 
OnicEeNr1s. Tamet(i ab aduali peccato 
Sandi fint puri;przrdictà tamen cordis impie- 
tate non raró cogitationes habent fordidatas. 
Etenim haud pro iniuflitia, quam non ha- 
bent, fed pro dicta impiette deprecabuntur, 
remiffionem eius poftulantes in tempore op- 
poruno. Porró tempus opportunum pro 
dicta remiffione rogandi eft, quando quis à 
fordido actu mundus exiftit, : 
Isips M. 


«52 ÉXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


'CATR- Ip;iDEM. VERVMIAMEN IN piLvvio. ] [lAHN EN kATAKATXMQ,] Oro^nrH- 
NAT^- 'l'ugoponeri. Hoc autem Symmachus fic Tor, T2 6 di érucó Xiuuay Ov Fpumrébge: 
ide" s eft: i !q dUEU) 7e Eowc xauesy dD-. 
interpretatus eft: Pro hoc orabit omnis fan- — bi mrs esce) 7c bow xa e , 
&us, opportunitate inuentà , ne aque multe — e, der Epio daa m7 ejt 
inundantes, circa ipfum appropinquenr. liy uÀ vyyicug. JJ 
Basirir Gratiam baptifmatis, di- BaziA£ror, Ts $ Basile uon ai- 
luuium, appellat. Nón nim appropin- tio xa anda uiv rou Ov 52 iyyícuem 
quant peccata illi qui fufcepit baptifmum — & dpapría, jor m filium T. trn 
remiífionis peccatorum per aquam & fpi- 7]d «xoa iifo pa mer , di (dar x9) eno- 
ritum. ua Or». " : 
Oniczwrs. Quando fadum fuerit di- frrzNorr. O e nee 
luuium aquarum multarum fpiritalium,dum Adv avos eerie jwn)sawer Ge 
fcilicet quis in fefe fontem habuit" aquz fa- mwoc 6p dau mrylo iav "ecd 
lientis in vitam zrernam (id eft, aquarum eic ola) alamor serie 7" vd Tar Ga- 
quiz omnia peccata & impietatem cordis, QaniCorme mia rd d frío su C luo e 
qua: in ijs eft, delent) tunc impieras & iniu. vm d'viGems vc xopd iac; byyvCuom v 
ftitia non approximant illi qui. pro illis de- dciGqa € 5 dvopáa mud Gp. ini] eres. 
precatur. £audyo. 

7. Tvzs RErvcivM MEvM.] ANoNvMr.]s— C. XrMor zi KATAGkrH,] AuoNr- 
qui hzc dicit, infantis afflidtionis liberatio- Mor. Tóc abiemajas SA ama RRary 
nem non aliter reperiendam cenfet, quàm ad sx dox dime $ nim M" von 

ire d Chriftum confugiendo.Quemadmodum au- — ? agmutuyar ecc ?Xes M map Ji i 

ifti. tem iuflitia & fapientia, fic etiam viri probi — sou x4 qupua , wr» x9 M AMUPR Aid bi 
exultatio Dominus exiftit. Ait itaquead eum: arsó als ó xev. On71 597; ees urs 
Cüm fis exultatio no(tra ; redime me à perfe- eq d9aNMa uto Vukrteer NU Ted ej nri 
quentibus me. Siquidem damones impofto- xad woxár Tl. ut. M udd dicum 22 p jui. 
res & maligni homines me perfequuntur:te — A9't6 d2vrígior, C aio erro mesi queo- 
aucem me liberante nihil mali patiar. paj à id xxn, cà juo. 

».Norirr riERI S1CvT EQYy vs] — ^9. Mu rinzzos ax innoz,] Bazr- 
Basirir, Ideft, pro rationalibus fine ra- — AE!or, Turiemyaé4] Acyadr, dci 9n- 
tione circa feminas infanientes, & malorum — ^wAersrT«, xg] v5 3JU xaxd aide] evpw- 
fenfu deftituti, tp. 

11. LETAMINI IN Dontwo.]On16zurs. id, ExePANOHTE Em KIPION,]Q2?1- 
mefhus cor. lure merito latabitur is qui redo eft corde. — rENoórz. EVAGa€ nguxyTavra) 6 40206 T5 
reirsdii Quin & rationi confentaneum eft in tribu- xapd a, dUosor d ng) à xav 8c C0 Tak 
per. — lationibus dele&ari. Eft profe&tó tcQus cor. OSAAmn umor 0306 E i xapdía o 

de,qui in tribulátionibus latatur. ugvyuidp Bv à SA], 


ANNOTATIONES CORDERII. 


p xoptimisduobus codicibus w.s.Ce- — guftum aliquem argumenti prebet,atque, vt benà 
à farcis , titulus liuic Píalmo infcribi- ^ ebferuat Bellarminus, indicat Dauidi poft com- 
tur, Vexsds nd AaCiP eukwr, P [almus — miffum peccatum, per Dci gratiam apertos fuiffe 
& "nfi Damdi imteligentie, cm inalijs | oculos mentis, vt intelligeret quàm grauiter dc- 





LI 


paflim tàm. Grzcis quàm Lagünis codicibus, & 
i Sixtinsedit. vox P almus omittatur:S. Auguft. 
in prirna quidem enarratione infcribit, /pfi Da- 
sid intellygentia; in (ecunda veró , Huic Dauid 
sntelle£hu ; alij Graci codices habent , e euseny 
v8 &aCi3, Ad intelle Danidis. Hebraicé in om- 
nibas eft, vor ma[chil,quod S. Hieron. vertit, 
evnditio aliqui, erndiens, vel sintellefhum pra— 
ftans. Qui culus, (ecundüm omnes interpretes, 


liquiffet: quod anted carnali delectatione occz- 
catus, intelligere non. pocuerar. Indicat 'etiarm 
idem titulus Pfalmum elfe obícurum , atque ad 
cum penetrandum dono intelligenriz opus eíle. 
Iure autém optimo à S. Gregorio & alijs inter 
feptem Pornitentiales numeratur; clm rocus fcin 

cato proprio dcflendo , & in cohorrandis ho- 
minibusad penitentiam: cui non fine cauffa ri- 
tulum fecic, Dassdu ma[chil, hoc cft, "Damdiu 

erndi- * 


onmiffo- 





IN 
eruditio , fiuc intelleElus , quafi dicatur, Pfalmus 
Dauidis eruditione pleniifimus. 

1. Beati quorum venn[fe (unt imiquetates, &c.] 
Hoc Genebrardus notat ad verbum. ex Hebrzo 
verdi " beatitudines dimiffi premaricatione , teili- 
que (Giucoperts ) peccate. Et ne quisin voce de- 
cipiatur, cauré monct , opertum peccatis, non, vt 
En Latinos, fcelerautlimum vocari ; fed iuxta 
phrifin Hebrzam fic appellari illum, cuius 
pecca Deus tegit, ne ampliüs pateant ad vindi- 
ctum. Vnde fubdit X. . 

i. Beatus vir, cus non. imputaucrit Donmnm 

peccatum. In Graco eft asyizrras, quod Vulgatus 
Trilex 7 1n prztcrito vertit, impwrauit. Huius temporis 
vrbi heretici ( vt videre eft apud Bellarminum in li- 
carum cir im . " 
w pai Dro de [uttificatione , & ad hunc locum ) ex hís 

; duobus veríiculis, tria falfa dogmata ftatuere co- 
nantur. Primum , quod iuftificatio in fola pec- 
catorum remiflione, non in iuflitiz infuftone, 
confiftat. Secundum, quod hzc remiílio non fir 
vera peccati abolizio, fcd eorum dumtaxattectio, 
ira vt Deus non tollat peccatum , fcd eo perma- 
nente tanruminodo illud obtegat, aut nonimpu- 
tec. Terdum qud poft culpa remillionem,nul- 
là opus fit (acisfaclionc. 

Quoad primum, Apoftolus hzc P(almi verba 
»e ji fm. exponens manifefté indicat in remiffione, fcu 
| nonimputatione peccati, veré includi iuflitiam, 
dicens: Sucut Q* Diui dicit beatitudinem bomi- 
nis, eu Dens accepto fert im]htiam fine operibus, 
ad quem locum vidé Cornelium noftrum. 

Quo ad fecundum ; fcilicet peccata veré de- 
leri, & nullatenus manere poft remiílioneri ; iná- 
finde nifcflé docet Theodoretus & Graca Paraphra- 
ahora, is, his vcrbis: Tezdvr, j9 ew): dvrés kizen) 
iminflifca- TE Quhoruin dis jh pvop di qespaa, did. i nghdan vdk 
sinn. diaapríag, x) und À Lyyn Térum ig uum eir. T antà enim 
sm illos vjus eft liberalitate, vt mon folum remit- 
peret, verum etiam obliteraret peccata, - neque 

onde eorumdem. relinquerer.. Hoc 


grana im- 
E 
uit 


Peetsta 
nen folem 
feguntur, 


vcfhgia 4 
ioque diferté docet Didymus infr citatus in 


Pestis Pfíal.84.ad v. 3. loquens de iuftis: xdr 
gag enr 3st12Avde 3] dptrüs, wx Vyupetlécw deTás, 
aj 31 Gu dganiQerw, dt X) d)da xgAisie And O- 
duuagnioiy. fi's 32 darin xgasmies lus dyrnap , àvwi 
^ dydms Pula i &pTh on vg e paTH XgAUSIU Td disapríat, 
e dr wdbxdzw xpirag wvsgyeerv. Et fi peccamerint, 
tegit ea per virtutem, non ab[condentem illa , fed 
omnino abolentem ; quemadmodum etiam chabi- 
14 operit multitudinem peccatoruen. Sicut emim 
feientia. tegat ignorantiam : fic charitas dinina, 
qua cadem eft cum virtute , tegst peccata cormmj 
quibus placuerit iudici boc beneficium praflare, 
E quibus planum fit, non ica a à Dcotcgi; 
vt remancant;fed vbi abolita fuerint,loco pecca- 
torum in anima charitatem virtutefque fuccede- 
rc, quibus & tegirur eius nuditas, & decenter 
oraatur, Huc quoque accedit S. Iuftinus Philo- 
fophus: £su id» pmirniawer ardyzw. Bandgurst. voy tir 
vé epa rb Sw Dre, JusayTas, X) aanapiee durrag à 
Mysr essi, ema , Maxapi" 9 € gy hayírilas xi^ 
PO- duaprías. rure BÀ Kir die utTarleus 29) mie 
uapriuam YA. duapndy epp T8 Dw A4CR apum, 
«X (x dt duit drurara javTa« , Xy diivu rig Vpiy 
&pniet XT Tuv, 01 Aye, 67 xdv diaaprohel f , 9f 
3 yruckent, € ux Mryirataa dug XUpr(Qe diuapriar, 
Quapropter fi paenitentiam egerint omnes quimi- 
[ericordiam à. Deo con[cqus velunt d Pp ant; C 
Toxvs L 


PSALMYVNM:.XXXI 


$53 
Aeatos ipfas bic ferma pradicat , dicens: Beatus. ANNO- 
cna non ymputancrit Dominus peccatum. boc efl, 1AT10— 
qui de peccatis pamitens, peccatorum vemi[[ionem NEsCOR- 
4 Deo confécutus fucrit, [Non ramen. ficut vos DERM. 
féducitis vofmetip[os, cfe al]) itidem veliri bac sm. Peccatum 
re per/imsles, qua dicunt , etiamfi peccatores fue rue 
rint, dummodo Desm mouerint , non ampstatu- dint La 
. iri s iai qn 
rum ipfis Demnum peccatum. ps em verbis im^ 4j, maner. 
putaauam illam haredcorum iuftitiam, vt adul- 
terinam refellit. .. . 
.. Quo ad tertium, tantum abeft, vt non impu. Sarisfactio 
tatio peccati excludat fatisfadtionem, vt potiüs il. »ecdj&na, 
lam includat,aut etiam prefupponat:tamdiu enim. $^ mh Im" 
Deus iliud ad paenam faltem temporaríam impu- Puma. 
rat, donec ipfi fatum fit fatis. Videde bis fusà ^ ^ — ' 
inum ín tomo s. lib.4. de Parnirencia, in 
quo de (arisfactione agitur. |. . 
Ex di&is collige, B. Dauidem hic infinuare 
trc$ gradus deletionis peccati. Primus eft, fim- Try; gra. 
plicis remiflionis , peccata remiuuntur , & d duli- ' 
culpa extinguitur, dc quo air, Zeari quorum re« "ni pec- 
milf fnt iniquitates, Secundus eft, quá poft ^"^ — 
reimiflionem peccata bonis operibus teguntur, & ; 
przcipué per charitatem qué operit multitndis 1.Pet.4 f, 
nem peccatorum ; dc quo ait, £r qworum teíla ' 
f mnt peccata. Teruus cít, plenariz fatisfactionis, 
iri vt nihil fuperfit quod imputari. poffit , aut 
aditum ad gloriam retardet: Et hoc volunt illa 
verba: Ci non tauerit Domnnm peccatum; 
Has verficulos vide fufiüs apud. Bellarminum 
& Lotrinum explicatos. ; 
IniptkM. Neque eff im ore eius dolus. ] Ità 
legit Arnob. Augutt. Cafliodorus, Innocentius; 
Grace, i 7 slianan kwrs quam quoque lectionem 
fequitur Pfalterium Romanuin , Ambrofianüm, 
& Arabicum; (£thiopicum veró habetis corde: 
Eufebius meminit vtriufque lectionis, & e ec- 
wan, vel ty md mugan. Do&ietioreu: fequitut 
Vulgata, qua habet, ss fpiritw; cítque conferi- 
tanca Hebrzo ínm13 berwcbo : atque ita quoque 
Sepemaginte habuitfe teftatur Hieron. qui in epi- 
ftola ad Suniarn ait, folum Symmachum vertif- 
feji» m plua, Scpruag. veró & Theodotionem, 
& v. :& vr. Editioncm, & Aquilàm, & ipfum 
Hebrzum habere, in fpiritn. 

Nota autem interdum dolum "effe ip «mimo; Dolo tri 
dc quo dicit alibi, Dolos tota die meditabantur: n 
aliquando verb is ere , de quo ait, Qui mon erit | fal. 37, 
dolnm in lingua (14: nonnumquam veró 3» ope- pil. "n 
re; de quo eft illud, Non defecit dgplatess eim. (al. 54, 
vfwra C dolus. In fpititu aucem illi, doluseft, 11. — 
qui non columbino, fed vulpinoanimo, crimina ^» Pit. 
confitezur! nonnulla aperit, alia prz fuperbia m . 
vel verecundia dolos? occultat. Audi hic D. Bet-. 4j, qui 
nardum in Sententijs: Cur, inquit, re puder pec. peccatum 
catum tuum dicere, quod non puduit facere? au; mom rei 
cur ermbe[cis Deo confiteri , cuins oculis mon po- P 
tet ab[rondi? Quod ji forit pudor eft tibi, vm 
homini, G- peccatori , peccatum tuum exponere; 
quid fatlmrih es in die indico , vbi efr m ex- 
! qat locom patebu? Vide S. Chryfoft. 

om. 3. de Parnitenria, vbi lüeulenter hoc A 
mentum tractans , ait: Diaboli bec affutsa eff, 
quod re — ernbefzere vetat, Cx peccatum 
dicere pudore impedit. Cum te peccato liberes, 
mri ? tunc ermbeftere debuiffes, cum pec 
eabas, &c. | 

3. Quoniam tw dulce pem Am Thco- 

aaa ion, 





ANNO- 


554 


douion , $m cevríssu, quoniam laberaui ; Aquila, 


TAT10- n ddptvex , xp Teide Td. icd pu Lo poyuaTi ut 
mts CoR- quoniam obmtutus, at'ritA (unt offa meas rugis 


prmin — €) ( quomodo fcré S, Hieron.) Symmachus, quidem mala, etfi grauia int, nibilominüs faltem 
$2 dme meos ( 6l) dfhoryer) immsUn 7d ócx uv nocte intermirtuntur & filenc: verüim harc mala, 
Xe sa Jupe ordsur spiego, quoniam obfilus (altàs — inquit, quz patior, nocte dieque me craciant, 
fhbriem ) inneterata (unt. offa meas ex eo quod. ncque vmquam intermittuntur , aut finunt. me 
Ingerem tota dic. ld eft, filentum meum, quo — fomnum capere. Quale autem. malum illud fit, 
ui diflrmulare peccatum coram Nachan,com- dit: Conner fm ^ igra sn arunimna mea,dum con- 
penfaui continuis painitentiz clamoribus, ita vt — figrrwr fpina. Id eit, remorfum patior confcien- Peeranes 
vel ob id (alum acceleraucrim fenecturdis mala, tix, quz veluti fumulus cor lancinar. lta S. Au- (Pw ó | 
debilitatem, m«erítiriam, dolores. Mirum (ané — guft. Ex spfa azeramarione mania ti , wiquir, 
cft, hominem peccaro moruüfero vexarüm ,filere — conwer fn [mmn m erumn« pita  fatlus (um py (ir 17^ 
Hamscor- & mutum eile, Clamar, qui dolore vexatür,me- — cowfixa eff mili [pina , compurita efl. conjcientia 
prrelabo^ — dicum inuocat, dolorem mmorbumqur aperit: at^ ses. Quam fpinàm expertus iam erat. veré con- 
TRI -— mifer qui mortiferis tabefcit eriminibus , mutus — fiere, & cor animi lacerare : vnde cruentus & 
dre filet, nec medicum accerfit, nec morbum patefa- — affectus incredibili moleftià vocem rollit, Dei 
c4mi ver) Cit, Quonam tacui, ait Dauid , inwereraserunt — manum & przfidium poftulat, fuaíque zrumnas 
filer pesca. offa mca, dum ciamarens tota dit. Sic tacet im- — confitetur. Sed lingua (inca alium quemdam 
"e. probus homo, & clamat, Clamat morbo aliquo, — fenfum Dauidici illius oraculi prxfert, qui non 
: vel dolore corporis cruciatus; cacet animi morbo — minüs peccati malitiam exponir.Tca cnim quidam 
Petater — corregeus.. Aliter quoque clamat & tacet. Tacet, — teddunt , verfus cfl jmces mem en ficcitates afli- 
ciamh^ Ó^ quia peccatum minime confitetur; clamat, quia — »w««. Allegoria (ané perclegans, quz qualis ficilla 
pe merita fua iactat,& peccata peccatis addit, qu — fpina, quamque odiofa,declarat. Scelus enim vbi 
magno clamore à Dco (npplicium expofcunr, [à.— inciderit in animum, vim vitalem omnem exhaa- 
hanc fententiam. Magnus Gregorius verba Da- — rit & vigentem faccum, arcícit cor humoris in- 
uidis expofuitim Commentarijs Pfalmi 1.Peni- — ops & iucunditaris , vt in fummis fieri caloribus 
vénr. Jíle, inquit, racer, C clamat: quia peccat — videmus, fqualercomnia,&, propé dicam emori. 
quadem (44 fitentio comtegit , merita vero per vo-.— Symmachus vertit, uerspágn p ei diazÜogav, cs 
ven magnification extolist, /1ut certe ille taces CF — wmdewt Ssgariv, conuer [ias eft ribi sm corrmptionem, 
clamat: quia peccata quidem praterita per cowfef-.— ficut ficcitatem aflatis; Aquila, &cpaglo eis ociro- 
Jiouem non annuntiat, C per cor impamnuens ali& — plo uu trinuda ( eig, ver [us [um nyaftirate mea 
committere, accepta peccands libertate, non ce[-.— sm faualorem «jlmum ; Cuinta cditio , paene 
fat. Clamat itaque peccatum ,clamatiniquitas, — mmAamup/no Ub» TU iens émapyr, verfu eil un 
quamdiu per parnitentiam non deletur; & cla- — gsiferiam, enm. fruciusm folitudo fit; S. Hicro- 
mar, non miíericordiam petens, (cdiram , vltio- — nymus , ver farm [um in miferia mea, cum exar- 
nem & poenam expoícens. AN ew qwed peccatmm — ferit eil cx Hcbrao vertunt alij, viror meus 
Gen. 18, clamor Jit, teflatnr Scriptwra: Clamer Sedomo- — ver [ns e5l im ficcitates. esliuas. Inter tot lcétio- 
vum muliplicatus ejf, Gc, Peccatum cum. voce, num varietates meritó illa Septuaginta prarfcr- 
exlpa cji «n ailione: peccarum cum clamore.culpa — tur, qui videntur pauló aliter legtic textum Hc- 
eb cum libertate: T otá die clamat, qui publi — breum,quàm modo [e habeat; ac proinde in He- 
peccare non trepidat. ita S. Gregorius. Quando — brzo,vt modó legitur, lcribarum etrorem cfTe pu- 
"ara Dauid, ad 1a&tanda, aur etiam excufanda — tandum et, vt bené notar. Bellarminus & Lori- 
à Ícelera, tota die clamabat; ad confirenda, totà /— nus. Nam minimá muratione vnius vel duarum 
die obmuteícebat, Vnde tacendo recrudefcebant — litterarum , poteft fieri vt fit in. Hebrao fen(us 
vulnera,qu& cBofcendo facilé (anarentur.ld ip- — noftre editionis. Lllud cnim v1 3502 s»ebrphac 
fum expendens S. Auguft, ad hunc locum ait: lefadd:, id eft , ver fies eff viror meus; fi legatur, 
T acuit, vnde proficerct; nen taciit, unde defice- vygh *n29n3, nebepacbti lefoddi, erit , conmer [ms 
ret, T actui confe|[ionem , cinmauit prefmmptio- [m mn aerumna mea.Ex quod fequitur yp sir? 
ncm. T Cus peccata. (mn , clamans merita fw. A 3 vpuum? 
: becbarboni baits , id cít, in ficeitates «jhinat, hilc- 
5s clamarBipeccata [ua, C taeeret. merita fna, f béni Srha 
— annouwaventsrojJa css. Modo autem remanfit in garur hc, yip *312)03 bechar nd kprs,ecis, 
veimflate, qui noluit confitendo amare mowitatem, — "P fgirr mibi [pina, quam lc&ionem veriorem 
Iraquc períeda peccatoram confeílio , fingularis * eife, dubitare non polDumus. Eleganter autem pp, "a 
quzdam c(t animorum renouatio , & à ícclerum fpinz metaphorá, cruentas peccati plagas dc(i- catt ^ 
vinculis abíolutio. gnat, quas poft fallacem, quam oftentabant, de- doin amu 
] letationem infligunt. Falluntur opinione fuá, ridi ' 
4. Üuoniam die ac nolle eramata eft. fuper me qui iucundum a vitium putant , & corrupti at ond [ 
Meri gel on eigens hzc verba por- — animi dulcedine rapiuntur. Si quzin cocítiu- Peu 
qi pies pur Heres cds gudiumct fcr linum dredbvum 
ars ip M pig Smet R à ie peus obijcitur, quod meram moleftiam Occu- 
lb:nn Qe à qu ence 3 n sion en lit, quam tandem experientur. Peric s. Hilarius 
: : ,1nq dA E44 "1 4^ in Píal.59. Uitiorum gaudsa cum (unt intelletla, 
LJ) f'aprr gemitwm mew VT clt, grauior eft p a- comp nngunt. Hinc Lactantius lib.6.cap.3.aitdo- 
a vel € pu »quàm vtvllis | ceri philofophis, vitia quibu(dam delinimentis 
bovrig ni uid M nacatali bus allicere animos hominum, & ina 
LReg.5,6. & acerbiracem pona fignificar. Sic ctiam aygra- ium lucundinkam fpecie captos, ad acerbas 


sata efl mani Domini [mper eefzonos , C de- 


EXPOSITIO PATRVM GREÉCORYM 


molitus eft cos. Eadem 
ri ingum dicitur. 
Expende etam illud, Die ac roGe. Reliqua 


amaritudincs miferia(que perducere. Grata,dum 
viuimus, & iucunda videntur ; ro(a,. Horc(que, 


aut 


queque ratione zrgrasma- y. Rez. ui 
* a9. 





1IN PSALMVM XXXEXL 


aut etiam poma & bellaria iudicantur noftra fce- 
lera, peccandi occafiones , ipfeque vfus, confue- 
tudo & illecebra peccatorum: at fub mortem 
mutantur in. abfinthium , conucrtuntur in acu- 
leos, quin ctiam ( vt cum Dauide xr jul ) fpinz 
E fine fuco, fine melle, quo à veterstore 
noftram perniciem illitz obijciebancur. Com- 
punctus hoc ipfo aculeo, paenitens iam Vates la- 
mentatut t ('onuerínus [um in arumna mea, dum 
ra itur []ina,. Ac fi diceret: Priüs rofa mihi 
-vi 4 and meum illud adulterium cum vxore 
Vriz , & potitus concupirá voluptate , illà mihi 
dulcius nihil putabam: fed malo mco didici, 
ám mendax fuerit illa dulcedo , quam mille 
tz funt amaritudines, quz randem animum 
mcum grauiter excedentes , ad paenitentiam per 
Dei gratiam conuerterunt. Sic nimirum diuina 
clementia prouidit , vt fcelus fibi cffec dignum 
fapplicium, vt, càm homines animaduerterenr, 
ex ijs rebus,quas incredibili amore npe din 
inani voluptate nafci egrirudinem, & turbati 

animi cruciatum, à criminc abftinerent. 
y. Deliclum menm cognitum feci, &c.]S.Au- 
-guít. legit, peccatum meum cognoni, € aniuihi- 
tiam mcam non operui; explican(que quid fit,inz 
iuftitiam non operire, /d eff, inquit , smwfHitiam 
meam non occultam. Scd quid ab hac vlceris re- 
uclatione fecutum? Sccuta integritas , & fanitas. 
Addit enim ftatim: "Dixi, Confitebor aduerfum 
me iniu[litiam meam, C tu rennfsti impsetatem 
peccati mei, Quz verba (ic expendit & illuftrat 
Mlurfi S Aucuft.Enarrat.z.in hunc Pfalmum: Qui re- 
des jo gunt peccata, nudantur: ifle autem nudamit , vt 
sata man - Coo periretur.Tniquitatem mean non opersn. Quid 
aduría — c] non operui?. Jamdudum. tacueram . AM odo. 
Dmm. — quid! Dixi. Quid dixift i "Pronuntiabo admer- 
Jm me smufhitias: meas Domino , tn remifif 
smpietatem cordis mai. ANon fine cauffa. dixit , 
Progsntiabo aduer [um me,C boc intereff- Multi 
enim pronuntiant smiquitatem [uam , fid adwer- 
fi ipfum Dominum Deum: quando inueninntuy 
sm peccatis fuis, dicunt: Dew boc volwit. Quid 
ergo feci? Hoc eft pronuniiare aduer [ue "Deum. 
Forte dicatis: Nemo boc dicit. Quis efl , qui di- 
cat, Dens bocvoluit? .9Multi & boc dicunt. Scd 
€ qui boc non dicunt , C alind dicuut, quid di- 
euni Fatum mbi fecit , flelle mea fecernnr. Ja 
iam prr circuitum ad Deum volunt peruenire. 
Per ciremitum volunt peruemve ad "Deum accu- 
fandum , qui. nolunt de compendio venire ad 
*Deum placandum: C dicunt, Fatum mibi fecit. 
Sic ille & alia plura de hac re fcitiffimé, quz 
ratereo. Pronuntianda jgitur peccata fed. ad- 
ueríum nos: fecüs, non fanantur, fed augentur. 
Nam & Cain & Iudas agnoucrunt , & fatli funt 
ccatum fuum,fed nullo fructu. Quiadum fibi 
male confcij funt reprobi, non definuat fcipíos 
" excdere, & Éremere aduecfus Deum: imó quam- 
uis inuitos ad iadiciüm fuum cogat, cuperent 
tamen fe abícondere. Sed hic longé diuerta pec- 
«ati agnitio defcribitur , dum fcilicet peccator 
fponte ad Deum fe confert; quia fs faluus 
nofi in petuicacia, vel hypocrifi, fed in veni 
pelidum deprecatione flatuit. Atque hoc cft quod ait, 
egmüum — Dcitlum meum coqnaum nbi feci. Id accurate 
fam, «fi. expendens S. Gregorius in expofir. huius Páalmi, 
etiam &f-— B7, inguit,eff deliihum cognatum facere, quam 
eumfan- — pium manifestare. Ille emim delitium cogui- 

rie Toxwvs K 


55$ 

tum facit, qui non folum quod fecit. annkntiat, ^NNO- 
fed. enam omnem peccat caufam C7 originem. YATYO- 
narrat qui non (uperficie tenus peccatum loqui- 
Inr , [ed GF quando, C vbi, € quomodo ; C fi bkR11. 
vel sgnorantsa , vel ca[n , vel [Indi deliquerit, 
cenfiterur.Sicille.Igitur in confeflione nihil füb-. Confeffre 


duci debet, nihil occultari; alioquin. delictum, 4&e «ff 


mgenn 
! finer. 


cognitum non facimus , fi fludiosé aliquid fup- 
primimus. Noxium pudorem euome, euome 
penitendam verecundiam, omnia prode.Impu- 
dens pudor eft, occultare Dco crimina; & inue- 
e: bnjeic n eft, celare medico vulnera, 
condere pijffimo i| peccáta. Quid noxio 
eg pd aum NIn ej Lorie Chry- 
oft.Serm.de Paenitentia ) accwfare fma peccata, 
ftd inflitia C virtus. AN| am fi non effet virtus, 
won illi mercedem poffet Dew. Mercedem reij- 
cit, qui humiliter culpas fuas fateri fubrerfugic. 
Scimus vt fua mala extenuent hypocritz , vcl 
fucos inducant, vel tergiueríando obfcurenr; dc- 
nique numquam ingenué & pleno ore rectam. 
confeffionem afferant, Hac prauitate fe fuiíle 
implicitum negar Dauid, quia (ine vlla fimula- 
Hone: patefecit. Deo quidquid eum. premebar. 
Nam cüm dicit fe norum feciffe peccatum ,. nec 
abícondi(le; pofterius membrum more Hebraico 
ad amplificandum additur. Quare dubium nog 
eft,quin Dauid coram Deo fe fiftens,fe Dei iudi- 
cio penitus fubiccerit, protuleritque reatum 
fuum, vt apud fe damnatus veniam impetraret: 
ns & bain Íe obünuiffe fignificat. vnde 
ubdit: 
InipE£M. Remififli impietatem cordis mai] 
Sic étiam legit S. Auguft. Grzcà xs! iac pen; T heo- 
doretus legit, deífe«ar dpsagrín; , smpieratem pec 
cati, quomodo ctiam Vulgata haber; Aquila; 
dropíar dlaagrias , siquitatem peccans ( atque itd 
$. Hieronymus legit;) Theodotion , &uapzíap 7! 
dniCéias peccatum iniquitatis; Symmachus(quem 
laudat & fequitur Eufcbius) jm eU debis slo 
d uapríay pi, Ut. 1M anferas peccatum meum; vcl, 
Tie dyopey d nprías , iniquum peccatum. O fuauil- ceri. 
Áimum nuntium ! quo mens hominis nimilm fuasiumm 
uantum exhilaratur, cor exultat, omnes ferus amima,ia- 
inexplicabili lztitià profunduntur : cüm Deus ^"ligere 
intimoinanimo fignificat fe placatum,nolle mor- Jibi rema 
tem peccatoris, intueri lacrymas & purt animí uy, 
deuotionem , paterno affe&u in collum irruere, 
dare anpulum,candidamque ftolam. Nulla mihi 
videtur tam certa & tana animi lztitia , quanta 
folet effe tranquillazz diuinitus corifcientiz, Deo 
auittem inducente, quz meerorís nubem dif- 
cutit, mulcet animur, gaudium exfüfcita. 
6. "Pro bac orabit ad te omnis fantlue ] Grz- 
cé, )mip wm ; Hebraice, nar sy bbal zoib, 
qnod ctiam eft gencris feminini, Sed, vt. fuprà 
P(almo 26. v.3. & 4. notauimus, Hebizxi genere. 
feminino pro neutro vtuntur; Symmachus, iie 
vel ai evzw, de boc , vel propter boc , id eft, pro 
hac re, vt non denotetur imouens cautfa,fed ora- 
tionis materia. Hinc redté infert. Bellarminus Sandi &a- 
(libro 1.de AmifT. gratiz, & flatu peccati cap. .) ent etiam 
efle quedam peccata , quz ín Sanctis aliquando Jan — 
reperiuntur , nec tollunt fanctitatem. ZVec eim E ep d, 
ejt bomo qui non peccet. Quare Matth.6.iuben- 46. ^—— 
tur omnes dicere: Dimitre mobi debita noilra, Matth. 6, 
Nam,vt lacobus ait, /n multis offendimus omnes. 1* 
Similia loca Tunt plurima in Scripturis. Vnde dade 
Aaaaa pulchra 


NES COR 


$56 EXPOSITIO PAT 


Awwo- pulchre S. Cypriarias Serm, de Eleémofyna ait: 
TATTO- Owifguis fe inenipatum dixerit, amt fuperbiu, 
NES COR AWf fInltus efl. Prohac icitur peccatorum: venia 
vni ( Vt cómmuni confenfu fami Patres interpre- 
tantur)orat omnis fanétus. Heec maxima Sancto- 
Tum cura, &^primum omnino ftudium, ps 
catorum fuoturn remiffione Dominum «c epreca- 
fl. Qnanà enijip, (inquit ad hanc locum S. Gre-- 
gorius) elechus quifque maiori [antlirate praemi- 
net, tanto mais de bis, fine quibu bac vita nom 
"duotur, veniabbus peccatis dolet. Quis fanilor 
Kom.»,;. Panlo, 49i de fe diffidens , de Corpere miorris per 
ei fratiam liberari expettat? Santli enim viri 
"licet PACHis iom virtutibu polleant , habent ta- 
men adbuc de €hlpa ob[curitate quod ferant. Et 
dicet ion magná vita claritate luceant, aliquas 
famen peccati nebulas, velur; quaídam nolis re- 
liquias nolentes trabgpr. Wud dimine profecto 
pietatis difpen(atione 4jitur, Vt quj afcenfoner 
in corde fuo difpofwit » ad humilitatis celfitndi- 
mem [uà melins snrmipate f'ibleuetur, Quod 
ark iw un numquam fatis przdicatum Numi- 
nis beneficium cecinit Dauid, càm pro venia vi- 
tx maculofz , ad parentem bonum adijffet , di- 
Cens:"Pro bac orabit ad te ompis fanilus in tem- 
ore opportuno; Grace » b ngupe wütrw; Sym- 
machus lerir, Xp» loger, tempus nailu ; quod 
$. Hieronymus vertit, tempus inuenitni; Hebeai. 
cé e(t, ND ny, lebher metfo, quod alij ver- 

Unt, /empore imnnueniendi ; Chaldaice eft, m 
NIW lebbidan rebhutba, id eft, in tempore bene. 
placiti, quod tempus hoc nomine vocatur in 
P(almo 68. vbi ctiam fit mentio de oratione his 
Pal.é$,14 verbis: Ego vero erationem PH4API ad te Domine, 
rempiss beneplaciti Deus : vbi Septuag. habent, 
Aipls udixiag; Symmachus VCIÓ , taspig diae, 
Tem Iempus reconciliationis, Quam Symmachi (en.- 

pus c : 

epporu. t€nüam confirmare videtur À Sirm de recon- 
sum e£ — ciliatione per Chriftum facta ic loquens: Ompja 


wonciliatio- [lnm: G* dedit nobis minifterium reconciliatione, 
Quoniam quidem Deus erat in Chriflo, mundum 
reconcilians fbi , non reputant 1pfis delit] ipfo- 
Yum, C pofuit im nobis V iationg. 
ÜPro C. briffo ergo legatione fungimur » n3 sam 
Deo exhortanze per nos, Obfccramu, pre Chriffo, 
rtconciliamini: Deo. Eum dui fion monerat pecca... 
tum, pro nobis peccatum fecit, vt nos Cfficeremur 
sufliia Dei in 3PÍo. e" d dinmantes 4RtCPE exor 
Dei Yecipiatis, qi 
enim: Tempore accepro exaudiui t6, G* th die fa- 
hutis adiumi te, Ecce nunc tempys «cce ptabile ecce 
nunc dies [alutis, Ex quibus verbs ben? infer 
Agelliuf.: í; tempus inueniendi, (eu tempus o 


Tempus 

Chrifti eft 

ebbortu- 
nnum. 


per Chriftum rcconciliauit , non reputans illig 
peccata ipforum, & illorum pecca in Chriftum 
uanftulit, & illum peccatum fecit, vt illius iufti- 
tiam in nos transferre, & inipfo Dei iuftiria cf 
ficcremyr; ergo hoc tempus cft, quo Sanéti ora. 
turi funt: nam nifi priüs reconciliari, exaudiri 
non poffunt: ait enim, T empore ACCCDTO Xd gu; 
7t. Poft Chrifti itaque reconcilistionem orare 
, Aubentur,vr audiantur; primüm uldem ac prin. 

cipaliter actu perfectam , quód í ad ca tempora 
peruenire non liceat, faltem fide creditam, Aliam 


eutem ex "Deo, quinos reconciliau;, Jibi per Chry. ^ 


RVM GRAECORVYVM 


rationem intellieendi temporis opportmi, fea Tembus 
temporis inueniendi, afferunt, quibus id tempus gran, og 
indicari videtur, quo inuenitur Dcus; hoc cil, ?rrertu- 
£uo inuenitur eius gratia atque clementia , dum; m. 

huc expectat Deus, & difiert iram fuam atque 
vindi&tam , dans locum panitentiz , iuxta illud 
Prophet: Quer;;e "Dominum dum inueniri p- 
Til, snnocete eum dum prope eif. Tempus autem 
inucniendi Dominum illud eft, cüm ab iniqui- 
tate receflerimus, quare fubiungit : Derelingnat 
Hmpiná viam (nam, &c. 

Inip gx. Verumtamen In dilumia aQquay ug 
mnlterum, &c. | Scníus eft, ctiam( nos vmüi- Partis 
que circumdent profundi mortis gurgires , & fa; i 

ricula falutis, metuendum non eflé ne nos ab- poen lé 
forbesix, fed tutos & incolumes fore, modó fe. 
cundam poft naufragium poenitentia: tabulam 
fitmiter toto animo complectamur; per quam in 
ipa corporis morte lutem certam anima: con— 
Íequemur, & in zterna falutis portum deuchc- 
mur.Nam diluuij voce notantur difcrimina (alu. 
tis. S. Auguft, híc di/nnjpps a warum, ymbolicé 
exponit de doctrinarum curiofa & noxia varietate 
quibus animi obruantur. Qwd eff, inquit, di- 
Inuium agqnarum multarum ? mulnplicitas va- 
riarum W nsbund um Exempla deinde apponit: 
"lia dotlrina eff, F atups mp, feaitzalia doirina, 
Cfi mibi fecir, fertuna- fecit, Alim dixit: E 
Beni tenebrarum ContYaria,2se rebrllauit aduer. 
J» Deum ; "Pf facit peccare. bominem. I" hoc 
diluuio 4quarum multarum ad te non approxs- 
mabunt. e/fd te id eff , ad. Denm. Viliu(inodi 
enim fcientiz non ad amorem Numinis ducent, 
nec augebunt animi fanctimoniam , fed immi- 
nuent potiüs & euertent, Sed hic fenfus cft ac- 
commodatitius: prior de paenitentia e(t litteralis, 
quippe per illam Proprié é diluuio peccatorum 
cmergimus, Liber etgo à peccato Dauid, ia vo- 
cem laudis & exultationis prorumpit, dicens; 

7. Exmltatio mea , true pe à crcumdantibiu 
mt. ] In Hebrzo cft, ouationibus. liberationis 
circumdabis me, letitia videlicet cá, quà geftire summa 
folent , qui ab hoftibus fuis liberari lunt, per- «xwlratis 

andes me. Osarsone; vocat effuíam illam & te- «nima à 
dundantem voluptatem, quam fentit animus, à pa 
maleficio & culpa liberatus , przfidio Numinis A 
& olentià tutus » gratià infignitus , iam 
quedammodóà Angelorum focius, czli muni- 


1.5. é, 


Ibid, 


, Ceps, vttriumphare prope videarur. Poft illum 


verficulum, n^o fz/aj, appofuit Dauid, quod 
Septuag. vbique Diap alma transferunt , qua 
nota eft admirantis animi » Vt meditantis mens 
obftupefilit, & viui &de atque erecti cogitatione 
apud [e TCputet, quanta gratia , quantus fit ille 
fauor, quo Deus profequitur fuos, vt maculofi, 
diuino beneficio candeant; tenebricofi, luceant; 
miferi priüis,ob penitentiam füauiffimé rideanr; 
€ iactanone turbulenta conícientiz, placido flu. 
mine lacrymarum » in dulcem pormum coníola.. 
tionis diuinz ferantur. 

' S. Intelletium tibi dabo, &c, ] S-Hieron. no. 
at hic more Prophetis familiari » fine vlla prz- 


fatione verborum, mutari perfonam, & introduci 
Dcum Daniídis poftulationi ref; pondentem, prour 
fuperiüs in Paraphrafi explicatum eft.Qua fen. 
tentia communis cft Patrum. tam Grzcorum 
quàm Latinorum; recentiores ramen aliqui cum 
lanfenio non volunt Períonam , fed. locutionis 


imodum 


M I  ÁÀ— À 


on 


MU E 


IN PSALMVM XXXI. 557 
fnodum dumtaxat vagari, & Dauidem modó — poflefforem fuum, & afinüs pizfepe domini fui 4NNo- 
pluraliter, modà fingulariter alios ad hortati.Sed apo roy vcrb & mulus ciectá ceruice TATI0- 
prior fententia, vt bené Lorinus notat, maioris fint. qui fe folá inftructione & monitis ad viam NES con- 
pro fe penderis auctores habet, & verbis Pro- — dirigi non finunr, nifi camo & frxno conftrin- brn11. 
phetz conformior arque limpliciorvidetur:qua- gantur. Inobedientes igitur cam ijs componit; woe 

ropter ab illa minime recedo, Refpondetitaque — quia iugum. detrectre , animalium rationis ex- mrs 
oiinus Dauidi, & iptclligentiam , directio- poe roprium cft, alienum vero ab hofhini» pj, roin- 


us prudentibus. Poffünt etiam per equos & farari. 


Ex Dei re- 
[pw om-. tos ad me, Haud oxiofus cft ifte Dei refpedtus, — illis vero qui mente valent , ionge aliá vià incc- 
eben n fed fui nobis imprimit imaginem, & infe tranf — dendum eft. hi enim ad nutum parere teneütur, 

' formar. Omncs enim id à Dei oculis habemus, | quando equa imperantur, Pulchre ad lunc lo- 
vt ad Dcum'tendamus, -&.eum afpiciamus in — cum S. Auguft. ole, inquit , fieri freut eds 
omni operc, & in imaginem Dei transforme- — C mwíne, quibus non eff intelle us, sdeo fe rege- 

»Cors, mur;lux illud Pauli, ANos vero omnesrenelatà / re volunt. Ergo fac sts Dei , quod fir equo C 
M. 0. facie gloriam Domim: fpeculantes, traniforma- — mulo, vt piems eos eogasferre veyimtn tuum, qui 
mr à claritate im claritatem , tamquam à Do- — non propinquant ad te. Aíwlta flagella | vrai 
mini [piritu, Quid eft a claritate sn claritatem? — mmlinm flagellatur, qui non confitens Deepecca- 
D. Anfelmus exponit, a& vma clara vifioue sm. t4 fna, fe sp[wm [ib rectorem effe vult. Speran- 
aliam. Itaque qua nos transformantin Dei ima- — tem aurem im Domino, mifericordia circimndabir, 
ginem,qua nos faciunt ire ín fimilimidinem Dei, | Qursmtem fperar n Demino , C- €i fe fubdit rc- 
viüoncs eiuídem Dei funt. Sed vnde habemus | gendwm, mo[ericerdit circumdabir. Latamimi in 
tam claros oculos, qui Deum intuentes,nos Deo | "Domo , C» exulrate infi ; now fn vobu , [ed sm 
Mnima in-. fimiles faciant? A fpeculo,refpondet S.Chryfoft, — Demino. £t glortamini omnes reth corde, Et in eo 
fter foeiuli ve enim in fpcculo accedentis ad ipfum oculiex- — glorzamtim emnes, qui antellexifhs vetlmm effe dli 
ripe primuntur; nec aliunde fpeculum.bonos oculos — fbdi, vt ceteris greferamini. Vbi optimé.notat | 
- expn bct, nili exeo qui ad illud accedit: fic nosin- — fan&tus Doctor, Dauidem inprimis cos mulos & 

- ftir fpeculi Deum referentes, clariffimisDeiocu- equos x Ciguisd qui Przlatis non parent; ac 
lis infignimur, quibus Deum videntes, crebrà — tandem hs. verbis Ptlmum conclufife: Lera- 
vifione in imaginem Dei transformamur . Mg — mimi s» Domino C* exwltate imj]s , G- gloriamuni 
fpeculum fcilicet nos Dci faciem , Deique ocu- — emne: recti corde. Id ct, vos vero qui animi pie- 
los excipimus, & inde in nobis oculi excitantur, tate, & ingenij dexteritate valetis , iuffa Dei ex- 
nonotiofi, ed qui nos Deo facianta(limilari,  plete. Hoc enim maximt decet pios & fapicn- 
Quoó fpc&at hic Dauidis verficulus: /nzelleium — tes viros. p 
tibi dabo, G- imnjIruam tc in via bac, firmabo fu-.—. 10. AMnlta flagella peccatoris. ) Notat Ianfe- 
pér teoculos mcos, Nimirum fuper nos, vt fuper — mius, hunc verfüm duobus modis intelligi poffe, 
ípeculum,Deus oculos fuos firmans,intelle&tum — Priori modo fic, q. d. Mulra quidem (unc fla- 
m hoc cft, mentis oculos dar,qui imaginem Dei — gclla peccatori deputata; qui tamcn inter pecca- 
refcrant. Vbi enim priüs iple Dominus oculos tores fperat in Domino, & bb id cius ambit gra- 
fuos ad animar vertit , illa inftar [peculi coram — tiam, hunc miericordia circumdabit , per quam 
recipit Domini venuítarem,. Itaque de pulchra debita ci fupplicia remittantur. Altero modo, vt. Pecettores 
Dci facie in nobis, quafi in fpeculo expreffa,ha- fit inter membra huius verfus oppolitio, & fit feres. 
bcmus pulcherrimos illos oculos, quibus in — fenfus: Multa flagella accidunt peccatori:at coi- peto 
Dci imaginem transformamur. Ne iguur diui. trà.qui noneft peccaror, fperat in Domino,atque c, dar, 
nam hanc in nobis imaginem vitiorum fordibus ob id [c à peccatis ftudiose cauet ; huic Dei bé- 
conípurcemus , & degencri conuerfarione per- nigniias & milencordiz vbique aderit, & copio- 
damus, (alurarem fubintulit admonitionem, ^ . sé. Atquc hunc ellc veriorem fenfum indicat 

9. NolitPfieri ficut equus C mulia , quibia verfus [equens , in quo iam iH & reths corde 

non eft sntelletIu. ] Quz quidem pecudes, non dicuntur, qui hic vocantur fperuntes in Domino, 

Le — ratione, fed caeco impetu brucalis laíciuiz ferun- Dcinde peccatores. fer& non vocat, nift cos qui 
eq & — tur. Coarguit. precipue his verbis Propheta eos peccare períeuerant, Agellius cenfet Septuag. 
slo cm; ( inquit S. Hieron. ) qw: sen Des volwntate, fed — hoc verbumyuxnaewsaccipere pro crecer ac 
porad. proprio moie fe egere volunt , C effrenes sm— fietler. q.«. Mifericordia tamquam pia dux lc- 
: niter flectet monitis obíequentem, peccarorem 





hem , ac fanorem funm illi liberalier àddicit. 
Emphaticé autem illud, F;rmabo,inquit,/mper te 
eculos meos. Perinde ac fi dixiffet: Non auteram 
oculos meas à «c, quia tu afiidué leuas oculos 


duxuriam decidunt. Quocircà,vt libidinem (uam 
expleant, nullum rfon ius humanum ac diuinum 
equi ilti ac muli proterunt. Arguré Card. Tole- 
tu$ Serm, 11, per mulum qui generati , & non 
genciat, ingratum hominem intelligit , qui gra- 
tiam accipit, & non rependit, Quare D. Bernar- 
dus epift.107. Szudere, inquit, porims gloriam 
vé[lram referre ad illum a quo ejl; fi nou vul 
eam perdere ,. Mtcerté. perdi ab ca. Sed iurc 
aml»ges, cur ad eorum exempluti qui fine. in- 
telligendi facultatefünt, equum & mulum no- 
tarter appofueric, cüm ftupidior afinus , rudior 


ba 5 (it? Refpondet pulchre S. Auguft. quód bos 


mulos intelligi homines rudes, quibus fánecon- 
donandum cít, (i quando iuffis non obtempe- 
rant; hoc enim fert rue illorum v qerpuim 


vero tamquam duram ac reluctantem belluam, 
flagella, morbi , dolorefque ad. rcétum itcr im- 
plat Ac ne quis nouum & infolitum putct, 
XsxAN Y 

runt ijdem Septuag. in Cantico Moyfi, a'kócwzir 10. 
uror, X Vrai ww auzis, eircamdedst enm, C do- 
enit eum: quod Latiné clariüs reddidit S. Hie- 


ron, circumdwxit eum, C docuit. Sic Exodi 1 3, Exodi 1j; 


E'uihusgyr 6Dide Tür hady elg vlov gnus, circumdedit, 
fiue coircumduxir , Dens populum im defertum. 
Flagellis autem, quibus eruditur peccator , miíc- 
ricordiam oppofuit. Flagella enim peccatorem ad 

Áaaa 3 rcétüim 


r, idem ellc quod cirewemd cere , lic. Vettc- peur, ji, 


$58 
PARA- fetum iter adigunt, mifericordia pium benigno 
PHRA-  du&ucircumdacir ac flc&it. 
$18 PA* — j1, Gloriamini omnes velis corde.) Grace eft, 
TRVMe — xus , quod vi&torum & triumphantium eft 


pre qui fractis domirifque hoftibus rri- 
pudioquodam geftiunr,cantuq;& leririà efferun- 
tur. Hebrza vox 1312 barnins quá Dauid vti- 
tur , iubilationem fignificat : xd Sepruag. & 
Grzci Patres folent dicete bua or,in rebus lz- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


citus quando inclinat boflinm acies , non vti ex 
tremá villoria, fed concordi voce C iubilo, qua- 
tere eorum animos iam. abietloi: quod eff, inquit, 
yixni Aayusrpdg 3, vpomasv, clara vid 
argumentum maximum. Ad hoc igitar [xririz 
gcnus euocat iuftos afflarus à Deo Vates, cüm 
ne lotiari , exultare, plaudere manibus, iu- 
ilare. 


fignificant, ni(i i4»w& qub Jmwfonis , infignem 


erie c tropas 


uz omnia,vt ait $. Chryfoft. nihil aliud 


Sx, viffimisiubilare; hinc daa uis, vt ait Hefychius, Lex nd exquifitamdue letitiam, Vnde qui- 


eft óda pro vi&oria, S. Chryfoft. in Pfal. 4$. 


so quit rem hanc difertiüs exponit: Solen:, inquit, exer- 


am hoc loco vertunt , sséitat€. ad. owationem 
vetlos corde. 


IN PSALMVM XXXII. ARGVMENTVM. 


Pfalmus Dauid, qui fine titulo 
eft apud Hebrzos. 


Hunc P[almum Septuaginta explanantes; 
Ne quaras, mquiunt, w[iriptiomit expla- 
— mationem , quandoquidem titulum minime 
imuenimus . Ceterum bic Pfalmus à B. Da- 
wide editus eft fuper ijs que de admirabili 
Ex echia feruntur. Formatur autem veluti 
ex perfona ipfius Ezecbie ad. bymnodiam 
populum excitantis poft admirabilem illam 






YaAu0; 7d A&CI , duoeriypa- 


QO" zaQ E Gegios. 

Té Gv ol Kod voy aA by ipm" 
mc, jd Ünrionc, Qnoly, ipuoweias Ej1yeg- 
qc Vimyegpla) j9 s» d'esuly. elprray 


JY 6 s aoude GRE Duro E tuae Aa- 


G2 , eie slo) x oy Sappzcvy ECexias 
Vumiswow. E'nudnea) dioc OE aud 
78 Ewa &i& CuModias T$» Agby Txec- 
Evvorr OP, 42! ? ooadia vial , é x 





"victoriam, c» Affyriorum internecionem — 9]. Aosveian UsSepr. 
PARAPHRASI S. . 
. . E , , 
[9pm XVLTATE iufli in Do- a. gg rAAAIAZOE CUu 
." ^", z-. qn 5 . : Ny VOS T 9n ^e , Ld 
* pugea »i4! mino: rectos decet * lau- AN Qi xveju Gic din qret- 
" y ld " . E d 
do. EP datio. d aiBell ores civeic. 
müs4. — Eosqui Deum cognouerunt, & ab er- Toi 2 Suy iorwyrumóon , Q uin, mA. 
ew Det ' vost liberati funt, Deum continuó laudare | 2&4&poc , dpubred vor 9r d'avtudl e div» 


decet. Deinde docet hymnodiam concin- 
Dare, dicens: ] 

2. Confitemini Dominoin ci- 
thara: in pfalterio decem chord 
rum pfallite illi. 

; Cantate ei canticum no- 
uum : bené pfallite ei in voci- 
feratione. 

Hzc omnia fecundüm legalem cultum 
perficiebantur: citharis enim, & cymbalis, & 
tympanis;ceterifue muficis inftrumentiswte- 
Veiferati bantur. Vociferatio veró eft vox vi&toriz, 
(*9À —— quzcontra fugitantes à vidtoribus editur. 


4. Quia redum eft verbum 
Domini, & omnia opcra eius in 


fide. 


uuréie , tz Didone] ? Vjayad lay arihomr, 


Moe — 


G. EZouoNeyédie TÀ xuejo Op 
xulden y Gp Na mejo ipetxopde 
Nyatoucrs ord. 

y . Acuars ard dau xauóy* 


x&Ade NLanars mor 6» diwt- - 


Aaa. 

Tara ordyrà x" ali) vopuxlui orem i 
Ja eiar, Ka] à xideguc egy xuuGaAo(, 9) 
quyerdroic, Q ivkeoit uana Opyaliroig Gad 
aglum. A 2gogry pil, di Eb abu e Qon, 
an qQebry estt a) T. vittis vos. 

J. O'n &i30g 0 ^y O" E xy- 
ej, xej "(e Qu. oy. curd ca 
7isd. : 


Angi- 


IN PSALMVYM /XXxril. 


Autaíot, Geol, drap eyv ers] $0 
dur xve1 (ye, C exeoi 9mus Bp 23/ pur 
durd cli Swwokas , meeien «Saad, 
QW V qoXovpay ueret 7r8l € yrfulu?). 

^£ Aye PAmuovuvl wg) 
xejnw* GÀ iadow, Xogke mew 5 
yhi. | NDA 

Muda] , Quay, enescim] vov mom. 
&av*p 90 por Cleo wien B olkovó uei, 
xg) véc Vnndpus cixreip] *. oU ma d'&i xd) 
udo vt pA) ddiwor, Yerkues vl xof. 
ew, voz dA nen Jong aov EAor.— Kg] 900 
quAdvDesmoc Wi d'kanbme , oy udo xelod 
xn Tfj. A'osugian iocjaumo , Yudq di qe 
d &c yj Gia S esr ias Eit. OUta T 6I 
d: Drtízg epecvolag duEeuy, 0l clu dn- 
quapylar ute tip] T 20nor , «g) diduaw] dc 
dniuspyfirac va cUumayTa , cpu grdLd &u- 
vic, 42) «epo irap rom sav oiielor, 9x. 
do^orgfur, 

c  TÀ Aye xv2is ($) Vogel ict- 
pes9vsan, € vd mum $ souia- 
TO? uid, s dca n dvvauus omar. 

QV zráyn, Qual», ide 9m xj vods , 00 
25 piro mapraasio d'aurra, W di doni 
SsoAoyla Ts Suo? Nzrod eium Minor c» T 
amuaylo zryél juam, xg) 6c diy D'ey mou, xg] 
quc vegriut d'uud ues "remomóTa, 

C. Ray oy drei ic xoy uda. 
Sa24tosn , nac à» 9ucawecis &- 
Gvorate. 

Dldzur UJ 52 75 Uduswe vl Quow, 
dartp €» (ueoi; mal, moi, dqugicyóyloic 
ago eg Sew pilo orit. E 2a d'À rm 
£iq vo? diea utráaegr, Qs 6D, ng) t&v 
dexd mmi adc vegl)uue eussyotdplo Qesu- 
^gei, Weg dr dT xiAdbon 7j verp aec 
Xeourec. 

4. Qoo vy xvgAc má- 
da $yn, cu aug 2) caa doSWma- 
ca» zdvreg (&) xx eixiyTeg Tl) 
tixouudp in. 

K . O'n ades dre, C Eyptiondéan 
cues évero ao , x, Caria man. 

Tdv deosdr umjupesooue , &9j yf da- 
exu duod uta , Crema d qj Ud ram 8 


aías, dyA Q vlod yl ts usgor, xg) vic QU 


Tuftéjinquit omnia gubernat omnium Do- : pe 
fninus; & propefuit nobis operá fuorum con- ,,. ,4. 
téplationem,cótmonens nos vt credamus, non TRY. 
ántÉ curiosé quatamus quómodo facta finc. CP"* De 


: non curiose 
-  Diligit mifericordiam & 1u- £s 
dicium: mifericordià Domini ple- 

nà eft térra. - 

^ Decet, inquit, creatorem imitari. Nam vt 

ille mifericordià vtens, gubernat , & imuriá 
affedtos miferatur : eodgmà módo oportet & 

nos iniuftis quidem.s&dicium reddere ; iniu- 

rià affedis veró mifericordiam. Etenim be- 

nignus Dominus nofter iudicio quidem con- 

tra Affyrios vfüs eft; nos veró mifericordià 

ac benignitate dignos fecit. Cüm hoc modo pe ow- 
ca quz ad diuinam prouidentiam pertinent; "m 
receiifuiffet, fermonem transfert ad. creatio- 

nem, & docet, quomodo cüm creaffet óm- 

nia, ea ipfe gubernet; & curam gerat pro- 
priorum operum , non alienorum. 

6. Verbo Domini cali firmati 
funt: & fpiritu oris eius, omnis 
virtus corum. . 

Non labore, inquit, & tempore opts ha- foueirio 
buit; fed verbo folo produxit vniuerfa. Vera rad e 
autem Theologia Deum Verbum oftendit »/^. 
in fan&o Spiritu, t4 homines , quàm caj]c- 
fles virtutes condidiffe. 

7. Congregans ficut * vtrem 
aquas maris: ponens in thefauris 
abytfos. | 

Nam emneri quidem áquam, velut ii Deie a- 
quodam penu, definitis locis conclufam Du d 
continet. Trahit autem illam furfum in /^fPe*c 
aera fublimem , cüm libet; & in nubibus 
tamquam in vtre quodam conclufam af- 
feruat , donec laxari iubeat fcatebrak plu- 
uium. - 

8. Timeat Dominum om- 
nis terra: ab eo autem commo- 
ueantur omnes inhabitantes or- 


bem. | 
9. Quoniam ipfe dixit, & facta 
funt: ipfe mandauit, & creata funt; 
Pofteaquam czlorá, & inafpcQabiliü virtu- 
wum;atq;infuper aquarum fubftantiz mentio- 
nem fecit; terram quoq; & illius habitatores Dem terra 
in Dominus. 


* Valgatá 
in vtrc 


PARA- 
PMRA- 
N15 PA- 
TRVM. 


Doa difi- 
pot confi. 
lia impre- 


berum. 


Populga 
ale lu cft 
Da lkre- 


Pal. 1,3. 


Deu om- 
ne refpicit 
quid agant. 


560 
in medium adducit , docens & illos effe ope- 
ra Dei, atque adhortans vt creatorem fuum 
timeant ac metuit,& illius nutibus obediant. 

10. Das diffipat confilia gétium: 
reprobat auté cogitationes populo- 

rG&, & reprobat cófilia principum. 

11. Confilium auté Dfii in &ter- 
nü manct: cogitationes cordis cius 
in gencratione & generationem. 

Habent iftà quz dicla funt, duplicem ex- 
pofitionem : nam non modó Affyriorum; & 
Sennacherib , & Rapfacis conülia diffipauit, 
& proprij confili; potentiam & veritatem 
oftendit:íed & gentium,orbem incolentium, 
impetus aduerlus Apoftolos diffoluit, fazQue 
virtutis potnziam omnibus manifeftam ted: 
didir. 

12. Beata geris, cuius eft Domi- 
nus Deus eius: populus quem clc- 
git in hereditatem fibi. 

Oportet,inquit, beatoscelebrare , non cos 
Qui diuitijs affluunt ; fed qui Dco cenfifi, & 
eius auxilij compotes facti funt. Porró popu- 
lus eledus, Dei hereditas vocatur. Atque 
olim quidem Iudaicus populus hoc nomine 
gaudebat ; pofteà veró is qui eft é Gentibus 
clc&us, & fidei radios refepit,. Po/Iula enim, 
iuquit,e dabo tibi Gentes hereditatem tuam. 

1j. De cxlorefpexit Dominus: 
vidit omnes filios hominum. 

14. De praeparato habiraciflo 
fuo, refpexit fuper onines qui ha- 
bitant terram. 

Hzc etiam dixit in Píalmo decimoter- 
tio,camdem faciens vaticinationem. Et quo- 
niam dixerat , refpexit , ne quis opinatetur 
eum vtDcurh ignorate illa quc ab hominibus 
audadter perpetrantur, opportune fubiunxit: 

15. Qui finxit fingillatim cor- 
da eorum: qui intelligit orntia 
opera corum. 

Dicebam, inquit , vniuerforum Deum re- 
fpicere,non tamquam ignorantem, ac difcere 
cupientem, fed quafi iudicantem ac punien- 
tem. Quomodoenim fieri potetl; vt qui ani- 


mam fecit, eius motiones ignoret ? corda: 


enim pro cogitatione pofuit, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORYM 


alus xalpixsrras, soie 9 url (7) di- 
dione, $ sapi fud» diditva C Pipe Tiv 
mela, X xi dur viejos ez eificor, 

"à Kip 6 dacxsón (d [Gag 
ivy, a 3«6 3 ) Ape ^atay, Q 
&3sr& (9uAdlc agp ovy. 

id. H' uon E kvoja d; vy 
aida UA y oye v xacdíag 
etuTÀ éic "oeatv xg "juez. 

Arii (xd riw ipuneias T&. eiprpdpa d 
99 uivóv TjJ. A'osvekan, zj 78 Xwrazwpe, 
78 P'aldixg d'uzxid'act uc [iat , ng) o5 
oistíag Du^s« vl) d vyagur , x, 1i? dX eias 
idee did E, TU ala oiudplui cles. 
Ty (Syd y d x7! T XaogóAur Urayagdicds 
dibues, x; T cixeias Jua utox T? xegir (e 
d'iiiov vremcihxay dae, 

ie. Maxde 40» e £y Gv", d £8 xU- 

€. G^ à Sel; url, ^aóc ov desM- 
£afo d &c Xnpovopuían $QUTU. 

Ai, tui » AGxgeiten, 8 TECZÀMTO X8- 
A e. dd TUC Tte OQ rto D UTas , ua] 
T aeup dur o7rüe Wer zvorrag, EXAM. 
xvéc d Agot k2resrouia $8 cvesousppsUt- 
tp oa) My 0 Yuduixóc, um $$ a£ 
6 3x Tj) iras Couofieit , ng) mic T rie ac 
dxritas vy ^u, Ge al mau ydp, qno, tg) 
dig gi yn 3! nmecvouay mu. 

ty.E Buerià inbAcjoé 172 
és gay (ac Ch TP du3pamuv. 

Q'. EZ fGo) xa omes 
durs, vro? evpey e mra (uc cha 
xa Gic (ge lao lao. 

Tama y Co md rA id euiro tn ^] aA- 
ud , lui üurlad sontydAp (Bo eveippuow. xg) 
redo envy , eri eoe der, "frat pa me vopdin 
àur» depot de Suv , vu rpg TJ aj- 
Ses^iuy Tool pa, eic guesr iria 

i£... O' gage X ovas (as 
Xd iate QU TY , 0 TUIS Cis 7100 (qe 
(g igo curar. 

Efroy EanCoé-aj 9 9] Doy 9v , Quem; 
8X aic doom, xa) Ma 6 Epi por, dw 
«jc xeivorra xgidixd(,ova . 7raq 39 olós a 
dro£iy d ud 3u Xiao , rv Tav ln 
momo (a; 7g* x9 pd las 20 F0 q& Po ui 
aéeixer. 


ig^. O4 


PSALMVM XXXII. $61 


16. Non faluatur rex per multam *424- 
KA- 


virtutem: & gigas non faluabitur 5; 7- 
in multitudine virtutis fuz. TRYM. 

17. Fallax equus ad falutem: in 
abundantia autem virtutis. fux 
non faluabitur? 

Rebus ipfis;inquit, didicimus, haud fiden- Tempea- 
dum effe corporum robori , neque animi for- pea 
titidinineque equorum velocitati, neq; fub. "^e 
ditorá multitudini. Cum enim: his omnibus 


IN 
ig. OU cuteray Bamadus dia 
aon duvaqum, Xo iy c i cu- 
$5700 Q» 22ba iqro €" aur. 
i£. Yd le ima CO" eig cem- 
gin , 00 2 22594 Quwetuiue eid 
4 ca3i( €). 

Aj lul , Qn, uta Dieu 7 eeay- 
pn, dici déi Qappei, d £ajum acu mut, 
sx aid peiat "usc , Voy Timon fmi , Sy 
vrpmówp TÀÉOq. E? "Tue 59 dmacw Ó 


Zea znplG adaery) , udiv Ceri3w dzuram, 
! ad 3 marentSe/ar idi&aG. "i dy mur- 
ahor vasodedton, 9 cesi) 


Sennacherib afflueret,nihil tamen inde adiu- 
menti accepit; fcd exeremiá interitü fuflinuit. 
Quid igitur faciendum fit,Ó Vates, demóllra. 


18. Ecce oculi Domini fuper 
metuentes eum : * fperantes füpet ; e 
mifericordia cius. qe fge- 

19. Vt eruat à morte ani- 
mas eorum : & alat eos ih fa- 
me. 

Pictas, inquit, omnia bona conciliat , & rre 44 
diuinam allicit prouidentiam. Hzc veró ec- /?"* */* 
íam mortem irruentem impedit, & in egeftate 
bonorum copiam largitur. 

. 10. Anima noftra * patiens eft 2 Ple 
Domino:quohiam adiütor & pro- pon: 
te&or nofter cft. 

21. Quia in eo lxtabitur cor 
noftrum: & in nominc fanc&o eius 


fperauimus. 


Cüm itaque tantis bonis potiti (imus,fpern pariemia 


firmam in Déum habemus, femperqQue ab illo pes 


auxilium expectamus: ipfe enim nobis ctiam ?r4í 


m. Idóv ($9 ódbS Auot xyekoo 
eH cd qeSspoe avv, cà 
Dri os d) v £20" ad. 

i. Puvsadu ex Sara ey Tas 
Aoyag ouv, xoi dia 3 eépos ad. 
Gu àr uud. 

A'ordy rom, Quod, esta Cv 9 dLatGe, 
x, vl Sedit mesurer iQUou?). aim d$ 
€ 94r xa, € cy etd eia za. 
ees) vi. dada «ld qoego. 

x. H'3 yn dil dies 
và xueio , on [Donfos wg arse 
anisne vw) io. 

xa. Om à curd &idem 5í- 
e£.) 5 xag ia ip , € &» d óo- 
pan Td do cu ed Wr. 

Tozésur soit da. NroAgusuy TK, 
BiCalas Vyoudp & id Y. Uerida , wool 


1 


e—m-—-c 00 


«mp dun QokOeas nib ad, 
&urcc 29 Wpr x, T srzeguout Suund iar de- 
doprray. | El eipsxac , Un ce Tu. óóptm 
vw dyko durd Vrienedp , m] Agen 
icóureor vii iridis vov $Aecr. 

xC. Táore xies& v £Aeo; (ov 


" Was, xa lae Woran 


pom utyiene 156» , xg) Gic 
199 "dz m unest. Tác 20 C Wn, 
à; Sagsuiae Eimén , 73 ipii ENmrida Tw 
Vor pd gnoor , "rà rid a Giao nAciar 
x, ynaía» vmaouda, Q $ dohor Bier vi iA- 
midi xg Rio ao or, ya Oa Ge aps cl da, 


Tonxvs IL 


przfencem voluptatem largitus eft. Deinde, 
cüm dixiffet , Quia ip nomine fanéfo ciui 
fperauimus , orat. vc mifericordiam fpei fuz 


' refpondentem accipiat. 


ii. Fiat mifericordia tua Do- 
mine fuper nos: quemadmodum 


fperauimus in te. 

Sermo hic maximz eft fiduciz , & infolens 
hominibus huius zui. Quis enim ita fperauit, 
vt audacter dicat: Parem fpei mez mifericor- 
diam impende? Spem itaque perfectam ac 
finceram poffideamus , aliamQue viram fpei 
coníonam, vt mifericordiam confequamur. 


Bbbb C O M- 





wa 
snm. 


Pül. yt,1. 


REP XVLTATE IVSTI IN Dowrwo.] 

BON Vbique hoc verbum exwirare, 
Aquila quidem /udate; Symma- 
chus verà , benedicite , interpretati funt. 
luftos aute hic Iudzos appellat; com- 
paratione Affyriorum , atque ideo re&os. 
Vel à Dei cognitione , non à vita & vir- 
tute. hos iubet cum gaudio Deum ccle- 
brare. Merità autem cüm dixiffet , Exw/- 
f4Ie Adiunxit , Ip Domino. Poftquam enim 
in humanis profperitatibus gaudentes , om. 
nibus contemiptibiles, & Affyrijs captu fa- 
viles euaferant,in Domino exultare fuader. 
Vel etiam in ipfo exultationem fore predicit; 
inimieis non exercitu , fed (olà Dei plagà de- 
legis. Vel Exultate vifus cft dicefe ad illos,de 
quibus anteà dixerat: Beati quoram remi[fe 
funt iniquitates. Qui enim agunt porniten- 
tiam opus cft doleant de offenfa Dci:qui veró 
iam iuftificati funt, exultent. q. d. Non in 


' Vobis ipfis, neque in re quapiam mundana, 


Soli riti 
tonwenit 
exultatio, 
e 


fed in Domino conh( cxultate, vos Ó beati. 
Dorrà vox exultationis , ferenam quamdam 
& hilarem animi conftitutionem infinuat in 
his qui latitià zali digni funt. Quemadmo- 
dum enim locus iuftorum Dominus eft, in 
quo dum funt ltantür ; fic & illi locus fiunt 
Domino,vti peccator locum dat diabolo. Re- 
£fos,voxambigua cil:vel enim decet ipfos col. 
laudari, vel decet ipfos collaudatio. Re&ti au- 
tem,quos decer collaudatio (pulchra enim eft 
gradatio di&ionis ) funt hi qui omnem obli- 


Écdi15, quitatem fugiunt. Ne» enim eff feciofa 


laus in ore peccator. Vnde ctiam. Aquila, 
Rea , inquit, fjeciefa fit laudatio; Cüm 
enim lztitiam ipfis annuntiaffet , horta- 
turus verà effec ad laudis canticum, & actio- 
nem gratiarum pro ijs quz acciderant; 
volens vt ipfi reuerenter fe ad rem iftam 


€omponcrent , quà debità religione ac fin- 


ceritate gracias offerrent , dixit reQos decere 
laudationem: vt , cdm audirent, non cuiuf- 
uis effe laudate Deum, fed eorum dum- 


' taxat , qui cum cogitationum re&itudi- 


P(l.19,4. 


ne hoc faciunt, ( quoniam etiam alibi dixe- 
rat, Pfallite Domino fantli eiu) cum magna 
veneratione id agerent.Siquidem obtorto pedi 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


COMMENTARIVS 


d. TAAAIAXGE AIKAIO] EN 
Cs t Krria«]. Dary8 v 422A. 
MS ou26v i 1D Axonac aire 
6 di Xp Qu, qnacim, Fppcsdbous, 
Autoiut di CGrrac Sa 86 Y'ud adu wgA6i, a 
«Xo wn d]. A'asvelun ug) dC 6s 409 ri. 
T, M Vei d sj Dé ra Cac , e b. Jo 
é dptriic, St iyxtAdU rra, a7 aen vpseiy 3 
Syby.. Ein/rtot, dà eios dya9PuiOD t, coesc. 
é9muv , E» xvej., E'7rei 90€» quit aj. em. 
7riroit, dnutpiiMpow yaleorme srüow don. 
Aic Suy , X9) ?ve? xetesi Gic A'asvojoic ei 
&Auen, Ey vul xugio dua Quit eesné, 
H' gj C» urge love mno day Ier, 
7E (lesv u C"DaTaE , did «i TE Sz 
tunyfl orm doa Due eras, — B? da? 0udde 
tona Xe ois ez dv erestipres, Maxie uo) 
Gv deiSngur aá dyouia), Ol dp )8 Cy pat- 
maróía , d xn Sr dvrag Pio. cl d d. 


Im 
y "A 





kgioS imc, dyasWudewat, oli 6o tav. 
"uit, uà 52d wi Ty. xoc, EE 
XUg/ à "vyor3 6i, sa t vj46ic ol aea. 


xdeJoi. H' di 4 dyaPVudovc qus mad cd. 
TTE mta Y, 4A ya pj xao guow Tie ^|uyis 
Em Qi aEior éUDupias iutaiv|.. Olorel 93 
752 Q Juin à. xie1 Qv, & d yovóne 
dÜQegivor?) , ndxeiot vr ye vov?) f x. 
là * waldonp à djespruser moy Maa . 
TÀ JfsGDo. Ton dUSiow, duqí6o^. (Qa 
v Mu b 29 ayptri avroc aivéicr , $ oet] 
au Ci aitov, EU. S ic dt, oi qoe 7 8 alien 
( X93 39 ima 78 pri ) ol adcuy 
cxo^onma duequyomic, d à woal S). 
ah» à cóuen dugprahg, Üow yy Av. 
Aat, voit di Diow, Cw , opua) Duywae, 
E"re&i 29 dUpecouclu àwsoi; din) Auro, 
fpe. di gg) Xii vlJ psal iar, ug) sl) 
Ve? Ty] epos do nete las 2ecP prie 
lori uA dp D lutóGus dbi v egy. 
M& xglaciize, , t 1? d avesomalaw ys 
cmm nlii d yaeician diamip- ju, eia 
vi; dU Oboi ep tro l3 alriow , iy dxíomy- 
m£,Un yd refs 6oi T). Vuré ? Sys, 5. 
Ad uve» TÀ| pe dOUv arre Pool 
vé "ronérrtes ( iore) «gi dayd, VdAgek, 
9no , T. xvei oi Lei duni) a2! aeRis 
dera, si audi. Xxgutd à modi 
' . d 


IN PSALMVM XXXIII. 
àpfir Laid uot Sx a iqapubzen .. dump 
ec & aptrort OQ cóuam dauóray $ cei T 
etwriip O- ^ó50u , dpuuptira] us] 3 eeu 
cia. Emnud xj Ila0^ B» To! "riw, iva 
pài dà Ge» ud deg Sáp(ou cusisura, Ka 
vU dugpsaAd cim à Wc, ub cud oryéi- 
Quy mu Dugiuxma, LTorsgco;djo up Wu 
day: vgvóva. Tor v6» dU 913, Gic iv ia api. 
*yoi 1| aiytcv TE Xvglu nur. 

€. 'EgowoAorrizes TO xrrin.] 
Eizuy d'eis v uyeiy Tov yov, evosctíSnzn, 0m 
AQ dpydvem i vla) 9T. cuuhi ting, dro 
Joe ora vb Qro LÀ V uvéir oy niv. H* 
ép xi9dpat , qwris vis 59 oui oor Go Crsp- 


$63 
redus calceus non congruit. Quapropter cow- 
quód damonum oribus de Saluatore fermo e 
non conueniret , ipfis ctiam hanc poteftatem t5. 
auferebat, Ec pythonem increpat Paulus, vt 
ab impuro fincdlus non commendetur. Tale 
quid eciam. peccaróri dixit Deus , be enarra- 
zet ivflitias eius. Faciamus igitur nobis quafi 
regul;m, menteni rc&tani;vt nobis competat 
Domini laudatio. 

3. Courire uiv DówrsSo.] Cüm dixif- 
fet laudandum effe Deum, addidit, pro cem- 
poris illius more, cum org:nis id agendum Certe 
e(fe.Hic enim mos erat apud veteres laudandi — mer 
Deum. Vel i» cirhara,id cft, corporis actiones 1" 2^7» 


yeiae Aen "Earod ua Crappuoriut. Ey 9 9 5- congruas reddere opottet. 1n quo enim pec- platesem. 
D ; ) & fas : . | Rom.$,13 
mmm cua , Qoae iav Ttc TX MiM  cauimus corpore; exhibentes membra noftra 
432a 7i duapria , Cr Tr9 , xgop9Ermt — ferua peccato; in codem,dum adiones noftras 
«ves enc Goappgrias dE 9 usravoité dog — corrigimus & emendamus per poenitentiam, 
i: Aoyspt9u cede didAwaw 7 deeprías, aT) — confitemur ad peccati diffolutionem;pro ma? 
Aodbeias dÜhoyérm , vo 2wp9ir dÀie — ledictis bcnedicentes, quod iniuflé ablatum 
and ido me , J'iopSqipor meia uiilo, — eyat reftituentes, ebrietatem ieiunio cortigeri- 
Ai 50 "vegrtegr Tà« d TEoueTOM X9* tes. Oporter enim corporis actiones primü ni 
pides e eptpyeías , rac dra Gibt qvejc componcre,& fic afcendere ad contemplatio: 
Sugjár. VaArligu 92 0 vüc o mi dva Ün-— nem. Pfalteri&m autem mens eft qua fuperz P/sittrium 
9, Urel xdxsiyo dyoSw Umycisai. Kaj 6X — na quarit, quandoquidem etiam illud inftru- Rod 


grdauc Tu Grm de euvicic, xg) oor uta 
day igjaod dp O , à d'goópd o do9d 
qw 9) , Jf và Óég 62) ric foie dge- 
qyuc., Kaj o TEC Eo di qj ico aichioeis 
exaidaryuryd v , wo) dpipafut QuAETTUY , 
Gib down gau» dd v! ud. * dEoug^- 
gna di érriSu clu 4 yaess ias d'uAc ld 
ép xil pat moorrior, El xiSaeg di ro eda, 
séleg) my, elr ajiode , de Sea d- 
xeiuod zAwrro4p0i , xg) baute (i eur 
xesidpoi, Upi Duce cough ysptSu, €i di 
vxo opaco ncxileor, aj Óuvd idc 
&u iic y olor papi , cvy avr , dya- 
semi, 2 Apos xegutudat , véGegr d inm, 
Vo s& usomglc coug^oyer.). Va2uy dt qii 
Nui dang x09 ege, 3fd 0 xar yip 
T) THU, HX Vrvecy 78 v6 Uztdipyor, aA- 
ergjór $23 , jawoy 9ud. émoficsew ópSuit, 
229 arvo ueomie xuvéulpor oyrajatuec , 

y. AZATE AYTG AZMA KAINON,] 
Ex) veri x opa izo rixr tonir aere 
e1)xés dcua cespen!) . T6 01 kaAdc, 
aT) 38 cuverülc , elos alOnow (a ori, 7] 
yam. A^gogyub; dé os Quyh dUQegoud Te 


mentum fuperne refonat. Qui autem omniá 
mandata nouit,& ex ijs veluti concentum ef- 
ficit, is i» decacbordo pfallit Deo , quoniàm 
dccem funt virtutes generales. At qui exterio- 
res internofque fenfus erudit, & immaculatos 
cuftodit,hic canit Deo canticum nouum. Ce- 
terüm confeffio hic gratiarum actionem fi; 
gnificat, quz etiam in cithara facienda efk 


Quàd fi autem cithara fit corpus, nerui tenfi : 


erunt fenfus, quos dum diuinà aufcultatione 7 ba. 
pulfamus, ijfque laudabiliter vtimur; optimó 
concentu confitemur. Q uód (i quis animam 
pro cithara accipiat ,potentiz illius , vtpote 
memorandi , confentiendi, ac renuendi ; fe- 
cundüm rationem , neruorum more ,à men- 
te tadz, muficgliter confitentur. Rurfuni 
autem cüm anima quzdam cithara fit , c 
quód inferne fpiritus refonet ( qui non alius 
eft przter mentem ) pfalterium exi(lit, quod 
pfallit Deo probis cogitationibus dum à fpi- 
ritali cognitione mouetur. 

3. CANTATE EI CANTICVM NOVVM.] Pro 
noua & admirabili vidtoria, nouum canticum 
offerre iuber.Illud auté Jezz;feu pulchre, dixit 


pro fcité, tamquam hymnorum fcientiam babentes. Peciferatie autem eft vox letitia 


Tonvs L 


Bbbb: pio 


$64 . 


€*oM-' pro vidoria, & (trage hoftium. Vel mowsm 


ENTA- 
aue pa. (4Bficum | vocat, quod nouo Teftamento 
rnvw. Congruit Id eft, non in vetuflate littera, 
Nounm 
— din iia jin feruite up Qui 
— non corporaliter legem accipit , fe irita- 
Deo in poraug B pit; P 


vim ferui, liter , is canit canticum nouum : quoniam 
illud quidem quod inueteratum elt Teíta- 
mentijiam tranfijt; nouum veró & quod nos 
renouat canticum, doctrina Domini fuccef- 
fic. Ec qui prius fuerat occifus, modàó nouus 

* fic; & renouatus, nouum canticum conci- 
nit Vel quoniam neceffum eít vt ipíi rei 
canticum cónueniat , nouum canticum Do- 
mino cani iubet,tamquam pro re noua & ad. 

weg mirabili. Q ui autem in omnibus Deum lau- 
emniw— dat, & voce applaudit , is bené pfallit , vc & 
4a." I^^ qui diletionis vnionem ac concentum obti- 
net. Mandatum audiamus : Bené pfallamus, 
fcilicet mente minime vagabundi,fincero af- 
fe&u, in vociferatione : tamquam rnilites vi- 
Goriofi , vidoriz auctori hymnos offcramus, 
quafi concentu quodam inuicem ftipantes, & 
charitate coniundi. Symmachus, Diligenter 
pf*llite, inquit, manifeftius hoc explicans, id 
eft, cum ftudio fcu diligentia. Quid porró 
pfallentes dicere oportet ? Q sia reum eff 
verbum Domini . Hac de cauffa priüs re&os 
corde ad laudem euocauit; quoniam etiam 
tale eft verbum Domini , quod laudandum 
cít,quod erat in principio. Porràrre&um ver- 
bum Domini appellar;id cft, Affyriorum con- 
dermnationem; nempe, ratam: quoniam iu(té 
vltus eft, vel quód operum eius contemplatio 
non exigat curiofam inquifitionem, credenti- 
bus nobis quàd fa&a fint,non autem curiosé 
indagantibus quomodo. Vel videtur mihi al- 
. Muiffe ad dodrinas Euangelicas , tamquam 
quz nihil obliqui: contineant, aut znigma- 
ticum;aut vmbraticum aut obícuritate inuo- 
lutum,vti lex Moyfis:illam fiquidem per lon- 
gas ambages & periodos vix intelligimus. 
Verbum veró Domini re&um eft , & omnia 
opera eius in fide, id eft,firma didelis linm 
tabilia. V. g. fi celum videris , ipfiufque or- 
dinem , fidei tibi dux eft: oftendit enim 
per fe opificem füum. Si terrz ornatum, 
etiam per hunc tibi de conditore augefcit 
fides. Non enim carnalibus oculis cernen- 
do, Deum credidimus, fed mentis virtu. 


Verf, 4. 
Verbum 
Domini 
reum, 


Omnia 
opera "is 


EXPOSITIO PATRVM GREECORYM 


Var eben , toy xplciTlod isle, W* ani 
dzud Qu, T) evysfjohs 23 gorii dfann. 
quvisi, ui iy maAMgitmm yedujgr C), dX 

& xenémm rro uoroc ^apsUem Tu! Svd.. 

O' uh cemamxaec ón^auGavov Tiv vius, 
dod mms uornxal c , dq vuvóy dz ua: dion 
7o uA ma aniadpor 9 dfs new dieu o dV 
xaurbv x) deetycy Wade pem, $3 xvoyu duc 
d'azxaAia dudiZavo. Ka] 0 fueecDe im. 
x eigo Oy» , xanónesc » erar. Q draxad. 
nip Ov , xay dco meizad1. B iml 
CU Quo tige kn Tt] cec", umm (2) v ds- 
m xguyiy &&2so] agp dc*iraj o! S«d , dic 

Vk xad wg) o badéto v ex, uen. 

O' d 419 mad vv Uuvalv, Q 4/3 Qni dog- 
AnQ , xad 6 Na»^4 2) 0 dari fuoco 
Vy xgj cvuqmvias. A nsaoglp 18 eeas- 
yi^uwr Gv xaAMc da», durreuerz 
Eu ri dferia , eene Mao , cy d 
2gyud , dc met cegna ray vienpóoni , suf 
aisico d vint, vt sta do Üurut cou ta vot 
&XIAoIG abc upaapiC ore; , 5; d/z 0 dd. 

TW Ciniduo, O' Xéppay (D , EonusAde 
"Jd gti, Quoi rn téssoo Mov dT) 73, Du 
Umushelaz, Tí dei La ore MA; In &U- 
Svt à My» TÉ xvei4, Aud T8 9 "veo 
T1?» 1c Ui nad 7€; aivecm* ied 
Toi roc 23 gg] ó uiohav dotar 56 8 
078 xvej&, 0 Ge dpyi Ur, EU98 dt 2 yov 
v8 xveíu Ab, ho vüà x7 TJ. Nosvofay 
"avpacn, aj«) v&, Di air" Un Jixaíac rh- 
pure, h én SaoAwvacay unn Qe 7) durd 
dpyor 8 9veie (a, mowórrey 42] Un *yizort, 
8 TToAvape gy unorérrooa d rdc. H' dfyutni- 
aj ugi d'oxéi 9]. dUny*xuxd'y duJu, ud. 
mtr, Qc d ty yovv GoPlr, f air utro - 
d'ici duoud vosor, 5 aauteía. amuquc ui- 
vov, 6x 6 da Mactuc róu Oy», dfd uaxegi 
90 xUxAu Q aipi6d'av , uoc Ouetra muvie- 
tóp. O' Y SE vola ^6) Qv 4DUos, Y, maf 
TU dpya dur Cp "rici, dvr) 38 [A 6sua , m- 
ed, dutmiSG., Olor, iav Segsis dw, , Q 3t 
C» &u suf Tu, 7r iuo Gels d myór. D'eixvum 
99 3 moysirluo dY taurd, E'dv ri aei yh 
dfoxoa uhren, , uZayeraj ci C. Mf d 3 
«EA 3 niv rite. Ov0 29 mwpxyose 00a 
usi id'brruz 3 yy mme dU koado , doo T 
"i Juvdya 2 S9 Gert, 3 dept 
Ses iD. Mud dy. ei dmigiag ood or tgu* 


t6 , per vifibilia inuifibilem confpicimus . Nihil ergo tibi fic wem occafio : 


pad 


IN PSAL 
- ad eim, ctr 9 4on sET. raft 20 
mi igi aum) Cr tied. 
( ArAmA FAEHMOZYXHN.] O'S:k, 
5 6 4090c7T 96 Ay Oe , dama Unuort- 
vla Vai Jl. utravourmet , xd) xeÁow f v) 
dysdbxes . — Kfíaw Mp. 5 Perd Uysra, vof 
cud mi Ceu ad p/ae Tas peri var jf 
qaia" gtgjA di enugrtuil,, JY doa95- 
ara fon iol'y oic Eoi xoa dooylpois. €i 
99 ee mesim raf mà ipys üvsld , vlc 
Aoghotta); dU s] ve? ulcwuc, dará 
alio Venugruslu ^ 6 39 Tà ema nf"), 
aj d lu) qo 7ry Serio"). El ap. 29 ouv n- 
fuu sen A ql dyapríiay ; oi Tipus 
pti ad Íd mew" ei JÀautrarómw , dogma vl 
Va ovi xeYow. djanep lareo uut, oa- 
aMpuann eiTe) xg) «EON Eani ua- 
Augu azbiphra) xu(aeéiAa TO old wa. 
izrdy d'i deerdi muc 5v d) ex)wert niptiTa) 
2oriy vld df cid esu pis, Ka) House 
Sou) xglow un 6 eulug , vri Co vigo, xt 
alu) indc a alias, H Gon?) nudi undi a 
Jfexpivu aresivrenm , uude dADyuG Qipitay, 
dod weed ac ae 79 «aeaxtiay Du. 
Deusdit à) ovy ras upon tI) 6j) «mese màs 
d uaprivormat , qiaarSr'exmou, di «esc TÀQ 
iis duylyuc. H' mim quow, 110 wi m 
Quar S est ng) diua eo. 15 1) (oic 
Urílucm ei kurz , T9 dÀ mo 8Q fauc 
amiSbow, Elnx f2n To qaSoNxo/reeoy d- 
gum 3 Ape , Té (Auc, Qro] y xupía virgae 
Ji. Tí, Qno), 9auuasiy , €i axi $9» 
ly , Q «dc draxeudpiuc nude Gump! 7l) qoi 
aVslus VmdetaG epulo , Om x3) 
ael zrarsoc 28 xóo ugo 11) ucl) € ei. 
far dy ówmt, co27ayat uU (2 CX TE 
à Urs o 2250; Erat Su qr d n do?) 
da 4 zeros 0 UO)» (uóra 50. 7E iAdots 
xupís zu 8 2). * wpictae dnéiovy (apu 
do S elonc , sytopic Odin. Eg) 3m py roi 8 
iuc ven opBp, df vo pi durat alSeg- 
m xa Sue? y dÜpsOiivag Soró puru, Ceu ld ay 
vx df» pupíor» Samdrum , v) Üonnmesv 
fi Qe vy xdror , óoov Sr mis C Dripa- 
| gi, Saujígd 9? Sir d 7t doy, wg) aemoo- 
anr(Bw- des oj ép yr vÀ EMec nef opp, 
oi 39 &» &egrd uexaeur ui Sel. Ka] dA- 
2o di dà mlo. Gm. d d rias xod il, 
9i PaiguyBp , 0i z0dipeic icu y 0S Dui 


etiam propter peccati condemnationem, 


PEUT 7. 0. 


*« 


MVM XXXIL $65 


neque dixeris: Temeré vel cafa fadum eft 
hoc: omnia enim opera eius in fide. MaNTÀ- 
RIVSPA- 
j. DiLIGIT MISERICORDIAM] rnv. 
Deus, feu re&um Dei verbum diligit mi- new 4i; 
fericordiam erga. poenitentes, & iudicium seder 
erga. refra&tarios. Iudicium fiquidem fufci- 
pit» quód virtutes ab improbis contemptas 
vicifatur : diligit autem  miüifericordiam, 
per bonitatem fuccurrems ijs qui ad iudi- 
cium ducuntur. Nam fi obferuauctit omnia 
opera eorum , quis fuftincbic? Idcircó et- 
iam ante iudicium , mifericordiam diligit: 
nam fi contrarium fierer , fumdicus. omnia 
perirent. Si quidem te contritum repererit 
poft peccatum, mifericordiz participem red- 
dit: fin. impoenitentem , in te iudicium dili- 
git. Perinde atque medicus peritus , pri- 
muüm fomentis & affufionibus mollibus tu- 
morem tollere conatur : vbi autem plazam 
duriorem & refiftentem viderit, deiuceps 
ferro iudicium facit. Et I(aias ait: Pozam judj- V5 3$, 
cium meum in pendere, fiuc in menfüura,iuxta Deut om- 
mctitum cuiufqué. Vel vult nos nihil agere redes 
abfque iudicio,nec fine ratione ferri; fcd ma- "v^ 
turum in rebus agendis confilium adhibere, 
& facilé quidem peccantibus condonare,mi- 
fericordiz veró indigis benignos nos exhibe- 
re. Vcl hocait,quàd Dei proprium fit benigne 
agere, ac iudicare. lllud quidem fperantibus 
in eum hoc veró fibi ipfis przfidentibus vfu- 
uenit. Deinde ad aliquid vniuerfalius (ermo- 
nem transferens, Mi fericordia inquit, Domini 
plena eff terra. Quid mirum, inquit, fi erga 
vnam gentem; & nosipfi addi&os, talem 
affe&um demonftrauerit ;cüim etiam erga 
mundum vniuerfum eamdem  oftendc- 
rit benignitatem , dum liac verbo pro- yr gets 
duxit de nihilo?» Hic quidem milericor- »iplens 
dia à iudicio difiungitur: folà enim uit 
fericordià Domini plena eft terra, iudicio in 
tempus illud abfque mifericordia teferuato. 
Hic certé mifericordià vtimur, eó quód ne- 
queat reperiri homo mundus à macula. 
Quamobrem quando quis viderit mortale 
genus mille. mortibus dignum, có magis 
ratione deli&orum tolerantiam Dci ac beni- 
gnitatem admirabitur. Itaque dum in tetra 
fumus, mifericordià vtimur: qui enim if 
czllo funt, iam digni funt. beatitudine. Aliis 
terra dicti fumus, qui miferacionibus Dei 
Bbbb ; adim- 


COM- 


Miferieer- 
dia prace- 
dit indi- 
cium. 


€ 'ó M- 
MINTA- 
R1VSPA- 
TRVM. 
Verbo Do- 
mini celi 
firmati. 


Spirit ua 
fonitus 
queque c«- 
lorum con- 


suor. 


Ioan.1,:. 


aMugeli áb 

ine indi- 
tam babue- 

tt [anilita - 

fem imme- 
bilem. 


m 164, 


$66 
adimplerhur: mortuos enim nos dd vitam 
reuocauit. 

6. Vg&&&80 DoMiN T C EL 1.] Verbo, 
id cft decreto, & ffirttm eris, id eft. potenciá, 
eft omnis virtus eorum , id eft ornatus. q. d. 
Solo edicto, feu decreco,tantum opus produ- 
xit, & ad perfiftendum virtutem indidit, 
non tempore, non labore indigens. Quem- 
admodum enim terra non conftitiffet , nifi 
mifericordià Domini plena fuiffet; fic neque 
czlum firmatum effet, nifi diuino verbo fuif- 
fet fuftentatum. Hoc quidem fenfus obuius 
fignificat: at vera theologia demonftrat Dei 
Verbum vnà cum fan&to Spiritu , tam czlos, 
quàm czleltes ac diuinas & rationales vir- 
tutes condidiffe. Vbi ergo funt. qui Spiritum 
contemnunt, & ipfum à creandi potencia fc- 
parant, atque à Patris FilijQque coniun&ione 
abícindunt? Audiant illud: Ferbo Domini, 
&c. Non enim hoc Ferbum, ipla communis 
locutio exiftimanda eft: neque item $pi- 
ritus, vapor in aéra diffufus: fed hoc Verbum 
in principio erat apud Deum, vti & Spiritus 
fanctus, Idcirco enim Ex ore ipfius dicit , ne 
externum aliquid, & ex creaturis ipfum 
exiftimes, fed tamquam ex Deo fübüftentem 
conglorifices. Per ipfum itaque firmata eft 
omnis virtus czleftis, id eft, firmitatem ac 
foliditatem in fan&itate, omnique virtute 
quz facras deceat poteltates, ex Spiritus auxi- 
lio habet. nihil enim fan&tificatur citra Spi- 
ritus przíentiam. Angelis itaque exiftendi 
initium Verbum opifex dedit ; fin&itatem 
veró Spiritus ipiis addidit. Non enim infan- 
tes primüm creati funt , ac deinde paulatim 
meditando perfe&i , hoc modo fpiritum par- 
ticiparunt ; fed in prima fui cohiftitutione , & 
quafi maffa fubftantiz fuz , fimul inditam 
habuerunt fanctitatem. Quapropter & im- 
mobiles funt ad malitiam , fan&itate ceu tin- 
Qurà quapiam imbuti ac folidati, Cüm au- 
tem czlos dixit;ac virtutes celorum, non illos 
quidem Verbo, has autem Spiritui attribuit. 
(indiuidua enim funt opera Trinitatis.) fed 
idem diuer(imodé dicit. Vti & in illo : E£ iz- 
trauit Lfraelin Aegyptum ,C» Iacob accola fuit 
jn terra Cham. À maiore nimirum ac potiore, 
czlo inquá,omnes vifibiles creaturas fimul in- 
tellexit. Deinde cüm czleftia recenfuic, füb- 
iungit etiam terrena. Cengregans ficut vtrem 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


S vaxesu 59 Mu&c rac ee 
mnov 
v. | Ta AOrQ KTPlOT O1 orr4xor. 

A60 yTf Pero Qaod, mrvél pam d eáuur (ou, 
78 J'usd ud, deu. WO Vvauus Gu Tp , Veo 
d/oxócurcw , ha rw, Un uóry Perogaod 
vos jv $pooy srap/a^j; wo) «vesc dfaporlo) 
Vcud) éGXtmoivetr; & vedre, & aróre tegdin- 
Seit, aic à 8 ys ux dy custen , uà T8 Var 
Xopha 1363 Tv x dyetra , istae Eds degrüc dy 
ictum, uh Scio Aye duxearéiv. T&To 
QJ 0 mesyep (B vüc 9 dk dpnÜic 9w2o- 
9a , 21 9d aed etum Aóoor cu) Tu d- 
) ie mé/un; xg) iq Gegna , X, vac ueg- 
viec Quuauei, kd) Dear, ng) Aoymdqdui- 
pavprynauy ga . Tlá Ér ww, oi T9 7D ug 
eEsOwiync , C yuolorre & dupwepyiie 
Jusdpsoc, gy T T8 mar69c C T8 uoi cuwa- 
Qeias ero diga vric, A wisuauy T,T a A5) 
XUp/esv) ERG. Tt 20 A6ot Y xomt AgAud vo- 
pucios?) dn orvsU ua dp, 6i dton facto 
pA n , a9. Q. 2506 , 6 «y dpy dv eese? 
Or, Ó mréÜua T) dor, Aia T$ 99 c € 
sóuaroc ard yia ju TJ) £coDe mv) xncar 


p 


üwTo xpiit, «NV. GC CR Sut 7 Va eui 


eudozalw., JY. dvrd Tora 7rdau 9» d ya... 


pa: 9 Napuegyioc icuptó on, TuTÍS TO 7rdoup 
Xj A rwor & dac ud , x, 7tácy T8 apto 
mit itegi; duudutew apri, qv 7E 745. 
a1 (Qu tco Vanxselaz. dde à date), 
pà 7f mue9us ia T8 7rydU utn (Qu . A y) 0G 
&y al. Ap eie 10 62) 7degd'or, Ó d wpuupyos 
Ab, OM mupiytro* T? doc pir dà irit 
T) "Vua Vripeptr, OU 9 vmor xmdirme, 
Ciz Tf 4a1 0Moor uso Tei S rri rta 
7 ondluas Oy uerkozor* d^ à afi aegrn 
cucdad, Q qu oiov Queg uam v Voies üwTy), 
vaa GAnSeieuy toror al din, Aib 
xj T) ducutvu Quo vei xoxias Tyugm, 
oloyel Bags qul dyacud sou trn. OvVs 
egratc i eim, uj dunt uei, wesvav; d 
Cael uo M aye , (vac di vul vd 
Mtn ute ed ( duele 29 Tx 7r 4 104a. 9» 
Cptpysudpa ) do^ d/sqoerc Qeg/d vium. 
Qc i sul Kaj éisii^ dw l'aeghA eiq Ayo. 
"fos , X) laxe mupoxkcty Qr 98 Xady. 
A'zb 38 uei o Gy 19) xvesorkegu, T8 V eg- 
rà Ayo, Q rama Tu Gear Juusp yuan 
cbgC6e. El cimut X abi üegG, vrd- 
DDE EOPUTR Zuwusup doe dgxbr 

iura 


—RBonÓ 


IN PSALMVYM XXXIIL 


ÜJumm SuAdosm; , PT) 38, d Ce cud. 
fora, 29 eic éi», Un dm» quura jo dicc» 
dcxd- xaSdmp 39 Gxéo Qo abii m is 
Áwral iuGaN oppor, dre Q 70 7 wi aesc- 
quiu rra ym ro9iy vla) Sra gosas, t Gx.— 
x Eit vá ida vuv uy cma] x7! ciis 
yit. Onauve dic d$ aA d uiros ro Veroxpu- 
Qor, d ^d xg) T0 dd a7rdriTOl, a) 7) T3, x2) 
&urii Sudan, lu dGuosor xy) Tir) 4, C 
YawxpsaA. H' vj dU yt gj) Juve 7 1 
Sii Coipycíac Afuonuaivi Vn ut daytosc 
€ J'usaralt oeut(g 0d a(2 cic y quud A, 
e, ei m, à» dox] (dup suvazu , 4 iEuow 
&uro ab GoAsc CIE drame suwtzye anc. Kaj 
gut dGcoyu; xaÜdmp à» Swouuejis cQes. 
' 9 Cl dieu jd dva Guo, C ExDw/sug vh 
9l4. OUx éigs 91 , dir daxd , Lari ct 
doxiy Td (d ta cus ^yur, None &y sli 
dcus Qugw , vus qp dfetusndyun, Ke 
qui Gram^nt9trn viduam m dípua mv- 
&291* vus dV cusvPopdplui 2a ro. Grm 
vor días. ome gg) » 9dAgosa mori 


I) Qe uaiv| , x, Gi; mrvézuaov cod aid. 


d evjdpu , mori dÀ Yero aum eic 7o Ta- 
"remor xglas wa). Ad ij Co 7f ipuO pi 
quien vt Cdaip ai C» dexd, vl ín &esc- 
myugn dfaxegré dor, . O dà A'nuiDag 73 
cuuaav , Q mri; , djuvfeyan vg) dzréovro, 
em, E28 Nona di A'2ÀY oi £e oufitor 
nai, Ti dei Grips TÀ DsH , X) quurapi- 
ewày óennudpo Ty  dund i iind 
&rtcdln isefourro, Xuuvmaxecvóo d T) G6; 
AW, susdoyy iod, douüv Ud an, x9) nbi 
dci Sumo dicet. H' dan ej 
(zyua dud , dexon. d'fxloo , aito tior và 
dap & 3uMos, Nafpatelor miei , 6C av- 
excdy npods uGes! GnoBma, Voi ok. 
A'uroogixalc dà ó Bé go enuairi?) , 4/8 T5 
deu yj dAuvedr «Sos S) Vai yk. Tue 
v ixl cotxUMÍag krtAdacuDpu , TuvTta- 
o &uris (Ud'ava SuAdosw; xiva) P 
el i doxd , 9 driogGe 6 cori cuiua, 


Drac aono à) duo fini) A09. C o. 


su 3 n «f xriod ( Cre. uud ir- d'valuc 

Qipi?) ) darip íe 2nyuves T4 aurd. Duos 
pum Cus yy , diim e end , 96 avra 
dtxéi, A'MiM 92us gj 756 dytugi o IoÀ 
€x 9usnues» , ee gà xuT idiar CteouDpon 
qoc , dX de uod 58. amoeno 


$67 
AQUA PHIATA j id eft , quafi in vtre: vult enim 
dicere, quàd illas congregauerit velut in vtre. 
Quemadmodum enim ille continet id quod 
in ipfum immittitur: fic etiam Dei manda- 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRAVM. 
Desa quo- 


qut mari 


tum circumquaque mare compleótitur , ne «més. 


' aquarum more effundatur, & per terram ex- 


pandatur. Thefauros autem vocat non folüm 
fecretum , verüm etiam expers confurpptio- 
nis. q.d. Etiam ipfius maris abyffum & fcm- 
per ícaturire facit , & abícondit. Vcl. diuioze 
operationis facilitatem atque potentiam de- 
clarat; quód nimirum tam facilé ac potenteg 
tam ingentes aquás in vnum cogat ; quàm 
quis in vtre aquam colligeret , exteriori cir- 
cumferentià ipfam neceffaió continente. 
Quín & abyffos quafi in thefauris obfignat, 
ne fupereffluant, & terram inundenr. Non 


dixit autem , Sicuf i» vire, fcd ficut vtrema- Marsetid 


quas congregans. Confidera igitur vtris natu- 
ram ; modó quidem inflatam , quando af- 
fampto fpiritu pellis turgefcit; modó verà 
contra&am quando fpiritum quo intendeba - 
cur, efflauerit : fic item mare aliquando qui- 
dem zurget , & fpiritibus agitatum intume- 
fcit ; quandoque veró à tranquillitate in hu- 
militatem contrahitur. Quin & in mari Ru-. 
bro, tamquam ín vtre, aqua conftitit, diuino 
mandato colligat& Porrà Aquila, pro cos- 
gregans , & poneni, cengregauit ac pofuit 
dixit in praterito. Verüm Septuaginta , 
continuum operationis Dei, in creaturas 
fuas influxum ac conferuationem decla: 
rantes , redids víi funt przíend. Subau- 
diendum autem, ficut, vt fic, Congregans 
ficut trem aquae , C ponens ficut im. tbe- 


(fanis abyffes.. Vel quód. mandatum cius; 


vtrium morc aquam maris attrahens, fuper: 
acream reddat, vc coactis nubibus, imbretri 
demittat in terram. Allegoricé atitem hze 
vita fignificatur, propter inftabilem & amá- 
ram terrigenarum confuüetudinem. Cüm haze 
iraque procellz in morem diuifa effet, con- 
gregauit eam (quippe aquas maris appellatam) 
quafi in vtre,(cilicet in corpore quod Salustor 
affumpfit,vt canquillitas & ferenitas oborire- 
tur. Quin & quaflibet res crearás, (quoniam ni- 
hil inordinaté fertur) tamquam iu thefauris 


voluntate füà concinens;demittit,aur retinet; Abín e 


prouc ipfi placet. ltaque- ctiam ventos de po» 


Dow o 


thefauris educis ; quippe qui haud proprio motu ferantur, fed pro conditoris voluntate rbsíasra 


reclu- 


$68 


*9oX-  recludantur, & educantur. Q uin forté etiam 
iioii diuini iudicij rationes, cüm arcanz fint & 
TAvYA. ;incomprehenfbiles,abyffi appellantur, in fo- 
là Dci cognitione fitz. 7udicia cnim, inquit, 

tua aby/fus multa, qux nimirum fub diuinis 
thefauris recondita cft , vbi folüm videbitur. 

$. TiMEA T Dow 1N vM ] Compen- 

Dhwem" diofam timoris ac tremoris cauffam fubiun- 
menses. Xit; quoniam creaturas creatorem fuum ti- 
mere decer. Deinde recenfet. etiam figilla- 
tim ea quz ab ipfo fada funt, & qua facere 
poffit; per omnia oftendens ipfum neceffarió 
timendum effe. Conícquenter enim cüm 
magnifica Dei opera propofuiffet, & quantus 
eorum conditor fit, declaraffec , iubet hunc 
timeri, & nonampliüs idolis adhzrere. /E- 
quum enim eft omnes inhabitantes orbem 
idcircó etiam amplius eum admirari , colere 
ac uimere, quoniam creator e(t, & tanta ope- 
tà fecit. Cererüm pro commoeneantur, Sym- 
machus edidit , reuereaptur.. Vcl depon:te; 
inquit, focordiam: cordi autem fumite tímo- 
rem Dei , vcomne opus bonum aggrediami- 
ni. Vel, cüm timor Domini initium fit fa- 
pientiz, qui terrena fapiunt per timorem 
erudianturt fiquidem per ipfum fcité inftitu- 
ti, diledione perficiuntur. Atque omnis mo- 
tus, fiue fecundüm mentem , fiue fecundüm 
corpus, actum perficiat , fecundüm Dei vo» 
]untatem operetur. Sic enim intelligo illud, 
Commeutantur ab io: q, d. A nullo alio mo- 
ucuntur, neque quidquam ipfos iudicet, ni(i 
timor Dci: videlicet, vc nec oculus, neque 
manus, neque quidquam aliud: abíque Deo 
Mssh.21, mouetur. Vel quoniam ctiam illud, Ez com- 
mota eff. vninerfa ciuitas, ponitur pro cog- 
nouit & admirata eft , Chriflum non igno- 
rans ; poffis hie etiam intelligere, commotas 
effe inhabirantes orbem , cüm Dei gloriam 
admirati funt, & virtutis eius excellentiam 
obftupuerunt, Iuftam deinde timoris ratio- 
nem proponens, 9 woniam, inquit, ipfe dixiz, 
C facía (unt. Ad duo przcedentia , duo fub- 
iunxit. Cüm enim dixiffec; 7jmeat,& commo- 
ueatur; fubiecit, Qnomiam ipfe dixit, facfa 
Nn fvnt.Cüm enim compofitus fit homo ex cor- 
eaa à. pOrcterreno,& anima ipfum jnhabitante;ter- 
P. . ra quidem dicitur id quod ex rerra forma- 
tum eft, terram vecó. inhabitans, anima quse. 

in corpore fortia eít habitationem. Ad 


1 
B 


v [sls Deo 
gmoieri. de- 


bem ua. 


Verf. s. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


"aroxAeipduy Q cl£aoou Dav, ' Mraem di 
oí gii 4 S'elas xelawoc Aoi , diim U- 
TK x2) dua míAwiTot , dGvoso! 2ioorra), Cv 
wn 3 T5 Ow rdod Gyamulufsor. Td 53 
xejpard ou, Qnols, dovos Qv m^ az; 
Vu ue Stioc S"euvegx Varokbxtz any 
Éueiotr udroy óf 9movyd n. 

4. €osnenra ToN Krrox.] Zu- 
Quos 78 Qi Gu C Pius là) aisíar UrísanA* 
vu€ 59D Vm dund «fjuotdi/«c resosuos Qo- 
Geicxe qr mol, Ela AeA C x idco 
viutuÁApa map durd , w3j d moiéi duyara;, 
dya Kgiox, üvroy dei» qoGriOt 2/7 ral ut 
J'enic. A'uoPiSuc à. Tus T& 916 orpa- 
evouc utya? wpylas , Xy "mix (Be G2iv Vans ! 
d'ízag 0 amer dyuspyic, QOQXuADM "Taf 
TETO toGeicxt, undi eiduAcig q6;0 yen tm. 
Anu 23 gras (kc. vic RaoixivTas ? oh 
Jja viro zÀkoy Q Suuutien &uxer, v, cit 
dai, Q qo eir, Un Qnuespic, 9) Gous (A. 
ipa dul Ov .. A'ri Ji v8 ru Abo, 
da eio ocu, eEtd ow 6 XVuug; Qs. 
H'Yacos, qun , jaSouíar, Grevpicu.Q 
dV xir 5$ $E q6Gor , ic dv dvUtz ws rone 
d^alspy ias. H' iged Q6 xupüs dpyh 
uidhetue , ci mu "yliva Qegrivrwg d/g qoGu 
xpi 7raud 4 uv d) durd. 39 Fonergo- 
rixae eius bor , TÉ dodmn mesiyraj. 
Kaj 7ráy dà wirmun , eire x7 vis, eit x7 gu 
Mstxleo. éripyeap VAmrewadlur , ard 00 
Éoaua T8 9E. Orspyeicdoo ,. ro 53 vcd 5b 
XuAdo Snauy or^ aurd , olor, a0 und eis 
d??w euAskBocus, uxdt n &uréc xeuci. 
qu , ei ud 029 Su QC Qe. i gla ui 
avaxselo dis, 98 , und yep, xd 
(mes, H'ime Q m, E'ceidn gácu v 75. 
Auc, dprl 58 , Vyroi ngjiQavpact x£iraj, ul 
2g30rrB» Xexc8, voirie xdrrat 9n euAdo- 
Siva) dc gomoxcr uc alu) obuadilo wai. 
72orr pd we rl) TR. Sua dila , n2) o TR; 
J'usdyuc durd. Gapiytr. Eja 3€ qéCu d 
Act ires de, ón auTO, Qnow , em , x9 
tfjui9maur ; llejc dvo «vera ocvyx , duo 
Urea eir 53 qoenDkme, à cust 0j. 
que, Vrrioyarfio , Gn umet eire, xa] iul 
cu», E'7redh 28 cw Gc 6 aiSerm Qu, 
X, Ok nba calwtat (ON , wg] à Caomdonc vy. 
T9 ^loxit , 98 (JU Deyeray T) Cn o5, m- 
sAacuo Vor" kgoieoUv di alo yl, * old 
i» ctiam Mfg »gycrn-luys, Ka. 

7u^- 


IN PSALMVM XXKXII $69. 


GoXdavoc ir Voi vg mac pat Oy ru 78 
ari 2jic, c flu mar Yard do?) zr) 4 
xg eieóya xv tiam ro Gwri nous Ed 
8 xrizic Q Ui 8 utraxos uficsot x, Boma 
c$oz ToNAdxiG Aguedrerajy: o0, Ci mc Op 
Xe4s d gal wríog vai yat 0 4d fefjoiomour, 
Vii $ aeom T aiÜesizra &nuictuc 17415 
di cri nauy, XX d dsorteac Jf d yu2t- 
(o; 18 Xe15 8 drasjotictac, & d eimórr e 
Q érreiau dpa 988, ijlor om aga cniin s 
qraysu , ale elgrty qa) orreioa(o y dz doWan 
€nn 7 drug Ars C uoo $w, 

í KrP10$ AIAZKEAAZEI BOTAAY.] 
Airrl) yd sla) trois, Ou 20 73. A'ax- 
eiy uóvor dzxd'ace To, Dude , ag) hod 
Y'ieguau ^u igworty 3i E'Cxiu, a 20d 1 re 
7] xmaclo oluugdiun iSvdv, yn vj Yar- 
s ^u xg) vaio vl medy ric fidc 
dye axcTou, rg) uecatlag dvridedwr. H^ To àu- 
3) df ^et cL tatio, olor Un, xdy 23.20€ 
j 7» Bud eó por 78. 9wl Garsín. BuAsbo- 
pope sidropele To 23:9: Oy x2] dceux(r 
€» Gic av «d a(oudM/oic joies?) .. A'SvrivTa] 
39 aj 7rafway 7]). eipsudpam Quei , óc eras- 
vus dpay To. eio spon, H^ iantrynzk 
V2 7E «»esaoorr D^ , azdig tenor 0 Sic 
qs &ic üwrov mvmedoxo(gt , cu Tü dfgaxt- 
diiowu, dc dsusére (uds vj Aadv dc ei— 
qe» 6) eid ua oba pins y, Tj) 4 jyórmup &v- 
Sjj vli ua(gima . Ka) v v dsagdad di 
7$ Xe1g8 , doxes o 3 Dash p) rav, 
s8 Th [uA va , 9) 7 cexnam)p , wa) Gon Tt 
a? ? cavejr &ripyi .H 3viv G dV aj Pa] 
SJ/ yegppatrkuy x; ap xorruy v Mti. 9 22 
didzuow rücuy uy) Fdo divo . 
H' evegoesr Tc x? 7] medr S2 7) c 
dmscía uemu'mur dzreiAde , xg) Tuc QiGou, 
gà dtóissa) cgi), oic T8 T. ÓAev Oui 
Sede ei » xg) Banc , qna, 

1239' v) C ejyornc eEaqÜd n , xg) va 
éuebuy DuAsUug(a a SvmÜkoor?) , xeatiad 
d! uóm 9/71 588 Du), Od Gupta. elc? 
aidya. ait) T8, uy ait A07 9) as Üesiraw, 
d SyrrÜraor?) oi S3iot 10551, d 5 0 9c f- 
Co 4/7) ris fan ntduod; A00 € rd om vi 
v quAocóQur ipiotAMas d'uszxaduc pnt, 
pin VS das and dAnlcia iumoPorebaraj. 
Aa! C draykaio, €i uoi uon (Oye n 
T Ow) DuX ju sapie, aresdfarws- 
dudo ét dr9osrminss ^oym usc. dy 

Towvs I 


figmentum igitur noftrum terra pertinet 

illud, Et f4cfa funt ; ad creationem veró. ad 

imaginem Dei, iftud, Ez creata finr. Quo- 

niam veró creatio plerumque in potiorem ac 
meliorem partem accipi folet,vri illud, 5i qua 
in Chriflo noua crearura; forfan illud, Facfa 
fint ,.de prima. hominis generatione dicit ; 
iftud:.veró, Creata funr, dc fccunda per gra- 
tiam Chrifti regeneratione.Si ergo dicente ac. 
mandante Deo fz&a creatzjue fint omnia ; 


prout dixit & mandauit; vtique non aliter, 


quàm Verbo creante ac Filio Dei. 

1o. DowiNvs pissiPAT cowsiL1a.] Du- 
plicem hzc fenfum habent. Non enim Affy- 
riorum tanrüm confilia diffipauit, & Ierufa- 
lem fub Ezechia feruauit; verüm etiam cete- 
rarum per orbem gentium ; aduerfus Apo- 
ftolos ac fideles omnes confilia irriga vána- 
Qut demonftrauit. Vel etiam idem diuerfi- 
mode expofuit;q.d. Licec multitudo confilijs 
Dei contraria corifulat; inutilis ramen & irri- 
ta fiet mulcitudo in fludijs fuis. Dictorum 
enim omnium confilia, tamquam diuinz vo- 


COoM- 
MENTÀ- 
qJUNS PA- 
TRVM. 


1. Cor. $, 
17. 


Dua difi- 
[o confilia 
inama e» 
mala. 


luntati contraria, reprobantur. Vel eftexpli- | 


catio przcedentis: quomodo nimirum Deus 
in fe credentes creauerit, ex eo quód populo- 
rum ftulta confilia, quz circa idololatriam 
habebant , & principum ipforum vanitatem 
diffiparir.Q uin etiam in Chrifti refurred:one 
confilium Gentium diffipatum fuit , Pilati 
fcilicet & militum ceterorum , & quotquot 
circa crucem laborabant. Reprobata quoque 
funt confilia Scribarum ac principum populi: se 
refurrectio enim omnem «eorum cogitatio- 
nem diffoluit. Vel infidelium aduerfus fide- 
les minas terrorefjue przuidens, monet vt 
non timeant,quippe qui vniuerforum Domi- 
num habeanradiutorem. Q uantumuis enim, 
inquit,reges & principes contra vos infurgant; 
confilia tamen eorum reprobabuntur, at fo- 
lum Dei confilium przualebit. Neque hoc 
quomodocumque, fed i in eternum. Id eft, non 
vt cogitationes hominum,ita diuini lermones 
reprobabuntur : nam quz Deus ftatuit, quis 
diffipabit? Quin & omni Philofophorá con- 
tentione diffipatà , fola Euangelij veritas per- 
manet. Verümtamen neceffarium eft , vt, fi 
confilium Dei ftabile ac. &irmum confiflere in 
animis noftris debeat, primum humanz cogi- 
tationcs in nobis diffipentur. Quemadmodum 
Cccc enim 


Cenflia 


. Iudaeorum 


£onira 
Chrif! um 
diffitata 
fuerunt ter 
HL 


Corfilinm 
Doi perisa- 
nct. 





à 
t 


icm 


tu ELEC: 


570 
cow- enim isqui jn o&ra fcripturus eft, eam prius 
peii complanat, atque ita formas, quas cupit, im- 
PA 


vnvw. primit: fic etiam cor, quod diuina fuíceptu- 
d ert rum eft oracula, à prauis cogicationibus pu- 
*r De Tum eífc oportet. Cogitátiones autem cordis 
PPM. — eins funt confulendi ac prouidendi virtus, 
cuius càm cogitationes ftabiles funt, praten- 
dunt fe à generatione in generationemíid e(t, 
fecundüm omnem in generatione fucceffio- 
nem, ezdem Dei cogitationes permanent 
tam in nobis quàm in maioribus noflris. Non 
quati Deus aliquid cogitet; fed humano mo« 
re hoc di&um eft. Vel cut ibi diuerfimode 
dixit confilia gentium, & cogitationes popu- 
lorum; (ic etiam ea que ad Deum fpectant, 
diuerfimodé expofuit , cim dixit , confilium 
Domini , & cogitationes cordis eius; volens 
illud phga(ium diuerfitate magnificentius ex- 
plicare. Vel-cogitationes fint rerum orndtus 
libi refpondentes : cor veró id quod fubftan- 
tiz elt occultum, Vel cüm dixit cogitationes, 
duo dedit intelligenda;primutn quidem;quo- 
modo prius illud teftamenrum accepimus; 
alterum veró, qua ratione Chri(ti doctrinam 
edodi fumus. Comparatione autem Affyrio- 
rum,beatos dicit líraelitas,quippe admirabile 
auxilium confecutos. Beati, inquit , qui Deo 
bené affe&i funt, vt & populus ab eo ele&us. 
Illud autem , I» hereditatem fibi , idem eft, 
quod in fingularem deputationem , in pro- 
prium dominium : hereditas enim cadit fub 
dominium propriá heredum. Alius,intelligiz 
populum ex Gentibus: nemo enim beatum 
dicit populumIudeorum;fed eum qui ex Gen- 
tibus omnibus vt optimus electus eft. Et gen- 
tem quidem vocat , quia ex Gentibus congre- 
gatus ; popuium veró, quia in locum abiedti 
populi vocatus. Et quoniam fnulti quidem 
vocati; pauci verà eledi ; beatum dicit, nan 
vocatum, fed eledum. Quam ob cauffam? 
propter ztetnam bonorum expe&atonum he- 
reditatem. Prids autem Gentium mulhitudi- 
nem beatam przdicat ; deinde lfraclem qui 
poftea faluandus eft, fecundüm Pauli vo- 
cem; non fimpliciter, fed T fecundüm 
gratie ele&ionem. 
13. Dg cxro mzsrexir Dowinvs. 
pesr* Cim natura, inquit, fublimis fit, inde hu- 
ribi, & mana refpicit iudicatQue. Preparatum:autem. 


cnra, 


Besii ui 
Deo ben? 
an[fcthi funt. 


Ecclefia 
tleclorum, 
eil. Dei 
bereditus. 


Rom. 5, 
137. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


38 à &» mf nmpd edten: pon irr 
eresPsaltoy uuo GxCaM vuG qU0tU, de 
af lior ro xd] xapd las sl) uito 
Vago yet To 78 Ou6. 2042 , rawTiuy Ao. 
2c aonaSupS3we) dé. Acyo usc dà 
xagd'iac durd , clu) oir QuAstnulu) Q. eec. 
vorm) ép ear , ic ol Pop upi. DiGasos 
qVyysvorre, , cS Sad jptac eic 
Piizr Turion, x7 gros vli Co "yid fa. 
doylui, oi &uvcl S110t A077 ugi dad em, C 
&y y Y), Ó» oft 2063 Tp. Ou xy dic A0 
Colis di rli $8 , DA a Serna Cpu), 
H' dartp cai dfagóoye em (2uac iyd, 
Jogerpióc 2adh, d'a» wjj v3 6 xueje dps 
Qíev« cewynaumo , uM) xveJ's emt, ng) 
2ojua uds xapd ac dvré* utja?osyeristegs 
&ums Sonoma, Bux dp Tii dropá 
VJ Ayoulyan, WH* 250,49) M3 a] tru 
uoi df'ywon icd c Td ürrrr , xapdia di rà 

wpupo» vic mcimg. H^ Aopcue eimi, 
dvo diduatee Grroci. f a, na oggi. 
eor ide£dusSu dfallinlui, ddUrpos 9i wg. 
là. cu riejor 19 Xejc didaoxaPMar, Ka. 
TX QogSvm dir. A'osup/am, uawgentd 
7Àc l'aegnAisac , 4c Tuy óvras cbadote 
Bouleias, Mandlosol , Quom, oi aurro draxei. 
epo, ng) 0ap &urd. 2gic Gx^sxsoc. T8 Ji 
eic wÓnegrouias iavmu! , abr) 78, eic cleaipt 
vot d Q5g42 ug, cic ifa umus Qvarovias, H 
99 xAwesvouia,, varo alo ql xomegyouiirmey 
xeiraj dg orn dMarortas, A2, v 
SE ird» quai ^gdr- oid eic gale 26A 
9jJ Yadaíar, dnd. aiv de Vive» dirait 
doiso ior, Xa] MV, f và 


Ge ral cuueiAo Ba), Agi» 3 dfg 79, abr] . 


Varo) TO 78 eoes0 upra, A7 
Urei 72201 LU stro) , 6X9: d E Ont tod, 
8X] Tua érms uoxaeit] , dod viv GaAs 
rfjjuzu. Aia riva. abrías, Jfg. «luo 7]9 eoesc- 
diese doaldr aiovias xixegnpíar, 
Tledvresr. dà uouaelt] T) zXiS go T 
idv , Corr 2. Dexegn omcbgdpor Y'oegiA 
x2 3 78 TlaiAw Quslu), uy dinde, d) q) 
xariAdua 70 xav éxA0lu) ydeyr Oye, 
ry. Ex OTPANOY EHEZAE*EN O KY- 
r10z.] Qvad àv Jn Guéiler, quon, iqo.. 


. pd m dySesmra , wo) diei d. roig A 


x9Aci 70 i9 egiov vy e Gauor, die ud] à, Eoi 
pl or Opn,. A770 Ji Tl Xonio. az 


Pal. 44,7. VOcabfirmum ac ftabile, vti & illud, Preparans montes. Ab habitaculo autem decla- 


a 


| 


IN PSALMVM XXXIL $71 


MÀ ? wa oiv, Blemor y deg Pio, | rateum qui inhabitat , ftabilem & immuta- co x- 

d xg) àurd Urr yo aitrín ng) duaaS ire, — bilem exiftere,cüm & ipfum zternum & imr POETA 
. . IvVs ^. 

mutabile exiftat. Quemadmodum enim vi- 14, bi 


dlc à và dU X dU utr GoAoy v aiesi- 
muy icfuuatvet Cy Ti olxfcto dp I'a6 , Kay 
24d, ursi xa GunirGe oinlas my)irus* d'a 
v) dodasUGy 78 Ow, xg) dc aui maG yon, 
4jà 73 ID egiw n gvoname/s id Awoow, E'7rel 
d eim Url ]i Va: jah mie rro d'yrociy 
ondf, Ó uaDscuidp Yan 5^ tla , vy dic xe. 
vor Urigaofio ,O' mde. O" uoto d d i- 
sricos-laye m9 £d, ari T emoprioet, dire 
qi yejflorda. H* ra rd à. ugxagur 
16oc,À d'idu'nw] xi) esoc, "ral (ac now 
glos , X e (arohree Y evegeipuidi/on Apis o 
dordyo ee Eave EZ (eias qual yorrona- 
qfgiu. OU 28 zUAa| dyoinor") , avogoremi- 
queer mud?) éroagr ele Übap To eobui- 
sfguor t Syd mar mos éqopd, dd eic ffs A. 
H' gg vonamielor , dsl 78 , ord 256 oixeiag 
quetac x, cus las. A'vri dV o (Oiupoxa- 
Cawmelu, 0 d) N'xuDa«, Vera id egiz users 
told eoc dud 0 9 Ziuuo Ov , Sai d- 
d'egc xa o náas durd VnkGAe dw. A'7ricein 
33 3 Moor und , X iro huTé Exe Qo 
93 vf ctrmpla Og. d'amis .. 18 dV - O' 
aAacue x? uvas T6 xapó iat CTI CAU 
doppudl'e ajo) 39, 6 dn huic. uino 
38 Aegis usc etat. dub xa) «fei uir 


litatem. & murabilitatem hominum ex ha- 


bitaculo defignauit , in Iobo , cüm illos do- tob,,:. 


fnos lureas inhabitare dixit : fic etiarn incon- 
cuffam Dei , & codem modo fe habendi ra- 
tionem, per flabile habitacülum declarauit. 
Quoniam autem dixerat, refjexit , ne quis 
ipfum ignorare exiftimaret , & vt difcamus 
ipfum refpicere non tamquam iudicem, füb- 
iunxit: 92i finxit. Simile autem i(li reffexir, 
eft ctiam illud, vidir,id eft attendit,cognouit 
ca quz facta funt. Vel vt cognoícamus 
beatam effe gentem, quam docet Dominus, 
qui oninibus infpe&tis & confideratis, przdi- 
&um populum ex omnibus elegit. De pr«- 
parato , inquit, habitaculo. Non aperiuntur 
énim portz, neque cortinz contrahuntur, 
paratum continuó eftad fpectandum Dci ha- 
bitaculum ; omnes afpicit, nemo illum effu- 
git. Vel De babitaculo dixit, pro ex propria 
natura ac poteftate. Ceterüm pro. De prepa- 
rato habitaculo, Aquila quidem, de feffione 
cathedra fue; Symmachus verà , de fede ba- 


bitationi fna refpexit. Mifit enim verbum pat 16; 


fuum, c fanauit eos. Illud enim falutem no- ** 
bis adminiftrauit. Quodautem air, 9 wi ffpxit 
fígillatim corda eorum , fynecdochicé dixit, 


are» TO, meifia t po diÜezmr, Eod 20 
vj. dobrun 9 vedvoi uóvor dpxél *— emeg- 
vody dy 2v $ olxeias €x (Qo erieA es. 


n "m * . . Sols Dom 
pro,Qui finxit ipfos. Solus enim cogitationes 777," 


finxit. nimirüm eriam de folo homine diftum, »« »e, 
Faciamushominem.Nam in irrationalibus fola Ge. ' 


Kazd uóvas d, drri ? dpwejoqd e y na- 
aeo) ac cog Ti Aoizra Lda. xgpd iae 
dV MÀ ric Aout, Kal 6n dtagio diac 
ttasvc aj 9eg7 Ov; dartp (gueior "Sosa 
xheictlplot E] ? Gaund dfdsotan, ai undira 
duvada, brique xalaai erem Mrs pit, 
OUd ck, 39 olds à 78 ad S esu , wa) Sie, 
H y?! urs i1 T, inkesu. p egad tbc 
Éoxl. On dà ure 0 mAdrac xa) yrdion], 
sasirillay vo , O' auneic eic raf , ig undi. 
sie dbous Juvaj Aie cuve) . oia ees da] 
vs iif css Qu S9 aiSerimm, d aedr- 
ed, eesirs]. ede 33 olor m dyrocis 4 4u- 
xe TE xmas qr Tov t luy rero nLUTA ; 
A9! 6 up $c dshlas Sud Aat 9 xgg- 
dar. 05 dA eic ri md 9n Fani , m 
xil) ipei üwsluo erotra ado , và Saone 
&uri C. duit dfatlelegrmc. E r6) 9t xgp- 


lud reddidimus, deiformitatem ac fimplicitatem cius 


Towvs I. 


prouidentia fatis erat:verüm imagini fuz: ma- 
gis confulens,refpexit. Sngillatim autem po- 
fuit pro feorfim, feparatim à reliquis animan- 
tibus: cerd4 autem intelligit cogitationes. Et 
quoniam quilibet homo fegregatim quafi có- 
clufum quoddam penu mentem fuam haber, 
ita vt nemo alterius eogitationes valeat perci- 
pete- Nemo enim fcit que funt bomina , &c. 
Vel fingillatim id eft;alterius opis minimé in- 
digus. Quoniam auté folusisqui finxit,etiam 
nouit, adiungitur, 2 wi inte/igit omnia, ac fi 
nullus alius poffit intelligere,quanam intétio- 
ne & quo inftindu quilibet hominum agat 
quz agit. Quo pa&to enim animi affectiones 
ignorare poffit is qui fecitillü?Ceterüm Deus 
quidem fimplex cor noftrum cfformauit. Ve- 
nim nos propen(ione in paffiones varium il- 
deftruentes. Cüm,autem cor- 

Cccec a dium 





COM- 
MENTA- 


572 EXPOSITIO PATRVM.GRJEECORVM 


dium fit fcrutator, omnia quoque opera no- 


xivs pa. fta intelligit. Opera vetó vocat Jocutiones & 


TRYM. 


Dew v- 
ger fiabilit, 
C arit. 


Humans 
potentia 
mon uA 
fine Deo, 


Humana 
prafidin 
funt fge- 
Antes Ih 
t. 


Petcatum 
mors ani- 
má. 


Dtut rt- 
fpiucit ees 
qui de ipfo 
cogitant, 


cogitationes, & omnet fimpliciter motum, 
Quoniam autem non facta folüm , fed etiam 
animi propofitum Deus nouit, quo ifla fiunt, 
& cqgirationum eft infpe&or; non folüm 
videre, verüm ctiam intelligere dicicar. 

16, NON SALVATVR REX] Non 
virtutis militaris ambitus, non mernia,ciuita- 
tum , non peditum phalanx, non vis eque- 
ftris; regi falutem affert : Dominus enim re- 
ges Itatuit, & cuertit. Seruatur crgo , non per 
multam virtutem , neque per fatellicum ma- 
num copiofam; fed per gratiam diuinam. Sed 
peque (i quis gigas fuerit , id eft robu(tus, & 
dc viribus fe ia&ans ; in przlio praualebit, 
nifi Deus ipfi adc. Exemplum accipe à Go- 
liatho & Pharaonc. Ille fiquidem cüm g:gas 
effet, à puero Dauide é medio fublatus eft 
hic veró cüm curmüm multitudine lírae- 
lem perfequeretur , mare pro fepulcro ha- 
buit- Neque copiofus exercitus Affyrijs pro- 
fuit; quód. diuinum Numen adueifarium 
haberent. Vel, ciim fideles ijs quz paulà anté 
di&a funt animaffet , ne perfecutiones cime- 
rent ; hoc etiamnum facit, prouidentialem 
Dei virtutem ijs annuntans. Haud enim 
alia eft, inquit , fpes falutis , fiue regi exerci« 
rus robori fidenti, Gue giganti virium co- 
piam ía&titanti , fiue equo pedum velocitate 
pelleBti. Hzc enim omnia fallunt, & in 
iplis fperantes decipiunt. Vos autem ne- 
que regem in his donfidentem zetuite, 
neque gigantem corporis robore fuperbien- 
tem ; fed iin Deum folum fperate , vt. libe- 


.ret de morte animas veflras. Mors autem 


anitnz eft Dei negatio, & ab eodem defe- 
&io, nec non. mortalia peccata. Pulchre aü- 
tem dixit & illud: Fa/lux equus ad. falutem. 
Cüm enim lioftibus copiofus effet equitatus, 
in fpeciem videri poterat falutern polliceri; 
fed fallit promiffionem, cüm ira Dei fit po- 
tentior. Inhis nimirum & Affyrij maximam 
fpem ponebant. Vcl eqwu» vocat equc- 
ftrem-curmam , quz licer copiofa fit ac for- 
tis ; falutem .tamen non przbebit. Cuius 
rei cauffam exinde pandit : Ocw/i , in- 
quit, Demini [nper metuentes eum. Quan- 
do enim in Dominum refpicimus , & funt 
oculi noftri ad ipfum intenti , tunc quodam- 


didy Eew ipsUnmie ,| euwirey wg) eie aua - 


7u ipa "wd . Ep2a di APA quc Mya uic, 
x, Tüc rolas , xyj 7rdguy dac xevcnm. 
E"rci Je uh bor TU. rtv gt dia, d d 
tli po plo &Q 9 GipyGra  raUsa , Ul 
sura, à Svo, way d/eroidy dv aos nc y 6- 
pa ucsary 49a C cur, 26), 

&. Or zoxrrAp rAYiAE rz. OG 
cegnamxic duudp qibieoN, d v6» je 
TIÉMUD , S TTOMJAOL Qaae, Vy, Varii dV 
vaguc Dan cwmelas abere xveue 
59 x2Àgd Bank , wo) vs9icd, Zo(na 
Evi pg qeu Zuvaum , Wr my 
Bay Umaazigav, d?9d avg. Sela ydo, 
NW dd" e mom )1yac, erudi c d nAorón wa) 
pisaAotpav 6a puun, vpsermur tgaj T vj 
AU ouem oyeiodt , uh y) 9h wmavdboy. 
7». T aod eryua Aa 6s 2 Yo?uab, eg) ain 
Qaegd. O' 39 59 ytyas Caapyter , verd 
aci) apía T. haGid gamin, à d: 12! zd. 
Sets dpuzmuey $ Trogi didear , voqor ivt 
39 Suogesar, Ovdt tà; A asupiotg Grow 
WoW cegrtid , To Giov arriraAor yore 
(c. H' odgSujjuvas éx vi avej üMopo 
TEC 7g 96, Li dera) ricduey uh TET. d) 
9ud dfoaeav mu, 11g i / üumoi i. 
muy dy C) dusapu * 99. OJ 3d, 
621, Qnaw, o9 cwmpias ric, £n faa. 
Mi ceanamxii Quudu] Sajjourn , ém i. 
garn Edi 391 d'uvautac yavesouip a , "em 
ausus 63] od dv da mm, Tac 2) aaím 
OQÁAM| , xa) uiruzard 36 3onxórag, 
Y'uéic dV adi Baci ? ori rol Gu; Suj- 
Poud Qa warasuirmén , undi year doni] 
TvDdulpor coup Qo ^ PN EY. dai 
scri ert uror , ei T0 jucudX cx. Sara me 
yis "uxdc VU. | Oarar Qo Ji duy à 
dpmox T Xu, p) n avcucía, wg, aj «zeit 
Sar augpr ig. Ka2alc di xj T Y5dk 
Var Dy elc aorwmplar ereid h vo2U6 eegcay 
Gi molo , duvava, d. eeswluiam 
eupias Umoreidda , do^ "sLdesa, old 
isaryyaMar, 7 78 98 ip) duuemurtogs 
qvy gaváaw, , Es voit dV pajugu iua Ó 
oí A'osvexoi, H'fanrov, n lad iacrixl) obs- 
subir Qnoy- xàr 70 3 Ej iyveg, d map 
vli curmpías Aid 58r & 8c Quom Of ópl n... 
Mp] xupía Ei mc Qo6eqduss lurór, O' Gn 38 
Wai, Vii xvehor "SeroGAemiulp ,. xg) dew 
WU ol 6p ug) zmej« &uTpy 1c TV ojor QA. 

LU 


IN PSAL MVM XXKXIL 573 


xóa ve) ld Ü?ncxozla) 2X) vic à- modo ad noftri curam & eonfiderationem c o w- 
QianMde và xvefu . xideray 50 T] &vyJ — oculum Domini attrahimus ; quonism fami- MtNTA- 
Gxeeopdptor. A way idÀ. TiBcue, urowy! larium fuorum curam gerit. Idcircó. etiam iier: 
. d'emnis , a2ufie by sEo, x3] Jd mrelenti-— pofuit Ecce,, tantüm-non demonftrans , hoc 
ortecudyor , dc En6AXer| vec VinaDosd vs verum effejatque experienná comprobatum; 
cerd S aUapisiovec. Ere w2) olxi') 6o — quód nimirum refpiciat eos qui ipi placere 
msesjm Ty dior T4 wescmi,u2T*, fludent.Etcüm etiam famuli ex timore màn 
hr) mrtorenio ugaírl v)! duMDórar t x0-.— data. domini obferuent; fortaffis infinuat hu- 
ei, vd Uesites En vi (Ov dul .O 59. militatem eorim qui Domino feruiunt, quód 
Mà areraidai e aval juni ro oZ lpyor du-.— ferent in mifericordiaeius. Qui enim fibi [o4 Ls 
xaucl sec uci V4 1 Ixid a 921 v5; 78. ip(i non confidit, neque ex operibus fe iuflifi- colocanéa. 
Sid olenpuse * xg) và QUehÜosmw BAemr, | cari exiftimat , is folam fpem füam collocat 
Dore] joie) donis 2usdra, rap in Dei miferationibus; atque benignitatem 
evupocdt driztoc Tuy€v. Mpls j2 3 9N-. eius confiderans, fperat fe liberatum iri à 
Ae quein, oc epo d5ady tfja op lu morte fpiritali, & in tempore calamitatis 
dlolm Ji? dno. H3ardra Tixpi- quietem adepturum. Famem enim tribula- 
va vil xin , jc LommSoa s AoxZ&. tionem vocat, quippe quz bonorum priua- 
lw , Q dre venti Moy 912,0/8 u2-— tionem afferat ; nutritionem autem intclli- 
Snua'vur , a» api tayavit or. S pee dà É git remiffionem. Vel à morte quz malitiam 
KA GyamohnpÁiovas 758 VteguamA3u x?! ala fequitur, vt eorum animz viuificentur, & 
icogjar, lu is eran aoi] ifa d Tjj moD- pane reficiantur verbi Dei, per doctrinas, 
Miam rapto fas Serna On. quarum priüs penurià laborabant. Quin etiam 
x' H AE vrxii HMQN,] Ilaezxwew— (ccandüm hiftoriam, füftentauit cos qui reli 
131 aec aeunli 6 26,0» det xdv. &i erant Terofolymis,dum per hoftium inter- 
mort xa.52n99d dp cmo T TE 9AI-. necionem corum inopiz remedium attulit. 
Córsor ipt , pd nataDiva] Vr) SUP avpa — 20, ANIMA AVTEM NOSTRA.) Hic fer- 
dide, dk Am 78 dy? TZ Ü*my4 (mo continet exhortationem ad patientiam, 
Vepdiifo, vla) Sg T& 9v6 Destino dra. vt, fi quando relinquimur in aliquo quod 
porvaz, To espe dà ein dy vi aipéi-— pos affligat,à Domini noftri dile&ione mini- Qwemede 
Sa m mcis ex? 9 eit iur dy m, €. mé recedamus ; fed toto animo difficultates prn a 
Ue Qipoy ides mos drtyiDal, bid i; O'n. (üftineamüs, à Deo auxilium przrftolantes. Jhfuner 
Bor, Eom". n dei BonS.dy , Quow, ru5 b] Porrà ifla fuftinentia poffit etiam effe defi- i] 
Vpóy nl) zormefas, 1559 GdparmsK, X  derium aliquid pro amore cius patiendi , & 
 wevztoegk AE TI] en roi aoMgoie cerm-— fudores falutares fuftinendi. Qui fic? 9»- 
Sérser suit oincias davidas , x7) 0 TMV-— pisp adiutor ef, quonizm inquit ,. fcmper 
uc oxtrrinan (iesu. Ei ipa deco, n8. adiuuans, falutem fiobis przbet. Nam prete- 
fuat De ium T) SAP [son, $3 m05--. 1o dicit, ex metaphora illorum qui in bellis 
eg, 1l) sro ugilad Grd eus?) a0 A? [cuta fua alijs pratendunt, & fub ijs illos pro- 
age rd ion vay Tic P à E toxdloxt, tegunt. Deinde vt oflendat, fe. minime af- 
Vmiryana* Kaj é üwro! coteÜtewra) ) wzp-— fi&ionibus coactum aut oppreffum , toleran- 
Jia pd. Odi 53 Otia] Jua") Ff, viam exhibere ; fed cum gaudio fuftinere pro 
xdy y A rane, xdv b mov abiertos 3, Dco tribulationes, fubiunxit , Er i eo Leta- Spa fola: 
4c) aec 9s rie, di he xg xav cua bjrup cor nofirum. Nihil enim tantam lati- end. 
€ vai 9i deow,. A?Aoi Dj, (now, P0 mri viam adferre poteft, tametfi quis in dolo- 
3] eseuioyr eÜtesivrrai, 4/53 ty 5l vibus &  zrumnis verfetur , quàm fpes in 
3 doyli , Urtr m mm mupi* Wie d er Deum , propter quam ctiam in tribulationi- 
v xvpi Sela do tesmusls you. Oex bus deledamur. Alij quidem, inquit, ip 
4 arde Ehowibrac evesniuEa- vl Mía? te quapiam temporali laitiam capiunt , 
, animum fümentes, quando rerum ifliufmodi aliquid adeft; nos autem in Domino di- 
uinam latitiam habemus, Confidera veró quàm fcité orationem inftituerit : proprium 
. Ccec 5 affc- 


CATI- 
NA PA- 
TRYM. 


$74 
affe&um meníuram fecit largitionis mifera- 
tionum Dei. Tantum, inquit, fiat mifericer- 
. dia tua fuper nos, quantum nos przuenien- 
tcs in te fpei collocauimus. Ita benigniras 
tua in nos deriuetur , quemadmodum fpera- 
uimus. Sermo autem hic eft maxima fidu- 
ciz, noftriíjue hominibus infolens eft dice- 
re; Spei noftrz mifericordiam tuam admeti- 
re. Quis enim ita fperauit, vt hoc audeat 


N35h-7, dicere ? Idem etiam Saluator ait, 924 men- 


Qd i» 
Palmis 
Adutrten- 
sum. 


fürá. menfi fueritis , remetietur vobis. Om- 
nis autem fpcs noftra eft, vt in requiem con- 
uertamur, & Chrifto conformes euadamus- 


EXPOSITIO PATRVM CRECORVM 


da 9n uiveyr tonos v ori yoprias 7 Sui 
vU obenpydl Tos vr, Quo, oro vo foede 
cu tQ Wade ,oclu qÜdcuyncYuti t2 oo) 3! 
Qríidu xomCa^óula . OU meG Qoalep- 
vrí qu eic "pae voy, dic Yptée Mmiou- 
t). Vlafpnzias di uejísnc 620), C wi 
xU nuácmAnegc, T) eiméir, 5$ ui A- 
vridi vis oiv (Aor pmo, "Ti 2 Bra WA- 
oov, dx £n Sujj&ra] erón; Tm xg à 
ewrhp , KY uio, Quo], uspeim, ampser- 
Srotra) (uir. Erie dà nup m du ong p- 
jai 6i« 2 dydzrauow , egy pet avuuóptou, 
Xesd. 


CATENA PATR V M. 


HEODORI ÁNTIQCHENI. 

lempore beati Ezechiz  lfraéli- 

tis, per admirabilem Affyriorum 
cuerfionem, à Deo datam victoriam beatus 
Dauid in hoc P(lmo przdicens, ipfum 
tamquam vidoriz canticum, pro ijs quz 
contigerant, iore fuo cecinit. Atque hinc 
ex argumento contra Affyrios , ad vniuer- 
filem Dei laudationem, & rerum ab ipfo 
geftarum commemorationem digreditur, 
Docet autem omnes, ne. przíentibus rc- 
bus, tametfi magnis , confidant ; fed auxi- 
lium Dei rebus omnibus potentius effe du- 
cant. Hoc cnim in Palmis potiffimüm ad- 
ucrtere oportet, quód ab argumentis ad 
cohortationem pro inftrudione noftra con- 
uertatur , hanc diuerfimodé , & ad audito- 
rum vtilitatem accommodaté , inftituens. 
Vnde neceffe nos cít, ad Pfilmorum vim 
reQé affequendam , primüm argumenta co- 
rum noffe : deinde veró, ad legentium pro- 
uentum , & cetera perpendere, quibus in ar- 
gumentis víus eft. 

EvsrEsi1. Hic Pflmus pracedenti 
confonat : incipit enim ab ijs in.quibus ille 
finiuit , dicens , Exw/rate iuffi in Domino. 
Apud Hebraos autem & reliquos interpretes 
infcriptione caret. Illud autem, £xw/tate, vi- 

. dctur propheticé dicere illis, de quibus dixe- 


Pál. jii, Y?€: Beati quorum. remiffe funt iniquitates. 


Eccli.1 f. 


Dr enim eft remiffionem confecutos, lauda- 
re eam donantem. At, fecundüm Aquilam, 
rela fpeciofa fit laudatio; ficut à. diuerfo 
non ef (jeciofa laus in ore peccatoru. Dicit 
itaque, 


& foAnrOY AwTIOXElAX, Th 
Eon 78 juo xg pla E (exis raptor 
Sé vixlu Gi; YcegnMuc 
vao 76 988, df. d dog d Ue Tp) A'osvplus * 
dvagiatuc , vestirmuay c» mio mul daa. 
ud ó ugxdex(Go ^aC, daráp ma fan... 
xioy Üyuvor Sor oic jou oi, &uvor a vi Gon- 
0,70 UmOst utl , Kdr mii Sus d/scearw- 
iB Dv, gj Sao 0 xz! cuc A'oxvelose Vam- 
Sicwe Perl O Up ec xaSvuxlo 
V uyad ia» T8 dkavórw, «2| e erynow TU X 
durJ Asprórer .— Ylaud'Loy d raras ud 
dx Git maesUos ptya Aci, aeroiiea), dA 
7rd suy iy cia, JuvaTatiegs T& 98 olo) 
Éo^Seus, Tm 9 ua?ugm. dpopds & cit 
"ausis «vesain] , Un iu vpf. vassÜtowoy 
Exi xtomyymxlu) Pexvra, «oaov , dfg- 
Qóest Tails mop dy , x9) roi; dxega. 
(uic ópiigaee. dieu dvarywgior ap) Spy €i- 
d'éraj ic 'asoÜeodc mede wow 9 79/. dan. 
MÀ. duudusac: aescuxTis di ng) Gk Au- 
Pot, ole i v NaroÜioy xioerra) , moie 
alu) vd. érno) 2arórrov igicur. : 
EYZEBIOY. Á'xóAsOJo; GG TU qE2AG- 
Gorn JaAud* "Soi sro 52 € dp Zxéi- 
v» fnr£w , dpoevaj, A'Sa00u84n, Ayr, 
d 'igguai 6v quf. xvpÓo. Yap" E Gegdon d t X) Qi 
Aormoit iuamóuru s 6o. dwriyeat(Go. A. 
ga^idds dV eecqmulo óxetvor fom M 
»yh «fà: dy (os, Maudgyoi dv dqe(9aguy 
aj dvouíay, epp 29 Tv yórrac dotovorc qs 
did wxóra. Tul aivéis, Kara Ji 3 Aa. 
22s , mí, cUm eguéra] umm * daptp 
TiraeTio Vy Gegiw Up (Qu Go cuern d. 
AuAS. APA ir, 






ANT 
Io... E 
ox wwe: Jj 
P el 








&, ATA. 


IN PSALMVM XXXIII 


€, ATAAAIAZOE AIKAIOI] EN KY- 
ria.] BAziAzrOr. Xuuáew p v5 yegt? 
d doaNuzotuer h 9 " Quid eyrd clo T» 
ay) UA yp grain 4 june , 921 Git 
&Eioi dÜSvnias iupalvurm, A S aPudcn iy 
dngios Ca xupico, pi Br dO oii Vul mi at 
Polus , uà 6vay dUtursa Tol cpm, dA 
En xíg1or dy tri suo» To x42 Qe, wii Gw 
eld dali - dpseí ro Ui à VY. aw 
4 Qesauwn, ci ovk o Tii apo iasolorel qaie 
ipserly, dSejas Sui noms Coeminre ; vj) 
quip Jioc 3 yir, drvdyarehong 
3 Sr, xa raQoorüsu, dà uázun wg) T) cu- 
uum vrávrv- cu ie duvd pac duciew; € 
Boaynas cixoBe yrueusm ali dAluo v 
d'ntaium gia euow , uhdle C ddfonóiTac 
4 E m Sw dpestuiko ngvopSérzun ; 
ol Jp 32 erri] rov arasiuG dnéivo à 
daa, wg oisoropiap 9wi, ba ci dfÀ 
quei pd aee Bo ele, agi pemw d'y v ey 
iciptztu. Td di duoi dfapuit Ecw n 9cla. 
a9) erecgri Qe dÜpesourn, 9 dang aov 
&ponét 0 rrj )ugt, Xaprócdi 78 7r scri 
Voy dydmn, 26d, eiphrn. cive? d sé o 
apprnóc ey Tjj. à malav 0 xv ex Qu, &n 
3-Jpiglpos srow: ded yun £912 vj) 
dUtepíniér. 

Ai5rMOr, O4 3 Amr xaropJ'ocurtic 
fior ,. d'intaiol lom doo ou plpot $n a nu- 
plo" dU Scie JV cfe mper] aire , oi das 
exem *eododotiae Jfsquyórme, mmoic 
59 publ] Sui» aisciv , rei. àx, degios cde 
&» cóuam ditapruns, 

Oroanror ÁNTIOXEIAT. Auaiw, io- 
QU Ou kaAd 006 Tud'alur , vix "Xoro $ 18 (2i 
dptrc, dA ord 4 8 S28 relate, einóvue 
Ji ekyo 40 d audor , eveoo i onmcn c mul 
xupic, E'7el 0 C4 voit, d$ Sesorirois dUnACi 
Sou. n9) uzreso) , vgj tveiy cies Gi A'7- 
evello, €c divom , TORNO, T€ Mao, R9) rU 
eyic, C ipemesia oo epuntii exam und piorc, So 
mui xople Y dycQlaow ur] esr tor) ye 
Array d 8 Borlleia ara doc T4 - 
ooi d cormplac, sp goMeuo, bi oben. 
E, Ad uiri ri TR Dui or TV. A'sv- 
iav adaiptfierron, 

B. EzowoA^orrizer Ta xrrio.] 
Biarwor, VaXanpéa erepc: xilaco» d/eqo- 
gas 67) ryan: uguaueo) Toii slo . clus uo 
xi94ogy dm TjÓ xm» wiosy Pavriiei oy 


575 


i. Exv1rATE 1vsr1 1N DowtSo. ] Ba- cari- 
siii. Familiaris quidem facris. Litteris eft "^ "^7 


vox exultationis, clariffimum quemdam ac 
iwcundum animz ftitum in his qui latitia 


digni funt, oflendens. Exultate itaque iuíti Jealon. 
in Domino, non quando vobis res familiaris 7; p,/- 


TRVM, 


profperé füccedit, non item quando corpori "* 


bené fuerít; fed quód Dominum habetis,tali 
pulchritudine, tali preditum bonitate. Suf- 
ficiat vobis ea Jatitia quz inipfo cft. Si quan- 
do tuo cordi, quafi lux quadam incidens re- 
pentinam Dei cogitationem indiderit , atque 
animam tuam illuftrauerit; vc Dcum quidem 
diligas, mundum verà atque emnces res cor- 
poreas defpicias; ex illa obfcura & breui lx- 
utif imagine ommem iuftorum ítatum 
perfpicito , quo illi zquabiliter & | indeti- 
nenter in Dco delectantur, Tibi quidem, di- 
uinà difpenfatione, raro quandoque incidit 
talis exultatio, vt per modicam hanc degu- 


ftationem admonearis, quibus bonis (is defti- 


tutus.Iufto autem affatim eft diuinz cxleflif- Inf ban. 
ant [piri 


Que lactitiz, cà quód femel S, Spiritusin ipfo ; 
habitet: fru&usautem Spiritus funt,charitas, 
gaudium, pax. Cererüm, quafi locus quidam 
iuftorum capax, eft Dominus , in quo qui exi- 
ftir, neceffe omninó eft vc lztetur & gaudeat. 

DipvMt. Qui bené moratam vitam 


tali gau- 
gio. 


ducunt, hi is/fi funt, exukantes in Domino: Qui infi, 


recti vero. quos decet laudatio , fünt ij qui 
falfz opinionis obliquitatem fugiunt. 


qui rcili, 
quibus laus 
His 2 n 


enim congruit laudare Deum, fiquidem non casis. 


ef feciofa laus in ere peccatora- 

THrEopoRI ANTIOCHBENI. 
Iuffes hoc loco non à vitz honeftate; fed 
à Dei cognitione , Iudzos appellat. Ce- 
terüm cüm dixiffet , Exwl/tare, meritó ad. 
didit , 7» Demise. Quandoquidem c- 
nim in humanis viles & pauperes erant; & 
Affyriorutn rapinz expofiti , qui. multitu. 
dine , robore , & belli experientià prz- 
ftabanc ; illorum in Domino exultationem 
prxdicit: cuius ope falutem miraculosà ade- 
pi funt, non bello, non militurn expe- 
ditione , fed folà Dei cede Atfyrijs fub- 
latis. *»» 

» CowriTEMINI Doutxzo.] 
D:npbprvYMt. 


rium & citharam, hoc rmufici effe dicunt: p[pirert 


Difcrimeh intet ^ pfalte- Difrrimen 


é 


quód cithara ab infernis partibus pulíata quale fit. 


fonum 


CATE- 
NA PA- 


Pfalterium 
fpiritale, 
eff meni 
neflra. 


Cibsra 
1ropicà 
berpus , 
píalterinm 
jpirinma. 


ColofT. 5,5 


Cuir canat 
casticum 


$76 
fonum edat; píalterium | veró à fupemnis, 
przterquam etiam quód totum fit rc&tiffi- 
mum. Cum igitur oftenfum fit, animam 
effe citharam ; fpiritus hominis qui in ipfo 
eft, qu: forté nihil aliud eft quàm ipfa mers, 
píakérium fit, quod nulli przcerquam Dco 
pfalir: quando enim redis vtimur cogita- 
tionibus, & fpiritu noftro Spiritum fan- 
&um affumimus, cünc fané in decachor- 
do pfalterio pfallimus. Et forté, quód de- 
nario chordarum numero conftet , perfectio 
eius abíoluitur. Huiufmodi enim numerum 
in Scripturis paffim decantatum inuenimus. 
Ec Moyfi , fagorum interpreti, non. plura 
quàm decem generalia przcepta dedit Deus; 
& populus quoque decimas offerre iubetur. 

Tutoponzrt. Hoc etiam nobis quadrat 
fpiritaliter,& fieri poteft,vt nos ipfos canorum 
& concinnum organum reddamus ,atque per 
omnes fenfus, tam interiores quàm extcrio- 
res,Deum celebremus. 

OnicENrS. Arbitror ctbaram tropi- 
cé dici corpus, pfalterium vetró fpiritum; qua 
muficaliter congruunt fapienti,qui corporis fui 
membris,ac fpiritus potentijs.tamquam chor- 
dis,concinné vtitur. Qui autem fecandüm in- 
teriorem hominem renouatus eft ; is poterit 
canere canticum nouum, vtpote veterem ho- 
minum exutus, & indutus nouum, qui reno- 
uatur fecundum imaginem eis qui crea- 
uit illum.Pulchré autem pfallitis qui mente 
pfallit , pfalmos recitans fpiritales, & in corde 
pallens Dco. Vel decem chordarum dixit, 
pro decem neruorum ; chorda enim neruus 
cft, Palterium itaque decem chordarum di. 
citur etiam corpus;vtpote quod quinque fen- 
fus habet, & quinqueanimz facultates ; qua- 
rum fingula à fingulis fenfibus exiftunt. 

3. CANIATE EI CANTICVM NOVVM.] 
Bastirrir. Hoc eít, non in vetuftate lit- 
terz , fed in nouitate Spiritus Deum «oli- 
te, Qui non fecundüm corpus legem ac- 
cipit; fed fpiritalem eius virtutem cogno- 
fcit, is nouum canticum canit. . Quamob- 
rem antiqugtum | & | fencfcens teftamen- 
tum tranfijt; recens veró atquc innouatum 
Dominicz do&rinz canticum nos excepit. 
Quz fané do&lrina iuuentutem noftram velut 
aquilz renouat , cüm deítruimus externum 
hominem , & dc dic in diem renouamur. 


EXPOSITIO PATRVM'GRAECORVM 


Wyiy Qao. T9 di Mj a2rheor Óx T1. dye pt. 
en, aO y) dLÜüvmrswr 67) JY Aut T8; a. 
Tii, "jui Soedeifeion $6) xiS$degs , m) 
"rni 7 aO esizru, To Cp avTU , y inesy 
mas i my xr s laneo o, o 
2or dx dog Tu) hi Tu Sud. — On 99 yes 
nutQis volteaw ópSuii , xg) To rro uen ud 


Wutr$po To dior avesa ^auGavov 7mm. 


7) pvuade s] aoo pli eo d aoemphoo Jug ip- 
dg. Kai si ya Cx. T8 dug oyopd ac Vyem, và 
siAeo! dur maeicura. Tor 9 ToS Tw 4. 
ex Duas TUM y G Vuysudpor Cr Tu estais 
zw dÜpéir. wg) TU. iesqavrn 990r Made d 
za) dVésa "joa AGyuv Vyeipdinotr o 
Sic , 49) dtxa (ac vega qp à góc vesc. 
TÉTTMU. 


* , ^ ot * 
Oroaoruror, A'guórr] TEÓO xg] Wd 


ari, uarmzualc , x) duvantr dn yor pavor 
mttyappuórioy Wade auTw c Seropira] , C dfi T 
akOwnpiar dzrayrur, aidivz T] mw C vor, 
sU Sor druyaéy, 

Qrnrexorz, Kfzegs regm cluaj 
PA cO To caua, e "JaATheuor To 7r10ug, 
d'ma ujumxdlc pocas TU. eoqd, eic dior 
xesudpio dic sopd'aic moi; péAar T cua 
7(O», xz) 121; duuud poi T9. envi 21 Ov. 
O' Zt 2 ? ioo aj S'esrgts draguimsdp Bo, 
d'zexr dv vé «gor dog , dw Ty maur 
alles indvsd dp Qe», € àadvod d Qu 
qi» ir , Tcv dyaXaumis Apo? XT Cixcra 8 
x2i0uyT (DO. Ka^dc ji dan Ü NJa?ar 
rof , [auc Arun "rvéo juga, € Go xop- 
día ddr su! 9ud.. H' Feng ipd, as 
d'gr&Upa *. yogdÀ à 9 vdbeg, Axdyopd'or 
di xi daMrfpor Ata dy € v cd uo, dc 
arm alfede (yon, € nir Gp clas du- 
ac » dI Gadlent aiiwuc xc'ene Enpralag 
gend. | 

y. AzATE ArTO AZMA KAINON.] 
BAZIAEIOT, Tsrégi ul £o aij] mawubmm 78 
gesuungn (Do, doW. &y wii wmm T mido 
ua Oy ^kpsom vul 9d. O' uowuan- 
xac cua Cdyay T. vóugr , ^ v2 7rYib- 
uoce sr. rapi v , Ct dd] To xam 
dau, Mom To QA mraAaididpos x; ned- 
€ xor 9 Eja Sunc dien" Tà à xao C dira. 
náuluor doua dz $ 8 xupia dudazwg- 
Mas d'ndtEaro, linc raxamitd Wd cic as- 
7& cl) vóma Grav qelec ap viv VE ai- 
S'esrmr , dim pa. dà sulpa vv T jadpa. 

Ad 


-——— 


IN PSAL 
Aa x) 6 TosesDw imwrevó dp Oe dei 
band. 1uuvórip Oy yit"). dew ó dei xawón- 
esc tard. old B , xamd ness dopo 40 
v9w. - 

4", Or1 zrevz o Aoroz Tor Xrrior,] 
BaxiAElOY, Aud 789 «efnep vé dU 
xaA&i «eje alpes , Vredh $m 6 xg] 0 
pos doEd/ st Aíy (O4 0 TE xvpiu, à à 
ag xi dr 0e? d £v Svbv, stg) Sube dv. EvÓUc 
Bp à 7raThp, dU Doc à uix, dO 9i To d'ytor 7rie/- 
us. Kaj niei durd. às ond v 
8 ^£)4,; 'fgoor 0 &egvàc , *poor 98 , por n 
SaAaosa, à d'luya rà (ur|vya T Aoy- 
xà, mi dAwja, Tldc &» C "rigid rame; 
mola. rise Cy oft d^|u yo; 8 ooia rei T). 
dAbyw , Tidrédw 8 Ae)A , Ear ? veoyiy 
idw, X vla) £p irs. vim, ride Gov 6- 
diryóc* derum 53 3 reri di! Gud ins m 
quc abi al »ya faxos tad, ra? df 
' quw dusraj ooi ^h avbL Y Dur rh. OU 

5] eugxiyoic ópSa^ugit con Sv wgreue- 
Sórni memswosdyo eic wo 0 7j Ty 
J'uudd 4/3 TM. Gepliy vn. oppo wo- 
Svesadp. 

KrriAAOY, E"reí , Quow, 409Uc 62w 
26) 18 xupía , xg) && vried Ji va foa 
durd , dra?oudiéht ày Tul xupio, Eo90y 0? 
Abyov 38 xupia Miouy , dfautussica] upi do- 
xéi 7j] «GacycNdv Svanio ud reer , oq idis 
byirsam exor, b aluyuata o, à durud- 
(alor (Ae , xj Tl T8 yesuutarme dioupela 
xomuQpiaoulplor, nz.9d. xg) 6 vóp (Qe à 48 
Maciac. dud xix2w 0 uaxegó, X) aeudd u 
dvxesÜc, dudes wa ue suvíitÁp TÀ 
Macc, à 9 v8 xupie Ad) D», Turo rà 
ud 9n 7) dLaryeoauor , dUUUt E23 , wg) 
eUovrosl Q» , xz) dadoSévem Quuamic & 
ayáy &id y» dperiis. 

t. ATAHA EAEHMOZYTNHN KAIKFPI- 
ziN.] OrirzNorz. A2a74 VAenupouslu) 
xal ld «ci, C 3 T iudirrer Opgitoc di gg) 
xeian xo:9" la) piri, Un vi xej ug 5 
£v dAnSnad ,*5 ^ d'GuayoG 76^ , xd) ars- 
eUpiva .. A'javrá d'ixgyam, xg) vlao 9f) di- 
xaían, aiv oi Aoc ugl xpljaerva x01 , «xe ao 
Aj)" xpigca d'inuoy xpivame. 9v dà ? nv 
aya riw Vo qowesuc xg) 4236 , x) Dpt- 

adl Fri dunaluc C ddixow, Bobmojdp rdc 8 
éokuc xug/ a ipti 9 "yn. 

Hzrxiov, ENnugeublo 4l qiar- 

TonMvs lI. 


MVM XXXIII. 


$77 


Ceterüm , & qui fe ad vlteriora exténdir, e4Tz- 
femper feipfo recentior euadit. Quare qui 
feipfo recentior fit , is rbuum canticum Deo 
canit. 

4. Qv1A RECIVM EsT VERBVM DouiRi.] 
BasiLir.Idcircó priüs rectos ad laudem euo- A247 
cat, quoniam tale eriam eft Verbum Domini Pei. 
quod laudanduim proponitur , quod erat in 
principio apud Deum & Deus exiftens.Re&tus 
iraque Pater, redtus Filius , rectus Spiritus 
fan&tus. Et omnia opera eius in fide. Quid 
eft, quod dicit? Opus czlurri;opus terra, opus 
mare, denique animata & inanimata , ratio- 
nalia & irrationalia. Q nomodo autem in fidé gemi 
omnia? quanam inanimactis fides ? quz item à i fi. 
brutis? Quid igitur eft quod dicit? Si cx- 
lum, inquic, videris; ipfiufjue ordinem con- 
fideraueris , fidei cibi dux eft: fiquidem tibi 

pet fe opificem oftendit. Si cerrz oraatus,rur- 
fum per hos tibi circa Deum augefcic fides. 


TRVM. 


Haud enim carnalibus oculis Deum perci- 


pientes, credidimus in eum; fed mentis vir: 
tute, per ea quz cernuntur , inuifibilem con- 
fpicimus. 
CvnriLL rt. Quoniam, inquit , re&um , 
eft verbum Domini , & opera cius in fide, 
exultate in Domino. Cüm autem redum 
Domini verbum dicat videtur mihi Euan- Puendio 
gelicorum oraculorum meminiffe, quz nihil emmine te- 
obliquunfllflnihil ob(curum, nihil quod vi- Ty 
deri nequeat, vel omnino literz vmbra 
obtectum continent, vti lex Moyfis: nam , 
longà circuitione, & difficili verborum am- 
bitu fubobfcuré, & vix tandetn, verba Moy- 
fis intelligimus. At verbum Domini, id cft 
Euangelica dodrina; re&um e(t, & intelle&u 
facile, nec non ad omne virtutis genus hor- 
tatur ac diligit. 
$. DiriciT MISERICORDIAM ET iVDI- 
CIVM. ]JOn1crxis- Diligit »ifericordiam quà pou mife- 
miferetur, & eorü qui faciunt mlfericordiam: Y iic 
fimiliter etiam iudicium quo iudicat : quo- ou» dili- 
niam iudicia Dei vera, & abyffus multa,& in- Pal. 18, 
fcrutabilia. Quin etiam amar iudicium iufto: 7? Án 
rum, quorü cogitationes iudicia funt, de qui- 
bus dicitur,Iuffum indicium indicate, Quádo Ion. 2 
autem folem fuum oriri facit fuper malos de Mi " 
bonos, pluit fuper iuftos C inin[los;videmus 45. 
quomodo mifericordià Domini plena fit terra. 
Hesvcu r1. Mifericordiam vocat be- 


Dddd nigni- 


NA PA- - 


t 


CATE- 
NA PA-* 
TRVM. 


$78 
nignitatem , quam iudicio proptercà przpo- 
fuit, quód Deus primüm benignitate , ac 


Mifeicr- deinde iudicio vtatur', in eos qui in peccato 
Fg 


a Dei 
jracedit 


Yidlicium. 


Ioán.t,1, 


Virtutes 
€«lorugs 


qud, 


Deut a- 
quarum 


perfeüerant, 
6. VzRBO DonurtNi cELI.] Dr- 
pDYMri. Firmati autem funt czli, cüm nil 


. corruptibile habeant. 


EivspEM. Ceterüm cüm ctiam cei 
vocentur ij qui gerunt imaginem  czleftis, 
conftans eorum ftabilitas fit verbo Domini: 
virtus Vero eorum, fecundüm quam potentes 
exiftunt, à Spiritu fancto deruatur. 

THEODORETI. Quemadmodum di- 
uinus Ioannes tonitrui filius , totum orbem 
docuit, dicens, 7» principio erat Verbum, c 
Verbum erat 4pud Deum ,e Deus erat. Ver- 
bum. Omnia per ipfum. fadta fnnt , e fine 
ipfo fatum efl nihil, quod fatium efl: fic 
etiam beatus Dauid przdicat, dicens , Verbo 
Domini celi firmati funt, ej fpiritu oris eiua, 
omnes virtutes eorum. Non attribuit autem 
Dco quidem Verbo celorum fabricatio- 
nem, fancto verà Spiritui virtutum creatio- 
nem: verüm & hac & illa Deum Verbum, 
& fan&tum Spiritum effeciffe tradit, 'irtutes 
veró czlorum, alij quidem czli luminaria, 
alij veró inafpe&abiles virtutes effe dixerunt. 
Ccterüm mihi videgir. fecunda interpre- 
tatio effe verior: cüm enim Deum demon- 
ftrarit cffe. rerum. conditorem Mhaudqua- 
quam fane de fola vifiL.'i creatura mentio- 

, nem fecir. 
7. CONGREGANSsICVT VT REM 
^AQvAs.] Dipbvur Quoniam aduo. 
cans aquam maris , cam fuper omnem ter- 


merat, Tam | per imbres effundit; przcepto (uo 


aquam veluti ex vtre hauftam in acrem tollit, 
ità vt, concretis. nebulis, pluuia in terras 
demittatur. Per allegoriam autem hominum 
vitaob inconftantiam, & amarulentiam eo- 
rum qui in terra funt , mare frequenter dida 
eft. Hanc igitur aquam , tamquam in vtre 
collegit Saluator , in corpore quod affumpfit, 
quietam tranquillamQue reddens. Ceterüm 
oftendit quoque in creatura nil inordinaté 
ferri: fed vniuerfa cius voluntate, tamquam 
in the(auro contineri, quandoquidem & ven- 
tos non motu proprio latos , de thefauris fuis 
educere dicitur. Sic igitur & aquarum co- 
piam pro arbitrio fuo difpenfàtimbres fufti- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Serm NoÀ , lu) $ xejctus df) sün 
vesircLo, Vel eevrípa nij qiasSoymia 
6 986, 10 Ji uU mx ii xpi xen?) yn T 
bhuevavzur si duspria, . 

$. To Aora KrriOr oi Or?ANO:,] 
ArarMOT. E'cwptoi2nzur d oj uegsc), và 
duce Supr armor $ yopric, 

Tor Arror, Ovegsds d kaosndylas 
€ 7] Qoesud/ mur vl) eledya fg erSeoyis , n 
tp. id'epía oria uf] mud Ajyo xupía yis 
»£):8 di Bérapuc har! na 9" Luz elm Jtwa- 
T0), C2 fF dy in rV noe aeui). 

Oroaaruror, Comp ó 93g 
ladmm 69 Hesrrie qoc, mau alu) ciu. 
tpa id date Mgu*Ev dyyi ld à Moe, 
19] 25, LÀ cec cbr Sui», ng) Sic Ld 8 
26, * "raf JY dun $jUG , xs) 20s 
durd CfosG idi dr 0 toort" dco Mia 
&aGid avesupivr] May , vul A5 Xupíar 
6i demo) ietptaí nar , xg) mud ordl uam s 
SóuoT (e durd » 71872, a] Queis à 
V. OUx Yavrqad V sel Mg) d Abe ali 
TÉ Segrdy dnaspyiar , mu di TUM, cl 
"TyU gm eld T5! dua at molo, dd 
x2) TaU(z xdxéjya 3 Suip Aso , na) Tí diy 
eU uA mvzoonya Quoi, Auodyue di 
dewrdy , oi uA Xe xaT! Sep Quoi. 
esc , oi di Tu; does; Ítacus (7) duu- 
M6. iugi di v AU mess. dnDicvop, b) 
dox, duyuipybr 59 Vased eovró c Ty Sir ; 


ix dy uórm; aic óespámge Sumpórébos xti. 


gear, 

C. XrmaraN azri AXKONX TAATA. 
AtArMOrT, E'zreidj) "escaso Sy Té U- 
dup d Su^zoync » CX Y auro 7H erdsuy 3) 
du dg T del , mul (esum dud, 
dexob dil dpyucis duos à Üd'up "Capa. 
40v 7Iti£i, QC Cuguc Qn, »tptAd» ou6eo 121] 
2c dr Diva, A"Parooeuxalz dY 6 fioc 37 
dr2es*^mus quay Sahara Mera, dfi 
T5 duy ig) dA uvedy S 12 986. Tro T 
Üdap dic c» deudl cuvisfo 6 cumip, &r dd 


diclAnps cuuom ga luy vy aont Q D. 


du», Acixrum dt i) undis drame 9] d, TÜ 
xTízd QseoyÀcv- & ép Syrup di Ta 
mud sud ido BuAiuim - VUA 2) vic 
dokppa v xg Ii renes er , c 
Wnouvesis durd Jd Ay AA). Op mí. 
JU X, TO TcÀU Ty/ Udu/pwy 25:9 ye xgz* 
lJias xekew clucropéi , "esc v0 diviy iz. 

2x9, 


^ 


3 L3 ré- 
6» 


"LIN PSAL 


su, horsuertw Tec bp Gert. 0 xg) di Hw 
T eeopitGu tot. 

CHzrxrOr.A Graxac 2$ 8 V 2 du. 
qu Aty] , d'asp C» eroxpu Qo, uro alo *ys 
b dypuapyic Erin, dis ga] x? 386 Y dun 
99 /ao Sauud ie, dies vd Évedr Urdivo 
T u2gdie iOyatAiogs , n2) vo ap) uo 18 
Vbegeritess Pazcat uot diJuue. 

X, QoBHOHTO TON KrPlON HAZA H 
rH, | YrireNovz. TS; c af aecvzía 
7E y ze), in zac 5 9il Xeiew 
Capa laur srexAMesTo. Ta ye Aioon' ai, oi 
p ai Seni d'jariaum , 54 9i qoCnÜi. 
qu. Ol di al) onupirloo GxxAnaias 78 Sid 

Agony sez, wax tivauQurevric T8 xU&Áu , Por 
diurd. cna), abaco ms 3 eveontiidilun 
Gr A, H* oi 932 Ay P 9E. ureunpo, 
Ya dul. ouAcUo?), Cdrr Oy i ji, 58 
Xess. ] 

4  KrPiOX ALAZKEAAZEI BOYAAZ 
roxaw,] Baziarior. AvaM565p 9» 
TU i ixdewo izooLag , ému qb) Tà d mgu 

rn éefipynogr 0 9c, cÜpiiz ei, iezg sarot TOY 
eu uar vày. 2r luo yov al. divas 
qo jr. Om 53 Teegu tio A 2246 iGaci- 
Acla à» " YeejusuAipróm 0 [acce Xv- 
Qlas qc Nip movi d'uudid , xz) Bapeía 


eel cexnmylsuc , aputia3nm bu Xa- 


APpeian, dieu ÉanDuzrely Quse sl dyayxaia, 
ig) 60a Üra arwrriuov 2 cium dpyu. 
Ql y xg) Ttvxpver x46 xomesu UIeXe Y 
grivrs ciui apyuphs. TüTs mofru) va zÀ- 
x0 9 iaa T8 EMosals , dus - 
doraus aj BeAa] 9 Xvelac, ua xaeMTÓrTIC 
quc awnac 6275) , wd) mous alu) dois- 
gías , (Quot , vomttu rlau dóSatria! xaTa 
qróvew, à» mi Zautopeía , dou uires? cspu- 
di Aen aix/w,Q Jiutresr xoi ibo rieDa 
muAAGPSC. Ola Dy v oxi eA Go MJocia- 
dul em ol9« Bade $9vdv.. dc di dovrei 
Bode Hp irruv 921 08. A fi. uua 
xau)p , 6a Yao eUx3 6. AaCl3 2tgay- 
Quacxid aco al). QuMud v8 A rop, CO - 
qus &y axoUo ve moz drei» O9 ut) dg , 
gj Ua3 9j Er aen mud ardt wo- 
deti , er GA loy ame; ( 0v xvesor , 7? dfa- 
cad Core Duae Vhdv, xy d SerErrx 2o- 
gizuigve Agaiv, H' di B3 i XuQ/su eie. di 
aid ya tj. 

rj, Ez OfPANOY EDEBAEFEN O Kt. 

Towvs IL 


MVM XXXIL $79 


nens, aut demittens vt lubet. Hoc ctiam fe- cArz- 
cit per Eliam Prophetam. is s 
Hesvcurr. Abyffos verà dicit aqua- AC 
rum multitudinem , .quam in abditis fub ?"^ 
terram locis colloca , vt etiam in hocía- * 
pientia eius admiranda fit : fiquidem aridam 
fuper humidum fundauit, effecitque vc à le- 
uiore grauior portaretur. 
$. TiurAT DowiNvM ouwis rERR A. ] 
OnicrNrs. Hoc in aduentu Dei imple- 
tum eft, quando tota terra. Chrifti Ecclefijs: 
eft referta. Forte etiam hoc modo dici pof- 
fet, q.d. Homines quidem diligite;terra verà 
timeat. Qui veró orbem Ecclefiz Dci inha- 
bitant, cin Dominum cognouerint, ab ipfo 
commouentur, dum id quod propofitum 
eft, przceptum obfíeruant. Siue quià verbo 
Dei moxi funt, hi commouentur dum Chri. 
Itus in ipfis viuit. 
ro. DoMiNVS DISsIPAT CONSILIA GEN- 
T1VM.] Basitir. Sie fingulis hiftorijs recen- 
feas ca quz circa gentes impias Deus opera- 
tus eft, reperies etiam fecundüm fenfum lit- 
terz magnam vim habere, quod dicm eft. ; 
Quandoenim Ioram filius Achab regnabat. Quali 
in lerufalem , tunc. rex Syriz. filius Ader; irri n 
multà virtute, grauique manu bellum .ge- pen 
rens obfedit Samariam , ita vt tunc ipfis om-. ] 
nia ad vigtum neceffaria. deficerent, & a(ini con 
caput quinquaginta ficlis argenti , & quarta 
pars cabi ftercoris columbini quinque argen- 
ti ficlis emeretur. Tunc itaque , vc promiffio 
Elifei impleretur, diffipata funt confilia Sy- 
rx ,& relictis tentorijs'fuis , omnique fub. 
ftantià , fugerunt , tantam in obfeffa Samna- 
ria rerum copiam relinquentes, vt modius 
fimilz ficlo ; & duo modij hordei. vno fi- 
clo vznirent. Sic igirur Dominus nouit 
Gentium confilia diffipare, Quomodo au« 
tem improbet confilia principum , in Achi- 
tophele didicimus , quando Dauid ora- 
uit, dicens: Diffips confilium cAchites DE t$, 
phel. Quando itaque aliquem | arrogan- ? 
tiüs magna minantem audiueris, & om. 
nis generis plagas intentantem , refpice 
ad Dominum, qui diífipat confilia gen- 
tium , & reprobat cogitationes populorum, 
Confilium veró Domini in zternum per- 
" manet. 
13, Ds c &r 0 R&zsesxir Dowur- 


Dddd a &vs] 


dicatur 
emma ter- 
rà timere 
Denm. 


— — 


$80 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 
.cart- Nvs$] Cvgirrr. Obferua autem quód  ri0z.] Krriaaor. Emrfgi 31 in 5j 


e dicat oportere infpedionem de czlis fieri, d Quos «52 E CA Jor rad e egralv ix 
Chig. non modó fuper Iíracl , vc quondam fapien- — £2 nor ? I'oegl?,, ad ag, vraa, utc 
—— 


tifimo internuntio Moyfe, fed fuper om- 
nes filios liominum qui orbem habitant. 
Nam Gentium multitudo vbique terra- 
rum, per Chriftum omnium noftrüm Salua- 
torem ad falutem aduocata cit: fiquidcm 
generaliffima in omnes gentes & nationes 
hominum , Saluatoris noftri Chrifti gratia 
permeauit. | 

Basrrrir. Eos qui in propria rhanent 
dignitate , arque naturz humanz congruen- 
tia faciunt , fuperné Deus afpicit; eos verà 
qui vitijs omnino fubijciuntur , alià ratione 
. intuetur, fcilicet defcendendo. Deftendir 
enim , inquit, videre ciuitatem 4c turrim, 
quam adificauerant. filg bominum. Hic au- 
tem de czlo profpexit. Dominus. 'Confi- 
dera excelfum fpeculatorem , defuper res 
humanas intuentem. Quocumque vadas, 
quidcumque facias, fie in tenebrs, 
fiue. in die, Dci oculum profpiciencem 
habes. 

16. NON SALVATVR REX PER 
MYVLTAM YIRTVTEM.] Cxnirzr. 
Anm faluatur, inquit, rex per multam 
virtutem : id c(t, per multitudinem fa. 
tellitum fuorum. Sed neque (i quis gigas 
fuerit robuftiffimus, id c(t, de magnis viri- 
bus, & ingenti corporis robore multüm prz 
fumens, non poterit vel fic faluari, & aduer- 
fariorum fuorum manum füperare , nifi Deus 
victoriam illi largiatur. 

Hrsvcu rr. In vanum igitur corpo- 
ris robur adcó curamus, temeré veró poten- 
tiam ab affinibus, amicis & pecunijs ipfi 
nobis vendicamus : nam nihil prater cxlitus 
miffum auxilium. feruare nos poteft. Exeni- 
plum fume à Goliath & à Pharaonc. Ille 
enim gigas robuftiffimus cüm cflet, à (implici 
. puero Dauid faciló füperatus fuit : hic Ifrac- 
lem maximá curruum & equorum multitu- 
dine perfecutus,mare habuit pro fepulcro. 

EvsrEnrr. Cüm dixiffec, Tímeat Do- 


In fole Deo minum ornnis terra,ad fiduciam excitauit, ne 
Tg * . 1 
Jahmds, ptríccutiones formidemus. Q uod vtique et- 


iamnum facit, diuinz prouidentiz vim ipfis x 
addicens,contra infidiantium impetum adfu- 
turam: fine qua neque regi milttum copijs 


— ——À—ÓÀtln atm ttt ti 


mworr(e E sm»cógu Mavotac, dA Voi 
vrac Téc tjoUc $1. av3esoruw, Tec alti. 
xétre vl oiuouiAp luo. Kéuwrra] 39 ee ouo.. 
mias Jd a TE Urak vus Pj) cterip (Ge 
Xe1set. 9j i2raly 5 7 aiU , 9 x?! srácuy 
&cu al). ld, o fjuworo m 29 19) k? 7rarric 
trac i C oec a) Ses mw ,* 4fg 7E zras- 
mv pA] awrspe Xeue 8 nao pnt ovtheuc, 

BaziariOY. TécoAp Ürrag Vor v8 Idieo 
d£usuor (D , v9) sionirrue vel Yan Ga orm 
aif QUod vl aj Seg m, diaDyy étopi à Sd 
Tit di enejc To 1g aor 4 xgxiac Umm - 
TAA, triezcUoneutaftran, d»Agd? xa Cai. 
var Kariin ap, Quaw, id» al) "dou, x3) 
9 rV gyor, y ai xod unas oi 2) T4. deSeg 
uv . Eva 9u d CE s ogra (miu e o xv - 
exQu. xd] * vdwdn Svesl, 2 dro 
iyxelaxisTorra. Git alÜoseriroi ced ug- 
av.O ?ru mp áy Bad] w, Un 2p dv Crit, 
xds &y curd, xdv Co f padptt Emme rra dc 
T5 TO5w opa) ub, 

i&^.. Qr SQzETA! BASXIAETZ IA 
HOAAHN ArNAMIN,] Kr*iaAor. OU eo 
Cra, qno, Bano DI mo»whuo àvraun, 
qwris) , J/À mou yeplar jd "Cur aurai do- 
putdesn. d ud dv el nic €i f as icve?t, 
d'iicr (n C uja opes; Ya duela 
m$, x; pam coluere 8d* dy rw ow- 
Sn , ij pei rnm Íca] yeiedc Tii TE) ugroa- 
tiia wr, pÀ d Ow ggarsLorr(Qo 
y)» vidy. 

Hzrxior, £y o ndela $7 co ugrO. 
iv) Eanus^upida , elei dà dUvauun tav- 
Qi la) 9o ovyjludv, £y qIor, x rimo 
afpi Ga») opdp , iTi (nep 53 calcu) dina 
d auptpyelac $ dra dra?), Y'anideryum 
diri» Fond Q 3 Oaena) AauGan. O' Là 
giyas Vmdpyam (vesc , a3 q& A«Gid d. 
7005 "raid apiou vivbonrag*. 0 dÀ 2! sido, 
dpud ur sv Yoegn dudas vet Qor ort «li 
SuAgoxar. | i 

Erxrni0r, Emu, QobrÜkmos is xvesoy 
gsm $8, mupdipuos wu» didit, qs 
vi Q' dh à rus d/aaresi rn?) 2 ioni 

&v(pi, T O18 Ovvaue Y LAMP 

x em YaiCuAdLórm icoud plus - he papi 
ux ica, cuu , Vn. Ban^6 cegnenir 
! Suj. 





LN PSALMVM XXXII $81 
Suliiyn dusap , dre yarn 9) 0MÁS4 — pratfidenti, neque giganti de virium fuarum c^7?- 


, ; ) : "e ve . . 0. e NA PA- 
9 duuates , ura TM Iprov sí magnitudine glorianti , nec equi celeritati fe 7, v. 
xe Sujjsyn. T uéqdi Qujgéirí, quw, oí?  commicttenti, falus cffe poterit. Vos veró , in« 
Séioy QóGor areDurpóree, und tat 7 éipnutras ^ quit,confidite, qui diuinum timorem füfce- 
qoGspilpuol ui vereguü TI ci dpmaw, bó d» — piftis, nihil dicterum formidantes, neque ad 
dvyit cudses uvaGo , dui gj c - negationem defle&entes, quam rortem ani- 
«vejc Sasa(s dpaprias, Mh & QobéLOv TR / mae. vocauit, quz peccata fignificat qux du- 
eatuitr B ? Q3vegr, 7 jua» euCouirev. — cunt ad mortem. Nc igitur timeatis corporis 
OÍ 50 pla gl xvpiua 7$ T8 Sela m-SUua Ge ccrruptionem, dum animz fáluentur. Oculi 
Edjjosi , y twmur ie juydcdfepéQuai, xg] cnim Domini, diuini fpiritus influxu, & ho- 


Svodidiz'tron ipydtor!). , rum animas nutriunt, & Deo doctas reddunt. 
BaziAE101.OU n dr Éaavatc vid du 1 BaAsriL1:. Neque igitur rex ex armis 


ózumxs Sonleias apxsTus Vyoy we)cou- auxilium ad falutem fufficiens habet, nc- 
Thpiur, dr à aJd he emejc zruím Crxp- que ctim fortis fibi ad omnia fufficere 
x&v iausul 62w ingyoc. Aire 22 gg) ddv- — valet. Humana enim omnia iuncta, infirma 
vale. , rad (n opto Tol. aj Desiotva , eso? funt & inualida, fi cum vera potentia come | 
dAn3ml) Quiaguy t gea oua. Am? parentur. Idcircó infirma mundi elegit Deus, 1.Cot.t, 
qu Gra diui T6 xóa jugu de Ea0 94e, vt confundat fortia. Equus autem. ab e: 
$a tuam T3 ixwveg, ExGHSw) dt vss — v(u fanctorum exular. Neque Ifracdl, dum p redanes 
atrotac 7]. yia 6 tma OM $6] S Co. — florebat. in bellis, vmquam fertur. eque- wi. 
Mis dUnusesv 6 YoeghA imos duodp4 — ftii. robore. vfus. fuiffe: neque quifquam 
qalveraj am x*sentdp/ Ge- dr idía mc jJ Sancorum priuatim equis vti, pulchrum 
day 4l. 2efiw v] iom e dpubQuouy  exiftimanit, Pharao autem cqueftri exercitu 
mraptdzaro. Daega) iQ imwooi sera, X,  víus eft, vti. & füperbus Sennacherib. In 
Xeveynpe papae. Er à z»J4Qdu- abundantia autem virtutis fuz, non falua- 
véusuc aum] à cuyos"), Urs j3 ded,Qn- — bitur, Cüm enim infirmor , inquit Pau- 1.Caras 
a» 6 VladA (go, és dusaric ipa , To dA lus, tunc potens. [nm. Viriurn veró corpo- m 
Nil je € auuamóic J'usdpsec , iembdY» — ris abundantia , faluti fpiritus. impedimen- 
£21 toe391 cumpla t frydouga Qe. to eít, 










ANNOTATIONES CORDERII. 
BOGERSA uscmibITVR Ye mb Ae, cnim verbis folüm, fed ctiam fa&is laudare opor- 
CP DIS dreriratG- nu! EBgainis, P falus Da-.— tct: & hanc laudem , vt (ymphoniam gratioam 
Pes Ey rid, fne titulo apud. Hebreos; Quz. — & cxlo dignam , requirit maxim& Deus , hane 
apud E verba poítrema Sixtins edirio omifit, gloriam excipit, hoc celebrari modo gaudet, Ac- 
& Scholiaftes norat illa in Quinta & Sexta edi- — que im hunc finem confultó fibi Deus Ecclefiam 
xione non fuiffe reperta: Theodoretus cen(et ab Piin inhoc mundo gratuità adoprione dcle- 
ipfis Septuag. fuiflc appofita. Quz cüm intri-— git, vt nomen fuum rite à legitimis toftibus per- 
bus diuerfisantiquiffumis ws. codicibus Vien-^ petuo laudaretur. Vnde in actibus religionis non 
nen(ibus reperillem , minimé omittenda cenfui; — poftremo loco diuinalaus reponitur,quam hene- Les Dei 
quód nil noceat fcire, Hebrzos huius Pfalmiti- Secoriffime Numinis maicítati debemus. In ca 4er maxi- 
tulum expunxi(fe, V ulgata editioLatina corre&ior — felicillimarum mentium beata in cxlo viz fita ett, "7 Raeligia- 
infcribit tantüm hzc verba , *Pfalmu; Dad, | &in hacvitzimbacilliare piorum omnium,prr- 
cim in editionibus anüquis haberetur, Im finem. — cipue illorum, qui fe quafi totos huic (an&o mu- 
Pfalmia Dauid. neri confecrarunt, de quibus Propheta Regius id 
. 1. Exwltateiw(ti im Domino, &c.) Nomi-  denunüat, Lass ein sn ecclefia. (ancternm : hoc Pal. 149; 
puer i natim iuftos & re&os ad landem Dai euocat,quia — eít, in catu. facrorum hominum , qui maxim 9. 
iu laa Dimiramilli(oliidoncifuntgloris Deiptzcones. — vnam illam ob cauífam in pide wien ve- 
Dti. Nam,vt pulchre Aquila vertit, WwÜtew ópuvras — nexandis, ubernaculum viz fuz collocant. Gc- 
8 Sume rettis fpeciofa fit hymnorum decantatio: — niinus ergo huius loa. feníus et , Dci laudem 
ficut & contrato, dy desiG- dnQ- i» stan dpas- — tc&xis decoram elle, quia nihil fit potius in quo 
Wed. 15,9. men, non e$t (pecio[a laus im ore peccatoris,querm- — (e exerceant. Ex. certe , cüm. afiduis beneficijs 
admodum Ecclefafeiau&or, ad hunc Dauidis — Deus celebranda: (uz glorie materiam ipis prz- 
locum aludendo pronuntiauit, Quave( wt bene — beat,& immen(aeius bonitas in proprium veluti 
monet S. Clhiyfolt, in. Pal. 112, eporter vitam. — thelanrum ips t repofitas totis animi vous ad 
prins inftisuenteno, hymnos Deo itacanere. Non.— laudes Dei vuguer canendas , ipíos feri conuc- . 


Dààà ; vit, 


* 


t 


| $82 


Awwo- nit,quas in czlo poftmodum cum Angelis pec 
TAT10- totam zternitatem celebrabunt. 

WtscOm-. ^i. Confitemini "Domino in cithara.] Ad Deum 

prmit, — maiori cum folemnitate collaudandum , inftru- 

Isfrwmen- menta quoque mufica applicari iubet. Nihil 

^ Led quippe à fidclibas omitti cupit, quod mentes 

4d Dmm. corum ad canendas Dei laude: vehementiüs ac- 

latdandsg CCDdat. Etfi enim non nifi articulatà voce pro- 

^dbibin- — prié Deinomen celebretuc; hzc ramen mulico- 

tur. tum inftrumentorum adminicula, quibus, fi de- 

bito modo adhibeantur, fe magis ad pietatem in- 

cirarc fideles folent, non fruftra addidit, Etenim 

có nos vocat diuina beneficentia,quá propé quo- 

tidianá obruimur , eà ducit rario , & grati aniini 

lex, vt parenti omnium tetum Deo, non huma- 

nam tantüm vocem, fed rerum quoque omnium 

fonum coníectemus. Poffe igitur organa, & mu- 

, fica initrimenta ad Dei. Numen venerandum 

adhiberi, fuo exemplo, & eo quidem regio, Da- 


uid oftendit. Qni cüm co in genere prziuiffet, 


nibla tangens, cithará ludens, & decachordo 
plalterio exultans, omnes deinde ad fimilem erga 

Dcum religionem inuitauit, dicens: 
In pfalterio decem chordarum p[allite illi, ) 
PÍalerium S. Auguft. hunc locum myfíticé exponens , per 
decem chr- C lterium decem chordarum legem inrelligit, 
qua decem preceptis conrinecür, Legem autem 
deam pra- cipio appellat , quia nimirum lex cum iu- 
eiptorum., — bilo & latitia implenda eft , non timore, Itaque 
quafi per (ummum gaudium citharam pulfat,non 
ae qui timore percucicur. In hunc eumdem 
Marth, ;, fenfum exponit illa verba Domini, Von veni le- 


19, gem folmere, fed adimplere. ld cit, veni,ad legem 
uz timorem incutiebat, nec tamen implebatur, 

charitate & amore hominibus iniuncto , facilem 

viarn fternete, vt homines eam implerent. Ter- 

Lix wem — Vebar quidem lex homines; timor autem non cas 


timore , (ed. vites habebat, vt homines ad legem implendam 
n pertraheret: acceffit Chriftus , & pulío timore, 
PU". ^—— charitatem docuit, quá homines facilé le 
'obícruant. S. Auguftini verba fant hzc: 7 asfge 
pfalterium , smple legem quam. Domini Dein 
tus mon venit foluere , fed adimplere. Implebis 
euim amore, quod timore non poteras, Qui enim 
timendo non (acit malt , male faceret , fi liceret. 
Itaque etfi voluntas non datur, facultas tenetur, 
* Non facis, mquit. Quare? quia times. Nondum 
amas inflitiam, adbuc ferum es. Sed ex bono 
fermo fit bonus filius. [Interim timendo noli facere, 
di[ces & amando non facere. Pulchté S. Do&or 
cauffam reddit , ob quam amor praferendus fit 
timori : qui enim timore ductus mala cauct , fi 
fc occafió dederit, vt impuné facerc poffit, pro- 
culdubio ad illicita manus extendet ; qui veró 
amore ducitur, longiüs ab'illicitis abeft: nec enim 
faciet, etiamfi impune facere liceret. Hanc fen- 
tentiam tradit Comicus in Adclphis hifce 
veríibus: 
Et errat longt meá quidem fententia, 
Qui imperim credat grauius effe, aut flabilins, 
Vi quod fit,equam nel quod amicitid adisgituy, 
Mta ejf fic ratio,C* fic animum induco mcum. 
M alogoatini, qui [uum officiwm facit, 
Dumid re [citum sri redu, tanfper canet: 
Si (perat fore clam,rur [us ad ingenium redit. 
Ille,quem beneficio adinng as ex ammo facit: 
Studet par referre: pre [ens 'ab[in[q; sdem erit. 
3. Cantate ei canticum nouum, | ld. cft, vita 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


' ad Dei laudes decantandas accingit. 


- I. 










vetuftatem Dci laudes celebsaruri. exuite * fic Cani; 
enim nouum canticum vic ríouitate canitur , vt mawim, 
pulchré B. Laurentius Iuftihianns ad hunc verf, Ponta 
annotat, qui in manufcripro codice fe repeiiffe enirn 
ait, Cantate eà , non hngua , [ed re depofrtá 
versjlate, Ineptus quippe diuinis laudibas cele- 
brandis, qui veteris adhuc virg fordibus macu- 
latur: nouis, minimeque detritis vetuftare vefti- 
bus, noffis virtutum indumentis vtatur , qui fe 


Kecedant vetera , noua, fmt opi, 

Corda, voces, G opera. rr: 
Veteris , inquàm , hominis exuuiz , nradeniis 
more fetpentis , eijciendt. funt &i qui idoneus 
elle Dci laudator velit, Diuiné S. Augult. in 
Pal. 102. Quid, inquit, predeff , quia bymnum 
cantat lingua tua, hi facrilegimm. exbalat. vita 
tua ? ;Rem illuftrat. pereleganti fimilitudine 
D. Chryfo(t. in Pfal. 43. vt vcl fzculi coafue- 
tudine id argui intelligamus. Air enim, in aulis 
quoque regijs. neminem aífümi regiz vocis in- 
wrpretem,qui fuerit 383 Ei JisgDapuiro dive, prasma 
C corrupta vita conuittus. Quonam igitur mo- 
do impurus quifpiam , & (celere contaminatus, 
diuinos hymnos & czleftia oracula canere,atque 
in catu populi venerantis effetre aüfit? lmporta- 
num eorum liominum cantum auerlatur pij Pro- 
phetz ore Deus, iratufque ira denuntiar , 4sfer Amuit,ij 
A mt tumnltum carnium rwovum, Nbi S.Hic- 
ron. Carmina , inquit, Lemrarmm , quib lau- 
dabant Deum , tumuitum vocat , [onitumáue 
confu(um : quia non eff pulcbra Lamdatjo 1m óre 
peccatoris. Ex paulo poft ficadiungit: /sdeorsum 
quoque eratio , C pjalmi quom [3nagegu ca- 
nunt, C bareticorumcompofita landat, umule 
tit ejf Domino, C, vt ita dicam, grunnitus fnit, 

C clamer afinorum. Remoucantur ctgo à tem- 
plislutulenzz fues & aíini prapofteri, ne€ corum 
vox in eo loco exaudiatur, vbi omnes fimiles 
Angelorum effe oportét; & cantáre canricum 
nouum. Quod autem fubdic, Bene pfaliite ei in 
vociferatione; S. Auguft.im iubilaconey& S.Hic- 
ron. 55 iubilo, dixit, luperiüs in Grzco Commen- 
rario fatis explicatum eft. Quó etiam faciunt illa 
quz à nobis ad Pfalmi xxv1. v.6, annoxara funt. 

4. Quia retium eft verbum Domim, C omma 
epera eins in fide. ] Vbi notandum eft verbum, 
non accipi pro doctrina , fed pro mundi guber- 
nandi raüione , prout fuperiüs in Paraphrafi & 
Commentario explicatum eft ; vt fit (eníus, ac fi- 
dicat, Quidquid ftatuit Deus, re&um eft: quid- 
quid opere ipfo perficit, fidele & vctax. Genera- 
lem enim hic Dei prouidentiam,quá rotus mun- 
dus regitur , proponit, ac dicit, in roto operurn 
fuorum curfu Deum fic imperium exercere , vt 
inomnibus fumma eius zquitas fidefque relu- 
ceat; quemadmodum ctiam alibi canit: Fidelis Pali 
omnia mandata ein , confirmata in [culum fa- *- 
€uli, fala in veritate C equitare. Quamobrem 
etiam dicimur. fidelis Dominum in omnibus verbis Pl. 
fois, C fantbus in ommibus operibus fuis. Yn quie 
loca confule quz annotabimus, quia huic etiam 
loco lucem adfecunt. 

$. Diligit miftricordiam,c iudicium.) Hafce 
duas virtutes, tamquam indiuiduas forores, vtro- Mies: 
sm coniungere folet Dauid. ( vti fuperiiis ad dia c 
Pfal. xx1v. v. 1c. annotauimus, quz & huic lo- 

«o quadrant. ) Vnde Theologi Hebraeorum do- 
' ; cent 


1f 


Peres — Mpduzille heroinz mctari folent. Potiores ta- 
paris be^ men vbique partes mifericordiz tribuit,cuius hoc 


Pal.$8$, JAifericordia c^ veritas precedent faciem ram. 


IN PSALMVM XXXIL 
céntmundum 1 Dco gubernari per duas menfu- 
tas & proprictates , quas vocant pf middorb, 
iuftitiz (iue iudicij, & mifeticordiz: illam figni- 


ficati, vbi ponirur ovi^N Elobim, hanc, vbi Mew tem eius, Vide de his S. Dionyf. A 


^. 

dicitar Deus Dominu virtutum , qui & ipfi in Awwo- 
Scripturis dicuntur virtutes, quód fint potentes T Ar10- 
virtute , miniftri Domini ad faciendam volunta- wgs cog. 


" : To reopagitàm prmgir. 
e/fdenai. Has autem meníaüras adhiberià Deo — Catleft. hier.cap.7. & 11. &ibidem noftras An- 


inomnibus operibus fuis, omnes confentiunt, —Botariones. 


quibus*mortalium res & aeconomiam vniucríi &. 7: Comgregams ficut. vtrem. ] Grzcé, dom 


adminiftrat. Quim ob caufam alibi Dauid ait, 


Nam íine hac [ynoridz. diflimilium comitum, 


in nonnullis exemplaribus, de à dexg , ficut in 
numquam ad nos progreditur Numen : locum 


vire, prout. Vulgata & Symmachus habenr; 
S. Hieronymus , qwaft m. vtrem ; alij pro vrre 
vertunt, acersum liue tumulum , quia hoc figni- 


be míiri- loco plenam eife terram affecit: &, vtalibicanit, ficat vox quz nunc legitur Hebraicé 1] sed, pro 


illz fupereminent. Super omnia, inquam, fünr, 


quia tegunt omnia: feriunt oculof in mílitiam — braicé T-103 chemo ned; & S. Hieron , reddit, 
ts ipfam intuentes. Nuilum cft enim opus 


Hinc 


Mijerationes eun. fuper omnia opera eun; vc. QU2 Sepruag. legerunt 483 mod. Similis eft locus 
oleum omifes liquores, fic opera omnia diuina 


quaj; acermum. Iraque verofimilecft, Dauidem 
i, quod non ambiat includatque mifericordia, — hoc loco refpexiíle ad id quod. contigit in mari 
b. Paulás velutin'cenfu & patrimonio Nu — Rubro,vbi dicuntur aquz congregatz inftar acer- 


dir. Hanc lectionem agnofcunt Bafilius & Ni- 
ccphorus; teftatur tamen. S. Bafilius inuenil[e fe 


Pialmi xxxvii, Starmir aguas quafrin vtre, vbi Pfal.77, 
ctiam Grzcé cft, day apr, quaf virem ; & He- ??: 


minis,nihil videbat effe gloriofius, vnde opulen- 
tiffimus appellari 
Ephef.3,4; diuinz milericor 


ui, quàd in altum effent eleuatz , & contra na- , 
offet. Quare abundantitlimam — turam immobiles confliturz ; quod fimiliter per 
Lt ur copiam ita inicacur ; Deos — virem defignatur,quo nimirum contenrz fuerunt 


qui diues efl im mifericordia. Et ad Romanos, — ne diffluerenr, 


Roma,* diwinas bonitatis cius pt&dicat, vt huius vnius 


IsiprM. Ponems im tbefamris abyffos. ) E 


PNEU ON , potentia illa miranda, & infinira — contrà dicendum videbatur, Ponens tbe(amros in 
pulchritu 


cz & reftrictz quodammodo effe videantur. 


dojalizque Dei virtutes immenfz, par- — 45j/fis; (ed iuxta anagogen id iure dictum norat 
S. Bafilius. Nempe per rbef/awros, homines pios, yj; 


D 
fpi 


eris eiua in- Utrbum Domim , 


7 , mentario 
omini, c 
iritum 


' 6. Verbo Domini celi. firmati funt. ] Duos — per abyffos abdiia myfi-iia intelligit. Hac ergo. funr Z. 

$94 rr huius loci (enfus habes in Paraphrafi & Com- — non in alijs quàm intheíauris collocat : quia re- fawri, i» 

rhum , quos & lanfenius probat. Alterum — rum fupernaturalium & abíconditarum cogniiio peg 

fimpliciorem, iuxta quem idem fignificatur per — folius virtutis & innocentiae pretio venditatDcus. feria fa 
& fpiritum oris eni, fcilicet In quem fenfum infert verba Chrifti Domini 

süigwwr. iuffio & imperium Domini, quo omnia creata 


funt in principio: ( verbum enim oriseít fpiri- — veterez, alioquin rwmpuntur vires , C vinum V7 
tus acrem ver 


icenus: "Neque mittunt UIHHID HOMMHIm 3H VIYES 


ans.) Alterum ahiorem , quo effunditur. Per vrres veteres cos incelligit , qui 


per verbum Filius in Trinitate fignificatur; per — peccatis  veterafcunt & corrumpuntur ; per 
fpiritum vero ori Spiritus fan&us: quem Spiz — vrres verb monos, cos qui fpiritu renouantur. Hi 
ritum cris re&té appellat, vt oftendat eum eiu(- — fan& potentes funt vim deferueícentis mufti (a(- 


dem cffe fubftantiz cum illo à quo emittitur, & — tinere , id cít, optime capiunt diuina myfteria, 
uód non fit creatus aliünde. Et vtrumque íen- — quz inftar vint in animo ferueritiilli verà qui prz 
um fimul credendum omnino efthicfigniica(- — peccatis fitu patruerunt , myfteriorum vinum 
fe Spiritum fan&um,quemadmodum & inprin- — fuftinere non pollunc. S. Baíilij verba (unt hzc. 
cipio Genefis, Et ad hunclocum refpexiffe vide- — Ponens imquat, in thefanri ab [Jos;communs (en- 
tur,quando per Verbura incarnatum omniafata — temtia magus congruere videbair, fi dixiffe:!Po- 


kan, fuiflc (cribit, S. Ioan. in exotdio Euangelij. Ce- — nens im ab) ffis tbefauros, boc est, in. myjlerio C 


terüm priori illo & Gimpliciori fenfu pa(cit Spic — arcamo fuas dimitias continens. Nnnc atem quafi 


Mari. ja 


Gen. 2,41. 


[^U 


ritus fan&us in his & fimilibus locis rudiores, | quadam pretio[a, digna diuinis tbe(awris, aby|- 
quales (unt ludzi ; pofteriori verb períc&tiores, — fos dicit effe. Non fatis [cio an spfe rationes que. 
quales funt Chriftiani, Vt autem rete intelligas — de diwino [mnt indicio, arcana quidem illa, nec villi 
tur, Quid per virtutem calorwm hoc locoaccipi | arcane ments comprebenfilnles hic Vvocentier aby f- 
debeat, íciendum eft.hic Hebrzis elle didionem, — fj, propterea qwod ratwmes ba. dinina tantum 
quzeft in Genef cap.z. adquem locum hic zl- — agmini re fermate funt , quibus fingula difpen- 
ludirur.V binos legimus,Et omnis ornatus eorum, — (antwr. Et poft pauca: Noi vbi babebimur digni 
klebraic& eft WOY r(awa , à qua voce dicimus — agnitione ea,qua perfpicitur Dess facie ad faciem, 
Dcum Dominum (abaotb, pro quo. Septuag. wat sm tbefamris De eas aby [jos contemplabi- 
verterunt , xórey Juodianv , Dominum virtutum, mur. De vtribis vero. fi qua wm facris volumi- 
cüm ea di&io proprie fignificet militiam auc nibus dicuntur , collegeris, propius pertimges ad 
exercitum. Yaque dates intelhgenüi, per — Prophetice fcuntie smtellsgentiam. Vires verü 
virtWrem calerum hoc loco fignificamr totaMla — nous in Euangelio nominantur, qus dt die in diem 
ftellarum intiumerabilis multitudo , qui cxlum —vit& gem renomant , C" vinum nonwm de vera 
cxornatur, & mundus à Dco regimur, fellis Dei — vite capisnt. Qui vero veterem. bominem non- 


imperio famulantibus , & velut fub imperatore — dw depofwerwnt, vires (umt veteres , quibus 
m ws. 2 us 
i 


hendi poffe videntur , cutin exercitu homines. — vini, &c. 
Sublumiore verbintellgemni, eciam (gnihcatut — 8, Timeat Dominsm omnis terra.] Quid 


Angelorum mulitudo, propter quos potilumüm — emmem terram ioielligar, clans exponendo fub- 


iungit, 


* 


mullo numero fadle compres  memriquam. commode credi poreft. infmfio noui 


^ 


ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 
"Timor m- 


perfedtos 
dacut, ta m- 
quam ini- 
num pit- 
tati. 


Pf. rto, 
19. 


P(3l.5 5,9. 
Quid fu. 


commoutri 
& facia Dei, 


Ezech. j8, 
19. 


Den difi- 
pat cogita- 
tiones im- 
piorum. 


Gen. t1,;. 


4. Reg. 18, 


$84 EXPOSITIO PATRVM CRAECORYM 


iungit, Omnes inbabitantet orbem.Doftetiorenim 
m vetficuli, prioris folet effe expofitio. Pecu- 
iarirer autem terra illi nuncupantur , qui fuopte 
pondere ad ima. depriimuntur, Ergo hi Domi- 
num timeanz, quia imperfectos maximé decet ti- 
mor & metus. Vnde non ait : Z';meat. Dominum 
czlum, id cft perfcáti, fed rerra ,id eft imperfc-, 
Qi. Jam quando timer Domani (ait S. Bafilus ad 
hunc locum ) anime eff. fapientia , qui. terrena 
fapinnt , per timorem crudiantur. Tamor cnim 
quafi quid m introdntlorius nece[[ar:o ad pieta- 
tem condi fcindam affnmirar, Expende dictionem 
illam, imtroduilorins; Gracé se5«;a3: per hanc 
enim exponit dictum illud, mitimms [apientie 
timor "Domini . Ex nos fumpi: (imiluudine à 
praceptoribus idem expendamus: funt enim in 
omnibus facultatibus nonnulla quafítiones,quas 
procmiales vocamus, quz quidem viam iter- 
nunt ad aliarum rerum uactaionem. Ergo di- 
moreft veloci virtutis proommium & drrredathio, 
€itca quem nili pris ros exerceamus vix ad alia 
gradum facere poterimus, 

[ning M. db co antem cominoszantur omues 
snhabitantes orbem, ). Sic in alio Píalmo dicitur, 
Commoueatur à [4cte eun omucr[a terra, Con- 
cludit iuítam eile cauíf'um. cur rcuerenter. fubij- 
ciat fe totus orbis imperio Dci , à quo fuam ha- 
bet originem, & à quo feratur. Nam coonowe- 
ri ab co nihil aliud cft, quàm forividabilem eius 
poteftatem fufpicere: non ctim proprie hic fi- 
gnificarur. caulla efficiens & commoucns , fed 
obiectum & materia timoris, X circa quam ille 
verfatur ; tametfi etiam obiecto conueniat qua- 
dam rauüone mouere potentiam, iuxtra tritum 
axioma Philofophorum. Sic apud Ezechielem 
ait Dcus: In die illa erit commotio magna [uper 
terram. H [rael , C commoucbuniur A facie mea 
pifces maris , cuntlique bomines qui fus fuper 
facium terra. Verüm ibiin Hebrzo cft gj ra- 
gafch, & in. Grxco. ei ; hic autem y ger, & 
exAsitóy. Significatautem illud mower, & treme- 
rc; hoc vero. mere, pauere, &c., 

10. Dominus dijjipat confilia gentium. ] Nihil 
profc&ó Dci potentiam prouidentiamque homi- 
nibus adco admirabilem reddit, quàm (i eius 
fuaui difpoütone, przter omnem. expectatio- 
nem, iniquorum hominum , quibus nemo rcefi- 
Íterc ,Valebat, conatus irritos videant, Hanc ob 
cauffam Regius Propheta Deum laudare non 
cella: Quia Domini dijipat confilia gentium, 
reprobat. cogitationes populorum , C. reprobat 
confilia principum, Ya Babyloniorum. impia in 
turris ac ciuitatis zdificatione confilia ditlipauit, 
& limul ipfos zdificatores per. vniucer(um terre 
orbem diíper(it. Sic càm Salmanafar rex Affy- 
riorum in [erofolyma euerfionem coniura(let,&c 
obfe(li extremum exterminium pauidi expecta- 
rent; ecce, inopinato Dcus ( vt Regum narrat 
hiftoria) vocat vnum & beatis fpiritibus, qui cz- 
litis (unt curix principes numero propé infiniti, 
Imperatori illi fummo obedienutlimi ; iubet vt 
numcrofas Alfyriorum legiones, qua populum 
Det magnoterrore com ton ,Vi & impreffio- 
ne delex, Dictum, factum : fortiilimum exer- 
Ckum centum. & octoginta quinque millium 
rhomphzá fuà mirabili vno impetu lacerauit,oc- 
cidit. Hsc illius mirificam potentiam oftendunr, 
à qua pendet naturaómnis, & cicacarum rerum 


LI 


varietas, proindeque denuntiant, abfque illo ho: 

minum vim, & confilium, & quamlibet exagge- 

ratam potentiam cffe inanem , ad cumque vt , 
commune mundi prafidium recurrendum. A josisug 
czlo doctus Sapiens ita plané diuiné prodit, Co- cegirarionus 
gitationes mortalium timide, C^ incerta prowiden- "mida c» 
tie noftre, Cogstationes , vcl , vt dicunt Septuag. ee 
hajim ual , Yatiocinationes, animi commenrariones, 

confilia, machinationes mentisad intelligendum. 
auteffciendum intente, »sortalium , & breuis 

zui hominum , funt Zeit, timide , milcranda: 

in tencbris gradiuntur. & titubant , & pleniori 

lumine deftitutz falluntur. Hinc veré dixit Ari- 

ftoteles, mentis oculos in perucftigatiorie verita- 

ts, maxime rerum fublimium & arcanarum, 
velpertilionum luminibus videri fimiles, quz ad 

dier lumen caligant. Hoc ipfum eft quod addit 

Sapiens ,promdentias noffras efle sncertas, fiue,vz 

in Grzco, Aeeanes, fallaces, ettori obnoxias, 
dubias: quare (zpà à deflinato fcopo aberrant, 
fuccefTu carenc,& in. media contentione frangun- 

tur, Omnium quippe hominum memoria , & 

fingulis non zzatibus , fed annis & diebus , rc- 

erc funt Siculi Polyphemi qui cüm grandi ocu- 

lo prudentix ornati effe viderentur , miferrimé 

cxcati (unc & infatuari. Exemplum huius reicla- 


rum habemus in Achitophele , qui càm perge- iRengs C 


ret in malitiofum peétus aduocaré velut íena- 4ciupw- 
tum, & vires omnes adhibere mentis, ad ea mo- li emjlii 
lienda, quz Dauidi cladem & calamitatem ad- n: 
fecrent; ditfipauit Deus hominis confilium, iudi- s e 
cio fuo prudentis, '& belle ( vt illi quidem vide- 
batur) ltructas animi cogitationes prouidentiaf- 
que clufit. Itaque. homo infelix, os & guuur, 
quz verba in hominum aurcs inftillaucrar, 
Ls ftringenda. & exanimanda putauit. Hic 
fané docere poteft atque ex alta illa trabe, in qua 
endit,ad memoriam pofteiricatis monere, cile 
E lces hominum prouidentias , & Deum dilli- 
cogitationes malignorum. Scimus enim 
quàm multa affidué audcant homines, & pratcc 
ius & fas machinentur, vtíuis artibus cotum 
mundum peruertant, vt fe cyrannicé efferant, ad 
viros probos ac fimplices conculcandos. Quid 
crgp nobis miferius , fi in tanta libidine sra 
illis effet exequendi libertas? Àc vbi ex alto pro- 
nuntiat, Deus , fuarum eífe partium , difcucere 
quidquid decernunr,& in nihilum redigere quid- 
quid deliberant; nihil obftat quo mins iplis 
feruidé tumultuantibus, quietem colamus Quia 
fubdir: 

11. Confilium autem Domini in eternum ma- 
ntt. ] Scilicet de impiorum conatibus in medio pe emf. 
curíu infringendis, & cultoribus (uis opportu- linndrm 
no przíidio lubleuandis , & ex omni tribulatio- — 
ne & perfecutione, quà iniufté premuntur , mi- 5,5, & f 
rificé ac gloriose liberandis: vult enim fignifica- xus. 
re Dauid , nulla tam. metuenda efle mala, nihil 
tam noxium, nullos tantos moleftiarum flu&us, 
in quibus non tuea«tr fuos Deus admirabili & 
inexplicabili fidelitate. Cüm ergo nobis hoc fta- 
bile Dci confilium fcu decretum. tit&. propofi- 
tum fit, fcilicet Deum fuos tueri velle , & eripc- 
rc cx omnibus periculis; quidquid moliantur in 
perniciem noftram impiJ , non eft quód terrea- 
mut corum conatibus: quia fimul ac Deus fe op- 

fuerit, nullaerit aftutia, quz eius confilium 
eludat, Prorechiene enim Dei smpezrata ( inquit 


M S.Cy- 


—— —À— — 


IN PSALMVM XXKXIL $85 
$. Cyprianus de Orat. Dominica) contra emmia — quodcumque demum efficies opus, fiuc in tenc- ANNo- 
qua dsabolue C mundus operantur, [fecuri fhamus bris, fiuc in diei luce, femper habes oculum Dci rAT10- 
C ruti, Quis enim ei de [^ 


culo metus eff, cui im — Pynerirma, [uperimtendeniem. Sancti Patres hanc wgscoR- 
feculo Dena tutor efl ? Meritó igitur Danid — confiderationem mirificé inculcant, vt Oppor- pERI. 


occlamat: "E tunam ad conünendam animum in officio, & 
12. eata gens cuins eff Dominus Dei eius.] — excirandum ad fugam vitiorum;quibus intuentis 
gear, qui- Scité notat Ianfenius, malé quofdam hanc ora- — omnia Dci maieílas violetur. Itaque. de oculo 
bw Dow. tionem fic ordinare, vc dictio Dominu confteua- — Dci mirifica dicunt, & defcribunt non fimilem 
Dom" — car antc vcrbum eff; dictio veró Des, poft, in — noflris, fed eiufmodi, quem inprimis nulla fpa4 
9 hunc modum, Beata. eif gens, cuius Domini eff tía. locorum à videndo & cognoícendo impc- 
Deis ciui, Nam tum ex Gracis,tum ex Hebrzis, .diant, Dei oculus ( inquit Syncáus epift. 44. ) 
patet manifefté fic ordinahdamorationem, Bea- — méxmwe Jd gráyrww iixor, omnino per omnim penetrar 
ra gens cuins Dea eius eff Dominis: hoceít,qua — 4e. peruadui: vc zdilis diligens, & venerandus 
ro fuo Deo habet & cognofcit eum, qui eft quidam cenfor, rcbus humanis intereft, negotia 
4 veré emnium Dominus. Nam Grzca babentar- — omnia diícurit atque examinat, vndc cenforiun 
ticulum ad nomen Dew , non autem ad nomen — /wmen illi cibuic Tertullianus lib. de Virginib. 
Dominus, € Va xépi(9- 6 98s avr, Avticulus enim — velandis cap.1 s. Perfarum olim magni reges de- 
indicat id quod praconftrui debet, & de To lectos habuere vicos , quos nominabant é;Baauaie 
" aliquid dicitur. Hebrza autem pro Dominns, ha- Xj dvuxegas, oculos aurejque regir , quibus in lu- 
bent nomen tetragrammaton quod proprium — íirandis infpiciendifque prouincijs vrebantur, : 
eít vero Deo, ita vt relatiuum cwius non polit cüm vbiqueadeífe non polfent ad res beaté fcli- 
tcpi à nomine Dominu, fcd ànomine Deis. Fc-.— Citerque moderandas: Deus autem mundi Im- 
fcllit eos fecundum relatiuum eiu, quod etiam — perator non indiget otacuftis, alienifque oculis, 
ànomine Dess regitur. Sed hoc ex phrafi He- — ad omnium rerum ftatum cognofcendum , cüm 
braica additum cft, alioqui fuperliuum quod ad — vbique omnia perfc&iffimé intueatur. Id quod. " 
* fenfum attinet. Nam Hebrzis eft frequens, duo — Propheta magisadhuc inculcans, fubdit: 
1elatiua hoc modo pro vno ponere. Idem dicen- 14. De preparato babitaculo [uo re[pexit fu- 
püljs,j. dum eft de ea oratione quz eft in Pfalmo xxxix, — per omnes qui babitant. terram. ] Profcquitur 
Beatus vir cuins eft. nomen Domim [pes eiu, & — camdem doctrinam, non verfari fcilicet fortuitó 
Pülz45, quz cftin Pfalmo cxcv. Beats, cuius Dens /a-.— ves humanas, fed Dcum occulté dirigere quid 1ppj 
5 cob adiutor cius, Scnfusenim cft, Dcatuscítille, quid agitur. Porró Dei intuitum ideó commen-. gw»r fibi 
cuius fpes eft nomen Domini. Ecbeatus eft,cu- — dat, vt nos viciffim fidei oculis inuifibilem cius Déwm res 
ius adiuter cít Deus Iacob, id eit, quem Deus prouidentiam afpicere difcamus. Aiebant olim cte 
verus in tutelam fufcepit. Rc&té igitur Propheta — impij apud Iobum : Quid nomit Demi? CF quafi Dobaa,13. 
ex dictis de potentia, bonirate ac fapientia Dei, per caligimem indicat. INwbes latibulum eius, nec 
' cum epiphonemate & admiratione exclamando — moffragonjidtrat , C circa cardines celi peram- 
concludit,beatum effe populum, quius Deusnon  bulat. Imaginabantur fcilicet vefani illiinter nos 


fic idolum aliquod inutile, abfque potentia, bo- —& Deum chaos magnum nubium firmitum 


nitate aut fapientia; fed poxentitlimus ille reram — effe, &, (icut ipfe nos latet, ita & nos latere eum: 
omnium conditor, optimus coníeruajor , & fa. & ad (ammum czleftia nofle, czle(tibus proui- 
PFids — pienüiflimus gubernator, & qui viciifim ab eo- dere; nos vero non agnofcere, aur, (i forté apno- 
fet Dé /— dem Deo fingalariter eleus fitin gentem (an-— fcit, omnino contemuere, Ex hoc errore multa 
. ido C &am (uo cultui dedicatam, in populumacquifi- — hominibus acciderunt incommoda ; quia libe- 
HUM" onis magno pretio redemptum, & proprium — riüs atque impudentilis peccabant, cüm fcelc- 
Deu.3:1, quafi heredizatem, iuxta illu: "Pars aurem "Do-— rum fuorum nullum putarent effe teftem , qui 
1. mini populus eins , lacob fumenlis beredutatis — interna peruideret confilia , & quz in occultis 
eiui, Hinc illa magnifica Dei pollicitagio ad (pem funt , nihil habitura. effe fupplicij. Hanc ergo 
10.4), 1. & fiduciam erigentis: Nel timere, qiia rerede- — indignitatem ceftigat Propheta , quia nulla gra- 
mi, C vocaui tc nomine two , meu es t. Qu — wior Dcofieri porcft inturia,quàm vbi cxlo otio- 
verba duldifuma funt, & mirificà iucunditate — fus includitur, aut rerum illi hamanarum proui- 
complent animum. Rcs Dei fumus , ad. illum dentia negatur, Vt autem vefanam iftam opinio- 
gertinemus, nocere nobis nemo poicít, quin co nem animis hominum eximeret , fignificat, cx- 
ipfo Dei potentiam irricet. eMe, inquit, ert, lum non ad delicias, (vt fomniant Epicurei) 
hngulart quadam ratione non eo tantüm modo, odofum efle palacium, Led regiam ,t qua impe- 
quo czlum & terra ipíus funt, quod demiurgus — rium fuum Deus per omnes mundi partes exer- 
& architeitus ficomnium; fed quia, inquit, re-.— ceat. Quod fi in cxlorum facrario , velut prxpa- Dew cca- 
demi te, noli timere, Cruoriple purpureus Agni — ratio qui habitaculo , fedem fibi ad orbem io;velut ve- 
wnmaculad, pretium illud immortale & incom- inde commodis regendum collocauit ; fequitur abra - 
qarabile, quod nifi Deus zquarc nihil poceftali iplum minime negligere Tes humanas fad fum- 2. das 
'elamat, Noli rimepe& (vc S. Cyprianus de Ex-—— má ratione & fapieniá eas moderari, Vt autem 
hort martyri) cap. 10. ait ) fecieritatem nobis G» — tantum Deum, cui in czlo velud folium , vnde 
protettionem. pollcetsr. Eodem Ípe&kat quod vniüería infpiciat , atiibuitur , inimos quoque 
fequitur: animorum noftrorum receflus,& occultas mien- 
em- — 13. "De celo vefpexit Dominus , vidit omnes tum coguationes penitus explotatas habere cog- 


wiainnue- — filios bominum. Locum hunc (uperiüs in Catena noícamus ; id ex iplamet cordis noii fabrica- 

twrquan- S, Balls illuminans,Dcum vocat é4wsir Svr, — ione conuincit, cüm (ubdir: . 

— À — fublimem infpetberem , ex. alo res moralium — 15. Qui finxit fieillatim corda crim. Grz- 
n * difpicienem. Quocumque, inquit; perges, ce XP uz; , n Tebrxo eft, rv. iachad : quoà 
culta. loxvws Ll. . 


Eee: non- 
| 


| 


586 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


'ANNO- nonnulli intellexerunt ac fi effet, fimul: vnde 
T AT10- Aquila, & Quinta editio verterunt, &pga ; Sym- 
NES CÓR- machus, ius; 5. Hieronymus, pariter. Scd bené 
prRIL notat Agellius , non abfque accurata ratione 
Septuag. quamuis fic aliàs eam vocem vertere 

foliri int, hoc loco vertiffe x2 girar, figillatim: eo 

confilio nimirum, ne ambigua fignificatio verbi 

lectorem quafi tranfuetfum ageret , atque ad in- 
eelligentiiam non redam perduceret. Poterat 

enim hic fen(us ex verbis colligi, quafi Deus fi- 
mulomnia corda finxerit ; hoc eft, fimul omnes 

Dusimm animas rationales condiderit.Quae fententia olim 
fimul om-. Origenis fuit,& ab Ecclefiafticis viris cxplofa cft. 
-« doregp Hebrzi illud "I iacbad, id eft fimul, non ad fi- 
fT"^ — Gionem fen formationem , fed ad intelligentiam 
referant, & faperioribus verbis adiungunt, vt fit: 

De preparato habitaculo [no refpexit. fimnl [n 

per omnes. qui babitant terram , qr ne corda 

coram. Ex quo colligitur, etiam. Hebracos ab- 

* furdam putaffe Origenis de animarum creatione 


fententiam , cüm traie&tione verborum , ctiam. 


dur$, illam euitandam putarint. Alij , non traie- 
&ione & hyperbato, fed diuersà fignificatione 

. verbi finxir, vitare (tudent hanc perueríi dogma- 
tís fententiam. Nam on baiorfer vertunt, qui 
reponit feu recondit. Scd (i intelligunt ira effc in 
elus manu corda hominüm , vt quz in alicuius 
diuitis hominis the(auris repofitz funt opes,con- 
cedi vss ; fin putant conditi fimul animas in 
Dci thefauris contineri, indeque vt ad. corpora 
veniant , depromi , in camdem fententiam rela- 

buntur. Ceterüm Sceptuag. verfio facillime ex 

his fcopulis euadit, qui vocem. "Y? iachbad, non 

iui, aut £ua, quod cft fimul, fed x? pira; tranfta- 

poa figi. lecunr, id elt, fgilstim. — Atque hinc Bafilius, 
laimfs- contrariam Origeni fententiam. fecutus ,saffcrit 
€— Catholicim dogma maximé confirmari, fingulis 
* nempe corporibus creatis,& ad animz receptio- 

nem paratis atque. formatis, à Deo fingulas ani- 

mas creari & immitti, & hoc elfe, Qu: finxit fi- 

illatim. corda eorum. Paulà aliter hoc explicat 
Eufebius,his verbis,Kerd ul»a; eit), drr) và &9opin- 


píros dj n xoi uiros dd Tà suia Quia. Kalis V 


Aéjur Tis Acyiopuie, dos x) $n. dgupis pras iuso- 

&rdpes Q- dans ujueToy 3ewanAeez dvor ye slo $au- 

vu dikrongr, de palivtt Jusacy trlgu zamuMgaldrem 

apre, Sigillatim. ditum efl pro co quod cft, 

dijcrert, C feorjim ab alis. animantibus, Corda 

enam. ipfa cogitationes appellando , gnificamit 

jfingulo: quo[que bomines diferer&/ tamquam 
promptuarium fecim[um mentem [uam C» ani- 

mam babere,vt nemo alterius cogitationes cogno- 

féere quent, mifi folia Deus. Quomodo hic locus 

etiam fuperius in Commentario explicatus eft. 

. Alium quoque fenfum haberc hzc verba pot- 

Due folis. fanc, Dcum fcilicet figillatim finxiffe corda ho- 
od * minum, hoc eft, fcoriim , nttllo adiumento , aut 
eericani. [übminiftrantium aut adiuuantium Angelorum, 
mas crear, quod Bafilides putauit. Solus etiam , quia non 
ius creator aut Dcus id effecit: vt fit idem. x7 

pira, quod ub G- , ghe, nullis alterius admini- 

culis. Hanc expofitionem probauit etiam Ifi- 

dorus Pelufiota, dicens, O'v Zuleig ripe Gndrv] - 

Wmincw , mom altero adimmante indigens , fecit, 


s edam Apollinarius expofuit hunc 
locim 


O'« Sn)" ngo) sehtus Tweriram pni Q-. 
Qui merialium cor mann fabricamit fols, 


Hebrazum autem 17? ;achad ctiam folum , & 
er fe, ac fime also fignificare patet ex ifto loco 


(dre: Nos ipfi foli adificabimin, ybi in Hebrzo 1,Eá. 4,5, - 


eft ^m iacbad. Quod li hanc vocem. freillanm, 
non ad fingentem Deui retulerimus, fed ad 
corda quz ille finxit; non inepte iptelligemus 


corda hominum figillatim fi&a, idem eflc ac di- Copia - 
ftindé omnia corda tamquam in manu fi&oris ne cenis 
comprchenfa, vim & intelligentiam cius effugere Per 
non poffe, Et hunc fenfum confirmat Hebrza prar 
Ic&io, in qua przíenti verbo poficum eft, Qui nos t 
fingse figillatim corda terum, & quz in camdem fm. 


fententiám fequuntur: Qui imtelligst omnia opera 
eorum ; fignificans figmentum fuum illi notiffi- 
mum efle, ncque ab iplo fictore fuum cpus abí- 
condi poffe. Atque hic eft proptie Ícnius litte- 
ralis huius loci. Spirirali vero ícnfu , illud az 
pira; quod. Eufebius interpretatur xeypis uiros, 
fgorfim ac feparatim, cum commentatore Graco 
fupefiüs polito, Euchymius & Balius Magnus 


1 i c fimplici :quód Cer 
de cordis puritate & fimplicirate exponunt quà m 


nimirum Deus feparara ab omni impuritate ^ 


corda effinxerit. Vnde fequi neceffe eft, vt om- p,, q. 
ncs fibi perfuadeant, omni radone conandum qpw. - 


effe, vt cor noftrum Numinis domicilium cafti- | 
moniz fplendore colluceat , nec illius ingenua 
fan&titas & coníecrationc Dci affufa, vllà forde 
contaminetur. Cor enim noftrum eft diuinz 
mentis facrarium , à prima fui molitione Deo 
votum, & religiose inauguratcfn , à quo debet 
exulare omnis turpimudo , & impura libidinis 
flagitium. 

16. [Non faluatnr vex per mnltam virtutem. ] 


Vel, vt vertit D. Hicronymus. 35 mnltitudime Humani 


exercitus, Et gigae non falmabitur 3n mniniudu P 


virtutis fua, hoc elt, fortitudinis fua , Vt habet — 

uibus verbis, paucis quidem, ve- jugum pe 
rüm fummo tudicio deicétis , multa eft complc- ram. 

'xus, quibus homines , czlcftium incuriofi , & 


Caffiodorus 


carnem brachium fuum ponentes , vulgà fidere 
confüeuerunt. Quidam in gigantzo robore, in 
viribus corporis, in valetudine , in laboris indu- 
ftria, fpem reponere non mediocrem folent, vt 
Milones quidam Crotoniatz, vt noui Briarci, vt 
gigantes à (zculo famofi. App , vt dicit Va- 
tes pius , mon faluabitur in forticudine fua , nec 
lacertis torifque humerorum grandibus, non gla- 
diarorià totius corporis firmitate, non pennatis 

ibus, non armorum crepitu , non vagrandi 
cuto, cladem & damnum, vimque inimicam 
fagiet. Illi in diuinis Litteris de^ lire Enácim 
robufti , Alpinis abietibus pares , quorum caput 
nubibus coronabatur, illi turres animatz , qui 


chalybem gerebanr in jc , quofque Ba- Baruch 1, 
oc 


ruch feientes bellum nominat , eft, maxime * 
in przlio formidandos, oppreli, fulminari & 
abiegi terram momorderunr, vt non nifi teftan- 
da calamitatis caufsá, corum memoria tranfmif- 
fa ad pofteros videatur. 

17. Fallax equus ad falutem.) Quz Vatablus 
ex Hebrzo vertit, mendacium eft ipfe equus, vel 
vanitas eft equus ad fccuritatem falutemque tri- 
buendam. Vnde fapienter D. Auguft. ad hunc 
locum: Cumt» ud , inquit, eqwum bene for- 
matum, bonis viribus, magno cnr (u praeditum, ifta 
omnia velut promittunt tibi de sllo (alutem: I. 


fallunt , fi Dens mon. 1metur. Achab rcx Ifrael 


niucos habebat equos pulcherrimos, ad eurrum 
2 . uam 


* 


* 













uos protegit , faccurrit: 
LM E ERES | 
Pulchré-ad hunc locum | S. Augull. V o», in- 
quit, de virtute, nou dg viribus, non d; honore, 
non de &loria, non de equo. Fnde qn ibo? vliin- 
ueniam vnde (alus fm? Nolidie quavere , moli. 
longi. Ecce oculi Domin; fnper mentes eum, V;- 
detis quia ipfi (mnt, quos projFexst de babitaculo 
(fne. Ecce oculi Domini japer timentes eum , [pc- 





.Au- - rantes fupcr mifiricordia (imi5. non de meris 


ac pos opes ni 


fiis, nom de zurtute , non. de fortitudine , non de 
eq», [id de mfiricordia exu. Vt evuat à morte 





afcendit: & quà — «mm. eorum. itam eternam promiteit. Quid 


















d. YaAuo; vu AaCd, re A 
Atlugs t9 acócunror aur. Gyavrioy 


A Giu tn», kg] Ur EP amy, (3 


TTA : 

E71] dvo XezeUtze« uz; Qu d iron T$ 
Mah. Tan o 08 NIE ai mro 0 
hpior Jjotplpn , Tim i» Yy9 odd rd 
Ay zaic QanA6i T]. dou Aun. H 22a 
0 38 durd T) evegswemror: yas X/uug- 
29 yn vemuóupoomt vo» red dud. 


A. 7b lesemDirm dig rbd qol 






ae tie ib opr, d ds Ya- 
| 70, 70877 uro lao T u- 


TowvsI. 





celfüorem, — 12 if]u percgrimat;one? wid deferit? vide, 
. Quomodo enim quid pesci Et alat sr de : us fame 
clifüm grauiüs,quan- Qus n: 

iüs ferebatur. Vnde fcquitur, fruftrà — faz fons corrupsione non deferst , immortales 
genus humanum, relictà Dci prouiden- , fatos quomodo fanalst? Sicille. 





eff modo, tempus fatmritatie posl erit. Qui nos in. 


IN PSALMVM*XXXIIL ARGVMENTVM. 


rt. Pfalmus Dauid, cüm im- 
mutauit vultum füum coram *egi. 
Abimelech, &  dimi(it cim ,& 
abijt. M" 

Pfalmi buius imtclle£fus , ad duo Argtmenta 

nos trahit. Partim [ilicet ad ea que apud 

Noben ciuitatem facerdotum; partim ad ea 

quz apad. Getb, ab Achis rege alienigena- 

rum geíla (unt. NAm tunc mutauit pu à 
fitam [iue vt Syemachur, transformauit M" 

morem fuum, e) quàd interrogante £C- com mn- 
laret fügam fuam, es vegio fe maudato ob ^f^ 
fequi famularet.. Qui eum fugiens faciem 

fuam non oflendebat, tamquam fugientis, 

fid tamquam mifés , vitio faciem fiam, 
cimi ies Aquila vero exz 
oueus, quando immutauit euftum 
den n[um pandit verbi vua. 
confecratos. deguftauit , quibus non. gif; 

Eccc a ' — fol 

















































M 


$74 EXPOSITIO PATRVM CRECORVM 


*Arr-  affedum meníuram fecit largitionis mifera- 
kir tionum Dei. Tantum, inquit, fiat mifericer- 
. dia tua fuper nos, quantum. nos przuenien- 

tes in te fpei collocauimus. Ita benignitas 

tua in nos deriuetur , quemadmodum fpera- 

uimus. Sermo autem hic cft maximz fidu- 

ciz, noftrifjue hominibus infolens eft dice- 

re Spei noftrz mifericordiam tuam admeti- 

re. Quis enim ita fperauit, vt hoc audeat 
NMattb.75 dicere ? Idem ctiam Saluator ait, Qu4 men- 
fhrá menfi fueritis , remetietur vobis. Om- 

nis autem fpes noftra eft, vt in requiem con- 
uertamur, & Chriíto conformes euadamus. 


dia 9wns uiveo mois 7 Exriyopy iae T Sud 
v ohtnpudl , Tos vov, Quoi, "fjfo(o à $28óq 
cu (Q nude ,dolw qÜdcurmcsufit E ov] 2 
ixrída xomiCaooula . onec? QiiÜep 
vría qu eic pat uio, de uie Woriou- 
t). Vlajpuzias dà utyienc 05) Qv C anie 
x9U YucmAwnegc, T) eiaéir, oi ipy tÀ- 
srídt vo» oiv Aor ui puso, Tie 9 v TC WA- 
mow, c ive Sujpsau, cizréiv; Tro xg) à 
ocrhp , XY utgo, Quo], uepeim, oómusEx- 
Srotra, Vui, EAzrie d npdy m imu ne p- 
ja, eic 2 dyalrauaw , ng) jp9 oviuógtous 
Xe1sd. 


CATENA PATRVM. 


HEODORI ÁNTIQCHENI. 

Tempore bcati Ezechiz lfraéli- 

tis, per admirabilem Affyriorum 

eueríionem, à Deo datam viltoriam beatus 

Dauid in hoc Pílmo przdicens , ipfum 

tamquam vidoriz canticum, pro ijs quz 

contigerant, iore fuo cecinit. Atque hinc 

ex argumento contra Affyrios , ad vniuer- 

falem Dei laudationem, & rerum ab ipfo 

geftarum | commemorationem | digreditur, 

Docet autem omnes , ne. przíentibus re- 

bus, tametíi maguis , confidant ; fed auxi- 

lium Dei rebus omnibus potentius effe du- 

Qw4 i» canr. Hoc enim in Pfalmis potiffimum ad- 

Mienu,. Ucrtere oportet, quód ab argumentis ad 

*". ^  cohortationem pro inflru&ione noftra con- 

uertatur , hanc. diuerfimodé , & ad audito- 

rum vtilitatem. accommodaté , inftituens, 

Vnde neceffe nos et, ad Pfalmorum vim 

rc&é affequendam , primüm argumenta co- 

rum noffe : deinde veró, ad legentium pro- 

uentum , & cetera perpendere, quibus in ar- 
gumentis vfus eft. 

EvsEsiL Hic Pílmus praecedenti 
confonat : incipit enim ab ijs in. quibus ille 
finiuit , dicens , Exslrate iufli in Domine. 
Apud Hebraos autem & reliquos interpretes 
infcriptione caret. Illud autem, Exw/zare, vi- 

, detur propheticé dicere illis, de quibus dixe- 

Pál. j1,:, T^t: Beati quorum. remiffz funt iniquitates. 

sr enim eft remiffionem confecutos, lauda- 

re cam donantem. Art, fccundüm Aquilam, 

retia fpeciofa fit. laudatio; ficut & diuerfo 

non eft (jeciofa laus in ere peccator. Dicit 
itaque, 


Eccli.t f. 






QUARENO roanror AwTiOxE£lAx. TÀS 
om) n 78 uox pís E Cox ma ptart- 

CNN "2h "n , e * 

PUE Duos vxhe QE leesnun 












draigéato , avesprmway C uio T -daA- 
pd 6 uaxdex(o AaCd, aapip mwa $2.- 
xiop Üuroy Soi molt, jyoudpoie uror avión - 
03,76 gUrnOuC Gu TU , Kdy mii Sur J/svesmm- 
tU D, a] ro 9 zt uc A'oxvpive Varo- 
Stew Perd wp cic xavxa 
V urad iap T8 d'tazóre, xg) clerum v) Ya 
durd *Ayovórwr .. Tleud do d$ raf vac v 
Exi Gc mmesüo utya Aoi amoiiea), do0c2 
Tra/suy ica] Jusavatiesy TE 9 alu) 
ÉeSeis, Té 29 ud?ugu dQopás ce Toit 
"a^jusis vesci] , Un du. vf. VarÜtgwuy 
Exi xgmoyrnxlu) Peawra, «aitov , Jfs- 
Q6est Tavalw mou Dy Ov , x9] vic dxega- 
(uic ópidgatoz. dieu dyanywgio gp Ww ei. 
d'éraj Tc "aro Üedc mede dowd $9 dan- 
XJ. d'uudusos* arescvxTico dU ng] Gi Aoi 
"t, ol, Eon 3j. arie xkoemral , eic 
alu) 9. 6r) 2avórm o plociar. : 
EYZEBiOY. A'xoAOoc GGDb TU CPe2AG- 
Gorn "|aMud* ari sény 5jà €i, ámp Zxéi- 
Y» PvE , dpoera,, Aa, Aeon, 
digg y m. xpío. Tlap E Geglei 91 y, Gs; 
Aormit, ipamétrui, ow dwrryeat(Gye. A. 
ga?id dV ees qymulc exero oma M 
yv di dy o, Maxdeyoi dv deeiSnous 
aj dvouiay, expri 9 Tuy orrac dirt vis 
did'axóra. Tuvalu aivéi, Kari di 3 A. 
2as , Toi; dL Uim degicra] Cpnox * dat 
TUrarTío wy Gegioc Ups Qe Co couem d- 
Mus, Ai d, 


a, ATAA. 


vaio Sii, Jfi d dog PUE TU Nospiue * 


-—— 900 — 5 


IN 


€, ATAAAIAZOE AIKAIOI EN KY» 
rin.] BaziAErOT. ZuwhPwe (XU 75 yegtn 
$ dyaN uote n na uid egrd/slo Trà 
ay) ex ytpli neratenaw 4 jui , 63i Git 
üEioie dU Sopas iupaivurm,  A'SaÓIdc y 
d inguot Gp xpi, ph Gar dO Omriy vudy T) x 
Poly , uà 9r cÜturiita qul apum, dX 
Én uoo ysrt sui (oy T9 xd Oye, Torr 
mlià dyalomra * dpieiro py 9 VY aue 
4 tgsotun, ei mori cu Tfi apd íasolorei Qc 
ipaniote, dejas 9 Group Crtmoimos , xo) 
iD [ieu 3 duy, des dri a 
2 Syr, tg uQoorflgn, dà xózuu na) TJ) cu 
ux mxdy 7rávgaer cn ge div pq óneirm; 
Boayeas eixoBye yrugusm ali dl vd 
d'nalon waa euow , 5uaodc Q d audias 
4 X m Swl dipeshwilo xumpSuirmm . 
Xo MJ 59 iri 7ovÀ avasiec Caciro và 
d3aTMaua, xav oigeropáas 9w5, ha ci djà 
quxegü "pd uoce (Bo elc ari amow dy n dy 
leipszuu. Td di dugio dfapuie Eew n cla. 
a0) Vrecani Oe dope, db suE sul 
Egon 7) rr) gt. Xdp7r0G dg mr ueri 

fov dydzni, 2aed., eiphrr, oiovet 9$ vo (o 
apprmac. 123 jl. d malam 0 woex Qu, &x 
3 Jiópipor 7rácu did-ys dU 9vuéi d vg) 
dtes 

AiArMOt, Oi 2 À9np xaropOuicurrtc 
flor ,. d'ici clam doa ouai pd por Cr ul vo- 
plo* 4USic dÀ ole aper] alone , ci doas 
exoubma [4o dodtbias Jfgquyórnc, mé muc 
99 dpub 1 Sw aiyeiv, trei &x, degioc alvo 
& cóuam diugprans, 

Orzoanror ANTIOXEIAS. ÁAma£uc Go. 
QU Ou xaA& vic lud'aku , dx oro d 18 (2/9 
dpiric d oA. rd 4 v8 Sad yrdlgtuc, eindvtus 
£3 eiie 1 dau , eresc iom o vol 
xupio, E'zrel )0 cà voit ad Sesion dUmAei 
lot» wg) vu7rewol , n9 tse etes Gi A'7- 
ago Ec dvoow , TONO, TE 800, RO) pU 
eyic, € iumeqia amáquoni wexoz ud piotc, n 
qul xupita ? doyiaAdaow aur! ees ary ye 
Mrrar. r$ Badela afenditon vd 
o0 d sotwplas , de !p qoN ut, 1s oo T- 
EL, DA prs ví TR Dui or] TV. A'esv- 
giav aiaiptlieree, 

B. ExowoAorrizer Ta KtriaG.] 
ArarMor, VaXwphu aep; xilaeo 3/200- 
er $2) Atyam uguaweol Teiau slo . lao Ap 
xiQaegr cm TI) xdT wiedy Yervriheir by 


PSALMVYM XXKXI11I 


575 

i. ExvzrarE 1vsr1 18 Dowt&o. ] Ba- carz- 
siirr. Familiaris quidem facris Litteris eft 7^ 7^7 
vox exultationis, clariffimum quemdam ac 
iucundum animz ftatum in his qui lztitia 
digni funt, oftendens. Exultate itaque iufti Tesla. 
in Domino, non quando vobis res familiaris rag Demi- 
profperé füccedic, non item quando corpori ** 
bené fuerit; fed quód Dominum habctis,rali 
pulchritudine, tali przditum bonitate. Suf- 
ficiat vobis ea Jatitia quz inipfo eft. Si quan- 
do tuo cordi, quafi lux quzdam incidens re- 
pentinam Dei cogitationem indiderit , atque 
animam cuam illuftrauerit; vc Deum quidem 
diligas, mundum veró atque emncs res cor- 
poreas defpicias; ex illa obfcura & breui ]x- 
uti imagine ommem iuftlorum ftatum 
perfpicito , quo illi zquabiliter & | indefi- 
nenter in Deo deleantur. Tibi quidem, di- 
binà difpenfatione, raró quandoque incidit 
talis exultatio, vt per modicam hanc degu- 
ftationem admonearis, quibus bonis fis defti- 
tutus.[ufto autem affatim eft diuinz czlefti(- 14i atus. 
Que latitiz, cà quód femel S. Spiritus in ipfo don Ys Jpn 
habitet: fru&usautem Spiritus funt,charitas, 4» 
gaudíum, pax. Ceterüm, quafi locus quidam 
iuftorum capax, eft Dominus , in quo qui exi- 
flic, neceffe omninó eft vc latetur & gaudeat. 

DipvMt. Qui bené moratam vitam 
ducunt, hi iv/fi funt, exultantes in Domino: Qi is, 


: * . i di, 
reci verb. quos decet laudatio , fünt ij qui paris Pied 
falfz opinionis obliquitatem fugiunt. His nem 


enim congruit laudare Deum, fiquidem non caia s. 
eff fjeciofa laus in ore peccatora- 
THEODORI ÁAÁNTIOCHBNI 
Iufles hoc loco non à vitz honeftate; fed 
à Dei cognitione , ludzos appellat. Ce- 
terüm cüm dixiffet , Exw/t4£e, meritó ad- 
didit , 7» Demine. Quandoquidem c- 
nim in humanis. viles & pauperes erant; & 
Alfyriorum rapinz expofiti , qui. multitu. 
dine , robore , & belli experientià prz- 
ftabanc ; illorum in. Domino exultationem 
przdicit: cuius ope falutem miraculosé ade- 
pi funt, non bello, non militum expe- 
ditione , fed folà Dei cede Aífyrijs fub- 
latis. dk 
|^ $ CowriTEMINI DoutNo.] 
Di:pvMrt. Difcrimen inter ^ pfalte- Diferime 
rium & citharam, hoc mufici effe dicunt: roiv d 
quàd cithara ab infernis partibus pulfata quale fit. 
fonum 


CATS- 


Pfalterium 
fpiritale, 
eff meas 
mejlra. 


Cübara 
fropici 
kerpiat, 
b[alterium 


jpirina 


Coloff. ;,5 


Cris canat 
caaticum 
nonum. 


576 


fonum edat; pfalterium | veró à fupernis, 


7 praterquam etiam quód totum fit rcctiffi- 


mum. Cum igitur oftenfum (it, animam 
effe citharam ; fpiritus hominis qui in ipfo 
eft, qui forté nihil aliud eft quàm ipfa mens, 
paltérium fit, quod nulli przterquam Dco 
plalit : quando enim rectis vtimur cogita- 
tionibus, & fpiritu noítro Spiritum fan- 
&um affumimus, tunc fané in decachor- 
do pfalterio pfallimus. Et forté, quód de- 
nario chordarum numero con(tet , perfectio 
eius abíoluitur. Huiufmodi enim numerum 
in Scripturis paffim decantatum inuenimus, 
Ec Moyti , faggorum interpreti , non plura 
quàm decem generalia przcepra dedit. Deus; 
& populus quoque decimas offerre iubetur. 

Tusoponzrt. Hoc etiam nobis quadrat 
fpiritaliter;& fieri poteít,vt nos ipfos canorum 
& concinnum organum reddamus ,atque per 
omnes fenfus, tam interiores quàm exterio- 
res, Deum celebremus. 

OnicENrS. Arbitror citharam tropi- 
cé dici corpus, pfalterium vetró fpiritum; quz 
muficaliter congruunt fapienti;qui corporis fui 
membris,ac fpiritus potentijs,tamquam chor- 
dis,concinne vtitur. Qui autem fecundüm in- 
teriorem hominem renouatus eft; is poterit 
canere canticum nouum, vtpote veterem ho- 
minum exutus, & indutus nouum, qui reno- 
uatur fccundüm imaginem es qui crea- 
uit illum.Pulchré autem pfallitis qui mente 
pallit ,. pfalmos recirans fpiritales, & in corde 
pfallens Deo. Vel decem chordarum dixit, 
pro decem neruorum ; chorda enim neruus 
cft, P(alterium itaque decem chordarum di 
citur etiam corpus;vtpote quod quinque fen- 
fus habet,& quinque animz facultates ; qua- 
rum fingulz à fingulis fenfibus exiftunt. 

3. CANIATE EI CANTICVM NOVVM.] 
Basrirrr. Hoc eft, non in. vetuftare lit- 
terz , fed in nouitate Spiritus Deum «oli- 
te, Qui non fecundüm corpus legem ac- 
cipit; fed fpiritalem eius virtutem cogno- 
fcit, is nouum canticum canit... Quamob- 
rem antiqugtum  & fenefcens teftamen- 
tum tranfijt; recens veró atque 1nnouatum 
Dominicz do&rinz canticum nos excepit. 
Q uz (ané doctrina iuuentutem noftram velut 
aquilz renouat , cüm dcfítruimus externum 
hominem, & dc die in diem renouamur. 


EXPOSITIO PATRVM' GRAECORVM 


Wyór Qaar. 79 d1 -axrhenos Óx TI] deco pa. 
es, QUT x) dLÜür'srry 67) dI Dr YR aui. 
Tis Nuyiic "Parodie feionc $2) xi9degs , 
"THÜHMX T ab Ses ru, TO Cp GuTH , Voy Fmegy 
nias s) vi naeh, dahriedo E, Lio 
2o: x d^ Ty) h qul Sud. Or j9 esl. 
puts votawaw ópSuiz , xa] To. vrvso uon ul 
YudPr peo qv) dior «»e90 ^g ui ea vou "Iu. 
qo maxat AL d?^opDp Co] a mpho dwgyyóp- 
d'g. Ka] mi ya x. 18 dig vüpd ac Eyem, qb 
siAeoy dund sagícusa]. Ti 90 Tus ry d. 
eDuos CUM GG Uva door &» Tui; jestaic 
Fw dpéir. ey ry Iteypayen 2o» Maii 
7M dVixg. "only ^im Vygiudnew 5 
Sil , t) d'txa (ac cesa ipe à Pgis esc. 
TíTTM). 4 
Oroaorurox, A'puórri TE x2) wudy 
anl ugmuac , v dusatós dn yor Upparor x 
miyapjuóyi07 Viae aum o Yoropiir , C dfa m 
ak2wnpimw dzravrur, aicouz 3) 7v C vowrzl, 
TW Sir dra», ; 
Qrirexorz, KÜzegs vegmxo oluaj 
Piet To cdua, "laArheioy vo 7711019, 
dna. ugooxdle Sepoeay Tu eot, eic dior 
xesidio dic sopd'adc moi pha 7 oua 
7(O», x2) Tai; duwwd pio 78. avvso 1 D. 
O' dt at? tow al epo» draourésdp Oo, 
der dy vo «gro» dog , dw 0p ra cut 
alDesmor ixdvraqdp Qe, C caduca Qo 
abr ip , Tcv dyaxami po» xaT eixira T8 
xiieupr(Qe. — Ka2dc d dod à aoa 
roi , "JaAquic 2oun "rydo juge, € s xap- 
día ddov y 9d. H' Aeg yópdo, aP 13 
d'éqgrépo *. opd à 9 9 sdbeg. Atxdyopd'or 
Ji xi danfqr 2a) Sy € v ad uo, ic 
arm. aidiejs Cyor, € nir inp eias "o 
ax , di ixdene aiditavec ixcent Cnpyalag 
y. AZATE AYTQ AZMA KAINON.] 
BAZzIAEIOY, Tuerégz ul Gp qii am Acubmm 7& 
9esuugn O^, dw co nii xasonm wo 
uat G9 2C Ue d 90d. O' uomo 
xal c inAap voy 9 vópgo , a2 To Tyco- 
ua mor rd. rapi aw , Ct dd] vo xar 
dom, Aion TO pO. Tra Psi gior E yed- 
exor d ifo S diens à à xacio Q dra. 
néuliuor doy ud, € T8 xupia dudacwa- 
Mac dótEaro, inc draxamil4 ndi cic at- 
78 cl émet ray elec up viv Veoo aj. 
Sem , dvaxamépida. d spdpa vi Tuaipa. 
Ad 





IN PSAL 
Ad y, 6 pevesDsr wreó dp (o de 
iaurd. saórtp Gy yit"). dewó dei xawón- 
erc ium! "foglio Qu, xamdness doo 42 
Tw. - 

d", Or1 zxerz o Aoroz Tor Xrrior,] 
BAziAEiOY, Aud 78(2 ejm 7&6 dDÓcic 
xaA€i «eje alvos , Vredh $roQ 601 910 
pio dozd/ «9t A9 (D 0 T8 xvpiu, à &à 
ap xi dr a»e9d vOv Sv, wg) 9wóg dv. EvÜUc 
Sy à a rip, 4D 90; à ix, dis rà d'nr riw/- 
Ma. Ka sud (x và py. dud. Go zríeq.vi bow 
0 2454; fggor 0 segràc , poor 9 8 , tporev n 
SaAaosa, Td d^]uya yr fu|vye ri Ao 
xà, mé dAwja. Vidc &v €» míed oram; 
ma. 7risie Cv Toit d^] you; P omoia Triese Ty 
dA ;, Tí dréow 0 Ac À ; Ear ? veg 
ide, X vla) £y irse. (E , "rige Eow - 
diré" deixyum 52 2 tyr dI Gud i m 
muc abi alu) lu dfsxocutodc, vra?w df 
' quur dufiraj ooi * «xL Obr Tre. OU 

39 eupxsyoi, 6p 9aAugis vis Sy ggrtue- 
Sórric memsewxgudp eic &uov 129 qi v8 
Judd 4f$ T). epos ris dópgror xa- 
Svesadp. 

KrriAAOY, E"réí , Quom, 4096 Ew à 
26yg» & xupía , xs) Gt 7ried Ó3 à poa 
durd , dnaP0udéh ép vol xvpioo, Eo Suy di? 
oov T& xupa 2o ,. Sfaptusiia] upi do- 
xi 7]]. Ga saNxalv Suanio ud reer , odo idv 
birra exor, 8 aliyuata dic, i durxa- 
(aor hec , x Tf 78 yedugteemot cioapela 
xamyuqiac Dior, no.9d. «gj à vou (Qo à 4f 
Moziac. dua xvuAv 20 Moxegü, v aUEu00 8 
duxesÜc, d uud esi wax ubhue cusitdp Td 
Macer. ó d v8 xupie A5) Do, Turis: 7à 
ud nua 7) dDarya?axàr , 40U« E23 ,. wg) 
dUavrosI Oe, ug) drdoSdrem duuamic ei 
axdy &id D) dprriic. 

£, ATATA EAEHMOZTNHN KAI KPl- 
zi,] QOrirgNorz. A7a72 iAenjugounlw 
xal ld Daci, Ó ? T Owirver Ougiec di xg) 
xejon xo-9' lu! upid, in 72 Xe ug (a T us 
V2w d)uSnd. , xj dGvayot 7X3 , xg) avz- 
dUprra .. A'yazrá dixgyom, xg) vli $3) di- 
xgícm, d oi Aoi puoi xpl jte evi , axe dii 
AtruT)* xpiptet d'iauop xpivarme, 5vo d T huy 
dya tod Viri arowneouc xg) àa336 , X) Épt- 

od Fri duadus C adíiuon, Gmel vrdc sg 
ione vea 7» pite 9 yi. 

Hzrxi0r, EAnugsuslo 4L qia- 

Towvs L 


MVM XXXII. í 049» 


Cererüm , & qui fe ad vlteriora exténdir, e4Ts- 
femper feipfo recentior euadit. Quare qui P^ 7^7. - 
feipfo recentior fit , is rfbuum canticum Deo 
canit. 
4. QvtA RECTVM EST VERBVM Dowimi.] 
BasiLit.Idcircó priis rectos ad laudem euo- 247 
cat, quoniam tale etiam eft Verbum Domini Pers 
quod laudandum proponitur , quod erat in 
principio apud Deum & Deus exiftens.Re&tus 
itaque Pater, re&tus Filius , re&us Spiritus 
fan&us. Et omnia opera eius in fíde. Quid 
cft, quod dicit? Opus calurmi,opus terra, opus: 
marc, denique animata & inanimata , ratio- 
nalia & irrationalia. Quomodo autem in fidé Q«emed 
omnia? quztiam inznimactis fides ? quz item Dei im fd. 
brutis? Quid igitur eft. quod dicit? Si cx- 
lum, inquit, videris, ipfiufáue ordinem con- 
fideraueris , fidei tibi dux eft: fiquidem tibi 
per fe opificem oftendit. Si terrz oraatus,rur- 
fum per hos tibi circa Deum augefcic fides. 


TRVM. 


Haud enim carnalibus oculis: Deum perci- 


pientes, credidimus in eum; fed mentis vir: 
tute, per ea quz cernuntur , inuifibilem con- 
fpicimus. 
CvnRriLLr. Quoniam, inquit, rectum . 
eft verbum Domini , & opera eius in fide, 
exultate in Domino. Cuüm autem redum 
Domitii verbum dicat y videtur mihi Euan- Seenplib 
gclicorum oraculorum meminiffe, quz nihil omnino we- 
obliquunflflnihil obícurum, nihil quod vi- nidi 
deri nequeat, vel omnino literz vmbra 
obte&um continent, vti lex Moyfis: nam , 
longà circuitione, & difficili verborum am- 
bitu fubobfcuré, & vix tandem, verba Moy- 
fis intelligimus. At verbum Domizi , id cft 
Euangelica do&trina; re&um eft, & intelledu 
facile, nec non ad omne virtutis genüs hor- : 
tatur ac diligit. 
$. DiLiCiIT MISERICORDIAM ET IVDI- 
civM.]On1czNirs. Diligit mifericordiam quà peu mife- 
miferetur, & eorü qui faciunt mifericordiam: 
fimiliter etiam isdicium quo iudicat : quo- «m 4ili- 
niam iudicia Dei vera,& abyffus multa,& in- Pal. 15, 
fcrutabilia, Quin ctiam amac iudicium iufto- "al nm 
rum, quorü cogitationes iudicia funt, de qui- 
bus dicitur, Iuffum iudicium indicate, Quádo tas, 7, 
autem fzlem fuum oriri facit fuper malos ce V. is. 
bonos C pluit fuper iuflos C ininflos;videmus 45. 
quomodo mifericordià Domini plena fit terra, 
Hzsvcu r1. Mifericordiam vocat be- 


Dddd nigni- 


S 


* 


CATE- 
NA PA-* 
TRVM. 


$78 
nignitatem , quam iudicio proptereà prazpo- 
fuit, quàd Deus primüm benignitate , ac 


Mifricr- deinde iudicio vtatur*, in eos qui in peccato 


dia Dei 
pracedit 
silicium. 


Ioan.t,1, 


Virtutes 
calerign 
gu 4. 


Dee a- 
quarum 


perfeüerant, 
| 6. Ven 80 DowiNi: czrr.] Di- 
pDYMr. Firmati autem funt czli, cüm nil 


' Corruptibile habeant. 


ErvspEM. Ccetetüm cüm etiam c«/j 
vocentur jj qui gerunt imaginem  czleftis, 
conftans eorum flabilitas fit verbo Domini: 
virtus Vero eorum, fecundüm quam potentes 
exiftunt, à Spiritu fancto deriuatur. 

Turoponzr1. Quemadmodum di- 
uinus Ioannes tonitrui filius , totum orbem 
docuit, dicens, Im principio erat Verbum, c 
Verbum crat «pud Deum , e Deus erat. Ver- 
bum, Omnia per ipfum faiia funt , c fime 
ipfo fa'fum eff nibil , quod facium eff : fic 
eriam beatus Dauid przdicat, dicens , Verbo 
Domini cali firmati funt, e fpiritu oris eius, 
omnts virtutes eorum, Non attribuit autem 
Deo quidem Verbo czlorum fabricatio- 
nem , fando veró.Spiritui virtutum creatio- 
nem: verüm & hzc & illa Deum Verbum, 
& fanctum Spiritum effeciffe tradit. Pirtures 
veró cxlorum, alij quidem czli luminaria, 
alij veró inafpe&abiles virtutes effe dixerunt, 
Ceterüm mihi videgir. fecunda interpre- 
ratio effe verior: cüm enim Deum demon- 
frarit efe. rerum. conditorem Whaudqua- 
quam fané de fola vifiL.'i creatura mentio- 

nem fecit. 
7. CoNGREGANSsi1CVT VTREM 
^Qvas.] Dipvui. Quoniam aduo- 
cans aquam maris, cam fuper omnem ter- 


mekranr Tam per imbres effundit; pracepto fuo 


aquam veluti ex vtre hauflam in acrem tollit, 
ita Vt , concretis ncbulis , pluuia in terras 
demittacur. Per allegoriam autem hominum 
vitaob inconftantiam, & amarulentiam eo- 
rum qui in terra funt , mare frequenter dita 
eft. Hanc igitur aquam , tamquam in wtre 
collegit Saluator , in corpore quod affumpfit, 
quietam tranquillamQue reddens. Cetetüm 
oftendit quoque in creatura nil inordinate 
ferri: fed vniuerfa cius voluntate , tanquam 
in thefauro contineri, quandoquidem & ven- 
Los non motu proprio latos , de thefauris fuis 
educere dicitur. Sic igitur & aquarum co- 
piam pro arbitrio fuo difpen(at;imbres fufti- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Sesniat ^oÀ , lu 9 xeyotuc Jfj *ím 
cesi rada Vrel enevripa v8 QUasS pori 
6 96s, 12 Ji nU 38 xpíod xÍnex?) xm T 
anpewavrur 3 djuaprid, 

€. To Aorg Xrrior oi orrAxo1,] 
ArarMOT. E'swptaionzus dt oi egeo), qb 
dus QSupri ror f yorric. 

Tor Arror, Ovegnd xag 
€ TJ Qoeous rar alu) eiecra 78 UrSeavís , 9 
(9p id'eoia riis usd Tw Abyo xupíu "yis 
»£)-8 di JUrapuc oy! a9" lo eias Jua- 
79), Óx 71 dy rv Uso axis"). 

Oroaaruror, fYrmpó Sd. 
lado 6 5 fAesyriz uoc, vrdouy crld ona. 
tps id id aZ Agus* Ev dgyii lu) à Aóooc, 
x9| A5, B b) eje cir Swto, n2) Six Là 8 
Ay "rag Jy durd Vf. xg) 20elc 
aurd 6fioto dd dy 0 toort" d necó uta 
AaGid «esurpi rr] Mey, mul Aye xupha 
oí &eorol iewptai mous , xd) md "rv m og 
sóuar (Qv durd , z&zu aj dusud cete iw 
vH. OUx Yavria dà 79 ip 5d 26,0 alij 
TÉ Wegdy dmuspplas , mj dU TuKtyíol 
7d uan L7) e duua pity ToMcw,, ax 
t9) Ta (x xdyaiya ? Suis Abos , uy Ti dy 
GYUMgR mwxoondpa] QncÍ, Aude d 
Sezvd» , oí LÀ TEC xaT. xegyb» Que. 
€t , oi di dc doedirct; (Daomy Q) d'uvc- 
Mc, iugi démo dimer. dan icvey 2 
d'ou, dUyuisgybr 7jà Verud evuri e Ts Sir , 
Ux d» uírm cic üeguanye umpiréoos xni. 
Gta6, 

(. ZxuArON Oxri AXKON TAATA.] 
AiArMOr, E760) evesa saspe vi i 
dup d Su^aynt , Guy] iuro VR erdauy 3 
2l 4g. T Vn, vul esci uem dud, 
dew? dihu dnyudqdpos v) dup "Gafpat- 
&40v "TOiEi, && eus ait veptAd ouGeoy 2r 
2c dri Bia, | Aarsoeixalz à 0 (ioc 
drJesémus mohaxS SuT(a Moers, fg 
To du (ov wg) dA uveds Tjj Yan fic. T&ro 79 
ÜBup a, c» duel cuvinyarfjo 0cwrp, cr 


dveiAwps culum gaAlwbr 7) T0mouc Q a0. 


Juv, A&iurum d yj uid w drca vf d TÜü 
xTiz] Ces Áo ex e Saeuuodl à Trax 
ew vd vt idío DuAiqtim * Gus «gj vidc 
dro ugus uh xav* id lan xireudyee Qoegr , dx 
Snouvegs dund. cd iy AA). OOo mí- 
YU Xj TO "oAU 7| Üdw nw 75:3 v wa 
dias xeíow oncvoués , evejc và doviy ixi. 

Ae, 


^ 





us ré- 
e? 


"IN PSALMVM XXXIL 


stor, orien mc lp eru. 0 gg) dY H'Adw 
$ aveophGu Toma. 

Hzrxror. A'Gloxuc d i zm fw. 
eae Aty] , dorsp £r Seroxpu qos, zo m1o oy 
-& dyuupyüc fmÜr", dx ud) x? 386 ? dur 
eva Squud 9. dies ali Évogr Crave 
^ sede. idjwutAivcs , ad 7 Bag V 19 
Vepes tese Dazataor didus. 

$, QonHODTO TON KTTlON TASA H 
rH, ]: C1rirzxNorz. Tir d 75 aáe£vzía 
TE fi men) , 0n rion 9» 8 Xese e 
Gana aac myxMor ro. Ta ya Aso ab, ol 
p ai Sepozci d'jcrioums , 3d 3i qoCnbin. 
qu. Ol dà alo oiesuirlto Caaaiag 78 RE 
agronxirzer, ux tyauOwTEvTIG TE XUBÁu , Per 
aur. uAs n), maneo n Y eveoxtiutiho 
érr Alu, H* ol ad Abu "P Bu. reges, 
Ya' dud suco), Cv Qo ir wis 38 
Xee s. ! 

í, KYPIOX AIAZKEAAZÉI BOYAAZ 
rox2aN,] Baziarior. AvaAt)p S» 
TZ HQ ixdewo isco4aé , (cu qi) Ti dmgu 
dew Cpfpynoyr S56, dpi eu , ez) oot Ty 
et) uormuov v8 Trad yos al). divas 
m prz. Om: 9 L'oegp tjs A 2ad6 iGazi- 
Adbot &y " YegjusuM yon 0 [jacebc Xu-- 
gas qo Adip mo? d'uudi] y wg] Bapeía 


yel cenizas , aptidim al. Xa- 


Ab eeian, dice ÉnPuzréiv voit T dyanyxgiat, 
gg] 142a Ura owrixor a aito dpyu- 
Qs g. xg] Tisupver xdGu xócoesu abuse 
grim ctam dpryupís. "Tora moruw ira za 
eB à bra TE E Mosaka , ditriida- 
doraus aj DeAa] d Xvcjac, ug) xaigMórni 
quc amado inui] , wd) dans al dtuu- 
gíay , Quyov , roro rlus. dUSntri) wai 
qrórr«, Co mii Xauspría , dew uiregy ceu. 
d Atac oix2un, Q Diutregs x eA io tcr 
muAAED,, Obs Up e 6 xve4 e dJaoma- 
dulem oi Bade iyd. dc di doré 
[undc dippuurmev 3 T8 A 20909. uai 
xap)p , Ure Tua dix 0 AaCl2 aeu 
&uacxidaco alu) QuMu) T A Tipi, C - 
qui & axoUo v5. ioc drei» (9 Ut) dg : 
gj i379 otD/u UraZeu srurGd aras xo- 
Adres, 9a CA loy e: t rüy xveaor , 7 dfa- 


ala» wA. 


ij, Ez OfPAKOY EHEDAEFEN O KT. 
Towvs IL 


$79 


nens, aut demittens vr lubet. Hoc etiam fe- cArz- 
cit per Eliam Prophetam. 
Hzesvcutr. Abyffos veró dicit aqua- AC 
rum multitudinem , .quam in abditis fub 9"* 
terram locis collocauit, vc etiam in hocfa- — * 
pientia cius admiranda fit : fiquidem aridam 

fuper humidum fundauir, effecitjue vc à le- 

uiore grauior portaretur. 
$. TiurAT DoMINYM OMNIS TERR A- x] 
OniczeNrs. Hoc in aduentu Dei imple- Quomodo - 


cum eft, quando tota terra. Chrifti Ecclefijs: 


NA Scn 


dicatur 
emn ter- 


elt referta. Forté etiam hoc modo dici pol- a timere 
fet, q.d. Homines quidem diligite;terra verà 


timeat. 


ui veró orbem Ecclefiz Dci inha« 


bitant, ctim Dominum cognoucrint, ab ipfo 
commouentur, dum id quod propofitum 


eít, 


przceptum obferuant. Siue quià verbo 


Dei mori funt, hi commouentur,dum Chri, 
ftus in ipfis viuir. 


1o. DoMINVS DISsIPAT CONSILIA GEN- 


T1VM.] Basizir. Si é fingulis hiftorijs recen- 
feas ea qua: circa gentes impias Deus opcra- 
tus eft, reperies etiam fecundüm fenfum lic- 
terz magnam vim habere, quod dicm eft. 
Quandoenim Ioram filius Achab. regnabat Qualiter 
in lerufalem , tunc rex Syriz filius :Ader, 
multà virtute , grauique manu bellum .ge- peers a 
rens obfedit Samariam , ita vt tunc ipfis om- i 
nia ad vgum: Tecefcia deficerent, & a(ini ; 
caput quinquaginta ficlis argenti , & "quarta 
pars cabi ftercoris columbini quinque argen. 
ti ficlis emeretur. Tunc itaque , vt promiffio 
Elifci impleretur, diffipata funt confilia Sy- 


ra, 


& reli&is centorijs fuis , omnique fub. 


ftantià , fugerunt , tantam in obfcíffa Sama- 


ria 


rerum copiam relinquentes, vc modius 


fimila ficlo; & duo modij hordei. vno fi- 


clo 


vznirent. Sic igirur Dominus nouit 


Gentium confilia diffipate, Quomodo au« 
tem improbet confilia principum , in Achi- 
tophele didicimus , quando Dauid ora- 
dicens: Diffips confilium | Achitos re ts, 
phel Quando itaque aliquem  arrogan- 

tiüs magna minantem audiueris, & om. 
nis generis plagas intentantem , refpice 
ad Dominum , qui diffipat confilia gen- 
mda orm fuac Ped», vg) dSerürma A» tium, & reprobat cogitationes populorum, 
gizusic adv. H' Ji Qu)h 78 xvelu eic T^ Confilium verà Domini in zternum per- 


uit , 


m 


anct, 
5.Dz ckro kzsrExiT Dou 
Dddda - 


Denm. 


Deu: fapà 


impierum 


4. Md 7s 


I- 


&vs] 


, CATE- 
NAÀ PÀ- 
TAVM, 
Chrift sa 
emnibeu 
£reffiit. 


Gen.11,,. 


Vana (alus 
beminum, 


$80 
xvs] Cvn1t1r1r. Obferua autem quód 
dicat oportere infpedionem de calis fieri, 
non modó fuper Iírael , vc quondam fapien- 
tffimo internuntio Moyfe, fed fuper om- 
nes filios liominum qui orbem habitant. 
Nam Gentium multitudo vbique terra- 
rum, per Chriftum omnium noftrüm Salua- 
torem ad falutem aduocata cít: fiquidem 
generaliffima in omues gentes & nationes 
hominum , Saluatoris noftri Chrifti gratia 
permeauit. 

Basrrrir. Eos qui in propria rhanent 
dignitate , atque naturz humanz congruen- 
tia faciunt, fuperné Deus afpicit; cos veró 
qui vitijs omnino fübijciuntur , alià ratione 
intuetur, fcilicet defcendendo. Defresdis 
enim , inquit, videre ciuitatem «c turrim, 
quam «dificauerant. fil bominum. Hic .au- 
tem de czlo profpexit Dominus. Confi- 
dera excclfum fpeculatorem , defüper res 
humanas intuentem. Quocumque vadas, 
quidcumque facias, fiue in tenebris, 
fius. in die, Dci oculum prafpiciencem 
habes. 


16. NON SALYATVR REX PER 


MVLTAM YIRTVTEM.] Cvnirrr 
Aen falmatur, inquit, rex per multam 


virtutem : id c(t, per multitudinem. fa. 


tellitum fuorum. Sed neque fi quis gigas 
fuerit robuftiffimus, id cft, de magnis viri- 
bus, & ingenti corporis robore mulcüm prz- 
fumens, non poterit vel fic faluari, & aduer- 
fariorum fuorum manum fupcrare , nifi Deus 
vi&oriam illi largiatur. 

Hzsxcu rr. In vanum igitur corpo- 
tis robur adcó curamus, temeré veró poten- 
tiam ab affinibus, amicis & pecunijs ipfi 
nobis vendicamus : nam nihil prater czlitus 
miffum auxilium feruare nos poteft. Exeni- 
plum fume à Goliath & à Pharaonc. Ille 
enim gigas robuftiffimus cüm cffer, à (implici 
pucro Dauid faciló füperatus fuit : hic Ifrac- 
lem maximá curruum & cquorum multitu- 
dine períecutus,mare habuit pro fepulcro. 

Evsrn1T. Cm dixiffec, Tímest Do- 


fo. De» minum omnis terraad fiduciam excitauit, ne 


benda. 


perfecutiones formidemus. Q uod vtique et- 
iamnum facit , diuinz: prouidentiz vim ipfis 
addicens,contra infidiantium impetum adfu- 
turam: fine qua neque regi militum copijs 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


r10z,] Krria4or. Emrip( 91 in 

48 Qui «50 Eme lo 0l. e degralv ix 
Ed uipor ? 'oegh^, nofd xg, vra2a utc. 
mworr(O» 18 marcópy Movokóc, BAV Eo 
rau Téc touc 33) arS'etmuv, Tec uapu- 
xuras luo oixovjdp luo. KéaDarray 93 lc owe. 
mea» df ya TÀ vra mur 9 cteriip (Ge 
Xe1eeü 33/ i3rdly à zac, 8 x? srücuy 
&cu lo ^ui, ofer m 29 ng) 7 rari 
MÜrac m Q rfjuec ay Sey/mw , v dfg 79 7ras- 
quy p. awrsp Qe Kec 8 saxo punt vrbes, 

Baziarior, Tsc op Ürrag Soi 18 iion 
dEiuoT(Os , X9) TioiSv TH Tol Kor Cd 9 oris 
aii QUod «31 aj S'esomrirm, dyes épopa 6 8.- 
qéc di evejc vo $ora ov 9 naxiac Umnobhe- 
a4, Vries c VAnentaferas, dn2gd na(aCai. 
ya Karin 7a p, Quo, id 6i ali) 7rd, wa) 
9 vri ggor, y duod dumaus oi 2) TA drSepi.. 
us . E'v(aU 9u d Ce doge tried o xv- 
exu. Zub] ? Ini Svarlu, 2? dew 
Uyxelaxi Tora Git alles iron, ced ug- 
ew.O rw ovp ày adieu, n zip dy énpyii, 
uds és cubi, xdiy Ga Vuadp oheyorróvra yd 
Tow óplaA ur, 

££... Qr ZOZETA! BAXIAETZ AIA 
HOAAHN ArNAMIN,] KrtiAAor. OU col 
Cera], Qno, Banco 4g. Tao d Vragur, 
ewrio , 4/3 mowvytpiar fj ar wr! do- 
putdegs. d? ud* dv el nq € ylyas ive, 
d8Aw Un C ula. mwtesmelg Ka dela 
mW, ojsn colugr(Q)e 8d' dy rm qu- 

Sein Li dui xeesc roo. uoa- 
udin uw, p xd Ow kaerstorr (o 
v) wxáv, 

Hzrxior, £Y DAP $$ cog 
ipu G)* Eanuthuida , eiii dh dvrap lav 
(Qi, tla) "ord ovy fjodv, à Qiu, 1$ imo 
afe 1 Cao dp , Tir Vmes 53 cou, dion 
d auutpyciac d dra dura), Y'orideryua 
d't rir Voudü C 3 Gaend AxuGen. O' V 
jryas Vmrapyov iyvesc , Ser v& A«Cid d. 
ms 7raidapiou vevinumrag*. 0 d 2! zio 
dpua suy «br Yoeg3^ disEas ot Gor 6c cli 
Se^goxan ——— 

ErzrsiOr, Eimuy,QoerÜMruw Ti» xveAoy 
más 1 yi, muptüapouus ux. didita, dc 
dieryusit. O' Ax ru£ domes om?) 3 7 (oT 
x/ui ioi T 948 dUvajuw ixay Map Ge 
x Tff EaCuAsLorrey Voopdlus ^ 5 pl 
ux. wa, cuUr , Cni Bac cegnonxir 

Suj- 
























pe 6 Yoegià impaf dusdj 
aom xesendy Qe- dr idía mc 79 
Là age 30! irme ie dudum 
Qaegu) Ji Q Iani sesira), 9j 
Zmaynpi vaphQarGe. Er Ji 4A dv. 
—— wiusue aurd d culnos), Unus 29 ded ,o- 
-— ew éTIaDAQ, rr unas eia, To 9 
mil (ge 7 euuamósc d'upd toc , Vembd iov 
à eejq ? ownpíar't muore. 



































Basirir Neque igitui 
auxilium ad falutem fufféiens habet, 
que etim fortis fibi ad omnia fufficer 
valet. Humana enim omnia iuncta, infirma 
funt & invalida, fi cum vera potentia com- 
parentur. Idcircó infirma mundi elegit Deus, 1.Cor.t, 
vt confundat fortis. Equus autem. ab*" 

vfu fan&torum exulat. Neque lfraél, dum $472» 
florebat in bellis, vmquam fertur. eque- vs. 

fti robore víus fuiffe: ncquc quifquam 
San&orum priuatim equis vti, pulchrum 
exiftimauit. Pharao autem equeftri exercitu 

víus eft, vti & füperbus Sennacherib. In 
abundantia autem. virtutis fuz, non falua- 

biur. Cüm enim iwfrwer, inquit Pau- 1 Cass. 
lus, func potens. fum. Viriurn veró corpo- x 

ris abundantia , faluti fpiritus. impedimen- 

to eft, 















PNSCRIBITVEK Ya mé Aaf4, 
IS drtrotatG- nup E Bgaius, T [almus Da- 
uid, fine titulo apud. Hebreos. Quz 
E i verba poítrema Sixtins editio omilic, 
& Scholiaftes noxat illa in Quinta & Sexta. edi- 
tione nón fuiffc ek Theodoretus cenfet ab 
ipis Septuag. fuifle appofita. Qua cüm in cri- 
bus diuerfisantiquiffimis x. s. codicibus Vien- 
nenfibus reperiilem , minimé omittenda cen(ui; 
quàd nil noceat fcire, Hebrzos huius Pfalmiti- 
tulum expunxiffe. V ulgata editioLatina corre&tior 
infcribic tantüm hac verba, "Pfalmns Daind, 
cüm in cditionibus andquis haberetur, /n finem 

P[almus Danid. 

1. Exwltate in[Hi in Domino, &c. ] Nomi- 
Trobos,wÁ. yatim iuftos & rectos ad laudem Dci cuocat,quia 
nimirum illi (oli idonci funt gloria: Dci prxconcs. 
ichr Aquila vertici boÜéem DiariTea 

3s fpeciofa fit hymnorum decantatio: 
rAriO y degig- d Q- i rian dpas- 
ccio[a laus an ort peccatoris,queim- 
admodum Ecclefiafticiauctor, ad hunc Dauidis 
locum alludendo pronuntiauit. Quare ( vt bene 
monet S, Chryfolt, in. Pfal. x12, eporrez vstam 
prins infHiuentem, by mnos Deo ita canere, Non 













SURGEN 











Eccli.15,9 ww, non 


ANNOTATIONES CORDERII. 


enim verbis folüm, fed ctiam factis laudare opor- 
tct: & hanc laudem , yt fymphoniam gratiom 
& cxlo dignam , requirit maximé Dcus , hane 
gloriam excipit, hoc celebrari modo gaudet, Ac- 
que in hunc fincm confultó fibi Deus Ecclefiam 
fanctam in hoc mundo gratuità adoptione delc- 
git, vt nomen fuam rire à legitimis teftibus per- 
petuo laudaretur. Vnde in actibus religionis non 
oftremo loco diuinalaus reponitur, qutam bene- Lass Dei 
ficentilfme Numinis maicítati debemus, In ea 4er maxi- 


 felicilfimarum mentium beara in czlo vita fita elt, ? 'litie- 


& in hac vitz imbacillitate piorum omnium,prz- 

cipue illorum, qui fe quali totos huic (ancto mu- 

neri confecrarunt. de quibus Propheta Regius id 
denuntiat, Le enu sn ecclefia janderum : hoc Pül. 149. 
cft, in ceu facrorum hominum , qui maxime 5- 

vnam illam ob caufam in adytis, templi 


uc vc- 
ncrandis, tabernaculum vis fum co )xant. Gc- 
nuinus ergo huius loci fen(us eft, Dei laüdem 
tcétis decoram cíle, quia nihil fit potius inquo 


fe exerceant. Et certe, cüm affiduis beneficijs 
Deus celebranda fuz glorie matétiam ipíts prz-- 
beat, & immenfacius bonitas in proprium veluti 
thefanrum ipfis fit tepofita; totis animi votis ad 
laudes Dei ugiter canendas , ipfos fers conue- . 
pàdd nit, 





| $82 

Awwo- hit,quas in cxlo poftmodum cum Angelis pec 
TATI)0- tOtam zternitatem celebrabunr, 

WrscÓm- ^i. Confitemini "Domino in citbara.] Ad Deum 

przmi, maiori cum folemnítate collaudandum , inftru- 

lnfrwmes menra quoque mufica applicari - iubet. Nihil 

s^mufes quippe à fidelibus omitti cupit, quod mentes 

MN, corum ad canendas Dei laude; vehementiüs ac- 

latissime CCndat. Etfi enim non nifi articulatà voce pro- 

Adbm-  ptrié Deinomen celebretur; hzc ramen mulico- 

tur. 

bito modo adhibeantur, fc magis ad pietatem in- 

cizare fideles folent, non fruftra addidit, Etenim 

có nos vocat diuina beneficentia,quá propé quo- 

tidianá obruimur , eà ducic ratio , & grati animi 

les, vt parenti omnium terum Deo, non.huma- 

nam tantüm vocem, fed rerum quoque omnium 

fonum confecremus. Polffe igitur organa, & mu« 

fica inftrtmenta ad Dei Numen venerandum 

adhiberi, (uo exemplo, & co quidem regio, Da- 


uid oftendit. Qui cüm €o in genere prziuiffet, 


nabla tangens, cichará ludens, & decachordo 
aad cxultans, omnes deinde ad (iimilem erga 
cum religionem inuitauit, dicens: 
Ju pfalterio decem chordarum p[allire illi. ] 
P[altrism 5. Auguft. hunc locum. myftice exponens , pec 
deem cor- pGlterum decem chordarum legem intelligit, 


da ; — 
fia efl lex. Quz decem praceptis continetur, Legem autem 


deum pra- pn appellat , quia nimirum lex cum iü- 
eprerum..— bilo & latitia implenda eft, non timore. Itaque 
quafi per fummum gaudium citharam pulfat,non 

Pars qui timore percutitur, In hunc eumdem 

Matth, ;,. fenfum exponit illa verba Domini, Ion veni le- 
19. gem [olmere, fed adimplere. Id eít,veni,ad legem 
ied timorem incutiebat, nec ramen implebatur, 
charitate & amore hominibus iniuncto , facilem 

viam fternere, vt homines eam implerent. Ter- 

Lex wem — Iebat quidem lex homines; timor autem non eas 


timore , (à. vites habebat, vt homines ad legem implendam 
amertim- pertraheret: acccffit Chriftus , & pulío timore, 
Pw". Chariratem docuit, qui homines facilé legem 
'obíeruant. S. Auguftini verba funt hzc: 7 'arfge 
p[alterium , imple legem. quam. Dominis Dei 
Luus mon venit foluerc , fed. adimplere. Implebis 
enum amore, quod timore non poteras. Qui enim 
timendo mon facit. male , male faceret , fi liceret. 
Itaque etfi voluntas: non datur, facultas tenetur, 
* Nen facis, mquit. Quare? quia timer. Nondum 
ama: in(htiam. adbuc ferums es. Sed ex. bono 
fermo fit bonus filius. Interim timendo noli facere, 
difces & amando mon facere. Pulchré S, Do&or 
cauffam reddit , ob quam amor przferendus fit 
timori : qui enim timore ductus mala cauet , fi 
fe occafio dederit, vt impuné facere poffit , pro- 
culdubio ad illicita manus extendet ; qui vero 
amorc ducitur, longiüs ab'illicitis abeft: nec enim 
faciet, etiamfi impuné facere liceret. Hanc fen- 
tentiam tradit Comicus in Adclphis hifce 
verfibus: 
Et errat longi meá quidem fententia, 
Qui imperiti credat grauius effe, aut fIabiliu, 
Vi quod fit,quam 
Mta ej] fic ratio,C* fic animum indnco mcum. 
AM alocoattus, qui [uum officium facit, 
Dumsid re[citum iri credi, ranufper canet: 
Si [perat fore clam,rur[us ad ingeninm redit. 
Jlle,quem beneficio adinngas,ex amimo facit: 
Sendet par referre: pre ens 'ab[in[/q; sdem erit. 
3. Ganiare ei canticum nonum. ] ld cft, vite 


tum inftrumentorum mpra gita fide- : 


quod amicitia adigituy, — 


- F. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


vetuftatem. Dei laudes celebraruri exuite * fic Canlicus 


enim nouum canticunt vitz rfouirate canitur , vt meum, is 


pulchr& B. Laurentius Iuftihiarius ad hune verf; — 
annotauit, quí in manufcripco codice fe reperiffe 74 
ait, Cantate à, noh hngua , fed 75. depofitá 
verufiate, Incptus quippe dininis laudibas celé- 
brandis, quí veteris adhuc vir fordibus macu- 

larur: nouts, minimeque detrízis vetuftate:vefti- 

bus, notis. virtutum indumentis vtaur , qui fe 

ad Dei laudes decantandas accingit. 

Recedant vetera , noua, fmt. opima, 

Corda, vocet, C opera. "V. 
Veteris , inquám, hominis exuuirz, pradeniis 
more ferpentis , reijciendt. funt &i qui idoneus 
e(fe Dci laudator velit, Diuine S. Augult. in 
Pl. 101. Quid, inquit, predejt , quia bymnum 
cantat lingua tna, hi [acrilegimm exbalar vita 
t44 ? Rem illuftrat. pereleganti. fimilitudine 
D. Chryfoft. in Pfal. 43. vt vel (culi confue- 
tudine id argui intelligamus. Air enim, in aulis 
quoque regijs neminem affumi regia vocis in- 
werpretem,qui fuerit 58 Bí digBapuirp duse, pras 
C corrupta vite conmitlu. nam igitur mo« 
do impurus quifpiam , & (celere contaminatus, 
diuinos hymnos & czleftia oracula canere;atque 
in catu populi venerancis effetre aüfit? Importu- 
num eorum liominum cantum auerfatur pij Pro- 


phetz orc Deus, iratufque ita denuntiar, Zsfer Amorg) 


4 mc tumultum carminum tuorum, Nbi S.Hic- 
ron. Carpi , inquit, Lemtarum, quibui luus 
dabint Deum , tumnitum vocat , [onitumdue 
conn [um : quia non eft pulcbra laudatio sn óre 
peccatoris. Ex pauló pott ficadiungit: /wdeoruns 
quoque oratio , C- pjalmi quven (5nagegu c4- 
nutit, C bareticorumcompojita landatio,tumulo 
thi eft Domino, C, vt ita dicam, grunnitus fuit, 
C clamor afinorum.. Remoucantur crgo à tem- 
plisluculentz fues & aíini prz polteri, nec corum 
vox in eo loco exaudiatur, vbi omnes (imiles 
Angelorum effe oportét; & cantáre canticum 
nouum. Quod autem fübdic, Bene pfallite es in 
vocrferatione; S. Aaguft.am inbilationey& S.Hic- 
ron. in iubilo, dixit, luperiüs in Grzco Commen- 
tario fatis explicatum eft. Quà etiam faciunt illa 
quz à nobis ad Píalmi xxv. v.6. annotata funt. 
4. Qma rcilum eff verbum "Domini, C omnia 
opera eins £n fide. | Vbi notandum eft verbum, 
non accipi pro doctrina, fed pro mundi guber- 
nandi ratione , prout fuperiüs in Paraphrafi & 
Commentario explicatum eft ; vt fit fenfus, ac fi. 
dicat, Quidquid ftatuit Deus, re&um eft: quid- 
quid opere ipfo perficit, fidele & vetax. Genera- 
lem enim hic Dei prouidentiam,quá totus mun- 
dus regitur, proponit, ac dicir, in roto operum 
fuorum curíu Deum fic imperium exercere , vc 
inomnibus fumma eius zquitas fideque relu- 


— HA... 


——— "à. 


ceat; quemadmodum etiam alibi canit: Fidelia Pl. i19, . 


omnia mandata eim , confirmata in [eculum fa- *- 
euli, falla in veritate C7 aquitate. Quamobrem I 
ctiam dicitur. fidelis Dominus in omnibus verbis Pl wu 
uu, C* fanitns in ommibus operibus fuis. Yn quz 
oca confule quz annotabimus, quia huic etiam 
loco lucem adfecunt. : 
5$. Diligit miftricordiam,C iudicium.) Hafce 
duas virtutes ramquam indiuiduas forores, vtro- Mifriar" 
eq coniungere folet Dauid. ( vti fuperiiis ad da nn 
Pl. xx1v. v. to. annotauimus, quz & huic lo- 
co quadranr. ) Vnde Theolosi Hebreorum do- 
/ cent 


IN PSALMVM XXXIL 


centmundum 3 Deo gubernari per daas menfu- 
ras & proprictates , quas vocant fft middorb, 
iuftitiz (iue iudicij, & mifcticordiz: illam figni- 
ficari, vbi ponitur pxiow Elohim, hanc, vbi UE 
e/fdenai. Has autem meníüras adhiberi à Deo 
inomnibus operibus fuis, omnes confentiunt, 
quibus*mortalium res & aconomiam vniuerfi 
adminiftra, Quim ob cauffam alibi Dauid ait, 
Pl.$$, JMifericordia C* veritas precedent faciem tnam, 
1 Nam finc hac fynoride. diflimilium comitum, 
numquam ad nos progreditur Numen : locum 
Pies — püduzille heroinz. merari folent. Potiores ta- 
parti ba^ men vbique partes mifericordiz tribuit,cuius hoc 
b miri" loco plenam effe terram afferit: &, vt alibi canit, 
26 Miferationes eum. [uper omma opera eum: vt 
oleum omues liquores, fic opera omnia diuina 
illz fupereminent. T" omnia, inquam, funr, 
quia tegunt omnia : feriunt oculo$ in iuítitiam 
n ipfam intuentes. Nuilum eft enim opus 
ei, quod non ambiat includacque muifericordis. 
Hinc D. Pauls vclut in'cenfu & patrimonio Nu- 
minis, nihil videbat effe gloriofius, vnde opulen- 
tiffimus appellari poffet, Quare sbandesiflensas 
Ephef.1,4, diuinz milcricordiz copiam ita miratur, Dei 
qui diues. eft im mifericordia. Et ad Romanos, 
Rom.,4 diwiias bonitatis eim ptedicat, vt huius vnius 
EM , potentia ifla miranda , & infinita 
pulchritudo;alizque Dei virtutes immenfz, par- 

cz & reftrictz quodammodo effe videantur. ' 
- 6. Verbo Domini celi. firmati (unt. ] Duos 
Ss jt huius loci fenfus habes in Paraphrafi & Com- 
"UP | mentario, quos & lanfenius probat. Alterum 
feriam — impliciorem, iuxta quem idem fignificatur per 
arü cina in-. verbum Domim , & fpiritum oris eint; fcilicet 
füigssr. iuffio & imperium Domini, quo omnia creata 
funt in principio: ( verbum enim oris eft fpiri- 
tus arem verberans.) Alterum altiorem , quo 
per verbum Filius in Trinitate fignificatur; per 
fpiritum veró oris Spiritus f3n&us: quem 5pi- 
ritum cris recte appellat, vt oftendat cum eiuí- 
dem effe fabftanniz cum illo à quo emitritur, & 
uód non fit creatus aliánde. Et vtrumque fen- 
um fimul credendum omnino eft,bic fignificat- 
fc Spiritum fanctum,quemadmodum & in prin- 
cipio Genefis. Et ad hunc locum refpexi(fe vide- 
tur,quando per Verbum incarnatum omnia facta 
5122.1, file Ícribir, S. Ioan. in exordio Euangclij. Ce- 
tcrüm priori illo & timpliciori fenfu paícit Spi- 
ritus fanctus in his & timilibus locis rudiores, 
quales funt Iudzi ; pofteriori ver. perfe&tiores, 
quales funt Chriftiani. Vt autem recte inrelliga- 
tur, quid per virtutem calorwm hoc loco accipi 
debeat,fciendum eft,hic Hebrzis effe dictionem, 
Gen. 11, quz cft in Genefi cap.z. ad quem locum hic al- 
luditur. Vbinos legimus,Et omnás ornatus corum, 
Hébraicé eft &2Y r/awa , à qua voce dicimus 
Dcum Dominum [abaetb, pto quo Septuap. 
verterunt , xyeor ZJuociaor , Dominum virtutum, 
càm ea dicio proprié fignificet maistiam. aut 
exercitum. lraque fimpliciore intelligentia , per 
virturem. celorum hoc loco fignificatur tota illa 
ftcllàrum innumerabilis multitudo , quà cxlum 
cxornatur, & mundus à Dco regitur , ftellis Dei 
imperio famulantibus , & veluti fub imperatore 
militantibus , quz nullo numero facilé compte- 
hendi poffe videntur , ficutin exercitu homines. 
Sublimiorc veró intelligenti, etiam fignificatut 
Angelorum multitudo, propter quos potiffimüm 


' $83 — 
dicitur Deus Dominis virtutum , qui & ipfi in Awwo- 
Scripturis dicuntur virtares, quód fint potentes p Ar10- 
virtute , miniftri Domini ad faciendam volunta- wes cog. 
tem eius, Vide de his S. Dionyf. Arcopagitam prmir, 
Caleft. hier.cap.7. & r1. &ibidem noftras An- 
notationes, 

& 7. Congregans ficut gtrem.] Grece, dod 
dmir. Hanc lcctionem agnofcunt Bafilius & Ni- 
cephorus; teftatur tamen. S. Bafilius inuenilfe fe 
in nonnullis exemplaribus, dy i Zexg , ficut im 
vire, prout. Vulgata & Symmachus habenr ; 
S. Hicronymus , qwafi im. vtrem ; alij pro vtre 
vertunt, acerssum liue tumulum , quia hoc figni- 
ficat vox quz nunc legitur Hebraice 1) sed, pro 
qiia Septuag. legerunt 43 mod. Similis eft locus 
Pialmi xxxvii. Statuit aquas quafism vtre, vbi 
ctiam Grace eft, da ddr, quafi vtrem ; & He- 
braicé 43-153 cbemo ned; & S. Hieron, reddit, 
quafi acermum. [taque verofimilecft, Dauidem 
hoc loco refpexifle ad id quod contigit in mari 
Rubro,vbi dicuntur aquz congregate inftar acer- 
ui, quód in altum effent eleuatz , & contra na- 
turam immobiles conftitutz ; quod fimiliter per 
virem defignatur,quo nimirum contentz fuerunt 
ne diffluccenr, 

Isipnrm. Ponens im thefanris abyffos. ] E 
contrà dicendum videbatur, Penen:s tbefamros in 
«by fis; fed iuxta anagogen id iure dictum notat 
S. Bafilius. Nempe per rbefamros, homines pios, yj, ,z 
per abyffos abdiza. myftziia intelligit. Harc ergo. funr i 
non in alijs quàm in thefauris collocat : quia re- fari, i» 
rum füpernaturalium & abíconditarum cognitio 15e 
folius virtutis & innocentiz pretio venditatDcus. pu [^ 
In quem fenfum infert verba Chrifti Domini 7555j;. 
dicentis: Z(eque mittunt vinum nouum in vires Math. 5 
veteres, alyoquin rumpuntur vires, C vinum !7 
effunditur. Pet vtres veteres cos intelligit , qui 
peccatis veterafcunt & corrumpuntur ; per 
vtres veró nouos, eos qui fpiritu renouantur. Hi 
fané potentes funt vim deferue(centis mufti fu(- 
tinere , id et, optime capiunt diuina myflcria, 
quz inftar vini in animo fcrucrit:illi veró qui prae 
peccatis fitu putruerunt, myfteriorum vinum 
fuftinere non pollunt. S. Baálij verba funt hac. 

Ponens mquit, in thefauris aby[Jos,communmi fen- 
fentia magis S9 abc videbatur, fi dixiffet: Po- 
nens in abyffis tbefauros, boc eit, sn myjlerio c 
arcano (uas dimtisas continens. Nnnc autem quafi 
quadam pretio[a, digna diuinis tbe[auris, aby[- 
fos dycit ejfe. Non fatis [cso an ip(a rationes que 
de dimino [unt indicio, arcana quidem illa, nec vili 
arcane menti comprebenfibiles hic VOCCHIMY aby[- 
fi, propterea quod. rationes ba. diuina. tantum 
agnitions referuata [unt , quibus fingula difpcn- 
antur. Ec poft pauca: Nos vbi babebimmr digni 
agnitione ea,qua per[picitur Deis facic ad faciem, 
runt dn rbefamris Diei. eas aby jos contemplabi- 
mur. De vtribus vero. fi qua in. facris volumi- 
mibus dicuntur , collegeris, propius. pertinges ad 
Prophetice fcientia sntellgenriam. Vires verb 
nous in Éuangelio nommantnr, qui de die in dicm 
vite genus renouant , CF vanum nonum de vera 
vite oer Qui vero veterem. bominem mon- 
dum depo[werunt, vires (unt. vereres, quibus 
mentiquam. commode credis poteft. snfufio noui 
vini, &c. 

8. Timeat Dominnm omnis terra. ] Quid per 
omnem terram inielligar, clariàs exponendo fub- 
iungit, 


Pfal. 77, 
1j. 


* 


ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 
Timer im- 


perfetto: 


decet, tam- 
quam ini- 
nam pit- 
fati. 


Pfal. 110, 
19, 


Pfal.5 4,9. 
Quid ft. 


€omrmouteri 
& facia Dai. 


Ezech. j 
10; 


Deui difi- 
pat cogua- 


tienes im- 
piorum. 


Gen. 11,5. 


4. Reg, 18. 


584 


iungit, Omnes inbabitantes orbem.Pofteriorenim 

ars verficuli, prioris folet effe expofitio. Pecu-^ 
fariter autem ferra illi nuncupantur , qui fuo 
pondere ad ima depriinuntur. Ergo hi Domi- 
num timeant, quia imperfectos maximé decet ti- 
mor & metus. Vndc non ait : Tmeat. Dominium 
calum, id c(t pecfcéti, fed terra ,id eft imperfc-, 
€i, Jans quando timor Dormai (ait S. Bafiltus ad 
hunc locum ) animo eff. fapientia , quy. terrena 
fapint , per tipsorem crudiastur. T amor ctim 
quafi quidam smtrodutlorims necefJar:o ad pieta- 
tem condifcindam ajfnmitur, Expende dictionem 
illam, introduétorue; Gracé d2x7»;as«: per hanc 
enim exponit dictum illud, /miriums fapientie 
timor Domini, Ex nos fumpii fimilizudine à 
prxceptoribus idem expendamus: funt enim in 
omnibus facultatibus nonnulla quzftiones,quas 
proamiales vocamus , quz quidem viam itcr- 
nunt ad aliarum rerum ue utis Ergo d- 
mor eft veluti virtutis proaemium & introdnélio, 
circa quem nifi priüs nos exerccamus vix ad alia 
gradum facere poterimus. 

Inip£ M. db co autem comioszantur omues 
snbabitantes orbem. ). Suc in alio P(almo dicitur, 
Commoucarr à [Acte eris emucr[a terra. Con- 
cludit iuftam eife canífam cur reuerenter fubij- 
ciat (totus orbis imperio Dei , à quo fuam ha- 
bct originem, & à quo feruatur. Nam commone- 
vi ab co nihil aliud cit, quàm formidabilem cius 
poreftatem fufpicere: non etim proprie hic fi- 
gnificatur caulla efficiens & commouens , fed 
obiectum & materia tímoris, & circa quam ille 
verfatur ; tamctíi ctiam obiecto conueniat qua- 
dam raüone mouere potentiam, iuxta tritum 
axioma Philofophorum. Sic apud Ezcchiclem 
ait Deus: In die illa erit commotio magna fwper 
terram. HF [rael , C commoucbuniur à. facie mia 
pifces maris , cuntlique bomines qui funt. [uper 
faciem terra. Verüm ibiin Hebrzo eft gp ra- 
gafch, & in. Graco. eir ; hic autem y gur, & 
euMiser. Significat autem illud moseri & treme- 
rc; hoc vero. timere, pauerc, &c. 

i10. Dominus dijfjpat confilia gentium. ] Nihil 
profe&ó Dei potenuam prouidentiamque homi- 
nibus adeo admirabilem reddit, quàm i eius 


fuaui difpolinone, przter omnem expedtatio- - 


nem, iniquorum hominum , quibus nemo refi- 
ftere valebat, conatus irritos videant, Hanc ob 
caufam Regius Propheta Deum laudare non 
cella: Qua. Domini dijipat confilia gentium, 
reprobat cogitationes. populorum , C. reprobat 
confilia principum. lta Babyloniorum. impta in 
turris ac ciuitatis aedificatione confilia ditlipauit, 
& limul ipfos zdificatores per vniuer(um terrz 
orbem diíper(it. Sic cüm Salmanafar rex Affy- 
riorum in [erofolyma cuerfionem conturaflec,& 
obíefli extremum exterminium pauidi expecta- 
rent; ecce, inopinato Deus ( vt Regum narrat 
hiftoria) vocat vnum & bcatis fpiritibus, qui cz- 
lcítis (unt curiz principes numcro propé inniti, 
Imperatori illi fummo obedienuflimi ; iubet vt 
numcerofas AfTyriocum roig. qua populum 
Dci magnoterrore complebant , vi & impreffio- 
nc dele, Dictum, faétum : fordílimum excr- 
ckum centum & octoginta quinque millium 
rhomphzá fuá mirabili, vno im petu lacerauit,oc- 
cidit, Hac illius mirificam potentiam oftendunr, 
à qua pendet naturaómnis, & crcacirum rerum 


D 


EXPOSITIO PATRVM CRAECORVM 


varietas, proindeque denuntiant, abfque illo ho: 
minum vim, & confilium, & quamlibet exagge- 
ratam potentiam effe inanem , ad cumque vt 


commune mundi prafidium recurrendum. A Hominuii 


czlo doctus Sapiens ita plane diuine prodit, Ce- eegitar 


guitationes mortalium timide, sncerta proiden- timide e 


tie noflra, Cogstationes , vcl , vt dicunt Septuag. 
h25tz 0l , Yatiocinationes , animi commentattones, 
confilia, machinationes mentis ad intelligendum 
auteffictendum intentz, mortalium , & breuis 
zui hominum , (ant Zw, timide , mifcrandz: 
in tenebris gradiuntur. & titubant , & pleniori 
lumine deftitutz falluntur. Hinc veré dixit Ari- 
ftotcles, mentis oculos in perueftigatione verita- 
tis, maxime rerum fublumium & arcanarum, 
velpertilionum luminibus videri fimiles, quz ad 
diei lumen caligant. Hoc ipfum cft quod addit 
Sapiens,proesdentias noffras efle meertas, fiue,v 
in Graco, Zeganes, fallaces, errori obnoxias, 
dubias: quare fxpe à de(tinato fcopo aberrant, 
fucceffü carent, & in medía contenuonc frangun- 
tur. Omnium quippe hominum memoria , & 
fingulis non ratibus , led annis & dicbus , re- 
pe funt Siculi Polyphemi,qui cüm grandi ocu- 
o prudentix ornati cífe viderentur , milerrime 
czccati funt & infatuati, Exemplum huius reicla- 
rum habemus in Achirophele , qui cüm perge- 
rcr in malitiofum pectus aduocaré vclut. fena- 
tum, & vires omnes adhibere mentis, ad ca mo- 
lienda, que Dauidi cladem & calamitatem ad- 
fecrent; diffipauit Deus hominis confilium, iudi- 
cio fuo prudentis, & belle ( vc illi quidem vide- 
batur) (tructas animi cogirationes prouidentiaf- 
que clufit. Itaque homo infelix, os & guaur, 

cr qua verba in hominum aures inftillauerat, 

queo ftringenda & exanimanda putauit. Hic 
fané docere potcft atque ex alta illa trabe, in qua 

cpendit,ad memoriam poftcritaris monere, cile 
5 aces hominum prouidentias , & Deum dilli- 
pare cogitationes malignorum, Scimus enim 
quàm multa aflidué audcant homines, & prater 
ius & fas machinentur, vtíuis artibus totum 
mundum peruertant, vt fe cyrannicé efferant, ad 
viros probos ac fimplices conculcandos. Quid 
crgo nobis miferius , fi in tanta libidine permitlà 
illis effet exequendi libertas? Àc vbi ex alto pro- 
nunttat Deus , fuarum eífe partium, difcutere 


Sap. 9, t4. 


2. Reg. 19. 


AA cito, 
lu conj li 


Deu éiffi- 
pawit. 


quidquid decernunr,& in nibilum redigere quid- 


quid deliberant; nihil obítac quo minüs iplis 
feruidé tumultuantibus, quietem colamus.Quuia 
fubdit: 

11. Confilium autem Domini in eternum ma- 
net. ] Scilicet de impiorum conatibus in medio 
curfu infringendis, & cultoribus (uis opportu- 
no przfidio fubleuandis , & ex omni tribulatio- 
ne & petfecutione, quà iniuftà premuntur , mi- 
rificé ac gloriose liberandis: vult enim fignitica- 
re Dauid , nulla tam. metuenda efle mala, nihil 
tam noxium, nullos tantos moleftiarum Hu&us, 
in quibus non rucatur fuos Dcus admirabili & 
inexplicabili fidelitate. Càm ergo nobis hoc fta- 
bile Dci confilium feu decretum | tit&. propofi- 
raum fit, fcilicet Deum fuos tueri velle , & eripe- 
re ex omnibus periculis; quidquid moliantur in 
perniciem noítram impiJ , non elt quàd tetrea- 
mur eorum conatibus: quia fimul ac Dcus fe op- 

fuerit, nullaerit aftuaia, quz eius confilium 
eludat. ?Protefliene enim Do» imperratà ( inquit 


*. b y — 


Dui comj- 
lison de [wm 
dunandu, 
manet rt 
tum (fe 


ionis 


alu SNC IO CNN 


IN PSALMVM XXKXII 


$. Cyprianus de Orat. Dominica) contra omnia 
qua diabolne C mundus operantur, fecuri flamus 
C ruti, Quis enim ei de deruls metus. efl , cui in 
feculo. Dens tutor efl ? Merito igitur Danid 
ecclamat: "E . 

12. "Beata gens cuins eff Domimus Dens eius.] 


gaati, qui- Scicé notat lanfenius, malé quofdam hanc ora- 
bu D'* cionem fic ordinare, vt dictio Deminan conftrua- 


Dominus 


D 


tur ante verbum eff; dictio vcró Des, poft , in 
hunc modum, Beata eft gens, cuius Domim eft 
Deus eius. Nam tum ex Gracis,tum ex Hebrais, 
patet manifeité fic ordinahdam orationem, Bea- 
ta gen; cuins Dens eius efl Domini: hoc eft,qua 
pro (uo Deo habet & cognofcit eum, qui eft 


&& veré omnium Dominus. Nam Grazca babentar- 


ticulum ad nomen De , non autem ad nonjen 
Dominus, 6 à xvpQ- 6 99s aus. Articulus enim 
indicat id quod praconíttui debet, & de quo 
aliquid dicitur. Hebrza autem pro Dominus, ha- 
bent nomen tetragrammaton quod proprium 
cit vero Dco, ita vc relatiuum cuiu non poilit 
rg à nomine Domini, fed à nomine Des. Fc- 
fellit cos fccundum relatiuum eis , quod ctiam 
ànomine Dems regicur, Sed hoc ex phrafi He- 
, braica additum cft, alioqui fuperfiuum quod ad 
fenum attinet, Nam Hebrzis cft frequens, duo 
rclatiua hoc modo pro vno ponere. Idem dicen- 


Pál.9,5. dum eft de ea orauone quz eft in Píalmo xxxix. 


Beatia vir cuins eft nomen Domim fpes esu, & 


Pül, r4j, quz eftin Pfalmo cxrv. Beatus, cnim Dens la- 


fe Di / dem Dco fingulariter electus (it in gentem fan- 


B 


&am fuo cultui dedicatam, in populum acquifi- 
tionis magno pretio redemptum, & propriam 


Deu.;1, qua(i heredicatem, iuxta illud: "Pars antem Do- 


mini pulus cit , Iacob funiculus. bereditatis 
ein. Hinc illa magnifica Dci pollicitagioad (pem 


1.451. & fiduciam erigcntis: INoís timere, quia te rede- 


mi, C vocaus te nomine tuo , mens es tu. Qua 
verba. dulciffima funt , & mirificà iucunditate 
complent animum. Res Dei fumus, ad illum 
pertinemus, nocere. nobis neino poteft, quin co 
ipfo Dei potentiam irritet. «2M ene, inquit, ertu, 
ingulari quadam ratione, non eo tantüm modo, 

uo czlum & terra iplius funt, quód demiurgus 


$85 


quodcumque demum efficies opus, fiue in tene- ANNo- 


bris, fine in diei luce, femper habes oculum Dci 
Üoexerirma , (mperimtendentem. Sancti Patres hanc 
confiderationem mirificé inculcant, vt oppor- 
tunam ad conünendüm animum in officio, & 
excirandum ad fugam vitiorum,quibus intuentis 
omnia Dci maieítas violetur. Itaque de oculo 
Dei mirifica dicunt , & deícribunt non fimilem 
noftris, fed ciu(modi, quem inprimis nulla fpa4 
tia locorum à videndo & cognoícendo impe- 


.diant, Des eculis ( inquit Sync(ius cpift. 44. ) 


réyneg did aráyrwr War, omnino per omma penetrat 
ac peruadii: vt zdilis diligens, & venerandus 
quidam cenfor, rebus humanis intercft, negotia 
omnia difcutit atque examinat, vnde cenforiup 


Inmen illi ccibuit Tertullianus lib. de Virginib. ' 


velandis cap.1 5. Per(arum olim magni reges de- 
lectos habuere viros , quos nominabant ógBaauie 
à, drexegas, oculos aurefque regis , quibus in lu- 


ftrandis infpiciendifque prouincijs vrebantur, - 


cüm vbiqueadefIe non pofIent ad res bead fcli- 
titerque moderandas: Deus autem mundi Im- 
perator non indiget otacuftis, alieni(que oculis, 
àd omnium rerum ftatum. cognofcendum , cüm 
vbique omnia perfectiffimé intucatur. Id quod 
Propheta magis adhuc inculcans, fubdit: 

14. De preparato babitaculo fuo re[pexit fu- 


per omues qui babitant. terram. ] Profequitut. ' 


eamdem doctrinam, non verfari fcilicet fortuitó 


TATIO- . 
NESCOR-* 
DERII. 


res humanas, fed Dcum occulté dirigere quid- Img fin- 
bi 


fcit, omnino contemucre. Ex hoc errore multa 
hominibus acciderunt incommoda ; quia libc- 
riüs atque impudentiiis peccabant, cüm fcelz- 
rum fuorum nullum pucarent effe teftem , qui 
interna peruideret confilia, & quz in occultis 
fiunt , nthil habitura effe fupplicij. Hanc ergo 
indignitatem ceftigat Propheta , quia nulla gra- 
uior Deo fieri poteft inturia,quàm vbi cxlo otio- 
fus includitur, aut rerum illi humanarum proui- 
dentia negatur. Vt autem vefanam iftam opinio- 
nem animis hominum eximeret , fignificat, cx- 
lum non ad delicias, ( vt fomniant Epicurei ) 
otiofum efTe palatium, led regiam , € qua impe- 
rium fuum Dcus per omnes mundi partes exer- 


eb cob adiutor eius, Scnlusenim cft, Beatuseítille, quid agitur. Porró Dei intuitum ideó commen- wn fi 
cuius fpes eft nomen Domini. Et,bcatus eft, cu- — dat, vt nos viciffim fidei oculis inuifibilem eius Dewmrer 
ius adiuter e(t Dcus Iacob, id e(t, quem Deus — prouidentiam afpicerc dicamus. Aicbant olim -: ea 
verus in tutelam fufcepit. Recte igitur Propheta | impij apud Iobum : Quid nowit Demi? C- quafi D0b 3,17. 
€x didis de potentia, bonitate ac fapientia Dei, — per calsgimem indicat. IN bes latibulum eius, nec 
' cum epiphonemate & admiratione exclamando — moffragonfiderat , c circa cardines celi peram- 
concludit,beatum elfe populum, qyius Dcus non bulat. Imaginabantur fcilicet vefani illiinter nps 
fit idolum aliquod inutile, abfque potentia, bo- — & Deum chaos magnum nubium firmatum 
nicate auc fapientia; fed poxentillimus ille rerum — effe, &, ficut ipfe nos latet, ita & nos latere eum: 
omnium conditor, optimus conferuapor, & fa- — & ad fummum czle(tia nofle, czlelibus proui- 
Fils — picnüllimus gubernator, & qui vicillim ab co- — dere; nos veró non agnofcere, aut,(i forté agno- 


& architectus firomnium; fed 444, inquit, re- 
dem: tc, noli timere. Cruor ipfe purpurcus Agni 
immaculau, pretium illud imimorcale & incom- 


ceat. Quod fi in cxlorum facrario , velut przpa- Dew c ca- 
rato quodam habitaculo , fedem fibi ad orbem is,vels re- 
inde commodiüs regendum collocavit ; fequitur £9 throne, 


Deu: em- 


parabile, quod nifi Deus zquarc nihil poteft,lté 


clamat, Noli rimere; & (vt S. Cyprianus de Ex-- 


horrat. martyrij cap. 10. ait ) fecaritatem nobis 
protetiionem. pollicettr. Eodem. fpe&tat quod 
Íequitur; 

13. "De calo ve[pexit Dominus , vidit omnes 


wiaimtue-— filios bominwm.] Locum hunc fuperiüs in Catena 
fwer,quan-— S. Bafilius illuminans,Dcum vocat vmi» 9varüz, 


fblimem. infpetlorem , ex. alto res mortalium 


ipfum minime negligere res humanas , fad fum- 
mà ratione & fapientià eas moderari. Vt autem 
tantum Deum, cui in czlo veluti folium , vnde 
vniücría infpiciat , attribuitur , intimos quoque 
animorum noftrorum recefTus,& occultas men- 
tium cogitationes penitus exploratas habere cog- 
nofcamus ; id ex ipfamet cordis noftri fabrica. 
tioneconuincit, cüm fubdit: — t 


| fub 15. Qua finxit finillatim corda corum, Gtz- 
— ^. difpicienem. Qnocumque , inquit, perges, ce x7 sórar; in. Hebrzo eft, "P iachad quod 
cita. Toxvs L. Y Ecfe C 


non. 


nna 
deratur. 


eteiwit. 


en(us ex verbis colligi, quafi Deu: 
1 - corda finxerit ; hoc cft, fimul on 
dá 


&ionem fen formationem , fed ad intelligentiam 
rcferant, & fuperioribus verbis adiungunt. 
De preparato babitaculo [no refpexit. fimnl fu— 
ptromnes qui babitant terram , qui corda 
corem, Bx quo colligitur, euam Hebrzos ab- 


* furdam putalfe Origenis de animarum creatione 


Dea fieil- 
latim fin- 

gula ani- 
mas treat. 


Dos folus 
fine — 
guam 
1oric ani- 
my creat. 


fententiam , cüm traie&tionc. verborum , etiam. 
durá, illam cuitandam putarint.. Alij , non traie- 
é&ione & hyperbato , fed diuersá ificatione 
verbi finxit, vitare ftudent hanc pecueríi dogma- 
tis fententiam, Nam Qm baiorfer vertunt, qui 
rcponir (eu recondit. Scd (i intelligunt ita effe in 
elus manu corda hominüm , vt quz in alicuius 
diuitis hominis theíàuris repofitz func Opcs,con- 
cedi Les ; fin pürant conditas fimul animas in 
Dci thefautis contineri, indeque vt ad corpora 


veniant , depromi , in camdem fententiam rela-- 


buntur. Ceterüm Septuag. verfio facillime ex 
his fcopulis euadit, qui vocem 'Y1* sachbad, tion 
5nd aut dua, quod eft fimul, fed x? pirar tranftu- 
lecunt, id cft, figilatsm. — Atque hinc Bafilius, 
contrariam Origeni fententiam. fecutus jsafferit 
Catholicum dogma maxime confirmari, finguli 

nempe corporibus creatisy& ad animar receptio- 
nem paradis arque formatis, à Deo fingulas ami- 
mas creari & immitti, & hocelfle, on finxit. fi 
£rlatim. corda eorum. Paulà aliter hoc explicat 
Eutcbius,his verbis,Kerd udbragein dri i &sopi- 


píros à xé x atis uvae vt4 à Mri Cua. Kapfís; JA. 


Aijuy TÉ; Acris, Mo 5 m a&gupopárms $us 
drüpum Q- daxto uj Xmacu ulror Vr Tho Vuu- 
T dixruar, dé ad'iydt Juzazy irlew xa TRU ary 
2s, Ssgillarum ditlum ej] pro eo. quod. cff, 
di/crere, c ftorfim ab alis. animantibus. Corda 
triam. ipfis cogitationes appellando , fignificamit 
fingulos quoque bomunes difret£/ tamquam 
promptuarium. feclu[ums mentem [uam C7 ani- 
mam 'TW,UF Bcmo alrerim (C issartune Cogno- 
cere queat, mfi folu Deus. Quomodo hic locus 
Md d Em ex plicatus eft, 
Alium quoque fenfum habere hzc verba pof- 
funt, Deum fcilicer figillatim finxiffe corda ho- 


minum, hoo eft, fcoriim , nullo adiumento , aut 


fubminiftrantium aut adiauantium Angelorum, 


me Bafllides putauit. Solus etiam , quia non 
ius creator aut Dcus id effecit: vt fit idem. xz 
uira, quod ubvG- , foin Dal alterius admini- 
culis. Hanc expofitionem probauit etiam Ii- 
dorus Pelufiota, dicens, O'o /wBeis rige Bonbus] - 
imm, ant dias adancir Mus ur, 
(Quomodo eua: 


mao 


(( dimsiem. Qrigenisfuit,&c ab Ecclefafticis virisekplofa ef, — 


Hebrzi illud. "Y? zachad, id eft mul, non ad fi-.—— 


16. Nen faluatur vex per multam virtutem, ]. 
Vel, vt. vertit D. Hieronymus. 3n mnlti 
exercitus, Et gegat mon falmabitur sn mmitytu 
virtutis (uà, ix elt, fortitudinis. fua , vt 
Caffiod tibus verbis, paucis quidem, ve. 
rüm fummo Tüdicio deicátis , multa eit compl 


'xus, quibus homines , czleftium incuriofi , & 


carnem brachium fuum ponentes, vulgb fidere - 
confueuerunt. Quidam 1a giganteo robore , in 

viribus corporis, in valetudine , in laboris indu- 

ftria, fpem reponere non mediocrem folent, vc 
Miloncs quidam Crotoniatz, vt noui Briarci, vt 
gigantes à (zculo famofi, At gigas , vt dicit Va- 
tcs pius, mon faluabitur in feieins (ua, nec 


lacerds totique humerorum grandibus, non gla- 
diatorià totius corporis firmitate, non pennatis 
petsut , non armorum crepitu , non vzgrandi 
cuto, cladem & damnum, vimque inimicam 


fugiet. Illi in diuinis Litteris de "ftirpe Enácim. 
robufti , Alpinis abietibus pares , quorum caput 
nubibus coronabatur,illi turres. animata , 


chalybem gerebant in przecordijs , quofque 


ruch f&ientes bellum nominat, hoccít,maxime *€—— 


in przlio formidandos, oppre(li, fulminati & 
abicQi terram momorderunt, vt non nifi teftan- 
dz calamitatis caufsà, corum memora tranfmif- 
(à ad pofteros videatur. 

17. Fallax equus ad falutem.) Quz Vatablus 
ex Hebrazo verut, mendacium eft ipfe equus, vcl 
vanitas eft equus ad fecuritatem (alutemque tii- 
buendalis Vnde ipienter D. Auguít. àd hunc 
locum: Cmn vides , inquit, equum bene for 


us 




















ncícit, 






a. Va? uoc vu a6, OTE A- 
Atlas 9 axcóctrros aur) GaayTioy 





ea ioóer, | 
E71 dvo Vete, vuáz Qu » bra. T$ 
"Janus. Tám cr 78 NOE a8 mroM S 
Ápir usipa, Tám ie r9 obe r4 
A'*yzosc (aaA6 Tj). 3o0oquAay. H Aoi 
7139 dur T ccejsteror ài, e Sua 





Towvsl 





deii cliam grauiüts,quan- 
imiüs ferebatur. Vnde (cquitur, ftuftrà — fa 
genus humanum, rcli&à Dci prouiden- , facto quomodo fatiabir? Sicille. 


 AIMEAEY, Xo] Ur ioo ey au, € 


uos fuos p 51d 
mclicos paícit , mortique di 
Pulchré-ad hunc locum S, Auguit. AN » : 
quit, de virtute, nou de viribus, non di : 
non de gloria, nou de equo. Vnde qm ibo ? vbuimn- 
ueniam vnde (aluma fim? Nolidi quarere , noli. . 
dongt, Ecceoculi Domins fuper tiaentes eum, Vi- 
denis quia ipfi funt, quos projPexit de balutaculo 

(o fuo. Ecce oculi Domini juper tmentzr eum, fpc- 
rantes (uper wmfiricordia 1145 non de-miritis 
fiis, non de virtute , non. de fortitudine , mon de 
equo, fid de mfericordia eim, Vt eruat à morte 
animas eorum, l'jtam eternam promittit. Quid 


* F. "Lauf ra de. - ? vid 5 
me opel Erato ame T ais fm 
mode, tempua jatmratatis poil erit. 






mz busus corruptiome non deferit , immortales 


* 

1. Pfalmus Dauid, cüm im- 
mutauit vultum. fuum coram 
Abimclech, & dimifit cim , & 
abijt. 


I. Reg 11, 


Pfalbmi buius intelletfur , ad duo argumenta 
nos teabit. Partim fcilicet ad ea que apud 
Noben ciuitatem [acerdotum; partim ad ea 
quz apud. Getb, ab Achis rege alienigena- 
rum gesta funt. Nám tunc mutauit facien, 





" Sbwemed; 
fuam [ine ,vt Symmacha ', transformauit ie 
morem fuum, eà quüd imterror lets mm- 







larct figam fuam, c7 vegio fà ma 
fequi famularet.. Qui enim fugien. 
fnarn mon offendebat, tamquam fugientis, — 
fed tamquam mft , mutabat faciem fitam, 
iim foi RR Aquila vero exe 
gutes; quae immutauit guftum 
uum els fenfum pandit verbi muta. 
uit. Cum A nidum v "wn. 9* Danes 
confecratos. deguflauit , quibus. mon mr 
cec z 


fil 









ENEDICAM Domi 

num. in omni tempo- 

re,: femper laus eius in 
orc meo. 

Et fugiens, inquit, & perfequens, & in fe- 
cundis rcbus,& in aduerfis,Dominumg meum 

laudo. 
— .$* In Dómino bts ani- 
ma mea. 

Quonjam ipfe illuftrer me fecit, & con- 
fpicuum facier. 

Audiant man(íueti & leten- 
tut. 

4- Magnificaté Dominum me- 
cum: & exaltémjis nomen eius in 
idipfum. 

Non patitur vt ipfe folus hymnum texat; 

. fed. manfuetudinis. confortes , hymnodiz 


quoque confortes facit. Deinde | 
agendarum canffam. dicens 


queo Cun. 
à", Meyanudae Bd xus 


'cu) ipo, € vparapdp Peya 


o6) dH e ave. 
Ox dye uror usk m3y Dugor, 3À- 
dient 

















qué ^ 
T n QUTy , Xd 




















pow ) is bw qs 
zu ass xci dere , om agn 
ra 0 xugy G^ uaxateu Or à dy , os 
vdd arr 
Elgntté c esa Seni , efie; x2) 
ydlann * «8 meia , Quoi, paye old 
dyaliwA Ti darse. Ahierera] dé alo 
9| Sehur necne as aeos * 48 pas $1 1lÀ 
durd. dgali omn dietrvew', diee Putat 
39 o'ueion aves Gd wy estin üuS xg) m- 







































i. oorionte 2i pio mars 
(5 ajo qu d , 0m ci. imi Ug fpn- 
ua. Gis quem pda QUT. 

i. Yoon Econ » (9l 
imer $3. WTTaVTSG vriU- 
eo, chc tAafioatlov) rarrs a- 

ya38. &1AYAAMA 
xz) wU(a uz dye psOéun. 
mi; yw cie dymcub) J/g TB 





' uit cum. 


| die diucs cftcras inopsefficiur, ' Quin & Iu- 
dzi 


Difcite, inquit , ex his qux mihi. accide- 
runt, vniuerforum Deo fidere.Cüm enim vi- 
lis,& ouium paftor fuerim, prouidécià fuà me 
dignatus eft, & hoftibus füperiorem reddidit. 

$. Immittet angelus Domini, 
in circuitu timentium eum: & eri- 

jeteos. ^ 

Iuxta illud, |Quomiam angela fuis mah- písl.oo,ts 
dauit de te, &c. 

9. Guftate & videte, quoniam 
faauis eft Dominus: beatus vir, qui 
fpcrat in co. 

Poftquam dixit, 4ccedize, i inuitat etiam, di- 
cens, Et cuff ate: hoc cft ,ipsà experientià cog- 
nofcite bonitatem Domini. Ceterüm diui- * 
norum myllerorum gratiam innuit;per hanc 
nimirum fic bonitatem fuam demonflrat , vt 
iple propriarum ouium cibus fimul & fons 

actus fit. 

ro. Timete Dominum omnes 
fané&ti eius: quoniam non eftino- 
p. Moos eum. 

. Diuites eguerunt & efü- 
"€ inquiremtes autcm Domi- 
num,nonminuentur omnibono.  , 

DIAPSALMA 

Quin & hac ijs qua fuperius dicta funt, 
confonant. Admonet enim eos qui per bapti- 
fia iam fanctimoniam confecuti funt, vt ti- mr ri- 
more amorem temperent, & bonorum af 5e 
fluentiam à folo Deo expedent. Diniirenim 
multis mutationibus fint obnoxiz ,& qui ho- 


Deus nobis 
gnflanám. 


E£eee 3 









deinde bo- 


esmtrario 


Poftquam vitam meeroris experte 
ideratiffimam,quafi quid amari d J] 
pofuit; iam ad certamina hortatur. - 

14. Prohibe linguam tua 
malo: & labia tua. nc loqu 
dolum. 

15. Diuerte à malo, & f 
num : inquirc paccm, & 
Ie cam. 


Primüm diffuadet malitiin; de | 


tutis fpecies exercere itbet. . primüm qui- 
dem linguam, vt lub 
omni dolo & neat 


conferuare 
praecipit: ]i gu 


n labia conneáir,vt que 
1unt. Deinde veró 
Decliza enim, inquit, 
bona opera praícribit: 
num. Quod verà caput 
'Onor quere, inquit, paces , ci pey- 
fequere eam Qui enim pacem amplcéticur 
pacificus erga omncs, neque clanculüm res 
roximi furripit neque czdem machinatur, 
q calieno thoro infidias ftruit , non mafe 
dicit, non malé agit. Deinde rurfus horum 
frudtum oftendit: 


, 16. Oculi Domini fuper iuftos: 
&Caurcs cius in preceseorum. 

17. Vultus autem Domini fü- 
per facientes mala : vt. perdat de 
terra memoriam eorum 

Afpiciunrur , inquir , hicà 
qui ifta faciunt : & qui bona pe 


m ^Í- potiuntur. Deine 


Int, & ait: Q 


As nep JV d toxías dauoepd 13 
E'ocuror 20 fov er wg, Ea Y 
Civ er souodurfi- [Ioi.ety dp, m " 
z495. TÍ iri nt Muy 99] d 


Uri xpíCdlo se "rio as i Quipéi?) 
aporíat xo Aud , yai: Cs 4^ 
MyÀ xoxdt, 4 edrv] naxdc. cin AN 
J'eixyom Ti» tíruy Xa pro - E 
ig. O qiue xopís ci du- 
, ! e PE RN h. 





IN PSALMYM XXXIII 
cdi dy s Sobpen ary ippo( ae 


aeu. 


iff. E foe xveioc Gic quuTineiu- 
tóyois Ti à xapdia w9)cev (grerég " 
7d adiu nid. 

Tz, Qno, qoi; P) Ixguout, 6d tarome, e 
vu; quroy dojpec diera] evesaso vade, 
Ain Quedymac dA xia €") TJ. uspio Qesriom 
aedi * mmu 20 cuwmreAujd psc Ti 
xgpdla Gauche. T8 OG xg) & irpo 26A 
AaAug*  Kapdlas suvTiyresuMploo «gj m- 

zemapd pilo à 9c x ceud ealod. 

x. Ion od $32pac Tdv di- 
xaían, xg) ca ma (dp widy poeeray 
aure o xipiO". 

xd. GvyAaor| xp" ro 
(a dca auri, £v dE aurdy d etw- 
meiev (s). 

Zvyaopéi dg. auric elc o pj. 9er 
xamira, updovy* trapxei di, «gj wperrGu 
Yaoqaín 7 avesomál«cd evqQ0o9v , xeo- 
qUvay ky) «ic Ao udc, Q cvjanic pas 
Cód B». O'cÀ jà rdc hoy usi C aoreet 
vt. xad rp 20 Viri 7]. ócdlv dix euptpriam; 


) Aor7tby glo?) cdus, Sms jf Tp Aoyc- 


p n duyh Y came£ar vapmira, 


x6 . Gcya T" duuaz uA dy go- 


ve, xo) (9 wu ouvrec t&v dvouuor, 
SAnuueAnc un. 

xy. Avreact.) xopiG" juae 
ÜvAdyaUE,C d una usA ova 
mrüyrec (&) &riCorrsc d. arr. 

Ol JA 3» ^ dyeriic legea], vor rwr à- 
yalldy Sao duuaw oi d Tome j'a ov dri, 
wes qui dífor?) cla) mAdbrlad «5 Cali, ng) 
"roniess Bioriic amet icai To. iA Oy. oi 
4 sg 9 rl veg eias dados , gag 9 els 
Auri Vid at trfudpot, V map. auri Tw- 
Kor?) curmplas , d'a 9 zov pqatoiioa, marme- 
Md cie adc um dud. trae Ux arto. 
thpoirbugu., 


$9I 
nibus tribulationibus corum libe- ^^^^- 
rauit eos. spp 


19. Iuxtà eft Dominus ijs qui ^ 


contrito funt corde : & humiles 7 P» 
fpiritu faluabit. 

Adcít, inquit, iuftis Dominus, & eorum 
preces libenter admittit. Signanter verà Pee e 
illorum curam gerit, qui animo funt mo- ra ger. 
derato : hos enim contritos corde voca- 
uit. Hoc autem & in alio Píalmo dicit: 
Cer contritum c bumiliatum Deu non de- "a. $9 
fp iciet. 

20. Multz tribulationes iufto- 

rum: & de omnibus his liberabit 
eos Dominus. 


i1, Cuftodit Dominus omnia 


-offaeorum: vnum ex hls non con- 


teretur. 

Permittit quidem ipfos in certamen tri- 
bulationum defcendere ; attamen fubuenit, 
& ingruentium calamitatum vidtores red- 
dit;cogirationes eorum corroborans,ac fecu- 
ras efficiens. Offa enim appellauit cogita- bera 
tionessquemadmodum enim ab offibus,tam- fiar. 
quam folidis,teliquum corpus fuftentatur; fic 
per cogitationes anima falutem confequitur. 

i1, Mors peccatorum. * ma- 
la: & qui oderunt iuftum , delin- 
quent. 

25. Redimet Dominus ani- 
mas feruorum fuorum : & non de- 


linquent omnes qui fperant in eo. 

Qui igitur virrutem amant, tantis bo- cw bens, 
nis perfruentur : qui verà in malitia viuunt, rper. 
morem fortientur vitz fuz  congruen- 
tem, &  malr conueríationis malus finis 
erit. Ceterim , qui Deum colere ftauie- 
runt , quique fpem in ipfo collocatam ha- 
bent, falutem ab eo coníequentur , vt qui in 
leges ab ipfo poficas nullatenus delinquere 
futtinuerint. 


* Vulgata 
peffima: 


COM» 


vir peseféribir, fuamáue an 
adam viuendi normam informat 
lum ei tempus elabatur vacuum 
non fohim in rebus profperis ,. 


Rom.5,j. /; ean Scicbar quippl quonia 
bulatio patientiam operatur , &c. 
€— videtur impoffibilia. pi 


polliceri. € 'uemodc 
poffit in. ore "n 

fxculares loquitur, 
non habet: quando item 
NISeOno etiam come- 


quod panis cft qui de cxlo defcendir. 

1 0s Dominus iubet nos habere dila- 

ad cibi illius fufceptionem iuxta illud: 

M 05 (um, impkebo iffud. Potelt au- 
tem diligens omnia facerc ad gloriam Dei;ita 
vt omnis actio & operario fpiritualis, vim lau- 
dis obtineat. Porro vt cgregius cultor mode- 
ftiz ne quis ipfius indu(lriz falutem adfcribe- 
rct, quód nimirum per fimulationem füp- 
plicium euafiffet, ait: Is Domino laudabi- 
fur anima meas. Nullus , inquit, meam in- 
dufiriam , per quam à periculis feruatus fim, 
laudet: nam in Chrifli gratia. faluatus fum. 
Ccrerüm pro Zasdabitur , Aquila gloriabi- 
tur, expofuit. Hanc vocem etim emittet 
is qui iuftis fuis operibus non confidit , (cd 
| pee co ac f dicat, 


dfe) vit Piceni jux 
ale z& 96 Grm cóugm. 6n ito 
evori. Cri os], rdc niv alios £n 

ebur; Ara 5, in FB € rm ed 
dor alegre, o piqeras us Dp ut 

Aíoov 4 Caii & iw aj en a 
xaruCac. Exewo wg) à xUga(guo dUre 

Sxeo enar «ejt vado i 
TlAd7wo T) cónug. coU, y) zweien 
Ajrata, di O andi «íi 1 

di£ar à, qw mrüsuy arem " eip- 
hav voteziv, alrictas yen durajuy CY dU 
quate dà May Man y'a. uh m8 amd Eannola 
dyalicd sl eumejan, 9n Jf3. ? eecanoii.- 
cw ciat T mpugjas, Qnzi* Ev qul xv- 
ea Erazinosra) 9 ^|vxf psv, Madeie, 

ml iplo Vaniratas xa" lj iauolu, TM 
vem Cro 1j 7 Xe1ga yneam eisucpat. 
A'yr] db 53, irae noa, NxuAas Mguyn- 


ó n» Tm éawnd d. 
aW. ày xugj 





IN PSALMVM XXXIILK $93 


falus mea parta eft, ex fola vultus mutatione, € 9 X- 
e TT : ga si e d MENTA- 
diuino auxilio, deceptis inimicis. à£udiant yv; p. 


manfueti, quoniam & ij qui quieti funt , tro- zn va. 


»sumeía up waTapOugm , ém uo Tic 
a9oid rwG T9 ereoo ou , d/À T T D. 
&ptpyelag daumotrruy Ty 0Nuioay. A'xu- 


c drugu» Gea, Un duueit x, Wovyator- 
vu6 tipa, orav ig). D pegrO maur, 
fCantidpor eic al) «eomm , Td xav 
üà vod ef utar . fAgCor 59 Tul vll 


phazum excitare poffunc. E? Le£entur, exem- 
plo meojin manfuetudine confirmati. Accepi 
enim hanc à Deo gratiam & auxilium, quód 
manfuetus exiftam. Vel przdicatio, inquit; 


omnibus humilibus annuntietur. Ad quid.Bwmiles 


latificat 


humilibus ? Quoniam illos maximé exhila- 4,5rfio 
rat, quód füperbi fübigantur , infirmi ve; à fubrrbe- 


326 xg) Boiletas, a4 3 d wore pDusn Tl) 
«rego. H' vraparyeaM re, Ono), v xÁ- 


ponun ro voi; Tmesoic, Aus Tí mule Ta 


qrenoiz , Cneirac 59 pa2ueu dU peg] rl Tic 
Vapupdyac WrGat , dauX Marne di xr. 
diro c9; dOwéic. H' «eacic , 86 Vzropá- 
royraq Tlo). S'eíap Onxegiur, a8 dooredóe 
olor Gau gu Éugi (gpürnady,Duow SU av Geias , 
xg) dUresSelas.  A'nucamaauy n3) dU pem- 
Simus , (nw udalo üw(gic » ceaómc 
Pameridéoray. Cl'antp d uà dyeyóup fe 
pi (e Cpseis, dic xotvomiq v ceaómr Oe, 
, xonvamec "joie xy Tp) Üuvuv CroaxaAi, 
19) pimora tawol ooedv ele d'ofoDo las Ti 
ave GoaAgu6dn: rb ven dije ve- 
S e$» , xay Umulds vi; duxiic cx 62A ac" 
€) pare Qui). sbr xueuov, dZix d aur 
Q3y25pdpiuc utra)erom o . Mean] 23 
ó Swuplpugow "Gap anuo , 73 pt)t9n Tic 
xrígRoc ta-9oe9 , O'ow "yp m, zior c» 
aj vw rwy Swe/a iua Suv| , rozü(ot zMoy 
Swopéi vl) 78 xvpís. ut) tA omi eu x3) 
$ lu ip aero Selap vino va di dptris tu 
(axontil) , voi xg dota 4 rtv xvesor. 
A'X (B. T5 utyaDuuia Thy xvguor, vx 
dw£jau, uto a S 0 bow durd (iré TEzo 0w- 
"o gua Yoy Mduor) did v) uta, w y, oit 269€ 
duriy, dXX. dC ere jc nuuc, t egr ous v, ere 
qii dv. Y 8a di TU Uro L9 LuTH yi X Tp- 
mouópoi usd Tu rol. Kaj vira] à 7 Sw 
avesmopia, dx cx urea uerstoga on, 
dX Pray AgNiTa) dna Q Vzgvia. aic p» 
fit nora), dx dun! yegmodys , dXX Tp 
dfgroujDp on Been? dme did era n T 
ern ipii, sb 14s 3 AL 
9pulp vo, A jux mte To Uto ud ov, A yit 90 
raíren aj ees rrówm Sd, dali 
(top ép nui al) 39 Si coesomoeian, 
Wi Sfoooelo: Y ar troc, Gan xa a 2- 
mia dmm axes rne dy. 
€. Ez&zurRzA TON Kkrriox. ] Taj 
d xutriuy.ol avea£ic, O n 10) cy qo xaipd 
éxcirQ vy 2aMTÓ, d uvis Dl qà6 Ao- 
|: Towvs LI 


periculis hberentur. Vel manfuetos vocat di- 
uinam opem expectantes, & obedientes: qua- 
les fant,qui mecum, inquit; pietatem & obe- 
dientiam coluerunt. Audiant, & latcntur, 


| quód non fruftrà ipfis manfuetudo. conceffa 


fit. Ceterüm quafi Deum folus laudare non 
fuftinens, manfuetudinis participes hymno- 
rurgsguoque confortes effc iubet , ac conue- 
nieitem fibi chorum ad laudandum Domi- 
num affumit;cos nempe qui perturbationem, 
& ignauiam fomnolentiamqQue ex anima ex- 
cerminarunt;quos vt Dominum magnificent, 
hortatur , ea quz eius magnitudinem decent 


proferendo. Magnificat enim. Dominum, Qeomode 


qui excelfis meditationibus rerum creata- 


rum magnitudinem contemplatur. Quó Ord 


enim magis quis earum contemplationi fe 
tradit, có magis Dei magnificentiam con- 
fpicit; & qui diuinam in fe imaginem per 
virtutem exornat ; is Dominum exaltat at- 
que glorificat. 

Alhus. Magnificare Dominum, non eft 
cius magnitudinem augere, (quoniam id cor- 
porum eft proprium ) fed magna , non refpe- 
&u cius, fed refpectu noftri, cogitare ac dicc- 
rc de ipfo. Exaltánt autem nomen eius, qui 
mentre fuà ipfi adhzrent. Dci veró nomen 
exaltatur , non quód ex humili erigatur; fed 
cüm fublimia czleftiad: proferuntur. Quem- 
admodum enim polluitur;ipío minimé inqui- 
nato,fed iiobis fpurca cogitantibus;(ic (:n&i- 
ficatur ex hoftris bonis operibus, nam & in 


oratione dicimus, $ancfificetur nomen tuum. Maub.é, 


Dum enim fancta cogitamus & agimus, Dei * 
nomen in nobis habebimus fanctificatum; 
fcilicet mente ipfum concipimus , quando 
fecundüm fan&iratem omnia facimus. 

y Exavisivi Douis vs. ] Hac 
audiant manfueti : quód ego in tempo- 
re illo difficili , cogitationes minime con- 

F fff fude- 


$94. EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


€9X- fuderim, nec ob timorem diuinas reiecerim 
quaii de meditationes, & de falute non defperarim, fed 
TRvx. exquirendo non aberrauerim , fed liberatus 
Vitali fim ex omnibus tribulationibus meis. Omnis 
^^ aurem vita iulli arcta eft: fiquidem multa 
tribulationes iuftorum. Liberát aurem ex tri- 
bulationc Sanctos Dominus,non omnino eos 
liberando ; fed virtutem dando vt fuftineant. 
Iz.1,5. Si enim tribulatio patientiam operatur, pa- 
tientia verà probationem; qui tribulationem 
Math. 78 detrectat , probatione fe priuat.. Nam ex ad- 
rir«rie. uerfarijs corona plectitur. Si autem ominis qui 
Aes — queritinuenit quzramus & nos;prout opor- 
tet quzrere , Oportet autem quzrere bené 
agendo, ne & de nobis dicar illud, 9uerent 
me mali, e non inuenicnt. Ex ijs autem quz 
rcé ei fuccefferunt, denuó hortatur, dicens: 
4d Deum. Accedite ad eum,c illuminamini, pi m 
rg fpem abijciat , videns me diuinum auium 
f^ — adeptum effejlluminationem ac tentationum 
tempore illuftracionem hic auxilium vocan- 
do. Poterímus enim etiam nos, 6i ad Deum 
accedamus, & rogemus, opem confequi, quà 
ex tribulatione liberemur ; quz pufillanimi- 
tate, quafi tencbri» quibufdam, nos circum- 
fundere folet. Qui autem cum illuminatione 
fiduciam adeptus ell, etiam, inquit, facies 
Ch eius non contundetur. Vel quoniam lux 
ica ^ Chriftus eft , qui ad ipfum accedit, eiuf- 
Que particeps exiftit, is illuminatur , & illu- 
minatus, quafi fiduciam adeptus , faciem ha- 
bet quz non confunditur. Quemadmodum 
autem lux fenfibilis non omnibus zqualiter 
oritur,fed puros oculos habentibus: fic etiam 
Ioan. 1,5. Soliuftitiz, qui eff lux vera,que illuminat om- 
nem beminem,non omnibusfplendorem faum 
pü15e, impettit, fed dignis. Lux enim orta eff inflo, 
n. non peccatori. Beatus igitur,qui in die iudicij 
in luce i(ta agere dignus fuerit,& confufionis 
expers inuentus , vtpote confcientià przrditus 
immaculatá. Omnes igitur quiad Deum ac- 
cedunt, illuminantur; przfertim veró. hi, qui 
baptifmum fufceperunt , quorum facies id- 
circà non confunditur,quaniam pudoris oc- 
cafionem. depofuit. 
7. lsrs eA veER CLAMAVIT, ] Semetipfüm 
Dwuspau- VOCat pauperem, vt qui ex fuga inopiam 
perum pe " H . * 
ttes. — paticbatur , & cum. periculis conflictaba. 
tur: Dei autem confilio fugiebar, infaniam 
fimulando. Difcite , inquit, ex his qux 


ycuut , ux omen clu qu! qi6o 7 T Oi 
Crrolax, sx drtyray qi curmpias, d^» duty 
ho"uc Sx d7rktu xor , &NN ijpudilo da ma- 
cd» ux 2p SÍ des. Tideu 2 $7 duxgíu 
Cun &S2uugdpn Ezd* 920i 29. aj 9Ab je; 
vj) d 'wgior , put?) di Gu. 9AF-daot ru € duc 
ó XUEJ0C 8 "Ta vac dra Wr my 4l yp 
TwOLas did Wc «vesc To Umrtyxeis. €) 99 4 AL 
c Vago ugylu) uomipyat ira, , E dxipaw, 
à 119 SAiHo d taes/plp o, viic douiuiic 
fau TO dometgnzw, iE a/n7r d Aur "IIIS 
Qui Ov zXnraj, Ei i mac 0 Um dDei- 
exl, Cnr dp € vuéiz , dc dei Cyn, A6 
J1 djaSotpoou/ mac , uii C o1 AO eir 
T), Zwrho uci uà xguol ug) Sx éopicun, EZ 
Gy 9k dU nima , "espera, 7rd)ue M- 
gun, TlegrtA Ova aejt awror, v quid. 
ligi und eic dmAmnCme , T2 EJ iuh M 
muy Sela adnNw|vuc Tv;yeiy , Que py Co. 
TuUQu 7 ad ríouelo ad» , xj 7» c» sgupal 
"reieac d Vanpayeias, E'Elea) 29 agi Way 
«eesasA Doi, kg) aimo tuor , v x€i ab mi 
Af-iec daaPWerréons in. S2d-]nc , linc 
davip cexoro T3 dOvjuia aeiCaPew eit- 
$w. O' Ji sii; V2 m pene uo uirasg Gay 
mafpacíax, ngi dua/giquuov, Qnaw , 1E] 58 
exjoero. H'orei od c d/uSnle $ Xesci, 
6 meortpy ddp Oe xj uersDguGdiram dvrd, 
QuriCeraj, x Qarmnó'eic dc mufpnsias TTU- 
amaic , diuoruioruuos fy]. T0 evegoonyor, 
Q''c di s) aids Qd. s dom aja 
Ojugitoc, dd. Tél; wg Outegu C Eyuom 099uA- 
ác, ST X, 0 Tft dntguozuuw, Be, vd 
dAn9wby Qd , 9 Quri(d rab (x al Üosrmor, 
x an rl tuvrd tuledm aae veas, 
dd vui dZíuc. Qdqj9 dvérei mil di- 
xaio, d d! duagreMd, Maxdes Ge i 6 «p 
efl vd EXCy xcov tptdpa m vo Qao au eig 
Cx io JjuESt , xg) dyémeior uer (Oy Up eic, 
o6 T0 Guutidac toc» dudAuum, Ylafmh 
pp. dv ol vu] Sud. eveosirm Qurilorraj 
Enuotruc Ji oi poco 78 doyiu Basil. 
CUSTO, Gy HX i qrirtra) d/À 380 9 ce]. 
garroy , red) Tuc Ti ai imc d?opudg 
WariSwra). 

C. Orroz o nraxos EKEKPAzk.] 
E'ausos A£yÀ Alo» , tic ly dUorya vi 
Qui yc, domi x io xind uio * "aro pu 
yir Jt Quo] ui, JS TG vüs ueris 
mordeuet Qu. MaáSvri, quom, cu 5] eoi 

; BUG A 


IN PSALMVM XXXIII. 


yd , Sajptis vu! Sl, flavo rra ut 3) 
«ves6asia , erespal eias Siiort, C xpeir Gra 
sj Aurérvur éaoinst,  KaAei di ng] ECt^ 
xag Toy ov imos , 0€ ou dodag 7rdam, 
usÜesrrimc Bollciac Gp vof foi 0 xuxXd.- 
aoc Tf]. vo play waipd. — O' Gad eie, qno, 
viérri B sop Sesion, den. 
Sek i xoupd 3^ uoc 78. 998, elomaichw, 
muptyueaAorr Qo Di dot, H' sforytr 
Moe div uà dusdqÓpor ix TU. maesocdit 


Sk jsoy iau» cola. Tlayme dà slo 


ela) afar clas you, d'cw aX marric M- 
yÀ aeter (D Ti, cm 9i DovDelas. — TTA? 
ime JAaxwodexT]! dastp wr Whey 
d'eíxrvm, Ayuv, CEib- sov Agi» 7rad nat viv 
e£ ilraly alyisguva, , S uóros ipto) , Dod 
gj rópaut ag) cosi) cif tuor , x unde 
e»u9or ce) vic Édwespüe , Mim iduoy 
Vyorn, uim S 6ioy mese. O* ín 2e 
Sir ms dUouz, ndxegtt , 7raen; üurir cu 
supnóig ipu aero SA un. Ov 7&, d vfa- 
ad usps , do à vegaipiod 780 xg.- 
Qpldv, n3] xpeívmora Fr e 79] &i- 
270. Sneuuess alu) érroAl) T8 Xeiev. 
' Mauxeuot 59. oi 7o) Tul mico uam, yl 
- 0f Eruca. lai à Zeocmd dV a erouía và 
ét, Tv x Sy slo yAvor(. aveoatuoMiraj* 

oky, cii à uaSmrik 08 Xeig 9, 6c oue 
& QUod ixTol iot JI pie, niae su 
aíocudp. Varro 29 4pyu AgXgeIs v , luTác 
xatípLar) , c'paderyus vi 9 Uum lane 


voy eveonÜcie. E]ra ippadDan vic 6 iari, 


muptuGaAEi, Qnam , ay» XUQJ a XUXA& 
qo6aq diam à üwrot , adr) T8 vu xd 
d'enro*, n cii à dux 6v à qoeudpoc 
3 x/pior dion à qoGesdipot, cr 2 THE den- 
xar 6 4$ aso 0 da my mAeialeic, esc 7 
n6 ijoU dv Oy dZiar. Ai 0 XQ Tay Ma 
72, TOÀ und iy idiot yes à dj dades 
val xÓneorüjot 0) 7. mapixdy dyafldv.Ei dy 
qo6uÀiuc mic, T deas Vxor rud 
qnom dy yir x6. dt format, avejc và BUS 
ec e oí guxeg) a:y^y6ust dxum óesirmac T2 
qopógUmoY Tj C4 Eogyolt sarpie D TnAcar, 
LUE dyin i Lyr cuvarra.el d 
TIC 108,Àp. mic toCutApuc, dix. dap ipu - 
dips d2N à riw nis udo Bu done 
maptuea norma. xíxNo av) , xi vou jw 
Qua. Ka] ra5) Ji eme oxi d; d 


$95 

mihi accidunt , confidere Deo , quí. me pau- co x« 
perem & paftorem fuà prouidentià dignatus MENTA- 
eft, & hoftibus fuperiorem fecit. Vocat autem xv ta 
Ezechias etiam femetipfum pauperem, vt qui 
obfidionis ab hoftibus tempore orani huma- 

nà prorfus ope deftituebatur. Cüm igitur, in- 
quit,pauper eram,& ab hominibus defpectus, 

Deum rogans in tempore tribulationis,exau- . 

ditus fum, angelo diuino caftra metrante. Vcl 
pauperem vocat eum,qui femetipfum ex prz ! 
fentibus periculis faluare nequit. Omnes au» . 
tem hac paupertate laboramus , adcó vt lo- 

quatur de omni illo qui auxilio Dei opus ha- 

bet. Verumtamen ctim quafi digito intento, 

certum pauperem demonftret , dicens, 1/fe; 

vtique populum ex Gentibus infinuat , qui 

non folüm virtutibus , fed etiam legis ac Pro- 
pherarum inops erar, neque antc conucrfio^ 

nem quidquam boni fiue proprij habebat, 

neque fan&um quid credebat. Hic cüm cre- 

dens ad Deum clamauit;ab omni ipfum fata- 

nica tribulationesliberauir. Porró non omnis spiri e 
pauper beatus appellandus eft, fed qui fponte 52,7; 
paupertatem illam fuícepit,& Agypti thefau- $e 

ris mandatum Chrifti przpofuit. Bearj enim Maub.5,3. 
pasperes fpiritu,non opibus. Atenim demon- 
ftratiuum Pronomen i//e; fecundüm Deum 
pauperem appellat;q.d.I(te difcipulus Chrifti, 

qui cüm natura diues effet, propter nos pau- 

pet fa&us eft,vt nos ditaremur. Omnisenim 

'aCtionis qua nos beatos efficit, ipfe dux ex- 

flitit, exemplum fe praebens fequi volentibus. 
Explicans deinde quis hic pauper fit, Caffra- 
metabitur inquit, amgelss Domini in circuit 
timentium eumjd cít,cos defendet;oftendens 

quód ifle pauper fit is qui timet Dominum, 
Quoniam qui timer , in ordine adhuc ferüi peupe «f 
eft; charitate autem perfe&tus, ad filij digni- $5 * 
ratem afcendit. Idcó quidem ille pauper di- 
citur, quàd nihil proprium habeat: filius au- 
tem iam diues eft, quàd heres fit bonorum 
paternorum . Si itaque timentes vocet có&l 
qui. habent fpiritum timoris, hi cett an- 
gelis opus habent, vt liberentur, ficat et- 
iam paruuli angelos habent qui vident 
faciem Patris qui in celis eft: cüm perfe- 
&i fecum commorantem habeant Deum 
angelorum. Sin perfedosintelligamus timen» "perm 
tes, non alium dicemus quàm magni cone — 


MN 18, 


filij angelu magaftra mctari in circuitu corum,vt liberet eos. Quin & omni fideli angelus 


TonwvsI. 


Ffff a aliii 


$96 

affiftir, nii nos ipfum per praua opera pella- 

mus, Si igitur in-anima tua habueris opera 

quz cuftodiam merentur, ac virtutum opes, 

neceffarió habebis cuftodes te cingentes. Con- 

fidera autem quanta .fit angelorum natura, 

quoniam vnicus cum toto exercitu & caftris 

comparatur. Per cum igitur, qui tc coftodir, 

caftra tibi praebet ; per virtutem veró angeli 

quafi circumuallat te vndique fecurivate qua 

eít per illum.Hoc namque i» circuitu, figni- 

i ficat: q. d. Tamquam murus tibi erit & pro- 

pugnaculum, quod & à fronte muniar, & à 

tergo cuftodiat,& nihil incuftodití relinquat, 

9. GvsrATE £T vipgTE.] Cüm dixiffet 4c- 

cedite, iubet etiam guflare, id e(t, experimen- 

tum capereDei bonitatis. Conuenit autem fe- 

cundüm arcanum fenfum,per hoc ctiam diui- 

norum myfteriorum gratiam infinuari. Nam 

per fan&um baptifmum,ad ipfum accedentes, 

illuftrantur,& viuifici cibi deguftatio benigni- 

rue € tatem Dei manifeflé declarat. Per mortem 
petu AC enim quam pro nobis fuftiguit , & cibus, & 

Jprist-— (ots credentibus extitit. Quoniam veró Do- 

minus panis verus,& caro cius myflicus eft ci- 

bus; neceffe e(t huius panis voluptatem , per 

pe hif. fpiritalé guftum in nobis generari. Sicut enim 

Deum, » /j natura mellis non adeó verbo perfuaderi ijs 

mm. ^ qui minimé funt experti,quantum ipfo guítu 

cognofci poteft : fic nec diuina bonitas clarà 

praceptis aut doctrinis tradi potelt, nifi expe- 


COM-. 
MENTA- 
RIVS:PA- 
TRVM, 


rientià ipfam probantces , petcipere valeamus.- 


Guifate autem dixit , non, Saturamini, quo- 
.niam nunc ex parte cogno(cimus: vcniet au- 
tem quandoque tempus, quaudo hic gratiz 
guítus ad perfectionem perueniet fruitionis, 
cüm expcriencia ad in(atiabile prouocet con- 

4; tinuó defiderium.. Vcl quoniam in Deo fua- 
uiras eadem eft cum bonitate, przcipit vt fpi- 
ritus eorum.qui.non habent appecentiam quà 
ficurentur, illum falcem deguftent. Nam gu- 
flus eius fufficit ad appetitum prouocandum, 
Ww. ctiam in. eo delicias fuas quaranc. Vel il- 
lud gwff«te, defignat guftationem paris vitae, 
cuius fymbolum | etant. panes prbpofitionis, 
" quotum particeps extiterat, Subiungit autem, 
Beatus vir qui [perat in ee. Recté poft eorum 
quz dicta funr , exhibitionem,; beatitudinem 

' conftituit, ne audiroribus forte beatitudo effe 
dubia videretur. Poftquam énim cám iufferac 
[perare, dixerat; omnino auxilio potiturum, 


Dei guffue, 
tin 
abperen- 
fuam pro- 
Necat. 


* 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


meptdplud, ei parom )jaéie auTov Sorod iai euos 
tip 4f momes?s Gian. dew ei dia $u^g- 
xi; Éxeic dpa. Gr duxys , xy Paire dpi, 
dya^y giat Vzeu QUAguac mapiuGa xxorac, 
TInMun d$ $23 2]. dy ANY * Qua exc], 
n dAe cegrontóv xd) mupuCo^R Ó e 
dzrend/sraj, bud up dv T8 QuAdosorr Ge 
muptiu Go vot aao éerar dfo dà vla opu) 
7E d'y, olov isTery iC] ot 7rafroSw a8 
durd doqaAMía, T9 9.0 wh, eie T^ 


X (Ov fu, eu «aj aieo Qu, wo) umes- 
du rein éansvpuAxd, x) undi xà 
quAeiarum d ]U Agysov. 


0. Yzxaxet Kat 1ARTR.] Ely 
evesc Svr , vestri] xd) gimus , ro 
mies» AgCeis 4 78 9v azaÜ mi Oe. A'p- 
piri à x2 3 Cr nD] ugusTodipor vày, Q9 
TU! uvene/um Tij Sea» yacu 4fÀ cwn 
alirreOt. dud 20 78 dois Basilio ust (o 
6 Qunc ul, Gi; megmim mesa eral , X m 
Üsomue TegQi. » wor cli Aemeónm 
d'eboun 1& Sh Grapyde. Aid 22 TR s 
Wd SurdTs , € esti t9ort xj my m 
msiwscw, E'7réi Ó gg] dor Go dne à ] 
v/piBe, xj] odpl ond wal n Bes 
exc, dsdi^yunm vla). sd'oris 38. dria , 9 vorr ie ^ 
Byis Vyyirtt ^ tugsarc, C'c 5À i 8 uar Ore 
qax 4 Gru(oy 26yu duraray Gi dzrcieuie 
eXogssu dictus] , ÜvmwC wdt P Sen 
2e om, Grapyde didaswaMas ofSado- 
S5va durava; , ldy a Baouvicuyn: "ipa 
muslo dual xa/a^a Cep, Tévsucos 
Jt , dix iuum, trei vai in uiesu »- 
vulcxzdy* RE] di, Ure T) "Ua TETe T 
xde11 v, elc meia Xavogiovuc xa- 
(rrho], credo T duipiewy " Eanluuiaz del 
cesta) uie T T meat, H'itzei wi ar- 
SU Tüws £31 Td dgald , esci] o 
TIVO Tcl; jy Óptimixal C Cyucy uet tugo- 
pn3íinay , xl uüyor sone dund. BH 32 
Ua. lar Eow óptemusc mou , dct 
9v zu, tala utliruj. H' mo eoa du- 
2oi.lu) aDew 4$ dpru $ Cufic , € evuGo- 
Ar eur cl à evecDeotte diysoi , div priore. 
E72 d, Max e1Bo drip à vri 9" 
&urwv, KaAdec a? vhi v eipidpov 
Jed T» juoxaguruo Cromouro , 6m ix 
d ugi6oA B dox Gi, dxesmqi, 6 uprg- 
eiguk, Meri 50m «eset ac Dri en, 
xgj. cizréi Un. "raímec mira, BonSeiac, 

e er"ma- 


IN PSAL 
Uriga A* Maxder Qo à Uri d 3 aom 
tire Ayo, ume yarn Tuum, ugxdejoc 
6 Jfg. To eic àysor Tren , orum, dE n- 
plo Qe Pools 
í, DosHOHTE TON Krr10N IANTEZ.] 
Hafrz )wapuxae eic lu. érkegy MÀ aqt- 
Aeww , üyroC tvefeegs "OmoAguoue aus]j. 
Ka] &xIogoaMvera, vv TE xvgiu qiGor ees 
ép9uAUd riot uc dat, VQ d dioi Tt- 
y) . 0 90. Q06 B» xuplu dsic , adr) T& 
trou, Ka] anutior 20 T qoGeict rür xJ- 
guzt T&(G dir "fiuorro To ta Su páteo vrdang ai- 
&c i OM xgj malam xg) 7rrézugrm ,. oie 
- qui Gic didi eessd tno] Smouvpal» doafldv,. 
"oy T xupís trovi QoGo.  H' Tul meum. 
xgl qna Q5Go qoGi Sors qot xveuor, oc dy p 
bci qn. d GR cQodea djaxuow 
eqeceraj, 

A^ Ed» 1 eio; rud Un od 
alii (ol, dusyavor teopl dou, daz utv. 
Kari aoy 90 , Quaw ox QUCa cu TC cap. 
xoc Une, Cc 8 ol lois Quarry oi dxípte 
Gv (yu Ti cal j2- Tuc oi Seo evesxa|- 
Anglos qé6r 31 juin 7r&our ? c dap 
aíag Dyno d/agsUyun, Tg £v qoeudpia, 
8x. íciy Ugiprjqgio TUTÉGT , aupoc B suat dpt- 
al) erre, 0x9 T9 QUOs Ox maow, d- 
quz peg eco xe woudpo C» . A0. p oPay 
atAen , olc undis 7 ggAoly Aerrógp OG». 
Ai d QoGu Q mit, dioit 61 X) iA rTar 
dex ConpaAic 62) «04 lao dpyeim , ui eo 
€ dad 70 wii? dfg. vé Quppéw YXnefun;). E 
eir T6 ex iei Git, quGAioi Ug inum, TÀ 
u£il y Urisyasyro , Tias Vif stor, x0 
qi eixàc ian, rà y aee 9Ur. E. [5eopei pw, 
muc zc iuc n ail yet waren, 0 iie o. 
Siby Uri orras agr ra 124 m )9 vene. 

H' /n dUzspicvegr,Türo, Wrep àxéivo., 
iG, AEYTE TEKNA, AKOTSATE MOT.] 
A'gior sd x2) Tu! ECexia v exo moy, , Adi 
ies 9 7 i8 Bonfelac, mese orem xg] tc 
Doi coe3e 71 opas doo i edar, C didiow]y 
aí aj Tw desi YeroAgu qw). obi, A por 
71d Q Udfalira Didusudu Qvi] occu: 
usura eit ualUnw d/3 mapiiéoo nal" agíac, 
Kaj 52 a&xvoy £235 ddtoxd ^u vor 0 jon. 
ait, O' 33 ug: moc d'eytidpor$ dolci 
3 poptacw,oior dfazirTera Nas auTP , t6 
Exi $ xvofopaaw, su. &» luii jfaugpt pira, 
Aint di, Qna, ovyxgAsY d marraz iapsdu- 





MVM XXXIII $97 


fubiunxit , Beatus qui [perat in e. aci di- €9M- 
ceret , Hzc cüm ita fe habeant, beatus qui 1,,. ,4- 
propter fpem in ipfum , tanto auxilio dignus zx vx. 
eft habitus. 

10. Ti«zr£ DoMiNyM oMNEs.] Om- 
nia fententiosé ad aliorum profert vtilitatem, — 
cüm ipfemet priüs ijs fruitus fuiffet. Et iubet mr end 
Sands timorem Domini ante oculos collo- NP 


care , à quo San&li perficiuntur. Nam rimor PL at 
190. 


- Domini. fanifus, id eft, fan&ificans, Atqui 


hoc timoris Domini fignum effe poffit, i quis 

purus fit ab omni turpitudine , tam corporis 

quàm fpiritus. Iis qui funt jftiufmodi , nulli T»m»s. 
deerunt thefauri bonorum , cüm Domini tie derris. 
morem habeant. Vcl períe&to, inquit, timo- 


re timete Dominum, ne in vllo fitis deficien- 


tes. Hxc -s conducunt. 
Alius, Nifftimor vitam noftram inílituat, si» rime 


non poffumus acquirere fanctitatern. Corfíge Pei ad 


enim,inquit, /jmere tue carnes meas. Quem- Toi " " 
admodum enim hi qui clauis confixi fünt, 110. 
immobile habent corpus;ita qui diuino timo- 

re animam confixam habent , omne peccati 
offendiculum euadunt. Timenti ergo non 
eft inopia, id eft , ad nullam virtutem iníuffi- 
ciens eftqui timore ab omni indecenti aótio- 
ne prohibetur. Verüm perfe&ior eft , quód 
nihil boni prztermittat. Timorautem etiam. Tipr et- 
San&is neceffarius eft, tametfi perfecti. (int, ron 
vt in virtutibus affidui fint: ne, fi fubfi(tant, /^r. 
propter przfidentiam labantur. Deinde cüm 
dixiffet, Non est iuopia timentibus, id quod 

maius erat, fubiunxit , Diwizes eguerunmt ; lo- Vai. 
quens, prout pronum & folicum eft accidere. 
Contingit,inquit,diuites potitis àd pauperta- 

tcm redigi , quàm in Deo fperantes aliquo 

bono minui, Vel, usn illud facilius. fic; 

quàm hoc. 

, 12. VENITE FILII, AVDITE ME. ] Hac 

adhortatio ctiam congruit Ezechiz, poít au- 

xilij diuini experimentum , ceteros etiam ad 
fimilem pietatem exhortanti,& docenti quid 
faciendo quis fimilium patticeps efficiatur. 
Conpuenit quoque voci prudentis ac cordati 
praceptoris, per vifcera patria ad difciplinam 
inuitantis. Nam & filius magiftri fpiritalis, eft 
difcipulus : quicumque enim ab aliquo ve- 

titatis formam accipit , ita ab co quafi fingi» 

tur, vt foetus à przgnante efformatut. Venite 

aurem , inquit , omncs inuitans diligenter 





! 
! 
i 
i 


$98 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


€ow- ad diíciplinam. Quid tandem do&urus cft? 
MINTA- Timorem Domini.Cüm enim fuprà iufferit ti- 
R1vs PA- ur ! 
1&vx, mere Deum, & cx timore lucrum ofltenderit, 
fubdens , Non eff inspi« ; nunc demum prz- 
Sw ti- ceptionem huius timoris tradit. Non enim 
mer ma- . P . * 
le,qua Omnis timor bonus eft ac falutaris ; quia eft 
P"^  & quidam hoflilis, quem deprecatur, dicens, 
Pal. 63,1. (Lf timore inimici eripe animam meam. Ti- 
mor inimicus & mortis metum inijcit, & pet- 


fonarum faltum horrere fuadet. Omnino, 


timor eiuícemodi infidelitatis filius exiftit: 

quifquis enim adiutorem fortiffimum adcffe 

fibi credit , non timet eos qui ipfum tutbare 

conantur. Timor autem falutaris eft, qui per 

ftudium pietatis,& non fecundüm paffionem, 

animz eft inditus : hunc promittit fe ele&is 

expofiturum.. Quocircà in Fenite, fiuc 

bonis operibus appropinquat&'Obferua veró, 

. vt fuüperiüs quidem Sanüis dixerit , Timere, 

quoniam opus tantüm erar fubmonitione: 

vbi veró communem ad omnes facit exhor- 

tationem, ibi przponit, dece, vc quibus tra- 

ditione opus fit. talem enim neceffe eft effe 

multitudinem. 9 yz eff bomo (prudens nem- 

pe) q«i vult vitam lucrari (empiternam? au- 

1.1, diat. Sit fa&or operum , non folüm audiror. 

Ss e, Quid porró faciendum illi qui vità bonifque 

qi siam frui defiderat? virtutem, inquit, colere debet. 

fiw.  Ceterim non communem hanc vitam intel- 

ligit, quà etiam bruta viuunt; fed veram il- 

lam quz morte non abrumpitur. Er diligi 

ibi dies videre bonos: fiquidem prafentes 

1. loin. 5, mali funt , quoniam etiam (zculum hoc in 

maligno pofitum eft. Qui igitur, iüquit,cupit 

vitam, faciat mandata vitz. Primum autem 

Vetus. mandatum eft, Probibe linguam tuam à malo, 
ws 


axi om. Nam feré promptiffimum & maximé varium 
nia mode- 


"ue - eft peccatum, quod'per linguam commitri-- 


tur. Iratus es? mox lingua prorumpit. con- 
cupifcis?linguam quoque przítà habes veluti 
lenam quamdam & conciliatricem ad pec- 
candum, Turpiloquium, fcurrilitas, ftultilo- 
quium, detra&tiones,periuria,vitia funt ipfius 
ac labiorüm. Vniuerfum igitur , inquit, in- 
frumentum quod tibi ad verbi minifterium 
pk conceffum eft, fac à malisceffare. Eft autem 
! dolus verfutia occulta, quá fpecie boni ad 
decipiendos proximos vtimur;fiue criminatio 
atque tradu&tio. Quoniam veró bonum con- 
fequi nequit,nifi qui priis à malo penitus de- 


ey a E71 0 ud non. Tí Ai due fo 
Ados xupía, E'a ei 58 veo eios qoGei e 2 
x piov, x) To G« 78 Qiu xipd'oc vorid edet, và 
Sx em Uctprjug , emvmrov* vuu di 9j dida- 
exaAÍas Qo 75432did ew. OU 49 7r4t Q5. 
6Q» daB X suripio, 00d 9 iles, 
y dodi): A^ tfe Pn lo iE 
3 Mdvxlió ua.E tec Qofoc, C à Jeiiar Su. 


vé^ru iumoudy , «gj 6 vesc aum Umeo ydo 


xa adffiosiy crar eiÜav, Kaj Get ó GT (QN 
dmeía; boit ixgov Ov. id'els 92 angeUuy 
Iyuejr rti vopéiva Bain, toC) Ya? 
Eonvepavruy vapdlosd», 9o[loc JY owrlpioc, 


, Oxtar Favrád Low, xg) 2) xard abge 


78 uo Vy ipdpot, imr did aomir iar)- 
feégrro Té 6 enegaipsudp/we. dii síró qun, 
don, irri 4yà 937 fpgur firm. O'ea Zi 
7G; 7e9c UA Tu6 doiuc dy QoiSom, 
ear" /mourhoetee 59 jubrnc Vxpntor. ori dd 
xnl) «vesc d'zrasígs muéirag nl) Sui. 
vien, cni vi didu zo evepcriowow, cc dfg- 
P'oyfic dio um, roii 32. day umani 255. 
0» 12). Tc £àw dlpumr D, cuvtrc Ju- 
Juón, üc B^?) là dmlegrios sepd áyaj 
Alu); d'uwige, cua. 7ronerie épryam, udi broe 
dxparíc. Ti di dv m mods Gmbo Sl 
Cai eg) dyaDdy eropasdy , A'periic, tmaw, 
pce Qegrri( eo. ?? xomlo dà vawalw 2. 
yet Calw, ld y) và doo, ($* d'a 1 Ürnac 
sli) Sud) a3 dfaworTopd plo, Ka] W&oge 
dja7r idé Tie Cnci9w dya9dc aj jÀ 
vupéca) mormpaj, d/a To Q sov ajdva rr 
& cd mmpd xis. O iv dgazdr , Qno, 
tl Calo , owize vi éiGAae d Lauf, 
«esm d'i drm, v, mico vl). Ad ases 
Tu Ya) xgx&, X yd ir 9 xg) xeteyrm x) 
mA/Cum y dugpria, 8 Mfg ) Adosug Gir 
enpyudur dpyimc v à)drG mesi. 
Ad Ealvadis. ng] rad 5d aeo Cc ok 
Md eani» xd) xyeiegyuyw cvyglaeaT- 
Gul lo «Lo d uorprías, $ ajr 9o ia, 0 iv 
Fama, i MutopgAoryia , Raus), Éinop- 
Xíaj, 7ray(g turri "aig ug e) vd Nem, hop 
8v T3 ve; 6 fexorias TR 20s d'id'ondyor evi, 


Q»om , Üpyaro GodLee Sn) à www. é. 


pd omíncw, E'» 4i JÓA e, xaxomoila 
Aalpaía , 6» ereyarotices GoXmOpay sd 
sucio a»eoc Qieopdun, B cvgogarTia Q jfs- 
62A. Egrel Jà duzaroy d-aSr doa96, 
pe Yeogdrm vcn óAoetpdl'c 7E 

xexd, 


IN PSALMVM XXXIII $99 


wax, oc 803 Uyeiay Aa , uh ci voc 
dmaAanyiria ; ermasr E'Sopayor "Sor ea 
xE, C exíimcor dyaÜos, E'kvitgu, 50 dti deri 
qd iz) vo xaxàv Qood, wa) ^ 7rovmeg uu 
Syíac, go) Prec djs, 4 Tff doaldy énp- 
sgiac. utra 23 T0 Q.Aa Edda] pri lu Jf 
yAairme dataprías , ercoréSt déi Q riri; 
wong yc xoN n9 ira, marti d)aS d. 

Kn QTifiney d Xaoe ol das xaxíaz ; 
9 utníaa v d dperiic clónraid 44. Kaj 
'evesiror ví noi? y Ml «(av 4/2. v0 itai. 
(£ xeihn, óc muutp yr. mei uU mic xk 
«gan. d dUmveoo € ngxías Yers Peri Y aopüEm, 
Q2 99 doalldy Gnydar vouoSwréi*ni JE 23 
xAQd ajo T djal, A eipim, $5 eiprenie 
idi dfompatt), 0 uh «vesc dpkaxer ica 
Sdyárw. o diy epis, Xpigio cnl wd. 
A'vyoc gap Bow n eipm v. dud: d 
3 philo, da. dP9.tog 8 x7 exce Ey uy m 
slyax^ Aout, Veoudp dVupirlo mede &u, ux. 
doudórnec &vu! fucy viprody, Ey dab. 
aípa JY vuÉer, ng) emejc v9 buo7tieut v8- 
qo QuA a£ coup Cc or estoyeom: D vo d teo. 
Eor, dri T8. warad iav. olor, wg) 4toee v 
p Tro DuAiudlpor , $00 Utm móc, 

i&^, O*6AAMOI KYPIOY ET I AI- 
kAj0rz.] Er) 15e vontrec qno), munt yc 
8 9x aft eid pde dp vfi aeoty- 
gtoj. x8) 6 oom Cr ypua ruvaca]w TS. d'tn- 
DSira) 78 Sw , Ta yt duuDhewro. Mizat 
JV eji Farmd'eUoq à d pyrit Verodtd anne ju. 
dir i oroiw yes. bv. O Qa uic di Ep: 
muUa. dy daXoc xaAti o iro nior, GA 
iv d'prcia Q eveslia Oud ea dv goipv à 
Sic 7 Amajow dpígu?), d) Ure 4 Pem- 
wosuwm igydion") anGA r4; rar À: eeoc- 
dUxyawra), Voxun v) diapomwir 5c, oec 
dxpózcm, AA cuc 9) lepol Boum ax, 
qub ac mori p (popa, mre moi mpra 
eun cxardaAok, Eongipes d? re evejeueo 
quit, qroyhpoiz, tie dv yooire d'tamimc nupt 
Quow üxétay X) aveva wx puxóow itl eA 
fmc, riPurpoy E udo ipud ev ro Unt yg 
oiov dordA&y Guois GA dDpcr. H'e»e; ouo 1l 
arimubivcwt A oo v8 vobia Cond vndas 2 rl 
4 vploteit. Aib pla? uo) HAC 6m "róppSer 
Cro wer viec ird Vanderdr o» dixipor 
Vpm?)" avrà d s) vefte Sonar 
i d SEondipn, is &x 9c "rdr sd m 09 
ynpítus urnutbrusor, olt uim idrtpoyticor 


fiflit ( ficut nec fanitatem acquirere;nifi qui à c o «- 
morbo liberatus cft) (übiüxit: Dec/iga à malo, Ait i 
C fac bonum. Declinare enim oportetà via zv x. 
mala,prauaá; confuetudine , atque ita bono- Frrrnd 
rum exercitium amplecti. Poft euitati enim; dum à ma- 
inquit,linguz peccatum; ab omni etiam malo M OMM 
abftinendum, omnid;bono ad herenduim eft. ^£». 

Alius. Vbi primüm à malo auertit , cum 
demum virtutis formam tradit. Ae primam 
ponit linguam, propter lubticitatem eius, & 
labia quz ipfius motibus cooperantur. Dein- 
de à praua actione dehortatur, & bonorum 
exercitium przcipit. Quodnam porro caput P^ -€ 
eft bonorum? Pax. Pacificus enim nihil aget, ,f. 
quod non conforme fit dilc&ioni futarumx 
Q ui autem pacem inquirit, Chriftum inqui« 
rit: Zpfe enim eff pax noiira. Perfequéris au- gosef s, 
tem pacer, non aliter quàm ad fcopum cur- '* 
rendo vocationis, Habebimus veró pacem 
ad ipfum, fi viuendi modum, ipfius vitat non 
difformem, 'elegerimus. Seeundarió etiam 
cum confidelibus ipfam conferuemus. Porró 
tamquam: de fugiente ait, Per/eqmere , id cft 
infequere.q. d. Cum eoquoque qui non vult 
pacem, efto pacificus. 

16. Ocvir DoMiNi svprR rvsros.] Ad 
tales, inquit , continuó Deus afpicit, illorum 
propofito fe dele&ans: & fi quando Deum 
orare debent, ftatim exaudiencrur. Magnum 
fané virtutis operationi praemium conftituit, 
vt Deum habcat infpe&torem. 0cw/os autem pew jre- 
hic non fimpliciter appellat vim videndi, fed ^^ vui 
illam quz ad benefaciendum ac prouiden- fri 
dum fpe&tac.: Nullo igitur tempore Deus à 
iuftis recedit ; fed. dum quidem elcémofy- 
nam faciunt , eos intuetur; düm veró orant; 
Dominicat aurem alliciunt;ad audiendum. 
Ceterüm. ipfos . tamquam | prolium. amans 
pater [zco vultu afpicit, ne forte quibuídam . 
offendiculis euertantur. Infert. verà | vul peu da- 
tum-malis, vt-agnofcatur Dominus: & feruis 777 val 
nequam , & multis modis ipfum offendena 4e imr 
tibus,oculum durum ác tecricum ,& quafi in; ^ 
teritum ipfis comminaritem exhibet. Vel vul- 
tum intelligit liberum Domini aduentum ad 
iudicium. ldcircó quidem oculi eius, tam- 
quam: eminus nos confiderances, afpicere iu. 
ftum dicuntur; ipfe verà vulcüs appáriturtis; 
ad omnem: iniquicatis memoriam" dé- tetta 
delendam ,.pe agaplidt committatur. 

1$. Cr a- 








BülDnzRS-— ce 
E— A 


600 
C OoMx- 


18. CLAMAVERVNT 1vsrr1.] Id- 

MENTA- . * L4 *. * * ^ * 
R1vs pa. CHICO igitur, inquit, valde nobis cordi effe 
Tav. debetiuflitia , quoniam Deus magnam erga 
iuftos oftendit prouidentiam ; cos verà qui 
mala patrant, tradit exterminio. Quz porró 


ie fit hzc demonftratio, reipsà explicatur. Cla- 
[prias — morautem iuftorum fpiritalis eft, ad Dei 
fH. — aures penetrare valens. Qui enim magna 
pet t, & pro rebus czleftibus orar, hic demum 
|pereeptibilem Deo mittit orationem. Hos 

etiam liberat, non tam à moleftijs abfoluen- 

do, quàm aduerfitatibus fuperiores efficien- 

do. Deinde prop? eff, inquit us qui tribulate 

funt corde. füà nempe bonitate Dominus 

. prope eft omnibus: procul aucem nos ipfos 
cem per peccatum elongamus. Qui autem (ait 


alibi) e/eme ant fe à te, peribunt. E contrà hic 

fermo prophetiam continet aduentus Dei in 

carne. Superiüs enim vultus dicebatur ad. 

uentus ad iudicium ; hic veró. Domini in 

carne aduentum prznuntiat, nempe iam ap- 

propinquantem , & non longé remotum. 

IGie 61,1. I(aias enim ait; Dominum effe miffum ad 

Cerda ce»- COntritos corde fanandos. Porró cordis con- 

viri quid. «itio, eft humilis cogitatio , & humanarum 

confiderationum abolitio, vt diuiniores cogi- 

rationes fuccedanc. Humiles autem funt, non 

qui animi ere&ionem atque elazionem perdi- 

derunt , & ceciderunt ( hi namque humiles 

quidem funt,fed non fpiritu.) fed qui per Spi- 

ritus fan&i gratiam. fefe inferioribus fponte 

fubijciunt, purgamenta femetipfos appellan- 

tes,atque omnium poftremos,vt primi fiant. 

Vel per prop? , intelligit affe&um ac propen- 

fionem ; humiles veró eós,qui nullam habent 
tumidam cogitationem. 

20. MvLTA TRIBVLATIONES IVSTORVM.] 

Sed nec hoc attendasjinquit, fi tentationibus 

Dew ade. exponantur ; fed fi ab his omnibus Dci ope 

riil^'1- pon liberentur. Permittitenim Dominus eos 

in tribulationum quidem certamen defcen- 

dere; fed fortes illos reddit, eorum cogitatio- 

nes confirmando,& cos confolidando : e//a 

enim vocat cogitationes. Nam quemadmo. 

dum corpus per offa confirmatur ; ita etiam 

anima, per redtas cogitationes. Cüm autem 

ait, Multa tribulationes , cclerem fubiungit 

confolationem , 9 sesiam ex omnibus bu li. 

Verabit eo5 ; iubens ad finem attendere , & 

confidere mutationi, non autem renim tri- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


i.. EKEKPAZAN 0! AIKAIOL] Ad 
vate 5 pun, bia 7rédagu Wh $7) deos - 
haue Tu) d'inegosurl , ior eid ool) En 
d 'hav?) a) vu d mafuc ? avedrormr , Tic 0 
Tu QaU^a. ay da Gre dpariud. egi. 
dem. ic mum Yero esie , o *yovoc olen- 
6iraj. Nomi din T. drajur xegv)i, uva. 
tni pnereir 7 TR 9w$ d're.O! 53 ut)doa 
aldr,G dei d egyior 4U yópdpoc, ro dx. 
sl) avarum su! hg 3 dUxlo sc Q joe. 
Taj, V ToC Kol Yero! aw T) &y^npdly , óc 
xpeír(Gvas T cuu Gapórmw wouousLa aw, 
E]na i^ [i Quan, xuipi yo Tei vusrmpuudion 
? tapdyas,0 Lp. Six adow t) iei d asa. 
Übarra , Spacie dÀ atoupusioudp tavméc di a 
Mugprías. Oi d ax pus orTe tavréc rà a 
VarvAv?) , doa xi Quow. A'rnxpc di aes. 
Orréías ye à boe 4 Gerd pus Find uias, 
dva) L9 59 Veo vedete » pl 3 xpi 
c» Vngdreia, cra 92 JV 3 0 gupad ri xc- 
phs Find nudas enega^ flop, Vy i way dn, 
(9) 9 grxegy dqiewxijas, Ydgudr 3) vex 
vusTipiuuduue azmedla, A vor XU plos 
H'ouiac, Xuwpipgx, hn &kapd. ia 621 Ta7TEL- 
vb» Qed nua , dear phe sj. dy porrum 
Ac ud , eic Sworipur Fagecw vonadnws. 
Tarenol di à» oi à dydenu«g Q apa à 
juod aro Mdoeurrc C taaoreo Pec (ores 7 
Ta7rcuo) jp si ula) vu! 7rvéijterm. ) dew 
Ji vhi vi diu midUuon Qe Vyornc xa- 
po, Guórmic bap TW C ro ar eno Tof, abd t- 
fgipoi, eig d dpua(a taursc YrowgAa- 
TK, qg) 7 vsuv ior diruc y iva ejut") qeg- 
moi. H' sé luc lui fg Suae Mo x9) scien, 
mu7reinát di ruc und ira. Xo us v ariegyxor 
xexmdyuc, 

x. IlOAAAI A1 OAIFEIZ TON A1- 
kAiQN. ] A?Aa uà TET) CÓ CI, Quos, ei 
7reiega usi; Quogd idorray dAX €i v 7rág- 
mw dmuMdrürro «8 T€ SE flosSnla. 
gUyyape? uM 3 eic vo TE. SAejror ta- 
Tra, "upwdeur emmpxer d) xeaTuutN 
lv; sc Avpcuuc, xg) svjarét igja- 
Cdp». órà )9 79e Nupis xai, dic 
297) cd ug d! ócdy xegrustrai, d'a fg 
$i ply 2o 3 "juo. E edv dATIoA- 
Aa] aj Able , v5 Clas Varígans vla) ma. 
eauuSíar , ín dx macdy iwi] [ovra 
üwr&c* 6e 79 «iA B)» dtpopdy saDDo , eg) 
Sujjéir 75i danny, dodi. uà Qus vpably 


ld 
5 


IN PSALMYM XXXIIkL 6ci 


aff ouo 2 Nvmpd. Ove 39 96 c4.- 
oaxsiatun ? dluxlu) , dy aie pi novio sey, 
d^ d uh Tjj 7róruy 9T m9noosdplw, du- 
dosi à vrdy(it 3$ 0c. Gur dva T8; 7rouy 
&uT]) alu) duc ajus cuumpei, x) Tic 7 4u- 
xfc d'uudadt , 8 roi d2nmiine D eyuan, 
vx idy dV Ti Tvybi cwipif ay. 

xÓ, OANATOZ AMAPTQÀQN IONI- 
roz.] KaAdlc vesc ome vo, mormpocjir elm, 
Un Q à Sdvar (Qe T. ventes 7rorhedc. 0c 28 
Uh 7 d najoy Cer 9n quAd os] Gus q € co 
3jc 9 Ai^] eom, ct und io ma mui d uror, 
&4 qb] dncivuc mejroíag To pies ot ciend- 
tÁp Qv noc Pri T duapzaNd vérasríon /m 
8310 Járar (D)o auT womb, £21 oic Aoravit, 
€ up o , dÀ o4 mi X; Gapé meon. Of up 
99 ci E Cpxias cer ionowr ad S2Ht 
4/3 T vroPuopiias jezraDor d divisor sd Ver: oi 
d't ja A'oxu proi 6) 3? Savas tra Sor deor, 
72r diu iyagpiS erre, A00 L i à 
qnt eayc M Mp momejc 0 Sa. 
vav Qu, 6 Giarnbc rii dya 93 Ga o efr 
ei 3 Gd» e preiulo Qe, dl ds i 


Con, 8 6 róvor iumoidy , dic Qm, mao 


vor ad xev srompol of. sróvor. iezriirm, 
H'ó 4 doxysc 9dyav (Qu mph , f» X df - 
difsra, T£. dress dpa deud, APW i ubvor, 


E *, ^ ^ 
Qnoiy, &roi mouxz mw 7pdoruom , ad xg) oi 


dod t «ds vo dixsyor éoorme, abcn- 
68V") xgxoiz aÀmuuaN3 ion av) T8, Tad - 
€uc1, caMoorta) , duzprázuci T8 GXo7ru. 
zuupNiaet LOU 8) T0 dgprare, d uo p- 
véis dU ro Xaov y 6i niic mes9 oso, C 08 
excom. 69v djtgprías vl). dero rege 
xo^ SU e Gxroc 78 ay tmorr S) xa319z- 
pops T8 adir proc, € 63 Q2: Y pucds, 
lauri CA did" 0 To omredator dV uud», 
mAnpptAei Mizkoi dé dYxapyw,oi Gy dpag- 
vía Tf oda Bind T6 Gir D Gom xd- 
von (A xg pic, X, pac dyres uRAAor daa p- 
aíay taursc cipia wc n.E plonay 7. V'a- 
d'ajoi viv xv pror, C zin? rmi Trav gore 
24,9» 9) 6.9 dra Do morrpots Ün «e?c xti- 
al) by rap àusj] caup'od' erra mgabor?). 

x). AYTPQXETAI KYPIOZ *TXAZ 
borAQN, ] Xwuewortor, Un 9 xupiwG AU- 
Buzu "uxdc Sad aiyuaMocías sbSepoi, 
& d$ gor Ó cuan hpuTaI, d eejryu- 
prac AY x au Gt Cvcoc Ure Troi6 au. 
aii dà joorra i doo à TJ iur dyrd, 

Toxys L 


ftium euentu contriflari. Sic enim animar 
oportet conformare, non vt nori laboret, fed 
Anc laboribus fuccumbat. Cw ffodit autem 2m- 
nia offa ipforum; id c(t, omr.em virtutem eo- 
rum conferuat, nec non animi potentias,fiue 
dogmata veritatis ; ne vnum qm contcri 
pernuttens. 

21. MORS PECCATORYM MALA.] Pulchre 
addidit , ma/a, qua(i dicat mortem etiam fi- 
milium malam exiftere,. Quemadmodum 
enim de iuftis dixerat, quód cuftodiret eos 
etiam in tribulationibus , ita vt nullum peti- 
culum paterentur, magnam circa illos proui- 
dentiam explanans : ficé contrà de peccato- 
ribus ait, ne mortem quidem ipforum cete- 
riscommunem ac fimilem exiftere, (ed quid- 
dam grauius habere. Illi quidem qui cum Eze- 
chia,propter obfidioné quidem affligebantur; 
nihil tamen quod curari non poffec ; patic- 
bantur; ac Affyrij mortem etiam duram füb- 
ierunt, Angeli plagà percuffi. Quin. & pecca: 
tis infe&orum mors mala eft, vtpote bonzx 


- vitz contraria, ex mandatorum defectione 


exiftens, quibus vita conftat : fiue quód creet 
moleftiam, iuxta illud, Pereuffiz Iob vlcere 
pefimo moleftam faceffente .. Vel anima 
mors pcffima eft; quarn comminata mala ex- 
cipient. Ceterüm non folüm, inquit;hi mala 
ifta patiuntur, fed etiam illi qui iuftum odio 
profequuntur, fuccumbent malis quz perpe- 
trarunt, id elt;excident, fruftrabuntur, aber- 
rabunt à (copo. Delinquere igitur idem cft 
quod peccare;peccare verà idem quod à pro- 
pofito & copo aberrare, vnde peccatum ap- 
pellamus a&ionem abíoná, quód'per id à de- 
coro dimoueatur operans. Qui aüté amicum 
odit, fibi ipfi nocet : qui veró probum odit; 
delinquit. Porró iuftum oderunt , qui bono; 
tamquam regulà quadam , propofito in pec« 
catis effe cónuincuntur; & odientes , magis 
femetipfos peccatis intricant- Oderunt etiam 
Iudzi Dominum, & delinquere non ceffant, 
quorum etiam mors mala , quoniam ad iu« 
dicem eunt qui ab ipfis crucifixus cft. 

13. RrepiMET DoMiNVS ANIMAS SER- 
vonvM. ] Notandum cít, veram redemptio- 
nem animas à captiuitate redimere, & , fi 
quando etiam corpora redimit , non prima- 
rià,fed per accidens id facit, Ceteràüm anima 


COM- 
MENTA- 
RivS PA 
TRVM. 


Mori pe- 
tator 


pefima. 


lob i, 


Infli aferel 
perenni. 


D^tw ari- 


liberantur non aliorum,quàm feruorum eius; n li 


Gggg : Vel 





l 
| 


COM-. 

MENTA 
R1V$S PA- 
TRVM, 


Rom.j,. fpes mon confundit. 

CATENA P 
Ime ERAU VsER1I. Cümad Áchim regem 
bin Pal- * Geth fugiffet, immucauit. faciem 
mi. 


602 





Vel quia füb inimici captiuitate detineban- 
tur,qui creati erant vt Domino feruirent;ho- 
rum animas redimet fanguine fuo pretiofo, 


quorum nemo in deli&is erit, quia fperant 


jn eum. Vel illud quidem de Iudas, hoc ve- 
1ó de Gentibus ait , quorum animas Domi- 
nus ab idolis liberatas, in feruitutem fuam af- 
fcitiitquos ob fpem in eum dixit non delin- 
quere, Non ampliüs enim idolis feruierunt, 
quod proprié delictum eft. Vcl illud redimer, 
idem eft quod liberabit; quippe muneribus 
captiuitatis feruitute eos eximendo. Iftiuf- 
modi enim muncra, lytra nuncupantur. Cc- 
terim quomodo dicuntur non delinquere 
fperantes in eum, cüm folus Deus peccati 
expers exiftat ? Si nimirum nos etiam à deli- 
&is expediuerimus , & onera. depofuerimus 
deli&orum , quz ducunt ad mortem, non 
enim omne peccatum eft ad mortem. Vcl 
non delinquent; id cft, rcbus (peratis non fru- 
ftrabuntur, neque fpebus fuis. deftituentur, 
fed ab omni malo liberi euadent: quoniam 


ma per infaniz (imulationem, non au- 
tem apud Abimelech. Haud enim tantum 
mendum irrepere potuit , vt pro alienigena 
facerdos Domini & populi Hebraici fcribe- 
retur, cüm etiam alij fic ediderint. Itaque ex 
alijs interpretibus conftat folutio. Nam 
Aquila, & quinta editio fic interpretantur, 
Quando mutauit euffum fuum ad. faciem 
Abimelech, Vifas enim id. dicere propter pa- 
nes propofitionis, € quibus comedit Dauid, 
quando ad Abimelech ingretfus Saülem fu- 
giebat; priufquam ad Achim accederet : fa- 
crum enim cibum fumpfit, cüm non effet 


' facerdos. Symmachus veróà dixit, ando 


immutauit mores fuos. Etenim mentitus eft 


Dauid Abimelecho aduentus fui cauffam, 
aliam proalia adferens: dicebat enim fe à 
Saüle pro neceffitate aliqua. miffum; quod 
mendacium alienum erat à moribus Daui- 
dis, ita vt etiam gladium Goliz tolleret , & 
Abimelecho cunctifjue facerdotibus Do- 
mini interitus cauffam adferret , ac Noben. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


H' rei waeíoorG uei ala) al ong aj y. 
paAuciap, ci xndtrme dades vu! xo. 
plo, qdTuM TU6 "juydtc AvPactrd) muía 
aiuem, aiv 4d eic y znautNag eachroe.. 
qu, TJ. oni ovre eic üuTó. H" cueiyo Tm» 
XE) l'ud'ajom, v&vo JV abi TE i9vs, y 
2c ]uyde 6 wvpio cn 7h eidValann £- 
ca, Àp Ov ,d ioc kOwro, de p D rape 
dja vli) eic àuvós (iride prray. ixi 30 
eid'uAo id'uAsocas , inc XUpiuC "wu. 
uc, H' vo 2uEalstra) an) 7$ dzuÀ. 
Aaa, c aiyuaAocias diese a8c dVa- 
Adag cEupav. A reg j8 md TuaUm dd- 
ez. L1dc dà 8 znuut^éiy prroy 13 iA. 
mri ovraz, ubra 98 vo dva apr 1yorroc; 
€i Eco icOutOnt xd) Yu£ie TE TÀAWAuED Ein, Td 
Copnxdà «xqpguréudpol, wg) «veoc Saravw 
dyorza T9) miwwjnivuy- à 3 Trdow 
duapría cre); Sa;a(pr. H' mo 9. Tja 
Mavcm, dvri jjj. Vento 3 Mfaudo. 
Tow , 8Àt Tff. Uvridy a Qa Ancorrat, dC 
to "Rolcorra] xgx& marróc, 9 20 Verl 


- RuTaUDr uw C, 


ATRVM. 






BONS Trrsior.Tleic Ayo 
RN aia. TiO waruqu) ay iPAciact 
dk 7 ce/cumowy dfd narii: esc. 
"root, dA 4 ce AGsy. QU 
39 aj voz TOI foto otdAua , dc avr] dà- 
AotUAa "yegQira) TO» pia xupía , wd) 78 
E Gogixà Ag, C v] doom rec cndid'u- 
xóruy, AU à cx TU cud órvan 73/ dA- 
Aut É21v n 2v oic. O 4 20 A wc , nd 
& ixJocw, eiaw , 0n WOobege To oua 
dufJ. cic eoedatimoy A Gi uos, Eit 92 df 
756 dprut Ay «ic eesDizewc , 07, dy 
Vasa cese A'Gipioy eicwA Daly 6 AaG1 Qu-- 
gur viy XauA, cir d Oika37 erede ? A*yyur 
htegis 98 pogiic uereiawqe, dx ay lipstic.O' d 
Zuugy Qu cim, 7n utnubppucs Tiv £5. 
roy yov i38, Kaj 92 suo o An C)d V eoe 
A' Bises, vii; dpizuue clu) alvíav, Gier 
aiU iripat eirww. tQ 22 2a) 58 XEa8A 
dore d203) aec 2e£idy ma, Up d«04oc 
a^i Lu) T Poma 18 ACA , ole ua) 
eld) fougazws dpa TE VoM, xg) quf 
A'Biuey, dirías  cesteüss) Surdta, 
xg) "4o qw ipo) Xvpía, wo)  Nofdy 
alu? 





IN.PSALMVM XXXIII 603 


^d mrojy Paria Y]. iege, wo doat- 
zxmor 78 ZasA, m wp A'CupQy TOY 
iaCiJ. asd i£aG. Tl ev s& 140 we m - 
cicv Q 9 T evesa algo d^Noitenie onpaird 
vog (ic $6d opuieovre, Ovdty dà G'auuacür 
| dp muti BamAeini A aite xengiyia ut- 
v CoA Suyefu iot 38 y eic o" Gugia 
3 sup EGegicig dd Qoo TU eor Ela Bo ze 
vm xepaílac ucc GanPoxTéone, Tücol 
7! AaGid xg) A mauiDuy igopzac xg) 0 cu. 
ip &» da eot iari. Ev di uf usa 
dapuos , A'Gudlap mov ipia uA , eic, 3 
word ducruuy du .— Kuj uoc àurü 
wu ge A'Guzdap d rui; Éaaiasc 
utiprzas , Oc dh uiv Oe Cx TJ ieptow Qu- 
d» , Cubs quf AaCid, H'uauve o AD 
Voutey c kpiUc isopiinay ptivor, o di 
mi Tip ax dpyipkut sore v& A Cid Qup 9492- 
ér(Qu iun, eicit ydp, Qnow, 0 Aa- 
5). ei sor olzor 58 v8 , on A'Gua up 78 
dpoetpéu6, 0 levem di aporipetc dyaíptom 
Lanpid wav, iderkeso dp G« T]. Gropudrtey 
| MarSur Dy» iir. 

É. Erhoruzn TON KYPION 
RN naxTIiKAIPO. ]Q ri TENOTYZ, 
2 à mavil ggipol Cav, y vorago om dut- 
risfla ze Xexgoe, vazva Quar. 

jy. EN TO krri2 ET AINEOGH- 
DETAIL H vrxH MOr. ]BAziAz107. 
Mud elc , Qray, alu) uli) ÉAioiar , taU ll 
lig al lao €x. T ard vom , Vratnelvu. od 50 
jp dura ai Sexi7ra , Sdà er acta , do &y 
til ydotn à 98 ow V qwmeja, O pde Toy 
UrosoAoy zu THC Cuuspysc TE dan AA ín 
Tus6, O 621 0d uoc C diworoc Veo 
t Tt xvgí co, E'dy pdyirol ri 520 aw uo (Oo 
tM y f gortam pc Qastia Vrraur,) , ux er 
tugie Vxaueira] dud» ojvy?, dA cy vii 
uaaigmi 62i 7. Giro lae (O9 Ov. 92 uj 
diy azur) vo anal c Voraaveroy 62, sci, xol) 
vOrpiiiray, 8 argo, 9 phropec , it dporitu- 
ur, Bpneima Yjiiy coeoc agas dito ug mA- 
uu d'tapóra ddAu fudit dye d eet. 

KrrtAAOr Tavmy ipei 3 Quriy encnat v, 
Dude 7 up Jogeudy id cit, à 7 i capa 
arguo" dV. 6 as É03 ovo jue móc yo, Clic 
3; niSavuac9Dpw. Vyxeur Qe teacic. Oi 
8p 39 x2 cdpko Cvm n , duyisón m 
yj tad d ic yorrte Qeórnpuo ug) 3i eiogim 
€ ja dbzamac ir dads SpyAy/ony? 6 

Toxvs L 


ciuitatem facerdotum excidio exporietet,ob crx- 
Saiilis indignationem , e quód Abimelech icio 
Dauidem excepiffec. Hanc. igitur mendacij 
fimulationem vultus quoque macario figni- 

ficat apud Septuaginta. Nihil autem miri, íi; ; neg. iv, 
cüm in libris RegumAchimelech pofitum re- * 
periacur, facta fic vnius littera z^ m 6 mutatio: 
fiquidem Hebrzis ambo ifti characteres furit 
confimiles, brcuiffimó apice folo immutato. 

Dauid & Achimelcch hiftoriz meminit quo- Mach.irs 
que in EuangelijsSaluatór. Apud Marcum au- ?* 

tem Abiathar facerdotem vocat,vt qui rimi- 

rum binomius fuerit. Acqui eius quoque filius 
Abiathar dictus in libris Rerum menoratur; 

qhi folus à czde facetdotum euadens, erat 

cum Dauide.Num forté de Abimelech,tam- 

quam de facerdote, mentionem folüm facit 
hiftoria, Saluator veró Abiatharis,vt qui tunc 
fümmus facerdos fadus erat, meminit? 15- 


1roiutt enim, inquit, Dauid 1m domum Dei e Ju 


feb Abiathar principe [acerdotum. VWhiftoria 
autem czdem fummi facerdotis non re- 
cenfuit. neutrius cercé nominis Matthaeus 
meminit. | 
z. BExEpiCAM. DoMiNVM IN OMNI 

TEMPORE.] OniczNrs. Hac dicit Chriftus; 
qui omni tempore viuit, & numquam ex- 
cidir. » 

3. Iu DoMINO LAVDABITVR ANIMA MEA.] 
Basirir, Nullus, inquir, meam induftriam, 
per quam ex rericulis liberatus fim, laudet: 
non enim in virtute , non in fapientia huma- 
na, fed in Dei gratia eft falus. Vides quomó- 
do Apoftolus cooperarios Euangelij laudet? 
Dui eff, inquit, conferuus c minifler veffer Colott.4, 
in Domine. Si quis autem in pulchritudine 7... J 


corporis, vel parentum nobilitate laudatur; ? rebw ex- 
ernp iau- 


. non in Domino laudatur anima eius, fed in 4 444- 


vanitate conítitutus eft quifquis eft eiufmodi. ""* 


Non enim artes mediz veram laudem obti- 
nent; vt gubernatores, aüt medici, aut orato- 
res, aut architectus. Satis fit nobis ad omnem 
dignitatem, talis Domini feruos nominari. 

CvnirLr. Vocem hanc nullus animalis 
homo,& qui fecundüm carnem viuit; decen- 
ter ac veré proferre poterit;fed fi quis fpirita- 
lis eft;& probatz vitz amator eximius. Nam | 
qui adhuc fecundüm carnem viuunt, & ani- -— 
malem ac terrenam prudentiam habent, & f«é««» 
inanes huius vitz curas diligere fatagunt, z/o- Phil.j, i 

Gggg? riam 








604 
caTrx- riam babent ip confu[ione ipforum , quem- 
8A »A- admodum fcriptum eít: & quibus de rebus 
TR quus fuiffet vt erubefcerent , ijdem ipfis 

infolenter fe iactitant. 

ÁVDIANT MANSVETI ET L&TENTVR.] 
OnriczNrs, Rectos ac maníuetos inuitat 
ad arcana audienda, & iubet eos fecum ma- 
gnificare Dominum. 

«. MacuiricarE DoMixvM.] Dipvur. 
D22..52, Quemadmodum qui in Babylonicam for- 
nacem coniccti , cüm ab;gne minime Ixde- 
rentur , Deum laudantes, creata omnia ad 
idem agendum inuitarunt, fcientes fe canto 
Ret magia ncgotio impares exiftere ( magnum enim eft 
Des Deum laudare:) ita & qui dixit, Magnificate 
Dominum mecum , aut vniuerfam creaturam, 
aut maníuetos cum co;ad hoc agendum,con- 
currere vult. Illud autem, &Mag»ificate Do- 
minum , non cft magnitudinem eius augere. 
( Deus enim expers magnitudinis, fiquidem 
hzc corporum eft propria, Deus autem in- 
; corporcus exifti: ) fed eft res magna, non 
quidem refpedtu ipfius , fed refpedtu noftri, 
cogitare & loqui de ipfo. Exaltant autem no- 
men cius in idipfum , qui illi eàdem mente 
Quormnedo 
à nobu ne- 
mean De 
exaliinr, 


ró à morralibus nomen Dei, non ex imis in 
altaloca euccdtum,fed quando qui id fapiunt, 
nihil abiectum & cerrenum , fed alta & cxle- 
ftia cogiran.. Nam quemadmodum nomen 
Dei profanant, etfi iplo nominenon polluto, 
tamen quatenus impura agunt ac 'meditan- 
tur, qui iftiufmodi rebus inhzrent; ita etiam 
ex actionibus & cogitationibus noftris fandi- 
ficatur. Vnde Saluator prater cetera hoc et- 
iam dixit in oratione , SanZfifícetur nomen 
tuum: non quia nomen per fe, ex non fan&o 
fan&um fiat: orandum enim vt illud in no- 
bis fan&tificetur , fané cogitantibus, & fan- 
&é agentibus nobis. Et ita Dei nomen, 
eft commentatio de Dco , quam iuxta Dei 
notionem accuratam habemus. Hanc fan- 
Gificatam habebimus , quando ad formam 
fanditatis omnia. perfecerimus. Quatenus 
enim in errore & ignorantia nonnulli homi- 
nes verfantur, Dei nomen quodammodo in- 
quinatur, dum ad ea quz minimé decet , at- 
tralutur. Aliqui etiam fimulacra , & ventres 
fuos dcos appellauerunt. 

6. ACCEDITE AD EVM, ET IL- 


Matth.é, 
[? 


atque animo eodem adhzrent. Exaltatur ve-. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Eas Cyusiy Cp ^3 aloes turus , waSd 
oggasii* dy oit lu datos. rego, 
RuToit JUI TH TUIC Emiot uri vorTaU, 

AKOTZATOZAN HPAFIZ,KAI ETOPAN- 
OHTOZAN, ] Cirirzxorz, Tlecoxa2éira, 
eic dxesaw vi. uvemdy vo6 éocauléi qp, 
deu£ic, xg) c«ooxaAd aurae bol TÀ cuo 
üt. pies Mati Tow xy guo, 

J' METAAYNATE TON KT. 
P1ow.aArarnMor. Yard 
xau (An3irig &. Bafohdw , $231 3 
p BigAapSa) Vu) E ven, Ww» d. 
wrürwe mcus ah) xrícw mupaCo ci 
Tw , tidórw Xx üwmprü e?) "eis m 
TWyx)épo ( uiym j23 Tó Obr Üurei, ) Gra 
x8) à Atyur , MeyaDuwaTe qc xUCAOP Cub 
iul , 8 vrdcur sli wciow , 8 ac ceaó; 
vuudhaués ur 3Üm CéwrS. TÀ di 
Mé&aMuozTs T Dor, Ex üufAceu uin. 
Sóc fam dus] ( dpr)éSwe à : rudis 
99 idu» q9m , 6 Ó3 Sw dre uer ) 
did 3 ipa , Ux, dc eei, lur, did 
eejt Apu, Gegnuu xg) corer au 
àyi$, T]So di zi órouz. avri F9. mo is- 
7), 0| wampnzpdor mu! awqud voi, eg) Ti 
&urij ror, nra) Ji mee v ny 
A08 dS cesonoopía, ix du mucrcnd ute 
wepi oui , dAX. Üras oi Qegrürres üu- 
als , undie zopaprerk, dox Und qd 
degna dfovourra), 6c 59. snoo Tó Uc- 
Ua sü Du, im RuT) peamoye cd ii. 
uuT(OM , dAW Po KP 9p eeu 
fna. eeu Gvras wg Qecrávat umo x9) 
doi ray Cx. qj) Wpttripay Crtpryrpad mat Y) 
Joylil Oe 5 ewig eek irlepn d sim 
A£A és ail dUV* A' Sade T) Wound. mu, 
zx &uTg TE ÓvuaT(Oe xal  iavm, Cu ui 
doía yvoyle, dÜxt&or 9 dyadiiray avri 
€» Wuiy, dolut YoéyTUP x) copaTTWTM 
AU. Ka] Smet» c5? Du fioul , lol 
xaT t»ouar Dub JrgiBewao ivo, 
» 7&8 OiE eesoiooefa. Go. mus rho. doa- 
Cop yilu opp, Uraw wa9' dmn mdr- 
vx ÜhnmAdylp. Um» $9 €» zÀdm wj 
d-woja yioi v]. dr paizuy €igiv, n 78 P6 
q»€o9)00/2 edo? TW. "'yedirera), tàwc- 
JA ip d ud dd. Ode 20us d3a^- 
paca , x0) al) cQ» xoMas CxaAscdt 
TW. 

$^, TITOXEAOETE IITOZ ATTON , KAl 


90)TI- 


w"* **»— 


IN'PSAL 


E: 5.4 A 
earisenTE. ] Xrrzozrowor. Ez m 


Bru Sus coesenais cmeptiowe, 
mof aU npdpioic 5r cuori x mud Darii re rd - 
oit ox a uiAsUd) eveorsMeiy vo! wupko, vy 
$i durd alc dxrian d Üomroc, W cx v8 
«vesovylio us zurd. el taurét sephaatiy. 

Ü. Orroz o nroxoz rkrkrAsr, ] 
AIAYMOT. IIreyor GyraU 9. qaAd Top 
(à duod oor Xn 0 mupazdy SA deor 
fauso» cd say Ylayrez dà avrlto vl fa- 
alan you, dew abi zrarris ^)À vpheor- 
T(D» ix 95 curmelas, 

Á. IAPEMBAAEI ATTEAOZ KrriOrT.] 
OroaarHTOr. TÉrmi ovuQurá T4 TE 
daocóAa, Ovx] zum €ic) Demepyud 
ervdlngas elc d ytuarias "SeroswMiydpa, 4/8 
quc usoQorGzc wAwegrou£iy cwmojar, Ora 
£69 Taxe cescsoytulp (Qe $0, 
O' d fi (By à puo dq Mpóe ue Cn orare Tf 
3xaxdy, OU Q 6 rapid pyne A Gegdu aves 
qiy Séior C Üauud cwn cixerleo pni, Kups jo o 
Üsoc XaroevA ei vo d fiov durd. ene) «vesc ui 
mra cu, Q 2ioln using mf d un Youdx, 
Exéi9w me, à 9e Zayapias 25A, O 
dB» à ^adlY Ga (ucl, 

BaziAE1or, Iarr) gemedoxon eic 9wr 
dfi map pstiety as porre áumoy Wueic 
En. 7. srompdly spouv "Herod wi E opp c 3 T 
péouoxas xa7ryos quad 401, C uc abused 
esas] dusudia,, yr 1? QUARka d Cus 
NU da fiho» n zroNidaxguc xj dusaid wea ei. 
eo dptzpria, Ead Cove» vii duxi agua 
dyfi)ux fic quAgxii cip ») vc zac o) ToS 


.« donleias Sepe om Soria] 9/2 7 2A8- 


qw 7 mpm pan 7 a periic dran xala Qp- 
qst ooi C qeu area alis Ó 9uc, 
Ü' TerxAzeE KALIAETE,OTI XPHZTOZ 
o xrrioz. JO£oAorHTOrY. Eipnxalc,Ieoc- 
ten, cesber] xj Fdbondn, T8 orelpa, tu 
c), ud Ders 31 dyalime 78. d tapiru, Mgr 
pity. mie Bylaws, Yetos gioi eic 
mic ord oa| Y'adafeic  elpudyin apuós v4 dj 
voa, O' d ga & mu! Éa0 T8. 2pduuar Qo 
xpusilbdp y» véc ,  Üeiuv uvenplom ? yap 
uirirm). Aid 59 78 7ragaryis Caio oer Gy. 
ódDa i Qurmno ub mi; cesmibim «esa 8t), 
Q 4 Cuomoiz £otiich Da T dyaDomma T$ 
etriip(Ge deixruoi, Tí j9 dte Qaitesc d eí- 
xvuam durd 3 doalÜonm c0 euvedc, xg) vo 


"rdg , X) 6 oe 3wAd. ioo Ap Qe 9ava- 





MYM XXXIII 604 


LvMINAMINI,] Cunysosrowt. Ad bapti- carz- 
fmum nos adhorratur Propheta; & cos qui N^ r4- 
in tenebris & vmbra mortis fedent ,ad Do- *^" 
minum accedere iubet, atque ipíius diuinita- 

tis radijs appropinquare ; vt, ex eius acceffu, 

in nos ipfos conuertamur. 

7. sre PAVPER CLAMAVIT. ] Dipvur. 
Pauperem hoc loco appcllat cum qui cx pra- 
fentibus tribulationibus feipfum feruare non 
poteft. Omnes veró huiufmodi paupertate 
laboramus, vt de quocumque , qui falutis à 
Deo egeat, loquatur. 

$. IMMiTTET ANGELVS Dowr- 

Nr] Tusroponzrr. Hifce confonant 

ita Apoftoli , Nózze omnes funt admini- Web.t,14. 
ffratorj fpiritus , in. miniflerium mifi pre- 

pter eos qui hereditatem. capient. falutis ? 

Sic & diuinus ille lacob deprecans ait : 47- Gen. 43, 
gelus, qui liberauit me ex omnibus mala. Sic "^. 

& Patriarcha Abraham ad diuinum atque - 
admirabilem feruum dixit: Domizus Deus 602457. 
mittet angelum. fuum. ante. faciem tuam , 

€ accipies malierem filio meo Ifaac Hinc 

etiam diuinus Zacharias ita dicit: /fzgelsms, Zach. 1,5. 
qui in me loquitur. 

B Asirirr. Omni in Deum credenti an- 
gelus affiftit, nifi nos ipfum malis operibus ruin 
noftris abigamus. Quemadmodum enim fu- peecainos 
mus apes fugat, & fartor columbas abigie: ^" 
fic angelum vitz noftre cuftodem , lacry- 
mabile ac graucolens peccatum. Si in anima 
tua opera quz funt diga angelicá cuftodià, 
habueris, & mens veritatis contemplatione 
diues extiterit; propter przclarorum virtutis 
operum opes, neceffarió etiam cuftodes at- 
que przfidia cibi Deus conftituet. 

9. GVSTATE ET VIDETE, QVONIAM SVA- 
vis sr Doursvs.]T uEop ong z 1.Cüm 
dixiffet, àfccedite; ait etiam , Guflate, q. d. 
Expericntià difcite bonitatem Domini , bea- Qwonod; 
titudinem hinc vindemiate, Sciendum eft qui anda 
autem ,antiquis ludis hunc fenfum, quem 
diximus, congruere. Porró fententia qua in 
profunditate littera: latet, diuinorum facra- 
mentorum gratiam innuit. Nam per fandtum 
baptifma , verus. fplendor accedentibus ac- 
quiritur, & vitalis cibi guítus bonitatem 
Saluatoris manifeftó oftendit. Quid enim 
tam dilucidé benignitatem cius demon- 
ftrat, vt crux, & paffio, & mors pro nobis fuf- 


Gggg 3 cepta, 


CATE- 
NA PÀ- 
TRYM.: 


me fhri- 
teles gn- 
fata vim 
juam exe- 
TAL. 


$8p. 7, 15. 


606 . EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cepta , & quód ipfe füarum ouium cibus ti- 
mul & fons fatus fi? 

CrRiLLI. Quemadmodum obfonio- 
rum guftus inditz illis qualitatis dulcedinem 
aperté oftendunt, ita nudx diuinorum mu- 
nerum promitfiones non admodum eorum 
virtutem explicant; at fi contigerit aliquos 


' ad corumdem experimentum peruenire;tunc 


mul magis afficient, & admodum lucu- 
lenter inditz fibi gratia efficaciam exerent, 
Itaque illis qui diuinz pacis fuauitatem nec- 
dum deguftarunt;iure merito acclamandum: 
Guflate -videte,quomiam fuaun cff Dominus, 

EvsrB1L. Quoniam veró Aquila in P'fal- 
mi titulo àit, Quando jmmutauit guflum 
fum; re intellexeris , quód, virtute ex (a- 
crorum panum mnducatione percepti, (iux- 
ta illud, 45/que dolo accepi, fine inuidia com- 
munico) ad confimilem guítum percipien- 


: dum inuitet, viz panem per figuram infi- 


Iulai diui* 
fes egemi 
fasi funt, 
e fame 
pereunt ob 
vits panam 
rei dam. 


Gentes 
Deumin- 
guirentet, 
nen defi- 
eium. 


nuans. Nos igitur qui in terris verfamur, pa- 
nis &Verbi quod de czlo defcendir,& femet- 
ipfum exinaniuit & fhiporauit,participes cffi- 
cimur: qui veró funt in regno cxlorum, 
pleno illo ac perfedo fruuntur, eius diui- 
nitate enuttiti, & fapientiz contemplationi 
bus refe&i. Huius etiam nos, terreno affectu 
exutos , perpetuo obrinendi fpem habere 
iubet. 

11. Divirs EcvEnvNr. ] Basirir. Hic 
fermo noszdificet, & inftruat ad corporales 
opes contemnendas,diuitiarum poffeffionem 
fragilem oflendens. Vel forté diuitem híc 
vocat populum Ifra£liticum,qui propter pec- 
catum in Dominum admiffum, cgeni fadi 
funt. Qui veró loco ipforum Dominum in- 
quifierunt,non minuentur omni bono.Q uo- 
modo auté cguerunt & efurierune? Poftquam 
panem vitz interfecerunt, venit fuper eos 
fames panis: & quoniam fonti aqua viuentis 
infidias ftruxerunt, venit fuper eos fitis. Non 
ver fames panis fenfibilis, neque fitis aquz, 
fed fames audiendi verbum Domini. Egue- 
runt itaque & efuricerunr. Qui veró ex Gen- 
tibus didicerunt Dominum inquirere , non 
minuentur omni bono. l'erfedum hoc bo- 
num eft ipfe Deus , quo non minuentur om- 
nes ipfum quarentes. Nemo enim mihi hic 
ineruditus, indifferenter fe habens erga boni 
ac mili locum, bonum appellet, qui tempo- 


70», 6 x iid Ud ümciuy eoes D suy 
fotlu) Gu ng) mrylui; 

KyrrAAOY, KÜ'aztp. id ele aj idet 
eua 6 mupigaci aUe Er emt Anis "riim 
TO» wr aurd tto T 92txU* St ng) 
Tj Quer 2apcouuras "jai Cy 
imu fiia) Th) duiaym. iursssmw - dX 
e ions 7r 9c mrac go) cic TT gay AS, 
7ére di uA Roy elaorra) , x9) uxAa cuttdg 
v pd oMe Rust; xupiQw «4 | Olga" 
Q'uxv suit d^ doit En. aic TE 938. aav 
"(Ow 4Ü uda exesoqumsi» , Ts ouch 
x9] id'ire, v1 zr pngbc 0 xvpioc., 


Exxrsior. E7603 dió A'tuAaz p ci 


Erat TS "la^nE Qww , O vt YAuaucs 
7) oC ug. durd *2 topic dV ad e ajo Ape 
duudusoc Ca aic d legdly dpmey ceotic 
(ag 0, A'BoA oc tAo Por , d 99i utrad i 
d'api) «esc alu) óugian Site mepawu- 
A6, Tov dpmy Quis Jd T€ cvu Gi? wr- 


mar, H'ucic pdp dy cl 62H 9c Cn T8 Her 


xau imr (Qo 79. dpre rj T8 Ay xa 
euyt(Be tauri» qo) cumpuvart Qe, pi. 
^aufdroudp- oi div 7 Dacia 74. gen- 
rdv, v puc duré! wej mín. peru giCapo. 
ex, E&toulpoi dwrd. vl Somm, xc] 7]J. Tü6 
ctas Dutopsdi vuy Veroh orit, wy dus 
alu fud Vyir del, of web 9iotee Ea). 
Adaorras, oespervra] vl vida, 

i, YIAovzior znrOxErxzAN .] Bazr- 
AriOT, O'nod'ouera tp nudz Q aei 3 
xaTatc)mom 18 owuamxS 7ÓsTu Ó oMepe, 
qo d PiGayor 1 y[. y pmpisuev ie sdeutuz iae Ca 
Jidaioxtr. H Q dlovy o na 2A 3 Yo- 
e9X^ oi Jg ? eio? au puer dpaprias Via yat. 
aus, Oi d$ dyr. xciyuy Ga nrkourre ? xv. 
eor Ex gro S wow?) 7rarric doabg, Tide 
diéarsdly sony y xetpamuy ; E7reid dmt 
xrurar ? dpror d Lai oow en kuric Ó M. 
pic 1E dore" wg) kane ortus si 
7 TE S rroc 78 La vrotnADto ez aurüqh 
da. Muic d yl dpre aidwr8, udi Ja 
UB wrac, dod Auk 18 xiu, Moy xupist, 
Ert ay sLotty dy ys ir eiramus, Ol udy/voi ord 
V hay ueDirmes dnornie 9 xipior ix lar. 


meÜncor?) sarzic 2a a, TÓ arri dos a5afly 


&u Toc Gov 6 Üibc, d x iarTaUfmo) "rire 

ol Gn rris awrór, Mà aj uit ng azraj- 

d sor Ov d a piov Eoytov TOv o4 c d 

€ «oix omo, dabo Group rre? mejonaj- 
£9» 


IN PSALMVM XXXIII. 


en Cyorrt vla) "SasAavaw , 9), 7j e3vpZ 78 
colua Oy» cuvampyoplpor. aj 29 ewua- 
m2] Derohavode zAÉor 30 oni tyun 
s$ 544. TlaA Qo pdyiron 9) cef bren sov 
 xugitr, x9) éd (rwy tus! T dyaSdv, 
Kj 7k ad Jag S uhaug(o 8 T8 c0 421 (O9 
óyAweg, oi «d «xvm Tv (avTE ior 
eun, 5 "rdc ux Warum. v) cauem- 
xdv doaSdy ; A? xg) oi domi ifirw 
qu» XU QAO! , wd) vi6 dur 78. nrwtDpu wa- 
quine dx HAarrEWG. Oidi 7p Wa 
xepdpav c» vj alim dysgdz] d2a3dv 
expt9Uzor), abi inei Akoorro a) xvelas 
To iA TT D icor!) 7rar6 d3a 98. ' 

KrriAAOr, Oi (yrerre vor Sir remisi, 
oi aaczuvTé, uror , xzjvi, lyrtom durd 


xalaxoNsS ci. amada orm , nd) xa pour 


i3ormc zz, ok ausit Gm dmuray* dU- 
Aev dé Uri dye Poor. dprriic, dx af den- 
Bee rom 0) * drany uai eic Cola E^ha- 
qu 28 üuTolc, C roy repe ET v prd oou rot 
«xod Uii, Ó yaeirpu'ner T dysS tt mhucía 
deron, x Tf]. Er, cr 9 plizic dx eic po- 
dc Yeroqéguem xozpuxac, Cnuspuou di 
uN^cy dj vi od jan (D) ypeiaus à Sao- 
yer eic Clau, 

i, AgvTE TEKNA, AKOY- 
zATE MOr.] Hzrxtor. Am Ai- 
nA voi éofUc, weg] ci méppuSwr , iv oi 1A 
ugxedy vyliaoom , oi dà Efo« iolumenr 
efipan?), Voranoi? dc magi Tu! $18 «esoxc- 
porc, vy oor Svior didasfid av, dmA- 
Aalà sü Qif« Tjj dapes mmupioe ie. 
ü2w fàzipa* 

$050N Krrior AlAAzQ TMAZ.] P^- 
xiAE10r. O' qcGoc 6 ceorípi Dye x; docui 
gro 9 xar Enmidsoow, E, u x2 40 
eytüuip Qe a8. Muy, ómio, Gor dust. 
Ore uto9esc P2 mra ópudy duopriur, G- 
sna ór jugi Cx£iro 0 Qcixrov Q dy/moisw n8 
Xeic8 dungeeuon, T mcd yaDmusaslu 
xáAagw , T oveid io oy Cueivor , y 7T adorno 
nli) ajotiov, vaUr2 Qo[7, uz éreo qud. t5- 
Eo maid sb b dp Bs, clortd yaPurd qui, dict. 
xon m clu Jul aic eic qu qao 22 E7n- 
Spas. TErw ? qíDov 78 wor dida suco 
Judo ó amio Vrmy[eloa (oO y dmAdtdi- 
dsxew, d»Àd vic dxeew durd «xesmupa- 
plac. 4/3 Tró Quoi, Jem, (oorfiei Tf TI 
djaSav tps E irmss ug, 


607 


raneis oblectationibus indulget , & quz fi- C^T?- 


A PA-— 


mul cum. corporis interitu tranfeunt ? nam t, y. 


corporez oblecationes plus habent dolo- 
ris, quàm voluptatis. Paulus fané ctiam Do- 
minum inquirebat, & hihil ei bonorum 
defuit. Et quis eius corporis zrumnas nume- 
rabit, in quibus omnem vitam tranfegit , & 
quomedo bonis corporeis non fuit imminu- 
tus? Quin etiam Sandi Dominum quazre- 
bant, & eius quem quzrebant. adeptione 
non funt imminuti. Porró qui bonis in 
zterna refurrectione repofitis fruftrandi funt, 
de ijs vtique proprié dici poffit illud, Mizuen- 
tur emnibono. — ^ 

Cvn1irLLr:. Inquirentes Deum, hoc 
cit, diligentes eum, & cius veftigia confequi 733 


Quarti 


Deumni- 


fatagentes , & ea perficere volentes quibus / 4erir, 


ipfe latatur, fcilicet , cuiufcumque virtutis 
habitum ambientes, numquam rebus ad vi- 
tam neceffarijs indigebunt. Nam eos, cam- 
quam qui bené agere decreucrint , fequetur 
apud Deum & diues czle(lium bonorum 
di(lributio , & terreftrium bonorum partici- 
patio; non quz illis delicias ac voluptates 


mundanas adferat , fed potiüs quz ad alen- 


dam vitam, pro corporis vfibus, fufficiat. 

12. VENITE FILII, AVDITE wr.] Hz- 
sYCHII. 'enite dicit, tam ijs qui propé funt, 
quàm ijs qui procul abfunt, vt hi quidem 
qui remoti funt, propids accedant; illi verà 
ex propinquis , propinquiores fant, Dco 
tamquam patri obedientes,& diuinum timo- 
rem doceantur, qui à dzmonum terrore li- 
berat. Vnde fubiungit: 

TiwoarM Doniwr pocepo vos] B4- 


siLi1. Timor falutaris, qui fanctitatem creat, Timer fa- 


& per ftudium pietatis , non per animz affc- 
&ionem inditus eft, qualis exiftat attende. 
Quendo fort ad aliquod te peccatum vide- 
ris impelli, illud horribile «& intolerabile 
Chrifti tribunal cogita, duriffimam omnium 
poenam, probrum illud,& verecundiam fem- 
piternam: hzc time, & hoc timore inftitutus, 
quodam quafi freno tuam cohibe à prauis 
cencupifcentijsanimam. Hunc itaque Do- 
mini timorem docere nos pater ille repro- 
mifit, & non docere promifcué , fed cos 
tantüm, qui ipfi aufcultare volunt. Propter- 


MEAYM 
qui, 


cà inquit, Venite ; hoc eft, per bona opera 


appropinquate. 
ATH A- 





60$ 


ArHANAsiII." Dodrinam. gentium 
proponit, cuius initium timorem Domini 
effe dicit. Secundum, non obloqui fratri fuo. 
Tertium,labia procul ab omni dolo cohibe- 
re. Quartum,omni vitio carere, & ftudijs ho- 
neftis incumbere: & in omnibus his pacem 
perfequi, eamque amplexari. Pax veró Chri- 
ftus e(t. harum autem rerum exercitationem 
vitam effe afferit, & dies bonos docet. 

16. Ocvi: DonwinNri sv?ER tv- 
sros] Basirir. Quemadmodum fan- 
&i corpus funt Chrifti, & membra de mem- 
bro, & pofuit Deus in Ecclefia quofdam vt 
oculos, quofdam vt linguas, alios item ma- 
nuüm, alios veró pedum habentes rationem: 
Are" fic & fin&z virtutes fpiritales , circa czle- 
15i auret, [lem locum verfantes, aliqux. oculi dicun- 

tur, quàd eis cura noftri committitur; non- 
nulla aures, quód noftras preces excipiant. 
Hic autem illam quz preces füfcipic , ocu- 
los vocauit & aurcs. Oculi ergo Domini fa- 
per iuflos , C. aures eius im preces eorum. 
Quoniam omnis iuíti a&io digna eft vc à 
Deo confideretur.Et demum omne verbum, 
cüm nihil ab ipfo otiosé dicatur, fru&tuo- 
fum vrilejue admodum exiftit. Idcircó hic 
fermo dicit, iuftum continuó & videri, & 
Gs v«l- audiri. Vultum veró dici exiftimo liberum 
s. 5 & apertum Domini aduentum ad iudi- 
cium. Ideó oculi quidem Domini, vt de 
longé nos confiderantis , a(picere iuftum 
dicuntur; ipfe autem vultus dicitur appa- 
riturusad omnem iniquitatis memoriam de 
terra delendam. Non enini cogitabis cor- 
Exodi;s, poraliter fictum eífe vultum Dei. Homo 
EN igitut non videbit Dei faciem, & viuet: 
TORCUN angeli verà eorum. qui in Béclefia puáil- 
li funt, femper vident ficiem Patris no- 
. ftri. qui in czlis eft. Ideà nunc quidem 
nos capere gloriofz manifeflationis afpe- 
Qum , ob carnis debilitatem nos circum- 
dantem, impoffibile eft: angeli veró, có 
quàd nullum habeant fimile carni no- 
ftrz velamentum , à nulla re impcdidntur, 
quo minus gloriz Dei faciem iugiter con- 
templentur. 

Cyn 111 1. Quod Dess diligentium fe 
fupplicationibus promptiffimé annuat, & co- 
rum petitiones ac vota ad optatum ab illis fi- 

, nem perducat;aperte oftendit. Nam duo equé 


CATE- 
NA PÀÁ- 
TRÀYM. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVYM 


AeaNaziDr, AidacuaAMat Daly etas 
ai9v7) Jic eorr vi» QUGor 78 39 Ciraj quay, * 
AsUnesr , 7v. p xa(aAg^6 oy ddsAQir, 
Te/1,J 622 marmc quce» T? yen, Ti- 
uper "dero lu sravioc xgxob, Q VArridsoow 
aja98, (Qj &macwy dà csuc ipso $3 
dit wem ug) aW bra cot, uti, Sip dà à Xes- 
góc. Tévuy d 7 Eànefid «ow Lola) AA, 
x) Tufegs dafs Dii], 

Ig ,OGOAAMOI KYPIOY Ell AIKAIQTE ] 
BaziAsior.KY avg oi drca ud eii Xes- 
$8 , «9j Mi^ Cx leo xg) iovio 0 Sic Op 

tan cuxAncía 186 gp. üpOu^juic , acc Pi 

, 3Pdlosas , ersesu, Tiv T) xeu C doo 

v "rod ds int yorruc Tóm dno wg) aj d- 
95 Suudpei a] 7riól orna] EL 3 dey- 
pv Sra, Témoy , aj Ml. ópUa2 usi 2657"), 
TU al) Vonwuo lu) mese 35rai, aj di e, 
TU c)ogd vet pl icd ucec. Q3 Tf 
d xdv aimowiliml) 00022 audc ean, C. a. 
Opla uoi Sou xugia Vr duggiat , x aiu 
durd ei& d'ivew. uv, ereidirámn eg- 
Er vi d utgín , d Zia 7 9uweJas T£ Sw, qa) 
"rdv fua, To uvd tr a pybi Diet org T 
d'egku, tipyoy £23 x2) Suazeax Or, Did sSro 
dei iQoegzot , Q dei Clavtxiiot ap D iwguer à 
A5 D Qni. Tlescumos dà ciu vl) 208- 
mupgnautoudplo 93, Qartedr vg xvc/a Gan- 
duuías alà Eoi qi xeiowec Mosst. dà 
OQU a ugl dp xvpis dc En mrüppae Xnruc - 
7rSrr oC uat an Dorem cv dinguor dl plau?)- 
uro di T0 "290 G7TOV Éntariosix, Vi d 
eoo Spe ou) cn )* zd) qo 7C goneas 
pwpózusov, MÀ yap ugiauamxa c d/ym- 
TÀactS/co v T6 SU ceycmy vosctic Q 
ajJepn (Qe up d» w uà dy qo ereícu- 
"y XUg/a , w2) iot.) oi di yer sl Ce 
18 Gua ia x9, B emrarmie Ark à 
«650 QTO 78 7a E CR T8 C9 TC, Segnois, 
Aib Yu. QD) yapiica, iik 1l) Stay «iig 
&ado Zu Ea Qareíac J/9 1l) dives d cup- 
xit al) ciixeudlo WuB , dufzascy* oi 
m dypou TU padw Éyem eesdun. 
Mg Toi3TOP cogor T Susaiga mutpxl, 
i E ipod iqov?) d. utxdc paw es 
TV cesaülzro d iod TOC, 

Krri^AQr. On Q. 6uuóra xg assi 
Aic rait vdd. dyamévst Gut» ineríast t, et 
eic 7r ege üwroit vo goAUsUx Gy deri ld TÉ 
aiia fad eixvum ruqde, Avo 29 tíSxtaw 

ig puiM- 





* *. 
loa 00d m Q ioo d'apiuco(a. m$ neic- 
axüca| QuMA Tür Sw Tic 7p/ diegien eO- 
xh, Q m dmm wWrrew üvTWQ wx cx 
quá dn dc, dw. dfe dorelens 9Ai-] enc, ai 
T aj &wroit cup Galvusm. *O' rima 91 Jf 
muru c Qd eg. xoSíguan 59 eic da wpryian 
«G^ wr Tac Q ytasixd c "1 ma pipe Dor 
(a €i; T8, Pa alid dpa die wg) ja9i- 
puc, dap arudiic 4 apcolupo soins diy. 
Tu T cd) Ai i tvedc éptom draGaivorruc vl 
acia 2 i» "Gad 2A T xatropÜoo dup 
d» dpiow| ud. 

x' IIOAAAI AI O6ANMEIZ TOM AI- 
KAIQN, | BAziAE10r, Ev oraprí tno, 92u- 
Géudpoi , dXX. v cwoydwesuudpoi, Mfg. TETÓ 
Quai xg) à xJe1O m jugis , Ev f 
xcu 9 A«]o Vert. 6 dt Aim i ptem 
TU dixic 1l) SA]o , ddtv (utor 2M, 
À uà dpuo(em mU a pomi v aiu. 

«lw, 

' — xd, OYAAZIFI KYPlOX HANTA TA 
erTA -JBaziarror. Kaj uli) qoa utug- 

Üfxgudp Ei d orMege ,068. digan vurm- 
india, rg omi & e Xàjebr appels 
ead orn 6 favruc vrasQioi ud maDn- 

p run, A! X uiorom dar dy9 jun Qu M- 
25, rerier 5 uy X) óricó dy S palm G^, 
sn X) T ion du ópanU proc orouat t) 
«»ejc su T sapxóc* oic soNMahuc oropal? e 9 
9euqh 78 xpi arSosvra , Go mj. My, 
T$ ew o MpSmAuup) do ej xat dul, 
muri avegoesemwór 623 x9). Vei Dor 
T) xpuifor Tí coQU. Toro dU xg) và, Kor 
Alap uw dO, xg) T0, O 7C 7B dixaju 
€ uà «egoxó |», Dldyzx jo f à tow 
dpÜpa/zru xarcosxra, vd vuiaU TE, Kay du 
qty turoy Ab3ov «gj óc nra. ad €in ig. Co vd 
xpoa« , 5n okc à euid wu Qr xgj dpypria 
p Vvady P) uu diutun ovyxegrovidpn, Kaj 
MJapsp 2 c8 v3 üneiz dUvcvia kd eupxay 
aeíswae clu dama, d Era X, c» T) Cn. 
xAaoía eic mic , oi fg. vla) oixelas eujjó- — x 
Tx T ÜcwHuoTx dusar?) Ty dcww- 
vuv Baca? d». Tig] curun T óciov, iav aom 

&vys! Tue y) x2] xegd ac ube wg aA d en, 
ddp e ^ti l'acaj ps xjeja 6r. ra 
ex fn vu óc uu, O rus di can 9 oixelan 
dpuosiar QuAaTTÉ pa vari 78 x0g/,O vd 
dy ur) cuspiehos?), dXXa dil 621 P Lan 
eragipir vo 0t. ridr(a "yap puoi, v 058 us 


TowrslI 


IN PSALMVM XXXIII 


6C9 


magna & pretiofa pariter munera propo- cArz- 
nit; Dcum fcilieet exaudire. iuftorum | pre- id dpi 
ces, & cos non ex vna dumtaxat; fed ex om-, 
nibus tribulationibus, quz illos inuaferinr, 
lberare. Mirum enim ig modum eos iiia 
mtione iuuat. Siquidem | magnanimiter & 
viriliter ad re&é fa&ta componit eos, qui non 
ofcitanter, frigidé aut negligenter accedunt, 

fed quàm accuratiffimé corpus "d zrum. 

nas & afflidiones fuüfcipiendas praparant, 

idjue potiffimum ad red? faciendum qua — * 
Dco placent. 

20. MyXLTX TRIBVLATIONES 
IVSTORVM,] BAsirr1. Jn e»npibus, *:Cot.4i 
inquit, zribulationem patimur , fed nom an- — 
gufliamur. Quocircà etiam. Dominus ait 
difcipulis fuis: Jm munde pze[faram babebitu. ^» »G 
Qui autem dixerit virum iuftum non decere 
tribulationem, nihil aliud dicit, quàm athle- 
tz non conuenire aduerfarium. 

i1, Cvsropi1ir DoMiNvs ow 
NIA OSSA.] Basirzr. Plurimá certé 
didicidius experientià , offa iuftorum, qui 
fefe propter Chríti confeffiomem varijs 
tradiderunt fupplicijs , contrita fuiffe ac 
comminuta. Sed forté, vc homo anima & Memira 

txterna «t 
mens humana dicitur, fic & mernbra ipfius iam quas- 
zquiuocé ad ea quasfunt carnis , nominan- m 
tur, quemadmodum fagenumeró Scriptura eni - 
interioris hom:nis membra nuncupat, quan- mwszwr. 
do dicit: Sapientis oculi im capite eins , hoc Ecces.t4 
eft, prouidentia circumfpedtiojue occulta 
fapientis. Tale etiam eft & illud: Femtress lere» 
meum doleo, & Pes iufli non impinget. Si- Proug.i5, 
milia enim omnia fecundüm interiorem 
hominem capiuntur. Sic quoque offa hoc 
in loco aliqua erunt occulta, in quibus vis, 
coniundioque & harmonia potentiarum ani- 
mz continetur, Et quemadmodum offa 
robore fuo mollem carnis melem fuftentant; 
fic & in Ecclefia funt quidam , qui ob vircu- zcdria 

tem atque fortitudinem fuam debilium im- s-adetare 

becillitates ferre poffunt. De his itaque of- pd 

fibus, fi quando conturbatione aut conquaf- re 

fatione comprehendantur , orans ait : S44 pal e, y. 

me Domine, quoniam conturbata [unt ofa 

mea. Quando veró propriam feruant har- 

moniam, à Domino cuftodita, Fsum ex his 

men conteretur: ícd digaa (unt, vt Dco 

gloriam referant, Ait enim : Omnia offa mea Phi. 14, 
Hhhh dictwt, 


- 


9caxi- 
NA PA- 
TRYM. 


Martth.$. 


Aimima, 
pod 


I:,7. enim vlcere peffimo affe&us fuit Iob, id eft, 


Pd 


Inflerum 
mori 


pecesto- 
Fm 


. - 


61o 


dicent, Domine quis fimilis tibi? Scd & hoc 
forían Ecclefia dicat, fecumdüm myftcrium 
«cfurredionis. 

12. MORS PECCATORVM MALA. ] 
ATHANASII.eÁnimz morem intelli- 
git , quam fempiternus ignis , tenebrz extet 
riores , inquietus vermis , fletus & ftridor 
dentium excipient. Siquidem gehenna illos 
& xenebr£t manent. 

Dipvwr Peccator priuatur. illà vità 
quz per obíeruationem mandatorum com- 
paratur, malz morti obnoxius. Mala autem 
mors eít, vel quz optima vitz contraria 
eft, vel quz fübie&o moleftiffima eft : fic 


vlcere dolorem inferente. 

BaAstL11. Agcuroté adicdum.eft: Mors 
peccatorum. mala, quoniam eft quzdam 
mors iuftorum, naturà non mala, fed bona. 
Qui enim Chrifto commoriuntur , in bona 
morre verfantur, & qui peccato moriun- 
tur, bonam ac falutarem mortem mortui 
funt. Mors autem. peccatorum. mffa. eft: 
excipit enim illos fupplicium , quemadmo- 
dum diuitem illum , qui induebatur purpu- 


Lu16,15 ra & byffo. Et qai ederunt iuftlum, delin- 


Kom.7,15 


quent. Qui, ningrum, quód in deliàis vi- 
uant, iuftum habent odio, veluti à regula 
reda fic iufli morjlsus redarguti , compara- 
tione melioris, Et quoniam in peccatis vi- 
uunt , iuftum odio habent, metu ne obiur- 
gentur : & quia ipfum oderunt, iterüm fefe 
peccatis ibuoluunt, Ceterüm mors pecca- 
torum mala, vel quód omnem vitam eorum 
mortem appellet , ex Apoftoli fententia di- 
centis, Quis me liberabit de corpore mortis 
buius? Qui autem hoc corpore abutuntur,& 
omnium fcelerum minifterium atque inftru- 
mentum efficiunt , malam omnino mortem 
fibi przparant. Redimet autem  Domi- 
nus animas feruorum fuorum , poft. 
quam fub aduerfrij poteftatem | redai 
funt, qui creati funt ad feruiepdum Do- 
mino. Horum itaque aninfas Dominus 
pretiofo fuo fanguine redimet. — Quocircà 
nullus in ipfum continuó fperans , dcli&is 
erit obnoxius, 


- 
EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


iesUoi, Kugys Tí; Bugióg eu, Tí aa di Ure 
x9) onuPnoin. ool o xT s) d dracdowos 
Mog hiegor. 

xf. OANATOX AMAPTOAQN TIONI. 
roz,] AeAuAtior, Ty $ doy Sdravy 
quow , Óv à dfgd Vc") mrUp alofriov, exor (ye 
dEo meg, dcl Go eualoat , nha uie, 
€ dd'upuix, sj. 6d dvd. opima à a ous xg 
ex?r B» dfsd aras. e. 

AiAYMOT. O' dyteprirtwr ejes) 7 Coe 
Th Érmpiag TE Gods axpgoudyne, 
Suszro mwwp aermiifus. Ylome?; à 
Sdrav Oy jfi 0 Grarri O9 cii da9 Ti Cof, 
h à orbror iperoid y md. roxeudplo* Sr 23 
x2j oui mormpdd éarafdon à 196, vf duArón 
vróvov tuoi rm. 

BaztAz1Or, A'xpiGa c evejexe/) 9,94. 
vgr(S duapraXdy mese. Jin icl ck 
Vn 2l J'ixajom Sdyav Qu, € morneje lod 
QUev, dXX dya.Sóc, oi à euwamo 9arormc 
Xejed és dyaS d. Samo eoram ng) ci 
SaoSasbrrw il dgtpría vov da. Sr Q au 
vko4oy miri go Sa va Gr. 0 Di T daapa 
quAol y amede: d'uadioA?) 59. mou 8 xé- 
Aac, dx C 3? oAsmwy TóÀ3 éd idu Vor 
orptuegr C Biasor.Kaj oi uuo Ernie 2 d fxagoy 
manua own yo dfà T C» zagatiea (a2, 
uoo ? d'ixayy , e Varo v Co Tol. xgróni D- 
Sume Oy su Poo G0 d naju , rue aug) 
18 oae vi Gaia Gr» 01) x idpor 
diim &y d ugpriak Lon, nrmmxddc Jf yu 
eec 1 aar leo S8 Dio qo, xg) ám 
Maca 73i d jugiprian tavGUq abr 6a A^ u- 
ex. Gaya (os djuapma^dlv groresc,) xg) cla 
os d'racuy Sdramw irpo, din cl 
capxg (avslu  Sdravw. evegomyopsoow j 
A'zrósoA ye. emer Tíc us jut.) ix QU mu- 
ur S9 (GU 9mdra véov; Ol JV xgxdlc 
xesenidpoi Tof ao ugtm GuTO, X) zTáow d - 
uapriouc auro»v mmpir ias roni po , ro mojy 
favo; ? Salam xalarxsba uni. Av put?) 
di xéex Ov doydcsl dubum dord joredà 
xamioorro Vero 2 aj y uaMNucite G0. Vylpg, 
oi xndlrr, Exi vM Ja eo qol xzelo. Ta. 
voy rà; juydc Awpocvra] Td mulo dund 
aja. d ideis &x zhnatAaac cta 


ev?) Sj CnCórnev i. writ. 


ANNO. 


mre 





-—— sd 


IN PSALMVM XXXIIL 


61I 
A oar ANNO- 
ANNOTATIONES emu ird 
NSCRIBITYR Yer ml. Aafih, DERIL, 


menti imprejfa , &- vele figillo ob/ignata , velle 
P falmu Dauidi , &c. la M.s.codi- — appellatur laus Dei, femper in ammaexiflenz, Sic 
ces Cafareiantiquiffimi, quibus vfus — ctiam D. Auguftino epift. 121. acitum animi de- 
fum; atque hoc modo Nobilius in — fiderium, fide, fpe & charitate fubnixum, iugis 
Scholijs notat, inalijs quoque Gracis codicibus — eft oratio. Vel 1s omni tempore, id cft, & aducrío 
reperiri; editio tamen Sixtina vocem iflam — & profpero, vt fuperiüs in Paraphraü: & Com- 
Yaxuk, omifit, vd & Vulgatus interpres, ac — mentario Graco expofitum füit. Egregie D.Hie- In vtraque 
S.Auguft. Apud Thcodoretum veró nonlegun- ron. ad Paulam, de obitu Blzillz, de hoc di(fe- ferrum &e- 
tur ifa verba poftrema, Ka? &víwew áwriv, X, rens, exemplum nobis proponit in vtraque for- ?dicmém 
drive , C- dimifit eum , - «byt; Aquila, & | tuna Dcum laudandi & benedicendi , cüm ait: "^^^ 
Quinta editio legunt, v8 A262, inolors m jua — Bone efi Deus, C- omnia qu& boni facit , bona 
&uza ei rere A Cibi, xj VEGA uiv, Xj drm" — fint neceffe efl Mariti ich irrogatur? plan- 
9v, Dawidis, cum mutamt. gm[Ium (uum ad fa- — go quod accidit: fed quia fic placet Domino,eque 
ciem eT bimclech, Ge eiecit eum , C abgr ; Sym- — ammo fu[hnebo. Vmcne raptus eft filius ? durum 
machus, sg AaGiJ, £y uspbpporxar viv té &avrsiu- — quidem, [ed tolerabile ; quia [njlnlir ille qui de- 
evy3 v A'Ciuosy, spfus "Dauid, quando transfor- — derat. Ss cecus fuero, amici leitio me confolabi- 
manit modum [uum coram Abimelech;Chaldzus, — ter; fi amditwm quoque. [urda. aures ntgaucrim, 
cogitationem fuam, cranftulit; Hebraice eft ipyn vacabo à vitis, Les prt nifi Dominum cegita- 
taghmo,à rad. DYO tagham, guflare, Vnde no- bo. Immmebit (uper bec & dmra pauperies, fri- 
men Dy9 tagham , fapor, p 


&;G& pertranfla- £^ languor CF nuditas ? extremam expettabo 
tionem, confilium, enu, ojl enffo, aut probatis ad horam , C breue putabo malum, quod finis melior 


oculum cordis, & difpofitio rti, ratio , argumen- fub(equatur. San np Aras refero Creatori, 
tum, lawnütaui ergo Dauid (enfum fuum, & Languto ? Can boc laudo Domim voluntatem, 
ofteníionem, Beonlilium (uum, quando finxic — q44 virtus fpiritus im. carnis infirmitate perfi- 
amentiam án vultu figna edidit, —€itwr, &c. 
Hac omtilt »ore deriuantur , in qui- 
bus anima füam con 







3. In Domino laudabitur anima mea. ) luxta 
captare aporisdulce- noftram & Gracorum lc&tionem ( vt bené ab- 
dinem. Bellé autem congruunt huic P(almo pre- — feruat Ianfenius ) figni 


Ic videtur Dauid, aft. 
cum Dautdis; in quo ipiius anima in gratiarum hàm iuam, hoce le laudarum iri ab.honrni- 
actionem tora effufa, deinde contemplatione at- bus nonob roprtam virtutem, fcd proptcr Do- 

uc amore Dci fuauiffim? delinia, feipfam lau-.— minum , quod fcilicet ipfum habucrit adiuto- 

at & extollit quód rantam fitadepta felicitatem, — 6 , prout Eathymius exponit. At di 
vtguftet & videat, quàm fuauis fit Dominus, omnino fen(um requirit le&io Hebr 
Et bene (ubnotauit T Hieron. in titulo huius oco ponit verbum coniugationis , 
P(almi, T'otw bic P almus circapietatem , torus — licct nnn. nitballel imus denotat 
circa infpetlonem. diuinam, totuá circa com- | lcipium. q. d. Laudabit feiptam ani a, id 
pefcendas Santlorum tribulationes commemora- — CV gloriabitwr , quomodo plerique vertunt : & 
twr:quz quidem omnia inoratonc prrflantur, — hic íeníus optime conuenit propofito prafenii. 
Sumodo 


Nec fine myíterio fcribitur wmtaffe vmltum. — Agitur enim hic, non de propria laude, fcd de 
[nrw — flum, vt oftendatur (cilicct, illum, qui in oratio- 
fanifer-— "ne aur 


mamur. 













udc Dei, Itaque vt verus fen(us etiam in no(tta 
-contemplatione à diuino Spiritu afflatur, le&ionc habeatur, verbum laudabitur ,deponcn- 


fc toto immuzari, nihil veteris hominis rfcüinere; — icr accipi debet pro gloriabitur.Sic enim Hebrra 
fed in alterum. hominem , (cu potius fpiritum phtaíis requirit, Quo fenfu etiam alibi accipitur 
abire. Nam & D, Paulus,cum priori vitz rcnun- illud, Letabituer 1] in Domino, C fpera*it im Pal. 65, 
Hauit, videtur quodammodb corpus fuum cum — co, landabuntmr omnes retti corde. lorni Las- V 
fpiritu commuraffe ; vnde à vipera, qux illum — dabuntur omnes qui iurant in eo. Ceterüm , qui Vom s 
A&. 11, 5. momorderar, nihil detrimenti accepit: quia (vt — gloriatur, laudat & iactat (eipfum : vt etiam no-. 7 
S. Chryíoft. hom. 13. in priorem Epift. ad Co- ftra le&tio fic accipi pollit, q. d. Anima mea lau- 
rinthios docet ) /lla manus non erat bominis , fed dabitur à feipía tn. Domino, hoc eft, ia&tabit 
fpiritus, Exat quippe iamin Chriftum peramo- feíe, & felicem fe przdicabit, quód Dominum 
Gibiao. rem ecítaticum transformatus, qui dicebat, iue —na&ta fit prote&orem. Vt quemadmodum fcri- 
«ntem. sam non ego , viuit vero in me Chribu; pum eit, Qui gloriatur » in "Domino. glorietur. 4. Cor. 1, 
tamquam verus amator , & qui exceílerat & fe Hanc fpiritus dulcedinem non fentunt , nifi 51. 
Dco,& non iam vitam füam,[ed amatitamquam — qui orationibus faginantur. lpfamec orantis & 
vchementer dile&am viuens, vt S. Dionyfius de contemplantis Deum anima , lic voluptate diui- 
Sei p Diuinis nomin. Cap.4. ait, Sicut ergo Dauid nà perfunditur , vt fibi ip(a gratuletur. de tanto 
[7 ftulütiam fimulando, hoítis fui Achis manus bono, gloriabunda; quód. tam admirabili dono, 
diabelo;]. CUafit;fic & viri (an&i, ropter Chriftum ftulü. &um Deo fuo agens à requieícens perfruatur, vx 
lud. — à mundo habiti , pericu peccad effugiunt , & dc (c ipfo fatetur Dauid , cüm ait: In Domine 


diaboloilludunt, & cuius manibus hac ratione  lawdabitwy amima mea. 
incolumes elabuntur, 


4« Andiant man[neti, C- letentur.] q.d. Non 
1. Benedicam "Dominum in. omni tempore. |. curo. quid impij de me tentant. aut loquanuuir, 


laj:Dei ld cft, iugiter, indefnenter. Cogitatio enim ( ait. dummodo Deo mco & viris be cuui d 
lawqua. — S, Bafilius in hunc locum ) qw« de "Deoeff, femel Hunc fenfum End 4 his verbis S. Bernardus 
Tonxvs I. H à 


Senn. 


RES COn.- r 


612 


Serm. 24. in Cantica A umi 
folatio Cm blasphemamu 5 brne p». 5 


recs dilioant nos; Omnino fufficit aducr [ns os 
loquentium imqua,opinio bonorum cum te[limo- 
mo confiientss : an "Domino laudabitnr anima 
mca, audiant man [neti, C latentur. Man [ncti, 
inquit letentur man[uctis placeam, C equanimi- 
rer audio, quidquid in me iatlare voluerit. limor 
porditornm, 
4. Magmificate Dominum mecum. | Manfuc- 
tos ac pios omnes ad focictatem diuinz laudis 
. accerfit, & hortarur , vt Deum fecum pro virili 
quifque fuo magnifice extollat, Ale , inquit, 
jou magmificare Domnum , nelo folus amare, 
nolo felis ampleth. [Non emm fi ego amplexus 
fuero, non babet aliis obi manus ponat. Latitudo 
tanta cfl sn ipfa fapientia , vt omnes anima am- 
Wig eed C perfruantur , lta S, Auguft. ad 
unc locum, vbi hoc argumentum fufíiüs pro- 
fequitur. Quod autem additur, Exaltemie no- 
Bea eius in idip[um, in Hebreo eft 127* iachdan; 
quod S. Hieron. pariter interpretatur ; P(altc- 
rium Rom. in inuicem, reddit, quomodo etiam 
Ambrofianum, Caíliodorus & alicubi S. Auguft. 
legunt Septuag. ki 73 án in idip (um ; Aquila, 
&usduun Tür, vnaniziter, vranftulerunt. Vndc hic 
S. Auguft. bonum vnionis & vnitatis valde cx- 
aggerat 

f. Exquifiui Dominum, C exaudimit me. ) 
Non terrena quaíiuit, non peritura , fed Domi- 
ngon. vti pulchré S. Auguft, ad locum hunc ex- 
pendit, bis verbis: IVonulgyit, 1nquifisi aurum à 
Domno, C cxaudimt megiBiquifini a Domino boc 
auksllud, c exandimit me. LAlind. efl alsquid 
ingeirere à Domino, alind eff spfupg Dominum 
Inquifini mquit, Dominum, C exan- 
exaudit Dominu? intus, vbi dat? 
us , ibi exandiris, ibi beatificaris. 
, exanditia es, beatsficatus es, &c. 
ica: Noli aliquid a Domino extra qua- 

&dyp [um Dominem quare, c exatidiet te, 
e AM dicet: Ecce ad fum. Qwid efl, 
Ecce 6 Ecce prefens (um, quid vis? quid à 
me quaro? Quidquid nbi dederoyvilim cft quàm 
ego. Me ip[um babe, me fruere , me ampicilere. 
AN ondwm poics totim, ex fide continge me, G- im- 
berebis min, Quid dulcius, quid fuauius, quàm 
Deum quarere, & quafitum inuenire, inuentum 
amplcéti , & in amplexu ipfi adhirere , vt vbi 
adhzferis , Bas vnus fpiritus cum co? Vndeíc- 
quitur: 

Ex omnibua tribulationibus mes eripiit me. ] 
Vbi Grzcus nofter textus 3a&lss» habet , codex 
Vaticanus legit rupuudy , paracijs, fiue, vt alij 
vertunt, peregrinationibia &  incolatibus. Agcl- 
lius cenfet hoc loco supexiag , bofles conglomera- 
to; fignificare, qui illum vndique cingebant,ficur 
in Threnis legimus: 'ocafls quafi ad diem folem- 
nem qui terrent. me de circuitu; Sepuuag. dixc- 
runt, ixéAizmy "pifap Sopzng mupoukéag pu xuxAdDer, 
vocauit diem folemnitatis paracias meas in circui- 
t&,id et, qui me vndique obfiderenr. Ac forté 
non multüm ab hacfententia diltat Symmachus 
qui vertit, dexrázwwy pu, à cir cmm [Iantijs meis, hoc 
eit, ab obíidionibus, & hoftibus vndique me 
circum[tantibus: Hebrzi interpretantur vtrobi- 
que iun megurotb , ideft, rerrores,vt fit £x 
emnibus terroribus meis eripuit me, 















EXPOSITIO PÁTRVM GRECORVM 


€. e]Mccedite ad ewm , && alluminamini. ] Id 
eft, illuminabimini. Ad eum autern oratione & In raton 
cxleftium contemplatione accedimus: quod alij é ny 
clariüs explicuerunt , cum S. Hieronymo uaní- ne 
ferentes cx Hebra'o,refpicite ad eum Go confbnitéw. cole, eg 
Reípicite meditatione, & diuinz: matcftatis con. iiumine- 
templatióne: confluite affe&ibus fandtis in eum, mar. 
& fapientig lumen recipictis. Abfcondit Moyfes 
faciem faam: non enim audebat obtueri Deum, 
quarc tunc necdum illuminatus fuit; at. polt- 
uam vidit Dominum, diuinz illico gloria cla- 
ritatis oppleuit faciem eius. Intendamus igitur 
& nos mentis oculos in Deum , vt in claritatem 
eius transformemur, Altorc & allegorico fenfu Baptifowt 
intelligitur hic locus de conuerfionc ac fan&ifi- $ p 
catione animz, qua fit per gratiz lumen in Ba- ,,,. fn 
tifmo, vel etiam in Parnicentige. Sacramento, fpei. 
iuxta quod Paulus ait, 5wrge qui dormis, G- exe. Ephef. jy 
furge a mortuis, C illuminabit te nic ar Pro- !4 
prer quam caufam Baptilmus appe lari. folet: 
eanzpis, iluminatio, de quo vide S. Dionyfium 
Arcopagitam Ecclef. Hierarch.cap.2.& ibidem 
noftras Annotationes. Ceterüm quia non pedi- 
bus corporis, fed mentis greílibus ad Deum ac- 
ceditur : ef ccede (inquit S. Augullinus ) fide 
fétlando, corde snluando, charitaie endo, Pe- 
des tui, cbaritae tna efl. Duos beto , noli. Pedihu ü- 
effe claudus. Qui f[wnt; pracepta pv n 
diletlonis, Des C prosit L pnr 
Deum, accede ad slum chrreres pfe 
bortatus eft, C spfe rjit fic , vt 
magnifice c» dimime fequi pojfis. Sic d c. Simul 
atque dictis pedibus ad. verum Solem iuftinia 
appropinquamus, illuminamur claritate Dci: illà 
quidem claritate , qua intellectum fuauiter do- 
cens, affectum ad defpe&tionem fzculi, ad amo- 
rem Dei , & ad ftndium bonorum operum po- 
tenter exfufcitat. Confirmar hoc D. Laurentius 
luftinianus in Serm. de Epiphania, cuius hzceft 
oratio: £ jf namque gratia gratum faciens , qua- 
dam maintina jlella prefulzida, qua electorum 
quemque pracedens , cordc ducit. ad Chriflum. 
AAb[que bac procul. dubio bumanus projhwiwr 
animus, C [ui numquam iuris efl compos , num- 
quam amator [apicnua, neque fidelis $n Domino, 
*Per banc vero rauonalis mens efficitur. fapitns, 
de cale[lbns eruditur, C fide imbmtur: qua ad 
Chrijlum in veritate pergentibua. pror fus nece[- 
fria fore no[cuntur. Cetcrüm id quod íequitur: 
Et facies veflre non confundeniur. ] $. Au- 
guft. verüit, & vultur veflri non erubefcent.Sané 
in vultu fedem eile pudoris , vel illud fignificat, 
quód naturz initinctu, qui erubeícunt manu arg 
vultum inumbrare folent:quod iyssadatelx Gra- puri. 
ci Patres nominant, Vnde verecundiam priíci, 
cüm vt Nympham , fiue deam , fuis coloribus 
adumbrare vellent, pingebant eà fpecie , vt vela- 
tam haberet faciem , lineà nebulà decenter op- 
ansá. Hortatur ergo Vates , vt cum fiducia ad 
eum accedamus in fpiritu humilitatis, & affe- 
&u deuotionis; quoniam (ic accedentes minimà 
patientur. repulíam , nec illorum facies rubore 
fuffundentur. Dicitur enim confundi facies, 
uando qui petit, non impetrat; & ideo cum tu- 
m did. T: 
7. fle pauper clamauit ,cÀ Dominu exaudi- 
witeum. ] Vide quanti pauperem. Deus faciat: 
clamat ille,& exaudicur. gerit (cilicec(ccum pau« 
perta- 








Vultu ef 





^ 


s kt 


EJ 
IN PXLMYM XXXIII 613 


* pertarem, cujus in gratiam Dcus maicflatis fe — nulla ex parte nos relinquant immunitos. Cir- 4 «wo, 
Lion Hinc illud egregià dictum à S. Ambro- cumdant nos vndique, nc qua ex 


un aduería- 
fio Apolog. cap. 11. Boma paupertas, qua fithe-— rius poffit izrepere. Ex huc forie re 


TATIO- 
faurum non babet pecunia, bab 


piciens B.Ma- ic con. 
et tamen tbe[am- — carius hom. 22. ait Angelos woxae $j ev, oni 
vos fapientia C- fcimntie. (Nolite fil quafi vilem circumdare C. cujlodire ferus Dei. .O fidele 
de [picere paupertatem:"Tauper clamawit,G- De». potcnüilimumque przfidium |. Quid hac bene- 
minus exaudimit eum, Nolite quafi magnis inui- — nolentià dici amicius humaniuíque poteit : Duo 
dere dimit s: Disites egmerunt,C* efuriernunt, Sic emipsiun quotidianis noflris periculis & pra'- 
ille. Ceteràm, pauper hic dicitur, non tam pe- — tiorum contentione faciunr. Nobis addunt vires, 
cunijs egens, quàm omni auxilio & robore de- demunt hoítibus: corroborant eaim imbecillita- 
ftirutus; qui non modà ab vna vel altera tribu- tem noftram, & iacenrem animum  difhdentem- 
latione eripitur, fed ab omnibus liberatur. Quà — que attollunt, &, vt verbis Dauidicis var , do- 
veró ratione id fiat, fequens veríus declarat, cent manus noftras ad pralium , & digitos no- 
8. Immittet Angelis Domini in circuitu ti^ — fios ad bellum. 
mentium eum. ] ln Hebrzo cft ny choneb,id — 9. Gnflate C videte, Id eft, experimentum ? 
cít caftrametabitur ,pro quo Septuag. vertunt, fumite,periculum facite, incipite reipsa iw Deum Re fpiri- 
- : : qos : tales prius 
mupudlané: quod eti smoutrer interprctetur , fi- ia&tarcomnemqolicitudinem veftram, inhzren- gufondo, 
gnificat tamen. etiam caftrametari, & in ordine do illi, dimiffis omnibus confolatoribus alijs; & 5,45 vi- 
cxcrcitum conftituere, Vnde etiam verti poterat, videte, id cft cognofcite $ quàm dulcis eft Do-. deantur. 
ca[l ramctabitur. Idcm tamen pernoftramledio- minus omnibus inhzrenibus fibi. Hanc fen- 
nem fignificabitur, fi bene intelligatur. D tentiam Ven. Euchariftie deguftationi pulchre 
( vt bene norat Ianfenius ) vana cft quorumdam y Lam S. Dionyfius Ecclef. Hierar.cap.3. in fine 
interpretatio fic intelligentium, q. d. e^fngelus — Gicens: T«écué (qno T£. Aia ) à, idvrt. 78 23 i48 
Domini immittet terrorem in circuitu timentium — 9l) wor quizé mas pajaod uus dam it uiu MAH. X 
exm. Magis aurem hunc locum corruperunt,qui p7& Vmryroew lai, X, 9uómmw duTy/. 94 G- x, pi Ga 
quoniam noftram lc&tionem purabant habetein- & 73 suliZe menos àmrrTWworzw , Tà6 Nure(wesviag 
commodum fenfum, kgerunr, immittet zdnge- — hvxepsus Vise d. mapyias eybwoía. Gwjlate 
Ium Dominus, Legendum enim,vt etiam S. Au- — (inqwwnr Eloqwia ) c v:dete. Quonam qui 
uft. diligenter annocauit, Zmgelus Domini: nec facrofanélà rerum diminarum initiatione snjis- 
tamen idcircó legendum eft smmuttit, vtapud — f&sntur, permagnificas ipfarum. gratias agno 
cum habctur, fed Futurum menter, cüm Grz-— fcent, atque dimini|imam carum cclfitudinem Ac 
cis fit mpiaéesi. quamquam hoc pauló (it obícu- magnitudinem in communione f[ancie confideran- 
rius, & diminutum ; plenum autem erit, fi hoc. tes, fospercele ha fupreme Deitatis. beneficia 
C»fuis modointerpretemur q.d. Immittet fein morem — grati cellaudabnnt. Similiter S. Bafilius ad hunc Ver. Es- 
Adengei mp militaris in circuitu, tentoria vndique locum, de Chrifti carne fub fpeciebus. panis & chariftia, 
quale, get, vallum ponet, aditum omnem occupabit: vini in Ven. Sacramento lautante, fententiam — 
hoc enim totum vox swptutané fignificat, Chal- — hanc exponens, ícié expendit illud , Gwffare. digne (w- 
dzus habet, simoratur e/fngelus Domini in cir- Siquidem cibi materiales priüs videntur,& poft- mevribw. 
cuit; S. Hlierpnymus vertit, circwmdat in gyro. tà guftantur: hic veró priüs guum inducit, 
Caietanus , babitans Angelus "Domini. cirewm- — poltcà vifum. In primis, quia hoc loco fen(us 
circa timentibis eum. Dc vnico Angelo id poteft arbitri minimé funt adhibendi , fed hides. Nam 
intelligi , qui propter mirificam naturz vim at- — vbi fen(us confauluntur, nil ibi aliud quàm panis 
que potentiam, numero(z cohortis inar circum — fpeciem agnofcunt; fi vero fides. intervogetur, 
.  fegem excubants habere fe potet. Quomodo verum Dcum & hominem Chiiftum leíum ad- 
lüiz 5,5. llars fepem dixit: Amferam. fepem 


cu. vbi elle denuntiat, Tantam autem. Euchariftia digne 
S. Bafilius de Angclo Tutelari exponit, qui cu-.— illam. fumentibus (uauitaem adfert , vt quem- 


ftodit vnumquemque. Verüm maius & luculen- dam guftum aternz dulcedinis pra fe ferie vi- 
tius erit Dei benelicium erga nos, fi dicamus deaur. Quippe quz fit veluti pralibatio quz- 
non vnum tantüm ab illo mitti, fed caftra veluti dam futura. beatitudinis. Quoniam ergo Domi- 
pratoria, quz hoftium noftrorum vim & fero- mas nofler (inquix. S. Balilius ) vers eif. panis, 
ciam comprimant, Quod enim de vno Angelo G* eim caro veri eff cibus ; neceffe efl, vt volu- 


Hd ronuntiat numero fingulari, ad omnes extende- — ptas letitia panis , per goíinm fyriualem in no- 
yas 514 rc conuenit; quia vocantur fimul omnes admini 


bis gignatwr. Sicuri mellis matura. vires fun 
ffratory Spiritus, ad falutem noftram carandam — basdqwaquam. ram adeo exerit. ac. vepra[cntat 
quam plu. : s 1 : P . 
ve enam — mifi. Ex plures fimul ad vnum aliquem defti-— experi, verbis G- fermone declarata, quam ipfo 
Ampliv- nari,cx Euangelio colligitur, vbi cum ne vnum — fenfs degnilata : fic necVerby calcftus [wanitas 
- Lie quidem ex pulillis contemnendum eflc Chrítas bwmane dotlrine verbie tradi ewidenter. poteff, 
Meo HA^ docuiffe, rati 


: onem hanc adiunxit: Quia Angeli; mft veritatis dogmatibus dintino examine pro 
Mah, i£, tormmin calis emper vident faciem "Patris mei, 
16. 


batis , poterimus. mojlrapte experieniià. Domini 
haud obícuré ininuans,etiam pluresfingulis de- — f(wasitatem sntelligere. Sic ille. 
fünai Angelos, prowt fcilicet Domino vifum — 1o. T imcte Dominum omnes [anti eius,&c.] ) 
4Anteerum c(t, nobi(que vule eíle nouit. Obíeruatu quo- — Horcatur hic Sanctos ad morem ilium filialem, Timer fi- 
— d que dignum, quomodo non lazus dumtaxat oc- — qui à charitatis magnitudine generatur , & in iai $an- 
' cupare iubeat, (ed. Angelum mittat im cmrcwitw, quadam vcrilfima reuereniia erga Deum , & in Mw 
Sant homines qui nobis auxilio funt , aut latus anciffimo offenfam aliquam incuirendi metu 
occupant, antterga defendunt: verüm Angelos confiltit: quare ob fuam excellentiam, andtus, 
Deus mitüt,vtin circuitu nos cuftodiant, Scilli- — purus, caftus, perfetus, vt ab inuiali. eu erui- 
cet, tantà curáin bonum norum invigilant , vt d aifinguasoc » appellari folet. Cuius quidera 
Hhhh 5 pulchr- 





ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 


In tirhore 
Dei filiali 
perfetto 
emna con- 


fijftis. 


Timm 
Deum, ni- 
hil deeft. 


1í3.55, 6. 


Eccli.1,13. 


Diuites 4- 
wari fetm- 


pr egent. 


614 


pulchritudinem omhi cx patte mitabilem & pre- 
tium vel ex eo licet cognofcere, quód perfectio 
legis illi cribuatur ; cüm charitate fit velis jX 
ampliffimis Dei donis comitatus. Itaque Ecclc- 
fiaítes, cüm dicendi finem faceret , aurca(que 
fuas monitiones illà veluti clariffimà gemmà 
obfignaret, Deum time ; addidit hanc rationem, 
Hoc eft emm omnis bomo. 1n hoc videlicet vno 
fitum eft hominis bonum , in hoc animi felici- 
tas, vno verbo perfectio, Vnde S. Hieronymus 
eumdem locum illuftrans , ait intelligi con(um- 
matum in virtutibus metum, quem etiam Dauid 
hoc loco Sanctis inculcat: adeó vt à patre fuo 
Dauidc Ecclefiaftes doctrinam. iftam. hauferit, 
quà monitones fuas faluberrimas concludit. 
Nam quod de fan&o timore loquens ait, Hoc 
J enim omnis homo ; id Dauid ptsüs EN 
dixerat , Quoniam non efl inopia. ( proprie defe- 
Eie) timentibus eum. Vnde in Pfalterio Romano 
legivar , misil. deefl timentibus eum. vt lit fen- 
fus, q. d, Homo timens Deum, expers cítomnis 
defcdius & indigentiz moralis: fiue talis eft, vc 
illi nihil addi ad perfectionem poffit. Quare 
líaias quoque, cüm huius timoris magnificen- 
tiam eloquitur, illum vt quzítorem opulentum, 
& curatorem dominici patrimonij delcribit , in 
cuius poteftate fit erarium plenum , vel potiüs 
qui fit ipe chefaurus, in quo diuitiz falutiscon- 
uncantur. Diwirie , inquic, faluris fapientia C 
faentia , timor Domim spíe efE. tbefanrna eins, 
Quem locum cüm axulillet Charemon vir fpi- 
ritualis apad Caffianum Collar. 1 1. cap.13. non 
poit timoris iftius dignitatem ac meritum ma- 
gis cuidenter exprimere, quàm vt diuitias falutis 
no(ire, qua in vera fapientia Dei fcientiaque 
con(iftunt, diceret nifi à timore Dei non polfe 
feruari. Atque hzc nimirum cauffa eft , cur per- 
fe&tio Chriftianz legis in timore. conítituatur, 
Felices , qui hunc fidelem viz ducem, & per- 
fe&tz vitz: auctorem. na&i, in timore hoc cafto 
vitam exucnt, Jam timenti Dominum bene erit 
$n extremis , C in die defuntlionis [u& benedice- 
tur , ait Sapiens, 

11. Disires eguerunt.) Hcbraicé eft, Ovvp 
cephirim, id cít, leones, vt S. Hicronymus vercit. 
Vbi nota pulchram oppofitionem inter. leones & 
inquirentes Dominum, Significatur enim , leo- 
nes ad przdam quzrendam natos, eique auidé 
inhiantes, fame& incdià potis perituros,quàm 
vt neceífario victu fraudentur hi qui ante omnia 
Dominum quazrtunt. Septuag. intellexerunt per 
leones. lignihcari homines qui conquirendis di- 
uitijs per fas & nefasincumbunt, vnde verterunt 
diuites, Nam & tales Píalmo 9. leonibus Pro- 

heta comparat, aílerens eos federe cum diuiti- 

us. ira Ianfenius, Sed hoc paradoxum videri 
poffit: ham fi diuites & oon aint abundantes, 
quomodo egent & efuriunt? Sed notum & vc- 
riffimumelt commune di&um, quod D.Hieron, 
retulit in Epift. ad Paulinum, 24sero tam. deeft 
quod babet , quam quod non baber.. Cui fimile 
cft pulchram illud Senecz epift. 108. Defunt 
snopia mnlta , awariti& omnia. Egent ergo & 
e(uriunt, & quidem ita, vt ctiam minima lucra, 
tenueíque exilium bonorum acceíliones auidi — 
fim& perfequantur, Huc fpe&at prognofticum 
medicum, quod libro de Prznotionibus Hippo- 
crates ajtulir. Qui in febribus, inquit, acutis, aut 


EXPOSITIO PATRVMAMCÉCORVM 


phrcnitide , aut capitis dolore, feffucar legunt, uai 


faris 


aut flocces de vejlibus euellunt , C- malum C» le- prenaiis |? 


tbale.. Quis ergo dubitet, quin. phrenetici illi & 


auari iam vicini fato extremo effe videantur, qui 
tam cupidé, tamque ardenter, minuta omnia, & 
volantes prope quifquilias aucupantur & colli- 
gunt? Atque vr illi qui in medijs vndis pereunt, 
quidquid manu atrigerint , firmiflimé ad mor- 
tem víque rctinent ; fic illi auaritiz in freto, at- 
que vndis cupiditatis, naufragium vite bonz 
facientes, quidquid ceperint ita retinent , vt vel 
ctiam morituri , nihil tamen exire de manibus 
velint, nihil dimittere, O diuites vmbratiles ! ó 
diuites infelices! qui in medio diuitiarum fua- 
rum fame percunt y & ab ipfifmet fuffocantur 
& pereunt. De Sanctis autem. perfecté Deum 
timentibus quid dicitur? 

Isipzw. Inqurentes autem "Dominum, non 


minuentur omni bono. ] Nullus , pu metus fsffi mm | 
udio, quia 4eficinme 
bonos ac probos Deus numquam deítituet , ncc *Pi him. 


vcl diffidentia vos abducat à reéti 


ipfos rerum neceffariarum penurià perire finct. 
Itaque hunc Dco honorem deferre iubet, vt plus 
ab co vno expectemus , quàm profani homines 
à diuitijs, vel impij ab illicitis fuis artibus.Quif- 
quis veró ita in Deum curas omnes fuas rcijciet, 
cum fibi femper fore nutritium & patrem. opti- 
murn experietur , nec vllo vmquam minuctur 
bono; íed quxcumque defiderat , diuite cornu 
fibi affatim Landi à Deo fentict.. Perfcétionis 
enim diuitiz ita de(ideria San&orum implent, vt 
nullum fruftratum relinquant, ^ 
11. Vente filu, audite me , &c.] Hac verba 
exponit S. Chryfoft, dudtá (imilitudine à fcho- 
latticis,qui conquirendz (apientiz caufsá in Aca- 


meri- 


- 


miles. 


o an cti NN 


rau 
| 


demiam confluunt. His enim feduló res agenda $ndism 
cit : nulla enim eft facultas quz haberi polli, íi /spiexia 
per ofcitantiam ei incumbas. imó vcró etfi dili- uU 


genter ad eam animum applices , vix exhauries. 
Érgo metaphora huc tendit, vt, quemadmodum 
pucti vix terrotibus & flagellis ad ftudium adi- 
guntur; cüm verà paululüm proccfferint,fapien- 
uz dulcedineallei, vix à ftudio auelli potfunt: 
ita etiam. qui primis elementis virtutis infiftit, 
difficile, & cum labore, ijs incumbit; fi vero ali- 
quales progre(fus feceriz, multa cum dele&tatio- 
ne in illa verfatur, Quod eni» (inquit Chryfoit. 
ad hunc locum ) b«c ar; fit, G- dottrina opm ba- 
bens, adnerte "Prophetam dicentem: Venite filu, 
audue me , timorem Domni docebo vos, 'Uera 


dottrina opus babet timore Dei.Nndc D. Ephrzm "€ 


Orat. de timore , diuinum timorem vocat ani- 
ma [cholam ; (cu , vt eft in Grzco , aaifwripnr, 


quod proprie 3 Jm fiholam puerilem, Nc — 


cnim pueri in fchola ad fapientia erudiuntur: Timor Dé 
ita & qui viam perfe&ionis ineunt, in timore di- «f (ches 


uino 


nullam hic aliam do&trinam, quàm diuini timo- 
ris inculcat. F'emite, inquit, fij, awdite me , ti- 
morem Domini docebo vos, Quafi diceret, (xpo 
nit B. Laurent. luftinianus in Ligno vitz cap.1.) 
ANon cnr [us fiderum, non rerum naturas , neque 
celorum (ecreta; fed Domini timorem docebo vo;. 
Horum (centia fine. timore inflat : timor autem 
Domini ab(que fcwmtia iorum (alwar. Imo 
lfaias in fuo canrico , prima ad virtutem incita- 
menta non ex alio principio, quàm ex diuino 

timore 


fe&ionem informantur. Certe Dauid ?*' 


efie, |? 
perfectionis candidatus, & dodtor optimus, "^ | 


— -— 


248. 


, 


fGieié, timote capiebat: e/f facie tw« , 


IN PSALMVM XXXIII 615 
inquir, Domine, cát. Eft enim didsers, per (equimini em, omnem ANNO- 
cencepimms, Cc quafi parturimima:s, C peperimus diligentiam adhibete ad cam conleq 
Spiritum [antlum falutis. Vbi Sepruag pro illís 


uendatg :in TATIO- 
ea fitam effe anim: letitiam , & optanda felicita- wis con« 
verbis 4 facie tMa transferunt, die zv gófor zv, pro- 
ter timorem t&um.Quod expendens B. Laurent. 


tis genus putatote. Quod etiam monuithocloco prRIt1, - 
uftinianus jam citatus, Quicnmqne, inquit, 


Regius Vates, dicens: /nqwire pacem , e perft- 
de-. quere eam , vc non lento temifloque animo effa 
fidera. fapientiá C fesentia repleri a qui fa- quarendam intelligamus ; fed conatu animi gc- 
Imrars (piritu munitus anbclat ad culmen pertin- ncrofo, & inflaminatà eciam cupiditate perie- 
gere virtutum, non aliunde incipiat, quam & ti- quendam. Vt mores hominum func, & natura ; 
more Domini. Nam ipfe timor eff robur anima, — vitio. corruptio , nihil videtur effe facilius, 
Inmen intelligentia, C fpes falutis. Hac teflatwr Fami acém violare, quz celerrime ab oculis 
J[aias dicens: ef. timore 100 Dom;ne concepi- . fagit, iuertitque ad alios: cu verim, 0. Chriftia- 
miu, &c, Vide quz fuperiüs ad Pfal. 2. v. 11.& — ne, audi Sanctorum monenrium vocerh, & intele 
P(4.18. v.10. annotaumus, lige, vt beatitudine frui poffis, non fequendam 
13. Quis eff bomo, qui vul 





t vitam, &c.] Ra- modb pacem, verüm etiam perfequendam effe. 
Hemiss — cam 9. ftatutumque cft, vt homini ben&.— Atque hanc rem AuctorOperis imperf.in Matth, 
perd operanti premium à Dco, & promilfum fit, & — hom.9. bené commodeque illuftrat , cüm Daui- 
em.. metenti reddatur. Ea quippe Dei magnitudo & — dis illud oraculum exponit : /nquire pacem , C 
magnificentia eft, vt voluntatem hominis ad vir- — feqwereeam. INon dixit, inquit, fi re pax ftqua- 
tutem pep accendat przmijs potiüs,quàm — twr, fmfcipe eam: fid C» Ji te [wgerit , fequere 
terroribus ac minis compellat: quoniam ea vici[- — eam. Ft puta, fi ( quod humanum eft) cum ali- 
fim- hominis plerumque feu s Ícà cupis — qwe feceris litem, fi quidem ille 1€ prins ammitat 
ditas eft, vx futs intentus commodis,ad captanda ad pacem , pax te [quitur , eum. gaudio [vfape 
Dci munera concitetur vchementiüs , quàm tet- — eam. Quod fi ille quafi malus permanet in d 
roribus cogatur.Quamobrem hicpriüs,(vtbené — pax abjconditur ab ocnlis. tuis: tw quafi filins 
S.Auguít. obíeruac) Dauid mentem noftram — paci, pni[a sanam paci, C- boc eit imquirere pa« 
inflammat ad przmium , vt quod prrcipimr — cc». Nt dicai,IHlle mibi prior smiuriam fecit , G7 
magis bonum amando, quàm malum timendo — prim me debes rogart : gloriofor es ts , fi afin 
faciamus. Cüm ergo omnibus à natura vitz, & — pacem patieris , quam [i vimdictam dejidevares. 
p zneg beariffimz , infitum (r defiderium;ne — Qware ergo pacem, vt inweniae premium pacis. - 
rtaffis illud in nobis vitio noftto refrigefcar:ut — Hiec ille. A:que in his verbis elucec. Apoftoli 
extinguatut, lufce verbis exfufcitar, & quà cius mens & diuini Pro hetz, qui rei momentum 
€ompotes fiamus aptiffimam fequenti vetfufug- — fciebant. Quorum do&trinam vtinam omnes pi£, 
gerit viam ac rationem, vt par eft, excipientes, quarerent & peifcque- 
14. TProbibe lingnam tuam à malo. ] Grace, — rentur. pacem! 
" mugow, id eft, ceffa ; Hebraice,niv3 nerfor, id eft, 16. Uculi "Domini fuper iuflos. Sic przced. 
: cu[lodi, v&à S. Hieron. vettit; S. Auguft. Píle.  Pfalmo v.i8. ait: Ocul; Domim [uper meruen- 
E tium Romanum, & Ambrolianum, cob;be ; Cy- — 1t5 ewm. Ex quo intelligimus,eoídern elfe iuftos, 
, iianus, comtime ; lertullianus , compefce. Nota — & timentes Deum. Oc»í5 autem tam hic, quàm Oeali, pro 
» Pe. 5 ils locum à S.Petro in Epift.Íua citari in ter- — ibi;:ccipiuntur pro (peciali quadàm prouidentia ree 
tia perfona, ('oérceat linguam [uam à malo, &c. ratione, quà eos à malisliberat, & cumulatbo- "nd 
Lc 5,2. Hucfpe&arillud lacobi: Sj qwis im. verbo non nis. Aut oculi, ciusmifericordiam & clementiam — ' 
offendit, kyc perfetlus eft viv x poteft etsam freno fignificant, vtin Exodo: Uids afflittionem popu- Exodi y, 7. 
Circumdncere totum. corpné , &c. vbi fus& ac «mei, C clamorem eius eudiui, Aures porro 
pulchré bona & mala linguz. profequitur , & eius patent ad eorum preces , vt iplis optata lar- 
virtutis fammam in eius recta moderadonc (i- — giatur. Jm oculis (inquic Saluianus lib.z. dc Pro- 
tam effe oftendit, De malolinguz vide plura  uidenta ) affectus afpscientis ofienditwr ; im anri- 
fuperius ad Pfal. 5. v. 10. Pal. 10. v.7. Pülii. bos femper exandienti largitas demoyslratsr. 

m v.4.& g.& Pfal.15.v.5. &alibi annotara. Sicille. O hominem fan feliciffimum, cui prz- 

- 15. Dinerte à male , C fae bonu , &c.) Ito femper funt & oculi & aures Dci, affedus & 

L Diferté hic Propheta docer, non tantüm in fu largitasintuetur laborantem exaudit clamantem: 

a peccatorum , fcd etiam in. acri. virium (dio  intuendo commileretur , audiendo accurrit, & 
timorem Domini cenferi, quaü ardens Dei ob- — poftulata magnifice largitur, imó. & gqualem 
fequium, & indzfelfa bonorum operum fe&kario, cum pietate magnificentiam patris exhibet. Iti- 

P diuini timoris pars non minima , fcd fignaniffi- 


» Pax w^ (olüm inquitendam eflc monet , verüin ec 
$^ felum aua- ! : 

. "wma jd Quando fügitare nos videbitur, 
enampe. quendam. Incredibile didu eft, quot m 


j 


Heb. tz, 


14. 


[equenda — quantá 
«jt. 


que nc iuíti impiorum fe libidini expofitos efle 
ma illius portio fit.Emphatct antem pacem mon p 


utent, hortatur cos Dauid , vt mentemad dini- 
iam,fi nam referant prouidentiam, ad cuftodiam ipfo- 
conftanter p 


etíe- — ram intencam,. Intetim ad vota precefaue tun- 

odis,& ^ dendasexftimulat, tamquam opportunum in 

animi contentione. Apoltolus infudet in omnibus zrumnis remedium.Nc quis autem im- 

Rocbono inculcando. Cüm videret à feculi ho- — piosiniurias, quibus iuftos opprimere nituntur, 

mitibus pacem cile reie&am, & quodammodo mpung latutos exiltimet, apte fubiungit: 

fugientem, & reuclantem in czlum , ita Chri- 17. Vwltws autem Domim fuper. facientes 

fhxanos monebat: Pacem per(equimini cum omni- — mala. | Quia nimirum eos cum irà & indigna. 

bis. Quod illuftrat Syrochaldzus , & fic verüt, — tione infpicit. 4fpexir, inquit Habacuc , mfto Eaà5.;, €. 
currite poft pacem ; vt ardorem animi commen. — videlicet furore inflammatus, Qwid igitur inde : 
derad praftantis boni vfuram capiendam. Vox fequitur ? Er diffolust gentes : vel, vt eik apud Hasesg ni 
Grxca buius loci fimillimum ardorem fignifi- 


Scptuag. Avréxatirs, lionefatle funr genres. N nde per rol 
paust 


^ 


ANNO- 
TATIO- 
NESCOR- 
PERIL. 


Sap 4, 19. 
Impiuorum 
memoria 
pens cr 
nemen eo- 
vWin putre- 
[eit. 

Prou. 1e, 
6, 


Dow inftos 
ad je cias 
manie: ex^ 
andit. 


Deu pro- 
P dl in 
qur iconte- 
TADENTS 


]Giz 6, 1. 


Tribulatio- 
nes cedunt 
iwl in 
€oronam. 


Iob 7, 1. 


616 EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


eumdem vultum Domini, ficut pijs confo- 
ationi ac (alui; fic impljs horrori. & cxitio effe. 
Significatergo Dauid, quantumuís Deus fub- 
inde ad hominum fcelera, non (tatim penam 
inferendo, conniuere. quodammodó videatur ; 
impios tamen confpe&tum eius minimé fugere: 
& dum ipfis peccandi audaciam addit vana 
fpes impunitaris, Deum cogirare vt in nihilum 
m n memoriam eorum. quod penz genus 
coníulto exprimit; quia nimirum impij non mo- 
dà ad finem vfque vitz beatos fc fore confidunt, 
fed immortalizatem fibi quoque finguntin mun- 
do, quam non confequentur . Nam (vt veré $a- 
piens ait) erwnr post. bac decidentes fine bonore, 
GF in contumelia nter mortuos in perpetuum , e 
memoria sllorum. peribit. Quantumuis exftcuant 
maufolea, & ícinnllantes auro zdes, m arinoribus 
preuofis inícribant titulos. magniticenullimis 
opcripus,& proitare vbique nomen luum velint; 
celi oraculum eít, Nomen smpiorum purrefcet, 
hoceft, vt malé olens cadauer breui tempore ad 
omnium abominationem durabit,& fubito delc- 
bitur. 

18. Clamanersnt inili , C Dominus exaudi- 
wit eo. ] Eft confirmatio cius. quod pauló ance 
dixerat, aures Dci patere ad clamorem iuftorum; 
reipsà demonftrans, Deumsminimé furdum eife 
ad gemitus & preces noftras. Ceterüm clamandi 
verbo fatis infinuatquamuis Deus iuftos tueatur, 
haudquaquam tamen eile à rebus adueríis im- 
munes, Siquidem ita temperat füugn in illis fer- 
uandis prriidium, vt fimul multis cos exerceat 
certaminibus , ne torpefcant , fed affidué ad fa- 
lutis fuz cuftodem vota lua dirigant. 

19. Iuxta efl. Dominus ijs. qui contrito [wnt 
corde.) Vulgata legit, 4 tribulato: [unt corde; 
,S. Cyprianus, proximi eff. Dominns. contritis 
corde : quod concordat cum Grzco, in quo eft 
guvrerpippiroi Tbo qapliar, S. Auguílinus, bus qus 
obtrincrunt cor. Eit auiem cor obterere, dolore 
angi, peenitere,de fe penas Íumcere peccatorum, 
ob Det legem violatam intimo ex animo maerere. 
Quz fic arrident diuinz: placabiliati & miferi- 
cordiz, vt porenti velut illicio adductus,adnolet 
fubito ad illos homiucs , & inexplicabilem illis 
fuauitatem imperaatur,Ità Chriftus apud l(aiam 
dicebat fc miflum, ve mederertar contritis corde. 

io. e AMoulta trioulationes iujlorum, ] Oc- 
currit hictacicts cogitatiorum noítrarum obie- 
&ionibus, quz vt plurimüm mentibus noftris 
obrepunt; qui ficri poilit, vt iufti cuiz lint. Deo, 

ui affidué tot adueríüs fiuctious iactantur? 
herum enim Dci proie&tio, nili vt tranquil. 
lis viuere liceat ijs, qui nemini moleftiam facef- 
funt? Ne igi:ur iftiufmodi tentationibus fides 
diujnz prouidentiz in nobis aliqua ex parte nu- 
tet; merinilTe debemus, viram hanc noftram mi- 
litiam effe fuper terram, vt Iob air, idcoque, vt 
vircs fpecimen przbcamus, varijs aduer(irari- 
bus nos vüliter exerceri, ne otio torpeamus; quia 
fine aduéríario marceícit virtus, & corona non 
nifi legitimé cercantibus decreta eft. Quamob- 
rem multz tribulationes & certamina iuttis of- 
feruntur, vt tantó ex ijs,de auxilio Dei & fua li- 
berarione fecuri , illuftriores euadant vi&ores, 
quanró plures ac difficiliores lu&as fortiter fuf- 
ünuerint : é quibus omnibus Dci ope fc fcn- 


tant liberatos, 


ir. Crflodit Dominus omnia o[[a eorum.) An 
non Deus & carnem cufthdic? an offium tantüim. Deme. 
cura eít Dco? Synecdochicé igitur omnia. mem- frc infa 
bra incclligit, vt Íciamus omni ex parte. illfos enfin, 
fore, quos Deus tuendos fu(cepit. Offa autem 
ilfimüin nominauit, quia funt corporis bafis, 
rmamen ag robur: Dcum ergo fa&turum pro- 
nuntiat , nc vnum ex oflibus noftris frangatur. 
uo fenfu Chriftus dixit, ne quidem pilum de- 
des fine cius voluntate, & omnes capillos ci- 
piis noítri numeratos effe, Ad literam hi duo Marth,to, 
verfus peculiariter in Chriftum quidram, (qui ?9.,— | 
$2 . la : Chrift 
agi! Erxl inj] ua appellatur, vnde & in Hebrzo PR ai 
nomen Ííingulariter effertur) vum quód veré cenfradun | 
tribulationes cius fuerint multz,à es tamen £m a /fam. 
omnibus pgr refurrecionem perfeiflimélibe- — * ini 
ratus fuit, tum quód eius offa int cu(todita , vt - 
ne vnum rsen ex cis fit confradtum , ctiam Exodin, | 
in forte adeó violenta,vr Seriptuera smpleretur: 46. 
Qs non comminnetis ex eo, loan, i5, 
Myfticé D.Bafilius vult homines Dco facros, etit 
& communis pietatis curatores,e(fé myftica Ec- fione 
clefiz offa , qux. poflint fua ipforum conitantia cj, ofa 
& firmitudine debiliuim fulcire ac ferre imbecil- 
lizem. Szctet emim offa inquit uter fe connetlnn- 
tur, ccundum commaij[uras arriculorum, C» ba 
con fertiones neruis firmantur C» ligameniu, que 
offibua« adhere[cunt : adem ommno —Á f 
charstatis GF paci colligatse im Ecclefia "Dei vel- 
Wii coguarionem quamdam efficiat (psritualinm 
ojfium , C- im vnum con[pirantem confenfionem. 
Hanc igitur pulcherrimam & iucundiílimam 
harmoniam cüm przdicare vellet Propheta, aie | 
offa à Deocuftodiri. 
Tropologicé veró S. Gregorius lib.s. Mora- 
lium cap. 22. Qw.d per offa (inquit) mifi fortia Ofa [pri 
fata defignantur? de quibus per "Propbetam di- —— 
citur Dominus cuffodsre ofacorum. Pet offa igi- 
tur fortitudo fignificatur : atqui. fortirudo fim- Proo.19, 
plicis via'Domim ait Sapiens. Cuftodit ergo Do- 15. 
minus iuftitiam atque virtutes iuftorum , ne iíta 
eorum olfa bonaque prz'ttantiffimain tribulatio- 
ne deficiant, num ex bis non conteretur. quia, 
fi nonnihil fortaffis per feruorem tribulationis 
aurirum fuerit, per Dci gratiam inftaurabirur; 
fcd nec vmquam ( vx S. Bernardus ait ) propofi- 
tum. cordis eorum , numquam (alubris sutentio 
conterstur, vt concups(centia titillanti detmr af- 
fenfus. Optimé edam per offa hic intelligi poí- 
funt przdeltinati ad gloriam, de quibus allego- 
ricé fcriptum eft: O; mon communnetis ex eo. 
Nemo enim eorum , etiam(íi fubinde confra&us 
fuerit, conteritur, quia ad zternum interitum 
non confringctur, ita Ianíenius. 
ii. Mors peccatorum mala, ] Quemadmo- 
dum ctiam S. Cyprianus non femel citat lib.con-. Moers p 
tra Nouatianos: Vulgata vertit, peffima; S.Hic- «aterum 
ronym.ex Hebrzo tranftulit, snrerficiet smpium Pme 
malitia. Quia nimirum corum improbitras,quà 
fc egregié munitos putant, in corum capita reci- 
dct, & apprehendet. illos mors fecunda, verà 
omnium peffima, & quidem aterna : quam iure 
potiori, quàm Epicurus apud Laértium lib. ro. 
communem hanc omnium mortem , egixod'igrzoy 
zgauy, malorum omnium maximi borribileappci- | 
laueris. De impijs enim apud Ifaiam Dominus | 
ait: P'idebunt cadauera virorum qui prauaricati Vim 66, 
fint in me: vernm eorum non moritur, G- ignis ** 
eorum 


TN 


1 


, ] 


IN PSALM 


eorum non extinguetmr: Gb erunt v[que ad fate- 
tatem. vifienis omm carmi: vc meritó inclamet 
Palmi(ta, Mers peccatorum pejfima , cüm inic- 
rim prerofa im. con[pellm "Domim mors fanilo- 
vum eius lic. Illos non morituri manent vermes, 
ignes, cormenta; hos pulchricudo, gaudium, glo- 
ria zternitati commeníuranda. Dclige : delectus 
in manu tua cft, cm fuga & perpetratio peccati 
in manu rua fint: fed & 1mirauo Chrifli in manu 
tia cft; Errare non potes hoc duce, de quo fcqu. 
veríu fubdirur: : 

23. Redimet Dominns unimas feruorum [va— 
ram. | Qui nimirum ciusimpleucrint volunta- 
tem. Nam hi fingulari animi latitià dclibuti, 
iucundiflimé placidufimeque. demigrant ex hac 


Men infe- vita, & iDarazíar , hoc eft, bonam facilemque 


mmn H^. rotrtem; diuinitus confequuntut , & optatam il- 
Matth.15r lam vocem audiunt: Esge ferme bone C. fidelis, 
aL qua fuper pauca fuif fidelis , fuper multa te 
con[Htuam , sntraimn gaudium "Domini tui, Hzc 
aurem merces eft omnium feruorum illorum,qui 
durh viuerent , non fuam , (cd pro fua diuinam 


VM XXXIV. 617: 


amplexi funt voluntatem, eique fe totos deuoti(- AN N o- 
fima. iubiedtione tranffcriplerunt. De quibus TA T10- 
fubdit: Ec non delinquent. omnes qui f[perant in NES COR- 
to: id eft, qui Dco in omnibus fidunc. Quiíquis pra. 
autem feliciffimim hanc artem callet, ac reipsá Fiducia in 
tam prouidentia: diuinz, quàm voluntati perfe- Leg li- 
éte Ic tradit, graues viiorum jníultus non fufti- sns i 
ncbit. Vera enim in Deum fiducia, non tantüm cats, 
inquic; pe&toris agirationem. fed & huic contra- 

rium torporem mcntis ac fenium tollit. Difercà. 

hoc ipfum confirmans S. Bernardus tract. de. 
Gr.tia & libacbitrio. /74, inquit, amsmos, fi mon 
prafumat ae fe, fed jiconfortetur à Deo, poterit 

vtique dominars [ui, vt non dominetur ey om- 

ms imiwfhta. da, inquam , Deo innixum 

nulla vis, nulla fraus , nulla iam illecebra po- 

terit. vel. flantem- deijcere, vel füubijcere i 
minantem. Alioquin Fate nitur, íi non ín- 

nititur. Difce ergo Deo fidere , eriamii om- 

nia tibi aduerfa fint ; difce contra fpem in fpcm 

credere , & volunuas Domini in manu iua diri. Ifa. 55,10. 
getur. 


IN PSALMVM XXXIV. ARGVMENTVM. 


YaAust rd AaGd, 


P(almus ipfi Dauid. * 


Kaj s£ ev ES Na^tds dlausiz, ipm 6 ug-— Hunc etiam P[almum eodem modo beatus 


x&e1(O» AaCGid , ud TE ZasA dwwáus- 
* 9». Máurta dV wg) cóc S Aoi mot — 
elas* kurz JB unus To XasA TU x 
1 viv AGiuDpy, vov ipis , ug) copbter 
: d aye; énesrie gumuqoríaz efjotm. Mi- 
: prora, di wy] v]. Zutaten , wg] Tp dÀ- 
" Aa , oi mg ZadA Tiv AaGid zamianuor, 
A'?9oc d uà done 2águy dpubéew Tt 
Quvac Tw baGid n ael TT dvxsi ud A- 
Ay o^ujuiow dpjürew Quoi * dope EX 
aráant d&wuon, duudutac, aveje vov 75). 
ÜAar eixéuc xx /a04)A Sub, 


"Dauid protulit, cim Saul eum. perfeque- 

batur. Meminit autem (fy malitie Docg: 1-Regas- 
s enim, que apud. Abimelech. facerdotem 

affa fuerant, Sauli indicauit, (Qj. aucfor 

fnit illins maxime internecionis. Mentio- 

nem item facit Ziphaorum ,e5- reliquorum 

qui Dawdem Saul indicarunt. Alius au- : 
tem non omnes bas voces Dauidi conue- 

nire dicens, eas yn anima potis aduer[a- 

rios quadrare ait : contra quos cum cuis 

omnis debilis effet, ad Deum "pmuer- 

forum. merità confugit. 


PARAPHRASIS 


S dpcsrrats pue, mo quio 
: EUEE Uc r0? Suu (ac uus. 
" Ka 2f cippdpiav 5 Tu Zi, € 9 d'igin 





RIKAXON XUg4£ CPU d- 1. fzN 


53 vDICA Domine nocen- 
A tes me , expugna impu- 


gnantes mc. 








Pulcher eft verborum. ordo , & precibus 
? «pirum yj. H'mowjepmewdmd. viriiufti conueniens. Primüm enim petijt, vt Iudicium 
- Acedit 


"gu m Tf. Don Sr, ek" dr, Vra? — vniuetforum conditor Deusiudicaret ; ac de- fexesian. 


$ mutejas vl) -|sgor. 
C. Emaa6S omws wp) Ov- 


inde,vt fupplicij fententiam proferret. 


z. Apprehende arma & Ícu- 


psod , xod circus ei; rl) (oi9edy tum : && exurge in adiutorium 


" p , v t m ^ , 
E y «E Xxsoy popcpousw, «ou ovy - 
Toxvs I. 


mihi. 


;. Effunde frameam, & con- 
liii clude 


618 


PARA- 


Sis vA. LüiE Ines 


TRVM. Cüm belli meminiffet , neceffarió. etiam 


armcrum fpecies appofuit: hac panopliz fi- 
gurà eos qui iri malitia viuunt, percerrefa- 
Dewmt ciens. Neque enim Deus huiufmodi arrhis 
eru habet 
armi, w indiget, vt impios calliget; fed fufficit. illi 
irbpios ca- 2E , : R 
fe. ^. vcrbum ad füpplicium infligendum. 


fum. 
Verbum Satis mihi ad falutem. eft verbum tuum. 
Winds m Quoniam enim armorum meminit, merità 


docuit Deum miniftiis non. indigere ; fed 
verbo folo & illos fupplicijs ; & hos benefi- 
cijs afficere. 


4. Confundantur & re- 


uercantur , quarentes animam, 


mcam. 


Auertàntur retróríum , & con- 
fundantur, cogitantes mihi ma- 
la. 


Aberrent, inquit, ab his qux machi- 
nantur, & frudus malia fit ipfis Oppro- 
brium. 

5$. Fiant tamquam puluis ante 


* Vulgata * 
coarctans 


Pl. 1, 4. 


tribulans eos. 
Hoc & in primo P(almo pofuit: Ze» 
Jic impy, non fic: fed tamquam puluis , quem 
projet ventus à facie terra. 
6. Fiat via illorum tenebrz, 
lubricum: & angelus Domini per- 
fequens cos. 
A»wli —— Verte ipfos in fugam, committens an- 
"e gelis qui. cerni nequeunt, peifecutionem, 
twr, Ad hunc modum inuenimus etiam Affy- 
rios ab angelo czíos, & JEg /ptiorum pri- 
mogenita exterminator de medio fuftulit. 
Tenebras vet. & lubricum , ruinam. vocat. 
Impingentes enim & lipfum patientes, pro- 
ni ruunt. & precum fuarum iuftitiam olten- 

dens, fubiungit: 
7. Qupniamgratis abíconderunt 
mihi i interitum laquei fui: fuperua- 
cué exprobrauerunt animá meam. 


Iniufts, inquit, adueríus me in(idijs vtun- 
tur.Q uod veró dicit, exprobraneriit;Symma- 


Dic animx mcez, Salus tuacgo . 


faciem venti: & angelus Domini 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
clude aduerfus cos qui perfequun- 
PHRA-— 


x^aly e Gyawriatc Tuy za bua. 


XOYTuY (4. 
Tlo^épas wyyjuorótoute , PN R e 


nhu T eid n cvescrtÜena , Tul yuan T 
mavom^uas cx eio] Tuc ome ia mu ds-. 


(&c. OUd 93 sure Éric xen?) 5 5b 


Ko? d. wy tuc dd mavrac, dpxai dà Gul 25-.- 


996 &ic muweiar, 


Ero 7i oy pito rame jab, 
(ov ui £yo. 


Apu uo à cic Marx € €ic owmelap, 


E'zreid 359 Czoueoy uu mubycLote , eindrsc idi 
dut , 9n d acf 4 Üorepydv 0 9c, dd 
AGyo uóvg wires woNaQ] , xg Tir 
dtp rel. 


3. AisruuSrim (Con o) Gare 


T !rucas , (&) Cnrerric lu) Nu 
xl» uo. dul: 

A'noseu cimi Can ac (x ozi- 
C'9 , Xd) ) xa gus, ran ($ ^s- 
2 Copdpoí uoi xaxa. 

Aux ua; pruci, Qno, d Tupóiun à y- 
vára uoi, aliorum Tis aumelas Eonxgp- 
"ia. 

£. T'em9 trug diré vic xa- 

^ , ; 7 Sov 
(& «ecimwzov dispov, xe) atyeoos 
Xvgya Cui euy aT. 

TéTo xg) 5 T. cesi ro aud siBbur: 
wx UTC 0i davGEic iy irtec dI. Gier, 
Üv cues] diu (O)9 oró ames urn T yii. ' 

€. lem à ód 0c au)uv eXo- 
(Gc € GA nput, 5 o aye C? xvplc 
xo adwutoy oUTHS. 

EPelor ure cic Quy , mit doedro 
d yyi^oi, Ganpezu clu) diez m, OU Tac 4j- 
CXsxojdy , X m6 A'osuglou ar^ d'y) lou 
dyaupiDiyruc : E v Ais viTicv ot aeo - 
xs. 5 oAoUps,vic dites, | Xxove6 03 ng] 
à^ iem 1l) grim 2A. ol 50 eesc- 
JHa4ovrée , wgj oi Tov ÜAucDov ro pores, 
xaTUT/Aifsmi, v, demvo v o0 is vo d ixguor, 
ird. 

C. On desay équdr pun 
dia Q3oeay ray" QUT" Mt- 
Tli) dvadiron lui Nporyló ov. 

A d ixoic, Qna, Mi, xau) xaT 
iud, à dà dreíó iguy , Umolpuzas à Xv uu 


a9. 


— 


IN PSALMVM XXXIV. 


x eipnism., alrirm?) à bm xpu Gal, xa.- 
(Goxcbal odor 028r, 

4. EA9fra aiid quyis lo à 
"4vuzx , x4 à Seg. lo Gxev ipe, 
gu» aére eu: xg 6) Tf m tyi 
qecára 6 ari). 

Ok xalaonsLat ucí, tnn, etamboum, Y; 
quis idíoi6 d ixvUoKc ukzriooit , C dimer 36- 
xiv "arc tony O'hegy , Tito 52 
Là d ywex.. 

0. H'3 vy geo dyaowua- 
etra c) «vd xvejt , C reecpStios.) 
ei TÀ cameju aud. 

í. IlaY(a (y óc jucv ieodor 
XU2J$; TiG G[A0I0g (o1; 

E dí,tna , «gj Suund ias € dDpescu- 
vli Ed soit ovi, doa Ooit xa pmucopa) , dM 
aro, xd) d/a vraymuy upu vg opiam ub 
yov ce 6) Dofate Svr, To 0,716 Dpupióc Got 
Tío JwAoi. 0n ubv(G)o V mrpod vo, cra 
grárme (yov 79 xeg1 G9. 

PuoyduO" zlu;yoy 6X aeos 

, 3 A * , 
cegeuTépay ciur9, 7a yov vo nén 
( ex rd daga Tovro adv. 

Ox id& 39 uz) T)d duuaTwTtoy? 0- 
PuopuieX, mUG gWCciegu ad xdxtiw 
d'y ev, ng] iU Gic Erapuyeic. 

it, AvacayTE Largus ao 
xoi, t GIL Pyliox or etoT a (ue. 

Xowotartiar, Qnoly , Umíuema, d. undi 
iAoyrdulto wymooeséMp Go. Ex TET 
là Aux xg) Zigado , kg) «eye ri cis 70A- 
2xí, 

(€. A ored dudar [uoi zroyn- 
ea duri dyalidy , xg] a'rexiian Tf 
Vox uw. | 

E'yài gj, Qno , xiv Toad dyé v, xa) 
dNNoqUAo xaTmyanodulo maxi , x) 
Qi ovs uameoi, xeu am 5; dauugnxic 
dwsesiAsUÜieouo spine, — AUTot d mo- 
Ey mmasera) , Surévo ps cog dccva) C 
AÁ9w PuA Apo. Auria j3,0l). Aun 
ürüuaotr; ox dfa Tj) raid av Qu^ Gne 
efie pspanc; 

(y . E'yà j à) su ou Go raotr- 
627p 01, Greduouluo gicxov. 


Towvs I 


hd ^ 
&71* 246 


619 
chus expofuit, fuffederunt. Innuit autem exi- 
tium quod ei clanculüm moliebartur. 

8. Veniat illi laqueus quem 
ignorat: & captio, quam abícon- 
dit, apprchendat eum: & in la- 
queum cadat in ipfum. 

Incidant, inquit, in ea ip(a quz machinan- 
tur, & in proprios caffes c»dant ; & inexfpe- 
&atam füftineant captionem. Hoc enim dixit; 
Laqueus quem ignorat. 

9. Anima autem mea exultabit 
in Domino: & delectabitur fuper 
falutari fuo. 

10. Omnia offa mea dicent: 
Domine, quis fimilis tibi? 

Ego veró, inquit, Domine, & animi dele- 
&ationem, & lxtitiam, in bonis tuis lucrifa- 
ciam ,& omnibus meis membris te folum effe 
Deum vociferabor.Hoc enim fignificat illud, 
Quis fimilis tibi? nempe, quód folus Deus 
fit qui aduerfus omnia potentiam haber. 

Eripiens inopem de manu for- 
tiorum eius: egenum & pauperem 
à diripientibus eum. 

Non enim finis à potentioribus tenuiores 
circumueniri ; fed & illos opprimis , & his 
fubuenis. 

11. Surgentes teftes iniqui , qu 
ignorabam, interrogabant mc. 

Calumniam , inquit, paffus fum , accufa- 
tus de his rebus, quas ne quidem cogitaue- 
ram. Ex iftis calumniantibus erant Doeg & 
Ziphzi, & cum his plures alij. 

11. Retribuebant mihi mala 
pro bonis: fterilitatem anima 
mea. 

Ego quidem,ifiquit, Goliath de medio fuf- 
tuli, & alienigenas fzpenumeró expugnaui: 
prztereà etiam ipfum Saülem fpiritalibus mo- 
dulationibus à dzmoniaco furore liberaui. 
Ipfe autem. oppugnare me non ceffat, morti 
me & obliuioni tradere cupiens. Szerifitatem 
enim hic obliuionem nominauit, quippe 
quód per filios memoria conferuetur, 

15. Ego autem cüm mihi mo- 
lefti effent, induebar cilicio. 


Iiilis Humi- 


PARA- 
PHRA- 
SIS PA- 
TAVYM. 


Solus Deu 
omnil ua 


pranalet. 


Sterilitas 
pro oblucie- 
nt. 


620 
dapi Humiliabam in ieiunio animam 
"is sA- Ineam : &  oráatio mea in * finum 
* yug, TH Cum conuertetur. 
fii36? —— [n(truimur ex hoc loco, quomodo cala- 
mitates diffoluere debeamus .. Cilicio enim, 
inquit, przcin&us, & ieiunio confumptus, 
€ Deo preces offercbam , & precationis mez 
irinvie va- fru&tus percepi. Hoc enim fignificat , quod 
^. dicit, Er ératio mea in finum meum. con- 
sertetur. ld eft , fa&à precatione , à Deo 
quz petebam accepi, finumqjue meum re- 
pleui. 

- 14. Quafi proximum, & pu 
fratrem. noftrum, fic complace- 
bam: quafi lugens & contriftatus, 
fic humiliabar. 

Omne, inquit, ipfi genus officij tamquam 
germano fratri exhibui , mocrentifáue ac lu- 
gentis humilitatem imitatus fum ; non fufti- 
nens vt ob re&é fa&a magnum quid de me 
fentirem. . 

15. Et aduerfum me letati 
funt, & conuenerunt : congre- 
gata funt fuper me flagella, & 
ignoraul. 

Ipfi veró mecum multitudine inuadebant, 

Ismic- futurum fperantes, vt. me occiderent ; ac re- 
pac penté irruebant, ignorantem interimere ten. 
4 " 
mabime. tantes, Quod enim dicit, Congregata funt fnu- 
pero per me flagelía, c ignerabam ; hoc Symma- 
chus ita reddidit , quemiam congregati funt 
contra me percuffores, e ignoraui. 

16. Diffipau funt, nec compun- 
e. 

Iti veró, inquit, fpe fuà fruftrati ; & 
diffipati , non funt poenitentià dui , ob ea 
quz malé confultarunt ; fed iterüm eadem 
aggreffi funt. 

Tentauerunt me , fubfannaue- 
runt me fübíannatione : frenduc- 
runt fuper me dentibus fuis. 

Omnem, inquit, tentationem adhibue- 
runt , furorem fuum faturare cupientes. 
Quandoque enim fallacibus verbis vfi, me 

capere conati funt: nonnumquam veró inftar 
Iconum,cedem inferre cupientes, rugiebant. 


PARA- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


E (reis &y vneeiat Thao o luo 
I4v , X9] 9 toC 302779 [409 i6 X0A- 
Ty |A0u Yarss eo Qin). 

EynüSw ca) 56pla , mde 4€ 2veá 
quc avuQoeoe, Xd xxoy dp, Qvow, dum d. 
Up Qs, xo) meia. xaremedpe ; mdi 
inerías TU. 9«d «vcooéttegr , v, ldtyóplu 
T aivhcwe, ToU  xopmuc. Tb 50, Ka) 
aveon dy uo €i; who ugu "eroc egthat- 
4, 8o ongiv]* ari 5, evesa ovo aou (a 
idtxbulw c3 T 9Y8 is airlicdc , xg) vor 
XÓATTOY gu 2A e9uw. 

id, C's manc ioy, wg Gc dioe 
£a N € LÀ 8. ur t 
Qpoy "nusrtp9v, árac Guncecav" ax 
atibdy € exySpuzr dur, rus $a- 
mevéulu. 

Tlécur àure! 9n; Stegareías oic ddA- 
Qd rci evegaltieon, à, d coton Qe Y) 
"i Soros upuge ulus sitom , ix. dra 
guy» urjatesvei foi Gi; xampSa- 
uan. 

i£, Ko) x27. ipi0d do pegnov- 
cap, xgj Cus ug" uir 3u- 
cay JA. ipk uasvyes , vod ix. $- 
yay. 

Aívo) d a! siolSou rfery  dpocir pa 
eegcdoxdvng , wj oLamwalee evesct- 
Ca^w , (6v dria zreespuduo, TàÀ 
99 , Xuwhowru, 9X dà pasmAc,G vx 
Érov , wUrec wpukrdboty 0 Zupuax Ov, 
Xussor v) wgT ipo cDKTa|, xU) oOx V- 
ran, 

ig. Aiesrieyman, vgl d xartro- 
ynCan. 

Ka] dfgjttprüymit , quo) , 75; (vid e, 
xij eu adr, d umuti3nray id. oc 
ttgxdc CundUouyG: do. duSig vi üumeis 
bzw eipno, 

Emdeavay us , d esuuxTleA- 
gy jus poxmeAc pud". EGpvla im, 
iu GEV- odo (uc brav. 

tud. rane quon , docto 7 eloge, vot 
oix£ioy S'vuby umiuy Buxbu or. aperi 1p 
jà dum xesudpu Moon, doedüew 
breiesirm , moi dà MÓrr eov iCpu xor qo- 


savnc. 
í uA KV^ 


MYM XxXIV. 621 
. 17. Domine quando refpicies? Scop 
Reftitue animam mcam a ma- sis r4- 


IN PSAL 
"a . Kugis moT6 rov; »on.- 
xara ov luo pulo uico Yi 


TRVM. 


kaucapy fts aurai y, orà Ned luo 
quovo yo uou. 

To 00x bxaAdy edmw : dod qoSudy 
vl fBokSeis. Tlóre, 9nois , Uhntairy , «9j 
brausses jd nandplo; Kpeia(oval ago ? -]u- 
aed f. vorcarmuehsum ed oor? Ejpecde di 
dy, E'pulas Vi ip vic ódbv(ac i. 
JJ (1i Ji 2. bre 6 qox ) 
eixówec üw(QU, wg) Morar «esmryipdh- 
ev , i dpoley xj] nod. dlan- 
tr vi rame. Tho oro Ji uo i 
Zéuuay B ? uprómrzz ugu, clgmur , dyr] 
78 , Tl 7rdonc ad Sep, Vpnugy Qon- 
Seac. 
sh. EZouoneyt(opu (9i 6a $m- 
joazia mol , 6» Aa (Qapá ai- 
Yímu c6. 

Tà, é& ^ad Bapéi , & ^gid mara, 
Z/uuga Ov epis. Tledppnox dà bà dn. 
sy c dnarmyi Xeisvü cuxAanadly dd'u- 
cd» à '* ^aGid . 

df. Mb d yapencdy joi 
sapit quos e ac, $) p 

ubrés jus üapsav, xg]. diotrivor- 
r6; Qa ^ oic. 

Eau Su 7ra?uy v). tv Z20UA mra eotu- 
"aymey vmuhra(o uxílo , de Quas. LO 
aoxeysag Mon y à moaulw JV egi. 
ToUx Ji x) Jf TE A cuqievey di- 
pas. 

x^. O'n &uoi py eipnuxas £- 
N&Nay , Ciz opylto doNou dho- 
yíLoVG. 

Quuxols )9 xe» opo! Aónoic ci yj mfi 
xa(axpuTilew 3 ópyluó Vei, d 60a mph 
lo) Sfgsoias Vor. 

xd. Kal £m im dui? 
góp.a. duy éizrov, dye, dzys , i- 
doy b éQlan uoi SpA. 

A'rr1 7 ,Svacaq i poi ut & Ea Gs Aic ai o- 
gdpor , Vy promuy Aorror ql) xAx pud) 
dos denas, 4 qune iQnd ig pioi sad igo 
evuQoegic. 

xC'. Eidég xveJ6, [9 aX pauniari- 
eje xUdAs (L6 Tog js dir $uod. 


lignitate corum , à leonibus vni- 
cam mcam.- 

Hoc non increpando dixit, fed opem im- 
plorando. Quando, inquit;apparebis, & opi- 
tulaberis mihi iniuriam paffo ? Redde ani- 
mam meam omnibus machinationibus fu- 
periorem, Cüm autem fuperids dixiffer, 
Frenduerunt fuper me dentibus fuis, fremitus 
autem proprié leonum fit; red cos etiam 
leones appellauit,vt crudelitatem ac ferociam 
animi illorum redarguetet. Quod veró dicit, 
vnicam meam ; Symmachus , folitudinem 
meam, dixit, id eft, omni humano auxilio dc 
ftitutam. 

.. 18. Confitebor tibi in. eccle- 
fia magna ; in populo graui lau- 
dabo te. 

Illud,7» populo graui,Symmachus;i» peps- 
lo copiofi [fimo pofuit.Erac auté hec przdidio, 
quà fignificabatur fore , vt in omnibus vbiq; 
Chrifti Ecclefijs Pfalmi Dauid canerentur. 

19. Non füpergaudeant mihi, 
qui aduerfantur mihi iniqué: qui — 
oderunt me gratis, & annuunt 
oculis. 

Hic ruríus mentionem fecit corum , qui 
Saülern contra ipfum incitarunt; qui quidem 
amicitiam fimularunt , fed hoftilem in mo- 
dum fe gefferunc.Hoc veró etiam in fequen- 
tibus dixit manifeftiüs. 

20. Quoniam mihi quidem pa- 
cificé loquebantur , & in iracun- 
dia * dolos cogitabant. 


. ] : * , Addir,cecra 
Amicis enim verbis vtentes, iram. vcluti loquenies, 


interrà quadam occulerc tentarunt, animum 
habentes dolo refertum. 

i1. Et dilatauerunt. fuper me 
os fuum: dixerunt, Euge, euge, vi- 
derunt oculi noftri. | | 

Id eft; cüm infidias fenfiffe me viderent, 
denudarunt deinceps, quam anteà abfconde- 
rant,inimicitiam; apertaQque voce füper cala- 
mitatibus meis lztati funt. 

11. Vidifti Domine, ne fileas: 
Domine ne diícedasà me. 


Jiii 3 13. Ex- 


* Vulgata 


622 EXPOSITIO PATRVM SRSCORYM 


PARA- ;» Exurge Domine, & inten- 
PHRA- 


sis s4-. de iudicio meo: Deus meus, & Do- 


TAYM. minus meus,in cauffam meam. 
Dew om- Iudex es, Domine , infpicis omnia , nec 


E quidquam cft quod confpedum tuum effu- 


giat; ne defpicias ea quz: facla funt, nec me 
tuà ope deítituas; fed iudica, & celerem fcn- 
tentiam profer. 

24. ludica me Domine fecun- 
düm iuftitiam tuaam:DomineDeus 
mcus,non fupergaudeant mihi. 

25. Non dicantin cordibus fuis: 
Euge, cuge,animz noftra: nec di- 
cant :.Deuorauimus eum. 

Si enim cauffam meam diftuleris, ó Domi- 
ne,iterüm me illi irridebunt, & occafionem 
lztitiz fibi facient dolores meos , & infortu- 
nium meum felicitatem fuam exiftimabunt. 

26. Erubefcant &  rcucrcán- 
tur fimul, qui gratulantur. malis 
meis. 

Induantur confufione & reue- 
rentià, qui magna loquuntur (u- 
per mc. 

Corifufio viciffim ipfis rependetur , qui 
proximum cauillantur. Quapropter hanc 
Propheta arrogantibus .& infolefcentibus 
imprecatus eft. 

77. Exultent & latentur qui 
volunt iuftitiam meam: & di- 
cant femper: Magnificetur Do- 
minus, qui volunt pacem ferui 
cius. 

Exultent & lztentur perpetuó, qui bona 
mihi exoptant , & pacem meam cupiunt; & 
cüm viderint me hanc confecutum effe, ce 
Dominum laudent atque concelebrent. 

28. Et lingua mea meditabitur 
iuflitiam tuam , totà die laudem 
tuam. 

Ego aütem, inquit, prouidentià tuà 
potitus , dies nodteíjue —pracepta tua 
meditabor, & femper beneficia tua cele- 
brabo. 


xy. E Seyiporm X)J5, Y. ; ej- 
c5 T8 xgjrd oe $3656 us ad 
xUgJoc ux, eis Tl) dixloo quov. 

Kekrie €i d éarozx , opc d'mw(g , dj 
oUÀ b aw fap A sus iorelins udi mag ídw 
Ti Twcesyplpa , uxd à Tfi a3 us eoesiolaz 
Vpngot xalac hom, didi d egets, v) doe alas 
frgoy Te yicoc. 


x). Keyuor us noe x? hà: 


ÜynouoTubbu cà, wuoje o 92; Q0 
€ ui iryapénzas uai. 

x. M9 eiguicay 6» karl iauc 
auraly ; ye, 4e 7i Npuy i iu 
puros daro pacremeilp aui. 

Ej 30 dvaG dono lu) d'ixluw , di d arca, 
Ünsulácun TrdAm Cxéknoi , X9] "ed tacw 
Syd ía& Tic iud ód vrac má), e c- 
xu dubias yao) T iuo d urejaejar; 

XS. Ais usngay xoi Grrex.- 
areca dua, ( dHvyaieovrss 
(oig xaxoic pov. 

E'óysacx o ay alc xil 
erregrrlu, e IAE ND onuoyevTég 
eT éd. 


Kari Qe 5 à alum Toi; Üawapros 
psUn Gi, Trias, Aló mo; uta opes x 


£at. 

xC. AyaNuaS cay C dbogy- 
Sreca aqua (3 Sévorles lp à- 
Xuomutluo us , € emaraca da- 
agavec Mela ouuirt à xjeJ OP (S) 
Sx ovlec luo eigivlun E dd curd. 

A'yaNMudlpo! € ^aiesrms dfareoony 
oi 14 a^ala uo Bs oudpor , € aiic eigo à 
&uic plu uoi* $ D rum; Tvybv put Sasd- 
£y», e$ ? J'earómr Üpyhamuer. 

xn. Kal 9» Adosat jov [4$2$- 
Tice Tli diuorubsluw (ou, dolus 
vbÀ Wufegy vv Erauoy (ov. 

E'54) d, Quoi , 7 36 «vegiolaz YaroAgu - 
cuc; Quo] , voxTup Q Lui  Wpkegy Tic cac 
ép dic ptoferloo moii) , Q d'imude ow 
qui ( dUspyAcias U jariau, 


COM- 


utjaAojpnuoni , TuUTlo 0 «respi Uritu- 


IN PSALiM VM XXXIV. -— 623 


"T CO M- 


RIVS.P.A- 


COMMEÉENTARIVS.; »" ee 





QV xorNTAz Mr.] O' uana 


adun9 9 4 yeray T6 1 fegüc , a»Aa di- 


xs 9a] , tj v9) oes dd. mnia Tlu) dueguos. 


ewdlo ? 93 ainréTTuv. H' 29 dd ixía aii 


d'iguosuiy Grarriov , dE xj 6 dÀ uix Ov y 


Sejc m dual, Un. su joa Gi, iau; Ci, 
2g. Axa (on d rii dd. iuc, Tl Cy hn 
mit dd nay Yero wow ole. 3, Tod TD. 
a^subyón , Y djaSd vp moet 
aUm 71, € savais G Volegirarme vii di. 
xguoruuy, TloAjugu dV ym jprát out, dye) —. 
xgioc xj v5 eid n vy[ ünhaw enesriona , TU. 
qxuguaud T maronMias uc ame av- 
Cav cxd eue) , OU 0 ÜaAoit noA aC ux 
à 3b xf yr, , d px Q4 O^ vec n- 
puelan. NoRos eis y dio. énAe earum 
uÜn , Qn * aigiaugo jp aiDeymios 
T) T9 20590 149 mr Alu) Sgotalv] evum- 
pred ro» or d mgl, «gj olor ie o4 
gowuugS clu) x? TÀI dd psvrov àuTov op- 
lui afpiptesr , x, Toc Ll Hg yop pool 
ai $c da yer .. namo i Isai v) 7t- 
eac, ek armies] $26 aumik , oio Tuy O- 
mas dpussa;dp Gv» vl olxeías dv. apu, 
Q'zàw 59 s) upisi Dui) EanAaGid a Tir 
stieg , Tl) x? murmt iDyou, dcl enun 
arp suy x2 Sig dc dfÀ mui eic 90 02 ln 
Gugleom. ai Des?meu , «v 0] 9v e muet 
Axppr, cc H'oulz; óx muocjas vi) ddixem 
ipyidpor ^4 Tí cl O exogrfyoous pos 
e£ Edu, Tb diee , air) 78, )U uva cor 
ala) joutalas qtu, Y; ab qegzor 9a ' Gu- 
aiag Tp] xaladioxormer ut. ST 0 Xvu- 
ug, Ov. Th 39 yuyinsqlipor, clon enocirat, 
T3 d ev uA or , diri 38 ,dzrdymow i3) 
qXbluAnooy uu (pi; TV d'eguur , vll ópuld 
&oTy Eiod dondpyur.- Ox cim, ardow n 
doxveww gpibmoo 29 id Ciro E) xes dw 
Vue Vorü 78 aD NI dUyspeiae Cx civ 
vi Ud cp 1 dysau Tcv Boden. Kaj enel, 
7 det uunc vli Aoyxylw , s 
qu) eid Git moAMuloic , exescrióna, 
Kaj aV yxAeor , sure, xalAucor Qu) a 
cuc epus, Wy dade máiuor , 42 
(xasor , ol» merae vpn (Qe dino, 


M IKAZON KIPIE TOTIZ AAlI- 


) eO» acsi ónmo9u ux. 


"Uo "^ 3 . TRVM: 

38 vp1cA DoMiNE NOCENTES MÉ.] 
t Beatus Propheta non petit hic vt 

Meza inimici eius malis afficiantur,, fed 

vt iudicentur; inimicorum fuorum iniquita- , 

ti iuftitiam Dei opponens. Nam. iniquitas Iriqwitas 
iuflitiz aduerfatur , propter quod iniquus ct- verni Es 
iam viro iuflo, inimicus exiftit: quoniam 
aqualia qualibus amica funr. Quando au- 
tem iniquos iudicat , iniquitatem in ipfis de- 
let.S:cut etiam dum expugnat impugnantes, 
facit hoc. in bonum eorum qui impugnan- 
tur, vt. iuftitiam oppugnantes ceffent. Poft- 
quam aurem belli meminit, neceffarió etiam 
armorum fpeciem proponit ; omnis generis 
armaturz apparatu iniquos dcterrens, Deus 
enim dum punit , haud armis vtitur, vt cui vs 
veibum fatis eft ad fupplicium inferer.dum. 
Alius hzc de Filio accipiens, ai, Verbum 
quidem hic humaná formá fingi ;, verum- 
tamen apparere Filium Patri affiftentem , & 
quafi bellatoris more , iniquis iram fuam in- 
tentantem , & aduerfürijs. fuis refiftentem. 
Funcftus fané Iudzos manet finis: fi quidem 
Deus ipfis refiftit, tamquam omnis generis 
armaturam, vim fuam excrens. Vult enim 
Patrem arma fcutumqQue arripere,per qua ni- 

mirum fuam erga gentes omes offenfionem 
nobis faciat manifcftam. Ad omn'modam 
enim hominis fimilitudinem , dc Deo fer. 
monem format: ficut. lfaiss ex fupplicio 
impiorum ipfum venientem dicit: Quis eff tffe 1G. 5, x. 
qui venit de Edom? lllud autem effundejidcm 
cít quod ftringe frameam tuam, & conclude 
aduerfus eos qui perfequuntur me. ita Sym- 
machus. Nam quando [gladius ] ftringitur, 
tum quafi effunditur. Illud autem conclude, 
id eft, ocurre & precludeipíis curfum, im- 
petum ipforum gladio. co&rcens. Non dixit 
Suinge vel extrahe: nam ad hoc labore opus 
erat ac tempore; fcd effunde propter mulcim 
facilitatem, qua eft(cüm quis voluerit) in cf- 
fundenda ex vafculo aqua. Ex quoniam viro 

forti ferrum. denudante , hoftes fugam ca- 





pere folent, adiungit: Ef cenclude , id cít, 


prohibe fugere, circumdando eos. Non 
fimpliciter mitte, fcd effunde, id eft, inftar 
riuuli fluentis. 

3. D1c 


624 
coM- ;. Dic ANIMAE MEE. ] Hoc ipfum ani- 
MENTA- me (5lus eft,quàd illi Dominus dicat, Sa/s 
RIY$S PA- 

tua fum. ego. Confolatorié igitur ad Deum 


gicit illud : Tu dic aniz»e mea, & annuntia' 


illi Gluten ; id eft , efto illi falus, ipfos fup- 
plicio afficiens. Quod autem Deus dicit, 


: opus, non fermo eft. idcircó fermonem po« 


ftulat: & quafi vitam fuam abnegans, petit 

Gies. illam quz in Chrifto eft,vc poffit dicere,Pins 

autem iam non egoyviuit vero innmie Chrifhu. 

Cüm veró, inquit, hoc fa&um fuerit , & me 

exaudiueris,confundentur;qui cemeré me ag- 

grediuntur:q.d. Fruftrentur ijs quz fc&antur, 

fitque ipfis pudor malitiz in corde, neque 

, €onfiflant coram facie cua; fed terga dantes, 

Iusi im-. | cedant victoriam mihi, Vel etiam Iudzi qui 

pret Chrifto funt infidiati, & laqueum (vti puta- 

do pua. bant) inextricabilem illi przparauerunt,con- 

wU^" — fui & pudore affc&i fucrunt , poft refürrc- 

&ionem. Quin etiam rétró conuerfi funt, 

fugitiur fadi & exofi, & dcefiderabilium 

bonotum guítu deftituti : & omne genus 

. immedicabilis calamitatis incubuit ipfis ,. iü 
omüem ventum difperfis. 

p FrANT TAMQVAM PVLY i) 

Dew b. Siue de hoftibus, iue de Iudzis loquatur, 


z - idem eft ac fi dicac: Imbecilles fiant, & 
rl captu motudue faciles , inftar puluerisà ven- 


to, qui omni flatu circumfertur. Vnde fit 
vt non appareant ampliis , non fecüs ac pul- 
uis, quem ventus perfequitur. Ec quod ad- 
huc gráuius accidit ad eorum infirmitatem, 
inflat eis angelus perfecutor , qui neque con- 
gregari , neque fimul in vnum conucnire il - 
los patiatur, fed iugiter eos affligat. Imó veró 
fint ramquam in tenebris ac loco lubrico fu- 
gientes. Perfequatur autem illos angelus vr- 
gens,ne,co paulatim incedcrite,lapfum effu- 
giant.Per hoc autem cafus perfe&us infinua- 
tur. Qui enim ignorat quó currat,& inferne 
habet przcipitium , adhzc ab alio vrgetur, 
quid non patiatur ? vtpote neque ab oculo, 
neque à pede adiutus. 
Pte lapi Alius. Nis impiorum tenebrofe : ne- 
fera. — fiunt vbi impimgant. Petit autem im- 
piorum adionem tenebris offundi ( vt- 
poté tenebris affinem) & illos labi, velut 
qui per lubricam viam incedunt ( ni- 
hil enim firmi habemus in iniquitate ) & 
aboleri, ipfos Angelo perfequente, vti ipfi iu- 


EXPOSITIO PATRVM.GRECORYVM 


). -Emow TH *TXH Mor.] Aus» sd. 
v» cormeja 621 aid "juae, vo eire &uci 2 
xug1or , Xormpía cou eiu] to). Ilejc 2 Subs 
8 2b4 T8 c gkwnxde, ZU claw eff 
"dvjf. ugo* gy vr eios c om aule. 
eil, fy arii camen , niupwrdsiuoc 
Ckeíruc. O' 9 dy eroi Shot, poor e Ay io. 
dà ^óoor airéi ,. xg) dic mhi ord Colas 
Wprrdi D, aicéi vli & Xeszd , ba Mer 
d 9 àxtm ed, 5 d rupi Xeicbc Tére 
Jt, ra, "flooyApiu, xu cov Vresaeuvréc uu, 
aiousÜkcoyra, ol udo Pityeésui m 
oky, dfgupouts, quon, dv TopdLowy, wj -- 
yoiTo KUTUJE agis 5c 7b rep ag Yn Xxp- 
T undi eirmecUy ej dbopcOUROU ugu, 
d^Ad vda dórmg c Sgyarwodnecdy mpi 
db. H'wa oi Xeicin &tobsleagnc, 
moy Gore ddfigux(n, aic Crhpurar, eoe 
otyrec 'udaZoi, rioetu) 9mouy 9; Grtregoryomg 
Als digo, A'mkeatróny d eic 
Tu Ü7rígu, gi9nroTec oieoutea , Q SOcv- 
git , Xy d'ydLcoi vl 4 EnÜo pde doS adv, 
2j 14» €id D» avi. cuutoegt dymácov 
Urofytora), Jfgarepéion 6i 7à/g afugs, 
(. TzNHeHTOZAN xfi xNorz,] 
E/n dbi "tuor, £i de l'udaíos ,dy;l 
7, d&nát jionG C sÜtmpkasor, ng) dbua- 
muxo , d'arip Sod à »Ec mul dri, 8 
var) 7rvéU uam oa dor OM . do $195 d- 
qaréic Syr abiieura,, dc à dion dp Ge 
diápo vnic. Ka) qó 'ézi Qopsixtóvebér ame 
Til dOweia üuTV , € àyyi^u iu7riilorr Qu- 
eX, umi gua Dye) , uiris 7rd) d esu, 
evy ytopesy , do9ud Edu wem ex 9 Ale ora üw- 
ít . S J'oirro dà C. uc Co muore? qd Uormc, 
xg) or 0^u&pd . a (ud Ed rta J'À tie 
i5 dA Eti, Tra ul md o2ad6n- 
eo Bad em, Gk ti om m GAB nua, Altre 
Terai Ó* 71a uà kei S3 mé ov. O' 9D ux 
eid dC m8 Pod y iod am xd) udyor mo- 
xdwe , Ó map d^^w treoycdpOs, ví à 
Td9u; pim ógSuAMd , Mir ved Bonfe- 


A9 A1 520) davCdv axorema], dx 
Vuoi 73 evesovántaoweNEioi 9À mxáv wg.- 
musta elu) eestm PU ddixow , ( di 
vxóro «escíxoumur ,) wg uoi , af 
GA negr ódiv ódaLorsas ( div 53 2» di. 
Ma eeryuoU Vxoudp ,) xy daré om^ a^ - 

yu ler M » 0 üyTo) x& à T]J. 


d'xgior 


pO ———————BMMMLALAAMALLIUILILLIM QD DÍi €íÜÍTÁ TQ 


IN. .PRSAtL 
d'ixglan aov . H' ido dov6dv , Bí Ov 
puoofne9t , xa r clo tropeíay Von zo, 
AóEacu Dy kw ois sarta) dUp/ yacsc, 
vfionDiszo xà Go ,eupnÜeiom Quoc da v; 
àA nun, o undi eia] Cy ur] duras, 
dyy&u raadidzorr(e. O'en di ny sj 
dyyAxa] duuauet , zn Toy diram TU 
Ss. xg) duexxiic 7o d Íggror viis 4055 ; i- 
7raA- : 

Ü. Or! &àrEAN zkrTeAN Moi.] 
A53' $0 Xonugy Qv Sid wxe, anatíiac 
xa ixpos|d» pi df. pSoodr drvay uTI. 
A'rr] 38. , detiríon n ouAdosa upi, xpi: 
arme ali sücxgr. iui 0214 Qe àu72 , 
d/z9 ved» iu) xo mioxduni or Nor uirxpo- 
esc 7 Agleai; cuv Garou d ot Tuis mL 
yn cegulid'r. airo x) ol d?! do^ xta iri. 
eor qiia TopéUorri. Alvirrerag d eg) vic 
$ XayA kar! durd. xpUqa' dfato^gi, énma- 
exirGras , a Tl) wontyummy &uros L90- 
dv7ciay Gcglorrat, H' rec uro vic ae25- 
m1 (Oy cucina arsUd orare, oie SupoD Àn- 
eoSuc Ei ci» xarà Xad^ duuozr 1A3o01. 
A'ri) di, delis al du luí uou, 6 
Zónuaz Ov Vastusas cbrw. aima) dà 
ay xpu'Gd lus xe goxsbal ouMpor. Srasater. 
AUR. wg) Y'ud'alo) und Vyorrs, ya 
TU Xeicd , Susdrua 7rd»ylo demas. Ni- 
Ao» di oic ru sx cm düptow, duaprías, 
n6 "radrac To uic (o v]. diuxórmav 52i 
amestdaxw. Ka] dycidiouy JÀ Xaucgperrm 
VavuaAgync, € Jauugralyra, dvJ. dy doit 
D'easvseptiurze, ng) dim üuruc imzeAdD- 
eoiG. Tala «UJ T qoa emu Ufer, i- 
qr À cibi aimurel woputaiu 

f. EAOETO AYTO IHATIZ, HN OT 
riNOzkri] A's, d escworm: Xou- 
ug aO, ld uà idu, Ci'c 5o Di eipnus- 
ya. uio oro cic] evesasopsmut , qd 50 
péotor i cvuGiae t mis talesit dumd mest- 
Oscmow* eiri mc abi Xaba , cri abl T8 
Jfa Gia Tad (x cnra) , 8e EJ Yu 
Q9? 21sJaer aA. Ka]dws j9 vQ dv d 
«vesstó Gxnouty cuutoesy xo TA Qoncur Q 
Jf T cegnesy , 7 Gi ul v Qo dZarnc 
m ébco , Gud s) 9nour, O' di Tudac 
&lc sl). maid aic d» yon, demos. 15 di 
ép vf muidi motiray ép üpifi , crap sor 
am cl uL beso nwoptira., O' 59 
xu, Onzl, M3or, $Q laur xuAR. Ol Ap 

Toxvs L 





MY M XxXiv. 625 
iuftos perféquuntur. Vel ímpiorum via, vita cox 
fcelefta eft, fecundüm quam ambularunr, M*5T^7 
Quz igitur ipfis lata fpatiofajue videbatur, inia 2 
fiac cenebrofa, luce primara , nec. non lubri- 
ca; vt in ea corififtere riequeant, Angelo ipfos 
perfequenté. Obferua veró, vt. virtutes et- 
iam angelicz fint arma Dei. Orationis vcro 
meritum oftendens, fubdit: 

7. QvoNIAM GRATIS ABSCON- 

DERvVNT.] Pro quo Symmachus expotüit, 

fine cauffa abftonderumz mibi interitum 
retium. fuoram. ld cft, fine cauffa inlidiati zrauzer, 
fünt mihi, abfcondentes mihi laqucum S 
füum ; interitum. mihi machinabantur: ex 
metaphora pafferum qui clanculüm laqueis 
comprehenduntur: id quod etiam faciunt hi 
qui fraudulenter alijs infidiantur. Infinnat 
aurem illos, qui clanculüm criminationibus 
Siülem contra ipfum incicabánt , & zeloty- 
piam eius accendebant. Vcl illos, qui à maue 
fuetudine ipfum remouere ftudcbant, vt irà 
furoreQue plenus, ad vindictam de Saülc fu- 
mendam moueretur. Pro exprobranerunt 
animam meam , Symmachus dixit , exacue- 
runt. lnfinuat autem mortem quam ci 
clanculim machinabantur. Quin & Iu- 
dzi, càüm in nullo Chriftum accufare pof- 
fent, ei mortis laqueum tetenderunt.. Mani- 
feftam autem e(t, quód, vbi nullum pecca- 
tum reper:ri poteft, ibi perfequentium odium 
prorfus fit inexcufabile. Exprobrarunt enam 
ipfi,càüm Samaritanum & dzmoniacum ap- 
pellarunt: ob quam oris impudentiam. capti, 
dignas poenas perfoluerür.Cum de multis ini- 
micis hzc dixiffer, quafi de primario fubiüeit: 

S.VENIAT ILLI LAQVEVS, QY EM 

IG NORAT. ] Aquila, ignoranti; Symma- 
chus,quem non nouit. Hxc quafi in oratione 
dicta, futurorum funt prenuntiatiua: przdixit 
enim quz inimicis cius effent euentura, fiue 
quis de Satile accipiat, fiue de diabolo, fiue de 
Iuda, populodue Iudzorum. Nam & hià ca- Dolfi in 
lamitatibus, quas minim exfpe&tarant, com- 775, 
preheníi funt: atque etiam per milites, qui ad »iinm- 
illaqueandum fépulcro adhibiti putabantur, 
ipfimet illaqueati funt. Iudas veró incidit in 
laqueum (trágulationis. Ceterüm iltud,» /a- 
queum cadat in ipfum ; quatenus nimirü qui- 
libet fecundüm ordinem punitur. 94; emizo , Prou. »€, 
inquit;ve/wiz lapide, fuper feipfum-veluit.Q ui 

Kkkk . itaque, 


5m—————————————— 


626 
cox-' iraque, inquit, retia excenderunt, dignas paz- 
MENTA- nis ]uanc. ima autem mea exultabit in Do- 


RS PA- 557. ui 
znvw, — Pins id cft, ego veró cum lati confequar 
Vef-*.— malorum liberationem: & omnes mex vires, 


(iue omnia membra, te folum Deum agno- 

fcentia collaudabunt, tamquam qui folus li- 

berare pozucris, & imbecilliores potentiori- 

busanteferre. Congruit hoc etiam à Chrifto 

dictum effc fecundüm humanitatem,dum in 

filutari Patris lxtabatur,tamquam ab ipfo fi- 

Vet. 1o. lutem confécutus. Illud autem, £z emnia offa 

mea, idem eítac , ex totis viribus, & ex ipfis 

quafi intimis membris faciam confeffionem, 

incomparabilem | tuam manfüetudinem ac 
benignitacem diuinis laudibus celebrando. 

Alius. Ii qui nihil allegorice. fumere 

Offs »xim& volunt, ex hoc loco refutentur. Quomodo 

enim quis exiftimet , offa cognitionem habe- 

re Dei, vt ipfum laudent? Agit enim híc 

de homine interiore , cuius virtutes ac opi- 

niones hafce veras effe di&um cft. q. d. Per 

omnem cognitionem ac opinioncm veram 

certior fadus fum ,; neminem ex creaturis 

fimilem effe Domino : fiquidem hic folus 

e(t figura fubftantiz paterna. Si autem offa 

animz , id cít, vires intelligendi fuerint illu- 

minatz, dicent, Domginme, Domine , qui fimi- 

li tibi ?* Nifi enim tu pauperi aftitiffes , quis 

erat ac quantus folas ipfe cum tam multis 

comparatus ? nam egenus erat, cum paucis 

fugiens, & qui ipfum infequebatur , rex. 

Quin & Ezechias egenus erat; vtpote ab 

hominibus deftitutus. Inítabis autem , an 

Pe cgenus differatà paupere, & vtrüm fubítan- 

mümdif. tià, an intelligenti? Fieri autem poffit eum. 

f^t. — dem effejillum quidcm,qui opibus excidcrit; 

hunc veró, qui cum labore victum fibi com- 

paret. Vel generale vocabulum hoc,& verum 

fit de omnibus. Pauperem enim fpiritu, & 

contractum animum habentem, barbarorum 

more infultando , deprimunt , tam homines 

fcelerati, quàm immaniffima dzmonum mul- 

titudo. Vel egenum & pauperem indifferenter 

fümit pro codem, vr fummam declaret fim- 

pliciratem. Quare etiam non fimpliciter dixit, 

Ab infidiantibus;(cd;à diripientibus;infidiará 

magnitudinem declarans. Tunc enim quem - 

piam propri? dicimus direptum effe,quando à 

multis id paticns,rebus omnibus eft fpoliatus. 

11. INsyRGENTES TES TE S 1 N1Q Y 1.] 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


gy là 7rd-yluo, Quaiy , eEnprxóne , dZiac 
cic aesimuaur Jíggc. HW. di vy uso 
draNudasra, Var qul xvpi. afr) ví, o 
di uev. dDpesoudn, Yerongiaa 78 d maa. 
48 79. deadv- y "rcd ugu ? igàc, h rds. 
Tu T. ub^v, 0k Móror Vrvyraxcóz Ow, dro- 
priod, ic o8 ure le vors(Qu posot, C vae 
déwéit TE duuaTuctegy "Gap nU]. A'p- 
p5l4 di C xTt mj ai Ses mo 3a? Xo 
epi, Tu. Viri qu E waceit aesor cwm- 
go dí tegit, de am^ und. occ doy, 
1541, dva md 66d pu, dvrl 7, o a 
J'uud utor , xg) c avr] darsp 7 cr (64 
pad v aoro ut ola) 0gAoylar và d «od « 
Gurror. eic spsedma «g] Qiaslegemrias ewe 
CxDeer an. 
A7. Oi wd dP^argogixde cx- 
AgpÉdsem. mdr , OsyxkDucur ca mob 
erecxeuips . Tid 2à a) royiguiw à sd. 
frrouir (yes Sui, óc vpaeiy auri, Tto? 22 Y 
fow Quoi aléÜesie $ ó d'uwapet; TuU(g Xj 
Joy ara 62) dw Ciorrag. dvsl , dfa 7rd- 
&n, ànolag wg) doy ua Go donSv8. iei. 
Czucd 9ny, und ia 7 ful Épaon $2) wopiu. 
uótot 39 2aeaurip T8, muTOAXK oed 
evaoc, & d oca "vo aj drama] J'uwá- 
psit QunDosdpa, Qhswvay* u&J*, XV eJ, Tie 
Éupis eu; d 3 o 1 noti ri Hd, 
víc lul ngy móc Qe, nives wet av )xeuó- 
1p €» mi; mov Gi, , arm os 28 ld , cul 
Noi Ql, 'T igvorr Bo, irc Ban. 
Aic, Ka] E,exas di 7 Tar oc, aie dead G9 
cog aem. Emsehcek di, ei inpO» 
6 Alani mejs Tür mima ; X, "rómer 78 
Aumoedod, 9 1i] bonso/d; V) ape dior iu- 
qir 6j), vov ud) ie Sorxtex 2. T éot , TUN 
di ac 12! orba 7a. aec 0i» Bion a EATO- 
pApor .— H jiuneie 6 2 ye, i dvi x 
zar, Tu 39 iet Td 7riébjugrm , ug) 
euoteazdpor (yov. gesruag , dixlu Bap- 
Gzexv fond dyre xgTa ia orra) , € af- 
DS'ecmoi d2urhejoi v 7 daidóros 2 dzmp- 
c ám zouiluc, H' cfe by Q orn rov arrow 
^A ddfaties , ira vla ap a2 amr dD- 
TíAemr co aenuam, AD x Ex T ÉaCs- 
Adbdvsu x cim adc, dod J/apsat n- 
7t» , deuyvc s). Ti, Pon Gud ai 3 Gu. 
P mpra Sr "yel p mra. xupicac, Qaudy , va vam 
mi^^alr T&(o mala, vras(z Caualn.. 
i£, ARAXTANTEX MAPTYPEX AbiKOI, | 
| Mdj- 


a— ——— 


IN PSAL MVM XXXIV. 627 
Mdpgro; dix Qu ó vd Graria ii a)n9 ea — Teflisiniquus eft, qui conatur adftruere con- co v 
Edyeiest munis dr, duoi Sr, cuxofartias — trayia vcricati. Itaque calumniam,inquit, paf- ^**T^7 


. L RIVSPA- 
Viena; d: udiiaoadulw , xanmoplci, — fus fam,de illis accufatus quz ne quidem co- za v x. 


ivre 0 0 €osA d/d QUóvor rvogrrfzem ac- 
ev Tw; yo esty Vyorrté ol Bac waiyorret 53 d- 
Bao, dc udprveac tai "abd eic, Ex vd- 
sr xg] 6 Aarix xj oi Zutador, xg) rtegi 770A- 
Auk. Hw rec, 6j dd moi ut propi, d wyetegr. 
avc iapTdq ovbiemd c , d d Vyirwoxa , Vni- 
es^vun uti .udir 23 T Qai Auy à arudui Qj 


gitaueram. Cüm enim Saül inuidià ca&us;ty- 
rannidem ipfum atrentaturum füfpicaretur; 
inuidi, hinc fumprá occafione, ipfum tradu- 
cebant: quos falfos teftes vocat. Ex illis & 


,Dcég & Ziphai erant, alijáue complures. 


Vcl fic, q.d Iniqui teftes feipfos captiosé fuf- 
citantes, que mon neueram jnterrogabant me. 


Kdantic x4, Tuvien; udwl 7 aues» dia-.— Nihil enim malorum vir probus nouic;id eft, vir ebria 
xixearu,, hic. ouraj, Vis (G : 


nulli malo commifcetur, vel intticatur. Fal- 27, »eue-' 
Eiriza£y eimréis d Un dfixpaom Vy, i vit malum, 
d^Aa Xavcegteic , xi vo aper «lio cysc- 
Mui 3A2w.. Vleeas dr, Quoi, p yore op 
xaxd», mesi vas iptÜiZorric , aic € Ai ifia 
ir sea. H' dS dy eipirie ireriid bor, 
AQ arme sip x? à d'usaToy , Tà) 
dvoydpd da &uTol d'itcoegirrorro , Ka] 9i 7rei- 
déc, olov iwior , Vjipdplw , Wnxrd9n ^ 
of jugo , unxit: d youdyin i6 Seas 5o- 
sac. Eizdoera, Ó & Cra ut po) T) Xeicoü 
qpejcamoy , Uxo T apyiiplum MN 
por àr Ld $ ire. aha $qnov, d vyaua) xa(a^- 
cu aie vaón. £j ón Ni] Q5eou; TIAcir Kai 
€ug1, Xj dsageid Tuc Uo, E'víavou di 
grdaw ali &r 0 aves ed MA: Trad » e 
eegyraiow Wartsuio. xj T egimm, dyri QU, 
Áovuopakein * d wias 2, Mfg T) drallou, 
Gu rds ofyoté xoorÜiro] rir Dy; E 00] 7A 
dr] clo duAcus , oq Q dónugwiv. Et 
99 Tw smptroyAdiy , Qno , gdxxor oiutGa- 
Mylu, ruf! Aim $7) ovn Gohor Tio. Tb ds, 
3 vega dL yh ua eis xoXTO gu Seroceath- 
eeraj , Gramoueiva, uri voix didum fj 
duapria , udis dy Earchvoias a Qin erras. 
TleÀc dà «i» Aa6ld no) E Ciias ad acido 
. eur qomed. On qoas vr! dud &5 
mor Üde à XawA, voi Crapvioit iutiormo, 
Sdyason B«Adlor ,:dy9* 4 0 3p y Ov, 
a/mcespulpa. x7 0 vysc uu . Oi di ie- 
dhyutua i dia T durar , DuAorraj T sas 
mii enuaíses 5Adipsbom dud, 8 Q 
drixrey cvuGaiv]. d. jÀ Sx Vae 
. thxya, dO uerfus ToU moo DC. 
ry. Ero ag zx TG ATTOYz. ] E50, 
Quaw, Co T0] TuU TA Gnehvec "roi iv, dix tapii- 


dafor avremGuMUew (Gig SanCuooi, Si 


fum enim fit dicere, quód illud non nouerit; 
fed quód, habito difcrimine, cetera auerfatus, 
ad preceptum obferuandum animum appu- 
lerit, Cüm igicur,;inquit , malorum expers ef- 
fem, interrogabent me rentantes, ficut /Egy- 
ptia Iofephum.Vel quàd pacem colerem,cum 
omnibus pro virili pacificé me gerens, hollilia 
mihi irrogabant. Et fi,vti volebant,perfuafus, 
fuiffcm,fterilis euafiffet anima mea,haud am- 
pliüs diuinos foetus füfceptura. Introducitur 
hic etiam perfona Chrifti, à principius fa- 


cerdotum calumnijs affe&a, in illo, Hic dixir, Manth.aé, 
Pejfum destruere templum: & quia prohibet t "ra 


tributam dare Ce[ari, c commouet populum. 
Hic autem notitiam vocat practicam: nam 
omnia , vt przcognitor, fciebar. Et verbum 
Interrogabant, ponitur pro calumniabantur: 
Sterilitatem vcr dixit, có quód indigni effent 
vocari filij Dei. Lugebatauté interit eorum, 
adeó vt ctiam anxiaretur: Cui» enim, inquit, 
mibi moleffi effént jmduebar cilicio;quód hoc 


nimirum effec fignum luctus. Illud veró, ££. 


eratio mea in finum meum conuertetur ignis 
ficat illos in peccato fuo permanfüros , nihil 
propter vecordiam emendaros. Dauidi quoq; 
& Ezechiz mala retribuerunt. Quoniam Saül 
fzpé ab illo affe&us beneficio , maleficia re- 
ponebat , mortem illi sncbepdo. Pro quo 
Symmachus habat , aduer[a contra animam 


i 3H - Surilitas - 
mcam. Septuaginta verà per flerilitatem,vo € 
lunt ormnnimodum cius interitum defignare; i. 


vti fit in fterilibus: cui enim proles non fuper- 
eft, eius quoque memoria non exiftit. 

13. Eco AVTEM, cvM MiHr. ] Ego, in. 
quit, dum ipfi hec machinabantur , non co- 
nabar infidiantibus mihi infidias repone- 


Qi, uuu)» aiumwués , dXid wk re,nec oppugnantes me viciffim oppugnare; p,,,,5; , 
d dyd^wgus xg) vin dur «vesmWri-  fcdad externas ctiam neceffitates humiliatio- E sp ac 
Touvs I. . Kkkk z wm s 


628 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cox- nem meam adiungebam , pro ipfis rogans, 
MENTA- rametíi non exaudiebar.nam fubdit: Er er4- 
RINSPA- ., . " 
rnv, 7110 mea in finum meum conuertetur jid eft,non 
fuit acceptata, fed propter eorum pro quibus 
deprecabar, indignitatem, ad me reuería eft. 
Nihilominüs ego quod muneris mei erat ex- 
fequebar,ad fcopum Dei fpe&ans: non fecus 
enim ac pro cognatis fic pro illorum profpero 
rerum [latu preces offerre fatagebam. Sed quia 
frultrabar, contriftatus fum. Perfe&tz (iqui- 
dem dilce&ionis eft, in proximi aduerfitate 
Yefif. contriflari. Atqueego quidem fic : 7pff vero, 
inquit,aduerfum me letati funt,&c. Vcl hoc 
vult fignificare pet ifta verba, q. d. Ego qui- 
dem pro ipfis, tametíi mala mihi pro bonis 
tetribuerent, humiliatus in cilicio de precabar, 
non fecüs ac pro fratribus & amicis. Ex affc- 
Gus eram erga ipfos, tamquam erga fratres & 
familiares,pro ipfis orans; tamctíi oratio mea 
non effet. accepta , fed infeparabiliter in me 
remaneret, eà quàd non adrmitreretur. Non 
enim à me receffit, vtin confpedum Domi- 
simu d ni verfiret: nam per finum infeparabilitas de- 
fue: io fignari folet. Siquidem ita Filium quoque in 
imimam.— (inu Patriselfe dicimus, eius à Patre infepara- 
bilitatem defignantes. quod etiam hie infi- 
nuans, inus mentionem introduxit, Ac ego 
quidem, inquit, contriftatus fum quàd non 
exaudirer; ipfi veró aduerfus me latati funt, 
& conuenerunt, & me flagellarunt pro rebus 
quas ignorabam : nefciebant autem in quibus 
me accufarenc.Sic enim Symmachus expofuit 
illud, Diffipati funt ,iue quàd difcordes repe- 
rirentur in accufationibus. Cüm enim vera 
non dicerent, concordare non curabant, imà 


nec eos poenitebat, neque fic quiefcebant. At- . 


que hoc etiam Symmachus,pro sec compun- 
&Hi funt dixic:iue non refipuerunt ab his que 
malé confultauetant,fed denuó eadem atten- 
tarunt: atque iterdm fidà mei periculum fa- 
cientes,me (ub(annauerung & me fubíannan- 
tes frenduerunt fuper me, id cft, dentes fuos 
contriaerunr; id quod valdé furiofis accidere 
folet. Deinde fubiungit pro illis oraüonem, 
Vat:7. dicens, Demine quando refpicies ? quoufque 
fu(tinebis ipfos,& non refpicies ad ca qua ge- 
runtur? Reffitue apimam meam , id eft, libera 
me à malitia eorum, & priftinz tranquillitati 
tcftitue. 2 [eonibus, inquit , vnicam meam, 


id eft, ab efferanis iftis atque. crudelibus, 


* 


Sy Teri row Deos doc "Ga. Guimyd , 6) Pm 
isl, Fitipl 3b Ka] à asd ri el 
xóATO) uu Yergegtrowray dyrl 78, 4 y$20ri 
d'ovrhi , dX drrezriunero up dfÀ. si dud, 

Cn eópup , Np aiv ho yopalto, — ATP. Opec io 
TH "rap iuawrl éaestór, vu. cxord sü 
9E duco dr. ie 50 Gap. ovy fud v, rue 
tasc/dor aesoqtpen dUydc Y ty dapi. 
Siu; vi xat üuT&c. AW red dass 
Uy xyaror , texvlesémal or, miAuias 39 dod 
amt oxvlegerr d ew VÀ dv fa. 7 2iualon 
Ka] 6d QJ dmc* Curs Jt ng Su, Quos, 
dUtegs you , x9) vd. iic. H^ 8m Aera] 
dnNs dfg qurav , at Vyc) LR "oap, auri, 
xafroi gx! aor dyr) S yao v dr(armod id or- 
quy , Toy oulu Tu7reméDp Gy €» adxxa, d 
"up adtpar, dc sp (zipper. x3j du- 
xeialu) oic coe 9c dd tuc, aic eese cui. 
Sex , yiip e GP aw) * & Ej esc: 
droit ix lid eoesod turi, OW. dydei- 
góc pus ort , dg. và p dera; OU 8 
a»e5iA9w "Dar" (ug, ek Tà cioe nis Cro mop 
xvg//u, dud 29 v& xóNToU T) dy eA cU ETT 


' exuaivir , Ure 29 xg) vor jor Gi udPvroi Qa- 


uH) 8 mwreÀt , à do eso durd T cec 
iv ma tieg ip Qadyormi 0 gy vus vragjcd, 
xóa WuhOw . Ka] eyo pAD lexvÜegimu-. 
Co ; p eimuxi dp y * auo! dà wat ipu 
dÜpegiviuyol , cuvisurm , xd) Vagsnpou, 
"Gf aiy uix, yiroxor yal* "oeroghrarmie à 
&y cl; us dáCaDor, OUv» 59 0 uua y Ge 
7) dne icmour rkSens. RH! n dcvpqurot 
x2 ri cxomooj'as éüplawarmo, Td à uà d- 
2ulléUem, ev Quels à ma pumsbatw, Gua, d 
usrioorro* idi ume pius. Ka] Tür 220 
Xéuuaty Qo deri 38, M XgTwVnoaty, ew 
ii d pirtyracar, ). oc xuxd (uAdUcurm, 
dX dui; mls ursi, Cary el qnaay- y riy 
er. Nuoxelowe, aréieds. uu 2gpodvormc, 
ixAebalóo us * x xod oria us, puso 
£à* id , muria , cuviresCor màc ódórmac 
&uijJ* 8 soi, day Svugupipoi; cvuGaivem 
&u9w. Elm i4A mp méme» wTSULw, 
Dry , Keys aróve iro e rre dif 
muy , G dx Pan GA jeu, Eri mi; eavm- 
qiios ; A'morgsaiensw ali luxluí ge 
dio) 58 , dvrdoalóy 8 The xguupylas as - 


SJ, Ó xgmcuen Vi  aveiiens deves)- 


qugouiie "Bard Darum , Quo] ala agro fist 
pu, Terign, Yard T dmpdy Q dij mine, ? 
! . ptu 


—— OÜ!tÓà— € ÓÓ——ÀHÀ—— 


SODNOPBRSALMVM XXXIV. 629 


- ultlo umi afin, soy. tira dV 
mra ajurnjtiac xg] dri Xescpo- ioorer. 
Ear qo) 0o 05, 475 , eid or ci óeSuA pl 
Vui ,uic ig 3d opus 7i mz eme rogo 
evegpnux, Ce wg] và dU ryyiiion eir doA 
que itpeic Moorras, daj 0 «gov gy 7 vatv. 
- Th, H( ego dy uus 6i noA au, dA 
AQ»; O'n i xauouyía vu). ingriíap eoesc- 
éetopryei] Weblo cogi rd al mide 
duolicie, de wg] uox dus aco 70utesau. 
p dri , 9x daegxs v, dec di, des 
elc xó^mos pi doliiva, - elio ida 59 Ct x55 
710 d 'tsdt T3. did opi: Kaj i tX ete o 
e pizuem taréd aCoy 3. ÉanGuAstarrev, ci d*y- 
as6. Ep$ Ji abro iuro xxr iu 
(uu ay b bor, d&Upeseuslu) ei yov , .«€ xa- 
Mrjadpor. Zusfiafnauy SY ip& uacigac, € 
Vx tyrar. H'ón P 4fà Ars ugs yn ux 
éiyor almost, dGAa Gic dfopftn . d Um riw 
alcíap dx ion dY lij aj deae, o Ó3 
Zjuua;Q, cuwvkjovr UÀ' uà zAxTa; 
ag) 3x Cyro. Anse Ji, X) s qgTWU- 
gnouy. h.6m.xgy. d'mpioneur. Gai Xesew, 
oi 1A 93 1290s Etox Qe Susdsws. 6 di 
TuAZ* GO», Oud tuia» airías .dUplaue, O'- 
pax, d perkyran 8d cubixgr; y, Uscir d 
d'uuDen;, xAdUn Seu. mpi SoUrTo iau» 
TG X) S»paly dà aoplor dixho, rác ódfr- 
ut wrisr «3» Quum 3, ópylAor &uTld 
2 *ipà, Q'usapuy SepuZas , xa(apa)ew ut 
Sor. à 3puay Qu, Gr Gerne [i 
uuo zraag uploic s imper xe iugU 
&iürme awp/. Olio €x lo ó xAéacu 

; dy, ópylic , dw duqéóreg. aueh sxso, 
Tón inb», d Oe, rloon ü-|n ; Yavfav- 
ut 9 ? uaxesDuuias Q dyoym. H' éx 
bytaodr, doa adv? Boilews, olor, z5- 
mite uyw 8d nenqdoc s 1d d 50 dic VrosioO- 
euro . olyfowra) và dendi cuuam (a Toi 
J'efew üerd. A'mokgrícnon 3 -vyfe ug 
Qugi mu! , Vlivep dófazós ut. 75 dew y 
elyor. Àdyr) T, dard onaEor , à) xpeirmva 
T pan gent qaa Ware os, FU agro yos ót, 
Mot ro ubslo * a) 8 ÁxUAm Thr grat - 
xl 6 d Xépuay Ov 7T ueronm MouyTM 
Uinlo upi baa qUcisu» duyfr. H'? us- 
yofluii , ay] oi nl iml, vul uo- 
plo. &uslu) Voppdgag .. e. oc mesotx rior 7i 
P121 ueTape|vyalaec puSvmoia. 


vnicatn mihi animam refidusm. Hacc autem c ow- 
omnia citra controucríiam quoque in Chri- ssi 
fto. contigerunt, Quoniam & illud , Euge; sn vw. 
euge , viderunt oculi noftri ; Aducrbium eft Vet 31. 
quafi exultancium in ijs quz facta funt. Vti 
&tiám Euangelium introducit facerdotes di- wb. i7, 
centes , Fab qui deffruis templum. Mis 
I(ta verba, Oratio in finum meum ; ahus fic 
exponit, q. d..Quoniam in affli&ione oratio- 
nem obtuli,ctiam à Dco petitiones vberes ac- 
cepi,adeà & vt finum adimplere poffent; Vel 
q.d.Non fruftrà oraui, fed ram accepta fuit o- 
ratio, vt etiam in finum daretur;in finu enim 
excipere munera folemus. Atque cgo quidem 
cuilibet infidiatorum placere conabar , tam- 
quam proximo, Me autem lugente;ip(i contra 
me congregati, lztitiam habuerunt,tamquam 
praedam accepturi. Congregata funt fuper me vais. 
flagella, d ignoraui. Siue, quód flagella vet- — . 
borum non fenferim, illafus permanens; fiue 
quàd. cauffam ignorarim ob quam me fla- 
gellarent. Symmachus veró ait Cóneregati 
femi fuper me verberones, c ignoraui. Difii- Vei. 16. 
ati [unt,nec cempuniti: quia nimirum in- 
rer fe de Chrifto diffenticbant : fiquidem illi 
quidera dicebant, Rews eff mertis ; Pilatus Mach. 16, 
ver, QNwllam can[fam inuenie, Attamen non z 
tcfipifcebant, nec compungebantur, mifereri 
minimé valentes.Sub(annationibus itaque fefe 
animabant, & agreftium ferarum more,den- 
tibus, id eft, furore atque irà, fuper me fren- 
debant, me deuorare cupientes. Symmachus 
ait,verbu ad fimulationem compofitis, dentes 
fuos im me acuebant. Non erat igitur fubían- 
nario ifta finc s5, fed vtraque erant implexa. 
Q uando re [jicier? Alius, quanta videbis? mi- Nerf. 17. 
ratur enim longanimitaté ac fultinentiam .Vel 
non expoftulans, fed auxilium defiderans hoc 
ait:quafi dicat, Q uando vlcifcéris iniurià affc- 
&us?Sciebat enim quàd refpicerentur. Tranf- 
ibunt mala, fimul abeuntia cum his qui fa- 
ciuntcea. Reffitue animam meam Simile cft ifti: 
Pater clarifica me claritate quam babui. Siue 102.17, . 
ac fi dicat, Libera me,& illorum machinatio- 
nibus fuperiorem oftendc.P nicam vcró;id eft 
folam: pro qua voce Aquila fo/itariam dixit; 
Symmachus veró vnitatem, feu fingularita- 
tem neam , folam mihi refiduam animam. 
Siue vnicam pofuit pro dile&am , quàd hanc 


folam habuerir. Neque enim fabula dc animarum tranfmigratione attendendum eft. 


Kkkk 5 1$, Cox- 


630 
18. CowrrrESOR T1Br.] Beneficium, in- 
i - quit,cófecutus,apud multos gratias agam. Pro 


TRvw. Quo Symmachus habet, i» populo. copiafa. 


Di&àum enim graui, pro multo, & ex mulcis 
congregato. Pro quo Aquila legit o//zz, id eft 
robuíto , quoniam offa partes corporis robu- 
ftiores funt. Ecclefia magna , eft illa quz per 
totum orbem diffuía eft, & ex mulcis (andis 
congregata. Populus ruis cítis qui fupra pe- 
tram fundatus eft , qui facili ao leui opponi- 
tur. Filius autem etiam Patri confitecur,gratias 
agens pro magna fua Ecclefia ex Gentibus 
, toto orbe fundata. Magsam vocat , propter 
' multitudinem,fiue quód in Chrifto iuftitiam 
habea, & legalem cultum excellat. Quin & 
grauis populur , à ludaica iam leuitatc libe- 
ratus , & in fide conftantiam feruans. Illud 
autem, Ne» fupergaudeant mibi, &c. potcft 
tam de Dauide, quàm de Chrifto accipi. In- 
cufat enim cos qui ironicé ipfi: loquebantur, 
amicitiam prz fe ferentes, & iram partu. 
rientes. Eti, inquit, verbis videbantur pa- 
cifici , ver(abant in mente dolos ex ira con- 
ceptos. Vcl fecundüm aliam lectionem, 
Et in iracundia terra loquebantur dolos 
C cogitabant ; id eft, humilia & terrena , 
— vtpote terreni. Er diletauerunt os , id eft, 
cum poteftate me accufabant, contra me 
petulcum os aperientes , & linguam cfltz- 
nem acuentes, & occultum fuum odium 
detegentes, nec non illam lztantium vocem 
emittentes, Eseesewge. quafi dicant, Quz vo- 
lebamus contra illum videre, videmus. Quo- 
ad Chriftum veró , licet non lübenter vi- 
derint Iudzi illa qua poít paffionem con- 
tigerunt ; habebant tamen fortaffis aliquem 
praztextum ipfi infultandi, Atc poftquam 
Ecclefia eius magna eluxit, per hos ipfos 
etiam Patri confitetur, quoniam meritó ma- 
leuoli conueríi funt retrorfum , temere , vt 
ait Aquila, infidiantes.. Non enim ha. 
bent lztandi occafionem , cüm vident 
Ecclefiam eius magnam. Verumtamen »i- 
hi quidem , inquit , pacifica loqueban- 
tur . Quod impletum fuit, cüm dixerunt: 
CM agifler , fimus quia verax es 5 Licetne 
cenfum dare? dolosé fiquidem has .vO- 
ces proferebant . Dilatabant autefh os 
fuum ,in tempore paffionis: nam ore toto 
fanguinem cius fiebant, Et poftquam ipfis 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


m. EXoMOAOTHzOMA! xOL.] Tuas, 
€roy, Tf dÜspoaz ias , Yon oroX.dly "Togo a) 
iq dU aaeIciat , dy9, d o X/uuay Oe, Cy 
22d quuahÉcr. Tà 5à Bapei, dri T9, mA- 
à , xu) du sr? ewmS'esiz So, A'vS" 
& A'x/oag ; ocio, rwricw ijcgal- Urel và 
cU MT iyveiriea Tt óc. H' qoX3 
éraPucia , à dya rüeuy tl ole lo , À 
€x qu? av doit cupmobplyn, Ka) n Caedc 
Agi, 0 Vài 7tegy movitouuli Qu, à m 
ey tpe dvndfaceN iude Gyo E 'EoptgAo) cita 
Ji qg) rl ampi 6 doc, dUyagic dr Yt «f 
d«xAncia durd qW TW, T xaO" Divo 
iepoyóyin 9 ohne Ga T Wr. Meydlus 
Abyur, df vo sànÜUvew, haic Cr Xeyed dic 
guardo ezoumety , wg) Go Gaio y Dou, di 
Cr 6n Aa pear, Kaj Bagoc oak 6 vx 
l'udhivic dp? ayuj Ge xwtóm Ov, wg) 
T) dxegd apro £p 78 orig d mpa'v; To dV, ud] 
on yapcingaóv ugt , v, To VER dU Ya) Gugícud 
eic vo» Aaeld, QD. eim Xeitbr Gao Cari. 
€. aináta) » qu pti eigsnela; good 
deoa Tc QIMas pps ou gy 
6pm tporrac.- Ei Q Biene; trcw, ido * 
92) eati, , dit £o» x?! vày eE ipyic 
mxrpjst, H' ox Gtep zéati , wa, VA" 
ópyhr yi iis doPot , xg) dy orm* 
ad) TB, Ta7ténd x, Jtr yit, dive ynivor rne? 
Kj iz tuyas d v3 cÓua  adql o8, un 
curias ugu xmrybepua , A7 UM TOY Y rr 
tupÜ cóua dyoiSorrec L xg aerei 
yMdosas VrarT , Ej vivere c3» xs 
xpouidplu) dusyder | sj vo 9d dÜqepayo- 
pias Pieri Ed Ppnaca To 3 dA ; y. 
Oo, Un £eu. ian Supp des xzT zum, 
eidouBp. Kaj Edi Xeicoi Ji, e jai To LÀ 
mau Tin aima 6 iac, Te "Tov xe 
ey XéTat yapiay durd Y'udaloi, Ezrei Ji 8 
Cxit/ncía. aur v mo^ dfaAduzr] , A Ji 
LE Sous) cra Tu mal, Ün eindruq 
oi xyaupta brawl drrec eg Ouruty elc T. rric are 
as aeríac, dic A'xUAas Qno anu dUrurnc. 
Q 58 6v T *yaípe xytlegr , Germ, ci 
cxnz iar durd soir. APA C tug) Ad 
elpmixa , Qnow (aw, 0 iugo, Ure 1u.- 
2»v , Aidu'okaht , oldaullo Uri aAnÜnc vt 
fEtew p xsow dra) ; JoMox j9 TaíTa6 
«»esttiesy Tc Quraic, E' ad rwvey d vo c3. 
H9 C ri ggupl s Sou Au 59 ciuem 
rre vo cd jug durd Ka] a 7 i eade 

di 


— ——————————————ÁÀÀP — 


———ÀMÀÓÀÓ—ÀÀÓÀÓMÓÀÀ— ÁN —À 


IN PSALMVM XXXIV. 631 
d' rie arroz iare pairi à) dU, dic iQudó- — traditus erat , fucclamabant illud Euge; tam- cox- 


: t quam exultantes. MENTA- 
x6C' Éi^rz xvrig,; MH mArAXIODH- 22. Vipisri DoMINE, NE sILEAS. ] Hi, noii 
zux.] OU, quon, cao S2ryaiesrme, e-.— inquit, dixerunt latantes, Viderunt oculi mo- 
d'or oi ágOu? aol he * 69) di mese cá pn. — fri; cgo autem ad te dico, Vidiffi me fileas (ed 
pu, Eldc, uà c bacwerriowe, dW dr&mó- — retribue ip(is iniuriz xalonem , non auferens 
d Ow bros rl) v 6pruc dupiGl), uà d-— auxilium cuum. ludex es;inquit, infpicis om- 
eicdi tla) Bof Semis c, Keyric ei, Qnow, | nia,& nihil afpedum tuum fugit: ne dimic- 
kpopde divi , xg) div mw dfntsUA vl — tas igitur ifta, neque quz gefta funt delpicias. 
bras: p oorr jos Dy raa , undà — Sed quoniam multitudo aduerfariorum me 
ad ecezypAa suojdw., AUN (red  circumdatne difcedas à me: fufficis enim et- 
AS óc us malo fbisoryi 1 , ux Yao — iam folusad defenfionem.Dixit autem Exwr- 
eic pe. add: 53 € póro mescdusvar, — ge,rogans vcexurgat, & attendat. Cüm enim 
E'Éo ipSim ds éirer , o" basaMdr d/srass- ob longanimitatem dormire quodammod8 
»aj Xj eveyocéiv. Eel 8 idáx| 8 «nxes- videretur, excitat eum ad indignationem, 
Suuía esr mà xg dide, dfarisnon ei; qua(i de fomno fuftinentiz,dicens, Exwrge,6* 
dyardxmow &uviy , dic clc me vie dvoyR, — imtende, id cft, adhibe virtutem prouidentiz 
Man" SEey i p9om, E) apóxte, dr) v6, VkI-— cuz , vt res mez cum inimicorum rebus exa- 
enoos * éjoesy d'ragiy oov , Date ceti — minentur. Addidit aurem cauffam,dicens, Pj- 
mi gar duh med éc i)eyoc. Tlesózà — diff Domine. Quid vidifti?dolum corum, at- | 
dicli aiias ceriv, Ely wes. Tí cidtc; que oris dilarationem. Dilarotur autem os, 
els dior ul, xa) rr maroc 19 «65. quando cum libertate dicit ca que ne proferre eei pu 
uar», Tlaamrere; JA T) 66g, frr t). quidem omnino decet. Inane auté & noxium UN T 
mjjeoía 2n d 26» usd faoc mestíp- — fibi gaudium accerfebant , dum illi qui ab ijs 
ia). Masxlas dA i Sexor armi, yaedr crucifixus erat, inferre mala videbantur. Ve- 
Vynieor , xgxofz Gun ein dovivrc viv map — rumtamen viderunt viram ipfam fufpenfam: 
üwiy) cauepS ez. aW cidor Cul) xp-.— etíi videntes non crediderint. Q uocircà rogat 
guod lui, ei xg) esee rigueur, Ab xg) nc propter incorrigibilitatem , vltrà ferat co- 
mirc qd dean 6 x2 TE awmResri-— rum cemulentiam, fed exigat fupplicíum eo- 
xv , 1/2 T) ddidpSuro- d^ dmrarizu rum quz contra ipfum impie dcliquerant. 
íiygz SE. iy briee Tiaapt?nS6rTs eic Ceterum. humano more rogat, tametíi iu- 
bor. AvSesemtuc ji uiv, Gsric oov — dicium cffet penes ipfum. Der verba autem 
illa, Ne difcedus , oftendit omninó fe hofti- 


xalvoi Tl) xexen. Aua di T7, 3 "oos fic, 
diehivew Ín S» yw Vepaavio(z, bus fuperiorem euafürum , cüm Deum ha- 
era vc e iotra] TJ iof pd, 0c, Quo, — beat adiutorem. Te, inquit, propinquo, hofles 


irGc ou , puoxedy ol Vofesí .. uà &v ero ic, procul abiguntur: ne itaque diícedas, ne me 
Éawyc un imi Si ugrabiyn ugi. folitarium inuadant. . 
xJ^ KrixoN M01 Krric. ] Erraí2u 14. Ivp1cA M£ DowrNtE.] Hoc 
và xefvor, dri] và dMitgoón pi, fra uh €. loco judica,idem cft quod vindica me, ne re». Pei si- 
eoim Varzuzfeal upi ol ioBegi .— Ava62202-— periant inimici quo mihi infultent- Nam fi irc 
phe dp cu rl din'io , Ei ouem. — vindidlam differas, rurfum me irridebunr, 
Am, É meiqany Suusdias ris iudcmosi- — & de calamitatibus meis lztabuntur. Ve- 
eve, cvutgoede, A?Wd uà Aa Gorr yUez, rumtamen ne capiant occafionem pra 
m) cie Ütessudne ui Fh991) Eat. Ym9- — exulcátione dicleria in me effutiendi , neque 
€965 jue uvJt die Ex rre 78 EoiarrÓ^ — iaent me , tamquam omni auxilio deflitu- 
aa irn") a emsiTox ia, tum, füccubuiffe. 
: AQ». Keiua Pigs air soe Qv, Alius. Iuflum iudiciif petit Dominus, quod 
ey 76 nm ac Jiegucsunt spézor T6 Mdp6- — Patris deceat equitatem, ne videlicet permit- 
va Ci; Yuuemivaam &wry (E xaT dWTé — tat occiores fuos aduer(üm fe infolenter ina 


Fo.32 472 a. ala Pau. a ! 
Sud iac 0o pPotdr. óc üwyo)9 XgvATW- — (fultare, Nam propter mortem cius gloriaturi 
erant, 





COM- 
MENTA- 
R1V$ PA- 
TAVM, 


Áarrifores 
eonfufio- 
nem ime- 
tuti. 


1. Cor. 1, 


632 
erant, ac fi Chriftum ipfum deuoraffent; nifi 
Gentes per myflerium refürredtionis filuz fa- 
Gz,fpem corum inané fuiffe demonftraffent. 
Extiuctus eft itaque rifus eorum,& ipfimet in 
omne malum inciderunt, tamquá noxijs de- 
leclati;qui veró paffus fuit, honorificatur.Ers- 
beftant. Erubefcentia nimirum conuenit de- 
tTiforibus, & infolentibus, ac ia&abundis, feu 
magna loquentibus. Vocat enim magnilo- 
quos;illos qui de ipfo dicebant quód non ef- 
fet homo Dei;neque à Dco iuuaretur.Indue 
igitur eos confufione, mihi füccurrendo. 

Alius. Medicus egrotorum affeciones,pro- 
Tria mala nuncupat. ipfe enim pro nobis ma- 
lis affe&us,imnfirmatus fuit: quibus malis cüm 
breui tempore fc oblectaffent , confufi funt, 
dum ipíe in morte non manfit. 

17. ExvirENr.] llli igitur, inquit; 
confufione repleantur: qui veró iuftitiam 
meam & pacem expetunt, fiue qui me iufta 
à te obtinere volunt, vt pace fruar ab in(i- 
diantibus liberatus; ipfi gaudio & lztitià 
compleantur, & occafionem habeant de te 
magna pradicandi, & cum libertate te. lau- 
dandi. Quin e lingua mea narrabic, & me- 
ditabitur affidué 1014 die , quanta przbueris 
bona mihi, atque euulgabit Jude fuam. 
Nonnemo dixerit. Dauidem his vcrbis de- 
precari pro inimicis fuis, vel cupere iilos 
cmendatos. Verbera enim argentum impu- 
1um,& eimundabitur. Vel vt fic Bagellati fu- 
turum iudicium effugiapt, vcl, vt ipfis cafti- 
gatis, euadant ceteri mcliores,Siquidem illos 
petebat oppugnari, non tam ex benignitate, 
quàm ex odio malitiz.Portó dicere quis pof- 
tiipfum fub initiá quidem Pfalmi predixiffe 
(upplicium eorum qui Chriftum oppugna- 
bant,fub medium vcró illorum morem car- 
pfiffe, fub finem veró confufionem ipforum 
dcícripfiffe;ac denique difcipulis gaudium an- 
nuntiaffe. Hi enim funt qui iufhtiam eius vo- 
lunz, id eft diuinitatem iuxta illud: Face ej 
nobü iuflitia,- fanélificatio.Quos ctiam do- 
cet magnificare Dominum, tamquam pacná 
de inimicis fumprà. Concludens tandem, 
fi hzc,inquit, facta fuerint, laudabo iuftitiam 
tuam,rion omnibus diebus , fed vnà folà die 
quz finem non habet: nam tecum maníio 
àc commoratio , dies fempiterna exiftir. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


n Xeicir, dfg T8 Surdru cupis (uA. 
Aor, &l uà vi VUrn 4/3. T€ vene cu iría 
d dyac actu , ugraiar au) ? ivTioa d- 
videas. Eia d» 6 Rt iT eg] o 
góraam y rapr) sud iurrol dc Son yaptrmic 
diórnóan 0 dà emn Ó cz) AlrÜeln- 
cüy, xui (Qe » alecuin voz fAmup- 
Gus, voi; Asl 6n, X ptjahoj phun. Mts 
acf pnuorürras 50 A4À 166 Q9v)2otdpou 
«bi durd , Un Va kei? Sw ad Sep (Qe a2i 
Vm durd flonSeiray, | E'sducos d» &yTáq au- 
epuslu, di aiv gl (Ben éic. 

AP. Kaxd (aun. Ó lagi; Tu vd 
dijosur TrdOn «aA. üuroe j0 "Gap "wid 
utuaiAdxus ai qaaaleie. olt med Cog y) Edn- 
Auuieormsc v qeu Syouy uh ca«xopeisay Qe 
T) Surdro, 

xL. ArA^AbAxeazawx.] Oi,óp dw 
alcun (aaO megay uow* oi 93 eld du. 
tguogudlu) jas SVorTw wg) ei pru, irroi Tu- 
x6 us 7 eg cs dugia, vo cipi Sao- 
Aduew amuNaro rt 7 óryNirme dUqeg- 
GUN 70 wd elnmuy yj yaogic, x) vrl egy ovo 
76 utydog try, el o8, vj aD mabine 
Cía dotoAcyér gt. OOdyEera] JÀ ap] À 
y^dlosa iw, x9j ut^trrod d mtxalc cur 
Wáogv, 0st gt ma. pé ovis da. ug] dnpao- 
ei od 10» (rant cu, EQ dino dfg Téroy 
xz Ti «97 7 inless ? AaGiÓ, 0 B mara] 
mi Gu, Sierra TU 53 aidoxiuoy dpypyor, 
x2) xaÓaeiiot,): Hia. juge ouduot lu) 
piPAucus Qu^ug: xojow. f" Wa Té mus 
correr , DaNriuc (rvesi uam .). orouna 
29 &yréc "regain, Vy aic Quir S osrmot, 
d^ dggueomómp(e. Emo d" d m aic à 
4I) dpy3 v8 "la^ 3 dium eres Aes T 
mro^aunz dysov Xey q* vo dÀ jou. , vOv ui 
Tjj. Gnd iiCas Poor: và di ri, ale aurüc 
xgTaAg6dcur» alewsle) V7íopate oT) dà 
1 O9, 7 7 uaSw] dUpessuslo day 
9t). — OX 29 si StDorre ups ? 91. 
xgioruilw , imi ? $voma, x1 79, E-fltro 
Wie d'itguoudm gg) d pao uoc, Odc did dox] 
X9] tatg) eiv rov xu exor, óc d'órsy d'ixluo 
T (Mesiy, E'mnapegryit,av dV T0 T$ (o àu- 
Tic, € "fjuotro aU Td. Qo, ? o3 v uito di 
15/004 luu à 7rdzac T6 Wege d Nd. pay 
ubyls 7riege vx Eywauy ? 30 a 00) ugrà 
€ JfgreiOh vudeg aloni e vy yd Wd. 


CATE. 


— 


IN PSALMVM XXXIV. 633 
cATÉ- 
RA PA- 


CATENA PATR V M. sinit 


jEa| GANAztor, Ex eeororu 7 mv- Ege rTHANASsrI. Propofita verba di- 
y-A ar molor (B). $a Suv, ng) moMu- — Pj | cuntur vel ex perfona eius qui Dco 
Edi à vum duuduser aQardv T — V MR COnfidit, & ab occultis poteftatibus 
«esxel dpa: 2oyraj, 8 xg] Gef. 2ocs0 vM! — oppugnatur; vel etiam ex perfona chori Apo- 
aos GA. Eizdoa?) Ji T) durd «vefcu-  ftolorum. Quin & inducitur perfona ipfiuf- 
mv 78 XessoU, vd ii v! 71494 oa 7E — met Chrifli ea narrantis, quz in paffione in 
IsJaLor elo &wriy efpndpa doy s, | ipfum à Iudzis peracta funt, ad patientiam 
«vesc vao olei eg) waprie ias vy soMpjs- — & firmitatem corum qui propter Deum tri- 
oov dfZ 9iór. bulantur. 

Hzrxtor, Ax23 2A n £myegth? Aaa- Hzsvcurr. Aperta quidem eft Palmi hu- 
pi eic AaGid d Guuc mbr vonriv dyagip)), | iusinfcriptio:fed in Dauídem fimul fpiritaletm 
$c gg) mesa i àmoxo vera) Pap(z, d 43 referenda cft, qui etiam verba precationis for- 
d£ía suivi $ Qn Qe, dod cil va7é- — mat,quz non diuinitatis ratione,fed affumprae 
slod 8 aiDoomómr O «essi Ac) t9. carnis humilitate zítimanda funt. Cüm 
Ej 59 izremugwr tauTóy Moppir duiAu Ag- — enim femetipfum affumptà ferui formá hu- 
Cu», eixórac Gn dl xoupa * 7ráSuc e»esc- — miliauerit, non abs re piffionis cempore 
eUxera) , n8 x9) vesctin«9, didwoxur € — orat, & vnà in afflidtionibus conftitutis oran- 
qui; 9Ai-tn. di formam przfcribir. 

d, AIKAXON KYriE.] flrireNOrz. i. Ivp 164. DowiNz. ] Og tc s- 
Eijax , 9n , ? dd nzdirmum noy Yadaioy — w 1s. Cürn fciret, Iudzis ipfum delicto fuo 
«x Sasoluen , Q uM rrr uer Yc- iniurià afficientibus, & Ifraélitis peccato fuo 

eswiuTE dufriuem, comeía ícaj mik illum impugnantibus , Gentes falute. effe 
Uwe imp Ty rds duud] 47,5), 4/4 — donandas ; pro Gentibus inflanter orat, vt 
qi caueiysq d niai, Q moApsSiraTáya — Judzi iudicentur,& expugnentur. Forté ve- 
Ji à) dc eic ? nefav xatíLor), cl éraU- r0 etiam quali ad iudicium eriguntur , qui 
Su J'ugdirnc Ó mounoiemorarme dioi hic iudicati & oppugnati funt. Porró om- Owme isi- 

: dd uirri , ddinion Xescir , Y duaiecwuls* nes iniqui Chrifto, qui iuftitia eft, iniu- je 
xd) oi y Kyorm &» laum erp, oMpsC riam faciunt: & qui non habent in femet- £*4"* 
yuan, € musa Xexeiw , && ow eph "-.— jp(is pacem, bella habent, & Chriftum op- 
pA. aram dà 6 ie Qe ric dix, — pugnant, qui cft pax noftra. Dominus au- 
al) & iosoi, dd das XriPuow, Ofne dà. tem , dum iniquos iudicat, iniquitatem, 
xj mui i; goMurres ? diggior, EY d-— quz in ipfis eft, perdit. Quin & hoc modo 
ga9d TI meNusqdior TEG moult, dc d» expugnat cos qui iuftum oppugnant, ad 
suUgnusTs UT TU difed 78. duugiosu/n bonum. eorum qui oppugnantur, hoc fa- 
«vedrGrme, ciens, vt ceffent aliquando qui violant iu- 

KrriaAor.And/éraj amese sec Yudaíong — flitiam. 

9 2f Dur xxr y 1 oro mra pezirlo Tod CvRrILL.r.ludicio certat vniuerforum 


«ve^ Ce fiir 067) 3 p mol, Veg. iudex cum Iudzis, & Deum Patremqui in 

vof, maríea a) Sór, AT P farne czrliseílcontrouer(iz moderatorem effe cu- Peicuts. 

AaGid' dvexom d2wide m) aea eidok, pit. At beatus Dauid, (ciens hanc rem peri- es Fu 

«vesctnaft 9. Mur * Mà éictA2w, eic culofiffimam, procubuit ante Deum dicens: Perieg 

xelcn 4) Y. duos qu. wma jo xontilp Oo — Nom intres in iudicium cum feruo tuo. .Vin- Pül. 141, 

xj Piles) fad íoc T Dyxatudyer , toys cit enim cum iudicatur, & fe in ius vocan- " 

irat Xd een, Oi dà dà Xeyeby ddoxs- — tes facilé fuperat , reos ipfos effe oftendens. 

curn , vos9ci8 dj, aic (pla , 71 I'sdaion — Qui verà. Chriftum iniurijs affecerunt , Iu- 

oi duci. A'miceier eA o9 rir jor ómarip  dzi ( quemadmodum dixi ) cenferi pot 

M ri olx ac airioorra oup! üuyM ré 78. funt. Nam Pater Filium mifit ad feruos, ve 
Toxvsl ^ L111 vinez ! ! 









634. EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


CAT*- « vinez fructus ab ijs repeteret ; illi vero, ecí 
NA PA 


rAyw. vifo herede , mala ci pro bonis rependerunt. 

Hssycurr. Nocentes quidem ludaeos in- 
telligit; demones veró oppugnantes;qui pro- 
pter nos Chriftum oppugnabant. Hos expu- 
gnari, hoc eft,corum conatus irritos fieri cupit. 

2. ÁPPREHENDE ARMA ET SCVIVM.] 

$a»5,18 On 1G ENTIS. CAcpiet armaturam selus 

Demi qua- ; R . 

litev arma Vins , C armabit. creaturam ad. vltionem 

d inimicorum. Induet. pro tborace inflitiam, 
C acipiet pro. galea iudicium certum , fu- 
met [cutum inexpugnabile equitatem. Acuet 
autem duram. iyam in lanceam. proptereà 
inquit, 4pprehbende arma c* fcutum. Quem- 
admodum autem iufti, cüm iam perfcdi 

IGiz:4 (ucrint, conflant gladios in vomeres, & lan- 
ccas fuas in. falces : fic poft fupplicia , con- 
ucrtet armaturam fuam. Deus zelum ipfius, 
in pacifica indumenta, & thoracem in po- 
derem ac rationale , galeam verà in tiaram 
ficerdotalem , & munimentum in pacis 
&quitatem , atque iram in benignitatem. 
Porró benignitas, feu bonitas, eft non folüm 
effundi, verüm etiam concludi fraámeam. Vel 
hocait , apprehendens conuenienter fcutum 
& arma veritatis, Exwrge im adimtorium 
meum,id cft, defenfor meus efto, & illud, 
Effunde frameam , dicit pro Euagina illam; 
illud veró, Corclude aduer[us eos qui me 
perfequuntur , idem. eftac (i dicat, Occur- 
re, & intercipe iplis curfum, gladio impetum 
eorum arcens, 

DipvMr Arma hicin Deo proportio- 
nata intelligere oportet. 

EvsEsrL Etiam de framea dicit Ezc- 
chiel, Framea fufcitare, C comede fanguinem 

"rum t4» vulneratorum. Ec rurfus: Terra cum pecca- 

; uerit mibi, etiam immittam frameam contra 

illam. Vtitur autem his tamquam bonus,con- 

tra malitiam quz clt in hominibus. Siqui- 

dem & bellum gerens, feruat ; non fccüs ac 
medicus, dum adhibet fc&ionem. 

C& 1111. Quód enim non fimplici ra- 
tione in eosframeam cmiferit, fed more flu- 
uialis aquz effuderit; facilé. videbimus , fi 
Iudzorum calamitates con(íiderando expen- 


Sw — derimus, Nam poft Saluatoris crucem, opus 
Turrim I*- (meg: fa&i funt : fiquidem confumpri funt 


n gladijs eorum qui vrbes & vicos ipforum 


4m. — combufferunt. Quod ctiam Saluator illis pre- 


dumAd»(O. ies 6 Sol d'éxgi(oi Tor xOutes: 
vóuov d órric, sovneg: ai) doalldy ida 
ggow auTU, 

Hzrxior. Ts9cp dd xiv T'udadcu, 
^£, daíucas d'iréc gore: oinrie d 
Wudt ? Xeigór ino uwouy , T sot syoDspanÜ- 
yaj,T&Tég xao pyra) Du 27), 

&'. EniaABOY OnAOT KALI errror.] 
Qrir£xOrz, Ale) murozAias vin (ios 
&urd , C óziuroiod là) wríaw ex; duas 
T iles». udvavT) S'uleska duggioouilw; 
x9) abiUncvra) xipuSra xejow dyvabxerror, 
Nir]*?) davíd a dxa(aua y voy Goma: Eu. 
véi ài Vasa ópylu eic poupaíar , T«- 
Tur 2etía Quoiy *— VAnAo C8 Pos wg) Sup 


dart d evyséiiTuns oi d inguci Tear 


muc H9 yaieg, ele desreg, xy uis LiGwwag 
viU ci diimusa- sme AQ! nie xoMdaes, 
pezaqoiigd alu) Gurd srasonhias ó 9c vor 
CsAor durd. eic eipmxa Gedvuaza , «gj co 
S degua cic mod ign v ^d yov , vlà QV wá. 
pula €i; xídagiy itegnxlo , ah dà do$á. 
Aciap cic lu) p eiphym Gnvynma, alui di op- 
lu) eic zengUmn .. A'yalózw; dA và d orn 
a uS ya), d 29d y av[RAeiDiya) poppasar, 
H' z&vo Qro» , Ean^a Godd TE RgTaN. 

Au TE Supté , xg] 628 d doacinz , dydcm 
ci& Th Bohleiiy uu muricw veiluo Ge 
Pjoé. € T, E'xz4ov foutalas , dvr) 8 uj 


vacw AtjA. Tà di, Zu ynAeioor Oe Crarriae 7 c 


xgTudWxóy muy ue, dvri TE, dr drmooy, wa) 
qUDÍxA piooy amis To deiuor, Eod 31 ópulu 
àuTp) dzreipyum, 

oup I4 ÜmÀa xgTaNuDg 2d 
vociv 62i ay . 

Anita Ka) «i poupaia, Qucly 
Us euh. poptasa. cle, iom, v) Qa^ ai 
M2 fauugeiun, x,z2An* Dhüidy dplprn 
M$i , xg) ozamocwAd. pojqauas VÀ üwrlw. 
Xpirra, 9i vd (oie. ode dac x21 Co al Seg 
aro xgxías, Ka] goi] 59 064, xgÜa wg) 
vira 0 lag oc. 

KrriaAor, O39 dx Guruele dz dg 
xaT usb) fouqasas , di olo Cete aro- 
auis váaps Oy détlw, dnd'esr) we" 
dila de T l'sdaíay dyautplouvmw, evo» 
esc. Mera 39 Gi vbr 78 corii Q* cuvejr, 
fp5or «orani Bautalas- d'idazdylora, 52 
Gi; Eit T. oci mavesaum móMc m dni T 
xou. Ka] (^ Au Qi, evegutipivuxe 6 cw- 


^ 


Ta 


MEM M ——————À 


IN;PSAL 


qhp Aegur ..— O rus Tdrre nag) lao "Cari 
ceaonid'ar al) YeegyonMw , ow iptiv 
(5, ipti, xa2w^lams Fue, wo) oi, Durtin, 
eicere (D ud. Eie Govümr 39 dÜ/uómOe 
Q armásbu cvuqoegc TÀ T lujaiar xgm- 
vt z9n Ges yueT G'ss weAU d" mc 
diuemor lu? usvic vaso grip a xg) Oeo ouo 
Segéu9z udor , 9 voit dmpteci: Eipin T 

, Qoa avbizraz 6. On d gg) cute. 
dnos, quric ?ramoMopkw taj rau WC G 
d Yà' lomic ieogias dida Ed A e. OU ni 
cUytÀeigbv , Qut , cl Grarrías TJ) xaig-. 
digwayrut |t. 

y. EiHoN TH *TXH MOT, zornMA. 
XOY EIMI zro.] ANONTMOT, ÁUT) TU 
ipn isi eure Be Xp m calidi, 
Vd cipa, rte qu) Oi. Gonoxo7i std. agio 
ys Xitean, v) id8 grape, 

d'. AIZXYNOHTOZAN , KAI ENTPA- 
nHTOzAN,] Tor ArTOr, Térs ap, 
Quoi, xugys uso goU yyooppu , x; braxactty- 
Te uu ^ dO lic, alor Ükw) wy) Grvesmii- 
6r) 8c utro Eon yep me dYà p; amri- 
vozyv 78 avad a? oin, ism 20 c ftr?) meg 
«ves aru uu, va vu Qi Qórmc xoa yof - 
exu2i gi T vueme ev Qd oorrac dà au rue 
eic v orrlran, pay dvaytesud at , dfaawop- 
auz uoc na^). 


4 lTENHOHTOEZAN QDZEI xNors.]. . 


KrriAA^or, Ejpsra] 78 cvpg Ow) Y bi 
vJ/. drin eves Qui) «62 YU ee aluo Oe 
Ycegh^* Ín dfzantpd uric eic, ada dni- 
M9. Od 9dp mw ututrmiacm Cr (ric ur] 
q«xb)aci Tt wg] wolcni, ^ daxopmrichnauy di 
, Mio Q Erw?) 456m Etro xa) desi 
xoi , maj d/agutifeudpoi erase yS ,  Ovx&r 
ele dy oic »yrEc,o mrava] 7rvéU om es Qo- 
p9«, € slexmeóc. Oc j4p 7 D Ó 
do^ iriesÓi ru cfe) nra v Quow, iy d- 
quc oi dice Geie , oy xac, aA Wh aig ei vrac, 
by Gne i| afi Oo Yorà aoeon 7r 9 gc. 

AuawNYMOr. Aft, 2n umm &»Téc 
cuoa^ fpa] xy mand esuiisa] cvy ues à 
à uo Edu piste Cx AIC o &uTuc, TWTÓg 
xoMdT as, 

s^, TzNHeHTO H OAO ATTQN ZKO- 
Toz.] Qrirzworz, O'j)e dewGdv , mot 
uo fedv ior road, xo ir chi mpeias 
brontourro . LtmnÜrreo. auos exbr Oe, 7rat- 
stc swegupdpn Qeyoou," xay Gia pag, roc 

Tonxvs I 


MY.M XXXIV. | 635 


dixerat - dicens: | Càm. videritis cirrumda- cAvs- 


rí ab exercitu | lerufalem , func: dires ioa PA7 


RVM. 
mohtibus , Operite nos , C collibus, Cadire He, 11,0 


fuper mos. Nam :res ludzorum có cala- Lacie 
mitatis & intolerabilis miferiz deucnemunt, 
vt multà mclius illis fuiffet fub. faxis & 
montibus confringi, quàm in crudeles cz-: 
dentium. gladios: incidiffe. Quód-aurem 
etiam  coriclufi fuerint, hoc cít obíeffi, 
iterüm nos edocebit .rerum — circa ipfos 
geltarum. hiftoria. 'Conclude ergo: ( in- 
quit) aduerfus illos qui me :perfequun- 
tur. 

3 Dic ANIMAE ME, SALVS TVA 
EGO SVM. ] ANouvMr. Ipfum opus 
Dei faluantis, dicit ei qui faluatur,. Ego fum 
Sic etiam Dei cuítodia dixit ei qu illà dignus 
eft, Ecce ad[nm. à 1a. $8, ». 

4. CONFVNDANTVR ET REVEREANTVR.] 
E1vspz M. Dum hoc enim , inquit, Do- 
mine à te fadum fucrit, & audieris deprc- 
cationem meam, confundentur &  rcue- 
rebuntur, vt qui fruftià. tenrauerint; qua- 
re ctiam conatibus fuis fruflrati funt... Nam 
non amplis ftabunt ante faciem meam, 
fed terga. dantes , cedent mihi victoriam: 
ipfi verà retrorfum fugientes ac difcedentes, 
diffipabuntur. 
j. FiANT TAMQVAM PvLViS.] 
Cvn1irrr,:Alibi etiam à Deo per 
quemdam 6 finis Prophetis dictum eft 
de lfraclitis : Differgam eos im omnem Yeva»,ni. 
ventum . Non enim permanferunt in ci- een lif 
uitatibus & vicis fuis; fed potius diffipa- / rh wi 
ti, & aduenz, hofpites & peregrini faai "" 
funt , quaquauerfum difperfi. Ipfi ergo fue- 
runt tamquam puluis qui ab omni vento 
verfatur ac proijcitur. Nam de illis alibi 
ita pfallens Propheta dixit : Noms ffc impyj, pg i4. 
non fic, fed tamquam pulum, quem. progcit 
ventus & facie terra. 

AwowvMr. Dicit autem, ne illos 
rurfüs congregari & concurrere fimat ; fed 
ipfemet inílet coar&dans eos, id cft pu- 
niens. 

6. F1AT VIA ILLORVM TENEBR A. ] 
OnicGENIS. Fiam impiorum, vocat irg- 
probam eorum vitam, fecundüim quam am. via imyre- 
bularunt. Hac , inquit, fiat ipfis zenebre , um 
omni fplendore deftitura, & /ubricum, vt ne 

Lila confi- 


——— 


CATÉ- 
NA PÁ- 
TRVM. 


Injidia 
Dauidi 
firndia. 


Indai pro- 
pru da- 
quiis irre- 
titi. 


636 


'confifteré quidem valeant; Angelo Dei per- 
"fequehre. Cernin" vt etiam angelicz virtutes 
. armia finr Dei? 


7. QvONIAM GRATIS ABSCONDERVNT 
Mir. ] Evseprt. Pro gratis, dixit fime cauffa 
Symmachus.Compreheridere ehim & perde- 
reme clanculüm retibus fuis voluerunt, per 
homines mihi bellum inferentes , inter 
quos etiam Saiilem per inficam ipfi inuidiam 
contra me inftigarunt. 

TutoponEr r.Iniuftis, inquit, infi 
dijs in me vfi funt. Vel: fpiritales intelligit 
inimicos; qui omnia moliti funt , vc animum 
eius ab in(ica manfuetudine ac. iniuriarum 
tolerantia dimouerent; & vt irá furoreque 
repletus, ad vindi&am procederer, & ma- 
li quid. Saüli irrogaret.. Atque hzc quidem 
de multis inimicis, fed de coryphzo illorum 
fubiungit: 

8$. VENIAT ILLI LAQVEVS$ QVEM 
1G NORAT. ] On1czeN15s. Notandum 
quód in. przíentiarurn , pro verbis aptatiuis, 
vfus (ir imperatiuis. Nam quifque fecun- 
düm operationem punitur. Vel potius po 
futuris vfus eft, 

CvnRrirLrLr. Numquam enim laqueum 
quem ignorabant , expe&affenc , calamitates 
fcilicet ipfis euenturas, quz. ipfos compre- 
henderunt.. Deturbati enim funt principatu 
populorum .: quin imó cum ipfis perierunt, 
& opus inimicorum fadi ,Capti atque cucr- 
fifunt. Enimueró an non extrema mala 
ipfos inuaferunt? 

Hesvcurr. In Iudam ptoditorem, 
nec non in populum ludazorum , atque in- 
fuper in diabolum ipfum hoc didum cft. 
Nam ludas quidem in laqueum colli inci- 
dit: populus veró Iadzorum, cüm illaqueare 
putaret , illaqueatur, & fuà ipfius capturà 
comprehenfus .ett. Similiter quoque diabo- 
lus , cim laqueum crucis excogitaffer , per 
crucem regno fuo excidit. 

M. SvAGENTES MIHI TESTES INI- 
qv r.] Og1csNrs. Qui non iuftitiz, fed 
iniquitatis teftes erant, infurgentes ,& feipfos 
erigentes , captiosé me interrogant quz 


Probus [w- ignoro. Probus enim nihil malorum no- 


enlatiui 


malum no- 
sut, fed bot eur, 


pradiicà 
ignorat. 


uit, id e(t, nulli prauorum commifce- 
Falfum enim fit, exi(timare, illum qui 
feruat mandatum , nullum vegbum maluni 


BXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


wid" cava, d'Uyamro dry Auc 9s xam ul. 
xa/1 (Q. O'piic Ji dic aj ac Puta) Qua. 
utic Una cizi T8 8; 

(. Ori ^ürEAN. EKPT*AN MoI«] 
Erzr»iOr, Ari  jopedy, ditoutitoc Cim 
i zduuny Qu. SynaCón 3) € detleigi 
pi N&leg (iz idior; durvoic SGgAorro , Ji 
o3 J'ai gus Vt opti pi ay TP quov Ca ck 
&Elxausas 7i] xaTty don CnAvtvzría x9] vor 
Xd, 

OzoanrBroY, Adínos, Qrolr , EanCa- 
Puit X aem?) wur u8, H' vut vonrq Quow 
iBesue, ol zrdysa (argum ne firtu Dun. 
mU dun! dux P jut dp nian &yu- 
75 nior De n9) ditis - kg) Óm 
aves elc py ws) Suué , Vbi 1 dinunas 
1ABwi, Y) d'esioni m waxnor TM. EasA, Taíva 
pop dv aei T mi^hav iofesiv, df&i disi c 
&u (it, xpupaíu Edo" 

*. EAeETO ATITO DATIZ HN Of 
riNoxk&i] (irirgxorz, Xnneverior , n 
&y. sol; evegxes pont , avri dUxnxdiv «esc- 
qux Tiwokc (nekawre plate, Kara 0 ? aes- 
£i inasoc npipeiray, H* pohor dyr] ut)» 
AórTtey x5oenrag, 

KrriaAOr, H'y. 38 5x Vytrucxor arii. 
du , ux dv mumoTt cvesotd ounouy , avis 
evuGtav?t, cvutoegt , abra) xaTa Co av- 

Té. EnC erra, à TR ita or FO Dad 
ud?huy di cuud'ioDadgucw &u(oiz , poor ss 
99v6r«c (alloy Wacus , way mvrópSiwrag. 
Kaj $à wo) T]d ierdr. &usci, cuuien x2- 
z "5 
. Hzrxior, Eit l'ud ey soy emegd él 7$- 
^, ad ul) xgj eic rv 2giv T Tadalor, 
n dV x, eic auti 3 df CoA Efpn?). 0 13V à 
TI4dac ei 71 muyida d a? yirnc Grow 
0 dV Aube fJ l'udaian meyd dep vouizas, 
maid due) | wg) zo 1 aur cuns)nt9n 97- 

egr, GouvTut 6 dfa oNO * muyida G6 
cubes ut^sriz as, d/$ 79 guveg) vic uwnd 

Baaweias cents. 

id. ANAETANTEZ MO! MAPTIPEX A- 
&IKO1,] Qirirzxorz. Oi t D agamus, 
d^W ad máak udpspe, dfarac a rnc, C du- 
9etearno iguraát, copied c vrseprdow d u 
)wosxa. Oíd* jà Ti qavhwr )odou 
avudai y , vwriem, ide v)d ome» dya.. 
xéxegTa], Y4À. jà m vouí/ ea y Gori 
swa] ij9 "rore? , àv qu)tosorra nl 

; érm- 


IN PSAL 
&rni lad. Sfginé job 3 Loo TTomneg x) usa 
SP, dona rave eres enteit far 
dà mpeiy mh) érssol) AB. CY 2, ^44, 
aoidvós E. Copy ix eor, ud orden d 
"rotas T xaxd , d upeliCorrk ut Üraes' Tof 
pt ael er. TE YS 
i£ ANTADBAIARZAN-MÓ! rlONH?A.] 
KrriaAor, Ewipye Eine 0 PAoidoepus, 
o axaAUrra avesc carmotar, Suc GaAs 
Aor tujv, vVaDwiSt(R zrasoopox ; € tue 
Üorra (2; eie Dri Geian Eirotopui aiat 02 - 
Qu, PeesZo» oi mf Agrec , X) «otn € Emn- 
Ba^storm , dew xg] d'futria). üuvof kara- 
extua e, UE 
Hzrxtor, Eawsd! 39 4h vjJ. Vaduioy 
d paparias , oc oixod amat; x, n ApyoE lAo- 
yit o. : . 
1). Ern Ag EN TO. ArTOTZ.] ANaNrY- 
xor. A9 d A'u/Aas, co pjusia. dur 
fhiducí, uu adxxoc* 0 d Xvuuay On, ius 
& Gi a Bpivg iac awrül'y 19 5dvua caxxoc 
Otod'oriur à , 5p ed rapi A iae dvTát 
epu. EvréB] 58 d'aríp dvràc d wafrxvor- 
lac xay roro 0 marrfp. Toig C» xg) v, 
ab NU 0c ow Vv yf uia oc Surdu" xa) 
m, H'-[vxf uu vwmkeguraj, T'awphNA 22 
ola murip iQ tj, Sero*widloit Ll ? ce;- 
€mmxó» Asov* — OUrot ut dgipriae ual 
$fp], X) dei Vl dvva?). Even 58 ? va- 
suom Joudpos duric MS esr. A70 dortz pt. 
qor di ay Wpdipiyor , uit ipid, Quan, Vp 
auril» aeos db ydc «mese vi» marten xa- 
2worrc dil". dvrinegut 90 dart durzc 
$ dovGtías vo ut D. 
QrirrNOrz, Evícke]a, umor 
qx «veoxeijdyu Vpapublew dva?) v tes- 
taro T8 cT fip Op. Dead e và xg) UrwC 
dome) 9 d/gsoia , wav. i3 6a regno 
kumodil opa , eve 92. 0 atrip y) yay 
x? o aj Spyro «vesc Tor luurd. mvrieg* 
x; dyoq 269r P'asuorheoo o^ 4uuep lud auou 
e badid éc, xg) cvyshezud djap3eicgt. 
Tà Ji GR ati Yudu, qium o2i- 
dés ir Ji dogaNos. hians Óà eig- 
ydeusG grava «xedr(vn i3 Tu cuwa- 
Quy durs ag, Voi vei Ciel wauci; 
gup7radeuy , rir Dou, wg) od vguld avo 
km , odxxor afesGavi Ap * ax 7, 
Tite£Auzóc 2m 5 -]uxh uu, T8 di xa2dic 
- aveo sU apd pia 9 eoesadU i eic auTO arat- 


MVM XXXIV. 637? 


noffe.Cüm enim máli bonique difcretionem c4T£- 


habeat, cetcta omnia verba auetíatus , ad 
imandatum feruandum fe contulic.Q uod ita- 
que dicit eft huiufimodi,q d. Non habentem 
experientiam neque riótitiarh fiuc intelligen- 
tiam malorum , tencando me, de P me in- 
tertogabant. — ^ ^-— 2. 

11. RerRIBVEBANT MtHI MALA.] Cv- 


NA PA- 
TRVM.; 


niLL1r. Bené mereritém enim, conuinjs lacef- rudichri- 


febant ; exhortántem ad falutem , lapidibus 


flo pro bo- 


nu mA!a 


impetebahic;fapientiffime docéntem & ad pie- rembue 
) : bant. 


tatis fémitas induceríteth, iniurijsac córume- 
lijs milcri afficiebabt ? atquc infuper inlidia- 
bantur, vt etiam fleriliratein ipíi adferrent. 

Hrzsvcurir ludrorum enim ftecili- 
tatem fibi ipfi adfcribebat , tamquam  pater- 
familias & agricola. 

13. Eao AVTEM CVM Mru1.] ANoxvwr. 
Pro quo Aquila, 7s 4eritudine eorum «v.fli- 
mentum meum cilicium,Symmachus,i2 ecri- 
tudinibus eorum indumentum meum cilicium; 
Theodotion dixitcum i/i molefliá af ficerent: 


Saluator enim quodammodo lugebat. ipfos cirigus 


peccantes,& talia patientes, Iftiufmodi eft & 


luxit male 
Iudaeorum. 


illad, rif ef anima mea v[que ad mortem. Mauh.s6, 
. . 15. 
Etiftud, 4mima mea turbata eff. Superdolebat. pi. e, 4. 


enim quafi pater filijs perditis,iuxta propheti- 


cum fermonem:7ffe peccata noffra portat, C* Yaim 53.4 


pro nobis dolet . videbat enim interitum qui 
illos comprchenfurus erat. Verüm ipfi,inquit, 
preces meas, quas pro ipfis ad Patrem fundz- 
bam, per peccata fua auertebát,quo minus ez 
afcenderent prohibétes, fiquidem illas impie- 
tatis magnitudo quodammodó repercutiebar. 

OnicrEN1s. Áduerte, num propofi- 
ta conuenire poffint períónz Saluatoris. 
Quin etiam vide, num & fic planus fen- 
fas fit, nullo modo impeditus : vt nimirum 
Saluator nofter hoc ad Patrem fuum dicat 
fecundüm humanitatem ; & idem ipfe hoc 
impleat, tradendo ludzos exercitui Ro- 
mano, & obfidione delendo. Illa veró qux 
fequuntur , funt de. Iuda, praeceptorem o- 
fculo tradente . Sterilitatem autem ope- 
rai funt ei, qui omnia fecit vt ipfos 
congtegaret : & malis eorum condole- 
bat lugens, & figna edebat triflitiz ac 
luctui, facco indutus : vt cüm dixit, 


Trifia eff anima mea. Eius autem | qui Manh.se, 
rité ofauit, oratio ad ipfum conuerti- ' 


Lll 5 


tur, 


CATE- 
NAÀ PA-— 
TRY M. 


Gali; sn 
erátio bene 
erantu, 


Ifaiz 65, 
6. 


Luc.16,11 


Cbrifli in 
Iudam af- 
ftius. 


638 


cur, bona illa adferens, pro quibus facta eft. 


13. Hv MtLIABAM IN IEIVYNIO 


ANIMAM. | CvniLLI. Qualis porró fit 
huius lu&us ratio, ijs qui fan&é vitam tradu- 
cere confucuerunt , przfens verficulus mani- 
fefté declarat. Humiliabam cnim , inquit, js 
icinnio imam meam. Atque deinde ftatim 
lu&us huius frudum, & fudorum Sanctos de- 
centium indicat vtilitatem. 

Er oRari0 MEA.IN siNV MEO. ] D r- 
D Y M 1. Eius qui bene orat oratio ad ipfum 
reuertitur, bona referens, pro quibus facta 
eft, & in finum orantis conuertitur : finus 
nempe mentem, principem animi portionem 
fignificat, Sic enim irrifio eorum in terra 
Egypti in finum corum , & in finum omnia 
fuperueniunt iniquis. Atque omnes iulli in 
finum Abrahz concedunt, id eít, in ejus 
fententiam & promiffionem. 

14. Qvasi PROXIMVM, ET QVASI FRA- 
TREM.] Cy nirtr. Singulis, inquit , ica 
placere ftudebam , vt de. propinquis vel fra. 
tribus corum effe viderer. 

Hrsvcurr, Affedum in Iudam 
oftendit, vt cidem marfupium concrede- 
ret, & eum folum manum intingere fe- 
cum in catino, ceu fratrem & proximum, 
permitteret.Frater complacens;id cft, placens 
illi dicitur, & eius operà in omnibus vtens. 

1j. CONGREGATA SVNT SVPER 
ME FLAGELLA, ET IGNORAVI.] 
Turopontrri:. lllud Symmachus hoc 
modo expofuit , cengrezari funt. aduerfum 
me perculfores tot , quot ncfciei. & fpe fuà 
frultratos ac diffipatos, malorum cos confi- 
liorum minimé pocnituit; fed denuó illa 
funt aggreffi. 

16. TENTAVERVNT ME, SVRSANNAVE- 
RVNT ME SVBSANNATIONE. ] Onice Nis. 
Cüm me capcre non poflent per ca quz: ma- 
chinabantur , opprobria aduerfum me exco- 
gitarunt,& morc ferarum filueftrium,dentes 
& irafcibilem ac. furibundam vim fuam in 
me fremendo acuebant ; fiquidem dcuorare 
volentes, fruftrati funt, 

CyniLL:. Tentabant ergo. inter- 
dum, & nonnumquam fubfannabant, fren- 
dentes fuper ipfo dentibus fuis, diaboli- 
co furore ac damoniacà immanitate cor 


. plenum habentes. Sed,ó Domine , inquit, 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


xduh], rd dya9d qíervan XX. av oon. 
ry. ETATEINOYN EN NHZTEIA THN 
srxHN.] Krriaaor. Oi di 2v ó 


ma9w rei Ov, ood 9« Gi alu dyíap 


tp Gg9 àv einlies (alD , dii Gels (Qe 
udog dfevemnoi. E arret vun yap d» mycia 7 
Svxluf uu, tn2í. itg) &rnó9w ? TR T€ Sou 
cx op aea d ensid xaprrór Y) T]d domat 
mit degere vl Urnow. 

KAr 8i nrozErxH MOr EiX KOATON 
Mor. ]Araruor. T8 qgAa c éor st yop 
Y anega do à ei aurov d'yaxa uidi pesugu v 
dalia «p ov ont, C eic xdovv 7t tesc- 
d xyopd pis "ros pits?) , à Wer ior Y xoA- 
7ra enpasyors (Qu .OU'r 9 0 qeu? uoc au 
vj) da 8 Aiuafa eic, wáAmoy à) , xg) ele 
xóAqos Vripzeray sry Toit ddior, Ka] 
Tr dV 0j Ó gui €i xo A Gegdu ya 
ex/a, rutism , ci Y durd ordulw Q im- 
giMas, 

iJ', Qx mnAuziON, KAi QY AAEA- 
90N.] Krriaaor, E'zdco, Qno, dms d- 
picdv tarddulor, dew d'oxi cial wa df 
d'y ze itoy xag Td Var puja eic dd A Que, 

Hzrxior, Th) «eje vt» Yudar 26A 
cupzr d Srevaw , Ümtc üuru! Xy T6 "yAosóxo- 
uy acd, xà] uivov cupa em ci 
EvGAor emt pele, dc djtpbr gg) 2o- 
cio, Ad tÀToC éaptcd, rerion api xam 
&uTH , wed xad (Us duas esp e. 

HW. EYNHXOHZAN ED' EME MAZTI- 
TEX, KAl OTK ETNQN, ] Oxoaaruror, 
Tro smt Ypufesuetr 6 Zvujusty Do cuwh- 
2»fro xa iu zAXKTOy , (oc wx oda. wg) 
Sfo aipsorric, Quo), 9 iN Qo, Q exaja- 
dire, d prmuatodiheuy UP clc xgxalciCa- 
Ad/eurm , d»W dvOw m aeo Gm. 
prour. 

I$". ETIEIPAZAN ME,EZEMTKTHPIZAN 
ME MYKTHPIZMD,] Orirgxorz, EA6ns 4 
JuuS irme JY d» irte ommur , x^ 
950v zraptuu S 'ürro «pese uà , C d'ixlui 9n- 
ev docitr tuq d oyrae , C alui ópyivoy wa) 
Suptomlu) dre y dvvapur kx ipi Sopuzas- 
X2(g pareiv js à. Sore, darfivor, 

KrriaAOr, Ovni mori Jp izrelegtos, 
wi di à efe suvxrhei ov EanCpuyormc au- 
TU asc ód órsuc, D. avian dfa ooi, x9] 
dauid ur wubn(g9 óxuicoul/ho 1. 
xor «là xgpdüias, AW d xvelk , quoi, 

món 


—n0 


IN PSALMVM XXXIV. 


món imóYn, Ap] d uri md uv xd rwr 
T) P at esr mmc ora, X, T) d Xasiguuc 
Mireos, &U ud Tempnpdpor 'jra TTRAM 
VuorUguow, ÜAwnein; erc dUoícxwra) 
Xeigóc. ratvi jo dubcadp Gy» cc 9ioc clu 
irum Asi Gic Y udaixcit soAphjtaom Eonpapy- 
gw, d ix), To 26fira) To dd drasimos suf 
murgj iva Q ei Auzc ópSde 2) vo 4/2 7T 
Borse in 1aUAu* MÀ fap Cn x&v d- 
gavmrrol, a^a dors soos ópy7. 

Hzrxior. l'ow; (Jp € 746 ódóyme c 
duóntr ^ (Gpuoyos , uorora yi paauct voy 
Ywoo2v fBuAósdpoi, — TY) ovy uie ódérme 
e » xaxia n e Abooic ^io). Tàr m 76e i 
iGuAtro pdprven x vd ec Rs. 6^gc tn- 
psvroy iabuduor, G9wr Sante] 

iL. KreIE HOTE EIO*H; AIIOKATA- 
XTHION THN *TXHN MOI, ]ANaxrMOr, 
A"mO9avuat e E mvreoc sl) uaxesSu- 
uias. O'uoior d ro Verogarrai enooy vl ^u- 
XP us Tél Ulo mp d ófacór ut vij dozy. H' 
dic qnoi, Kdgis 6i iron ; Vnelojdy' 
gà ol ytov?) vu! zresespnidpa d'rarma , ausa. 
mürza voi; d'egiaw üyrx.. Mororfjoii dà ^64 
3 loy là iau , vf uivloo Gp dorm, 
H' sy ugrorfjoic, don og vla ul) 
dun » ucia TOU mut doy uie 08 uoi 
erváUugeroc 6217. ugror foie 29 dum, Tu! 'Xaro- 
xayapk rad Tuy vi]. Co iy xa Seó- 
7NT4. 

i. EN AAQ BAPEI AINEZO XE.] 
Miror, O' Bapit dV Agbt Tof Éàmmo?eio " 
«Jnd cuA?) , Tiv HGauor enpaivay xg) v- 
Czejr. 

Exzr»iOt. A'vr) T8 fapW, Awv/Aa; 
ésslro Qno , 0 Gon ixupd* Tua à T 
& couomócd, Bapicdi ac Eod Ti» a tear 
miwauupo o . E/zze1g i imas Td 
sugi, E vii uta2y durd. Cancun, 

iÜ, MH EDIXAPEIHEZAN OI EXOPAI- 
NONTEZ MO! AAà]KOz. ] Crirrworz., 
Ox yum xyology v8 »yaicem , üesvTwc durd 
elu) aoo) GuxPaaías, 3 99 cEnancjdpu 
Q dw: , ri Jfexearén vuU(a x24 v)xeo- 

wy. dYÀ' Ojo ToDegevos dyauriooc , xzdd 
Qraw A'xvAas , Uus! , Q soup dÁzveor 
ópa^ X Toi mira mud dU. Eipnrixd 
dà donne (A5or 0] Dagyruior, AidticigMs 
old ajdp In dovÜX, & 


xd, KA1 EHAATIKAN En EME TO 


639 
quando refpicies? Tu veràó rurfus huma- c4rt- 
nitatis formam , & exinanitionis modum iba 
ric feruatum — intuere ; vt rurfus ipfe chrif 
Chriftus modeítiz forma & fpecimen in- marfucra- 
ueniüur: etfi enim tamquam Deus pa- A 
rem Iudeorum aufis poenam irrogare pof- 

fec , Pauri tamen hoc faciendum remittit; 

vt recte ad nos illud diui Pauli referatur, * 
Non vof[metipfos defendentes , isi oar Im 13, 
ftd date locum ira. 

Hzsycur. Fortaffis etiam ex immanitate 
dentibus fienduerunt , cantüm-non. Iefüm 
mandere volentes. Ceteruirn (tridor dentium 
etiam malitia fermonum nuncupatur. Hinc 
Patrem teitem volebateffe contra eos qui ad- 
uerfus ipfum blafphemabant.vnde fubiungit: 

17. DoMiNE QVANDO RESPICIES? RE- 

STI;VE ANIMAM MEAM: ] ÁNONYMrI. 
Miratur Patris longanimitatem. Porro iftud, 
Reslitue animam meam s limile eft illi , Pafer I2n.17,5. 
clarifica me. claritate. Vel hic Sanctus ait: 
Demine quando refficies ? Siquidem te rc- 
fpiciente , przdi&da omnia recedent vnà 
cum ijs qui faciunt ca. zicazs» autem vocat 
animam fuam, quód folam illam habue- 
rit. Vel forté sica eft alia fubítantia, quz 
preter animam ip fius,fpiritus anima coniundi 
eft: hzc enm vnica eft, có quód fecun- 
düm diuinitatem ab omnibus qua in nobis 
funt, feiuncta fit. 

18. IN PoPVLO GRAVI LAVD A- 
50 TE.] DipxMr. Grauis autem popu- ropalu 
lus leui oppofitus cft, ftabilem fignificans &c 1'^91^* 
conflantem. 

EvsEnBIL. Pro graui, Aquila legit offeo, 
hoc cít forti: talia cnim funt offa in cor- 
pore. Grauis autem , vt fupra petram fun- 
datus. Agit itaque gratias Patri in magna 
fua Ecclefia. 

19. NoN SVPERGAVDEANT QVI AD- 
VERSANTVR MIHI INIQVE. ] OniczEnis, 

Non habent locum lztandi, videntes copio- cofaf; 
fam eius Eccleam. Neque enim deleti & f*"»*! 
imbecillis eft ; hzc fuperare ac complodere. Cirifiper 
Sed tamen fine cauffa , vc aic Aquila, ipfi p 
offenfi fuerunt, & oculorum nutibus do&ri- 

nis eius detraxerunt. Porió Pharifzi verba 
pacifica dolosé proferebant, dicentes Magi- Mar n, 
fler fecimus quia verax es. M 

21. ET DILATAVERVNT SVPER ME 
o5 


VnicACLri- 
ihi quid, 


CATEt- 
NA PA-— 
TAV M. 


t.Cot.1, 
j9. 


Quid lex 
C Enan- 
gelinm de 


snimicit 
floimerint, 


640 


OS svvM]Evseni1. Tempore autem paffionis, 
toto quzrcbant ore fanguinem ipfius: quod 
fignificant illa verba , Di/atawerunt fuper me 
65 fuum. In paffione autem fucclamabant di- 
centes, Euge, euge; viderunt eculi noftri. 

12. Vipisr: DoMiNE, NE s1LEAs. JOnt- 
cEN1S. Cüm frequenter Dci longanimitas, 
fomnus eius appelletur, hoftibus attritis; ex- 
citat Deum ad indignationem, dicens: Exwr- 
gc Domine , C intende iudicio meo: id cft, 
adhibe profpedricem vim tuam, vt exa- 
minentur res mea contra inimicos mcos. 
Nam hoc benigni patris eft. & omninó 
damnabuntur qui oderunt me gratis. Do- 
minus autem hzc humano more dicit ad 
Patrem fuum. 

25. Ivpica Mru1 DowitwE. ] Awonrwt. 
Illa verba, /udica mibi , ponuntur hic pro 
cauffam meam decerne, Submergitur autem 
qui femel in fundum defcendit , & nufquam 
emergit. Hzc autem funt prophetica de 
morte & refurredtione Chrifti, 

217. EXVLTENI ET LETENTVR.] 
OnicENr1s. Principium quidem Pfalmi 
przdixit vltionem hoftium Chri(ti : media 
veró eorumdem morem perflringunt : circa 
finem vero, defcripfit ignominiam qua illos 
apprehendit: in fine denique lztitiam annun- 
tiat difcipulorum. Hi enim fünt qui volunt 
iuftitiam eius, fcilicet diuinitatem , iuxta il. 
lud, Fac us eff nobis fapientia à Deo, c iu- 
Jflitia, d fantlificatio , d- redemptio: quos 
etiam docet magnificare Dominum , & pa- 
cem habere cum Chrifto , fi quidem qui ip- 
fum oppugnant , paenas dederint. Ceterüm 
ipfe vniuerfi fermonis finem concludit : nam 


fi hzc, inquit,fa&a fuerint, tam circa eos qui 


me diligunt , quàm qui oderunt me ; lau- 
dabe iuílitiam tuam , non omnibus die- 
bus, fed: vnà die folà, qux fnem non 
habet. 

TuropontEr i. Pflmus quidem hunc 
habet finem : ceterüm moneo eos qui hsc 
legerint , ne vllam ex iufti hominis precibus 
offenfionem accipiant , neque aníam inimi- 
cis obtre&andi hinc arripiant. Norint au- 
tem , legis ftatum, & non Euangelicum vi- 
uendi modum, Vatem attingere, Lex veró 
ait,vt proximum diligamus, &inimicum odio 
habeamus: Dominus autem Chriftus, per- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


XTOMA ATTON,] Erxzsror, Ey 1 v 
xgupal 78 7rdUuc 0c iier cójuam vo ci um 
durd . 0 doi và , iat'suran Er i T0 $5- 
ug. duril v, Ev d cj ord imqonen ^t95y- 
mc, dU, dU, cid or oi qna uod va . 

xCG. FiAEX KTPIE, MH DAPAXIOTIHA 
xHz.] QrirENOTX. E'are)b mmy TE 
Sui uexesSuuia Um Gy» dur. Ae), S0n- 
eJ 6oU ur T Voles» , Sfanisnow. &it dya- 
vdxmon vir 9v», Ayr EZeyip9ym xvgjt, 
X) tet; vi xekod ua, Turk, Poríenooy ?* 
$Qoesr duuwapir cw , ümuc each T. xaT 
ipà eejc vc toBesue pu. Tlavedc doa 
929 18(- C vravmut xa(ad uto taorra, oi ua 
cUrric ut dVopidr ,— A'vDesriyoe d Ab 
Tula cejc ir tavrd miriea 0 xve1 Dv. 

xt. KriNON MOI KrrIE,] ANaNrMor. 
T? xeisbr ugi &xaU 9a , dyr] 58 , d'inuaór 
M9l. xg) d 0 dra eic Bui api 
cc , xj und agde dsaCac, TlesQpimxa dà 
TuUX GU] Tl Jaya Tu, wg) * dyagazisc Tl 
Xgicw?, 

XL. ATAAAIAXGQZAN KAI ET4PAN- 
eHToZAN,] firirzNorz, H' Jp dpià 
78 *jaAud clu) J'ixluo «xs 24^ Tp] 028- 
pnaa'rsoy 3ty Xejgor* To. dà poa yy Gur] 
dil Gans vejaoy* TX dV cejc Td aX, nbó 
xxrRAgÓUsu» üvréc aiyuslu Jiyesgpe 
7) di stA ys, T. uomo) 1 do gesruilu 
ay! vra4, Obi 9 oi Sarm dord d 
d ingaooul,s , 9wAgdi clo Symm, x? 05, 
E'ufiSm Wd» copia "Hard 9A8,d nguoruiw vs, 
x2j dazu, , Q Yav^vrepox, d wa) di. 
ducx| uejaAUvew nov xveior , eipmysUem v 
ee Xo eimp oi 7r Mj TAG d'- 
duxgoi dínlo , Asoc 0$ Acris mo vi (Qe 
38 7r armi c Vanaqegoyi a4 205v. €i à ji- 
volo (ar, Qui , e/ Tw TÀc d'yardvrie 
ut , C paoürmic pt, alo cluNdyopahioc Dv. 
xouocuo luu, d dut Tie vjtegc, Rd. uias 
ubilo 7 ioge dx durar, 

Oroa^aorHTOr, O' (A) -jaAux ET 
fore 2b TA. 2 ooxohd JY ricérrs,. 
£opuc ,. undis Boa Gluo x ni d'una 
díta&t essel, , und eeiqacw cic mde 
x? 7 Bes» deg. órmiSw xouisudia. 
Zunid éiy à dic vopaxlu) 7ro)unias, dx. dy 
oeuxlii, ó a»esprmy, usreid. O' di sip (Oe 
Alrzopdl|, doamiceg cto zbagkr , wg] vv 
igBegr Maafiguy à dV diaróm, Xoag e cl) 

TUEL. 


"IN PSALMVM KXXxrirv. 


mera olo Neredeeau c dperló, rac pr 
E'Àfé 9m To; dpyadoi, A'ya7rizie 72» zat- 
ccr G9 , xg) Miovces, vor Dess cw, V0 di 
Aii Vui dram quc iofesuc Uu , 4)- 
A06 Tt Tue discors Vjast . Xasuód dà 
qii, Q 6 93» avtüso^ Ov itr Ev^o- 
yin, xy ui armen. Eie Glo Giraud 
Jfatoegs SavCA Torn pra m i dp dgusr- 
d T9 vóueo, Tí di Tf yd eyn, Auc m x, O 
SO» AaCId ix iraes dy. (Ov G2 170p, 
4d aeeoQwWmxoG «eeg/Atja TE 7rüvTUe 
icódpa, $a d E) avzic xm 3 domua 
rouc9wclas , vx Wusra(o v86 dduxSeras, 
exscr dund Mojorr Ow: Ei dert 
Gi dvmerodid Sol ues xaxd, Pavzicupa 


deg Ye) TU iles uuu veros . Karadictos) 


deg 5 iofeoc chu Auxlui us , Q xarzsa- 
Cor, Xj o ratione, eie o à vao Call pu 
3 d far jen ei euE xal ay. Kajn 
€&m JJ) Ta(a , Ex Vega 0i Cic 93 26« 
2:1, 36 7rleac rk oma , gj out been TP pr- 
m medyuain, Aic up 29 oxi 


eiat 2g aiv Toy sopor , i uüvor Gurvos Vic 


dréiAe , dAMd x, TQ dsiAcis. wn érras 
éxoAvoty 9 mou di mcorra 7niess 
aiAoquegro, x2) 9? utumxdg Tor Sra Gy dc 
-Apsd iufpos, C vianisoo d por devpisag rf 
Swurdro mupimy |s. TaUra. dà Anf S6is 
jayxa Glo 4/3 cec Urmepidpsc, Q són m 
uir AaCi" eic utsvr agora , ira cle) 


ptyislo 78. AaGid quAcsoQias dp IL 


$yumcw DIA, 


guuMmuu—u—— Á———— MM 


64t 
fc&am virtutem oftendens , inquit, Diéfum 
eif antiquis: Diliges proximum tuum , c 
odio habebis inimicum tuum: ego antem dico 
vobis, Diligite inimicas vestros , d» benefa- 
cite bis qui oderunt vos. Confona veró his 
& diuinus Apollolus ait: Benedicite, nolite 
maledicere. Yn hanc igitur. differentiam. re- 
fpicientes,cognofcire, quid legi quidem con- 
gruzt , quid veró grati. Ceteroquin bea:us 
Dauid non maled.cendo hzc dixit , vcrüm 
vaticinantis more przdixit cà, quz omnino 
futura (unc. Quód autem idem, etiam fecun- 
düm Euangelij lezem, non fit. vltus cos qui 
ipfum iniurijs afficiebant , audite eum dicen- 
tem , 5i reddidi retribuentibus mibi mala, 
decidam merito ab inimicis mess inapis. Per- 
ftquatur inimicus animam meam, C compre- 
hendat, c» conculcet in terra vitam meam, 
C gloriam meam in puluerem deducat. Et 
non dixit quidem hzc, non perfecit autem; 
fed verba ad exitum perduxit, quin & verbis 
opera clariora func. Etenim cüm hoftem 
bis in manu haberet, non modó ipfum non 
occidit , verüim etim cos qui interficere vo- 
lcbant , prohibuit: atque in przlio occifum 
amaré fleuit,& eum qui mortem eius nuntia- 
uir, tamquam gaudentem & iuueniliter exul- 
ranté quód illum occidiffet, morte mulctzuir. 
Hzc autem recenfcre coactus fun, propter il- 
losqui maledicunc, & diuinum Dauidem in 
medium proferunt ; vt maximam Douidis 
philofophiam ceu vtilitatis exemplar habeár. 


ANNOTATIONES CORDERIL 





*, 
VES 
t 





dor 


iTVLV sel asul m Aafid, P fal- 
X "TN ; . 
MEN me ipfi Damd: quomodo ciim legi 

EU Theodorccus; Sixcina, & alij codices 

Kl (olüm habent, «4 aa6;/; Aquila, vy 
A«G4. Addunt aliqui, /m finem . vt S. Thomas, 


pà d, dict domi uatwidUuen ds ovt etoue 29r) de 
oen rmi. Ex ioa udi emesí mort uem d ec r8 
Aafilu auri qedists 3 edQe Imprecari adner [2n 
samicos eum fex de camifis afferunt, Prima,quvá 
emendari eos cupiat, Percute. emm ampyovmm 
argentum, mquit, C purgabitur. Secmnd ivt bic 


Hugo Cardinalis , Valentia , & /udtor olim in- 
cognitus, modo Michaelis. Avyguani. momine 
notus. . 

1. Indica Domine nocentes me.] Grace ddiers- 
Td; ui, id cll, qui mi: immriam faciunt, Grac- 
cinus autem in. Laríino feruatus eft, Alterius 
adfert fex. cauffas , ob qtías Dauid. inrinicis fuis 
aliquando imprecetur: cius verba funt: Tà xaz&- 
208x 9À. py, Jo AE adtcias aci. Miar, ÉaxtieÜnraa 
76$ by Opdg funr G-. Tus/a )9 ad ixuuor dpyueutr , ü 
ag3aestrán*). Adurieg, ira dt paci utres, X) me) Auux - 
patroi xu paTMor "rhesSan d alarm xexdzyug. Tplrm, ira 
Tuis TEzwP uésiEi due Sup E. ewtperiZ e. a0 8pjss jÀ 
iddr depwra uasiipey , negrasse àprié Tul dA)). 
Terdrm, * Fior hugs 3j shows dra)ikrTE, Kléusfit y ira 

Tonwvs I. 


flagella c& atit, leuins atevna slla. [mpplicu: ; 


fentiant. Tertia, vt borum flagellis als cajisgen- 
rr : fapicns enim videns flagellari anfipsentem, 
spfe admodum ermditur. Quarta, vt vitam bane 
pelle ac morbis libret. Quinta, ne alij tius mores 
dicant, plagis sli srrpgats territi, Sexd , ne qui 
dicant : Vbinam ejl Deus Dauidu? num ilum 
vindicat. Ck liberat ? Subülicer hinc Hugo de 
S. Victore, occultos iuftorum inimicos vt plue 


CATÉ- 
NA PÀ- 


TRYM,. 
Matth. f, 
4 


Rom.ta, 
14. 


Píal, 7, 5. 


Dauidis 
manjneru- 
do quanta. 


Sex cauffa 
ob quas 
Dauid ini- 
mica par- 
am im- 
recet nf. 


Occulti 


rimüm referuari in iudicium ; manifeftos veró peccatores 
fapé ctiam in hac vita puniri colligens: AN ocen-. im indicio 
tes, inquit , funr , qui vote malignitatis injidian- futursima- 


tur; smpsngnanies [unt , qui aperte per[equmn- 
tur, Infhus ergo.occultos smmicos (mos sndicari 
Mmmm 


nifeft s et- 


1am bic pu- 


nuntur a7 
Lá liguando. 





Eo Am 


'" 


642 


ANNO- lantum, id cflad futurum iudicium feruari: ma- 
TAT10- nfeilor expugnari , id eft, in hac vita etiampu- 
NES CoR- Hi poflislat : vt eorum pana manifesta alios ab 
DiRin — Piquitate vetrabat, quos. prias eorum. malitia 
per exemplum ad. imiquitatem animabat.— [deo 
Dein omnipotens , manifeiLas inimrias fernorum 
fnorum (spins etiam im bac ita vleifhtwr , vt 
quanti meriti fit apud eum. in[liria, aperte dc- 
man[letur: quatenus boc alios ad amorem iujfi- 
ti& accendat , quod ipfe autlor in[htia , fe eam 
tantum. dilisere manifeflat, Sicille, Ceterüm, 
fecandüm fenfum litteralem Dauid , quia non 
modó vitam fuam ab hoftibus aperto marte im- 
ti; verüm etiam calumnijs, & falíis delationi- 
us atquc obrrectarionibus, quafi per cuniculos 
euerti animaduerteret, vtrique malo remedium à 
Dco poftula. Priori enim. hemiftichio ipfum 
cau (uz patronum aduocans, fignificat cum 
improbis & malcdicis [ibi negotium effe. Dein- 
dc ad arma (ufcipienda eum incitans, fc violen- 
ter opprimi oftendit, cüm fubdit: 
i. dpprehende arma , G* [cutwm, &c. ) In 
Hebrzo cít n» pnma bacbazek, magen , quod 
que vertunt, corrobora clypeum meum, ac (i 
icat, Da robur meo fcuto, vt poflim te adiuto- 
Siidifi-  retueri mc E(t nimirum propric infirmitatis pro- 
rani: cilio , qua. (ic Deum placat, & placet Deo; vt, 
ma, — quemadiiodum Saül Dauidem,fic illeabieé&tum, 
& diffidentem fibi, aureis fuis armis induat ; vt 
minüs quàm poéricus Achilles , ferro & eulneri 
pareat, & hoftibus fit terrori. At ó bone. Dauid, 
vbi à Dco arma expediri petis , cur fcutum re- 
quiris? an fortaffis iplum deo egere putas: Ho- 
mo quidem cüm gladium exerit, apié (cuto.mu- 
CurDt^ — niarur , quia dum ferit, feriri poteft; (ed Deus 
I cur fe (cuto muniat, qui feriri non poteft? Vri- 
tribuaruy, (ue certum eft hec impróprié ad Deum tranf- 
erri, cui neque lanceá , neque clypeo eft opus, 
cüm folo nutu onines aduerfarios füós in mhi- 
lum redigere,(i voluerit poffit. Huiufmodi tamen 
figuras ( vt bene S. Dionyf. Arcopagita cap. 1. 
Cal. hierarchiz, & in Epift.9.ad Titum monet) 
sm primo intuitu afpcrz nimis & abíurdz vi- 
eri poffent,non abs re Spiritus fan&us víurpar, 
quo altius, pro fenfus noltri ruditate, auxilij di- 
vini prz (entiam cordibus noftris imprimat.Cüm 
crgo nos ferui eius hoftium vndique vulneribus 
ex politi fimus , merito Dauid petit, vt, quando 
Deus vindi&z gladium in hoftes ftcingic, fimul 
fibi Ícutum protectionis opponat;quianumquam 
hoftis (cuior infurgit, quam vbi jc à Deo expu- 
gnari fenzit, & abire compellitur. Atque hoc eft 
quod Saluianus lib. 3. de Gubernar. in(inuat, di- 
cens: e/d pprehende [cutum , C corripe gladium: 
festum ad protectianem, cladinm ad. vitionem. 
Myftice Hugo de S. Victore locum hunc de 
4rmi(a-. otmis lapicntiz , & fcuto patientiz fic exponit: 
Pieuia Co evfrmis pugnamus , [curo tegumur.. Af undus 
[^to P^ enimy contra clctlos dmobus modis pugnat ; verbo, 
funtia no. ; 
bis opa eff. C gladw. Verbum falfitagis expugnamus per 
fapientiam: gladio adweritatis rejilumus. per 
parientiam, 4n fapsentia igumr accipimns arma: 
6G fcutum in patentia, Sed cur. Deo dicitur: 
ed pprebende arma , C (cmtum , mifi quia ille in 
mobis dumscan: , adnev (arios armat? Quia ficut ab 
spfo dona eius accepimus : $ta fine ip[o donis eun 
vis ad (alutem non valemus. Sequitur: 
y. Effunde frameam, G- conclude. |S.Hietony- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


mus, exagina gladium; Hebraice pon barck , id 
eft, ewacna, fcu enzgma,quoniam enaginato gla- 
dio, euacuatur vagina;alij vertunt ,edyc lanceam, 
quia nimirum Hebrza vox IY3n cbanith Dnm 
pri lanceam. fonat ; Aquila, & Quinta editio, 
yuuracor Mrysylu , 3 molsesEor , nuda lanceam, 
circmm[epi. Hunc locum fic explicat Diodorus, 
T? iani drri 9 5uuracw red 7v Cn zaiparor ups) 
Sü dyjer. 7 J'é evyxAHew, dyr] vi &aicAecw v) dei- 
xAteor auris rop dpiuso 7A moMulor. Verbum £ffunde, 
pro eo quod efl nmda, pofitum eil : nam quod ef- 
funditur, vafe nudatur. ('onclude autem , proco 
quod eft, exclude , C circumclude curfum bo- 

Jlum, Sentus ergo eft, vt Dcus arcaná füà & Qu 
intrinfecá virtute armatus, (e vnum fufficere dc- 


fenfu 


petas vr 


monítret contra omnes impiorum copias & ap- Deni fra. 


paratus, Poftquam autem przced. veríu arma T. 
defenfionis memorauit , quibus hóftium impe- y, ' 
tus fuftinetur atque iE in modó quoque 
mentionem facit framez, feu gladij & haftz,qui- 
bus hoftes offendantur & occidantur.Quz cüm 
metaphorice di&a ünt, metaphoram ipíam ita 
pulchré explicat Sapiens: Zfceipiet armaturam . Sip, s, it. 
zelus illins :ndmet pro thorace iujlitiam , C7 acci- 
piet pro galea iudscium certum: fumez. fcutum 
snexpmenabile aequitatem : acuet. autem duram. 
sram i8 lanceam, &c. Quor(um porro hzc arma 
fumi à Dco petierit, cauilàm reddit, Dic anima 
mte, Salm tua ego fum. vbiemphatice gglitum 
eft iftud verbum dic. Quia videlicet Dcus di- sj diim, 
cerido facit, quod dicit, Quare cüm ait anima, ef (aen. 
quód ipfe (alus eius fit, eo ipfo falutem opera- 
tur, Huc nimirum viua Centurionis à Chrifto Marth.1, 
laudata fides fefe extendit, in Euangelio dicentis: 8. 

T untum dic verbo,C [anabitur puer meus, Quz 
profcétó emphatica locutio elt hominis omnem 
in Dco fiduciam collocantis. 

4. Confundantur, C reuereantur,] Sccun- 
düm litteram petit hoftium conatus irritos red- 
di, & dignam ipforum (celeribus poenam repen- 
di. Tropologicé veró deliderar peccatores per 

cnitenüam confundi, & conuerti, Nam ex ip- 
amet confufione nafcitur reuerentia , timorque 
Dct;vii S. Auguft. ad hunc locum annotauit,di- 
cens: Bene, inquit, sllis opraust : muniti falubriter Covfufo 
confnfr funt. V na fcilicet ex potentiffimis ad con- ef pue 
uerfionent peccatoris via, eft ipfamet fcelerum fi/&lues 
verecundia. Pudor enim quo paenitens ita fuf- 
funditur, vt cum Publicano ad Deum leuare 
oculos vereatür, eft quidem Dei propitiandi, ve- 
niz impctrandz, auettendi fupplicij, recuperan- 
dz grauz, vitz in melius commutandzx reme- 
dium fingulare, Nam fi verum e(t quod S. Gre- 
gorins Nazianz- Apologia 1. fcribit, Puder ad 
infletlendos allicscndofdue bomines mire. efficax 
medicamentum eft: quantó maiorem vim habeat 
néccfc eft, ad inflc&endum alliciendumque 
Deum iptum, cuius ipfamet vifcera aflluunt mi. 
fciicordia? 


j« Fiant tamquam pslluis.) Hebraice vi motz., 


qu. proprié fignificat paleam leuilfimam,prz- Ime a " 
c 


rtim quz in altum à vento raptatur, &.dilper- *9"i^r« 
gitur, quafi emunctio de grano frumenti, fcobes, 
quifquiliz, gluma, acer, cuiimpij tamquam in- 
utiles, & finc aliquo fru&u etiam. comparantur 
Píalmo 1. v. 5. vbi vide quz annotauimus. & 
liz 17. & Matthzi 3. Reípicir autem ( vt 
bené notat Genebrardus ) ny captiuitarem & 


difper- 





IN PSALMVM XXXIV, 


difperfionem Iudzorum in omnes ventos & 
plagas. 
Intp t x. Zngelu "Domini tribulant coi.) 
Ita etiam legit S. Auguft. Pfilterium veró Rom. 
& Ambrofianum, & Caffiodorus , affiizens eos; 
Vulgata, coarétans eos; S. Hieronymus, impellat, 
id clt, cos ar&tet, premat. & propellar. q. d. Qui 
populi & Synagoge anteà erat Angelus, princeps 
& tucor, factus eft aduerfarius, emitsà hac voce, 
T ran [tamns binc,ad alium fcilicet populum, vt 
! eft apud Iofephum. Per Angelos autem bonos 
ctiam punit Deus, & fua iudicia exercet. 
6. Fiat via illorum tenebra, ). ilem fere 
, vetbis víus e(t Ieremias, dicens: Fa eoram erit 
quaji lubricum 1n tenebru : ampelieniur enim (5. 
corruent in ca,&c. Sen(us e(t (vt bené noct Ge- 
nebrardus ) q. d. Sint eorum viz. tencbroiz & 
labrice, ne videant quà fit fugiendum, & vt ca- 
dant, nec (it vbi fitmiter contitànc. De hoc ii- 
precationis genere lege Arnobium. Imprecatio- 
nes autem gencrales ab omnibus ficri poffunt; 
perfonales veró à folis Prophetis, Ceierüm hac 
non tam optatis, quàm przdicentis affzctu à 
Dauide dicta cenict S. Auguft. qui hunc locum 
cgregié moralizans, Herrcidajinquit, via. T e- 
nzbrae folum quis non borrcat ? Lubricum folum 
' quis non. caucat ?. jn. temcbris C lubrico qua ii 
vli pedem figis? Sunt 1/La mala mazna pana bo- 
m:num: tencire eft igno rantia, ubricum eji luxu- 
ria. Sic ille: cui fimilia dicit S. Hieron. & addit: 
Qui ilis mente eff deditus , diabolus. illum per- 
[eguittr. Fel aliter: [Nom cognofcant veritati 
iunen, nec firmá flatione conjflant : fed Imbrsci 
fiane greffus corum, qus in baz paffione grafJantur, 
atque ab zingelo claritatis Dominica Aj. Jogentars 
Denique hacc ctiam alijs vitijs accommodarr non 
incongrué poffunt: fiquidem ijs dediti, qua(i 
lucc rationis delftituti, ambulant per viam lubri- 
cam,quocumque fcilicet eos fiue furor irz , hue 
alius quilibet affectus inordinatus , aut. vefana 
mentis vecordia trahit. Lubricum enim D. Ii- 
doro lib, t 4. Etymol. cap. 2. dicitur locus in quo 
quis facile labitur,& per quem potiüs Buiz,quàm 
percurrit, ficut terra glacie concreta, aut aqua du- 
rata gelu, aut terra argillofa humectata,aut mar- 
mora leuigata; vnde & pilcis lubricus dicitur, 
qui faciié manibus effluit , vt anguilla : ideoque 
via lubrica dicitur, quz ita difpolita elf , vt pec 
cam quis facillime feratur aut. defluat, à qua 
remota fint oz:nia impedimenta , quz. remorati 
poflint. Talem vuque diabolus viam exhibe 
peccatoribus, quà illos in vitiorum barathrum 
przcipites agat. Hocergo iplis omnino futurum 
efle vaticinatur Dauid, dicens : Foat vsa slorum 
tenebra, &e. Fieri enim necelfe cit, vt in exidia- 
les tenebras iacidant ij, qui legem Dci & doctri- 
nam negigant, qua vna certum hominibus lu- 
men adfert, ad ics prudenter & inculpaté g: ren- 
- das, ficut dixit idem Vates, Lwcerna pedibus meis 
. Verbum tuum, Quam lucem quód non cernant, 
neque fentiant iniqui, caeci Gepenumeró in Scri- 
Em & non videntes vocantur. De quibus vt 
ocobiter attingamus; quis ncícit vitio tencbras 
obduci menti, euerti (tatum omnem animi , ra- 
tionem quz przfidere vt regina debuiffet, ancil- 
lari concupiicendz Manlianis imperijs dominan- 
ti; debilitari voluntatem, atque premi iugo igno- 
miniofo atquc ferreo; cencbras obduci menu, & 
Toxvs I. 


643 

e$ ratione animam fieri ludibritim inimicorum, ANxo- 

atque in fraudem induci? Nam animi lumen rAT10- 

imminui, tum vitioforum quocidiana experien- wEs con- 

tia, tum Philofophi ratum illud axioma decla- prs 

rat, Omuss. pec.ans errat. Tenebtis inuolutu 

eft, aique czcus , cüm in malum fe facinus in- 

duit, cüm in faucesinferorum , & dzmonis fer-- 

uitutem przcipitar. Eft infandi illius hoftis con- " 
fuetudo , mentis oculos fraude malitiaque fuà 


. obnubere , vt in vita curfu laxis habenis, quaíi 


nigra ia ncée ferantur. 1n illa fceleris vmbra 
pilcatur ilie Orci przdo, & reu fuo morales 
1a«oluit, 
(7. Quoniam gratis ab[condermnt mibi interi- 
unm la4246 fui. | S: Hacton. frujira abjconde- — 
runt mibi infidias , S. Augult. gratis abfconae- 
runt mibi mu(cpulam corruption (n& ; vel, vt: 
alij legunt , »ssfcipse fwa corruptienam ; 5ym 
machus apud Euicbium , draer/ms npréagux av t 
diatÜopa» Jixiswr éwvem , Jine caujJa occultanerunt 
mbi corruptionem rctium fuorum ; vcl, vt in 
Scholio eft, djuEa», foderunt: id cit, abique oc- 
calione, à me nihil Llxfi , fine cauila, nula iieà 
culpa, tecenderunt occulié mih: laqueum perni- 
ciofutn, vel interitum laqueofum, id cit, laqueis 
plenum. Nam H:brei viurpar duo iubftanci- 
ua, loco fubftanciui & adicctiui,ad auxe(im Eft 
autem metaphora à vepatoribus , qui feris. ca» 
picndis foueam fodiunt. Eft ergo fenfus, In caf- 
fum laq..cos mihi parauerunt: nam laqueis quos 
tendunt, non me implicanz,(ed femctipíos. Hoe 
omni peccanti vfu venit. Nam, vt p € S. Aus . l 
ft. ad hunc locum ait: Crimicsiss peccatorum 
ys vnu[aur[que .confirmngitwer. Inde decre —— 
pouminr, vnd: decipere voluerunt, [nde slis no- Malitia 
cebitur , vnde nocere conati funt. Sequitur ensus fiwipi, ó 
Captio quam occnitamgrunt , comprehendat sllos. rios pest, 
Tamquam [i quis venens calicem preparet. Ali- quam alte- 
tus, C oblitus bibat, Et tamquam fs joweam fo- ri... 
diat qui(quam , in quam qu.(que uumicus. eimp 
m tenebris incidat: e alle oblitus quod. foderat, 
ambulans ed via prs iuc €Àdat. Hanc autem 
doctrinam vt aluüs noftris animis imprimat,ad- 
iungit adhormtionem dicens : Prerjus, frarres 
mayita credue, iia certa eflote: sta , fi eft n vobu 
exccienpior prudenti vano, videte. atque per 
fpicies (Nemo. mains qui non. iba prins. noceat, 
Allumptum autem pulchráà probat finilitudine 
ab igne fumptà : 5c emi , inquit , effe putate 
malitiam, quomodo ignem. Incendere vis aliquid 
a'iud : illud quod admones, prins ardet ; i ar- 
deat, non incendit, Facula eff , banc faculam ap- 
ponis , vt aliquid incendat.. Numquid monip/a 
fecula, quam appouss, prior ardet, vt aliquid 
pajjit sncendere? Malitia autem procedu ex te, C 
qum prias vajlat, nifi te? Sic ille more fuo (ub- 
tiliter & eleganter. Vide qui fupcriüs ad Pfal.7. 
v.16.& Pfal.9. v.16.jn hanc rem annotauimus, 
Inin E M. Supermacue exprobramrnnt ani— 
mam meam. |S.Hicron. fine can [fa foderunt ani- 
ma mc: Hcbraicé enim clt T0122 chaphbers , id 
eft, foderunt: pro quo Septuag. legiife videntur 
157 charphu, per mexathefin vnius litterz:quod 
fignificat, exprobramernnt; Symmachus, éaizí/og 
Vzesvtap lu Noxbá ux , fime cawjja. [uffoderunt 
animam meam; in quodam Scholio eft, 4&- 
itas , difciderunt , aut. diffregerunt: & fic ci- 
tra metathein perfiftirur ia. metaphora vena- 
Mmmm a torum. 


———— 


, 

644 

Awwo- torum, Huic:affinis eft illa fententia Pfalmi s6. ^ 

TAT10- Laqweum parauerunt pedibus meis, C7 incurna- 

NESCOR- Werunt animam meam, (oderunt. ante. faciem 

pERi11, am foucam. ltem illud leremiz, Foderunt 
Pül. $6,7. foueam anime mee. 

lere. 1820. 8, Veniat dli; laqueus quem ionorat.] Hoc eft, 

quem non ciuet , quem non omni przuilione 


Vitanefira animi ftudioque deuitat; Quàm multis autcm 


à vita noftra laqueis expofita lit, pulchr& docet 


loquiis. Paulinus Epift. 2. Tora, inquit, buius munds fi- 
gura,qua praterit,C per oculos corda prolettar, 
xabulicu pratenta rebus: im qualiber [ui fpecie, 
laqueus mentis C gladua eit. Credamus 'Pyo- 
phere; quia in medio mu[cipularum ambulamus, 
C inter opertos letalibus dolis [ace vita tran[- 
igitur, &c. Simile quiddam de zabulicis retibus 
magnus Origenes attulerat,exponens illud Canci- 
ci, Stat poft parietem noftrum, re(piciens per fe- 
neflras , emimens per retia ge vertit poftrema 
verba $. Hieron, cüm in Vulgatis fir, profpiciems: 
per cancellos.) Intellige, inquit, quia sn mediola— 
qucorum. ambulas , C» [ubtus machinas tranfis 
smpninentes Omnia retibus plena [unt. Diabolur: 
laqueis cuntla complenit. S1 autem venerit. tibi 
fermo Dei, c caperis eminere de vetibus , dices: 
Anima noflra erepta eff. de laqueo. venantium; 
laquens contritis eff. Emunet igitur [pon(us, per 
retia tibi viam[acien:, Vult Origenes immane 
quoddam & vallum rete oppandi mundo vni- 
uerío, imminente(que machinas, Vulcanijs reri- 
bus firmiores: omnes autem in commune homi- 
nes przdam fieri mali demonis , & includi , nifi 
quis duce & pride Ecclefiz (ponfo Dco emi- 
neat per retia, & diuino beneficio liber & folu- 
^ tus, in fublimefe attollat, ^ i 
9. ef nma'autem mea exulrabit in Domino.] 
. Quia fcilicec Deum quafterat, non terrena , non 
peritura, Audi mellea B. Auguftini ad hunc lo- 
cum verba, plané digna quz menris ore. veríen- 
tur. ef ima, inquit, mea exnltabit im. Domino, 
tamquam in eoa quo audierit: Salus tua ego f(umz 
tamquam non querens alias extrinfecus dimtias, 
tamquam non querens circum[iuere. voluptati- 
bus, bom (que terreni ; fed comugem verum gra- 
tis amans, non ab illo volens accipere quod dcle- 
Éet, fed sp [nm folum fibi proponens à quo dele- 
etur. Quid enim melins Deo dabitur mibi?&c. 
Vide hzc vlteviüs pulchré & fusé apud ipfum 
dilarara : confule item qua fuperiüs in hanc rem 
à nobis ad Piàl.1 $. vert. s. annotata funr, 

10. Omnia offa mea dicent : Domine quis fi- 
milis tibi?] An non & caro iufti Deum laudat? 
an non lingua & labia , quz carnea funt? Et ta- 
men offium nunc meminit, quibus vocem laudis 
tribuit, Scilicet, vt exponit $. Gregorius lib. v. 
Moral. cap. 12. in corpore Ecclefiz illi myftice 
offium nomine intelliguntur , qui multo feruore 
animam excolunt: qui veró remifliüs agunt,caro 
appellantur. Ergo offa laudant Deum: quia làu- 
ái corum, qui impense virtutiincumbunr,Deo 
accidunt gratiores , quàm aliorum minis dili- 
gentium, Hinc eff (inquit Gregorius) qwod ss 
qui fortia operando profecerat,per jn fu- 
leuatus clamabat: Omma oó|[a mea diceni:'Domi- 
ne quis fimilis tibs? efc fi diceret: Carnes mee 
ejfa non babent: quiainfirma mea apud te fundi- 
tus filent, Offa autem mea tue magnitudinis lau- 


dem dicunt, Eleganter itaque Dauid praconium 


Cant 1,5. 


Píal. 115, 
7* 


In folo Deo, 
nomin rev- 
Ténu diun- 
tijr,exul- 

t 


Quid [it 

ejjubwus [nis 
re 

Deum. 


— 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


gloriz Dei ad offa fua transfert , ac fi linguz of- 
hicio non contentus , omnia corporis fui membra 
applicaret ad canendam Dci laudem : fine fictio- 
ne demonftrans , co ftudij feruore fc effe prxdi- 


! tum,vtneraos & offa impendere cupiat ad teftan- 


dám pietatem, Emphaticé autem dictum illud: 
Domine quis. fimilis tibi? Quz interrogatio pO- Des news 
tentis negarionis vim obtinet; haud obicuré in- repri j- 
finuans,nthil Dco proprie fimile effeaut quale, ""is 
vti inaltiffima fua Theologia S. Dionyfius lib. | 
de Diuin.nominib. cap.9.6.6.& 7. mote fuo fub- 
luniter docet, Dauid ergo ab alijs omnibus ex- — . 
cellenter Deum feparans , diferté pronuntiat to- | 
tam liberationis fux gloriam illi ii competere, 

qui virtute fuà fpes omnes eius fibi addictas te- 
nebat, fcilicet , Érspiens smopem de mann fortic- 
rum eni , egenum C pamperem à. diripientibus 


em. Quo elogio Dauid diuinr protectionis Dear tum 
magnitudinem mirificé commendat. Nam ea eft Pvprmis 
in 


ege 


eftitutos , & calamitatibas obnoxios , illius edkg 


benignitas & fingularis beneuolentia, vt velut 
gloriofo & honorifico titulo excellentis gloriz,in 
diuinis Litteris. paffim appellari amet. *Parer 
i erniieg & Iudex viduarum, vti luperiüe 
ad Pal. 5: verf. 3 5. pluribus annotauimus. Hoc 
nempe palmarium Deiopus, & quaíi proprium 
efficum eft, miferis o Fa Er Val decus 
bonam fpem in omnibus affli&ionibus retinere, 
nec vmquam animo concidere, quantumcumque 
hoftes viribus & copijs praualeant;quia pro no- 
bis Deus eft, qui profitetur in eir nd fe re- 
gnare , vt fortibus refiftat, & egeno ac pauperi 
opituletur. Porro illa duo nomina , egenwm C Qui ft 
perc; Gracé geyàr £j minima, ex eiufdem «ei ó 
ingue proprietate fic diftinguit Eufebius:rIru;dy Pme 
dac Tu Yromefokiras 8 Gcr rirw X ains my ua- f 
7d arbre ecruiéw 1d eejc m Jia yv. Egenum vocat, 
eb quod à diuitis, qnas babebat, exciderit: pau- 
perem, quod cum labore quarat , que ad vitam 
ducendam [int nece[faria. Ceterüm, locum hunc 
infigniter moralizans, & areano feníu exponens 
Hugo à S. Vire: Quis eff, inquit, inops , nifi 
qui virtutum diuitias non habit? Et quis eff paw- 
per, nifi qui iam aliqma virtutum dona accipere 
mtrist y [ed tamen adbuc ad perfctlionem virtu- 
tis non peruenit 2 Inopem ergo manus fortiorum 
opprimit; pauperem. vero manus. diripicntium 
Aisgu : quia. nimirum antiquna boslis eos qus 
nulla virtute Yoborati funt violenter fibi per con- 
fenfum iniquitatis. fnbycit ; ab bis vero qui iam 
aliqua (pyritmalis lmcri bona colligere incipiunt, 
occnltà direptione dona virtutum tollit, His cr- 
go quos aperiá fauitia perimit,latro ejl fur vero 
sllis, quos occultá fraude feducit. "Unde bis for- 
titudo neceffaria efl, vt poffint aperté impugnans 
tem vincere; illis vero circum[pettio , vt po[fint 
occulte infiduantem. canere, Cum igitur diuina 
pietas, quofdam contra apertam [eustiam inimi- 
ci corroborando,quo(dam aurem. contra occultas 
eius infidias M circum(pethonem illuminando 
enilodiu; qnid aliud facit, quam inopem de maun 
fortiorum , c à ad iet pauperem eripit? 
vt C illi ewadant dominum , C ifli. cancant 
dámnwm. 
ar. Sprgentes teftes iniqui, &c. ] Hi ( vc(u- 
periüs in Paraphrafi & Commentario expofi- 
tum eft) fuerunt Doég & Ziphzi , qui videntes 
ánimum S$aülis contra Dauidem furore concita- 
tum, 


a 


ew 


4M xw 


, 12. Retribucbant mibi mala 
' uid certé plurimis nominibus quàm optité me- 


-— 


IN PSAL M 
tüm , tem ipfi gratam fc fa&uros exiftimabnr, 
fi Dauidi atroces calumnias impingendo detra- 

] herent ; quas. confutis artificiosé mendacijs, & 
Deni - falás ad mir teftibus, confirmabant. Horum 
Ium" — itque calumnijs conqueritur Dauid. ira fe op- 
Vradaitas. preifum fuiffe | vt delenfioni locus non fecta: 
quo nihi] grauius aut acerbius. accidere . poteft 
ingenuis hominibus, (ibique bené conícijs. Ne- 
que veró: falíis dumtaxat. criminibus (e onera- 
tum fuiife fignificat, fed: audaciam infuper .ac 
proceruiam in teftibus accu(ar, quà violenterim- 
merentem oppreffzrint ..quó fpectat id quod air 
"^ fibi quz neíciebat obiecta fuille. Non ergo for- 
tunis tantüm fpoliatus fuic Damd, & in exilium 
cicctus, fed iuris ctiam pretextu infamià onera- 
tus, & probro.affe&tas, vt perfcótiüs. paientis 
Chriiti typum exprimeret, cui hzc ctiam ad lit- 
teram & quidem primario congruere noncft du- 

"m bium, vi & illa qua fequuntur. 
probanis. ) Da- 


ritus de Saiile, gigantem occidendo , vitam fuam 
ro ipfius (alute noa femel exponendo,& regnam 
illius in libercatem atferendo, atque in fccurita- 
y te conferuando ; pro quibus tamen officijs fané 
maximis, non SU odiidi: inuidiam, períecutio- 
nem, & innumera ex tam impuris fontibus pro- 
manantia mala retulit. Pari modb Iudaei , Scri- 
bz & Pharifzi Chriftum Dominum gratis odio 
habuerant, & pro iunurneris bencficijs, grátijs, 
smiraculis, celeMique doctrina, mala illi plarima, 
vt calumnias, detractiones, fputa, vincula, ver- 
bera, necem denique ipfam, & quidem ignomi- 
niofiffimam atque acerbillimam crucis, reui- 

,. buerunt. Quod autem fequicuc: 
Ist1DEM. Steriluarem antma mee. ] Grzce, 
d'ixslas 734758 us; Aquila, érisaer , orbitatem; 
Quid per. Symmachus, éricgapuira xP 8e duyne n, tnmer [a 
fleriaatem contra animam meam; Hebraice elt byye febechol, 
— quod propri? (ignificat,erbitatem. Genebrardus 

k exponit , retribuebant. mihi difcipulorum orbi- 
tatern, per Zeugma:me meis filijs orbabanc. Di- 
fcipulos intelligit, quos Iudei, percuilo paltore, 
diíperferunt. Alij laciüs,, C anxsetatem. anima 
mes alij; vt meorbent amma mca, liue, vt mihi 
eam cupiant, vt ine. occidant; Euthymius & 
Theodorctus accipiunt fferiliratem pro eblino- 
ne, vt eft in Paraphrafi & Commentatio Graco 
explicatum, 

13. Cum mibi molefli effent , induebar cili- 
cio. ] S. Augult. induebam me; Aquila , xs & 
diaria du A ivl ocis gau auenBu Cr e20 in egritudi 
necorum, imdumcentum meum cilicium, 5yima- 
chus, iu £r Tale dibezitue du T9 érdvua caxx(, 
menn in ilormm infir mitatibis indamentum crat 
cilicium; T heodouon & Qnia editio, i& Z4 i 
T miptrzeAdam auTI, CIO AMICB cum ilis pertur— 
barentur. aut temsltisarentur 5. Hobraice. cit, 
om^na Pachaletbam , quod eft ad verbum , in 
infirmari illos: cüm agrorarent illi. & infirina- 
rentur , induebim cilicium. commiferando , vel 
pro eis paenitentiam agendo, & precando pro 
coram valetudine, Scptuag. vero & S. Hieron. 
actiue refoluerunt, Cüm intirmarentilli me,cüm 
me moleftarent, indumentum mihi. faccus erat, 
fiens,i.  Erataurem in illius quoque geniis & atatis mo- 
ie (ore pobtum, vt, cüm adueríz alicuius rei metus 


eacirim cos incelliflcr; ad illam auerendam. & deprecan- 
án adwerjis . 


"M ntiquis 
ví ers 


M XXXIV *ài 
dam, affiduá oratione , & iciunio & cilicio vte- ANNÓ- 
rentur. Exempla funt vulgatiffima. Sic Dauid rAT10—. 
pro filio languente, quem cx Bethfabec fu(cepe- ws cone 
rat , orauit : fic Iofaphat cüm ab hoftibus obfái- penu. . 
deretur: (ic- Achabus rex, alioquin impius & fa- » Reg. 12, 
cinorofus, cm Eliam minitancem audijffec , & 1. Paralao, 
terribilia quzdam denuntiantem, quz viaum ilz 
lum mortuumque manerent, exhortcícens Nu- 
minis manum, & perniciem, quz damnato iam 
capiti imminere videbatur ; operaur cilicio eas 
ncm (uam, itinnamigue, C dormimt inacca, C 
ambulani demsffo capite, Quid igitur inde coit 
fecütumeft? Hoc nimitum vc placatus ad mife« 
ricordiam Deus, mutarecfentenwam , icarticoér- 
ceret, iamque violenter fe'effundentem feuetiza- 
tem, Quarcad Eliam fic'ait; £N émne vidit bu 
miliatum zichab coram me $ Quiasgqimrhum- 
liatus cil mei cau[1a, non inducam malum m:die» 
bus eia, &c, Exemplum nieajiüdicio à. Dauide 
fumpferat, qui quando res moleftillimz dorme- 
fticam diíciplinam , aut externam politiam 're- 
gnumque premerenr;ad cilicium velucad facram 
anchoram deuoté rccurrcbat.. Hoc vir magnus 
thorace indutus, nonaheneo, fed diuino, & con- 
cupifcenia: motus frenabat , & vlcifcendi libi- 
dinem, fi quando iniurijs afficeretur, & (uperbos 
animi fpiritus in fummo dominatu comprtme- 
bat, alioram hominum fcelus eluebat, fuum 
purgabat , Dci beneuolentiam emerebatur. Ad- 
coque iníita fuit illa pietas in omnium mentibus, 
vt nihil arduum & grauioris momenti aggredc- 
rentur, quin fe antc cilicio muniuillent, ad £fa- 
uorem Numinis, & animi. vim & virtutem pa- 
randam, Vides orantis afflidtionem. & humilità- 6545 ewe 
tem: quibus alis fuffulta oratioia altum expedite afflictione 
fubachitur, Deique auribus influens, atque in Cr bumili- 
mentem penecrans, quidquid expofcit impetrat. re 
Puichré ad hunc locum $. Ambrof. Haceflin- ^ 
quit, or4170, qua n finum conuertitur deprecan- | 
tit, friiium re[ercns corum que voluit impetra- | 
re,vt dona tius ad animam ac mentem re£urrant, Él 
qu« popojcst à Domino. Q admiranda fclicitas | 
deprecantis !. Mittit orationem quis à tcrra in 3 


j. Regit, 
17. 





à 
cxlum? volat illa, & furgit vclociits Euro,ignco- 
que Bac, fubincrat irruit in penitiora cacli adyta, 
Dcum folicitat, exponit orantis vota, exaudicur: 
demumque diuinis onulta gratijs ac donis regre- 
dizur ad deprecantem , iphiufque finum cxlctti- 
bus replet diuicis ac muneribus. 
14. Quafi proximum , c quafi fratrem no- 
firsm. ] 1n. Biblijs Regijs & Compluzenfibus 
hac in datiuo leguntur , à sss, x, ex «dite, 
quafi proximo, G- quafi fratri , quomodo ctiam 
Apollinatius exponic: 
£Y's 6i), dis TE eri) niras, T9oor ürdavor diti. 
Qnaji apnco.qetajqsfratri fie cóplaci femper. * 
ld eit, ci, acfi mihi tutflet necellarius & frater, Dawidis im 
mitem & placidum ine przbebam; S. Hierony- inimicos 
mus, 4staji ad amicum , quafi ad. fratrem meum, — 
fic amimlabam: id eft, quati (ocius & quafi frater 
mihi eifet, ambulabam cum eo ; Symmachus, 
ele veg kradgor, oie mejs à Agor disspglo , qua/i ad 
amicum, quafi ad fratrem conuer[us [am: Genc- 
brardus cenfet verbum, complacebanr, urepliile 
pro, eum placabam, vcl complacabam, vx Pialmo Pfal.26,8. 
alio complacitior, pro cemplacatior. l 
IniptkM. Quafi lugens C contriflatis , fi 
bumiliabar. | Scholion, de sway &psuiapisy exv- 


Mmmm 3 $perwg — 


646 


AwwNo- Spords és:lo , quafi lugens ex cadem matre ma- 
TATIO- f^m, cum maerore procubni, S. Hieron. qu«fi in« 
NES COn- £(n5 mater trifl , fic incurnabar. Luctus enim 


DERII. 


. rem in liberos affectum & 
: mulis docet fe placidé cum illis veríarum, trifta- 


matrum foleceffz gum maio- 
enitatem. Quibus for- 


tumque illorum calamitatibus & malis. Hami- 
liabar, id cít, dciecto capite mazrote afficicba:t 
iuxta Hebraicum textum proprie eft , scura 
bam me. e 

1$. evfduer(um me stati furit. ] Aquila, 
Eje exacyg pu uspstO nous iy ua ynour , C in 
édandicatione meg iatati fant, C» coierunt;Syme 
machus, excorr G- 9à yx dutpairorre id;oiQ rm clan 
ducante. antem me latabantur, coibant ; Quinta 
edicio, ày & d Bureia. us Sogpdrhmour , C7 1n imfirmit- 
490 mea lat jut * id. cft, in calamitate mea, in 
4cbus mcis aducclis: Vox FHiebrza V3 rfelabb, 
stam Jara coftagnüe fignihcar. q.d. In larus 
meum, in perniciem met lateris, 
- iInt o x M. Congregata [nnt (uper me flagella.) 
Symmachus, eusi;srm ggr' iui arhu«/?) , congregati 
fnt contra. me percuffores . Vox. klebiga 032 
nechim, vtrumque fignificat, fcilicet fl«gella, & 
flagellasores (cu. verbecroner ; S. Hicron. collect 
Jmnt aduer um me percutientes; Plalcerium Rom, 
congregamcrunt in mz flagella. Nodum ( inquit 
Genebrardus ) in (cirpo quarunt, qui claudos, 
vcl viles & abicétos homines interpretantur , ac 
aliunde deducunt quàm à 133 nacha, id cft, 
presne Hac autem de Chriiti Bzgellatione ad 

iceram intelligenda. elfe dubituri non. potett, 

Eam patheüicé defcriptam vide apud Scriba- 
nia in pijs Exetcitationibus in Paffionem cap.vir, 

16. Daffipans fnt, nec compunili, | Symma- 
chus, Àj Xmjjlarris £x igquwr, C^. profcindentes non 
quienerunt: vbi alij legunt, Sxjpiz arn ; Aquila, 
MjvEar, £y 6x eriirur, [ciderunt, G7 won t4Cueruntz 

uomodo etiam Hebrza habent. Quam fenten- 

.uam clariorem reddiderunt. Septuag. di/fipars, 
feu. diflccti fwnr inter fe, nec tamen. compunils 
funt, nec doluerunt , aut egerunt poenitentiam. 
q. d. Diuili funt inter (e, & inter eos. (chi(ma 
cit, dum difcordes (enrentijs alij aliud de me lo- 
quuntur, atque alij alia mibi imponunt , nec ta- 
men eos paeaitet vel pudet in coeptis pergere. 
Vcl fecucrunt fein varios maledicendi modos,& 
mon prohibaerunt linguas fuas ab huiufmodi 
verbis ad derilionem compofitis. Vcl actiué per 
Eclip(n, fecucrunt. feu przríciderunt ( me, ] (ine 
inccrmillione ( me ] lacerarunr, contumelijs mi- 
hi conuitiai funt perenniter, ita Genebrardus, 

Inip& M. Tentanerunt me, (wo[annamtrunt 
mt f(ub[annationt.] Hcbraicé cít iy qy5 5503 
b:chanphe labage mabbog id ctt, im by pocriji j ub- 
fannationum veri otiojr; quam interpretationem 
vide:ur Symmachus reddere , &à vaswíse pan 
mxasuiri , (apiy xg. Sac ddórra; àv. quod fic 
vertit S, Hicron. in fimalatione verborum fitlo- 
vum, frendebame contra me dentibus fnis: Vd eft, 
cum hypocritis (ubfannatoribus fubfannationis, 


vcl placentz, hoc eft, parafitis & meníarum alfe- 


clis: vc perftringat aulicos, qui inter conuiuan- 
dum tractabent de ipfo neci tradendo, in medijs 
dclicijs iocantes, Sepcuag. legerunt, *31223 be- 
chanuni , id. eft , zentamernnt , litteris nonaihil 
immartatis. quafi dicat, Experti (unt meam pa- 
ticntiam, cxplorarunt me:& fic fenfus clarior eft, 


^ 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


18. [m populo greed Hebraifmus eft , pre 
frequenti, numerofo, plurimo: nam Hebrzum 
DXV c4/2.«m non tantüm fignificat ponderofum 
& forte, fed etiam copiofum. Sic 1.Machab 1. 
Multitudo. grauis , id cít magna X copiofa. 
Aquila reddidit àcdo, offeo, id cil, igupg, robw[lo, 


'! feris, quamodo $. Hicron. vertit; Symmachus, 


mysiuse , valdr multo. 

19. ee fnnumnr oculis.) S. Hieron. conmiuen- 
15 ecuíi. Plerique nutum hunc oculorum acci- 
piunt, vt fit we gaudij, quo inimici fefe mu- 
1uo in malis alierius concitarunt ad gaudendum 


& ridendum: Verüm aliás hzc orado in Scri. Nwtw ev 


prutis accipi foler pro co. quod eít fraudulenter 
cum aliquo pacem finulare. Vt Prouerb.6. v. 12. 
"Homo apoflata, vsr anutsls, pradstmr ore peruer- 
fo, annm oculis , terit pede, pramo corde macbi- 
natur malnm. Et Proucrb.10. v.10. Qui annis 
oculo, dabit dolorzm, C flultua. labijys verberabis 
iiir, Vbi quem intelligat annuere oculo, patet cx 
przced. verfu: Qui amónlar fimplieuer, ambniat 
red qii auiem deprauar viai [was, ma 
nifejlhue erst. Videtur igiturannuentem oculo 
ponere ei qui ambulat fimpliciter. Simili modo 
dicitur in Ecclcfiaftico, z4mnmenz oculo, fabricat 
anna. 

10. Pacsfice loquebantur, &c.) Symmachus, 
4 33 els tipirbn Áussmm, dd aft] cuvapru) 9e Go TW 28 
AZyti dbniug hei; opraa, non enim. in pace loquantur, 
fed dc sce m ierra fermones dolofos cogitant; 
Quinta editio, £y dx eipila Aasdm , à, 9 suwTWA ER 
yit jiuara Piua Mji;srras. quz S. Hieron. ita vi« 
detur verüile, mon enim pacem loquantur , fed is 
vapma, rerr&. verba fraudulenta. concinnant; 
Vulgata , sn sracundia. terra loquentes. dolos co- 
frrabant: id eft, hominum in terra veríantium. 
Mctonymia, continens pro contento. Hebraicé 
etn fcijfionibus 8 cemmoriomibus terre. Quan- 
do nimirum terra. iaczatur & fcinditur factioni- 
bus , feditionibus , tumultibus , difcordijs , fefe 
inlinuant per fraudes in diucrfarum partium ani- 
mos. q. d. Per fraudem. & infidias in commu- 
nibus mozbus muita machinaptur; & quando 
terra eft in. iracundia , id eft quando homines 
funt in. tumultibus, bellis, 1urgijs.. Ita Gene- 
brardus. 

11. Énge, euge. ] Hebraicé tg beach;S.Hic- 
ron, vab , vab. Quz cil particula dolentis , in- 
dignantis, deteftancs ; Aquila, z, 4, quz cft In- 
teriectio index doloris; Symmachus hoc 
periphrafn reddit, srAiegor y. lamentare , lcu 
plange: Grzca vox «£j fonat, bene quidem , recle, 
fane,cítque Aduerbium allentienus,laudando & 
approbando, q. d. Lado fatbum bene babet. Va- 
let ctiam aliquando idem quod;hortantis dictio 
Latina , A atíe. In alijs praztereà habet vim in- 
fuliandi, feu prouocandi cum contemptu, vt 
S. Hieron. notat in Ezech.6. Szpiüs vero exul- 
tandi & congratulandi,vt apud Marchzum, £sge 
ferue. bone , &c. Boni uoces £nge. vfurpant 
velut. intcric&ionem afílentientis, laudantis, gra- 
tulantis; quemadmodum vab, infultantis, adui- 
rantis, exultantis. Apollinarius hoc loco,przter- 
miísá voce dj, vim illius reddit, vt gaudium de- 
notet, nempc de alieno malo. 

rr» xgxdy yap ipse Suimepte eyau. 

Dixerunt, maiorum gaudentes meorum [petla- 


sert: effc. 
IN 


lorum defi 
gnot fraa- 
dcm. 


om RR —]ÓÀ 


Eccli.17, 
i 


id vs. 
Aid 
cuge d- 


ptt. gnent. 


Matth. 1j, 


11, 


d 


IN PSALMVM XXXV. 


IN PSALMVM XXXV. ARGVMENTVM, mm^ 


d. Ei *? T£AO", Td 0eAuo xv- 
gia, Td Aa eid. 


Tw ó uoxeos(B)9 AaCid min la^ uir $t, 
xa myoe/ar moiepdp (Oy 18 ZaZA , Q Tjj 
xg. àuaby qoo ja cu ovr , 1 vl df 

 exa/ray duhxacuy 78. Oi. eoeounSelas 
wjaxspo Trav, Aiguet Dh ag) SvoAD ias 
qui; Ab5oic t3) enegpir eias, OO dV yatgur, 
xj? FiryegQh eic m) T Qe orogsiumi 
Tir Orsv) xcYor a 


64? ' 
PARÁ- 
SIS PA- 
. TRVM.; 
|. 1. In finerh, ferio Domini, ipfi 
Dauid, 
"Beatus. Dauid. Pfalmum bunc pronuntia- 
wit, "vt Saulem , c» eos qui cum ipfo 
malignabantur , reprebenderet , ac. Des 
prowdentiam per ommia penetrantem 
praedicaret. eAdmiféuit: autem. coerbi 
fuis Theologiam (gj prophetiam. Quare 
etiam infcriptio, In finem. tran[mittit le- 
gentem. 


PARAPHRASIS 





m9 egudp Ov, und ea Swepés «iit "luxe 
mi xexpuu dpa iuga, 

Odx £a Q6" 3o). drivaym 
ads d Qua XU as 0. 

.. Alnoy dis ToizU mc dyaMynsias , 7À 
pà dida, rir poen và maíra P- 
apórl». 

y. On iduceróydmon durs, 
£ &'géiy vli) divotlco dii, vg) p- 
cii 0. 

Exo di sut riu y] vl) d^yrtiar i Ba- 
A&lp Qe 2oyieüsu, 3. memes pla. y xg) 
guz fige Àl waxdc miaeuyuda. 

d. Tà paa S són" qu- 
GU diyouía G 90A" Gic i uiam 
cupisaA € aras. 

í. A'vouias d EN lrtTO d 
$ uoims: duri! , vr apécn msn 02d 
Gix dra, xaxa ) 4 exegrahxr- 
o. 
:- Aódooit Lp 59 x aerrag Tic auleiaz 94- 
uustd pois , xg] dóAo guum My pois 
ewwid ép d vo apkmcy à ftra], A xai] 
wxrup 7ovned ups vof las , x) V $- 
páegr zAnegUv Voneipri vd BssUuaa, 
Ts di any, 7) p (d'eorné &ur Q 
auynAd« Yovepiqe3t aig aumojae TÀ. &i- 


tatem fuam, & odiffet. 


EMerxiT iniuftus, vt dc- 

SP linquatin femetipfo: 

Opinatur ,. inquit, maliti£ risu 
alumnus, occulta eius animz confilia nemi- 5^, ^9 


! . latera. [uaa 
nem intueri. NM 
Non eft timor Dei ante oculos 
eius. 


Porrà cauffa huius ftultitiz eft , cà quàd 
non timeat Dominum, qui omnia in- 
tuetur. ] 

;. Quoniam dolosé egit in con- 
fpeétu eius: vt * jnueniret iniqul- » raga, 
vt inuecnia- 
tur iniqui" 

llle autem volens libenfue hanc igno- aiu. 
rantiam babet,cüm nolit ea quat fecit expen- 
dere,& odio habere qua iniqué geffic. 

4. Vcrba oris eius iniquitas & 
dolus: noluit intelligere vt bené 


ageret. 
- $ Iniquitatem meditatus eft 
in cubili fuo: adftitit omni viz 
non bonz: malitiam autem non 
odiuit. 
Nam verbis quidem. vfis cft veritate Melia 
. L LET 
carentibus , & ex dolo contextis ea. vefà quai. 
quz decent , minimé fcire, vult. Sed & 
node mala proximo flruit, & per diem 
confilia fua adimplere conatur. Huius ve- 
ro cauffa eft, quód ipfe fpecies malitiz 
non e€xecretur, neque penitus auerfe- 
tur, 


' 648 


PARA- tur.Hoc enim, Maliziamm, non odiuit,pro,non 


PHRA- 
sis pA. ADOminatus eft, po(uit, Ecenim idola aliquan- 
invw. do quidem abominatioes; aliquando veró 


execrationes diuina Scriptura nuncupat. Hoc 
veró Aquila, sos abiecit , interprecatus eft; 
fed Theodorion, son repulit. 

6. Domine in cxlo mifericor- 
dia tua : &. veritas tua víque ad 
nubes. 

Illi quidem ifta perinde moliuntur, ac fi 
nemo fitqui videat: tu veró Domine mife- 
ricordiam habes immeníim , & veritatem 
inzftimabilem : veritas autem tua ad om- 

Vrrita Dii nes vfque homines peruenit , per Prophetas, 
wore!" veluti per quaídam nubes, filutarem im- 
brem ipfis fuppedicans. 


7. luftitia tua ficut montes Dei: 


iudicia rua abyffus multa. 
€ Iuftitiam , inquit, habes fummis moriti- 
nbwcns. bus compararam. Tantam veró veritatem 
pU*^ — & iultitiam habens , qua de cauffa procrafti- 
ncs ignoro. Iudicia quippe tua inafpedtabi- 
lem abylfi profunditantem imitantur : vt 
enim mortalibus inafpe&tabilis eft illius fun- 
dus; ita & incomprcehenfibilis eft iudiciorum 
tuorum cognitio. 
Homincs & iumenta faluabis 
Domine. 
8. Quemadmodum multipli- 


caíti mifericordiam tuam Deus. 
en aal Nam víque ad iumenta benignitas tua 
nia proma- peruenit, & non folüm homines , verum et- 
-— iam ea, quz propter homines fatta fuere, 
nütris ; etiam per hzc homines bencfiijs 
afficiens. 

Filij autem hominum, in tegmi- 
ne alarum tuarum fj perabunt. 

Sermo przdictionem continet. mutatio- 
nis illius, quz: poft incarnationem Saluato- 
ris fada fuit. Non enim dixit, Speraucrunt, 
Íed, Sperabunt. 

9. Inebriabuntur ab. vbertate 
domus tuz : & torrente voluptatis 
tug potabis eos. 

Humana veró ad te natura confugiet, 
germinantem in domo tua bonorum pro- 
uentum videns. Per hzc autem innuit non 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


dw. Tà 5, wgaía d evesu y Suotr, dro) 38, 
dx (Gd vao, llena. Ka] 99 Tu éduoa 
quri LÀp BA y uat , mori 9 mesoo)bi. 
C9/A , V Stía coesruopopdd enph. Tore 
d A')as, ux dmiiirle, iquissoow- à 4i 
Oto orior, dx dauimure. 

g. Kvejetu rd dogsd vv £259; 
Cw xg) à anas 54 ét TÀY V6- 

&Ady. 

E'xelvot 40 Sy , iq. und'ubc (poesi (Qo 
uaUTX «ed Tren Éhyeessow * cU di di- 
avo, Q Vor $e dui, xa] dies 
dedÜywGr. »yupéi d aw xd) uta 7]. ab- 
Dos 9 dS eia , da T]d. eecQimyl, da 
df muy vett d» , vov owrnexor àv Gic Vtry 
2epnopoom, 

C. H'dpuuocurm c dg 0 pn39], 
(& exu mu avos C» xad 

Anucbusl,, trol Eye Toc optas Tra. 
eaCaooydylu utyisoic. Tormualu di yas 
dAnSenar Q d ocacówilw, vh (Q* inr ua 
xe$Svu£ic dod . To ri, aGuos& d$. 
pnGv pupéiraj cu T xci uaa Xgdamp 
eneirn, ay Sesmoi; dswlpn Q» à à fv9k, 
due dyiQier OG» 9 cav xexudmon 9 "- 


qure. 


A'Spemswe wo) XT rure 
xoc. 
|. Orc éaui9usag t $Asoc cx 


. 0 36. 


Mt pr 29 7j). xml» à c» dies QiAar- 
Spuzría , xg) € ubroy dsSpolzruec, aod 
x rà dí dvrég ejym)pa piper, 
a46 d»Opuoret xg) Jf& emwy dOtp- 
ad». 

Q'i 9 uoi ry dy3 pumav à» exé- 
7n dy spinam qu £m iB6I. 

Hleggpnow ó Mr íye ^ wm) ch 
Gpx) D parrrom T8 cuTieeo UU cer 
pv usos 20 clrw Wmaur , dj 
Daci, 

g. Ms3u&'icorray Dm zriómós 
0pt4 C, gd P a uappoun T TQU- 
diis as zonis durás. 

Kex psl/ Ed) Jà ejcolT diÜpazrus » QU- 
Cic, dsa C ag dyummy Cy Tul nuo ou? asjalay 
?? qopdy Üsopsou. AirirV)) di Jg rds, v 

pórer 


EPESE 


IN PSALMVM XXXY. 649 


uóyor 9 9uíac d idus ia Alae TO. vua t 
x pen otii T Yadaaugw , Xupabjo 
dV moder dyalldy al) yopryias dmrei- 
xam. Vipo'vor 1, df vo ah e dpysie vois 
d'y pumoic doDiraj. E "rein pivot iu) mes- 
fon aae avrS pd eG wes0tA9 ti qgi 
mi , uc TE TO/2 wx atria rr Qe, Ad 
yea djs x9) creje xauedv quespliiu, Oi 9 
x? vo» wuejrma xwe$» p) cesión uu 
qhu irnüSw cud wuias TJ Ssíus vauxTay 
ux roAaveorw. Ka) demr)c d QUod Dd 
diras, 621 ul dad» Qoeg , gis 
psc di medo Tus oiporouíns y iryreray , 
vues Peri 

í. On ata 6 my Cons, 
& 70 Qurí 08 oNVous3a Qux, 

E'ryaí 2u d iud? ou qiie SacngAs dA To 
4 días TgAaÀ Q» uveeuor. wl). 38 
Cui; Tov ugrojjoii T& 9w8. Moor a'róa cer. 
Sz à X) uie taurov d/8 leptin 79 ces- 
Qiu a A6i* E'ut Pynsgrbumor mpl) dert 
Cuic Ó imopdU 9mray, C. dpoEas lauros Mx 
xu; euoTpippiy ue , ol  d'uufoorTa) dup 
GUH y €i Ay] Toiv) ? rw lu) vtl cg. 
TU suspi 0) , x? 7 dDanyiouxla) did acxa- 
Map ? Moy ucur E^ 0 £p o! mpl 0 maig 
à iuol. E dà md Quri cu Plóut2u qd«. 
A'zrb 32 ? marayi mob Qunto- 
ppor rtc jugos jog au Swepeulo dxsiiac. 
OV eic ydp, twn, dua?) eizreir xu eor Yw- 
C0: El p) Gp rU t doy gy T TOY Wi Ó 
Dec dorsa Als 4/275 mb uaroc durd , Mi- 
ia ioa moiruu dx plot 4/3 T cestim- 
xay Man it eic t uud Bm idiómrag. 

(d. Iapairenor v £Ae0; m4 Gig 
ywacicagi v& , € vb à euo unl 


ea Gic lé T0 odia, 


Tod Toi J nix d npápu x dmalac 
ptrad (y xnd'i orlae rcl Sueyracian Weiu- 
toyoic, xd) dala" ed rriv "mesampsulcit. 
A'upimtea 30 «bl vd wr] eipmuer, x7 
oixeios idínua T dunpir] 2excd;Ap (Dv. 
Ov 53. doute 263A dc eid órac üuscv, dà.- 
2x6 di rdc 62e o xapd iar id mic up 
sy Dow; sit A a1 F'useradio Iii 
dH^ad Y meiar dperluo &p dbi d)yna- 
en E ares cio» da ase, gura pd OM, TL 
qual) wx mudo, voy oy xg] vli di- 
xgucauilu Vriy) ei, 

Tots I. 


folüm diuinz do&trinz flumina, fed & my- »An4- 
flic alimoniz fruitionem. Torrenti veró "!^^- 
$15 l'A- 
tantorum bonorum füppeditationem affi- 15, 
milauit. Primim quidem , quoniam hac à Pemefp-- 
principio hominibus data. non fuere. Dein- rei 4fe- 
de omnes "homines hortatur ad acceden. "^"^ 
dum & bibendum , quód fluuius ifte non fit 
perennis , fcd torrens & qui ad tempus fera- 
tur. Qui namque in hac vita non accefferint, 
pollquam hinc emigrauerint , diuinis fluen- 
tis non. perfruentur. Et vt oftendat naturá 
quidem fuà bonorum iftam zffluenuam per- 
petuam effe, fed pro difpenfatione fieri tor- 


rentem, oprortuné fuübiunxit: 
1o. Quoniá apud te eft fons vitz: 


*& in luminetuo videbimus lumé. 75", 
Hic veró nobis manifefté San tiffimz Tri- p, ,i, 

nitatis myfterium aperic: nam fapzem vita t Feriun 

vnigenitum Dei Verbum nominauit. Sic 

enim & ipfe per Ieremiam Prophetam fe. r«.,, :,. 

ipfum nuncupat: Me dereliquerunt fon- 

tem aque vius, c abierunt , c federunt 

fibi ciffernas dif ipatas , qu& continere non 

valebunt aquas . Dicit igitur fontem hunc 

apud Patrem effe, fecundüm Euangelicam 

do&trinam, quz ait, Ego in Patre , (C Pater Loan. 14, 

in me est. In lumine autem tuo videbimus '? 

lumen: nam à fardo Spiritu illuminati, 

Vnigeniti tui radios intuemur. Ne» enim, ;.Cor.si, 

inquit, potefl dicere Dominum Iefum , nifi 

in Spiritu fancia : & illum nobis Deus ma- 

nifeftauit per Spiritum fuum. Exadte igitur, 

etiam per verba prophetica , tres vnius diui- 

nitatis proprietates cognouimus. 


1t. Pratende  mifericordiam 
tuam ícientibus te, &  iuftitiam 


tuam hisqui re&o funt corde. 

Da itaque, inquit, continué placidam 
ac iu(tam tuam prouidentiam ijs, quos cog- 
nitione diuinà dignos effecifti, & qui bo- 
na facerecupiunt . Nam vtraque de ijfdem p, p 
dixit, diftin&ione iuxta proprium idioma n 
vfus. Non enim alios dixit, qui Deum cog- 
nofcant , & alios qui redo fint corde: ne- 
que illis mifericordiam, his veró iuftitiam 
quaíiuit: fed cüm perfe&am virtutem, ve- 
racibus opinionibus , & probis actibus defi- 
niuiffer; his qui hanc poffident, mifericor- 
diam & iuflitiam promifit. 

Nnnn 11. Non 


CATÉ- 
NATPÀ- 
TRVMs: 


Infidia 
Dawuidi 
firudia. 


Indai pro- 
pri: da- 
quas im 
titi. 


636 


'confiftere quidem valeant; Angelo Dci. per- 
"fequence. Cernin' vt ctiam angelicz virtutes 
arnia fint Dei? 


7. QvONIAM GRATIS ABSCONDERYNT 
Min. ] Evsgnrr. Pro grata, dixit fisecauffa 
Symmachus.Compreheridere ehim & perde- 
reme clanculüm retibus fuis voluerunt, per 
homines mihi bellum | inferentes ,.| inter 
quos etiam Saülem per infitam ipfi inuidiam 
contra me inftigarunt, 

TutopontEri..Iniuftis, inquit, infi- 
dijs in me 'víi funt. Vel fpiritales inrelligit 
inimicos; qui omnia moliti funt , vc animum 
cius ab inita manfuetudine ac. iniuriarum 
tolerantia dimouerent; & vt irà furoreque 
repletus, ad vindi&am procederet, & ma- 
li quid. Sali irrogaret.. Atque hzc quidem 
de multis inimicis, fed de coryphzo illorum 
fubiungit: 

8$. VEN1AT ILLI LAQVEVS QVEM 
IGNORAT. ] On1czwr1s. Notandum 
quód in. prafentiarum , pro verbis aptatiuis, 
vfus (r imperatiuis. Nam quifque fecun- 
düm operationem punitur. Vel potids pro 
futuris vfus eft, i 

Cyn1irrL 1 Numquam enim laqueum 
quem ignorabant , expectaffent , calamitates 
fcilicet ipfis euenturas, quz ipfos compre- 
henderunt. Deturbati enim funt principatu 
populorum. quin imó cum ipfis perierunt; 
& opus inimicorum fadi , capti atque cuer- 
fi func. Enimueró an non extrema mala 
ipfos inuaferunt? i 

Hrsvcnrir In Iudam proditorem, 
nec non in populum ludaeorum , atque in- 
fuper in diabolum ipfum hoc didum cft. 
Nam ludas quidem in laqueum colli inci- 
dit: populus veró Iodzorum, cüm illaqueare 
putaret , illaqueatur, & füà ipfius capturà 
comprehenfus .eft. Similiter quoque diabo- 
lus , cüm laqueum crucis excogitaffet, per 
crucem regno fuo excidit. 

1». SYRGENTES MIHI TESTES INI- 
Qv r.] O&1cENrSs. Qui non iullitiz, fcd 
iniquitatis teftes erant, infurgentes,& feipfos 
€erigentes , captiosé me interrogant qua 


Probe f- ignoro. Probus enim niliil malorum no- 


aiiud 


malum ne. Uit , id eft, nulli prauorum commifce- 


re rne tur, Falfum enim fit, exi(timare, illum qui 
"4.  Íeruat mandatum , nullum verbum maluni 


BXPOSIITIO PATRYVM GRECORYM 


phd* igalya, Aésammo dry ye 9E Iure if. 
x21 (Qe. O'páiz Ji dic aj d^ una) J'uod. 
porc x 

Ü. Ori AüPEAN. EKPTPAN MOI« 
ErzrriOr, Ari $ dopedy, diouricoc clar 
6 Xépusy Qe. Xy9habén 33 C Mfstüéiegi 
pt Nen (Gi; idiot; duxréok; Bg Aor , Jj 
a Sog guy it a'oypto ke upi iy TrÓPa por eo d 
GEizausus 43 xa Tty don Ünyvivzría xo] vo 
ZayA. 

OroadrhTOY, Ades, Qnols , fanCa- 
Agit xXkoen) war iAE, H vu vorrée Quow 
ies €, oi zrdrsa Gapegrrro Gne siot Bub. 

tot vla) and. Juss jut p yi an au - 
73i eabmT (Oy xd) detZitonias * dy Cost 
7Dwess3 eic ópysit wa) uui , V 9? diuusas 
1A, v) dediou m waxór TW. EasA, Tecns 
top dv ab T mo^arifesy, di) Ji si o 
&u Cis mapuqakus 621A 

f, EAeETO AYTO MATIS HN OT 
TINOZKEI.] CO)rirENOrTZ, Xnuewwrtr, fn 
&& Tui; evesxetDp/oi; , dvr) dUxnxalv «vegc- 
qux fuic Vyelewro phun, Kai jà ? reg 
Én ixasoc npitpeiray, H^ uaoWor dy) ute 
Ayr xs enraj. 

KrriAAOr, Hy. 58 x Vyvecwoy arai 
às , Sx dr auéqoTt «veootà Gunray , avos 
cvuGiaset. avjutoegc , aUe asia au» 

Ts En uos) à TR xta Ory ét Agdy 
udoous di euud ioMdsucw &u (oit; , Vpoor oe- 
99v rw, inler Wucus , ng amwrüpSluray, 
Kaj 39 vy vy ydus avro, cusien x2- 
xdv; 

Hzrxi1ox, Eie l'ada» v0y everd óvlo vj. 


^ , a»^d ul) xgj eic viv 2giv T luda, . 


1n Jà y, eic wir 3 Mfa Gon Cfpy?), 6 ul 3 
Tuas cic là muyida d d) yino Geor" 
9 d Aube 2y/ l'adaity md son vongut, 
mud éUt) , sg) vac) 31 dur cwn ow S- 
ear, aaujTwt 0 dfzboA (Dye 3 mayida (QU 
euvesU utAsriizas, df) TS guueg) cic kavrd 
Bauovias cdIEcnctr. 

Id, ANAETANTEZ MOI MAPTIPEX A- 
&1K01.] QrirzNorz. Oi uà À ntaiogudw,, 
dW ad nias udpruptc, dferacarne, & du- 
o eiearne laudc, ovpismalt ersesrdow d s 
)vosxa. Odi 39 cif quu jodod 
avud ai Oy , vwrlem, dde TJ mro vnogis dga... 
xénegra]. 45d Ge 23 o2 vou eo uX Exi 
sua, DiM9 To nedr , üv qQuAosorra rl 

i; érm- 


c" 


IN PSAL 
érrAlud, fané Aon 23 Eo mores? x, aa 


MYM XxXIv. 637 


noffe.Cüm enim mali boniáue difcretioném c471- 
habeat, cetcta oinnia vérbà auet(atus , ad "^ "^^ 


S, v d'a rdv te ero en tei 6 boum on 
T) mpeiy ld. éyrola) ASw. CO! 3o 254, 
oid p. mrélegs ix von, ud ordo f 
"moras T xaxdiy , sic nsabs [77 bresimal 
t ael ori, 

i£ ANTATIBAIARZAN MOI rlÓNHFA.] 
KvriaaOr, E'wpyerBEbzm 39 DAoidóesus, 
«gua ASrTA mec carmetàr,AíSeic f6aA- 
Aor &yróv, va SiS af oopAc ; C niea 
Corra (gii; eie eDriGenay Weroxópu, do cut Ti 
Cut, iiasd. oi Agree , X) ercsotn C im- 
Bunstorr , dcs a dni àuTO xa7u- 
extat em, ^ 

Hzrxior, --" "dad Om Palos 
d xopzríap , oic olgod tapints xj Apoc iAc- 
vio. 

n). Ern AE EN TO. ArTOTZ.] Axaxr- 
mor. Ay9' d A'x/Aat, da djpesia avr y 
fiduci, ua odxxoc- 0 0 Xo uy On, iud 
&y (gie a bocas, zurüly T9 9dvua caxxoc 
Otod ori J , 5p Tol. irap yAROt dutét 
eipuetr, EvríM 39 daríp dvric d uaprivor- 
(ac xe] reor ovas 0 maríp, Toii v xj vi, 
vbi NUm06 Low Wjvyh pu ioc Surdr«: a) 
7), H' Ao ua meegperaj, Yap 29 
ola merhp & tjoiz Wero?Awidpons , x9 ? «es. 
Qumxór Àónor* — OUrot a6 dutgprize vp 
$i], Xj dbi "4j àdvva?). Euen 59 ? va- 
deb dursc DAS eor. AP)' dortz pt. 
qor 1 à d , Tit iude, Quow ip 
eur» eopoo db y de erede vbv matken xa- 
Avorric dile". derinegut 90 d arto dvraic 
€ dosGtlas vo uta Go. 

QrirrwOYz, Ecke, urn 
mx evesxeiuAuu Epapubl'em d'Uva?) vul toes- 
caro à cuTfip Go, Dena Ji ei vài eg) mec 
ouai) 9 dfsrus , wa. dira ceomr 
iparod il opdin , ete 50. 6 atwrip pao 2v 
x qo aj 9pm mror vest vov iayrd. mateg 
E dvro( qno Parco motu 1 'ud aou, 
oadid ut, xg) avyhez ud df/a?9tiegt. 
Tà dà Gic ti Yada, qium o 21- 
diro vr i9 ZosaDor. Nsarías dà erp- 
jdcuv(o mam «edrQrn 6H T) cuva- 
Pa ud dur8e adj Ea oe Ckthpoo xawcis 
GUpA7T L0 0 , erirSou, «dj duppi c v CoA 
bmi , cdxsoy eps Gar NMuop Ov * o m, 
Tlte/^ozbc 2n i vyh uu, — T8 0$ so2d6 
' vega dUiapD yu à eoosoU yh eis au T arat- 


inandatum (eruandum fe contulit.Q uod i ita- 
que dicit eft huiufmodi,q. d. Non habentem 
experientiam neque noütiarn fiue intelligen- 
tiani malorum , tciicttido me, de Wd me iri- 
terrogabant. 

12. RErRIBVEBÁNT MIHI MÁLA. ] Cx- 


TRVYM.; 


&irLr. Bene mereritém etim, conuinjs lacef- radiichri- 


febant ; exhortántem ad Éfoiem, lapidibus 


flo pro bo- 
nu mAla 


impetebanr;fapientiffime docéntem &ad pic- rembe 


tatis fémitas induceríteth, iniurijsac córume- 
lijs miferi afficiebaht : atqiie infüper infidia- 
bantur, vt etiam fterilitatem ipíi adfetrent. 

Hresvcurr ludxorum enim flerili- 
tatem fibi ipfi adfcribebat , tamquam pater- 
familias & agricola. 

13. Eao AVTEM CYM MriHI.] Áxosvur. 
Pro quo Aquila, ;s egritudine corum v-ffi- 
mentum meum ciliciumz,Symmachus;i2 ecri- 
tudinibus eorumindumentum meum cilicium; 
Theodotion dixit,cgm idi molef ia afficerent: 


Saluator enim quodanimodó lugebat. ipfos citu, 


peccantes;& talia patientes. Ifliufmodi eft 


luxit mala 
& Indaorum. 


illud, Triflis cff anima mea v[que ad mortem. M 16, 
Eciftud, 4nima mea tnrbata eff. Superdolebat i Pil. , 4- 


enim quafi pater filijs perditis,iuxta propheti- 


cum fermonem: ffe peccata noffra portat, CF lai gs. 


pro nobis dolet . Videbat enim interitum qui 
illos comprchenfurus erat. Verüm ipfi,inquit, 
preces meas, quas pro ipfis ad Patrem funde- 
bam, per peccata fua auertebát,quo minis ez 
afcenderent prohibétes, fiquidem illas impie- 
tatis magnitudo quodammodo repercutiebat. 
Onic£N1s. Áduerte, num ptopofi- 
ta conuenire poffint períonz Saluatoris. 
Quin etiam vide, num & fic planus fen- 
fus fit, nullo modo impeditus : vc nimirum 
Saluatur nofter hoc ad Patrem fuum dicat 
fecundüm humanitatem ; & idem ipfc hoc 
impleat, tradendo ludzos exercitui Ro- 
mano, & obfidione delendo. Illa veró qux 
fequuntur , funt de Iuda, praeceptorem o- 
fcualo tradente. Sterilitatem autem. ope- 
rati funt ei, qui omnia fecit vt ipfos 
congtegaret : & malis cotum  condolc- 
bit lugens, & figna edebat triflitie ac 
lu&ué , facco indutus : vt cüm dixit, 


Trifl& eff anima mea. Eius autem qui Manh.se, 


ri  ofauit, oratio ad ipfum conuerti- 
L111 5 tur, 


13. 


CATE- 
NA PA- 
TRY M. 


Gala f 
eratio benà 
erántu, 


lüiz €5, 
6. 


Luc.1 6,11 


Cbrifli in 
Iudam af- 
fti. 


638 
tur, bona illa adferens, pro quibus facta cft. 


13. HYVMILIABAM IN IEIVNIO 


ANIMAM. ] Cv&1LLI. Qualis porró fit 
huius luctus ratio, ijs qui fan&é vitam tradu- 
cere confucuerunt , przfens verficulus mani- 
feíté declarat. Humiliabam enim , inquit, ja 
ieiunio Bimam meam. Atque deinde ftatim 
lu&us huius frudum, & füdorum Sanctos de- 
centium indicat vtilitatem. 

Er omar1O0 MEA IN siNV MEO, ] D r- 
D Y M I. Eius qui bene orat oratio ad ipfum 
reuertitur, bona referens, pro quibus facta 
eft, & in finum orantis conuertitur : finus 
nempe mentem, principem animi portionem 
fignifcat. Sic enim irrifio corum in terra 
Egypti in finum eorum , & in finum omnia 
fuperueniunt iniquis. Atque omnes iufli in 
finum Abrahz concedunt, id cít, in eius 
fententiam & promiffionem. 

14. Qvasr FROXIMVM, ET QVASI FRA- 
TREM.] Cvnirtr, Singulis, inquit , ita 
placere ftudebam , vt de propinquis vel fra. 
tribus corum effe viderer. 

Hrsvcnurr. Affedum in Iudam 
oftendit, vt eidem marfupium concrede- 
rct, & eum folum manum intingere fe- 
cum in catino, ceu fratrem & proximum, 
permitteret.Frater complacens,id eft, placens 
illi dicitur, & eius operá in omnibus vtens. 

1j. CONGREGATA SVNT SVPER 
ME FLAGELLA, ET IGNORAVI.] 
TnuHroponrzr:. lllud Symmachus hoc 
modo expoluit , cengregati funt. aduerfum 
me percujfores tot , quot nefciui.. & fpe fuà 
fruftratos ac diffipatos, malorum cos confi- 
liorum minimé poenituit; fed denuó illa 
funt aggreffi. 

16. TENTAVERVNT ME, SVRSANNAVE- 
RVYNT ME SVBSANNATIONE. ] Onicet uis. 
Cüm me capere non poffent per ea quz: ma- 
chinabantur , opprobria adueríum me exco- 
gitarunt,& more ferarum filueftrium,dentes 
& irafcibilem ac. furibundam vim fuam in 
me fremendo acuebant ; fiquidem dcuorare 
volentes, fruftrati funt. 

CvzaiLLI. Tentabant ergo inter- 
dum, & nonnumquam fubfannabant, fren- 
dentes fuper ipfo dentibus fuis, diaboli- 
co furore ac damoniacá immanitate cor 


. plenum habentes. Sed, ó Domine , inquit, 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


xdusf], à doa Sd qiervan "up v i9on. 
ry. ETADEINOYN EN NHZTEJA THN 
WTXHN.] Krria^or, O'aiQy di £v $ 


go 2st res Ov, Qd 7 Gi; alu) dian 


tp ot9 i cialin (ul) , di Lois Qe 4T 
udog dfevegnii. E avrtrur yap é» mseia 3 
Svxlu/ uu, t2i. g) rni ur T T& Te Sous 
con atiua d enti xapsór X) T] dyoget- 
mi id egimus 1l irvow. 

Kar n nrozErxH Mor n .KOATION 
MOI ]aranrox. T8 xaAdc móc din 
n enesa do yn cic Gur dyaxa (51d, Che; uo Tob 
dala «ip uv oni, C eic xdImov 7$ enesc- 
doo pis "Soros pkqi?) , T9 Wo quorntór $ x5A- 
ra enuatyorr Qs ira 53 9 qauucubc àu- 
vj Ga 8 AvyéniTo cic xónroY uy) , xg) clc 
xó^ars Vrspzera, ord Toit ddincic, Ka] 
7r érre oi dgioi €ic xoXzo A Gegdp ya 
eia, rure , cie 3 durd. voduleo Q imuo- 
g4Mas. 

i", Qx nAnziON, KAi QY AAEA- 
o0N.] KrriAaoOr, E'zdce, Quz, étec d- 
piodr jaradudor , deu d'oxeiy eiyaj ma vy 
ay «e stor gg vU. Tr Np v eic dde pec, 

Hzyxior, Tl) «ej «ir Tédas 264 
avu7r dear , Unc aura y Tà "y Awosóxo- 
Mp Bacd(cs , x2) u^vor cup Gd lem eic 
Eo6Aor GrigHje, dr djtphr gg) mo- 
Cio, AdtAtoc éÜapicde, vwrlom dpiouon 
&uTA , x2) xad cp dou yespdp S. 

H. XrNHXOHZAN En'EME MAZTI- 
FEX, KAl OTK ErNON, ] OxoaarHror, 
Tévo Ust SpuissUotr 0 Zum Go* owwh- 
9orm xa Qu zT , Voc wx 0lJa. xg) 
3fo uatpyorsic, Quo), v ix id Qo, Q enada- 
OirTH, V utriusódiacur (U oic xgxalcica- 
Adósuyro , dAW dvOm, qoi wes aye 
prous, 

I&^, EREIPAZAN ME,EZEMYKTHPISAN 
ME MrKTHrIXMO,] OrirzNorz, E'A(ir 4 
duunSume JY d» breeg2nzur , xn 
990v zraptuuS rro e»eóc iu , C d'ixlo 9u- 
ev dociwy sq Bdorrae , C alui ópyivos xg) 
Suutomxlu) dvrelv dvsagur ior ip epuZaw- 
xa(g paeiy us 5à Sore, dzrtmuser, 

KrriAAOY, Ovx 7ori 4U9 VireleaQor, 
qoi di y) eEuvxafei or Van pi yore àu- 
TU! asc üd'órsac, C. novias dfaGoDuriic, wg 
d'auuousiduc dpómT(o Pnpacojylu t. 
xwTw «là xgpdías, | A? d xvi , quoi, 

món 


MEN LLorem 


IN PSALMVM XXXIV. 


qim irl; NUgl d$ uei mom xd» T&TO 
v) T as Dos omes ora, Xy T 7 xersigacoc 
Miress, 4 udo. vempndyor* a. "ray 
wuorUgueow, Üoneneiag wert dUQicwMTa) 
Xeisóx* atro 59 dubraDp e dc soc clu? 
loma ii Gic l'aduixoit oAphcacu Eanipya 
gu, d xl, TO aiia] TUvo dd drains vul 
muT6J iva é eic "uc óp9d« Mew) qo dz T 
Bo sc a YlaUAur* MÀ dauTéC Cut inr 
gam, aX dove voor pi. 

Hzrxior. l'ewuc p € 7&6 ódórmce c 
dus Gy fGpusyor , ugrora yi pualamcor cor 
YnooUv (uAjpdpoi,— TVA) pur pte ódér 
Q " xaxÍa à £p Moyois 2ioa]). Tàr mcten zo 
iGu)tro pdipmves x?! TU eic &pri j^go qi- 
pasirvory iabudo, 69v Eat] 

i£. KirIE HOTE EHOH; ATIOKATA- 
XTHXON THN *TXHN MOT, ]ANaNrMor. 
A9 2uuat 6 T& mvresc vl uaxesSu- 
pias. O ucicy. dà so eroarot enowy al) ^dlo- 
2x9 us Tul Tai mp d aco ua vi] dozv. H' à 
di qua, Kugjs 76r izró|n ; émo-dopdi'e 
gà olytov?) T8 meseipridi/a dorarra , cuna.- 
mra voi; d'egaw vr. Morofioii dà 64 
2 Mur là taurd , uf nónlo Gur) Voix aj, 
H' by. ugyorfyc, d20oi dg 01 Muyylad 
durd à ucía ToU mw sry ud pa T8 juny 
errdUpstroc 623^. ugrorfjuic 20 dum, To] 'Xro- 
xaxeejcr rad Twy ]) £r iy xgrà Seó- 
mna. 

i. EN AAQ BAPEI AINEXO Z£.] 
AiaArMor, O' Bapoc di Agbc vul Fànmo2gio * 
rage y Tiv BiGmuor enpadvay ng) &i- 

Exzrzi0r, Apt 8 fapé, A*x/Aar 
écuirg Quoi , 0 Cow igupa* qoiaÜ m D Tu 
& caue ügd, Bapoc dà ec Eo rin ctpar 
mowauueui e. E/yzex6i suruo TU 
mui, £i 75 pen durd GuxAwcia, 

iÜ/, MH EDIXATEIHZAN OI EXOPAI- 
NONTEZ MOI AàIKOz. ] Cirirzworz. 
Ox yum xülogy T8 »yaizem , üesvTec durd 
olo) ao^ lu) GnuPaías, 3 99 clans diu 
Q dwi: , à Jfaxearéi vuU(2 xgj cv)xes- 
a6». dXX Gac, Woegwor dyauric , xa34 
Qvam A'xi2as , üvsul , Q véUutoi dzveor 
ópla^ uA mà mira mud sUuama . Ejprrixd 
4h donee EAtoyor oi Daeuruioi, Aiduiaug^t 
old auJjp n dv, ei 


xd, KAI EIAATIMAN EI EME TO 


639 
quando refpicies? Tu verà rurfus huma- cart- 
nitatis formam , & exinanitionis modum nti 
ric feruatum — intuere ; vt rurfus ipfe Chrifti 
Chriftus modeftiz forma & fpecimen in- marjuern- 
ucniatur:; etfi enim. tamquam Deus pa- siad 
rem ludzorum aufis pocnam irrogare pof- 

fet, Pauri tamen hoc faciendum remittit; 

vt recté ad nos illud diui Pauli referatur, * 
Non vo[metipfos defendentes , chariffimi, à 13, 
ftd date locum ira. 

Hzsxcumrr. Fortaffis etiam ex immanitate 
dentibus frenduerunt , tantüm-non lefum 
mandere volentes. Ceterum (tridor dentium 
etiam malitia fermonum nuncupatur. Hinc 
Patrem teítem volebateffe contra eos qui ad- 
uerfus ipfum blafphemabaut.vnde fubiungit: 

17. DoMiINE QVANDO RESPICIES? RE- 

STI;VE ANIMAM MEAM: ] ÁNONYMr- 
Miratur Patris longanimitatem. Porró iftud, 

Reslitue animam meam s fimile eft illi , Pa£er Ioan.17,5. 
clarifrca me claritate. Vcl hic Sanctus ait: 
Domine quando refficies * Siquidem te re- 
fpiciente , predica omnia recedent vnà 
cum ijs qui faciunt ca... sica» autem vocat 
animam fuam , quód /folam illam habue- 
rit. Vel forte vica eft alia fub(tantia, qua 
preter animam ip fius,fpiritus anima coniuncti 
eft: hzc enum vnica eft, có quód fecun. 
düm diuinitatem ab omnibus qua in nobis 
funt, feiuncta fit. 

18. IN POPVLO GRAVI LAVDA- 
50 TE.] DipvMr. Grauis autem popu- rolu 
lus leui oppofitus eft, ftabilem fignificans & 1'^1^* 
conflantem. 

EvsEnrII. Pro graui, Aquila legit effzo, 
hoc eft forti: talia enim funt offa in. cor- 
pore. Grauis autem , vt fupra petram fun- 
datus. Agit itaque gratias Patri in magna 
fua Ecclefia. 

19. NoN SVPERGAVDEANT QVI AD- 
VERSANTVR MIHI INIQYE. ] OznicEnis, 

Non habent locum lztandi, videntes copio- cofuf 
fam eius Eccleiam. Neque enim deleti & fs 
imbecillis eft , hzc fuperare ac complodere. Cor 
Sed tamen fine cauffa , vc ait. Aquila, ipfi ^^ em 
offenfi fuerunt, & oculorum nutibus do&i- 

nis eius detraxerunt. Porro Pharifzi verba 
pacifica dolosé proferebant, dicentes , Magi- Marci 1s, 
fler fecimus quia verax es. dan 

21, ET DILATAVERVNT SVPER ME 
05$ 


VricACLvi- 
fis quid. 


eATI-.— os svyu]Evseni1. Temporeautem paffionis,  xroMA Arraw.] Erzrior, Ey Jw 


NA 


TRVM. 


1.Cot.1, 


39. 


e 


gnimcut 


640 | EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


PA- toto quz'rcbanr ore fanguinem ipfius: quod xeupal 78 7rdÜsc 0Ac iiri cóutam o aua 
fignificant illa verba , Di/atawerunr fuper me — &urd. à dol m , ixhaiswas ir iu v ei 
es fuum. In paffione autem fucclamabant di- — Ae avro/y. E'r dt of rab] reporter os. 

centes, Euge, euge, viderunt eculi nofiri. mic sU, dU, cid or ol él A uo) ad . 
12. ViprsT: DOMINE, NE SILEAS. JOnt- xD. EIAEX KTPIE, MH DAPAZXIQIIHA 
cENIs. Cüm frequenter Dci longammitas, xWz.] Qrireorz, Ee goX ys $7 
fomnus eius appelletur, hoftibus attritis, ex- — 914 aexeg9uuía Jav (Gv duri Mos), m- 
citat Deum ad indignationem, dicens: Exwr- — re46odWor 7f Vofles» , dfgnicmow &it da. 
ge Demine , C intende indicio mee: id cft, yd'xmon vir Sor, Ate". ETeyég9um xvejt, 
adhibe profpectricem vim tuam, vt exa- xj Cej qc vi xgiad pu, Turic, Ylionco ? 
minentur res mez contra inimicos meos. $Qoegr dlusau ou , oru IE a TU xa 
Nam hoc benigni patris eft. & omninó — id eejc rec tfley un. Tlavesc dya9d 
damnabuntur qui oderunt me gratis. Do- 98 T&(- Q vraviuc xaiadueacrowrta, oi ua- 
minus autem hzc humano more dicit ad — er& ja JVoptdy.— A')Desrríroe d AA 
Patrem fuum. Tua «ec vir tavrd. maTieg o xvex Ov. 

25. IvpicA Mrur DoMrNE.] AwoNYMI, — xÉ. KriNON M01 xrrir.] ANaxrMor. 

Illa verba, /udica mibi, ponuntur hic pro — Tó xe» ui ónU 3a , dr] 8 , d'ingór 
cauffam meam decerne, Submergitur autem — A. xgíaorhy) dà à dra eic fuir api. 
qui femel in fundum defcendit, & nufquam — e «zj wndaualc dyaCa, Tlegpimxa Ji 
emergit. Hzc autem funt prophetica de — Tu/ra GU 7& Sasde, ng)  dyacazioc rü 
morte & refurrectione Chrifti. Xgisot, 

17. EXvVLTENT ET LAETENTVR.] xL. ATAAAIAZOQZAN KAI ETÓTAN- 

OniczrNrs. Principium quidem Pfalmi esrarzAw,.] Qrirexors. H'42p dpyà 
przdixit vltionem hoftium Chrifti : media 78 AaAus clu) dixlu exegi 247A TJ 70N- 
veró eorumdem morem perflringunt : circa unz rn iy Xeyc or" à dà uoa yop irl) 
fnem veró, defcripfit ignominiam quz illos dil GaAs vojmoy* Ti d eje mU aM, abd 
apprehendit: in fine deniquelatitiam annun-  X&mtAsCSems àwrdc aixyusüs diyegpr 
tiat difcipulorum. Hi enim funt qui volunt 7 di «6A, 7E «aod? d pesruilu 
iuftitiam eius, fcilicet diuinitatem , iuxta il. — 4g Mera, OS Gi 22 oi Sore dud 1 
lud, Facus eff nobis fapientia à Deo, ck iu- — dixguoowilu , dyogdy vli) Sympa, x7 0h, 
ffitia, d fandfificatio , C redemptio: quos * E luft 343» copia. "Serà. 98d ntguocuin ss, 
etiam docet magnificae Dominum , & pa- — «7j dc , Q ao^ repo, dc xa) dc 
cem habere cum Chrifto, fi quidem qui ip-  diex[ utjaMvres vi» xvgAor , ipse v 
fum oppugnant, poenas dederint. Ceterüm — ex Xeisór- emp 0i moMpidrarmes de- 
ipfe vniuerfi fermonis finem concludit: nam — daga dnbio , AUvic di or» mi vi Qv 

fi hzc, inquit, fa&a fuerint, tam circa eos qui — 78 772r; Uinetegyil erai 2o5pu* €i 9à )d- 

me diligunt, quàm qui oderunt me; lau-  »o6 (aU, Qua , di/ Ti TÀc doamdimie 
dabe iuftitiam tuam, non omnibus die» ut, C tucürnic ut, olo cli paca di- 
bus, fed: vnà die folà, quz finem non  xwiecublo, S mdcuc ric piegc iA uas 
haber. ubrluo 7rkegc dx Vyumur, 

Turopomntr r. Píilmus quidem hunc OroaaruTor, O' (A) -laAuk c8 
habetfinem : ceteróm moneo eos qui hec "éxe «à vA. 2 bx d 21 ric cord, 
legerint , ne vllam x iufti hominis precibus £o , undas GA aGluo e $ 58 Jute 
offenfionem accipiant , neque anfam inimi- diac, esadoyii , undi veótacw cic va 

cis obtre&andi hinc arüipiant. Norintau- a 9E ies» degz órmóow xouigudaj. 

tem , legis ftatum, & non Euangelicum vi- Zusid 6 9 dz vopuxlà srounas, ix bay 


Q*4l« uendi modum, Vatem attingere. Lex verà eouxlu, 6 vesti, usreid. O' à Yin n 
gem 4, ait,vt proximum diligamus, &inimicum odio dfgoo pA , drying vor zacior , wg) ow 


habcamus: Dominus autem Chriftus, per- — i2er Muciigug: à J dias om Xeag e cl 


^ int, 
fien SR 


A —À MÀ 


Hits E UU € ——— ÁN EE € 


"IN PSALMVM XXXIV. 


mAeuira luo Vesedeoou C d ptrao, NETS 
E'5gí 9n vel; dpoyadoi,, A'oa7riode 02» za- 










64I 


fc&am virtutem oftendens , inquit, Diéfu» cart- 


eif antiquis: Diliges proximum tuum , cé 


NA PA- 


Teram, ? Bir Nwups 3, vices dvaspt rrw?, Klurfin y ira 
Toxvs I 


tur. Injlus ergo.occultos smmicos [nos imdicari 
Mmmm Tàn- 


, . E 3 : EI APO. * TRVM. 
cizy c , xg) pisyc es sir iofesv ow. V) d — odio babebis inimicum tuum: eoo autem dico Maub., 
Aya V uir daz n cuc ioBeguc Vu, 40- — vobis, Diligite inimicas vestros , c benefa- ** 
AcyéiT uc diducorzue VAXG. XusudR dà cite bisqui oderunt vos. Confona veró his 
TEGI, Q à SO» dzrüósv AO iir Evjo-— & diuinus Apoltolus ait: Benedicite, C nolite Rom.ii, 
fim, x p arrneien. Eis (av slo ivan? — maledicere. 1n hanc igitur. differenciam  re- '* 

d] 1029s "Sao G Amori ra m 16 dy dpuor- — fpicientes,cognofcite, quid legi quidem con- 
td TU vóuo, Tí Ji ii dem. Auc T 5,0. gruzt quid veró gratiz..— Cereroquin beazus 
Si v AaCId dx iras uy. (9 G1 1*9, — Dauid non maled:cendo bxc dixit , vcrüm 
4^ aeestvRXdl dregU AF TE wÜrTes  vaticinantis more przdixit cà, quz omnino 
icójdpa, 62 d i awzic xm 9 0myoasla)— futura (unt. Quod autem idem, eriam fecun- 
voucSwolas , vx AprraQo 86 ddixirvas, dünn Euangelij legem, non fit. vltus cos qui 
dxécnn dund Moorr Qe EldWGrijens ipfum iniuriJs afficicbant , audite eum dicen- 
Qi, dra odidEcá i xaxd, Pavmteuba tern, Si reddidi retribuentibus mibi mala, Pül.7, ;. 
dea Yard Tfl Beg uu xe, Karaduszas , decidam merito ab. inimicis meis inanis. Per- 
deg 6 Veit vl duylu us , & xymha- — fcquatur inimicus animam meam, c compre- 
Coi, Xy to mra fion, ele ya slo Cold usyQ — bendat, c conculcet in terra vitam meam, 
3 d 6fav pa cis 2eud naluriamuoay. Kujéx — qi» eloriam meam in puluerem deducat. Ex veo 
, p 25s « . an, - 
&m p) uU , Vx Vaeatt 0 C4 )2 ^6 — non dixit quidem hac, non perfecit autem; 4, quanta. 
9oi« T6 7rleac imb arua , x outisseg TE Pr» — (ed verba ad exitum perduxit, quin & verbis 
n H *.* , . " ^ 
dst Ti cedyua(a, Alc uA 59 vao opera clariora funr. Etenim cüm hoftem 
^ [D ' , , LJ y »." d . 
eor Ag Gaiy mov 7roNguior , s uóror To? WX — bis in manu haberet, non modó ipfum non 
dA, dod gy v9« duA€y BunS iras — occidit , verüm etizm eos qui interficere vo- 
éxavetr & mpg di moa mie?6  |cbant, prohibuit: atque in przlio occifum 
aAoquegro, xg) ? tuno T2 Susa y dc amaré fleuit,& eum qui mortem eius nuntia- 
* 4 , : i "T 
-agnd ipd pon, C vtanisooa udpor derpésog T — uit, tamquam gaudentem & iuueniliter exul- 
Surzro mupianp lt. TaUrx dà duEtASéi — vane quód illum occidiffct,morte muldt:uit. 
* , ^ 3-75 " , . : 
jay Olo 4f. c3 fmwesidpsc, € 19 0 Hzcautem recenfcre coactus (um, propter il- 
rS »ood [ e ; . AP . ! 
Duis AaCid" eic pizot o ogoprras , ra vla) losqui maledicunt, & diuinum Dauidcm in 
^ H , , , " . . 
wtyislo T$ AaGid" quiAscopia? dp, TUS X medium proferunt ; vt maximam Dauidss 
iyw GItAeas, ' philofophiam ceu vtilitatis exemplar habet. 
» * * , 
XXgELgiTvivsclweus T Aafib, P(al- — uà d dioi prd uaSwtd due Tác irt oue 2r) de 
od BIER moe ipfi Damd: quomodo ctiom legit — excebirzees Exo, ira pb mri mt mi eer à eic 8 
iA p" Theodorezus; Sixtina, & alij codices — aafiJ's un dur qidbet? xj adQes Jmprecari adner//À. Sex cauffa 
esent. | (olim habent, e aa6J; Aquila, c&— smumicos eum fex de cam]fis afferunt, Prima,quod ob quas 
4. Addunt aliqui, /n finem. vc S. Thomas, — emendari cos cupiat, Percute. enim improbmm Dautd ini- 
Hugo Cardinalis , Valentia, & Aucorolimin- — argentum, mquit, C purgabimr. Secnnd (vt bic ind i 
cognmtus, modó Mich.élis Ayguani momine — flagellats C affuéls , lemims aterna sla. |upplica y, coro, 
notus. . fentiant, Tertia, vt borum flagellis alij cajiigen- 
1. /ndica Domine nocentes me.) Grzcé,dfsr- — tur : fapicns enim videns flagellari infipsentem, 
Té: ui, id eíl, qui mio: ininriam faciunt. Gre-— spfe admodum eruditur. Quarta, vt vitam bane 
cimus autem in Latino feruatus eft, Alterius — pefe ac morbis libret. Quinta, ne ali eimé mores 
adfert fex. cauffas , ob qiias Damd inimicis fuis — dsfcaat, yz im arrpgatis territi, Sexad , ne qui 
aliquando imprecetur: cius verbafunt: Tà gar&- — dicant ; V binam ejl. Deus Dauidis? num ilum 
289 7K Ver, I AE aitiss gari. Míar, BaxtimÜsraa — vindicat c liberat ? Subülirer hinc Hugo de 
6s iler Bunipar(G-. Toss )9 adouusr dpyseur , 4 — S. Victore, occultos iuftorum inimicos vt plue- Occalii 
1g3aeiin?). Aries, fra ud paci utro, X) muxo -— rimüm referuari in iudicium ; manifeftos veró peccatores 
paret uporupor teghan ? aievwidzws. Tum, ira — fepe ctiam in hac vita puniri colligens: 2 ocen-. wm iudice 
maii TUzuP jasrhi duc upiS ewtgorit op. marvpys j) — c5, inquit , funr , qui vote malignitaris snpidian- futureima- 
id dr depora paasiQiparr , xegrasie duré va34AD). — tur : smpuenantes [unt , qui aperte per[equnn- EN 


niantur A7 


liquando. 


dentem, 


^ 


642 EXPOSITIO PA 


TRVM GRECORVM 


ANNO. 'antsm,id cflyad futurum iudicium feruari:ma- — mus, emagina gladium; Hcbraice pan barek, id 
TATIO- Mifeilor expugnari ,id eff, an bat vita etiam ps- eit, ewacna, leu enzgma, quoniam cuaginato gla- 
NES Cone nri polIelat : vt eorum pana manifesta alios 4b.— dio, euacuatur vagtnagalij vertunt, edwc lanceam, 


DERI, 
per exemplum ad iniquitatem animabat.. [deo 


Dens omnipotens , manifeilae imimrias fermorum 
Jmorum fepius. ettam in bac vita. vleifóitmr , vt 
quanti merits frt apud eum. inlita, aperte de- 
monjlretur. quatenus boc alios ad amorem iujhi- 
tie accendat , quód ipfe amilor v sg. , fe eim 
tantum. dilizere manifeflat, Sic ille, Ceterüm, 
fecundüm fenfum litteralem Dauid , quia non 
modó vitam fuam ab hoflibus aperto marte im- 
E verüm etíam calumnijs, & falíis delationi- 

us atque obtiredtationibus, quafi per cuniculos 

euerti animaduerteret, vcrique malo remedium à 
Deo poftulat. Priori enim. hemiftichio ipfum 
cauíTe fuz patronum aduocans , fignificat cum 
improbis & maledicis fibi negotium effe. Dein- 
dc ad arma fufcipienda eum incitans, fe violen- 
ter opprimi oftendit, cm fubdit: 

a. dpprehende arma, G* fcutum, &c. ) In 
Hebrzo cít 5 pia bachaggk, magen , quod 

uidam vertunt, corrobora clypeum menm, ac (i 

icat, Da robur meo fcuto, vt pollim te adiuto- 
Sibidifi- — retueri me Eft nimirum proprie infirmitatis pro- 
7, filio, quz fic Deum placar, & placet Deo; vt, 

quemad;nodum Sail Dauidem,füc illeabiectum, 


sHiquatate retrabat , quot prins eorum. malitia 


quia nimirum Hebrza vox 3n cbanirb , pro- 
prié /anceam. fonat ; Aquila, & Quinta editio, 
)Ujuuzar Aiyspln , €) miisegLor , nuda lanceam, 
eircem epi, Hunc locum fic explicat Diodorus, 
Ti 5a yer d]rrl 9 ouuroewr red zv cn algae jure) 
$8 dy)wg. 7o Ji cv )uAHcW, dyr] vi drícAncwr 1) diei 
xAuerp duris rev dpiuor 9A mouimr. Verbum Effunde, 
pro eo quod efl nuda, pofitum eil : nam quod ef- 
fmnduur, vafe nudatur. ('ónclude autem , proco 
quod ejl, exclude, C circumclnde cur[um bo- 
Jhum. Sentus ergo eft, vt Deus arcaná fuá & Quo fenfu 
intrinfecá virtute armatus, fe vnum fufficere de- pea vi 
montre contra omnes impiorum copias & ap- D^w fre. 
paratus, Poftquam autem praced. veríu arma 4 
dcfenfionis memorauit , quibus hóftium impe- &, 
tus fuftinetur atque repellitur ; modó quoque 
mentionem facit framez, feu gladij & haítz,qui- 
bus hoftes offendantur & occidantur.Qux cüm 
metaphorice dicta fint, metaphoram ipíam ira 
pulchré explicat Sapiens: fccipiet armaturam. Sap, s, it. 
elus sllino imdmet pro thorace iujlitiam , C» acci- 
piet pro galea iudicium certum: [umet [cutum 
snexpugnabile «quitittem : ACHEE ANTICHE duram * 
iram sn lanceam, &c. Quor(um porro hzc arma 
fumi à Dco petierit, cauilàm addi. Dic anima 


-—- & diffidentem fibi, aureis fuis armis induat ; vc— mee, Salus tua ego fum. vbi pine gplitum 
minüs quàm poctricus Achilles , ferro & vulneri eft iftad verbum dic. Quia vi. elicet Deus di- Dei dicen, 
patcat, & hottibus fit terrori, At ó bone.Dauid, cerido facit, quod dicit. Quare cüm ait anima, «ff fare. 
vbi à Dco arma expediri petis , cur fcutum re- quód ipfe falus cius fit, co iplo falutem opera- 
quirisz an forta(fis ipfum Bine putas? Ho- tur. Huc nimirum viua Centurionis à Chrifto Mach. $, 
mo quidem cüm gladium exerit, apié fcutomu- — laudata fides fefe extendir, in Euangelio dicentis: $. 

Cw'D^  niarur , quia dum ferit, feriri poteft; (cd Deus — 7 stum dic verbo, fanabitur puer meus. Qua 

5'"^ C — cur (c (curo muniat, qui feriri non poteft? Vri- — profcétó emphatica locutio eft hominis omnem 

perom er- Pix tranf- — 1n Dco fiduciam collocantis, 


uc certum eft hec impróprié ad 
tiet Á E 4- Confundantur, C reuereantur.] Sccun- 


erti, cui neque lanceà , neque clypco eft opus, 
cüm Ki rd omnes ad nerfarion fs in n hi^. 
lum rcdigerc (i voluerit poflit. Huiufmodi tamen 
figuras ( vt bené S. Dionyf. Arcopagita cap. 1. 
Cal. hierarchiz, & in Epi(t.9.ad Titum monct) 
pes primo intuitu afperz nimis & abíurdz vi- 
ri poffent,non abs rc S Pee fanctus vfurpat, 
quó altius, pro fenfus noltri ruditate, auxilij di- 
vini przfentiam cordibus noftris imprimat. Cüm 
ergo nos ferui eius hoftium vndique vulneribus 
ex polidi fimus , meritó Dauid petit, vt, quando 
Deus vindidz gladium in hoftes (tcingic, (imul 
fibi fcutum protectionis opponat;quia numquam 
hoftis (zuior infurgit, quam vbi je à Deo expu- 
gnari fcnrir, & abire compellitur. Atque hoc eft 
quod Saluianus lib. 3. de Gubernat. in(innat, di- 
cens: vigi frere Jeutum , C» corripe gladium: 
Jentum ad protectionem, cladism ad. vitionem. 
Mylttice Hugo de S. Vi&ore locum. hunc de 
Arms [a- armis fapientig , & fcuto pariendi fic exponit: 
piena, C^ e rmis pugnam , [cuto. tegumiv,. Ad wndus 
fte P^ — eoim contra clctios duobus modu pygnat ; verbo, 


rade C gladw, Verbnm falfitaris expusnamua pe 


düm litteram petit hoftium conatus irritos red- 
di, & dignam ipforum fceleribus ponam repen- 
di. Tiopolosied vero delüderat peccarores per 
pud confundi, & conuerti. Nam ex ip- 
met confufione nafcitur reuerenna , timorque 
Dei;vii S. Auguft. ad hunc locum annotauir,di— 
cens: Bent, inquit, sllis opraust : msits falubriter. Confufis 
confufi fun. Vna fcilicet ex potentiffimis ad con-. eff peccue- 
uerfionenf peccatoris via, cft ipfamet fcelcrum fialatars. 
verecundia. Pudor enim quo paenitens ita fuf- 
funditur, vt cum Publicano ad Deum lzuare 
oculos vereatür, eft quidem Dei propitiandi, vc» 
niz impctrandz, auertendi fupplicij, recuperan- 
dz gratix , vitz in melius commutandz reme- 
dium fingulare, Nam fi verum eft quod S. Grc- 
gorius Nazianz. Apologia 1. fcribit, Puder ad 
smfletlendos. allicscndofque homnes. mirt. efficax 
medicamentum eil: quantó maiorem vim habeat 
néccíc eft, ad inflc&endum allicicndumque 
Deum iptum, cuius ipfamet vifcera aflluunt mi. 
Íciicordia? 
$. Fiant tamquam pslluis.) Hebraice yin motz, 


fapientiam: glad admerfiatis vejiiumus. per pem proprié pane paleam leuiffimam, e pas 


pauientiam. 4n fapsentsa iguur accipiumi arma: 
G fcutum in patientia. Sed cur. Deo dicitur: 
edP pprebende arma , C (cuum , nifi quia ille in 


nobis dimicans , aduer [arios armat? Quia ficut ab 
spfo dona eins accepimus : 11 fime sp[o doni eua 


vti «d (alutem non valemu. Sequitur: 


y. Effnnde framcam, Gr conclade.|S.Hietony- bene notat Genebrardus ) 


ertim qua in altum à vento raptatur, &.di 
gitur, quafi emun&io de grano framenii, fcobes, 
quifquiliz, gluma, acer, cuiimpij tamquam in- 
utiles, & fine aliquo fru&u etiam. comparantur 
Píalmo 1. v. $. vbi vide quz annotauimus, & 
liis 17. & Matthzi 5. Ref icit autem ( vt 
A captiuitatem & 

difper- 


IN PSALMVYM XXXIY. — 643 


difperfionem Iudxorum in omnes ventos & 
plagas. 

In1D t x. Zfngelne "Domini tribulans eos] 
I: etiam legit S. Auguft. Pfilterium veró Rom. 
& Ambrofianum, & Cafliodorus , affijzen: eos; 
Vulgata, coarétans eos; S. Hieronymus, impellat, 
id elt, eos ar&et, premat. & propellat. q. d. Qui 
populi -& Synagoge anted crat Angelus, princeps 
& tucor, factus cft aduerfarius, eniilsà hac voce, 
T yanftamns binc,ad alium (cilicez populum, vc 
cft apud rir e Per Angelos autem bonos 
ctiam punit Dcus, & fua iudicia exercet. 

6. Fiat via slorum rcnebre, ]. liíiem fere 

, vetbis vfus eft Ieremias, dicens: //14 corum eri 
quafi lubricum in tenebru : ampelientur enim GP. 
corruent in ca,&c. Senfuse(t (vt bené notat Ge-. 
pebrardus ) q. d. Sint eorum viz. tencbrolz & 
labrice, ne videant quà fit fugiendum, & vt cs- 
dant, nec fit vbi firmiter contiitint. De hoc iu- 
precationis genere lege Arnobium. Imprecatio- 
nes autem generales ab omnibus fieri polfunt; 
perfonales veró à folis Prophecis. Cecerüm hac 
non tam optantis, quàm przdicentis affzcétu à 
Dauide dicta ceni S. Auguft. qui hunc locum 
cgregié moralizans, ferrenda,inquit, via. T'e- 
ncbrae folum quis non borrcat ? Lubricum folum 

' quis non. camcat ?. fn. temchris C lubrico qua i5 
vbi pedem figi? Sunt ifla mala magna pana bo- 
minum: tencore eff agnorantia, nbricum eji luxus 
ria. Sic ille: cui fimilia dicit S. Hicron. & addit: 
Qui sflis mente ef deditus , diabolus. illum per- 
[eguitur. Vel alirer : (Non cognofcant veritatu 
Iminen, nec firmá flaione conpjlanr : fed lubrui 
fiant greffus corum,qua in bac pa[fione graf[autur, 
atque ab zAngelo claritatis Dominica aj fugantur, 
Dcnique hac ctiam alijs vitijs accommodarrnon 
incongrué poffunt: fiquilem ijs dediti, quaü 
lucc rationis deftituti, ambulant per viam lubri- 
cam,quocumque fcilicet eos fiue furor irz , fiue 
alius quilibet affectus inordinatus , aut. velana 
mentis vecordia trahit. Lubricum enim D. Ifi- 
doro lib, r 4. Erymol. cap. 2. dicitur locus in quo 
quis facile labitur, & per quem potiüs fluiz,quàm 
percurrir,ficut terra glacie concreta, auc aqua du- 
rata gelu, aut terra argillofa humectata,aut mar- 
mora leuigata; vnde & pifcis lubricus dicitur, 
qui faciié manibus effluit , vt anguilla : ideoque 
via lubrica dicitur, quz ita difpotita cff , vt pec 
eam quis facillime feratur auc defluat, à qua 
remota fint omnia impedimenia, quz. remorari 
poflint. Talem vüque diabolus viam exhibet 
peccatoribus, quà ilios in vitiorum barathrum 
przcipites agat. Hocergo iplis omnino futurum 
(Ie voacinatur Dauid, dicens : Fiat via illorum 
tenebra, &e. Fieri cnim nccetfe clt, vt in exicia- 
les tenebras iacidant ij, qui legem Dci & do&ri- 
nàm negligunt, qua: vna certum hominibus lu- 
men adfert, ad 1cs prudenter & inculpaté g: ren- 

!- das, ficut dixit idem Vates, Lucerna pedibus meis 

:OUVOrbum tuum. Quam lucem quód non cernant, 
ncque fentiant iniqui, caeci rpenumerà in Scri- 
E & non videntes vocantur. Dc quibus vt 

Ocobirer attingamus; quis nefcit vidio tenebras 

obduct menti, euer (tatum omnem animi , ra- 

tonem quz przfidere vt regina debuiffet, ancil- 

lari concupilcentiz Manlianis unperijs dominan- 

ti; debilitart voluntatem, atque premi iugo igno- 

miniofo atque ferreo; tenebras obduci menn, & 
loxvs i. 


eá ratione animam fieri ludibrium inimicorum, ANxo- 
atque in fraudem induci ? Nam animi lumen rAr10- 
imminui, tum vitioforum quotidiana experien- wrscoa- 
tia, tum Philolophi ratum illud axioma decla- psa 


rat, Omuss. pec.ans errat. Tenebris inuolutus 
eft, aque czcus ; cüm in malum fe facinus in- 
duit, cüm in faucesinferorum , & dzmonis fer- 
uitutem przcipirat. Ef infandi illius hoftis con- 
fuetudo , mentis oculos fraude malitiaque fuà 


. obnubere , vc in vita curfu laxis habenis, quafi 


iis in ncée ferantur, 1n illa fceleris vmbra 
pilcatur ille Orci przdo, & reti fuo mortales 
1n«oluit. 

7. Quaniam gratis ab(conderunt mibi smtevi- 
um laqes fui, | S: Hieron. fruflra. ab jcondc- 


runt mii infidias ; S. Augult. grati; abfconde- — 


runt mibi mw(cpulam corruprionté jnà ; vcl, vt 
alij legunt , mfcipsmle fua corrmprionam , Sym 
machus apud Éuicbium , dracrías mprkagodas unt 
JiatÜspüs dixiVes &urov , Jine canjJd occuitanerunt 
mibs corruptionem rctium (uorum y vcl, vt in 
Scholio eft, djvEaz, foderwnt: id cit , abíque oc- 
cafione, à me nihil lafi , fine cauila, nulia rieà 
culps,tecenderunt occulié mihi laqueum perni- 
ciofuin, vel interitum laqueofum, id cit, liqueis 
picoum. Nam H:brai vfurpant duo iubftanri- 
ua, loco fübftanciui & adiectiui,ad auxe(im? Eft 
autcm metaphora à vepatoribus , qui feris ca- 
piendis foucam fodiunt. Eft ergo fentus, In caf- 
fum laq.cos mihi parauerunt: nam laqueis quos 
tendunt, non me implicanz,fcd ers arg Hoc 
omni peccanti vfu venit. Nam, vt pulchre S. Au» 
guít. ad hunc locum ait: Crimicais peccatorum 
juorum. vnufqui[que conjiringiter.| Inde decs- 


pisminr, vnd: decipere voluerunt, [nde slis no- Maliria 
cebitur , vnde nocere conati [unt. Sequitur enim; Lh ipi 
Captio quam occnltangrunt , comprehendat sllos, ris negat, 
Tamquam fi quis veneni calicem praparet. ali- auam alte- 
cui, CF oblitus bibat, Et tamquam fi joucam fo- vi... 


diat qui(quam , in quam qui[(que unmicus. eus 
r ind] one m vri quod foderat, 
ambulans ed via prius suc càdar, Hancautem 
doctrinam vt aluüs noftris animis imprimat,ad- 
iungit adhortationemrn dicens : Preríus, fratres 
meta credue, ia certa eflote: ita fi eft n vobue 
excelenpior prudentia varo , videte. atque p.r- 
fpicite, IN cmo. malui qui non. fibi prins noceat. 
AlTumptuim autem pulchrá. probat (imilitudine 
abigne fumptà: Sc ema , inquit , effe putate 
malitiam, quomodo ignem. Incendere vis aliquid 
a'iud : illud quod admonts, prins ardet ; sil ar- 
deat, non incendit. Facula efl , banc faculam ap- 
ponis , vt aliquid incendat,. Numquid mon ip(a 
facula, quam appous, prior ardct, vt aliquid 
pejfit sncendere? Malitia autem procedut ex te, 
qucm prias vaffat, nifi te? Sic ille morc fuo (ub- 
aliter & — qua fupcriàs ad Pfal.7, 
v.16.& Pfal.9. v.16. jn hanc rem annotauimus. 
Inint M. Superwacue exprobramrnnt anm 
mam meam. |S.Hicron. fine can[fa fodernnt ami- 
m& m : Hcbraicé enim elt 1901 chaphberw , id 
cít, foderunt: pro quo Septuag. legiífe videntur 
voy) charphu, per metathefin vnius litterz:quod 
fignificat, exprobramerntt; Symmachus, dyacríog 
Vroputar Thu Mjvyhó ux , fine cam|fa [ulfodermat 
animam meam; 1n quodam Scholio cft, ji 
Pitar , difciderunt , aut. diffregerunt: & fic ci- 
ura metatheün perfiftirur àà. metaphora vena- 
Mmmm a torum. ' 





| 


—— 


— e — 


644. EXPOSITIO PATRVYM GRECORVM. 
AwNo- torum. Huiciaffiris cft illa fententia Pfalmi 6. ^. gloriz Dei ad offa fua transfert, ac fi linguz of- 
TAr10- Lagmeum paraumerunt pedibus mess, C imcurna- hcio non contentus , omnia corporis fui membra 
NESCOR- Merumt amimam meam, foderunt. ante faciem — applicaret ad canendam Dei landem : fine fictio- 
prmir, eam foucam. |tem illud leremig, Feder«ss — né demonftrans , co ftudij feruorc fc cflc pradi- 


Pl. $5,7. fomtam anime mee, ; tum,vtneruos & offa impendere cupiat ad tcftan- 
Hcc. 18,30 . 8, F'emiat tll; laqueus quem ienorat.] Hoceft, | dam pictatem, Emphattcé autern dictum illud: 


quem non cauct ,quem non omni przuifione Domine quis. fimnlis tibi? Qua interrogatio - Desm, 
Vita nefIfrs animi ftudioque dcuitat, Quàm multis autem — tentis negationis vim obcinet; haud obtcure 1n- nr 
[I 


i»"w"-n vita noftra laqucis expofita lit, pulchré docet — finuans,nthil Deo proprié fimile effe aut quale, 
e Paulinus Epift. 1. 7'era, inquit, bwin mundi fí- — vti inaltiflima fua Theologia S. Dionyfius lib. 
Co gura, qua praverit,C* per oculos corda proleilat,,— dc Diuin.nominib. cap.9.$.6,& 7. morc fiio fub- 
zabulicut pratenta retibus: i qualiber [ui fpecie, — l:miter docet, Dauid ergo ab alijs omnibus ex- 

aqnemi mentis c gladius est. Credamus '"Pro-.— cellenter Deum feparans , diferté pronuntiat to- 

pheta, quia in medio mu[cipularum ambulamu, | tam liberationis fuz gloríam illi foli competere, 

CF inter opertos letalibus dolis gladios vitatranf-.— qui virtute fuá fpes omnes eius fibi addictas ce- 

igitur, &c. Simile quiddam de zabulicisretibus — nebat, fcilicet, Érspiens inopem de manu fortic- 

magnus Origenes attulerat,exponens illud Canti- — rum erm , egenum C n 4 diripientibis 

Canti,j. ci, rat pof) parietem nofirum, re[picien perfe- — eum. e elogio Daui 

noftrae , eminens per retia oe vertit poftrema — magnitudi 


per cancellos.) Intellige, inquit, qusa s» mediola- — benignitas & fingularis beneuolentía, vt. vclut 
qucorum. ambulas , C^ [ubtus machinas tranfis Laeem pr honorifico titulo excellentis gloriz,in 
mminentes, Omnia retibus plena [unt. Diabolur — diuinis Litteris paffim appellari amet. *Parer 
laqmeis cuntla compleuit. 5i autem venerit tibb— orphanorum. & [udex viduarum, vti fuperiüe 


firmo Dei, & cemperis eminere de retibs , dices: Pal. 9. verf. 35 ure annotauimus. Hoc 
Pl.:135,  fnima nojlva erepta eff. de laqueo. venantiwm; — ncm palmarium Dei opus, & quafi proprium 
7. laqueus contritiu eff, Eminer agitur fponfus, per — officium eft, miferis opcm ferre, Vade iubemut 
retia tibi viam (acienr, Vult Origenes immane. bonam fpem in omnibus afflictionibus retinere, 
quoddam & vaílum rete oppandi mundo vni- — nec vmquam animoconcidere, quantumcumque 
uerío, imminente(que machinas, Vulcanijs retí- — hoftes viribus & copijs praualeant; quia pro no- 
bus firmiores: omnes autem in communchomi- — bis Deus eft, qui icr ibis in hunc finem fe rc- 
nes prz dam fieri mali dzmonis, & includi , nifi gnare, vt fortibus re(iftat, & cgeno ac pauperi 

quis duce & przfide Ecclefie fponfo Dco emi- — opituletur. Porro illa duo nomina , egenwm C Qui fa 

ncat per recia, & diuino beneficio liber & folu- mcdia ; Gracb doydr £j minima, ex ciufdem «js 

7 tus,in füblimefeatrollat, «^^ * ; lingue proprietate fic diftinguit Eufebius: Tiere fra 

Qui 29. ezfnmaautrem mea exultabit im Domino.] — xgne md Sev müoxiras d éytr Hé Tw 0) ini Ty ua- rani | 

MASDA Quia fcilicec Deum quafierat, non terrena, non — zd aóre eerut Td cesi m dia( Tr. Egenum vocat, 


fénw digi. penura, Audi mellea B. Auguftini ad hunc lo- — eb quód à diuitis, quas babebat, exciderit: pau- 
tírexul-- cum verba, plané digna quz mentis ore.veríen- — pereo, quod cum labore quarat , que ad vitam 
sAndwm. — tur. ef rima, inquit, sea exnltabit im. Domino, — dacendam [nt neceffaria. Ceterüm, locum hunc 
tumquam in eoa quoandierit: Salus tua e fWmz — infigniter moralizans, & areano fenfu exponens 
tamquam non querens alias extrinfecus dimitias, Hugo à S.Vi&ore: Qwis efl, inquit, inops, nifi 
tam4MAm non querens cireum[luere voluptati- — qui virtutum dinitias non babet? Et quis eff pas- 
bus, bow (que terrens ; fed comimgem verum gra- — per, nifi qui iam aliqua virtutum dona accipere 
tis amans, non abillo volens accipere quod dcle-.— peruit, [ed tamen adhuc ad perfctlionem virtu- 
Her, fed sp[nm folum [ibi proponens à. quo dele-— tis mon peruenit? Inopem ergo manus. fortiorum 
etur. Quid emm melins Deo dabitur mibi?&c. — opprimi; pauperem vero manus diripientium 
Vide hzc vlteriüs pulehré. & fusé apud ipfum y/ Abe : quia nimirum antiqwns boilis cos qus, 
dilatata : confule item qua fuperiàs in hancrem.— sulla virtute roborati funt,violenter fila per con- 
à nobis ad Píal.rs. ver.s. annotata lunt, — -—— fenfum iniquitatis. (ubycit ; ab bis vero qui vam 
10. Omnia offa mra dicent : Domine jm Ea aliqua [pirirmalis Incrs bona colligere íncipiunt, 
milis tibi?| An non & caro iufti Deum laudat? — occulta direptione dona virtutum tollit. His cr 
Quid/t  annonlingua& labia , quz carnea funt? Etta- — goqmor aperiá feuitia perimit latro ejl; fwr vero 
*|Hbw (M^ men offium nunc meminit, quibusvocemlaudis — s/lis, quos occu!tà fraude (educit. "Unde bis for- 
Dmm, — Uibuit. Scilicet, vt exponit $. Gregorius lib. «.— tirudo neceffaria efl, vt poffint aperté impugnan- 
Moral. cap. 22. in corpore Ecclefie illi myftic& — fem vincere; illis vero circum [petlio , vt po[fnt 
offium nomine intelliguntur , qui multo feruore — oceslte infidiantem. canere, Cum igitur diuina 
animam excolunt:qui verb remiiliüs apunt,caré — pietas, quofdam contra apertam feustiam inimi- 
appellantur. Ergo offa landant Deum: quialàu- — ci corroborando,quo(dam autem. contra occultae 
es eorum, qui impense virttiincumbun:,Deo — eiu infidia: y circum[pethonem illuminando 
accidunt gratiores , quàm aliorum minüs dili — cwffodit; qmid aliud facit, quam inopem de mann 
genium. Hinceff (inquit Gregorius) qwod is — fortiorum , C à ii meii pauperem eripit? 
qui fortia operando profecerat,per Jin [wb- wt c illi enadant dominum , Cr ijhi. cantant 
lematus clamabat: Omnia o[[a mea dicemiDomi-.— dámnum. . 
ne quis fimilis tib? efc fi diceret: Carnesmea — 11. Surgentes teftes iniqui, &c. ] Hi (vc fu- 
offa non babent: quiainfirma mea apsd te fundi- — periüs in. Paraphraüi & Commentario expofi- 
tui flent. Offa autem mea tua magnitudinis lau-.— tum eft) fuerunt Doég & Ziphzi , qui videntes 
dem dicunt. Eleganter itaque Daoid praconium — &nimum Saülis coutra Davidem furore sen 
. , 


diuinz protcélionis Deu tme 
nem mirificé commendat. Nam ea eft ferma 


verba $. Hieron, cüm in Vulgatisfic, profprciens:— in deftitutos , & calamitatibus obnoxios , illius € 


j 
1 


"mom o- 


LM Lf 


-—À4* 


Dauid ca- 
Iumnis 
fraducime. 


^. 


Quid rer 


iN PSALMVM XXXIV. 


tüm , rem ipli gratam (c fa&uros exiftimabint, 
fi Dauidi atroces calumnias impin detra- 
herent ; quas. confutis artificiose mendacijs , & 
falás àd facum teftibus, confirmabanr. Horum 
itaque calumnijs conqueritur Dauid. ita fe op- 
preifüm fuiffe , vc defenlioni locus non fuerit. 
quo nihil grauius aut acerbius accidere poteft 
ingenuis hominibus, (ibique bené confcijs. Ne- 
que veró: falfis dumtaxat. criminibus (e onera- 
tum fuiffe fignificat, (ed: audaciam in(uper ac 
proteruiam in teftibus accu(ar, quá violenterim- 
mcrentem opprefferint ..qnà fpe&tat id quod ait 
fibi qui neícicbat obiecta fuifle. Non fat- 
tunis rantüm fpoliatus fuir Dauid, & in exilium 
cic&tus, fed iuris etiam przcexru infamià onera- 
tus, & probro affectus , vt perfectis. pacienris 
Chrifti typum exprimeret, cui hzc ctiam ad lit- 
teram & quidem primario congruere noncft du- 
bium, vu & illa quz fequanzur. 

12. Retribuebanz mibi mala probanis. ^) Da- 
uid certe plurimis nominibus quàm optime me- 
ritus de Saüle, gigantem occidendo , vitam fuam 
pro ipfius falute noa (emel exponendo, & regnum 
illius in libercatem atferendo , atque in fecurita- 
te conferuando ; pro quibus tamen officijs fané 
maximis, non nift odium, inuidiam, períecutio- 
nem, & innumera ex tam impuris fontibus pro- 
manantia malarezulit. Pari modo Iudzi , Scri- 
bz & Pharifzi Chriftum Dominum gratis odio 
habuerunt, & pro innurneris beneficijs, geatijs, 
sincalie, ceiebiue doctrina, mala illi plurima, 
vt calumnias, detraétiones, fputa, vincula, ver- 
bera, necem denique ipam, & quidem ignomi- 
niofiílimam atque acerbillimam crucis, rctri- 
bucrunt. Quod autem fequitur: 

IsibEM. Sterilitatem «nima mee. ] Grzce, 
amelar 25478 pe; Aquila, érismew , orbitatem; 
Symmachus, dricpauuira x7 8c doy 8s pan, tnmer [a 


fleriaatem contra animam meam; Hebraice eit bise fcbechol, 


sutelliga7 
tur. 


AM ntiquyr 
vfus ora 
diens, 1£- 


iuny cR 


quod proprie fignificat, ovbitatem. Genebrardus 
exponit , retribuebant. mihi difcipulorum orbi- 
tatem, per Zcugma:me meis filijs orbabanr. Di- 
fcipulos intcllieit, quos Iudzi, perculfIo paltore, 
difperfcrunt, Alij latiüs, e» anxseratem anime 
mca; alij; vt meorbent amumá mcá, fiuc, vt mihi 
eam eripiant, vt me. occidaat; Euchymius & 
Theodoretus accipiunt fferilitarem pro obliuis- 
ne, vt cft in Paraphrafi & Commentario Grxco 
explicatum. 

13. Cum mili molesti effent , induebar cili- 
eio. ] S. Augult. induebam me; Aquila , x45« 
epus ia au JM vir uzis pan cdon(g-,C* C20 in gritudi- 
nceortem, indumentum meum cilicium, Svinma- 
chus, i$ t 7e dijmciase uA 6 trdvua caxxG-, 
mesna in lorum infirmitatibus gndamentum erat 
eilicinm; Theododon & Qnia editio, ts 44 & 
md miptro Ann doTS6, cgo autcm cum il pertur- 
barentur aut twoasultuarentir 5. Hebraice. eft, 
pm^hn3 Pachalotbam , quod eft ad verbum , as 
infirmari iloi: cüm azgrorarenc illi. & infirina- 
rentur , induebim cilicium commilferando , vel 
pro cis paenitentiam agendo, & precando pro 
corum valetudine, Septuag. veró & S. Hieron, 
actiué refoluerunt, Cüm intirmarentilli me,cüm 
me moleftarenr, indumentum mihi faccus erat. 
Erar aucem in illius quoque gentis & ztatis mo- 
rc politum, vt, cüm adueríx alicuius rei metus 


naci cos incellifict ad illam auertendam, & deprecan- 
n adwer[is. 


óis 


dam, affiduá oratione, & ieiunio & cilicio vte- Awxó- . 


* 


rentur. Exempla funt vulgariffima. Sic Dauid rAr10—. 
pro filio languente, quem ex Bethfabec fu(cepe- w&sCcoRe 
rat , orauit: fic Iofaphat cüm ab hoftibus obí- pau. 

deretur: (ic Achabus rex, alioquin impius & fa- 2 Reg. 12, 
cinorofus, cüm Eliam minitancem audijffec , & *-Paraao 


terribilia quadam denunciantem, quz viutim ilz 
lum mortuumque manerent, exhorreícens Nu- 
minis manui, & perniciem, qui dampato iam 
capiti imminere videbatur ; operuit cilscio tat 
nem (uam, stiunamitque, C» dormiwit in facto, c 
ambula demziffo capite, Quid igicur inde con» 
fecutumeft? Hoc nimitum vc placatus ad mife- 
ricordiam Deus, muraretfettenwam , irarh coér- 
ceret, iamQue violenter feeffundeniem feueriza- 
tem. Quarcad Eliam fic'ai; IN ónse vidsfts bw 
muliatum zichab coram me $ Quia sqiturbum- 
latus cít mci cau[1A, non inducammalum im-diee 
bus eia, &c, Exemplum neajiüdicio à. Dauide 
fumpferat, qui quando res moleftiflima: dome- 
fticam difeiplinam , auc externam policiam !re- 
gnumque premerenr,ad cilicium velut ad facram 
anchoram .deuoré. recurrcbat., Hoc vir magnus 
thorace indutus, nonaheneo, fed diuino, & con- 
cupifcencizz motus frenabat , & vlciícendi libi- 
dinem, li quando iniurijs afficeretur, & fuperbos 
animi fpiritus in fummo dominatu comprune- 
bat, aliorum hominum fcelus eluebat, fuum 
purgabat , Dci beneuolentiam emercbatur. Ad- 
coque infira fuic illa pietas in omnium mentibus, 
vt nihil arduum & grauiotis momenti aggredc- 
rentur, quin fe anteà cilicio muniuiflent, ad fa- 
uorem Numinis, & animi. vim virtutem pa- 


H Reg.ir. 


17. 


randam, Vides orantis afflictionem & hunmilita- 0,5559 came 
tem: quibus alis fuffalta oratio in altum expedite affi&tione 


fubachicur, Deique. auribus influens, 
mentem penectans, quidquid expofcit impetrat. 
Puichré ad hunc locum S. Ambrof. H«c eff, in- 
quit, e/atio, qua in finmm connertitur deprecan- 
tis, [riiium referens corum que volui impetra- 
re, vt dona eius ad amimam ac mentem reéurrant, 
que popojcst à. Domino. O admiranda felicitas 
deprecantis ! Mittit orationem quis à terra in 
calum: volat illa, & furgit velocius Euro,igneo- 
que Batu, l'übincrar,irru:t in penitiora cali adyta, 
Dcum folicitar, exponit oranis vota, exaudicur: 
demumque diuinis onufta gracijs ac donis regre- 
ditur ad deprecantem , ipitufque num czletti- 
bus replet diuicijs ac muneribus. 

1a. Quei proximum, c quafi fratrem no- 
firum. ) In. Biblijs Regis & Compluienfibus 
hzc in datiuo lecuntur , s; ransí, x, ex 4d Ute, 
quafi proximo, G» quaji fram , quomodo ctiam 
Apollinarius exponi: 

fl's iq, de 71 trryriton Toro Wrdayay aie. 

Quafi amico.quajq; fratri fc coplacus femper. 


atque in cr bwmili- 


fAtt eX AMA 


ditur. 


ld cit, ci, acá mihi fuiflet necellarius & frater, Daidie im 


micem & placidum me prabebam; S. Hierony- ee 


mus, qstaji ad amicum, quafi ad. fratrem mum, 
Jic aminlabam: id cft, quaü (ocius & quafi frater 
mihi eflet, ambulabam cum eo ; Symmachus, 
ds *scie &raagor, uie aye d Agr diespagl,o, , qua/i ad 
amicum, quafi ad fratrem conuer[us [um: Genc- 
brardus cenfet verbum, complactbanr, itrepfifle 


pro, em placabam, vel complacabam, vt Pialmo Pfal.26,8. 


alio complacitior, pro cemplacatior. 
IniptM. Quafi [Ingens C contriflatus , fig 
Jbumliabar. | Scholion, dc euer &gsuipur exv- 
Mmmm j Spesek 


d^ 
ed by 30€ 'gle 


^ o— 


64.6 EXPOSITIO PATRVM GREECORVM 


ANNO- Sperdy éeselo , quafi (ugens ex eadem matre ma- 18. /n popwlo Sgen ] Hebraifmus eft, pre 
TATIO- f2m, cum maerore procubni; S. Hieron. quefle. — frequenti, numeroío, plurimo: nam Hebrzum 
NES Con gens mater triflis , frc incurnabar. Luctus cnim — DV s4/z uw non tantüm fignificat ponderofum 
pzai, matrum foleceffe grauior, propterillarum maio- — & forte, fed eriam copiofum. Sic 1.Machab.1. 
; rem in liberos affectum & lenitatem.Quibusfor- — AM w/ritudo grauis, id cít magna & copiofa. 
: mulis docetfe placidé cum illis verarum, trifta- — Aquila reddidit érdfro, offeo, id cit, igipa, robnlo, 
tumque illorum calamitanbus & inalis. Zumi-. ^ ferr;, quomodo $. Hieron. vertit; Symmachus, 
habar, id cft, deiecto capire marrore afficicbait — msustuSer, valde mnlto. 
iuxta Hebraicum textum proprie e(b, iscmrwa- — 19. eefnnunnr oculis. ] S. Hieron. conmiuen- 
bam me, 12: vcaír, Pleriqué nutum htmc oculorum acci- 
1$. e^fduer/nm me letati fnt. ] Aquila, piunt, vt fit fignum gaudij, quo inimici (efe mu- 


3j exa un iuoperQueur , X) runahourar, C^ ;&— 1uo in malis alierius concirarunt ad gaudendum 

kdandicatione men |etati funt, C coeruntSyms.— & ridendum. Verüm aliàs hzc oratio in Scri. Nw en 
machus, exégorr G- Ji us dvspairorm ipsi rm, clams — pturis accipi folet pro eo. quod eít fraudulenter 27/7 Me. 
dicente. antem me latabantur, cosbant Quinta — cum aliquo pacem fimularc. Vt Proucrb.6. v. 11. ie 


edicio, y à» d'aria un Vogpdrómour , C^ im imfirmi- — Homo apoflata, vir imurilus, graditur ore peruer- 
4ut& mea lenti (unt: ideft, incalamitae mea,im — fo, ammmir oculis , terit pede, pramo corde macbi- 
4cbus meis aducríis; Vox Hebraa Y3Y (felabb, — matur maimm. Et Proucrb.10. v.10.. Qui annuis 
etiam /atus coltamnüe fignilicat. q.d. Inlarus — ecwlo,dalst dolorem, c: flultus labijs verberabie 
ameurm, in perniciem met latcris, isir. Vbi quem iateliigat annuere oculo, patet ex 
iE B1 0 1 M. Cengregata [nnt [uper me flagella.] — praced. vecíu: Qui amónlar fimphiuer, ambniat 
Symmachus, eu; agr! ipi vA8«)) , congregati — confidenter; qui auiem depramat vias fuas, ma- 
funt contra. me percujfores , Vox kiebrga O92.— mufejins erst, Videcar igirurannuentem oculo o 
niechim, virumque fignificat, fcilicet fl«gella, & — ponere ei qui ambulat fimpliciter. Simili modo 


fisgellatores (cu. verbcronti ; S. Hieron. colle£i — dicitur in Ecclcfiaftico, 44mmmenzs oculo, fabricat. Eccli.a7, 
1. 


Junt aduer [um me percutientes; Plalccerium Rom, — 44a. 

congregamerant sm me flagella. Nodum ( inquit aio. Pacific loquebantur, &c. ] Symmachus, 
Genebcardus ) in fcirpo quzrunt, qui claudos, — € 38. 6s spiri facsew, dia afe curapru)ne Co TEN 
vcl viles & abiectos homines interpretantur, ac — A2yes dois he )u, armas, non enim in pace loquuntur, 
aliunde deducunt quàm à 23 m«cha, id cít, — fed de rapina im terra fermones dolvfos cogitant; 
proe. Hzc autem de Chriiti flagellaione ad — Quinta editio, £n fx epilu, AaoVa , x, 933 eurn 
iceram intelligenda effe dubicui non potell. — 5r; puuara Jua 127i, erre. quz S. Hicron. ita vi- 
Eam patheticé defcriptam vide apud Scriba- — detur vertiífe, mon enim pacem loquuntur , fed in 
niin pijs Exercitationibus in Paffionemcap.vir, rapama, rerra. verba fraudulenta. concinnants 
16. Dujfipaui funt, nec compuntii, j| Symma- — Vulgata , sm iracundia. terra logmenties. dolos co- 
chus, 3j Xmjjvararzee ex ipiqnm, C profcindentes mom — gsravant: ideft, hominum in terra veríantium. 
quieuerunt: vbialij legunt, ixjfizarzw ; Aquila, — Mctonymia, continens pro contento. Hebraicé 
ajjivLap 7) da uvirawoar, [ciderumt 2» non tacuérunt: — eityn fcijfiombus J£ commoiionibus terre. Quan- 
uomodo edam Hebrza habent. Quam fenten-.— do nimirum terra. iactatar & fcinditur £ictioni- 
tiam clariorem reddiderunt Septuag. dsfipats, — bus, feditionibus , tumultibus , difcordijs , fefe 
fcu. diflecti fwnt inter (e, nec tamen compsnils — inlinuant per fraudes in diuerfarum partium ani- 
funt, nec doluerunt, aut egerunt paenitentiam. — mos. q. d. Pcr fraudem. & inüdias in commu- 
. d, Diuifi funt inter (e, & inter eos fchifima — nibus motibus muita machinaptur; & quando 
cit, dum difcordes (entenrijs alij aliud de me lo-.— terra. eft in. iracundia , id eft quando homines 
quuntur, atque alij alia mibi imponunt, necta-.— funt in tumultibus, bellis, 1urgijs. Ita Gene- 

men cos paeaiet vel pudet in captis pergere. — brardus. 
el fecucrunt (ein varios maledicendi modos, & 11. Éuge, enge. ] Hebraice itg beach; S.Hie- 


non prohibucrunt linguas (uas ab huiufmodi — ron. vab, vab. Qui cft particula dolentis, in- S99 
verbis ad derilionem compoftas. Vel aciué dignantis, deteftanris ; Aquila, 4, 4, quz cft In- (ure defi- 
Eclipín, fecucrunt feu przíciderunt [ me, ] (ine — teriectio. index doloris; Symmachus hoc per gmmr. 


inc-rmiillione ( me] lacerarunr, contumelis mi- — perlphrafin reddit, swrAaeer y lamentare , lcu 
hi conuitiad (untperennier. ita Genebrardus. —— plange: Gtzca vox sdj fonat, bene quidem , rete, 
IniptM. Tentauerunt me, [wo[annamerunt — (ant,cltque Aduerbium afTentenus, laudando & 
mt (u5[annatione.] Hebraice elt yyp ys sogna — approbando,q. d. Laxdo fatum bene babet. Va- 
bichanphe labage mabbogjd cft, im bjpocrij jub- — let ctiam aliquando idem quod hortanus di&io 
fannationum veri etioji; quam interpretationem Launa , AM atie. 1n alijs pratereà habet vim in- 
videzut Symamachus reddere, t» vesuíse ja — lulandi, fcu prouocandi cum contemptu, vt 
mas uiro , Vapor xi! Vac Morrag dus. quod fic S. Hieron. notat in Ezech.6. Szpiüs vero exul- 
vertit S, Hieron. im fimalatione verborum fillo- — tandi & seugrininci vite "Ug 
vum, frendebant conira me dentibus (wis: idc(t, — fere bone , &c. Boni. auctores £wge vfurpant 
cum hypocritis fub(annatoribus (ublannationis, velut intcrie&ionem allenucntis, laudantis, gra-. 
vel placentz, hoc cít,para(itis & men(arum alfe- tulantis; quemadmodum va, infultantis, admi- 
clis: vt perftringat aulicos, qui inter conuiuan- rantis, exulrantis. Apollinarius hoc loco,prater- 
dum tractabent de ipfo neci tradendo, in medijs — miísà voce d, vim illius tcddic, vt gaudium dc- 
delicijs iocantes. Septuag. legerunt, 9203 be- — notet, nempe de alicno malo. 
chanuni , id et , rentauerunr, literis nonnihil — drm» xgxor xakorzec Was? Sumpts ead. 
immuratis, quafi dicat, Experti funr meam pa- Dixerunt, malorum gaudentes meorum [peHia- 
tientiam, cxpiorarunt me:& (icíenfus clarior eft, — — — seres effe. - 


^ 


ud Matthzum, £ ge nS 1j 


———. 


IN PSALMVYM XXXY. 642 " 


IN PSALMVM XXXV. ARGVMENTVM, m 


d. Eic e TÉAO" T Qu2 xv- 
gia, 7d AaCd. 


Tüsw 6 uaxdo A9 AaCd mis da? uo Gon, 
xo myoe/asr qoieulp(O v& XadA , Q oJ) 
xaT. üuTby qovngja cul ovr , 1 và. 4/2 

exa/vur dulxacuy 78. 96. evesunSelae 
ajaxwpo Trav,  Nrigule À3 ig) 9voAo ian 
quis Ab5pic x9) «vegQwrtiap, OO di xen, 
x, 5 iryeg th e o TQ oasiui 
T» Orgy) xov. 


PARAP 


mSegujJp C», unda Svepeiv vic "vx 
mi xexpups ya. iaa. 

Ovx £3 o6" 36) dria m 
ad la^ AU o 0. 

-— Alnor dV ai rola Tis dyaMynzias , Ti 
ph diia, Tor poer Ti 7uím Ó*- 
apórlw. 

y. O'n Bdneceróydmor ears, 
€ &/eéiy lu) divopalocs diui? , xoi) pu- 
cii o4. 

Exo dà sutrlo V] vla) d'yronas i Du- 
Mydp B» 2oyevicu, Td vespa. , xg) 
Mugs, Td) eaxolc méaeory da. 

J'. Td ua E eiua" QU- 
GU divouía. G 9 GO* Gic iiam 
eui & ayaSUvay. 

4. A'vouiap s iNoyiraro fi 
$ xoi; dius! , mapícn mon 00d 
Ghz dra, xexia 2 5 quecay- 
es. 

Aóport LUp 39 a aera) 15 d xDeias *A- 
ouuscpdois , xg) JáNo. guumoDeypone" 
ewuid és dà và ayiov 9 otra], Ad xg] 
vixvup sorned pU] quf. zrixas , Xj 14D i- 
píogr 7Ames y Üan*venpéi Td Bu^sius e, 
Tra dV aimor, vi uà dirt &or. C 
marne Vos péqior aii mommejas TÀ &- 





PARÁ- 
$15 PA- 
. TRVM:* 
.. 1. In finer, feruo Domini, ipfi 
Dauid. 


"Beatus. Dauid. Pfalmum bunc pronuntia- 
wit, vt Salem , «9 eos qui cum ipfo 
malignabantur , reprebenderet , ac. Dei 
prowdentiam | per ommia penetrantem 
pradicaret . eAdmifcuit. autem. verbis 
fiit. Theologiam (gy. prophetiam. Quare 
etiam infcriptio, In finem. tran[mittit le- 
gentem. : 


HRASIS. 


mNeérxiT iniuftus, vt de- 

39 Eb linquat in femetrpfo: 

E ^ Opinatur, inquit, malitiz jig 
alumnus, occulta eius anima confilia nemi- e ME 


nem intueri. cogitatre- 
* * nea. 
Non eft timor Dei ante oculos 
eius. 


Porrà cauffa huius ftultitiz eft, eó quàd 
non timeat Dominum, qui omnia in- 
tuetur. 

;. Quoniam dolosé cgit in con- 
fpeétu eius: vt * jnueniret iniqui- « rra, 


yt inuenia- 


tatem füam, & odiffet. tar isiqui- 


llle autem volens libenfque hanc igno- ree " 


rantiam babet,cüm nolit ea quz fecit expen- , 
dere,& odio habere quz iniqué geffit. 

4. Verba oris eius iniquitas & 
dolus: noluit intelligere vt bené 
ageret. 

$. Iniquitatem. meditatus cft 
in cubili fuo: adflitit omni vie 
non bonz: malitiam autem non 
odiuit. 

Nam verbis quidem vfus. cfl veritate Maligpan- 

. K tium mores 
carentibus , & ex dolo contextis ca. vefà quain. 
quz decent , minimé fcire, vult. Sed & 
node mala proximo flruit, & per diem 
confilia fua adimplere conatur. Huius ve- 
rà cauffa eft, quód ipfe fpecies malitia 
non Xccretur, neque penitus auerfe- 

tur, 


' 648 
TARA-  tur.Hoc enirf, Maliziafs non ediuit;pro,non 
PHRA- i. T " : : 
sis. pA AbOminatus eft, po(uit, Etenim idola aliquan- 
TAvw. do quidem abominatiohes; aliquando verà 

execrationes diuina Scriptura nuncupat. Hoc 
veró Aquila, pos abiecit , interpretatus eft; 
fed Theodotion, so» repulit. 

6. Domine in cxlo mifericor- 
dia tua : &. veritas tua víque ad 
nubcs. 

Illi quidem ifta perinde moliuntur, ac fi 
nemo fit qui videat: tu veró Domine mife- 
ricordiam habes immenfam , & veritatem 
inzftimabilem : veritas autem tua ad om- 

Veritas Dii nes vfque homines peruenit , per Prophetas, 

yinnia pR- : . » 

mura, — VCluti per quafdam nubes, filutarem im- 
brem ipfis füppeditans. 

7. luftitia tua ficut montes Dei: 

iudicia rua abyffus multa. 

puis uflitiam , inquit, habes fummis morti- 

rbwcom- bus comparatam. Tantam vetó veritatem 

P".  & iuftitiam habens ; qua de cauffa procrafti- 
ncs ignoro. Iudicia quippe tua inafpectabi- 
lem abyffi profunditantem imitantur : vt 
enim mortalibus inafpe&abilis eft illius fun- 
dus; ita & incomprehenfbilis eft iudiciorum 
tuorum cognitio. 

Homines & iumenta faluabis 
Domine. 

8. Quemadmodum multipli- 
cafti mifericordiam tuam Deus, 

Peimis —— Nam vfque ad iumenta benignitas tua 

Dei m em- : . ' * 

nia proma- pcruenit, & non folüm homines , verüm et. 
iam ea, qux propter homines fatta fuere, 
nutris; etiam per hzc homines bencficijs 
afficiens. 

Filij autem hominum, in tegmi- 

ne alarum tuatum fperabunt. 
Sermo przdictionem continet mutatio- 
nis illius, quz poft incarnationem Saluato- 
ris fada fuit, Non enim dixit, Sperauerunt, 
fed, Sperabunt. 

. 9. Inebriabuntur ab. vbertate 
domus tuz : & torrente voluptatis 
tuz potabis eos. | 

Humana veró ad te natura confugiet, 
germinantem in domo tua bonorum pro- 
uentum videns. Per hzc autem innuit non 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


d», Tà 53, xgxía d ees y ith, dis] si, 
dx IGd'owZaQ, vilem. — Kal 8 T8. d uPa 
mori 1p BA'wy uar , sri 9 eesoozbi 
Cuag , V Seía cesruoppd| y eph. Tm 
di A'xiDaz , ux dzrippr]es, tguirsot;* 6 21 
Otod ovíov, dx dauicur.. 

sg. Kvgiin rd dogs 7v £280; 
c&' xgj » &Aslad 5d éug T4Y y$- 
qeu. 

E'xelvos 43 Bv , ehe unde itoesr1 Qo 
vu2UTA qedrres Éiryetesiow * c0 di di- 
avo2, € buo xe dutgimy, xap dAtÜeias 
dedÜuwGr, »ympéi dà cw x9) uixea TJ. ai- 
Sosa 9» dAO eu , 3/4 TI cecomyl , cla 
df mvuy vépiA dl , 6v owrteAO &vGX try 
2epoooou,, 

C. H'Awouozurn và dic ópt3eod, 
(& xorua x ca a'evos C? zro?hi. 

Auauobunluo , qu2lr , yer Toit optas ra 
ea aola) utyisoic. Torunlu di yu 
dosSeias Q d'ncucówlu, vi Gy init ug. 
xeg99vu£i; d'yod . To vii aGuoys d$ol- 
Or wuuéiva] cu T. xe ua xad amp 
xci ay Sog mou, dSypnr (Oe à. fu9e, 
d'rc dYiqir Ov 9j od xeu 3 xp- 


E 


A'vySpemwe xg) xrüm cucd; 
xvgit. : 
5. Or'; iaNiSuas P Asoc cx 


|. 0 $865. 


Mí yp 20 7j). xmtol» 8 03 diixos QuAap- 
Spuzria, xg) € uror. dySpuizrac, dM 
xzj TÀ dy doré «wjwp)a «pier, 
v&6 drOpai/res xg) Jf& eme) dÜupra- 
ad». 

Q'i 3$ dor rdv aty3 pug & oxé- 
m» T4 7H pty toy cá £ri8n. 

[leppmaw à Aó9ec ye: ^ qum? vb) 
Co) paz noi TS cumiecc Nou efr 
Jy ve. une V 20 Claw WAmnguy , d)" 
£onsci, 

U. MsSuQricorra, 2vrà. zriomiGs 
Out c4 , X9) "Pr uat? qg- 
die aac 7onsis dyrás, 

Ka 35z6) 63,017 dDpazrus v Qu- 
Cit daCA ag dyuous Gy ud Uno 0457 a2ally 
? qopds Ükopsau. Aivivm?) dà Jig vr, d. 

wiror 


IN PSALMVM XXXY. 649 


mE Bias d'iduzitaMag T. vaga (g NR 
ET uvsniie Eopii 7 Yadaauon. Xuua bo 
dI. mood mer dyalldy 1l yoprylas drei 
xaav, Ulpolsor Àj), Jf v5 uà GE dpyi vois 
d'y pogoi; doDiraj. Een prot tu) mes- 
iru aav, drSpuloruG esos D y ngj 
méir , uc T8 mo ix atria orr Qe, dod 
aue ips x) cede xasedv. Qeesidys. Ol 5à 
Xx? ow muojrm xu)? uà cesnórme 4d 
Thy irmüSw iud nula 7p/ Suíuy vautvey 
ux WoAavco rt. Kal d'emy)c d quod top 
deae £21 Tjj. dal rn Qoeg , yewaz- 
fec dà mese Tus oiporouíag y iyreraj , eic 
saue Fray 

í. O'n a $a (i my Cas, 
& 70 Qurí c ovyous3a Qc. 
E'rraU 9u d Ass ou Qd'z arenas à 
v doas TeAdd Qe uvefgxos, ml 38 
Cui viv gru. T8 9v8. Aor dirüu aw. 
Tw jà x) àui, leue df Vegtuin T9 eoe9- 
Qifra xaAci* Et Cyngrboumor lu) dero 
Cic C iropsU mra, C. dpuEas avrei Mx. 
xu; euvTWp iM ut , oi S d'ukcora] Üdup 
GVfEy El ACyd Tolo 9 lu) miu luo oS. 
mU muspl 62), x2 7? dUanylouxlu) did asua- 
Mas? Moy usur ,E ^ d ip Tof mpl, 0 mari 
€ iui. Ev dà md Quii cw dóut2u qoc. 
Arb 337 mura yin móbusr (e qontó- 
pot rc pvo oi mu SvopEadp duxi. 
OUd eic dp, twi, dus?) eizreiy xveyor Yn- 
0044 6i. ui Gr 7ryóU uti dryito* yy TÉ Tr Thay 
Ücc dorexa ule d/2. 77 z040 uetroc durd , Me- 
Mairaady vorum dxpiGdi ue 3/9 T eestira- 
xdy Abyay rac pic v pude Dim idómras. 
id. ITapetrevos 9 £Aeoc aa Gig 

ywacxegi c& , € lo d uolo) 
e (oic 4 Dé TY xod, 

Tcordp Toi danixd T npáps X; dmalag 
utrad y» xdi upiias vc; $us yracías Tzio- 
toic, xd) doala* med vr] megaipsqdoit. 
Apupines 3 dii if iui] due, x 
oix&ior idímua TW dunpe] aerea; Ov. 
OV 38. d?Que 263A adc eid éruc iusev, d- 
2&6 di mit dG36ic af xagd fa id oic up 
qos or, vc D alu) dnauorudluo irme. 
dà  mociar dprli) à d^nli dye 
e», Ej avesiz«ov doaSad, óeusd pop Os, vci 
Tujrlo wer muon sev Voy x2) vl di- 
aaucounlo Vriry ei, 

Towts I. 


folüm diuinz doctrinz flumina, fed & my- rana4- 

flicz alimoniz fruitionem. Torrenti veró. ""R^- 
SIS l'A—- 

tantorum bonorum füppeditationem affi- ;, v, 

milauir. Primüm quidem , quoniam hac à erar, p 
ritaitafor- 

principio hominibus data non fuere. Dein- rei afi- 

mil 

de omncs "homines hortatur ad acceden. ""*'^ 

dum & bibendum , quód fluuius ifte non fit 

perennis , fcd torrens & qui ad cempus fera- 

tur. Qui namque in hac vita non acceffcrinc, 

poltquam hinc emigrauerint , diuinis fluen- 

tis non perfruentur. Et vt oftendat naturá 

quidem fuà bonorum iftam »ffluentiam per- 

pewuam effe, fed pro difpenfatione fieri tor- 


rentem, oprortuné fubiunxit: 
10. Quoniá apud te eft fons vitz: 


*& in luminctuo videbimus lumé. 57^, 
Hic veró nobis manifefte Sanctiffimz Tri- y,,, ,jj, 

nitatis myflerium aperit: nam fontem vite [4 "aia 

vnigenitum Dei Verbum nominauit . Sic " 

enim & ipfe per Ieremiam Prophetam fe. re.,, i. 

ipfum nuncupat: Me dereliquerunt fon- 

tem aque viue, c abierunt , c foderunt 

ftbi ciffernas diffipat as , que continere non 

valebunt aquas . Dicit igitur. fontem hunc 

apud Patrem effe, fecundüm Euangelicam 

do&trinam, quz ait, Ege ip Patre, C" Pater Ioan. 14, 

ip me eff. In lumine autem tuo videbimus '^ 

lumen: nam à farco Spiritu illuminati, 

Vnigeniti tui radios intuemur. (eme enim, ,.Cor.is, 

inquit, poteff dicere Dominum Icfum , nifi * 

in Spiritu fani: & illum nobis Deus ma- 

nifeftauit per Spiritum fuum. Exadte igitur, 

etiam per verba prophetica , tres vnius diui- 

nitatis proprietates cognouimus. 


it, Pratende  mifericordiam 
tuam ícientibus te, &  iuftitiam 


tuam hisqui re&o funt corde. 
Da itaque, inquit, continué placidam 

ac iuftam tuam prouidentiam ijs, quos cog- 
nitione diuinà dignos effecifli, & qui bo- 
na facerecupiunt . Nam vtraque de ijfdem p, pr» 
dixit, diftindione iuxta proprium idioma , alie 
víus, Non enim alios dixit, qui Deum cog- 
nofcant , & alios qui redo fint corde: ne- 
que illis mifericordiam, his verà iuftitiam 
quafiuit: fed cüm períe&am virtutem, ve- 
racibus opinionibus , & probis a&ibus defi- 
niuiffet; his qui hanc poffident , mifericor- 
diam & iuflitiam promifit. 

Nnnn 12. Non 


PARA- 
PHRA- 
31$ PA- 
TRVM. 


* Vulgata 
emittit 
emnes 


Pl. 6,6. 


Imper 
mería m- 
ditaniur, 


Jmpij time- 
rem Dei 
abycinnt. 


650 
11. Non veniat mihi pes fuper- 
biz : & manus peccatorisnon mo- 
ueat mc. 
13. Ibi ceciderunt * omnes qui 
operantur iniquitatem :. expulfi 


funt, nec potuerunt ftare. 

Verba ifla, 15i ceciderunt. qui operantur, 
Symmachus fic interpretatus eft , vài cadunt 
operantes iniquitatem,impelluntur , nec po- 
terunt flare. Petit autem Propheta, vt poffit 
naturz modum feruare, neque à via reda 
per fceleratorum infidias diuertatur , vt qui 
Íciat contrariz viz finem. Qui enim , inquit, 
incidunt in illam , non poterunt exinde 
refurgere, nec ad aliam viam recurrere. 
His autem fimilia funt ea quz fexto Pfalmo 
dida funt, Quoniam mon eflim morte qui 
menor fit 11i, 12 inferno. autem quis tonf- 
telitur tibi? 


COMMENT 


4. IXIT IN 1vSTVS.] Maximam 
[2 hic fermo, per id quod dictum 
eft, innuit peruerfitatem. Decre- 
uit, inquit, iniquus in femetipfo, & confi- 
lium hoc ftabiliuit, vt peccatis adhareat. 
Qui cnim infita naturz bona neglexerit, & 
à mandatis fcriptis deflexerit ; hic quidquam 
eorum quz decent, non faciet, Quod autem 
fequitur,hunc habet fenfum : Dici£ i» femer- 
ipfo iniquus , vt peccet, id eft, hortatur. fc- 
metipfum ad femper peccandum. Quoniam 
non eft ipfi timor Dci. Vcl fic, q. d. Qui vi- 
uit in malitia , arbitratur neminem occulta 
animz fuz. confilia introfpicere. Nam dicir, 
idem clt quod arbitratur, fufpicatur. Vel 
etiam fenfus eft, quód, vel nullo illum ad 
peccandum impellente , fponte diuinas leges 
contemnens,velit & meditetur vt peccet. Qui 
fic? Quoniam non eft ipfi timor Dei, Vel 
quia Saül arbitratur fe nemine vidente pec- 
care in femetipfo; verfans quidem animo in- 
fidias, verbis veró blandiens, feu adulans. 
Hoc autem accidit, quia non adeft timor. 
vel, quia non vult in animo habere tribunal 
Dei ; fed exiftimat fe etiam Deum , vt ho- 
mines, latere poffe. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


i. Mh fero uoi 75s rep 
ndbunías xo] x&e duagluns ui 
cau ut. 


vy. E'xá iiniCo 7 és 6i 2 ipyd- 
Cpl Tli aoa" cesar, 


Xo e un duuvray enu. 

TÀ, éxéi Erewr ol igjalLadpot, 6Svu- 
put B. dre ipuiysbaty , Gora axiilemm ci 
ipyalzodpoi rlui dvouiar ,| c 9 GvTa), xd) d 
d'uvfiawra, ci. A'ir6i dà xg) 0 eoeotimc 
d Quowet v. uEa QuAdgrtm , ig] v 4D. 
Sela 638 uh opua mue cxSgyi- 
ute émÜehaie ds ÀÀ e ioxam d OrarTiae 
odd T) TÉA(Q». Oi 53 eic cucivó, Qna, v2- 
Tazriilormic, dyagira) Aorzrór yug] eic aud 
értegy d pauci d Duskcorre,, Tévoc Yon 
qu eipudya &r rd. da^ e. Un ux few 
€ 7d Surdao 0 umpuovsouy cw p di vof 
ddw vic c oupPeyfotraj cui; 


ARIV S. 


(f Y HzIN O HAPANOMOZ,] Mi- 


Ey à oleo 8 269 veemnualrei 
E TU cesxeuUo nl) uoyr- 
pias. Kéxpntá fno, 6 esa rou ring : 
9j Bu rlvrlu) aorwnpi dion s yro T Yjutp- 
myoyos diis 7. Q'c 30 4 7 aii QUod &n- 
ava pdMay ema ipw dad, 9) 7 
e, agdangew dqezxipmow & ^d », Ex a 
Gvrcc m T. d'iévsuy Dn) Tà Ji iic, &m 
At & tavra! 0 ox diropos 70 Here 
dr VBymesPtntra) lavzir eit 6 del dup 
TÉ. O n ux a Q68 Q9 98 avr H' drri 
32, Uiera] 6 axi cul dv , unda Syapéiy 
dons den T£ xewpuMuApa uA /uam. 
TÀ ap Qnzv, dyri v8 f Xi raj, uou Ca. 
vei, H^ drr] 1, wg) puoec doas cune Spe 
T(Ow «eic vo duapravde , UwoSw T. Saar 
vópy xarxtesmonc , Duero) x9) uihecdi 
3j d.a priviv. T i Brom ; Or dix 6n t6 O0 
D1E zur .H' ón voui^ & 0 XasA, Cn & au- 
TU uae opivr(Qe duaprid , tmu. 
Asa MA ri reum , oic dà iuam xoAg- 
xdUan, ZuuGairei dà viso Un Ux (v1 Q0 (Bo. 
bru imei) Be? svaj s) T8 DW xpiTheJOy 
D xm Nu ylu do5z vouit ei à dy S poizree, 
&g) To Qo? AgrSdyen, 


B. 






( 


y, Or! 


i erm aer 


— 


IN PSAL 


y. OTi EAOAQZEN ENQIION 
ArTOT.] Oced vcavm xaxd? cui 
v) d'ad'eg afe drouiag érDuopei a) , va.- 
quAAnÀov Tüc xaT üuT) QuroXoMÍAS , wg) 
qo xapzi» Éporr Qe. T) 29 a? &ernt;- 
xi "lux , QdGs 1& xvicuyr 2 Vana - 
iy, xd) oxozrie r8. Bin To ditapraree 1 - 
vro dom , k máymG Tí und: ir xaT ao 3v- 
ma q»eg TTMY edu, omuy J$ exoMónmm 
xizeiiór avec 7rav(ge, AW. 50 Den meo, 

*aí kgmuvTd , T0 mz dóAoI, GEtxeatuudyor 
ipjac exor. E'zreineras dp y Quai, xt op] 
óuosjud v EdiGs Aa, d áAwos dV ll apud) 
eic uigoc, 

AW. Nd Em pied: duagnirir; 

qo Svr QiGor dau dp Qu. A'muomTe d 
SÉror, Uri Tuc Quay dc y womát cyvolas «OL 
Bui IJ'GAugwr, &uvic Cy tart! rac momeyc 
Cr Supitodc Varo Jjordv. To 59, tremor dur , 
T3TÉs Tec tau Tor xal éaoso? 4d OA& Tuc 
iuQUrse Omolar , "reipaidp( Oe chí QA 
id ias divouias éUpeir, crede à "rue aola) 
djtq pagi, i x? vi ud Pr , mrávuy 
ld íay dptrsc, H' Gpakmor durd &. $8 dóAuc 
pied, siy S€or qüGor ux Vyam, 9d 2o5i- 
Coup Gy , Un dÜoow] vli dvouias dur à 
Sóc x par, piaéi xg) tulo , y üuqov. 
H' so id Go, dvi 38, eid do me) d'souias 
durd puonrli), €i SwopuDapr: d'oncT Gy moy 
curd , aeu p dÜpi sut, vo 9 doute ai oo, 
oic uana, umo, E'd'éAwowy Sv eic T0 pu 
dOpsInran, rà dopaDipa ÜDuv. T Ero reiom ci 
evtlema G guuzsopsoorrec v8 dpapria, ac 
Xa SmoArmut, Y uà a paaACyuc 90,099. H* 
qo dÜpéiy, drr) T& Zorn xéiraj, T1Als 
Omnia, el à eiae clu). dyculas dic dic- 
Míar 7rárgur; H dro. ei tty Go 69 Sa^ ud. 
Bios QU Gor, dC per ci 1C) uomo lo. dvoular 
&urd , cs Xeroqorrügu, 4 €i; T. QaUAM pc- 
"t. A'youia à C d6A (Qe Tdi phum aw 
79. A vou uA, Un smvemi GoiY tege iit: dd» 
Aot d'i, érreid b vy Voy Sorougu silet, be. P) yet 
pec taraounln ra. Ea di à ien 
209) , dvouía. dj wor OM , iue $ru- 
zDeia* cic ng) wdoros kuoiéiy roi nego ye- 
vn. UrepfoMu) waxias wg) vata wooopei, 
O' 38 und aer v edo Sina] irvyri- 
x4, T0 26ng A97 d puros p ad 9 ap- 
d'a; SuAauo cli Vies xeícw Ta- 
pusstydp Be ( vEro 22. 3 wai ) Xj rcu 
e 7C Tours L 


MYM XXXV. 6st 


3. QvoNIAM DOLOSE EGIT IN CON-cow- 
sPECTV ElVs. ] lítiufmodi foetusa. malorum MENT^- 


RIVSPA- 


"cernitur in arbore iniquitatis, quz quales ;, v. 
frondes emitir, talem fructum pullulat. Fara 


malerum 


Q uid enim proferre poffit anima , creatoris eed fit. 


fui timorem oblita, quz & vitz fuz fcopum 
conftituit peccarum , nifi omnimodam recte 
agendi ignorationem, & prauorum erga om- 
nes morum peraucrfitatem ? Ceterüm obfer- 
ua, quó vergat dolis iam occupatum profti- 
bulum. Infidiosé quidem , inquit ; incitatur 
aduerfus proximos fuos, foluit veró ftudium 
fuum in odium. . 


Alius. Idcircó meditatur peccatum , qui g» ^w- 


» Dei 


timorem Dei repudiauit. Hunc autem repu- perdidis, in 


diauit , quoniam naturales atque communes 
de Dco inftin&us vitiauit , dum ipfe in fe- 
mctipfo prauas fufcicat cogitationes. Nam il 
lud, 1» confpetiu eius , idem eft quod apud 
femeripfum : in femetipfo internos in(tinctus 
vitiauit, dum conatur quidem iniquitatem 
fuam rcperirg, vt faciat eam fine metu;multó 
veró magis vt odetiromhem fpeciem virtutis. 
Vel in confpedu ipfius Dei dolos meditatur; 
cüm non habcat timorem Dci, neque arbi- 
iretur Deum iniquitatem eius reperrurum, & 
cum inuenerit, odio habiturum & ipfam, & 

illum. Vel deles? egit, id eft, cüm fciret ini- 
quitatem fuam odio habendam effe fi nofce- 
retur,dolosé agit in confpedu eius, ne iniqui- 
tatis eius probrum reperiatur, ad cam exe- 
crandam. Dolosé igitur egit ne reperiretur, 
reperiri voleris: Hoc faciunt hi qui fophifticé 
ac fimulaté peccato affentiuntur , tamquam 


June 


decenter, & non inepté faf. Vel ipaenire, - 


ponitur hic pro noffe. Ceterüm quzrendum, 
an nouerit iniquitatem , vt iniquitatem om- 
nium?Vel fic. Si habuiffet in oculo timorem 


. Dei, inueniffet, atque odio habuiffet iniqui-- 


tatem fuani, ita vt à propenfione mala defci- 
uiffet. 1miquitas autem e dolus verba eius. 


Iniqvitas quidem, quoniam huius amator Jnigsirs 


emne ma- 
Inm ruit. 


Improbi 


nt dolofi- 


dolus 


efl; dolus veró, quia virus abfcondit , vt dif- june fro- 


ficile fit deprehehía. Alia lectio habet , ii- 
quitas c labor, id eft difficultas , ia Vt foc 
leftiam faceffar ipfi addidis. qux ^ P^ ET 
exceffum arguunt. Nam qui. ne deliberatio- 
ne quidem tenus probirsteim nouit , fed (ub- 
dolum in cordis r'aalamo refidens iudicium 
recondit ( hoc enim eft cubile) &' omnem 
Nnnn a mali- 


et 





CoM- 
MÉENTA- 
RIVSPA- 
TRVM4 
1mproli 
fponte eli- 


gunt mala. 


Mich. 1,1. 


Mifericcr- 
Ka Dei 
dpirmen a. 


Isdicia Dei 


aly[iu. 


652 EXPOSITIO PATRVM GRAECORYM 


malitiam impudenter frequentat , quid fibi 
reliquum boni faciat? 

Alius. Tamquam libero prditus arbitrio, 
fponté clegit, cüm aliàs eligere non poffet, 
mala; ita vt etiam quietis tempus à malitia 
vacuum non fit, turpibus a&ibus impen- 
fum. Iftiufmodi eft & illud: Fe operantes 
mala in cubilibus fui, ci fimul cum die con- 
Jammabant ea.q.d.Siuc ageret,(iue quiefceret, 
numquam bonum cogitabat ; fed grata illi 
omnis z&io iniqua, nullum veró malum 
odit. Per verbum autem afit; , defignat 
corum promptitudinem & complacentiam. 
ín malis. 0mai vis, id e(l omni actioni, om- 
ni fun&ioni. Quód autem vir iniquus mali- 
tam non cderit, indicat illum nullam re- 
pudiaffs rerum noxiarum ; fed infaniá qua- 
dam ineffrenatà , & impetu feruenti in. illas 
proruiffe, Cüm enim odium intenditur , fo- 
let inimicitia conflari. Vel pofuit illud, No» 
edinit, pro, non execratus eft , Aquila , sos 
reiecit ; Symmachus, son reprobauit ; Theo- 
dotion, sen rezuit. Exceffus autem | malitiz 
cfi,etiam improbis delectari. 

6. DowiwE 18 c £10.] Cüm viri iniqui 
malitiam defcripjffet, confequenter Dei fu(- 
tinentiam , € longanimitatem, ac malorum 
tolerantiam proponit Quoniam impij & 
peccatores per mifericordiam Dei viuunt & 
diriguntur. Per verba illa,7z celo, c v[que ad 
nube s,cclfitudinem indicar.lila vero, Miferi- 
cordia tua , C veritas tua, id eft, benignitas 
tua.yera, immenfürabilis eft, & inzftimabilis. 
quafi dicat , Manifefta quidem eft iuflitia , 
fecundàm quags vnicuique retribues ; ve- 
rüm cüm iudicia tua fint abyffus , ignora- 
tur à nobis cauffa cur tantum fuftineas, Ad- 
mirabili autem loquendi modo , benignitati 


quidem altitudinem, iuftitiz veró rem com-. 


menfuratam attribuit. Nam illud , «fr 
montes idcm cft quod, quafi montibus maxi- 


, mis comparata , vt per verba. ifta cius al- 


titudinem & eminentiam intelligeremus. 
Quid enim fublimius czlo, ac nubibus, 
montibufque?Vel illud 9 uaff montes, ponitur 
pro quafi veré montes . Siquidem ipfa firma 
eíl & immutabilis, & ad inacceffam alti- 


Veit pg 'üdinem. exten(a . Portó etiam aliter im- 


ad fm 


plet veritas eius fuperczleflia , iuxta. quod 


ygxiay dtolc utndr, qi dy tn 2l aus 
pur, cuAEimOITO ERU s 

AB». Q'c lumbvoi D , Guy d 240, 
pà Dt duudaDy Dv, Ti QaUAn* dc C my 
m Pcvyías wgieg» wu dghavrein xaxiac, ep 
esr pale dvo puer evesizemi, Tomiszy igi 0, 
O'usj, oi igyal Ggopoi px. 500) rdc ici raus 
àu7]/ e dup 78 v pipa cuuvrióur aud. H* 
drvi t ygedvruy Q Pov al ov, udemem dya- 
Sb iOxAcUrurs dod QDm Am cca 
ey dE«n argrougc uod didi Tp wexdr 
Aid Ajo 30 1 mrapten, vo éreiuor Gut, C rà 
7»ej6 T Qao Aa dUdptsor aupienci Aid dU 
rdanód d dv) a8 aon wedtlyranr) £n. 
mdsU uam. 5 dà uà mese frg TY xo. 
yougr vii ka lutaíy] à pad udo SC) 
óAtÜpios  awTcy fxxAnca cmm OU, dO" 
dyed Gr gerit, 1 axun( von vi pouy ai 
2 énéiva qoc, ot. Cr 90 nmi 06 
pácuc, QIA& và BO» cuvicuct, H' vo à 
aves a Bioer dvo v8 dx Ud AEn G- A'ui 
2s, dx. driiprie Xv uua Qu , 6x das. 
d'oxiugav: Cuodoriun, in dorolzu o. Y mr- 
BoNÀ Y kaxíac, Q T9 nguoi dpkoxidr, 

9. Kyrig.zN TO OorrAwO, ] Y'a. 
20d las v4 x8 ato gróuw naxlar , dxosd. 
Dac rl) dvo là, nl) uaxesluiar, DES 
dri ngo "mx pícnoi 16 98. Aud 99 T Aot 
78 93i , d'a: £j eU 3hrvTa) oi. dotGéic, wg) . 
oi degrsAot, Aiz dV T , Cr vestra ,"19) 
We; TZ vrpudy , m Ce 264. Th 41, 
VAtóc cut) Yaodidua gu, dyelr,? Qar- 
ned cu » d?n9ic , 1o auspimm y uzj 

de alurmer, Olor d fox d £own d saa, 
vb Lh) Xndoiot i ixdzq* d^A ied rd 
plug cu dCuos Qv , drei Td) Wu ^ 
aria, dd led airias dst n vor Üzev. Oavua- 
edc di Em Ug a3 quar S eormíac, Oe 
€irer, Sol ríe d nuucouniw usus wy or 
* epd*yua, T) 50 , dc pr, dyri T9, eC Üptzi 
«Xa aoo ordin utyiecie, Tra vo | vody ag) 
"espuprdor voca do da Ty). Qroudmtr, ci 
59 Vn oreeor degré, na) vepdv, d épd y, H* 
và, alc Den , drr) E, ec a Ana C Up. td eia 
93 dvm yg) ausaxim QN, 1 mei cd rede. 
(ey 4o. eremo]. TveRi Jt Q do- 
Aw » QU dAMS ia àvid T Va Puegria, 
xa; i das ,Ev vet denos balón. 
sep 0 GARD da mu, AD 9) 0 XÓuuay Ov; 


Pii. $5, alibi dicit, Is cela preparabitur. veritas tua. Quare etiam Symmachus expo- 


OIN PS ALMVM XXXV, 


vj ditelur , cEsdwier ei D xduci Pow, 
dd dial Jti fà vods qieopdis , wa) 
pigri Gnsatei dfe avegprspl , dc xa) i- 
QiAai waAÓC. Elm , dartp dress 78, 
mut e, ei Qual S esrüs 601, Qesrri e DV x) 
78 dixaía kT T0. cU utres , Tiv D» iura 
cvyyapeá auri qy Sen. Tie dualut, 
vit di acvGéic donis, E'mwo "gj río 
Qno, Ta. xpiatgoroeou dduos Oy mo^, A'vri 
38, vá ds 4 cinroplag sdume m» Eom, 
148 0v dioit rag ry Ti TO., Ex 6e ai Üpai.. 
7r: gir, dedu ies d'uuavy 7l) dÜvasw 
ex papiru). | 7ET wzj aA» 7 TE 
Sub gua sus TÓ congr AmToy md ov, wg) 
eázw d dyalagwoc uh dGokonun , Gu izon 
q9E15g2 Qe Tov Abyor, ug] AX ev Sus C a - 
S» 7 rud xaAG* Tuv Tu Aa()Ó 
Q0t/5, A Go, &Goaxor uU T xor, Wc ux 
fn ch eor dope, À ipo. ngj aliod 
ciue . Tori dà. Susuacaa alu 
tow dE iani , q9| Tfi; kavr&. cuc dota 
AMoorn xtzepraud Ot gib , 8 aas 

v& d'uvajuy xg) «XO4degt m. Kaj diac, v 
qWmue qbioed Qera| v adiu 8 DE , wg) 
vo cum D «. 22d vwqiAgc ACyÀ Tc enes- 
Qimi, xg) dAwO, ri d) url) xwpuzDo- 
vx, H* «gj 4/3. 7l). eneje Nadia Varioeeom, 
wo ,wxín Urate xeGAVCutr, T) GiGsuoy 
Vxasu. 
vubwc C|nAór. To d$ drew dye. im 
a duua(y d ixaiccusme Sont ipépe, iiia 
"ww dian. uc xg) oi vus dfgteb- 
99rn& Tuc xoAgsds drazcdóoqc , n 93. 
djaSdy & vy ydrormc, 7m Üeegr wo- 
pairva, El ra dapip ipusrtUzu GaAouA G- 
TS Üti 70 Qi pserey or eird urro v. d e- 
xrucmw (ox iyi SA TUA) xa nai, A eÜpol. 
vTUG kg] XT G0 2 4c zu CJ. 0jor, CIE dois Loo 
dylpa/'moic € TW, TY cw TIE/R cea yuat- 
adn vul dqdro cu (d. O vro 59 Emilie 
vu rl QihrÜpariar aC uh uüroy dvÜ parcus 
xÁd eS , dX gy servavi auric, AW 
£p zs TU avDestus TE mvO4 CU vi. 
ues Diac, v). ) dX Gus adimi. 
Tt; Uy brrum Ty]. 6ie àuT T atado pir, 
Uór B 6 dy-Spuroc ai daió doc mrt , d 
Acta. dria dp C)» V) feomreo m) tóc ao 
Tp) yam 3l ceegvola gu xoà vifidpec, dra 
utiGkQaj 71 a(gartid | /3 d eic ot Avridoc, 
Tiro dV d* dANs À cd dul pu, ri Nryor roy 


. ergo, fi benignus ett, & iufti moderatam cu- 


admodum fieri non poteft, vt quis abyflum 


Opa db an suat Q so 0 Drac. 


"deas, fed etiam iumentis propter ipfos. Atta- Pales, fed 


653 

fuit, in ztherijs: etfi etiam ibi fic, fed inftar c o »- 
pluuia per nubes delatz,, & víque ad terram 1^7 ^^ 
inftillat per Prophetas, quos & nubcs appel- rav. 


lat. Deinde ac íi quis opponeret, Quomodo 


ram gerit ? cur permittit viros iuftos incidere Cer — 
t 
in tribulationes , & impios profperitate tru? j,7 Min pi- 
Atque hoc foluens , ait: Iudicia tua-aby[jus 79". «f 
inter alyf- 
multa, ld cft, ratio gubemandi,quà hacc dif- falis Dei 


dicia. 
pent, ab homine inuefligari nequit , quem- xax 


emetiatur. In hoc etiam iudiciorum Dci pe- 

lagus incomprehenfibile intend.ns Paulus,& 
aícenfionis ftacum minimé reperiens , cir- 
cumfcribit admiratione fermonem , & diui- 

tias Dei, ac profundum appellat, cadem di- 

cens quz: Dauid, qui hzc 45y fam vocat,cu- 

ius non eft ftatum reperire , nec menfurà vel 

fenfu comprehzndere, Quandoque vcio aic PA m 
mirabilem fa&tam effe fcientiam eius ex (apfa, ^ 

& fuà conflitutiorie ita conforratam efle , vt 

non poffet eam comprehendere. "Alioquin 

etiam veritas Dei, non locis circumfcribitur, 

nec commiferatio. Sed nubes vocat Prophc- 

tas; & veritatem, ea quz per ipfos praedicata 

funt. Vel etiam propter promiffionem ill.m 

Noé fa&am:Non» amplius inducam diluuium, Gen.9,tt. 
quz ftabilica e(t. Moritibus veró ctiam com- 1«firia 
parat iuftitiz fublimitatem. Hoc autem con- M MN 
tinet comminationem: quia fieri-non poteft, meram. 
vt iullitia duce fiat aliquid contra zquit.tem; 

adcó vt qui modó füpplicia effugiurft,vel bo- : 
norum retributiones non conlequuntur,om- 

nino poftcà recepturi fint. Deinde quodam- 

modo D.i benignitatem explicare volens, 
camdem amplificar,& oftendit, quoufque di- 
latetur,atque ait: Homines C» iumenta falua- Veit. 
bis Domine. q. d. Ex aquo hominibus ac iu- 

mentis, falutaria fuppeditas ineffabili tuà mi- 
fericordià, Adleó enim multiplicati benigni-*p«u eriarm J 


* Dun : dMmento-c 
tarem tuam, vt non folüm hominibus proui- 777 ria 





marem - 
men plus mifericordiz tux hominibus im- jin. 


pertis: nam cm cetera animantia maximo- , 
rum à te accepcorum donorum fenfum non 
habeant; folus homo illa percipiens, & confi« 
"derationibus euolans, & quafi fub alas à pro- 
uidentià tuá abfconditus,remunerari te cona- 
tur per fpem quam in te habet: idque non 
alio quàm dono tuo, quo ipfum rationale 
Nnnn ; anima] 





654 — EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


cow- animal fecifti. Futuri autem. temporis adic- 
MENTA- Orione faluabis, iugem nobis fpem facic. Vel 
T diu multplicauit Deus mifericordiam fuam,cüm 
ia lgem dedit; quà negledtà , Prophetas mifit : 
mamie. Quicüm non audirentur;ipfemet aduenit,& li- 
"erÀ*- bros Euangelicos alarum inftar, vt fub ijs pec- 
cdtores,ramquam pullos, obumbraret, expli- 

cuit. In quibus meritó filij hominum, tam- 

quam etiam reprobos faluare valentibus, fpe- 

rant, Vel fic, q.d. Propter multam mifericor- 
diam,non tantüm merentibus vitam tribuit, 

fed etiam pecuinis & infanis hominibus.Cüm 

enim increpent. nonnulli , vt quid impij pro- 
fperencur,neceffarió docet multam etfe mife- 
ricordiam eius. Vérumtamen fi fola foret mi- 
fericordia & benignitas,nihil prohiberet pec- 
yop catorum dumtaxat vitam ducere: quare 


diam D 
nmmirar Cum mifericordia quoque contemperata eft 


eror veritas & iuftitia, ita vc veritas & iuflitia poft 
mifcricordiam apprehehdat peccatores. Nifi 
enim profecerint. mifericordià & longanimi- 
tace Dei, iuflitia illos comitabitur iufto iudi- 
cio fubiedos. Vcl de duobus populis hoc di- 
Cum eft, ita vt Ifraélitz: qui dem per homines 
intelligantur, vtpote qui per lcgem rerum dif- 
crimina cognouerunt;per iumenta veró Gen- 
tiles, vtpote magis alieni à ratione, Vel irra- 
tionalior pars faluandorum , qui conuenienti 
curà excreuerunt. Nam illi quidetn concor- 
porati amatorià quadam affedione Deo ag- 
Rom. 5,» glutinati funt: qualis erat Paulus,cüm ait,Ne- 
Phl. 71, mo nos feparabit qualis & Dauid;dicens, Mibi 
adherere Deo bonum eft. Hi veró timore fup- 
plicij remanent in fan&itate , metu poriüs 
quàm amore inílituti: qui etiam prote&o- 
rem te & adiutorem habebunt, fub vmbra 
alarum tuarum fperantes. Quin erga te pie- 
tate etiam ceteris animantibus przftant hoà 

mincs, nam fubiungit: 
* 9. INEBRIABVNTVR',AB VBER- 
TATE.] Pulchré dixit Imebriabuntur , lati- 
Vbems — tiam infinuans cibi rationális. Fberras enim: 
prp à. domus, erant doGrinz pietatis, quz in domo 
Brmait- vradebantur , legalium notitia, & quzcum- 
Qua jr quc alia animam latificant. Et zerreztes ve- 
he Juptatis, funt lxtitie multitudo, quam obti- 
net is qui diuinis pietatis fermonibus vacat. 
Vcl vméóram quidem alarum vocat Vnige- 
niti defcenfum.Nam qui ex rerum pulchritu- 
dine hilariratis potum cepit , quafi ebrie- 


Vanciaupr Ge (do. 13 2138 ui^orr e 
x ere ex amiod v8 cuodc và dime sS 
vexGa^M 4^ uide. H' ierAlDuM 5 
Sb «n Zur , sbuos deduce S dushn- 
Sirr Os, eestiaas daigqhs. mimwr 1 pl 
dxicDirsuy iuro Vored iurat, vy Taie doi. 
JNuxdc [huc dfep/sum d'inhu, sic duapwu- 
8c, damtp vtcósc d» Gu(ei, Vonexid Cem 
$i cer, el c dc eivdreeQ oi idol 7E dilpa.- 
"ron ,U6 Gt? (y xj Tc dirty, uc d'uua. 
pas , Vif, H'üme Ad T T0ÀU 
TIO 5 Bbror Toc i Eioic Ídiun (oic, 
d?^d &gi 30i; xnná d ton, 9j droksbic dyes. 
wor. Ert» 20 MápTorraj Tw€6 , ha oTi 
&ctecie dÜUnüew , dra) xaiec d'ifuew] Ín 
To^viMÓóC Boy, AW. ei pp / VO» ui 
voy C QoarSoparia , udi Cua M Tor T 
duapraAdy pisos ueripysSt Chr, dial 
cu) Tu iD dyasixog a) € dida Q di. 
KG.0gUUN tu, Td. 2nO lac Q Ontaiocua dfa- 
YrJojó nc réc d a pruDaic 12 9 124 yo. Ei 


"98 uh d QeAofrmo TS udi Tfi Max pofu pula T 


08,5 d'onauoetuln uris podre?) em Cn- 
S'rcxpiod d maia.H abi T dvo Adv o: 
dilpalzrtm ag TE ce, YaeghA, cic vóo yi 
vacuormuy và. Jfgtécsr(a , vmmdv dé zd oz 
BÜraly dq aDetrtepr. h à a Ay b ror pis 
esc Tyf aodio» , vj). Mfg d xnaPmadonc 
Maud &uZarpotdpwr, T ocrta) 29, ci jd 
GVo3 gi leonzy mni Ja rl mesa. 
plor d 3g ole LJ 5 la^ B» 2&ar, 
Ov4 eic fade ymo dod-oi( B)  AaCid" Azar, 
E uei 16 2227 X0NNZ2Y, Ttd Ütal Gallos Gov. 
Oi dt QC xc^actac ppucm Cr dyiacud, 
v6 Co uá»o à mido raid uae ud or* 
oi C ewemas lo) cà. v9) Conon eui, ví ol 
cd» pam Uvritorme cximy. ATAd ag) 
afi cic ot dLovGela z)ortergios 7rárguy vd 
utr oi dyS erm, Vhntipe ag 
Ü. MzerzeuzoNTAI ATO mioriI- 
Tóz. ] KaAd« &&zs usDukoorra), alu) b. 
Cesouilw uxvian $ Aoyoii TeoQfic. H' mj 
Tic 50 3w T5 Olke; TU diJu uera 1i dU ot- 
Bekas , và Ga ud oup, TE]. rouipum v rd - 
c«,1 doia ou dUpegheiuylu. Ka] yet 
Latius pupils vo mDiilor d dUpescudwnc, Vau 
X347) à oic Üeioi, CaoyoA a or Aoyior d do 
cv Àoías. H' axtorluo qp Tou ue Y Mgr. 
rst AA xara Cass, O' Li 7! GEI Td ürra 
Xg./or] và 4 ppairor qurdaus 649 ,oloyeí mw 
pies 


e À———: 


| LN 
thy "flip x46, Qu, Glen vi mes- 
viec dore mc , xg) vov. uóvoy emtyro oy, 
Xeuuat fav d vov vóugy nai, df vécveyc- 
xaico» T, xaO apawuc, n da To 10d er 
xd) dS edoy tiic vj. d uemvam Qoegc. H^ »ei- 
upper vo? Xe1cóv , d/À TO -vesawmueo vii, 
y dy Sog! soit Eonpaseías, H^ là T8 7rvl - 
ua» vem, de pi weegbplo vd) £n- 
egmodplu, umaów, 99 dca Swertr 
idm. 

A'Wec, OUx del xa) mácw dade di- 
d'opdiluo y, ormvopdlan, ubroie JÀ moi dlorc. 
Tputiic cu di, ioouo c8 78 9&8, Hole 
pp 38 Dui d CuxAnria dud ^ mom dà 
78 olxu Tu. uir rsoem. dtacyróo uaa vm 
ó mais nda wj wMa, Xei- 
uai ios dà Eutie à Xeigix , ug mryà Coi, 
TU uh ELS yir, a2. mropiyew aus luà 
imo sciz da. XeiuebpO ft $ xdi 
v) d'uv "rv , vu! Eopde vic zrymued- 
suc d7r' aur, d'ipordpiuc T0 d/sQoeg durd 
telo armi. H' oizoc 98, cd ptt dum , 6 
mom o Gau 3i cle durd owrhgu aduug; 
SE d oi moo) Tru duslucwdp RIA 
euigsov, Xeiuorjpoc pute, wd) vt. Xesu 
ard Ow y yeu ni 99 7 Wutrkoae duaprias 
kaed nio, In máza dpirh , dy zn Q ua- 
Pusat 8i oes 6 Uy Soror eiom vt éxpao. T pu- 
Q3 di eiu muc, brci Wo ero mraory "mp iic 
fH(J cwmeías EvmóQw di elc beercias 
dréids, à) qno) , O n xod ed mpi iw, 
é» Tu Qui ou él ópaSu Qc. avri a, &) 
v0 ÀJ vpn uo ow, Qnol, vicc duud pal «gj 
cevuut£o d/g. Mucio T Otryriaias Qu), 
qo don Jc Ioui Qa c. bae dà $8 d2nlniw 
v) dmuv*acux TS QwrOc TE didis , 0 oC 
Q 2ósoc Er sivo io og Qua] éout2u qd 
C$ TO dd iov, a d eprray 6 $oc Qd £23, 
cuju Quyor curg vo,O Eveoxoc ut, iaea- 
x4 or a 1$e2, H' £^. € og. 08, Qnam, - 
DITE. Civ, xg) v0 QuTi( tt vec & ci. 
gas. v 58 1d cd Qu ct eu. Ya 
einn dfg 7 ei, oi dUotGei ue ,7 8 Yero? aso 
tSp. H! eutdc cero vo 0 d^ ine Bud o» 
Worowgv sf] uveesor, 707b Coi v up- 
vorfjui ^os Mos cc Gy T * E et Ey bou- 
"rov nrylu) 09 ac ye l'a voc. Tasivluo axo" 
7d mE X mnl £D, x? v, E39 à 
TO mupi, xg] ümurip ép dup. TET) T 


eam aln, 8 Qui] rri dYÜocmoy 


PSALHMVM XXXV. 


655 

rate quadam [diuini numinis]:fflatus,à prior! co w- 
errore exceffic, & Deum folum agnouit.777- visio, 
rentem vctà appellat legem,propter emunda- 15 y. 
tionis opportunitatem , vel ob ingentem & Pari m 
abundantem rerum optimarum affluentiam. pui. 

Vel zerrentem vocat Chriftum, propter tem- 
poraneam inter homines apparitionem. Vel 
Spiritus gratiam , quz non euacuatur , neque 
exarefcit. fiquidem effentialis eft omnis, qua: 
Deo competit , proprietas. 

Aliter. Quz non femper,neque omnibus 
fimpliciter conceditur ac propinatur , fed fo- 
lis dignis. Veluptatis tue, fcilicec Dei, Vel 
domus quidem Dei, eft Ecclefia ipfius : véer- 
14s veró domus fant Scripturz diuinitus infpi- 
rata: ebrietas autem fobria,eft vtilitas qux ex 
ijs promanat. 7zrrezs vetà voluptatis Chri- 
ftus eft, & fons vicz, vt qui illam non ab ex- 
uinfeco habeat, fed przbeat eam. omnibus 
viuentibus. Terrezs voluptatis etiam eít Spi- 
ritus fan&us, vt qui voluptate afficiat eos qui 
ab ipfo potati funt, diuería eius munera fufci- 
piendo. Vel domus Dei, eft corpus ipfius; 
cuius vbertas e(t (anguis eius falutaris, ex quo 
fideles omnes falutari ebrietate incbriati fu- 
mus.Torrens veluptatis ctiam eft Chrifti paf- 
fio : nam hzc in hieme noftri peccati conti- 
git, quando virtus omnis, & maximé ipfa iri 
Deum charitas refrigerata,extincta erat. Mc- 
ritó auté voluptas dicitur,quia gaudebat pati 
pro falute noftra. Hinc autem ad fupplicatio- 
nem refpexit,& ait, O uoniam apud te eff fons 
vita, in lumine tuo videbimus [umen.id eítiin 
tuo fubobfcuro illo & modico lumine diuinz 
cognitionis , quod ante per Moyfem ditum 
cft,verum lumen videamus.Porró lumen Dei Lsme ve- 
verum, & fplendor lucis zternz, eft Filius fw. * 
& Verbum. In hoc itaque lumine videbimus pm 
te lumen zternum, dequo dictum eft: Degs 1. loan. 1, 
[ux eff. Congiuit hoc cum illo, xi vidit Lot. 
me vidit Patrem. Vel hoc modo: A tc nobis 
(inquit) eft & viucre, & illuminari ad pieta- 
tem:nam in tuo lumine te videmus;q.d. Q uia 
per pietatem erga te, te fruimur. Vel per!pi- 
cué lic Sanditfimz Trinitatis myfterium re- 
uclat , fontem vitz vocans Verbum vnigeni- 
cum, vtin illo: Me deliquerunt fontem aqua lt 21 
viuenti. Hunc fontem dicit apud Patrem 
effe, iuxta illud, Ego iz Patre, c Pater ip me Loan. 10, 
eff Hec cft /ux vera qua illuminat omnem ha- CR 9 
minem 


Verf. 10. 


COoM-— 
MENTA- 
RiVS PA- 
TRVM, 


Seientibus 
Deum da- 
tur eius le- 


nedidio, 


Prou.1,16, 


Pes ma- 
mur pro a- 
ione [n- 
mNHLAT. 


Pí31.71,3. 


656 
minem venientem. in hunc mundum. In 
hoc videmus lumen, fcilicec in ipfo Dei no- 
titiam accipientes : quam fi rctinuerimus in 
ea permanentes, extender benignitatem fuam 
ex hoc nunc & víq; in futurum. Idcircó non 
omnibus, fed fcientibus Deum, talem. bene- 
dictionem apprecatus eft. Ecenim non fcien- 
tibus temporanea erit mifericordia. Pro Re- 
à autem , Symmachus legit, fimplicibus 
corde. 1uflitiam vocat, íccundüm quam pro 
merito cuique tribuctur. Vel fcientibus eum 
mifericordiam quidem tnbuendam dicit; 
rc&tis veró corde iuftitiam. Ceterüm non alij 
quàm fientes poffunt effe rei: plerumque 
enim fequitur, vt qui Deum (ciunt, ream 
mentem habeant, nullo modo diftortam. 
Vcl vtrumque diuifit: illis quidem hoc, his 
veró iliud. Nam qui Dei notitiam, id cít 
fidem, habent, etiamfi fuerint peccatores,be- 
nignitate tamen Dei emendati, falutem con- 
fequentur. Rei veró corde , funt hi qui vir- 
tute przditi funt: nam rectitudo in bonis 
operibus cognofcitur. Qui cum fide etiam 
eius partes perficiunt , iuftitiz coronam ac- 
cipiunt. : 

12. NON VENIAT MIHI PES SVPER- 
»LE. ] Metaphoricé, tamquam de animali 
loquens, pedis meminit, vti & in Prouerbijs: 
Infipientie enim pedes ad malum currunt. 
Rogat itaque ne quidquam eius anima pa- 
tiatur ex fuperbia, neque actio peccatoris 
ipfum à virtute dimoueat. Pes enim & a- 
nus peccatoris periphrafticé idem fignificant. 
Vult enim dicere, vt nulla peccatoris actio 
ipfum accedat. Vel pes quidem /fuperbie, fit 
2clus & impetus ineffrenatus ad. diffoluté vi- 
uendum, videndo peccatores przfentis fz- 
culi delicijs impuné vacare. Manus veró fit 
intemperans a&io corum qui diffoluté ac 
fine timore viuunt , quz perturbatiónem ad- 
ducit, & ad imitationem trahit. Et alibi 
at, Zelawi fuper iniquos. Rogat igitur ne 
quid eorum menti inhzreat , quod ad pecca- 
torum imitationem alliciat, ne id ad füper- 
biam fublimem extollens, maximo malo 
implicet, ex fuperiori illo cafu, in quem 
omnes lapfi funt. Ita enim Symmachus, ex- 
ponens 75i, i» quod emnes ceciderunt , pro- 
ic&tos ait operantes iniquitatem , & expul- 
fos, «t numquam conífi(tere poffint, ad dc- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ipyóplpor elc và» xoc ur. 6 r&TO. Qao üpdl- 
tp, £y ure! dud al Stoypreclar ma 
esa uGavorrec, li) ay uela oor ma 
egrati 7 qiasÜosrias ? iavü ard 58 vus, 
€ uize1 T uéPWovroc Aum idi row, dx 
mit aulam ? Dey, vla) wars dUNoyay 
tn EO. Toic 90 uà aucun, aesoxaiesy 
fcaj m iAtoc, A vr) d soi dl Uim o Xuputa ot 
mois doi, Ti wapdYa. Aupguceudüo diyca 
Là và vesc dias EarsprDács?). H' oiz ge 
9nuicXucw üurür, qoureirir To («o6 mu 
€gtaA6i, Toiz dÀ «f wapdía dioi? ditguo- 
eub" Ejr JV aj 8x treo €xo9 TEC )ua 
exovac oi dB Eic io?) 32. aic Ed'ran T ees 
7E Usu rad ro x UU 7. dfaroias (osdt xod 
uóa Pom Jucesuulplu. H' iuieuu 
dio , To; LÀ Tod t, rol, di mods, oi uU 
39 Cyorni 7l 78 948. alow , minis ali 
Trew ,xdr djugpre?0) doi , QiawS erra 
txuyopSrmc cocorraj, Oi di ab3éic oii 
xgpd ia , 0i Cp dptraic tici. T0 )0 dO9&,, 
€» val; doa.S ai; deixrvra, avegiztow, oi 
pira cie rise TU Mápn. xg GpSuaurnc, 
o» Tig Ó'upguocwsw, "YaoAuufdrum ci- 

Qayor , 
i9. MH EAeETO MOI nOYZ YHEPH- 
9ANIAZ, | Miqpogxal c aic on Cow ród a 
Qual, fq &» vaeoiiíanc , fi, 59 aQegcuume 
oi 7rd « €i waxiar Piysow. A'uoi er undi 
eE vapwparías ma Sé clu) suylà , uuói 
yp Ei üwsoy Gap rA guAcUgu Tic dpt. 
aic. Tác 52 Q x&ip duapruza ctspeaoxdc 
Tw à) cnuai»i. Guh9Ta| 29 &iz60 , Üm 
Mui  eyuz  duapma^ü cArace 
uoi, H 786 AA Gapntaras Cv, xg) 
oppi dvezriorer (O meit T) dndi)nrmut- 
vac (iv , Tt vc diuapra dc ópdy dzrai- 
d'aguryfmec sci v8 medvr Ge. aio voc Ydzw 
duy) ius, elp di Y devpesns Qu 78. 
dicc xg) eid iac Diiyrrav qppZZic, TOY 0410) 
Er d^ uou , Y ave)c uiunow Oxon, Ka] dA. 
Aya, E CnAuau En roit dvo ;ugit , Eva) dv 
undiy pif] x2 diayouy GGoipay , vo ave? 
uiuo T)j. diugpyu^ d GaxoNédpoor ira uà 
ec Ga pwparías éardegy usnípay utyiso 
xaxd «bi6a2oi ee ipa skin T8 Ta uat, 
eic ügrdrni orem OUre 52 6 Ej pua yot vo 
Cuei, elc O mrdvrv iow ,. gra ICA] 
Qua T; ipydTuc 7i dyopías, i£d aj m 
TÓTUt, tg) | d 7roT c 3a), voee T) eres; - 
oy 


IN PSALMVYM XXXV. 657 


fuc krayatoepSpsc v8 cactac. Toiiry 0 
qb Tüc veprpavías wgxó, H' cupiesoyr. 
Mit uotum, Qna», Gasp tav Oo , und xmi 
tuiulu véea, Wr) aaLer duapme^U, 
euAddruc ui, xu) d AowcwQ) vwpr- 
Qavíag xavaanüigu;. Ex€i 29 ta ma7riiTuon 
ardynic (roi eie T T& 7re9)ru vau lo vogk- 
euyr(É) Jja Cove Doudjor ,) oi Gneiyov xm 
ali citow "Feropausigdpor, H' T9. óx6i av- 
co, dyr) T8, Co TU porn aidvi, x 
T), Ex6i $gaj ó Anu Sube x9), Exéi dcor- 
Taj xgrixamo C» dyamuvuocd. x2), l'ujuvoG 
dawAdbcoua O6, Ei agy 0t MdoZar 
icavas, x9) Grpyciy va sie droulag , d^W 
€xéi Exin cvyyapétdpor Oripyéiy, znos1- 
vu). Td 59 7rdrmac izóudpiat, te idw o- 
"finta. d'iogiCerog. eje y) T0, SYpuEar 
ax6iesc us. o d, ca Dnouy , a Gat. 
Tic fic €iyoy Verc nma tir, H' vo óxei, dvr) 
T8, mpizrec jo. euren moti ttuG Tre 
few dyópgit , ng d. dugglauc , dvri e»es- 
cuz Tímw CUTGY. Tàó 98, Cai, vó7ru 
enuarnkór. Kj. dot y8 TOTO) dri] eres. 
curru: ac Urs 26 yn, en& ód ic , bó de- 
En arva. wa] , Exei Gere Ago xai Ov, 
dyr] 4E, & Tu. Tur) regum. Ere 
93 excog Bui íonevr, Id d^ v Xg0, 
Wei mpi , ( c 00 wo oix. dduMtuc 
Uk Tó às72) Urano , Exéi énrelog- 
T. OP TQ ToTO rezyuem, iru dam 


Y ovyxed mzic De /awetay QIAgo was, Ka] 


qb cIEadhnauy diro] 38, mr prd d o1667 70- 
guzriifly ex aure uim edi yide, uim Gi- 
Gauióm(a. H* al réirag 9 leas 008 u va.- 
expamriwa, Ty! oXarsuum Fan GuA auc. dn 
edu, d iarríac 098. T0 AQ. di 29 ec 
Cxéito paar iailormec dvacsyay Aorgós 8 du- 
viov), Aci ép Y Vudy souci QàAp Tl da. 
Üdy almo , o air, d$ x; mb advo, 
dua toii; pare fag i, Q 00 d n £len "foi 
& d'aiuprixli) ,3 dei cA ducat € 7c iga. 
va dtxsv(ac ci pafuurme dUei wor, € dx 
idzuv civaj ic 4/2. mAeiclu Bom dctGqar 
eEv tac Sy8 9,7 xn cdpxg I'7egs^. 


Towvs I. 


centem flationem reducti. Iftiufmodi enim 
eft fuperbiz malum, Vel claris: Ne fiam, 
inquit , fuperbus, neque habeam. manum, 
fiue opera peccatoris, me mouentia, & per 
cogitationum füperbiam diftrahentia. Ibi 
enim concidunt vniuer(i ( fcilicet in lapfum 
diaboli, qui primus ifto vitio laborauic ) illi 
quiiplum fecundüm animi elationem imi- 
cancur. Vef'ibi ceciderunt, pro cadent in fz- 
culo futuro : iuxta iliud , 15i eri£ fletus. Et, 
Ibi erunt feffi labore in requie. Et, Nudus re- 
uertar illuc. Ectü enim hic viti fint. ftare, & 
operari iniquitatem, verumtamen ibi non am- 
plius permiffi operari, cadenc. Illa enim quz 
omnino futura funt , tamquam iam facta, 
definit. Quale eft & illud: Federust manus 
meas. Illud veió , Expulfi funt , tamquam 
coa&i excidere à (tatu quem habebant. Vel 
illud, 75i, idem eft ac fi dicat: Decet. enim il- 
los incidere in iftiufmodi iniquas a&iones , & 
non iuítas, pro facie locum dicens. Nam 
iftud, 75i locum de(ignat. Etiam alibi locum 
pro facie fumit , vt cüm ait: 5j via quam 
monjIrabo ci. Et, 1Mic mandauit. Dominus, 
id eft, in tali negotio. Cüm enim przoccu- 
pando dixiffet, Ecce, vtique qud. pulchrum, 
vel quid dcle&ibile ( quale eft habitare fra- 
tres in vnum ) fubiunxit, 7Z/ic mandauit , fci- 
licet in rali re: ibi diledio & mutui amoris 
confpiratio reperitur. Illud veró, Expw/fi 
fnt, idem eft q. d. Decet impium corruere, 
vt neque ftatum is habeat, neque firmi- 
ratem . Vel petit vt infidijs impiorum à 
re&a via minimé dimoucatur: vtpote qui 
contrariz viz finem nouerit, Nam qui in 
illum incidunt , deinceps refurgere haud po- 
terunt. Oportet igitur & nos bona quidem 
poftulare, deprecari veró, ne morbis fpirita- 
libus corripiamur, neüe in manum dzmo- 
niacam deueniamus, quz femper mouet et- 
iam eos qui ftare videntur , fi repererit negli- 
gentes ; neque permittit confítere eos qui 
propter plurimam impietatem à Deo expulü 
funt, vt Ifrael carnalis. 


Oooo CATE- 


COM- 
MENTA- 
RiVSPA* 
TRVM. 
Superbi 
tnáNnt. 


Matth.2, 
12, 

Iob 5, 17. 
Iob 1, il 


Pfal. 1r, 
17. 


P(al, 133, 
3. 





1 
| 
i 


CATE- 
NA PAÀ- 
TRVM. 


Hypocritu, 
qualu. 


Iniquin 
1antium 
gala co- 
[puat. 


Mypocrita 
Lorinibul, 
£^ non 
Deo, bons 
videri 
vnlt. 





658 


CATENA 


vsE RIT, Neque Pfalmus, neque 
ES Canticum, neque aliud quidquam 
ix. ciufmodi infcriptum eft; quód fub 
initium nudam doctrinam contineat eorum 
qui fe iniquiratibus tradiderunt. Ait enim: 
Dixit iniuflus . In conclufione vetó corum- 
dem exitum declarat, dicens: 15i ceciderunt 
emnes qui operantur iniquitatem. Media ve- 
ró pars Theologiam defcribit, & bonas pio- 
rum fpes; cuiufmodi fuit Dauid , qui fe ab 
iniquorum confüetudine feiunxit, & diui- 
norum obferuationi fe dedidit. Vnde & Sero 
Dei, Pfalmus infcribitur. 

Dixir 1NiVsTVS VT DELINQVAT.] 
Hrsvcurr. Non fimpliciter iniuftum, fed 
hypocritam & dolofum hic Pfalmus propo- 
nit, eum fcilicet qui multum in anima ini- 
quitatis cenum contineat; & idcircó inducit 
dicentem in femetipfo , quód delinquere fta. 
tuat, Sed cur dixit, Is femetipfo? Quoniam 
ca fecum animo veríat, qua. palàm proferre 
vcl timet, vel erubefcit. 

AwowYMi. Is qui fecunddm habitum 
iniquus eftin femetipfo cogitans , non aliud 
dicit quàm delinquere. Siquidem delidum 
priüs animo recondens , ad re ipsà peccan- 
dum procedit ; quia non eft timor Dci ante 
oculos cius. Nam £i timorem haberet ante 
oculos hominis interioris, ab omni peccato 
abítinerer. 

3. QvoN1AM DOLOSE EGIT IN CONSPE- 
Cry kivs.] Basirr. Neque hoc, inquit, co- 
gitat ; quód Deus reperiat peccatum eius; &, 
cüm illud inuenerit, & ipfum & illud oderit. 
Dolosé igitur egit vt inueniatur , volens non 
inuen:ri; fed fophifticé peccatis fuis patroci- 
nium quzrens. 

CvRirLr. Aliam morbi fuprà à no- 
bis explicati cauffam affignat. Non enim am- 
bulauit, inquit, cum veritate in oculis Dei. 
Nam illud, Do/os? egiz, vt arbitror, hocip- 
fum fignificare poteft, Hoc autem frequenter 
vfu venit ijs qui iniqué agere confueuerunt, 
& quamdam etiam zquitatis opinionem in 
oculis hominum habere volunt , vt fcilicet 
bonos quidem fe effe fimulent, fed dolum 


pariter ac fraudem exequantur; non quales 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


PATRVM. 


Ne rzxrr10r. O/n da^uk, in 
(m adi, cá m mug Finite. 
l^ at Taj, Tu x? iD). dpxdc d 

bw diduoxaMas 71 cogreuías c. x- 
did gian. AD yap, Dna 6 baro Ge. 
xn din 10 Qv 7 suu T0 775226, Ui 
Quoi, Ex&i mew 7rapT&, oi (pua oudkot 
dyopías, xaT di o uicoy SuoAOyiaN , wg) 
xptezc us dÜMafon Ucridas ime 
lo à AaC)d , dqooreue iavsor Tj) ma. 
ecu , xg] Tulg Suc fav duAu- 
cuc duxru)aic, dib xgj duc 9wi Gon. 
» bela, 

B'. duziN 0 nAPAROMOX TOT AMAP- 
TANEIN,] Hzrxior. OÀy dzAdt eog- 
10,491 a.a To? Umoxgu Tl Q door 0 | aA- 
ul, Varoriy.), vor Aud) C6 3. Suy (Dop- 
Gov ar ogrouias Vra, x) dg Tro Mom- 
(a ip iavs 78 duapnirew "XeronDtodpor, 
Aud 7í dt, Gr Savr! 26A; EeJÀ airs 
Acyí/ tray dp qanesc eei n qoGrira), 
i dieu era), 

AunxrMor. O' qof iw oár- 
ue év invrd 2o adipe A6 ix 0o 
m, 8 T) duaprdsem. XvyxanÜpQ 7à 
x2! djsroias avejmioor , fà T) aeg mult 
e ugprivem dfe Gaii n Sx ai QUGO ui 
dzrtarn Tjj. 0pSuudjl durd. €i 50 QuGor 
G2 «e? xpOwAuE T9 iow dySgpre, 
éréízn(o dy 7rdan, duapiías, 

9. OTi EAOAQXEN ENOTION AY- 
TO. ] BAziAr10r. O'udt z&vo , Quay, Ao. 
yiCera!, Un 6 Sube. Uplzuas clu) duuprias 
sur y «a4 dUpoiv ilu), uic ei üurT)y gg) üw- 
sli, EdóAscwr $v elc vo dipiray, S) 
gi éUpeSnaj , do^. eoqueima € , oi dap- 
Td»&i GUuLY)0É2-r. 

KrrlAAO0T, Estem  Wewdidua 
«ejpacw cc dprieg *joy epulo vó- 
cs. O'u à zvzrópstral, Qni, utri d2a- 
Oulag à ópguAgi; 78. Sw. Td j9 ido- 
Auct, xaTUuonpa/reso , dyoiMa| "TM, A'xo- 
AsSy dà zAeedxic 78 ave asoutiy tip Sd 
c, x9) Bsdaf ma d6tas ye P$. 
xeías cy 0pSuAugit dvDpsinun, € Vaoxej- 
»9aj JJ To 62) xpreot , doAoe di arp 
xg] dzeilu ipyatQa, ivy Énp a 
ie 





————— 


IN PSALMVM XXXYv. 


xm dhs9war óeROt rd rr , moxos- 
aiforre; d* jov vit ÉOnemehag nli dozan. 
Ido 2" af mc voitror gg) d div alo tra) 
vb Joxéi? €) waxic, vo favTE (ve nb 
d'nipztc ta9voltorG. ei 50 old tr ri xoc uer 
5 duapria, ord q usó wy&ivay Quas; 
el dà moie dioi, pümoi, impu eid , "dupo- 
Qopei x98 lauri vic anteg-ouías oi Vx? s- 
uia. Ad dà &v dex Giiv "pdt ca óp9u^- 
Mit T8 $i dizo dóAu murbc, f Opt 
9d x 7! Tüy «gxa eo NaDaran^, cei 
s Quom à eure "Je d)nSdc l'aegnAémc ir 
& dO v dxton. 

d'. TA PHMATA TOY XTOMATOZ AY- 
Tor.] OQ rirzNorz. E'nesc qna, vx prua- 
72 TE sous (ge üurTE avouia E xez Qu, 
qurésm. UymofB, aic xómrov kuroiEl Tei, eesc- 
fxsow . O'vx nGuÜr. cuts. Aor cx 
57] exepdioay , 9c 0 tezyou Bs , 9x &x x2- 
Toxic É23 vui ToC. 4b 9 un Be2ucoz ousi- 
ew tydr, £i rd. a9a9d mé , avrizuc is, 
E'n JV mr pic iéroit, dvoulas diaryíou C, p, ral 
sEiic Tonivo» 622 T6* Ova) ol ipyaCoptror xaxa 
dn 7 xoímic v7] jx dug 78 Tua cwii- 
y Gui, QU vec 6 dyopilao 2o tado 51 
$ xofnic TU drap , aci sura, Trao 0d gl 
&x da, varias ordzn reg] mopa, d 
«veosw it av T5 xaxa aui, Yarod ey Sudpoc 
&utlu) dauv xyetoAs lu (m means dps. 
qaj 0d Den m doy ux doafllo 5d». 

AeaNAziOr, E77 moüZr tavriy dicpi- 
^lt, Q rev QóGor doniGaDs 8 a8, ie 3 atvo- 
píag ausu srXaw éDoarwouylo uscire, 

€. KYPIE EN TQ OYPANO TO EAEOE 
xor.]OroaarHror. X) di dtaroGs co) 
Vosor Eye dufe nov, gay d9reian de dDur- 
vw, C dna coul bptos egoaP opp lo 
pit iso. 

ErxtBiO0r, NiéfiAac taÀ6i 66 vesti 
q2/,N) Ta ( éLa [i)uxa G 'woduett. 

A1ArMOT, Ka] à» H'auía dua Tai; rezí- 
Put urn agris?) ssec" E'vQegsÜrru o degnbc 
ditur , xgj ai veg para meous. dicuo- 
Gul, Akiwr uj d$ rtt] V dixgioousl 
8 ARS ean, dX verer pium. Al y dueguo- 
CUAL) Bergen, viQiout, Sui) dvd pic 6101, vov 
Tro used veri , miTkei sov xa. aperlo 
259v 4069 670). T meg o Qà ru Tu 0 Jeg.- 
v dUpesnóup(Qe , imu ab gxdeso 
QUadc , a. olxBreg vóy Megoiy qv) xavucw- 

Texvs I 


659 


reipsà funt, fe haberi cupientes, fed potius care 
probitatis ac modeftiz. exiftimationem fur- etd RC 
riprentes, Talem autem quis nouerit ex eo, . 
quód etiam pudeat ipfum videri malum, 
dum vitz fuz deformitatem. confiderat. 
Nam fi peccatum fcire ornatum adferre, 
quomodo ipfum fugiendum putaret? Sin ve- 
ró mores proprios erubefcat, certe feipfum 
iniquitati obnoxium profitetur. Oportet ita- 
que nos in oculis Dei vitam abíque omni 
dolo inflituere, vt tales inueniri pofimus, 
qualis beatus ille Nachanae&l,de quo Saluator 
ait: Ecce vere Ifraélita, in quo dolus non efl, Yoan.1,8. 
4. VERBA ORIS E1vs. ] OniceNis. Alius 
ait, verba ori eius iniqnitas C» moleifia , id 
eft grauia , fcu molefla ; ita vc molcftiam fa- 
ceffint ijs qui attendunr. Nv?/uie iztel'igere. 
Ex didis manifeftum eft, iniquum non ex Moss se 
creatione ralem effe : nam nolle intellizen- "perg 
tiam habere ad agenda bona, libertatiset, 7575 v*7 
Ad hzc veró etiam meditatus eff iniquitatem, 
& quz fequuntur. l(tiufmodi eft & illud: F Mich. 2,1. 
qui operantar mala. in cubili fuo , c fimul 
cum die perfecerunt ea. Qui igitur hoc mo- 
do meditatur iniquitatem in cubili , affiltit 
omni viz non bonz, id eft, omni actioni ma- 
lr, minime repugnans iniquitati fuz: ap- 
probans eam, ciim fit habitudo peffima, rc- 
ipsà incipit ambulare omnem viam non 
bonam. 
ArHaNAsir. Víque adeó feipfum per- 
uertit, & timorem Dei abiecit, vt iniquitas 
cius ab omnibus comperta, odio habeatur. 
6. DoMiNE IN CALO MISERICORDIA 
TVv^.] Tugoponzri. Tu autemDomine, & 
mifericordiam habes immenfíam , & verita- 
tem. inzílimabilem , & iuflitiam maximis 
montibus comparatam. 
EvsEnI:L Nubes vocat Prophetas, & 


- Euangelicas virtutes. 


DipvMr. Etiam in Ifaia de nubibus rq. 45, s. 
mentionem facit in hunc modum: * Zere- * vulg. 
tur celum defuper, - nubes " [argant iuffi- perg 
tiam. Senfibiles autem nubes , non iu(litiam * tl» 


aut veriratem , fed pluuiam demittunt. 






unt. Bt Qu, fir 
bes crgo quz iuftitiam effundunt , diuin naves nafli- 
x Dt: : tiampluen- 
mines funt, qui fp:ritales pluuias, hoc eft, fer- ,,;. 


monem cum virtute coniundum profun- 
dunt, Cxlum autem , quod defuper lztatur, 
aut funt natura illz beatz , cali cultrices: 

Qooo z aut 


CATE- 
NA PA- 
TRVM.. 


Anflitiam 
Dei nemo 


ejfugier. 


Domus 
Dt, cot- 
pus Cbni- 
fi: 


ferrers — 
veluptatis, 
Chrifli 
pfo. 


Zach, 14; 
$. 


660 


aut Saluator ipfe, qui hoc snodo per allego- 
riam nomirfatur. Nam czlum hoc furfum eft, 
id eft, fupra omnem naturam genitam exiftit, 
& pro omnium vtilitate lztacur. Et hic ergo, 
in cxlo, inquam, fcilicec Saluatore , fita eft 
mifericordia Dei, omnium miferentis. Veri- 
tas verà ipfius, quz vmbris & figuris oppo- 
nitur, in przdictis nubibus e(t: nam etfi iux- 
tà vmbram vixerint Prophetz , non ta- 
men veritatem , cuius hzc fymboalum eft, 
ignorarunt. 

APoLrINARIT. luflitiz celfitudinem rurfus 
cum montibus confert; hoc autem continet 
comminationé retributionum.Siquidem fieri 
non poteft, vt iuftitià fa&is omnibus prafidé- 
te;aliquid citra iuftum fiat. Quare,qui modó 
paenales retributiones effugiunt , pofteà pror- 
fus eas ferent,bonorum praimia non accipien- 
tes. Eftdue hoc immutabile apud Deum. 

7. HOMINES ET IVMENTA SALVABIS.] 
AwowvMi. Propter multam enim miferi- 
cordiam, non folüm dignis vitam tribuis, ve- 
rim etiam pecuinis & infanis hominibus. 
Hac autem ait ijs qui obijciebant, vt quid 
impij profperentur? Verumtamen fi fola fo- 
ret mifericordia, nihil prohiberet vitam pec- 
catorum zmulari. Nunc veró poftmodüm 
veritas & iultitia peccatores apprehendent, 
quibus mifericordia non profuerit. 

$. Firir AvrEM HoMiNvM., ] Tugopo- 
AETI. Dicit autem quomodo prztercà exi- 
mius quidam ordo fit, poft przdicta vocatus, 
Fil heminum; vt qui plus aliquid habeant 
hominibus & iumentis à te faluandis. Siqui- 
dem digni habiti funt, qui in vmbra alarum 
tuarum fperarent. 

9, INEBRIABVNTVR AB VBERTATE DO- 
Mvs.] Hesvcuit. Domus Dei, corpus eius eft; 
vbertas fanguis & aqua quz e latere. eius ef- 
fluxit, ex qua fideles omnes falutari ebrietate 
inebriati fumus. Terrenss enim oluptatk, 
fuere Chrifti poenz. Torrens quidem , quo- 
niam in media hieme peccatorum noftrorum 
contigere, quando virtus omnis, & przcipué 
charitas in Deum, frigida effet, iam extin- 
al... ita vt Zacharias Propheta de die 
crucis dicat: I» die illa non erit lux ; frigue 
C el erit : dies magna eff. Voluptatis au- 
tem merità dicebatur : valdé enim Chriftus 
deliciabatur , cüm pro nobis paterctur, dia- 


LÀ 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


à 0 cwrip, d/^myoeuxd e rec vous out. 
YQ». A'ya9w 29d egric roc, wTkem Uarep- 
dy QUawoe 7ra.onc yore Re Tv ya W , Y ap 
& rad suy d quAelas dU Qoaiet aj. Ka] ée(anUa 
dy, io devi! ied] Quis, rl cried s 
T) £A4(O* 78. xvojs rad (ee DET M. HI 
d dada. dud , fric ng) eic cv mic arm. 
d/zswOoulyn, C» Tri, cesnipnpóyiaus re- 
Qé/auc Eds, ei 59 2 am oxiay (Gir o) ceg- 
Qiiray, dw. ux wr alui a 23 erar is dum 
cv uGoAcr. 

AnOAAINAPIOT.[I22 T) 7 d'ixauomuin 
U^]aDdy Üptn spa Cal 294. Tio 3 du Mud o4 
TE dvíamdootw. On ádudats , dui 
TUUM, dan, Voopu T 2uropiion, "yi a) mi ma- 
€ T) ditguor.oi et x) ol vu dfapsUzorrec vus 
xoc aym2d00dc, 74J. doa dyvu- 
7T0À 0gtzov Tvy xavorrtc y 7r rta ( eic Ücueov 
xoJASyT24, kg] 8o dptalor meg Owl. 

C. ANOraHOTZ KAI KTHNH ZQZEIZ, 
ANONTMOT. Aud 70 70A) 20 (^t QN S u5- 
vov oit aEioic utrad 1d eic Cic, a2 Q moi; 
xnmod tow dyok(gu dyÜegr mic at (a d V veo; 
quc Asorrac, iva vi dateic dU wüow; AX 
&i up (Ae Oe udroy là pide af Salon TOv 
vy duapruAay utripyset Gor, vu 33 ua 
aETo, ades Qi. d'ipgiomui n Tie dpapra- 
2d df/aAir]era) , unda Cn T8 Dar dtOR- 
Sirac, 

f, Oraz ri01 TON ANeranaw.,]Ozo- 
aaruror, At di, ocio oa! Tua 
iÉaipi(oy 003,12, T2) ees ltr órou- 
Coyor dol 7f dsS'esimuy, Um mto m 


iyun TE) dyJ'oyzu x) wma, vp] ao cu 


coboulpiey, xaTZiarTa 3) re cxtry Tf. 
diftpuoum a8 rit em. 
Ü', MrerzenzoxrA: AnO nIoTHTOZ 
o1Kor,] Hzrxior. Occ 78 wi, v cua 
durd , món T) Ox yu io Yo d mAsbede 
diua C dup , &E dap ci 750] 7rd'vrec 
Slui corhejo Sin. vei uoi pc 39 
Putlic a1 XpicG raUr. yeipto d poc uM irq- 
dÀ és dapi 78 yewdvog d Sutrkoae dugp- 
alas Vere iris Uri 7r dons 19 d ptrh dam 
di uaJugu ? ejt 9uls "uy feuan Cotrixzp. 
To. G'c* To» "tvestkrlu Zanagíar dio] d vá. 
pac T euups AyAr E'v 8 ipa beim dx igay 
QGc- soc; rayericieauSuipa utydan ici. 
Tpugie dà einmec irme, a tódpa 52 0 Xpi- 
s eénpupa vis Gap TW rain T m dfa- 
[m 


'IN PSALMVM XXXV. * 


GU» xolarai? uv, Q oa à TV. dyes rum 
cormgiae Yap Bj. Troy nudc vor ye- 
p pjown * pui puel caries T 58 3 
diazóra cr)» , uoprueuon Qi; duAoic 
efomar. 

AtarMOT. Ola Sws 7 ckxAMgÍus BOWC, 
mme dun] 3» cxxhmcaemà diducxaMa 
quy ytv]* Sarà aw m6 vapuoy a orudriomy.) 
pá Su ,oi ety bul por wrlic. Ei dV oluoc Sv 
inb c Vr q mrud goo au TES TH TÓ- 
"Toc [ "ParoAavorzag auiic. 

KA1 TON XEIMAPPOYN THZ TPTÓHZ ] 
AxaxrMt, Aoi xelptabpor PUR vo mar- 
alios Ayuas rid 42., TO! Pupay Tt rara. 
xÁas dr durd A'tyopdpius Td J/4qoen 2a- 
&/cua(z, Errmiba dinusy cupde Saoga- 
AT] à & d*yiac Piadoc uoetieuor, mrylu) 
99 Coi, ? usro jui T Dei Aóoor atout Ev 
qul Quri cu él ousDa qai. T1593 7 mras- 
acyla "rysU uavroc Qum oud uot , Toc T8 MoYo- 
flue o Bopp dxriras.O vdelc 96 dva?) 
eig ur xi piov Y wow ei ud Ge 7rd pm doyieo, 

QrireNorz.A9al dvm ué3v,Q v) 7m- 
asesby cu pag guo uc 6i xeg nom .E' vreeorep 
di xeyud'ric oj aiego up, €i ad X) xeluap- 
foc Putiic 98,5 4/2 T £r ueom usi xapne- 
gay n9 ye mand ir phan vois "Ga Priad - 
en à» üvrci; d/3 78 Yuow) Xeig8. 

i4, TIAPATEINON TO EAEOZ XOT, 
Ozoanruror .QUx dc d/iegiy Seri T eido- 
qun Gp voy Tuc dDS ic Tf xo pd fa, moic up) vor 
tAtor,Gíz di? d'rggiorudl,o irme dà m- 
Aelas dptrlu! és dAnSdei 6 2o: Q ved 
Étoiy djaSuit eoa pl poc role urrted 1 pura 
bud res Yrmow. H' rut roit dà à 9vaiaxu- 
gm Guscy eejoxaigo ie ay TO Voc A rr dT, 
Tl duaiocudlo 0a G3 40 S ioi v8 xagdia, 
Xu oc Vw xg] 1l) Derpscunlu au Gi 
d'adolt, T8 wa pd ia. Suaicudluo d A a 
lad Gusciz Tài vejc dias YerovtuwStot ray. 

iB. Mui gAoETO MOI IOTZ TDEPIHOA- 
N1Az, ]ANoxTMor. A fio? und c Gapn- 
Qapiag may ? -|usyleo und regi uev 
duapra»8 euMUcu, qi a perfe. To di, E xe 
avcor 5n Tu! uiooorn Dio x?! ro, Exi ien ó 
nxAavDubc, X; 6 Opus uoc, To J Ef aeawoatr, 
eic Biarrwc no el yor (eut Enmaoeiv, Aib 
y xen cro) Óuvsarray Cpyrmxd'e , iuodi- 
dec ay, AW ex dyupdlec t u7]d T] veu- 
xTxa? duda, 


661 

bolo illudens, & de falute hominum gau- pen 
dens. Hoc. torrente voluptatis myfticé nos 14v... 
potat: nam Domini perpeffio , martyrium 

feruis facta eft. 

Dibvwi. Cüm Ecclefia fit domus Dei, 
vbertas cius eft Ecclefiaftica dodrina: quam here 

. * 2A : : : docirina 
qui fufcipiunt, fobrià ebrietate inebriabun- pai. 
tur. Quód i domus Dei fuerit ipfe Saluator, 

à doGrina eius, cüm hzc vbertas fit, inebria- 
buntur quotquor illam fuerint affecuti. 

IpipEM, Er TORRENTE voLvPrATIS.] 
AwxoNvMr. Alij torrentem voluptatis NOCADU Torren 
Spiritum fandum, quód voluptate afficiat rycnad 
cos qui ab ipfo porati , diuerfas gratias acci- fexd. 
piunt, Hic autem claré nobis reuelat. myfte- 
rium fandz Trinitatis: nam fontem vita 
nuncupauit vnigenitum Dei Verbum. I» s- 
mine tuo videbimus lumen, Siquidem à Spi- 
ricu fancto illuftrati , Vnigeniti tui radios in- 
tuebimur. Ne»e enim pozeff dicere Domi- 1.Cot.is, 
num Iefum, nifi in Spiritu [anéfo- » 

O R 1G EN 1 s. Bona eft hzc ebrietas, € Ebrata 
calix tuu inebrians,quàm praclarus ef 'Cüm o " 
veró tentationes (int cempeftates;vtiq;& tor- Plal- 15. 
rens voluptatis Dei, erit pramium perfeue- 
rantiz in tentationibus , quod fluminis inftar 
affluet ijs qui vicerüt eas per Iefum Chriftum. 

s. PRETENDE MISERICOR- 

n1AM.]Tuzoponzgrr, Non quafi re- 
&os corde diftinguens à fcientibus eum, his 
quidem mifericordiam, illis verà iuftitiam 
petit; fed perfe&am virtutem veris dori- 
nis, & bonis operibus definiens , ipfam ha- 
bentibus vtrumque poftulauit. Vel fic, q. d. 
Sed non fcientibus eum temporanea erit mi- 
fericordia. Ceterüm pro Iuffitiam tuam re- 
&is corde , Symmachus ait, & eleémofynam 
tuam fimplicibus corde. luftitiam autem in- 
telligit, fecundüm quam ipfis pro merito re- 
tribuetur. 

12. NON VENIAT MIH] PES S v- 
PERBIA.] ÁANonuvMr. Rogat vt anima 
fua nihil patiatur à fuperbia, neue actio pec- 
catoris ipfum à virtute dimoucar. Illud au- 
tem, Jbi ceciderunt, intelligicur in futura 
vita, iuxta illud, 74i eff fletus c flridor. Illud Mauh.s, 
autem, Expul/i funt, vtpote coacti cadere à ^" 
ftatu quem habebant. Quare non poterunt 
rcipsà amplius ftare, virtutibus eorum pra&i- 
cis prz editis, fed non fublatis. 


Oooo ; ANNO. 





662 





ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 

EXGTAM ANCTVY s Auguft. huic Pfalmo nul- 

S. iN lum titulum prafigic: Theodoretus 

un WV. omittit voces illas, vu Jag xupis, fermo 

irr Jomini , contentus folà. infcriptione, 

Spas: uiebius vero negat Pfalmum vel Odam 

infcrib: debere, quód doctrinam & Theologiam 

contineat. Ceterüm titulus, ferwz Domin: , qui 

Dawiddi- pcr excellentiam. Dauidi , diuino munere tribu- 

etur Per— tus fuir, vfque adcó ipli placebat, vt eo magis fe 

— honeftari, quàm regià dignitate crederet. Sic 

Domi namque Deus ipfum appellauerat,ad Nathanlo- 

1Reg7. quens: Hac dices fermo meo Daid. Sic ctiam 

Deu.33,. Moyfen in Deuteron legimus, bominem Dea;ap- 

s ellatum fuiffe: quia nimirum Dauid & Moytes 

b in Deo dedicarint, & hoc vnum fatage- 

bant, vt Deo in omnibus rebus obfequerentur; 

nec quidquam aliud curabant, nifi quod ad Det 

cultum & obfequium pertinetet. — , 

1. Dixit iniujbus, vt dclinquat in jue] 

S. Ambro( legit, ve fibi delinquat velim fe deln- 

gnat; vertit ex Hebrzo S. Hicron. dixit fcelus 

ynp. m midio cordis ei, non eje timorem 

*Dei ante eculos exi, Hebraice nunc legitur, 

1 2303 yv y25-om, neem-pefahhb. iara- 

fab bekzreb. lbbi. 1d eit, Dicit lain 

impio , in medio cordis mei, Vbi cft pronomen 

primz petfonz, pro quo S. Hieron. legit in tertia 

perfona 139 Iibbo, id elt, cordis eius. Nicepho- 

Qai Dus ad hunc locum ( vc Nobilius in fuis ad Six- 

deimquere inam editionem Scholijs annotauit) illa veiba 

ín fame. Tü daaprarery Gravel fic explicat , vt articulus gs, 

ipfe. vel pro dz, id e(t vr, ponatur ; vel careat. pecu- 


liari fienificaaone, folitus fimplicis articuli mu- 
nere fungens. Quód fi vacat, inquit , fenfus 


etit, ac fi dicat : Putat iniquis fe clam poffe de- . 


linquere: fi non vacat, fed pro &«« ponitur; fen- 

fus erit , ac fi dicar, [mquns cogitat intra fe, vt 

peccet. Symmachus veró apud Eufcbium expo- 

nit hoc modo, 4azi «ei dzuBezía; à 454, i oonr 

Baila uu, € cesua?) 218 Q- 96 irme v icBan uA 

duré in Doug airey Td. dei auri doc, T8 dij Diyaa Tl 

d dixiay Sura , lé à ua mias àuvla. Dicit de ancom- 

pofitione imp sntzst cor meum: Non propouitur ti- 

mor Dei ex aduer[o oculorum ci: (ua emm 

spine perdidiffe videtmr , ad inweniendam ini 

j oti [uam , ad odso. babendam eam. Optime 

mco iudicio id explicar Genebrardus per vex.o- 

Ajyíar: Ordo enim e(t, Dixit. imimilus in fcmer- 

apfo, vt delinqvat. ld cft, cogirat apud fe delin- 

quere. In co fcilicet totum eius ftudium & cogi- 

rario vecfatur , vt modos excogitet delin ds. n 

Tetwm ffn- q. d. Iniuftas dumtaxat loquitur de (celeribus & 
dian im- dcliais, quibus Deum offendat, nullo Dei metu 
e antc oculos pofito, tintim curans ea Ll carni 
& fenfibus grata (unt , vt turpibus fuis de(iderijs 

alijfque vitiofts affectibus obiequatur, ac fi non 
eflec Deus, cui aliquando vitz fuz reddenda ra- 
tio fit. Secundüm Hecbrzum veró texcum fen- 
fus eft iitiu(modi: Di£fum prauarscarionis mpi 
Y vel ad impium ) «s medio cordis mei efl. Id e(t, 
ício quid przuaricario didet impio. Regnat 
enim iam peccatum ín ifto infelici, atque idcircà 
legem praícribit peccatoti , vt Deum minimà 
rcuercatur ; imà nec cífe agnofcat , auc cogitan- 


Peccatum 
regnans in 
ampio, ex- 
pelit. timo- 
rem Dei, 


— a—Mto E 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ANNOTATIONES CORDERII. 


do fingat. Hoc nempe humani generis inimicus 
fatan inprimis curat, vt falutarem ab animis 
metum, & Numinis reuerentiam extinguat: cer- 
tus hanc effe expeditiflimam rationem propagan- 
di celeris, & iuftitiz abolendz. Vbi timor non 
eft, qui in officio hominem contineat fuo , ibi 
gate ut mis dpapriu 6 ic CGAQ-, cum peccato dia- 
bolus tripudiat , C- choreas ducit , inquit Greg. 
Nyffcaus orar. 3. de tefurreé&t. Itaque immittit 


1n audacium hominum mentes, € fortis, 
nihil timere, ac ne diuina quidem i rcfor- 
midare. Hac funeftà opinione veteratót ille dia- 


bolus quorumdam olim Hereicorum. mentes 
imbuit, 1jfdemq; perfuafit, vc timorem Dei euer- 
terent. In quos Tertullianus de Przícriptionib. 
Cap.45. vchementiflime inuchitur; /Veganr , in- 
quit, Dewm timendum. itaque libera [unt illu , 
omuia, C- foluta, Tunc oftendit, vbi metus non 
fit, nec Deum, nec veritatem cífe poffe. vnde 
non mirum , fi in turpiflimos errores inciderint. 
In hac claife fanaticorum , Marcioniftz fuerunt : 
& Gnolliii, ahjque deinde fimilis vecordiz, p,wig — | 
quorum meminit 5. Hieron. in cap.4. Ofez: qui nmm — ; 
alebaat, ijs qui fidem haberent, nihil effe timen. Dei ise 
dum, quibufcumque tagdem fceleribus effent aum 
oppreíli. A quibus non procul abeunt quoque ,; igi 
noftri temporis haretici , przfertim Caluinillz, 
n nefcio quà imaginaria, quam fibi fingunt, 
de, line vila parnitentia aut fatisfactione, ita 

quauis flagitia (ia, quantumuts enormia & ab- 
ominanda , obtegi comminiicuntur , vt eis am- 
pliüs nón imputentur. Adeó autein. pec appre- 
henfamillam fidem, & imputatam iuftitiam , fe 
dc talute fua 1ecuros effe volunt , vc de illa du- 
bitare, aut cius amittenda: metu vllo affici,nefas 
arbitrentur, & fummi fzeleris. infidelitatifque 
loco ducanr. Quz fanatica opinio quantam fcc- 
leribus omnibus ianuam aperiat , & falutarem 
Dei ac falutis metum prorfus excludat , quis non 
videi De bono autem timoris Domini (ubdir 
ibidem eleganter Tertullianus pauló anré citatus, 
in hunc modum: Jb; Den, sbi metus in Deum, Bonam 
qui cff initium fapientie: vii merus in Deum ibi mri Di 
gratas bonejFa, C diligentia attonita , GF Cura quaams. 
jolieuta , C adlethio explorata , C communicatio 
deliberata, G* promono emeryta, CF fubietlio ve- 
liciofa, CQ apparitio denota, C» procejfio modejía, 
C- Ecclefia vnita,C Dei omnia. Quibus omni- 
bus omnino careant neceffe cft , qui (alutarem à 
fc Dei timorem profcripfcrunt, 

3. Vi innemret iniquitatem fsam,c* odiffet.] 
Ita etiam legit S. Auguft. S. Ambrofius , v: in- 
memet smquitatem juam, Co odium; Vulgata, ve 
inueniatur iniquitas eins ad odium. Varias huius 
loci explicationes vide fuperiüs in Commenta- 
rio ; quibus hic addendum quod ait. Eufebius: 
Tli à Suvpymhao iré. Susa, di 8e kd usare yrarae 
mi Qicor 76 S36, kdUAemw duris yw, Té desolag duy 
Tic ioSas ie dace ac. d NP rho E'Ceainlu dvstyrae 
ew, às égSaAuois ure e quias ddehotkras, và dipeiy vl 
droulay uri x, uciras. OUnw, gezir, Vavry décpeder, 
É i» 2ífor vi yi 2, Lauri ar UprsLr 0p unu], de rl 
«rouiap duré aeypars 7/y drin, X, dem ipa cx, 3, yin" 
&, * Jie Ti» ui zut dz lap VI). Aughvzdus 9 à vy T(9^ 

igua- 






"gUrERYT- 


-—.— Ee Mun 


IN PSALM 


VM XXXV. 663 


Aix iavziy Ty dusyrig, dex) rà pipa se sipa- — lux eft, hoc eft in homine rerum intelligentia. ANNo- 


7Q- urs dysuiar 32) X4 Séxer.. INam (uam. contem- 
plandi facultatem , per quam poterat. timorem 
Dei cognofcere, dolis corrwpit. fibi spfe, mentis 
fus oculos peruertens. 1deo inxta. Hebraicam. 
lethionem 1m oculis fuis ditum ejt dalose egi[fe, 
vt inmeniat iniquitatem eins , Co oderit, Adto, 
inquit , feipfum. peruertit , ac timorem Dei à 
fmis oculis abiecit , vt iniquitas es manifefla 
fit, € ab omnibus videatur, € snuematur , 
C* ideo digna fit odio. Aperte autem. cin [mods 
bomo fcip[wim peccato tradidit , adeo vi etiam 
verba oris eius iniquitas fint C dolus, Opri- 
mé hunc locum exponit Genebrardus , *Do- 
Inquu — lose cgit 3m con[pectu eius, id eft Dci. q. d. Dco 
De & b vidente & Ícicnte dolos nedtit, vt imwemiatur 
in i imiquitas eid ad odium, id eft , odiofa fit & fafti- 
^ diofa , ita vt eius itia fint faftidio, & incurrant 
in odium & offen(ionem Dei & hominum, & 
reddant eum omnibus odiofum. Vcl, vt pra fre- 
uentia peccandi , iniquitatem fuam euam i 
€ oderit & faftidiat. Vel fic , vt fit odio & fibi, 
& alijs, & Dco. Eó vfque enim progreditur, vt 
cius improbitas omnibus intolerabilis exiftat, vc 
nc quidem Deus , quamuis patientiffimus ,cam 
diutiüs fuftinere poffit, proptereaque de czlo 
quodammodo euocetur , quafi inuitus & coactus 
ad cum puniendum, 


a. Verba oris eina iniquitas (& dolis. ) ld eft, 


Vrbaim- iniquiflima & dolofiffima: quomodo in alio 

proborum p(almo dicitur, Opus eius confe[fio C ma nifi- 

dol fu. C cera, id cft magnificendilimum , & laude fiue 

Píij.:1o0, confeílione digniffimum. Apollinarius explicat, 

; djchaxilo donsplu , smiquitatem. dolofam ; alius, 

diua nia , iniquitas C labor fiue dolor.quia 

nimirum laborem & dolorem alijs adferunt.Sed 

hzc acceptio iniquitatis & doli, minüs propria 

eft huic loco. Quia non fimpliciter hic impios 

accufat, quód dolis & captionibus alios circum. 

ueniant ; ied poriüs quód nihil in ipfis redtum 

fit, vel fincerum ; quippe qui mendacijs luden- 

tes, nullam intelligenti lucem admittant ; atque 

fallaces femper in ore pratextus habentes, fanam 

x omnem doctrinam illudant. vnde fubdit: INo- 

InPi mes duit smtelhgere , vt bene ageret. Taxat. cos qui 
wntintel-.— . Hier : . 

ligero, t C Reimer affedtant, ne vitam corrigant ; [ed 

. V 


bene aganr. vltro fupprimunt omnem dele&um boni & ma- 

. li, quia meliores effe nolint. Scimus rationem ad 
bene agendum hominibus ducem eíle, cam re- 
probi tugitant, ne vitam fuam in melius corrigere 


cogantur. O quàm optanda tamen rcs eft incel- 


"on n, lec us , & nouiflimorum profpicientia! mam, 
Fdiy qu; inquit Moyfes, faperent, c* itin, 4c n0 
pet inel. miffima prouiderent! Ac peccator, de quo Dauid 
ledumà — hicagit, fimilis iumento fa&us, non optat intel- 
"S Ld lectum habere, & nouiffimorum prouidentiam; 


fed & diuerfo infelix moimit inrelgere. vt bene 
ageret: felix futurus, fi fapere vellet, & intelli- 
gere vt agerer. bené. Ea enim cft Dei bonitas & 
munificentia, vt, fi intellectum ab co pottularet, 
vtique acciperet. MagnumDei donum eft intelle- 
&us, fiquidem per illum nos inftruit, iuxta illud: 
Pal. 31,8. /ntelPcct&s tibs dabo,C mjlruam te n via bac qua 
&raditr:s, Quibus porró donum hoc profitalibi 
Püal.1:0, docet: /ntelleclus bouuas omnibns facientibus eum. 
10. hoc eft, intelle&us ,' fiuc intel igentia bona eft 
facientibus id. quod docet faciendum. Bonus 
incellectus eft begé agentibus. Quod in mundo 


Doccemur itaque his verbis, fi quando à via de- rAT10- 
fleximus , hoc vnicum elfe remedium , aperire Ngs con.- 
mentis oculos, vt boni & mali difcrimen n €r- DERI, 
rore nos reuocet: contrà, vbi quisintelligentiam Imteliigen- 
refpuit fignum effe reprobationis. Tales enim(vx ^it re 
S.Dionyli Ecclef. Hierarchia cap. 3.verbis vtar) y vei ci 

, * ' A á s fnm re 
4vreddas d»eeráuarot 1l). cwmtumdo d Owyrociog uou probpationi 
em, E rl Nylorg alque drng3v)Eduaro T)* éPészu 
tid bras d Grhopau. ]mpudeter falutarem diuina cog- 
nitionis. di[ciplinam repudsant , eloquy[que [a 
eris exitiosé prorfus obflrepunt vnd : Vias tuas 
fare nolo. ubsa proptereà iure. mericiflimo 
Dominus apud Ofcam viciffim his verbis repul- 
fam minitatur: Quia rw fiienriam repulifti,repel- 
lam te:quod extremum eft exterminium, & ma- 

lorü omnium grauiflimum.Huiufmodi homines 

aptiffimé Apoltolus vocat defperantes fémetip- Ephef. 4, 

fos, in Grzco eft. àmmára;; D. Hieron. vert, 
sndolorsos , qui videlicet de nequitia & maleficio 

nullum dolorem concipiant. Et quoniam placuk 

femel gnauiter fieri impudentes , non pleudo- 

thyro, fed apertis ianuis , omnes intromittunt 

voluptates ; & malé agendi coníuetudine , non 

feruntur in malum fo, ruunt. Quibus (ait S.Pau- 

linus Epiít.7.ad Scuerum) duce eff quod ama- 

vum, C" turpe quod cafum, C bojlsle quod fan- 

&nm. Quare non miror, quód, cüm in fuum & 

aliorum exitium defperatà mente rapiantur, di- 

uinus Apoftolus cos y Sind defperantes. fe— 

metipfos, vx qui medicinam omnem refpuant. 
Porró rales quoque peflilentes mcricó appellari, 
ad Pfalmi 1. verf. 1. annotauimus, ' 

jf. dImiquitatem. meditatus eff inm cubili [wo] 
Non qualemcumque nobis iniquum dcícribit, meprop; 
fed qui ex certa deltinatione animi (tudiose ma- finden ini- 
lus fit, nec minüs in vitia, quàm vir probus in ati, ó 
virtutes incumbat totus. Sicut enim ia lege "Do- i "S 

. . . . (AntMr. 

mini voluntas cni, C" n lege eius meditabitur die 

ac nocle, quemadmodum in Pfalmo r. v. 2. de 

viro beato ditum eft; ita & diuer(o reprobus hic 

dicitur imquatarem meditari án cubili , feu (vc 

S. Auguft. interpretatur ). in corde fio. Quo in- 

tcrior malitia, & EN obíftinato denotatur. 


Ofcz 4, 6. 


Contingit enim alios , licet aliás non peílimé 
affectos , labi interdum , quia repente c offert 
occafio, aut importuna vrget tenctio , cui fuc- 
cumbanr, Verum Dauid modó non dc iftiu(- 
modi ex fragilitate potiüs, quàm ex malitia pec- 
cantibus; fed de reprobis agit, qui etiam extra- 
occafionem & tentationem pofiti, & ab ipfo ho- 
minum confpextu fubducti, in cubili (uo , ex 
peílimo affectu confilia mali agendi intus co- 
quunt: atque ita,quamuis nulla tc illecebraobij- 
ciat, nullum eos incitet malum exemplum, fibi- 
met ipfi (celerum magiítri funt, abíque impulíu 
alieno. Per verbum porió adstirit, vt lüperiüs in 
Commenrario Grzco expofitum eft, corum 
promptitudo , nec non complacentia defignatur; Quid fie 
quà omn: vi& non bon, id clt, a&ioni prauz ad- affiffere 
dicti impensé incumbunt. Vndc oritur perüna- 
cia, quà in via a iniftunt, Ícientes ac vo- 
lentes fefe ad peccandum obdurantes. Tandem 
ratio addirur , quód illis malum non difpliceat, 
vnde fubdit, A42alitiam autem non odiuit; Theo- 
doretus rcddir, dx iáfwii£aro , non cff abominatius; 
fiue, vt Arnobius verüit,son execratiu eff; S Hie 
ronymaus in futuro cxtulic, malum ton abyciez, 


Execran- 


emni via 
non béna. 





ji 


664. 


ANNO- Execranda profectó ad. peccandmm  procliuitas, 

TATIO- qua nullum non facinus, fiue legi diuinz , fiue 

NES COR- naturali appetitu contrarium aggrediatur. Dici- 

DERIL tur inprimts ajffiffere, vt alij arque alij interprc- 

tantur, vel quia de malo gaudet, vel quia ad ma- 

lum propendet, vel quia malo patrocinatur , vcl 

quii in malo pertinaciter & immobiliter perfe- 

ucrat. Onaff sam dudum (ait hic Ambrol.) is 

via nequitia diuturna [latione permaneat. Dcin- 

dc ( quod deterius eft) non vni tantüm malo, 

fcd omni viz non bonz dicitur affiftere & inha-- 

rere , quia in plura corpora quodammodó diui- 

datur, vt per plura flagitia temerarius euagetur. 

Et quidem non dicitur afliftere termino non bo- 

no, fed viz non bonz : quia in quantifcumque 

peccatis perfeucrer,adhuc non quicfcit,fed quafi 

in via effe viderur, vt ad multa alia progrediacur. 

. 6. F'eritas tua v[que ad nubes. |Symmachus, 
Veritas, & ui oct ouaiSipur,v[que ad ethera;jin Scholio Gra- 
mifericer-. co cil, 6 GaCeuérve ow Vus. dutiplor , flabilitas tma 
el vfque ad. etherea. Reperitur adhuc bis eadem 
fententia rota in Pfalmo 56. v. 11. Magmificata 
eff. v[que ad celos mifericordia tua , C v(que ad 

nnbes veritas tua.& in Plalmo 107.verf. s. Mf4- 
gna eff [uper clos mifericordia tua, v[2ne ad 
nubes veritas tua. Lorinus arbitratur formulas 
Pf3l. 102, iftas omncs effe parazmiales, vt & illam, Secwn- 
"un dum altitudinem cali à terra corroborauit mife- 
ricordiam [uam [uper timentes fe. Vide quz ad 
Píal. 24. verf. 10.. de mifericordia & veritate 
annorauimus. 

7. fufiitsa tua ficut montes Dei, ]. Aquila, dy 
dpi Ispopat, fycut montes validi. In. Hebrzo aucem 
eít illa dictio, quam nocaux ( vt alibi diximus ) 
S. Hieron. à Septuag. folere verti, Dewm; ab 
Indiis Dei Aquila fertem. /njistiam autem. &  sdicia vo 
^D. — cariuftas eius prouidentiz rationes , quibus res 

omnes adininiftrat , quz funt incomprehenfibi- 
les, valdeque fublimes, & inftar abytli imper- 
fcrutabiles . Occupat igitur iuftia montes, 
quemadmodum: diíciplina militaris fuadet, vt 
impetu inde maiori in certamen redeat. quod 
Regius Vates earum rerum intelligens, hoc loco 
rodidit, cüm illam Dei montibus zquiparat: 
quo dido iuflitiz: diuine rgnicudinem , vim- 
rim propé inuictam ,& infupcrabilem potentiam 
ignilicare voluit. Quod autem fcquitur , /wdi- 
€14 tua aby [Jus multa; folet paffim exponi hoc 
modo, vt fignificet,iudicia Dei captum noftrum 
long? (uperare, & etc Weg abfcondita, quàm 
vt corum ratio apprehendit à nobis poffit. Quà 
refpiciens Paulus, velut obftupefactus exclamat: 
Rom. 11, Q altitudo diuitiarum [2pintie C [crentze Des: 
quám incomprebenfinlia [unt audicia eis , e 
snntfligabiles via eimi! Nec inepté huc aptatur 
fimilitudo abyfli. Latis tamen patere Dauidis 
verba, colligiturex contextu: nempe quantum- 
uis magna fcelerum abyffus inter homines exun- 
det; maiorem tamen c(le prouidentiz Dei abyf- 
fum, quà iufté omnia difpenfat ac moderatur: 
ideoque omnem noftram folicitudinem in ipfum 
proijciendam effe, quia ipfi cura eft de nobis. In 
cuius rei confirmationem. addit: /Jomines c 
jumenta. faluabis Domine , &c. quali. dicat, 
cüm Deus ad bruta víque animantia curam fuam 
extendere dignetur, multó magis eum rebus 
humanis profpecturum, Eódem fpectant quz 
fequuntur, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


8. In 2 nl alarum. tuarum. (pevabunt, | 
S. Ambtol. im protectione; S. Augul(t. fub tegmi- 
ne; Symmachus, jz3 aud» 9$/ qv ew dutequ iat, 
fub vmbra alarum tuarum fine folicitudie de- Protidis 
funr. Alarum fimilitudo fatis vira & frequens Dei ea. 
eft in Scripturis , quà Deus exprimit, non aliter 
fe fub tutela fua nos fouere , quàm gallina fo- 
ueat fub alis pullos fuos. Plura de diss pro- 
teétione vide fuperiüs ad. Pal. 17. vet(. 3. an- 
notata. 
9g. Intbriabuntur ab vbertate domus tu2,&c.) 
S. Hieron. pro vbertate pofuit. pinguedinem. 
Duo ponit, ebrietatem & pinguedinem:quz re- 
dundantem copiam voluptatis afllaentiamque 
fignificant, vt non leuem animi dele&arionem 
intelligamus, (ed verum & folidum pietatis fen- 
fum, vnde virtus velat fanguinem hauriat, & ad 
omnem religionis fundtionem in dies magis ro- 
boretur, Eamdem | vbertatem. & abundandam 
gratiarum, zerrencis nominc pinxit Ezechicl:qui Ezech. ,7. 
ait fe vidiffe torrentem de Santuario egredien- 
tem, in cuius ripis arbores erant pomiferz frudti- 
busonu(iz, & foliorum femper virentium pul- 
chritudine fpecieíz, Res arcanis plena myfte- 
rijs, ied qua tamen, ft oculos adijciamus, aliquo 
modo poffit intellipi. Quid enim ctt aliud tor-. gari. 
rens ille de San&tuario, fiue templo, egrediens, fis ef v. 
nili vberias latitiz , confolationis , & affluentis bere 4 
ratiz, qux. ab'ara, & Euchariftiz corinunio- ^ 
UA veludà fonre Edeaco,in animam dcfluit? vn- "dned 
dc fructas illi oriuntur, quos in pié communi- 
cantibus videmus. Qi etiam pede interpre- 
tes hofce duos Dauidis verficulos non malé re- 
fecunt, eofque in. iuftis adhuc in prefenti vita 
impleri volunt. Verüm fecundüm litteram. ma- 
gis proprié hzc ad zternam  beacitudinis vitam 
referenda ceníeo, & ad ftatum futuri fxculi; 
fiquidem non fads proprie, sut non perfe&t in- 
ebriari dicuntur Sancti in. hac vita, quibus hic Sexdi pre 
cfuricncibus & fitientibus promittit Saluaror fa- 20199. 
turitatem, fcilicet in futura vira. Sic quod dici- ;, futu 
tur apud líaiam de fidelibus: Von efnrienr , ne- vira. 
que fiisent, & noa percutiet eos aibi C» fol, quia Vas ag. 
mijcrator torum reget eos, C 4d fontes aquarum !?- 
orahit co5, loannes in Apocal. in futura vita im- Apoc. 7. 
pleti interpretatur, prout etiam. Regius hic Va- 
tes in alio Píalmo declarat , dicens, efdisspíe- Pfal. 15, 
bu me letiti& cum vulis ruo. in. Hebrzoctt, !'- 
fntietas gaudiorum cum vulim tuo; hoc eft, in 
prafenua tua, vbi nimirum faciem tuam , benc- 
uolentir notis pictam & augulftam, filijs cuis 
oftendis. Cm vnítu tuo, hoc eft, vbi es pre- 
fens, vbi cft omne lztitiarum genus, X& quid- 
quid animum exhilararc poteft. 
10. Quoniam apnd tc ejf fons vite. ] Dicitur 


autem Deus vira, & fon: vire, Primó, quia omes Quemar 


nis vica, & fuprema, & media, & infima, Ange- Dew /it 

loram, hominum , animalium & plantarum ab 9/4 & 
ipfo eft, tamquam quadam illius vitz fonxlis f 
adumbratio, vcl paracipatio, clarior vel obícu- 
rior:& omnis vita in ipfoe;ninenter, & ab ater- 
no [ine menfura continetur. 

Sccundó, quia ipfe eft vita infinita , im- 
menía, aterna, rum formaliter, tam obicc&ti- 
ué. Formaliter quidem, quia vita fuprema for- 
malis in ipfius vifione, amore & fruitione confi- 
ftit. Ipfe autem eft (aa vifio, fuus amor, fuafrui- 


tio, ac proinde eft fua vita formalis. Obicétiue 
veró 


ení vids 


|. N.PS.A'LMVM. XXXV. 
verb eft (uà vita, Quia eft (uà vitalis effentia ; it 


665 


non Jaen Quare dicirur, Insifibilis , 6 Incem Auxo- 
cuius vifione,amore & guftu;vita formaliseter- — imbabirans inacce[fibilem: (cilycet propter infini. 1 Ar10- 
ia & beata conüftit, Vita eius infinita. eft, icut — tàm cius fapraomnem creatum intelle&um ele-. «xs cog- 
vifio eius, & amor , & gaudium de tílenüa fua, — uationem,ad. quam perangere mens nulla per fe peni. 
quiz cít bonum infinitum, in quo infinita bona — poteít. vnde à Grzcis dicitur durntaxax cerni per 4. Tim. 1, 
Iontinentur, Itaque ficut totam fapientiam fuam, — evyrg fam, id. e(t, condefcen(wm, dum (e cer- * 5 
torum amorem , cotum gaudium fuum à feipío — nentium captui & infitmira attemperar. vide 
habet,tam ex parteobiecti,quàm ex parte iplius, — qui: diximus ad S. Dionyfij Areopag. de Din, 
vt fic dicam, a&us vitalis: ita toram vitamínam — nomin. cap. 1.4.7. & Mylticz Theolog. cap. t. 
tex vtroque capite, & fecundim vtramqueconfi- — & in Epiltol. ad Caium, & alibi. 
"derationem à feipfo haber; 12. Non veniat mibi pes (mperbis ) Bené ait 
Teri, dicitur vita omnium rerum, etiam — pes fwperbiz, non pedes: (uperbo enim (vt acuit. Superbus 
(fibilium , (ecundüm. effe obie&iuum & in- — inopcre Morali de Peccato norat Lobbetigs no-. '?? Pee 
telligibile, omnia enim ia illo viuunt- per fuas Becr eft vnicus. Ideoque ficut dtu conüfkere vds faci 
ideas & conceptus zternos, quibus illa concipit — non poteft, qui vnico tantüm ftat pede, eoque cadis. 
& intelligit, Ber illos enim conceptus exiftunt — totam incumbentis corporis molem fuftinet ; ita 
omniain mente diuina obicéue, & lucent non 


etiatn néc diu ftare. poteft fuperbus peccator: 


minüs quàm fi foris exifterent; atque hoc mo-.— , nutabic. ille , dubiumque librabic "ein ,. ac 


Necefn. 
num ei 

- dnmen glo- 
ris, ad vi- 
dendum 
Deum. 


do accipiunt quoddam efle vitale & zternum, 
quod nthil eft aliud , quàm à mente diuina in- 
tclligi, Ratione huius conceptus omnia dicuntur 
viuere in Deo, ficut opus in menteartificis. 
Quartó, peculiariter dicitur vita noftra, quia, 
cüm mortut e(lemus peccads , & addicti mori 
gternz, que mors fecunda dicitur, ipfe ab vtta- 
que nos liberauit, &' viram grauz, per quam 
ffemus peruenire ad vitam zternam, nobis in- 
udit. Adde, quód non femel tantüm vel bis 
mortuos peccais viuilicet ; fed centies , & mil- 
lies: imo paratus fit omnes omnino peccatores, 
quotiefcumque fe per peccatum occiderínt, & 
vitam diuinam in fe cxtinxerint, iterüm viuifi- 
care, fi ad ipfum per veram paenitentiam confu- 
gerint. Imo innumeris modis eos ad vitam hanc 
vocat, allicit, inuitat, compellit. 

Denique dicitur vita e una quia eft cauf- 
fa omnium donorum gratiz & gloriz , quibus 
vitam zternam, diuinam, fublimiffimam & bea- 
tiffimam viuemus : tum quia ipfe cft obic&tum 
vite zternz, cüm in ipfius vifione & fruitione 
vita zterna confiftat. Vide plura de his apud 
Leflium lib.6.dePerfcót.diuinis cap. s.& S. Dio- 
nyfiam lib. de Diuinis nominib. cap.6. vbi hzc 
diuino ftylo defcribit. vbi quzdam etiam anno- 
tauimus, quz hunc locum illuftrent. 

IntpzM. Jn lumnne tuo videbimm lumen. ] 
Id cft, auxilio luminis gloriz videbimus lumen 
faciei taz. Ex hoc loco non malé probant Theo- 

logi neceífitatem. luminis gloriz , ad videndam 
eflcntiam Dei, Nam lumcn noftrum , id eft na- 
turalc, non fufficit vt mens ad claram Dei vifio- 
nem cleuetur: quemadmodum nec fol cerni po- 
teft nili per proprium fuum lumen. Ad illum 
enim conlpiciendum fruftra quis fe vii pofle 
fperet luce aliená, veluti lunz, ftellarum , ignis, 
candele, &c quantumuis copiosa. Priore igitur 
loco lumen Dci cít diuina quadam illumina:10, 


tandem gun t in rmnam dabit. Et hoc qui- 
dem errore, vel vnius noxz mortalis ; à qua iri 
monítrum degenerant omnia membra , dum ab 
ipfo nàturz fenfu, & rationis inclinatione rece- 
dunt. Pes fiquidem hominis qui ftare debuir in 
via re&a, fimul atque fupetbia corripitur, illico 
cefpitat & labitur in obliquis peccati femitis ; ad 
libidinem , ad cxdes , ad. fcelus omne. velociter 
decurrit. Ea nimirum cft humani. pedis , id eft 
affe&tus,in malum inclinatio; quam vt fuis limi- 


tibus fifteret Sapiens, bené monuit: Ae declines Prou.4,17. 


ad dexteram , neque ad. fimflram : awerte pedem 
twum Aa malo. Eft virtus in medio (ita: medio tu- 
tiffimus ibis: fi declinaueris, errabis. Dauid ita- 
que ruinam fuperbis timendam , & pracipitia 
culminibus proxima non ignorans, enixé Dcum 
deprecatur: [Non veniat mibi pes phe c 
manis peccatoris non moueat. me. Sed quid (u- 
perbiz pedi cum peccatoris manu, à quà moueri 
Vates umct? An quia firmus ftare non poteft, (ed 
facilà huc illuc impellitur , qui fapeibie inni- 
titur atque iactantiz? Ira profcétà eft. Quamob- 
rem priüs pctit,nc fibi fuperbiz pcs veniat,quàm 
à peccatoris manu dc fua hrmirare dimoucatur; 
quia vbi adeft fuperbia, procliuis eft lapfus, & à 
quouis impellente facilé quis deijcitur : vti pul- 
chré his verbis S. Auguft. locum hunc exponit: 
Non veniat mili pes fuperbia : ff emm venerit 
pes [uperbia , mouet mauus peccatoris. Qua cj 
manus peccatoris ?. male. [uadentis. operatio. fi 
falus es (uperbms , vità. t€ corrumpit qui mala 
fiadeir. Sic ille. Facilé cadit, & in przcipitium 
crahitur, qui fuperbiá corripitur. Nec ait, Ma- 
nus peccatoris non moucant me; vna fufficit , vc 
deijciaur qui fuperbus eft: leui brachio, leui 
vnius manus impulíu cadit, Vndc fubdic: . 
13. [bi ceciderunt omnes.) S. Ambrof.& Vul- 
gata non habent omnes ; Symmachus, £re zi«- 
ei oi ig; igarat TIu) aropday, abiylas, Xu duuseorraa 


qua appellatur à Theologis lumen gloriz, cué- — ewras, vbi cadunt operantes smiqmitatem , impel- 
hens & corroborans intriníecus mentem Beati — Jenrer , C^ non poterunt flare. Quin & apud 
&d videndum Deum. Pollcriore veró intelligitur — Septuag. illud, 4 p Jüzerras , "videtur pertinete 
diuina facies, fiuc ipfa Dci cílentia. q. d. Te nos — ad futurum ; collatz tamencditiones Latinz ha- 





irradiante ac illuminante ad tui cognitionem pcr- 
feclam, te tunc vidcbimus ficud cs. Hlud enim 
lumen gloriz creatum , neceflarium eftad cer- 


bent, potuerant, Pulchre autem hic rationem Superbia 

reddit, cur tantopere fi bi timeat à faperbia, uia eff commw- 

fcilicet communis eft fcopulus, in quem Ara mu feopiua 
nendum lumen incrcatum: quia nimirum Dcus — omnes impingunt, quotquot pereunt. Qwomum vnd 
taniz excellentiz, tanüque fplendoriseft, vtab — imrium omms peecats eft fuperbia: qmi tennerit. Eccli. 10, 
anima,imó nec ab Angelo;aut vllapura creatura, — eam, adymplebitur maledictis, G* [mbmertet eum 15. 

in fuis naturalibus folis conftitura , cerüi claré — 4» fimem , vt ait Ecclefiafticus. Hzc Luciferum 

. '  Toxvs LL Pppp cum 





666 
PARA- Cum cómplicibus (uis, pracipites egit & czlo, 
PHRA- Adamum & Euam eiccit é paradifo, quia per 
$1$ pA. Cam peccatum in orbem intrauit , quod rotam 
humani gencris mail. infecit: vnde morbi, 
luctus, maeror, lechumque, cum damnorum & 
iacommodorum iliade, cum hortore ftvgio,cum 
erumnofà zternitare, Quiz explicatio facilis eft, 
& fuperiüs in Grzco Commentario artingitur, 
vbi eriam ifti voculz ibi, cmphafis ineí[c often- 
ditur, & varia illius interpretatio adfertur. In ea- 


TAYM. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


fcit, cuius potifimüm vfus fic, quando rés acer- Hibraiz 
bz fignificantur : tales enim fzpenumerà non mw wiai. 
exprimuntur fais nominibus , fed aliquo relati- s fae 
uo inuoluuntur , quod ipíe vocat relariwm fine ^e 
antecedente. Ia vt vox ibi idem fit quod im ge- 
henna , de qua tamen anteà non erat fermo, Et 


confirmat iftis verbis lobi : Nudus egreffns fum Yob 1, ii. 


de vtero matris mes,C nudus reuevtar illuc. N bi 
aduerbium 1/luc, non eft in vterum matris , fcd 


' in cpulcrum, de quo tamea nullam anieà. fecc- 


rat mentioneim, 


Spei in 


litas. 


dem quoque Gencbrardus hebraifmum agno- 


IN PSALMVM XXXVI. ARGVMENTVM. 


1. Pfalmus ipfi Dauid. 


edmonitionem adfert ommbus. bominibus 
Propheta, commoncfaciens quidem equo 
ammo ferre res moleflas , qua accidunt; 
félicitates cueró. malorum. bominum e 
profferitates , nequaquam beatas exifhi- 
mare, im miferas nuncupare. 


PAR APH 
OLI emulari in malignan- 
;tbus: neque zclaueris fa- 


cientes iniquitatem. 

Hoc autem, ANoli emulari , Symmachus 
quidem , se contends ; I heodocion veró, 
fie irritare, interprceztus eft. Ideft, Noli in- 
eitari ia imitationem iniquorum hominum, 
cüm eorum videris profperitarem. Et often- 
dens inconftantiam felicitatis, fubiungit: 

2. Quoniam tamquam foenum 
velociter areícent: & quemadmo- 
dum olera herbarum, citó decidét. 

Hzc ctiam diuinus Iíaias ait: O4 
caro fenum, C omni gloria bominá , qua- 

ff. fos feni. Exffccatum eff fenum, c ce- 
cidit flos ; verbum autem. Domini manet 
in eternum. Hoc & beatus Dauid ait. 

;. Spera in Domino, & fac bo- 
nitatem : & inhabita terram, & 
paícéris in diuitijs eius. 

4. Delectarein Domino: & da- 
bit tibi petitiones cordis tui. 

. Per omnia docuit fpei in Deo collocatz 
omm v^ vilitarem. Qui enim, inquit , in illo fpem 
fixam habet, & ab illo pafcitur; bonis ab ipfo 
fuppediratis perfruetur. Excellenter autem 





Mali non 
«mulandi. 


I1ía.46, 6. 


d. VaÓuic rd haCi. 


DlagghMcm tictips «rdc ár2 pomo 6 
vregtirm. , Cigeo LX) agar d 
«vea iloyra. ^u med: vu dÀ vij orz- 
vnogos dyS eg arum dunutgJas X dUea- 
Eat, uh ugwoe ax voyi(fem, d3Aías d 
po9or arovgiy, 


RASIS. 
zug H mUOaLUAw Gy mrontpéuo- 


/, udpoic, tenós Cha Tc mi 
drag Tho dyouian. 

Tà 9t,uh exon £55 m" Xuan yoc, ut 
QiAoreisd*0 dà Orod'oríio , uà ra pipt lu g- 
porsLauy, dyr] TE, uh mae9Zuva etc. Mipwrim 
Tj) c-paropuia cv erm, T. esc )nouivlus 
&yTo; éUxArgiar Salgdp(O e. Kaj denis 
m iUgoruitg To cre9oYaieor Ema]. 

B. O'nuca »yópr" (aU Xore- 
negabo yro4, C. dod Adoyeoa 
xhon: Gro borecuritg. 

Taóma x, 6 vi» (on à H'ouizz, Tlaou 
odpE yóproc, Q az dom dota dyDesizra die 
di Soc vópru npa 9n. sóproc o dy Sot 
&v18 ierit, 70 3 pua xve la y] elc ov 
eig rz, Téro di ng) 9 utyag AaGId. qu. 

y. E^m(o d xvpir, € zoia 
vypnsóna, € xa (aoxYra Tl ln, 
G zouuanDnaw c) dira aver tuTR. 

à .Kaarevebnroy TS xvzjs C da- 
ca dora airiua cm xul iae qa. 
Aid rarum idiJaEe d ei, Sly Iríd o v3 
x4pd Jor. O' 32 ele uror prz m AA TTC", Y) 
va àurd soittiybuf uot, 7 Ur dud. Xopms- 
qr da Sd Sero Nadaw?). ua qpiphrrac d 
aX. 


^ 


IN PSALMVM XXXV. 667 
véUEorrai més , oi Puto Wydulpor ch) hac conf:quentur, qui continuam cum eo od bip 
9 andi coe üurriy oux jan, conuerfationem veras effe delicias putant. — 1, 54. 

&. A'moxdow oy «vehe xveny s. Reuela * ad Dominum viam nre 
1l,o 636v c'& , vd) £xn(or $m. duy, tuam , & fpera in eo: &t ipfe boss" 
Xo dv'es Troc a, faciet, - 
s. Kalifoca ex Qc vb) 5i- 6. Et educet quafi lumen iufti- 
xa.iog uolo (ou, wo) 7o xeu (ou dc. tiam tuam, & iudicium tuum tam- 


, . 4*5 
uem Sea, quam meridiem. 
T Dig ova E rivriv 2, m ode rede Dco, inquit, & teipfum , & tuas adtio- 4 p« 


dvd yr; Yorag dord esesoydptjonli. Nv-.— nes offer ; & ab ipfo auxilium expecta. Nam €— " 
q0c0 012 3 wash Eolo alas Y Nipor, Jy ipfe vt iudex iuftam fententiam profetet, & lu. 
dresmp/e1 0,7, Aur i» ampio), 9.) — celebrabic te, & illu(trem reddet, vt omni- 
457.09 d mua italac pionucpias vo Qa c. bus fis clarus vcluti meridiana lux. 
C. Ynoaysow wd xo , x) 7. Subditus efto Domino, & 
ixérdu(Coy dy, Ora eum. 
Taura somup eid oc,7retdu vu! 9x xoCep- Hac igitur fciensjobtempera Deo guber- 
varnG aij map durd Ti draÓd dissi.  natori, & perge ab ipfo bona poftulare. 
MuabauDNe b TOxaTAoP.- ^— Nolizmulai in eo qui profpe- 
Udo & vi 39 aur , 6n drlpum o ratur in via (ua: in homine facien- 
zrordv Coe vouian. tc iniuftitiam. 
Kd» mra 1d wc moWed eoesaiosu upon ua) Si quempiam videris praué agentem , & 
x? pàr q«espdpos, ph duscegyic , x urót-— (imul fecundo flumine ferri ; noli indignari, 
vos el) xriow user Qe. Tiv 39 dA quafi nemo mundum hunc gubernet. Hoc 
enim fignificat id quod fequitur: 
8. Define ab ira, & derelin- 
que furorem: noli amulari, vt. ma- 


y) iu you por" 
L e p)» $» 0*5 D e 5, 
n. II2vj eu oor opyticyC £yxa- 
, , ^ , L4 
T&JwT SUu0* p» GORUTANS Gss 
, *. ^ 
zrovnedusax. ligneris. 
, uw e , * * . . 
0. On oi novnzdooudpos £o2o- 9. Quoniam qui malignan- 
Spdubiorrao" oi 5 mulos tur, exterminabuntur: füftinentes 
Ty XpoW , cuoi xNwegiouuilon- autem Dominum, ipfi heredita- 
0 yu. . bunt terram. 
» w , , € ^*^» 
í. KaifnoMyo, Gd uisrapE: — 10. Et adhuc pufillum, & non 
6 auLapruosg € yrüceg SvTómo crit peccator: & quares locum 
dT, xg] d tih dope. cius, & non inuenies. 
12, OÍ é$ medi; xAvgovous- — 11. Maníücti autem heredita- 
man lb, wa) xa (prev Sow 1. bunt terram, & dele&abuntur in 
7436 eipiime. multitudine pacis. 
M3 Zn; àwy7] T cÜutetar, 3902 mesc- Nc refpicias fccundas resillorum , fed ex- 
uem vo 36A(Qo, C Oderser GAe leer, Eu 59 fpeclato finem,& videbis perniciem. Etenim. Marfueri 
49, En ir udi dd Selas Ir Oe zdcàu- certus efto , quód, hi qui à diuina fpe pen- 5, 
TEC draptlrurnc , C ao» certi eesategi dent, & manfüetam vitam clegerunt, in ple- 
phot Gor £r drea uectuln Ó elpim d/xre- no otio & pace degent, delicias habentes 
Aun, E vplui évorrz uóriugrTé cwueiJórog permanentes , ipfam conícientiz purita- 
? guae m. ol disi evegruapo sÜnstpía tem : hi veró qui temporariz felicitati con- 
Suéfurrzc , suyas diEorros ? ue2foMu), .fidunt, celerem mutationem accipient , 
TIonvs I Pppp z & ; 





VALE 


ane 


PARA- 
PHRA- 
$IS PÀÁ- 
TRVM. 


1 nfidia im- 
piorum 


vA. 


Iuflorum 
fr»salitas 
diuit js p- 
fier. 


* Vulg. 
die 


Proborum 
Dou cu- 
rAm babet, 


668 
& omnimodz obliuioni tradentur. 

12. Obferuabit peccator iu- 
flum: & ftridebit fuper eum den- 
tibus fais. 

1. Dominus autem  irridcebit 
cum: quoniam profpicit, quod 
veniet dies eius. 

Et per hzc confolationem iniurià affedtis 
affert . Oftendit enim, peccatorem quidem 
rabie percitum effe, & furere contra eos qui 
quieram vitam amplexi funt: iuftum verà 
iudicem illius conatum irridere; vt qui ccle- 
rem ipfius finem pracuideat. 

14. Gladium euaginauerunt pec- 
catores: intenderunt arcum fuum, 

Vt deijciant pauperem & ino- 
pem: vt trucident rectos corde. 

1$. Gladius eorum intret in 
corda ipforum: & arcus corum 
confringantur. 

Eumdem fenfum hzc habent cum fupe- 
rioribus. Nam edocet iniuftum quidem om- 
nibus machinationibus , contra eos qui nihil 
peccarunt, vfum fuiffe;verüm fore vt in pro- 
prios laqueos incidat. Gladium enim & ar- 
cum, vocauit diuerfas infidias. 

16. Mceliuseft modicum iufto, 
fuper diuitias peccatorum multas. 

Melior eft, inquit, ftugalitas cum iuftitia, 
quàm diuitiz iniquz, & affluentia iniufta; 
Deinde oftendens vtrorumque fru&um , ait: 


17. Quoniam brachia peccato- 
rum conterentur:confirmat autem 
iuftos Dominus. | 

Brachia peccatorum , vocat practicas 
corum vires, feu potentias. 

18. Nouit Dominus vias ini- 
maculatorum: & hereditas eorum 
in eternum erit. 

19. Non confundentur in tem- 
pore malo, & in * die famis fatu- 
rabuntur: 


20. Quia peccatores peribunt. 
Omnem confíequuntur opem , qui vitam 
criminis expertem amplexi funt. Licet enim 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


xg] M9 coadoOeo ray arn. 

i. Tlagorspr sroy o djsara- 
Aoc 9v dixauor, C fopuZa im^ ater 
T4 c ddoV(ac durs. 

ty . O! 0$ xvpiO? Guys di s- 
T0 dymv, on pepe Ara , on leet f 
üMfeo. curd. 

Kaj 4/4 véxur co Saoluylà és dd mu. 
tA eeseplpa, Aeityum )9 oY 14 ma. 
ez ugr Dvrsdrm xj utum xt yl vv 
d7resyupra Boy Vopipur vir dA Digguos 
X815) sg ard vn v Ey veiphotec, d'a d) 
Tuiy€ap avrd TAsuTld avesopalvra, 

i. P'onebaiay £aza 2 6 dpuae- 
T0k, fr ety y loy dura, 

Ts xa (aGa A iv Thuy o Y. ré, 
T8 cao, és £9; i kaodia. 

i£. H' pou.data, ary. éco 
eis Tat Xaediac aurdy ,X2] rà Za 
duy gturei[3cín, 

Tl üusli £e oi evoseipnD orc gg) 
vuUTA j/svoias. (uidu'oxei 3 ac randa. 
vrais ud)p. à dioc x? v. idle idunzéne 
x&y pn?) uic un 2a vai c rotiz d olxeitug a1. 
mora] Trait, P'outalas 9 «gj miZoy 
xbDuna T£ c d/a0oegc VinuAat, 

ig, Kpriosoy aAfyoy TO Qixara, 
Varip mi Gy aacra Adi ONU. 

A'nelray euo) utei drogiomuwc üuTu oXda 
mueovous zhuiTs ; x qipisciae dlixu. Elya 
d'errioc ? duporleer Eze prion, Quei 

i£. O'n Begyioes diuapra- 
Adv gupteifiloyray VaosneAt e d 
TÀc 0ixcticug o xup Go, 

Begrriovae dusaprohd» TG apeaurxds 

up) duvducit vac, 

wd. Dueoxe xUeiC" Tac odds 
quy atat, C x2 meovoula. diu- 
TU) iz aidyat ctu. 

i. Ov nd ouotuoS ovrt e» 
Xu£o ome , C 6v üuipz Jud 
xp rios luy 

x. On oi auagra?oi OmAs».). 

Dlden; "WaoAnU«c: eveooiaz , 6i d. 
wüsdor (iov ales por. — Kdy yip 

euugo- 


—— 


IN PSALMVM XXXVL. 669 
euutopdic afei7riono , xpéTTwC "EemQd/. in calamitates incidant, his fuperiores eua- ds 


vorra, 0 , wg) xoi Dpodpw, Glas, dunt; &, communi inopià graffante, à Deo ,,, ,,- 
«Dg T8 9w Àj Vor) 3 aora pidas C. coejc quantum fatis fit, accipient , & adhzc, (cm- 11 vx. 
Tioic 7 adaviun TeroAguc vow dryaldv. piternis bonis perfruentur, 
Oi?ttyeg E xveku, da —— lnimici vero Domini , mox vt 
"à PoEa rivo) dris , xg) UVe- honorificati fuerint, & exaltati: 
Ai, , CwAbrorrt; Gv xxm Póe deficientes quemadmodum fumus 


&ETOJ. * defecerunt. int 
Atl dt, Un oi Suopuz c 4/3 Tc oixelas Dicit autem homines ob propria pecca- improbi 
vt [»mudl 


e niouías dibesrmoi, ( 259» di9 carm ta Dei inimicos ( càm parum temporis flo- 7,4;,,. 
2ebvon, ko] d'éL arr 17) bx Gs ud dé/-  ruerint, & | illuftres ac clari effe vifi fuerint ) 
Bowilon ) 3axloo wozrvü domus, vt fumum diffolutos fuiffe, 

x&. Acsi era, ó djumpmi^$e, — 21. * Mautuatur peccator, Sc ^ vr. 
xg) x Xoricer à 96 SouuO" oix- non foluet: iuftus autem mifere- 
TEp&, xg) 9i9 my. ' tur, & * tribuit. * tilbuet 

x9. On & &»voyyrec duy aa. Quia benedicentes eum, he- 
xNnegvouta um yl , () 0$ xa a-. reditabunt terram ; maledicentes 
papdpoi dev, Zavelpd.Uiovray. — autem ei, diff peribunt. 
Tí» TÀ quEipys A'Cegdu Ó Si Hoc Patriarche Abrahz Deus promi. Ges. 11,. 
&nr[ciAgm* E'uAcy ew má; diy Arme 0t, fit: Benedicam benedicentes te, c maledicen- 
Ej 196 xglaepidpus ct xalzegeoua). tes te maledicam. 
xy. llaeg xvejoy à danfó- — 13. * A Domino greffus ho- ; rur. 
ta a terra xerdltwerau, xg] minis diriguntir: && viam cius »m 
ql, dày nid $'&Ara. volet. | 
xj. O Gs mícw, d xa(geu- — 14. Cüm ceciderit, non colli- 
airerow 0n. xvo4 C» dYnaeía detur: quia Dominus * confirmat e 3 
xáen curd. | manum * eius. * fuam, 
Tára yap(t dei «52056 M vi db-— Hac vtique de cauffa benedicit quidem be- 
AcyErva T)y. d'iutuoy , vov dà wolzesuduoy — nedicentem iufto , maledicentem veró pari- 
voit coit duel Ceray 7reid i bursa c xa15/941 — bus remunerat ; quoniam ipfe iuftorum vias 
Tic T) dixalav odis, Adware 59 dia dirigit. Fieri enim non poteft, vc quis abfque 1«fe 4 
q$ arie ydotr ON , dutuifar ódwez/ma ipfius gratia, fine crimine , virtutis viam de. 4" 
$ dprie idóv. Xuuepy € Mlysoi m; siG — ambulet. Adiuuat igitur illos qui talem fibi 
yum TOY oxo7rlr, wa) A&Ci« xaT! às euo. — Ícopum propofitum habent; & neceffe elt vc 
deauti» ci al) xviow € dpirs, «esÜu- — ad virtutem obtinendam , humana diligentia 
Map ayÜosozrilo , wo) 9elar «vesuileus, — cum ope diuina concurrat, Sic enim, licet 
O'uze 53 aJ Juan mort 6 eludasld o. — aliquando is, qui hoc iter facit, prolabatur, 
pelas oissdjo Qe, T Drelas den/dluse v2-.— diuinum. tamen auxilium conícquetur. Ita 
Etras, O'vrecó.96 29 eesocfaizuc Aa- — diuinus ille Dauid, ciim impegiffet , & ne in 
62, Q erm 9 rap vduusÜrez 6c 5h, | terram corrueret periclitaretur, diuinam gra- 
Va) ví 9v/ac ydovr (Go WZia om, tiam confecutus eft. 

^Á. Nero" Pjpoule, 2 9 ^ ay. lunior fui, etenim fenui: 
Fylhegma, vg) Gix didor diu iy» & non vidi iuftum derelictum, 

xa reuuduor, wis p avíj4z ncc femen cius quzrens pa- 
auis (TS erue, nem. 

"P" TU» 9. 4 a , 
xs OO AmiuiutoasiMazda- ^ 16. Totadie miferctur & com- 

Pppp ; modat 





670 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


»^^ modat* iuftus: & ícmen illius in 


sis »4- benedictione crit. 


* dp Cüm fuerim iunior, & nunc fenuerim, 
emunt — non fcio me vidiffe iuftum diuinà prouiden- 
tültus: - i. : ' . 

1a — à deflitutumn. | Etenim. iuftus iudex , non 


paru, modó ipforum , verüm illorum eciam qüi ex 
feiwr. | iplsnafcuntur,omnem curam gerit. 

27. Declina à malo, & fac bo- 
num: & inhabita. in fzcculum fz- 
culi. 

Cum hzc igitur noueritis vos omnes ho- 

, mines, & virtutis malitia jue prz mia didice- 
ritis ; fugite quidem fceleris fpecies, contra- 
riam veró viam ambulate, vt fempiternis 
bonis perfruamini. . 

28. Quia Dominus amat iudi- 
cium , & non derclinquet fan&os 
fuos: in ternum. conferuabuntur. 

Iniufli * vero punientur: & fc- 
men impiorum peribit. 

29. lufti autem hereditabunt 
terram : &  inhabitabunt in fzcu- 
lum fzxculi fuper cam. 


Dew fe Cüm recto iufto5ue fudicio vniuerforum 

me[iria me- : ] . " 

riu «- Dominus vtatur, remunerationcs ftudijs ac- 

smt. commodatas dabit: & quftitiz: quidem ftu- 
diofos omni curà dignabitur , contraria veró 
eligentes, radicitus eucllct, Sic, cüm vtro- 
rumque fru&tus oltendifer, deinceps edocet, 
quomodo iuftitia , quz Dco accepta ft, 
exerceri poffit. 

3o. Os iufti meditabitur. fa- 
pientiam , & lingua cius loquetur 
iudicium. 

31. Lex Dci cius in corde ip- 
fius: & non fupplantabuntur gref- 
fus cius. 

Decet, inquit, & linguá, & mente diui- 
nà oracula circumíerre , & hzc femper me- 

Msdiratio- ditari. Sic enim virtutis (tudiofus, quid agen- 

nu [ru&iut dom fic difcens, intrepidus & immobilis ma- 
ncebit, fuperior fa&tus ijs qui illum deijcere 
conabantur. 

3. Confiderat peccator iu- 


ftum : & quzrit mortificare eum. 


* Vulgata 
emijit vetà 


yéC& à d juu" xg) c anoo ato- 
T8 &ic dUNoy lap ctu. 

Kaj víQye d» ya) 6 feac AO uy, ex 
old a Sao, dp Be d'inas» ^ Selac tpnuor 


e»esróias trouduos.O' dp To J'ixaie xex- 


vic, d uires Tf , dod egi v ce avid 
Quody/am, eacus moiéira, xud tuiías. 

xD. E'ouvoy oro xax, C 7roig- 
(y cya Sv, € xa uenia cis cdya. 
cudyG", 

- Tama Tofvus cid óc drapmc dyes 
mi, wd) pta ire dpa, ga) V kg. 
xlac T Eoi yeiog , Qd Unas m T xgxias 
TO éid n, 6d dors JV clo pav rias Gd or, fra 
dy) aleyiue VaroAatonre das. 

xt. On xe" dram xoay, 
C dx &yxa (a) A ric ónis auri" 
Hic» aida. uA a V levron. 

A'yquoi ) éxdwilevran , ol 

, E , ! 
avípua a ef» Eoo S psncs"), 

XJ. ANixouoi d$ xhmesvoutis eai 
ylo, & xa ackmacuny dàg aida 
cidvG» &zr. aturiis, . 

O'p9i wj d maia xexad nett B 0 7l 
Aus xU CA0C , co£97 Ducit Toig E2nmd 4b uci 
mc a rnó 07i; monat?) x; 86 pA m d uguo- 
auurc teggac, 7rdon; atisad xd turas: 
Tác dà vdyarsin. aves eopduc , dvaandod 
ave op piC uc, Oro 18; Gtarteys d eiZac Xap- 
rác , didagu] Aorrhr , 66 frtgy vhs T 
Si Qi nat p3dau, dvrsiozus tw, 

X. Xgoua Uixala usnerhc1 (o- 
dbi , Yo y Ados aur9 ^a And 
XpiGiP, 

Ad. O'youO? r$ 9s Gy xaolia 

3 ^ » t , 
eund » X dy VaonkeuSicera| 
7a. dia (2j. a. T8. 

Dlesemd, €nci, xd» 5 Aeon, xdy 78 
dfzvoiz, vi Sia Azyia. afeiqipeis , xay là 
quu ui)tmm iet d imexdl c. Qi'ra 99 TÀ 
«vegxTé uarSdyoy 0 cii dperic tegchc , 
d Pipe pei «gj doa Aso Qo T) ala. 
Ay Guscv fon eieouu uy aexyyuoulp Ov. 

A3. Kagscé ó dua pru?oc voy di- 
xau, C Ünrá T8 3oarra ou avv. 

, « 
Ay.Q0 


am 


t 9 


IN.PSALMVM XXXvVL 671 
Ay. O' Hi eie O^ uh £yun - 35» Dominus autem non dc- "^^^ 


TOY QUTY etg TÀc xeegs avra, iem 
"T ul xa aia ra| dye, 9n 
X£J1 n:04 ayvi. 

Aiztóerse à. Uu. 26A , nif melon ut- 
Art gri ptorkegy ngleerutua uy ali). uri- 
plo, A&À di óc qiblera] vit Dingisy 
9 d tazómyc, E2nGusL bor ^ac TE) mrerw- 
eX» , 94 ovu ]ntuéisag avi; T€ suaíTa 
TU) ual av , dXX "Gal md ey Qo47Xád 
mU dierua, 

Aj. Y. moputroy T XU AOV JE QJ- 
uid Tl olov ayTE, X, pad e$ 
E xa uk? "egvniC au 06 & sa 
NEA QUARE Ta Nds Np. 

TaiíTx Tis uiuasqgxxoc qlé Soo 
exe5€ us Ntor, wg) tuc xendyen QUOg. Ta 
Yüuec. Ojms 30 kg) v vf mue»vn (io 
Pioftan abr. xz) eno u. uio 
vU, ug'iuuv doa ds Yerongu dc , wa) Ue 
jy duapreDay vo pira 9v TO». Ej 
qu, rei moNM drid TO ub vus Opdy Ti 
ad oto clo nuvelar , euorac So. 1 

"s vr Taj TU MP ot z. 
£ Eido» vv ace Vartgue- 
M Xo £n akgoudi.or dg TOig x£- 
duc S s Aufgas, 

Ag. Kaj zrapiA Sav , xod id 
Gix. lj «qi or CVEP Xe] 4 
&ip£ln 0 ve G" dyrs. 

Ejdt 52. à véjas AaCid i * ZagA Ba- 
eelac Td TA B», Tic T8 A'Gtosa? on U- 
eaió Q» ? elec, X, Nadc r& A'upiatsiru 
d vapntariar C 7 dau? dor,O T8 dIotUAs 
Toxd2 cu) d sito mv Sara , i da- 
Ay àyrGt aocot rui wx üM ur, xg] vli 
doglorcías, V, 3 vrasuDe S ear. Élud nec vci- 
yup Toi, dkdezmig dadoon Y Gueóuy dUui- 
gar d7réiggat, Oerud'uc di épn efuitr, 
8 uétoy üuTéC, dAd. Q 96 Cxeiriv zr. 
4g T4 rov JÀY urultu id vAcoctr, Ela ra- 
uy piae eiz spei Q evuCuMu, 

- aas axaxiy , C ide 
m 0n igiy rv 
dypura eipmixd. 

MÀ YaveDé os , qnoi , eic vx muejr n 


relinquet. cum: in. manibus cius: s'* 74- 
: $5 5 IRVX; 
nec damnabit cum, cüm iudica- 


bitur illi. 

Diucríis modis eadem dicit , vt frequenti 
medicatione tenaciorem rcddat memoriam. 
Dicit autem. Dóminum | minimé defpe&u- 
fum effe hominem iuttum , ab i iniquis cit« 
cumuentum; neque zov ipfis qui 
iftiufmodi máchinantur ; fed effe&uruni , vt 
rctia tranfiliat. 

34- Expecta Dominum, & cu- 
ftodi viam cius: & exalabit te, vt 
heredi ltatc capias tcrram: cum per- 
erint peccatores, videbis. 


Cüm igitur hac didiceris, diuinam fen- api 


tentiam expcéta, & leges propofitas cuftodi, 5. 


Sic enim & in prafenti vita illuftris eris , & in 
futura fempiternis bonis pertruéris , & vide- 
bis zrumnofüm peccatorum fincm. Deinde 
quoniam multi moerore afficiuntur, quód 
impr&íentiarum minimé videant fupplicium 
iniquorum , mcerità à rebus. pratenitis futu 
ras conficmat, 

;$. Vidi impium | fuperexal- 
tatum, & eleuatum ficut cedros 


iiber 

36. Ettranfiui, & ecce non erat: 
& quazfiui eum, & non cft i inuen- 
i. ad cius. 


u Demi- 


Vidit namque magnus Dauid , & finem puis fu- 


regni Szülis, & ftragem tyrannidis Abfalomi, PT 
& fuperbiam & interitum. Naas Ammanitze, i^miew 
NM. 


& vnà cum faftu. Goliathi alienigenz mor- 
tem,& prater hos aliorum non paucorum ar- 
rogzntiam & vltimam perniciem — Meritó 
igitur illorum felicirstem flerilibus arbori- 
bus comparauit . Euanuiffe autem | dicit, 
non folüm ipfos, verüm etiam corum loca. 
Ceterüm per hzc. memoriam. demonftra- 
uit. Deinde rurfus admonitionem & confi- 
lium fuggerit. 

37. Cuftodi innocentiam, & vi- 
de zquitatem: quoniam funt rcli- 
quiz homini pacifico. 

Ne rcfpicias, inquit, in przfentes ca- 

lami- 


* 


PARA- 
PHRA- 
$15 PÀ-— 
TRVM. 
Nontam 
pra (entia 
gnam fu- 
fnra cotn- 
fideranda. 
* Vuigat. 
fimul. 


* Vulgata 
nen babet 
cft 


Maligsi 
diuites mon 
dmitandi. 


JEmulatio 
quid, 


a. E(À. 1,7. 


1.Cor.10; 
il. 


Ga21.4,18. 
Ibid, 17. 


( 
672 
lamitates, fed futura expeQa: nam erit 
tempus, quo ijs qui integritate & a«quitate 
vfi funt, metces congrua rependetur. 
;8. Iniufti autem difperibunt 
* in idipfum: rcliquiz impiorum 


* interibunt. 


In illo, inquit, tempore, etiam hi fua 
przmia recipient ,, communem interitum 
piaítolantes. 

9. Salus autem iuftorum à à Do- 
mino: & protector corum * eft in 
tempore tribulationis. 

40. Etadiuuabit eos Dominus, 
& liberabit cos, & cruet eos à pec- 
catoribus, & faluabit eos: quia fpe- 


raucrunt in Co. 
Iuftitiz autem operatores diuino auxilio 
perfruentes, etiam falutem confequentur. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Avried, dA eps gs i MODarG, 
1c a1 50 9u6)t, Gr Q mis d'aAénm Q dí mm 
tatur, ondulliow)) à (vesc iin aacic, 
29.Oí 0$ m apdisoqun i Eo ollecubn. 
(»^) rdi € dys, ra £yxa aA du- 
ua a mu az e6ay noli?) 
Ev dneio , Quol, mul xsipd wg) dro 
vu boiyeea d lr , xomy Vao,Apormt 
Ue. 
AU. Xuymeia 3 vuv dixaloy a. 


£9 Xveja, x Nzz tegis tig auri 


i» Op wugd SA enc. 

M Ko) Boris av ois xeu. 
€ p firerau auris, C dee áray dy- 
Téc e aua pu dv C qaod turae, 
OyAma ET dUTY. 

Oi 2i J'ixguomuin, (gy ra) niic Selac fo- 
Tre "SroAav orm, v ce meas mwiorray, 


COM MENTARIV S 


JS4OLI JEMVLARI IN MALIGNAN- 
IN rinvs.] Cüm omnes homines di- 
Bd uirum res profperas molefté fer- 
re foleamus, przrfertim fi fuetint iniqui, hoc 
diffuadet in exordio: Ne imiteris , inquit, 
malignantes, ecfi diuites facti fuerint; neque 
prauaricantes, licet ex iniquitate diuitias ac- 
quifiuerint. Siquidem indignari, & ad zelo- 
typiam commoueri , vocat aemulari. Vnde 
Aquila, 5elj dimicare , interpretatus. eft; 
Symmachus veró, noli contendere cum faci- 
norofis, Hebraica veró ledio , moli irritari. 
Quale eft illud, 1p/i irritanerunt me: & apud 
Paulum, A4» «mulamur Dominum? «femu- 
lari autem elt fibi eciam optare bonum illud, 
quod quis proximo adeffe exiftimauit./Emu- 
latio ergo indifferens eft : ac interdum qui- 
dem bona , vt, Bonum autem emulamini in 
bono femper. E. contrà vero , Aemulantur,in- 
quit, ves soz bep?. nam inuidentia num- 
quam bona effe poreft , cüm fit triftitia de 
proximi felicitate. Noli igitur , inquit, irrita- 
r1 4d imitandum , cüm malignantes videris 
profperari: Neque zelaneris, id cft, ne beatos 
illos pratdicaueris: nam cdm paululüm flo- 
ruerint, ex(iccantur, Q uid igitur habent zelo 
dignum , qui paululdm floruerunt? Pulchré 








7l writ» Fab rss e ua 
uisu Gras dd moi doi r8 o Yero ptm Gr mes- 
otuície" MB uus, Qua , 9c aompsooudyuc 
xdy wAwGis* pad qüg c"avouUrrar, 
xd» dE djuxías cvwwegiQe i T? zAa- 
véir, Th Ag. 528 ipsSilem , wx) xmé eic 
nouas, c al n2 Ayer. O90 6 A IL 
has, uà dfaud yu, Ypuirs;ow* ó di Zuu- 
Mg B , uh qiorcínes paxstooi* » di 
E' pai, pu ipbSaCs. üoroioy 9 , AUG rapi 
ÜhAuay us, xd) cog. TlavAo , H' oXg- 
ÜnAg,Ap siv wietor , To dà (nor , 70 u- 
ASC gg] (trf Vapapyen , Ó mupeira) vul 
7ri^ae vevüpagay doa or. Mic» 9ous à 
P 5A Bs, xz) dyaSbs VU ien* ede o, Kapbe 
JÀ (nA&&n c» quA maiori, T uvas 
di, ZmXWow Uudc, Quow , E xeAdc, O 
39 Q90 9» vx d» Jom wn" dja- 
Sic, AU a £X 05 B arias dUnwso/a. 
Mii ipu. Br , Qno , cec. pápmow ort. 
psLovd pis ópdly dÜSwüvrag , Mud Civ, 
Turíc pd ugxdeuDe. Trpo Nor 53 di- 
S&T« Dtehorray, Tí Er Voss ÜnAa- 
mw oi «ej, óA9ov dyOÁcurmc; KaAdc 

di 


s 


—— € 


IN PSAL 
di dure 2g yaoi; mpeinact. Kdxcira j9 
«ej c eo ? Day eph i rem 
3 avatva, 4 S uc Enpaivor?) H' emrei Gn ul 
«ej irs laApd cipia vo, Ka] x€pduap- 
quA ui quA sU2a) ut* eo S oe Eoo xh] 
p YAdd és mper, THTÉÍS) ul 
evejc ipsa dngghé. Kaj » Q x, Av (c) 
mupikAucd» ut, ayrl 8 UzTkuuiaut , £ic 
QSào 1GaAor, 
9^. EAnISON ETII Kyr1ON.] Elprrai, d 
miAcÍa 2i dpyrh, Varo 78 wax e. qoitow, 
d»aS4. A mpEtjas v d ra0 9a uà ét 
8c qompsc , evespemv) Varmódor 7$ w2- 
Xs deus Vida eje Sd» Vail. 
Acixyugi X) 79 7 Uzid Oy xaAbr , € Un ux 
drórnQy T&o, Vr ^A, Kad aamridira 2 du. 
E'yuhatdi.or 20 78. dixaía , Q Uvritorx 
Vx duró) S4o( d mue-levay 320. mto - 
Sow divas mondi xad, 7) "up dur 
xopryetdav da9 dv Yaoi ar . xri di 
dzrema4 ? à» 08 yn xa Gian , f3. 7575 Gin 
«ve/cngieor, Aiaqsesrsuc du vóbgor) 2, 
quis To, oi Pupla) Fysuior T aveic durür 
OpuMar ye, T Seien 2o) iar iraxesapdpor e 
olov zz/aputd vri, 78 vér utotrn dom- 
xac,uv Q "rata vu émÜupufuo(a 02691 Cr 
xa^&. Ka(ggugá 8 xvelu, xz) 0 $ dv 
aficaldur eun wexaS apply (Ge , dic duua- 
& dien t Col Yin dps, vie (uo moie an- 
7B cd pas (rive o wa fiejoy aiueg. 
f. AHOKAAT*ON TITO KYPION THN 


o^ox.] T? daoxa7vlor ,dvr) TE, Huxguval 


Vanrádstt qo vr ; iu xgereceeirsLtadp Qo, 
d Xd qantes, x) olo dyanéxaAopqop uc ioo 
1pxocva. Q 6 Ui $n qaripai ovi orcdid oí vx 
d*ald, OU Vra A: Ka] ooied c. qat, 
eri 78 , 0t £y iiptpa xj Qavtege v9« & d. 
xoiocwu n Yacduces xaporéc, Ka] 1n auti 
Segni px) TO x0) uat au Oro y, c utem 
Gpían. Tàxpuo mu, h Ó usce xeu aei c8, 
0 oU xeu a6, E o idoxi ug ou c er gsauTal - i£ài- 
ei xn 3 pnonppían, 5 7 dxpaloy ond edt. 
àc 93 1 uten Co t 7$ ps ig)15 qure, 

70 d'nuóoia Q i 0 dt mal rr, TE 2er9d 
«X01 ci goihad quzir. H'aromnad, arri T, dEior 
€) Quric Yaod € d$ mf uWorn, € aV &r- 
Qua oU onc d» cl à Urbe popa (ia pravo 
ydp ne, 4 Üsiac iau Waroxgu 4 Emaxorfe-) 

H'drri 7,78 Uond'ie(a aui eicpoor Zoiod,Y ir 
xpuila audiuocóny d^uy cic Qc, Tous 

Tonvs I 


MYM XXXVI. 673 


aurem eos oleribus comparauit: nam & hzc coxw- 
cüm paruo tempore vifum recrearint, atum diii 
minimé ferentia, illicó exarefcunt. Vel quo- za va. 
niam in pracedenti Pfalmo dixerat , Et ma- Harc 
nus peccatori non moueat me j confequenter. elerum in- 


mandat non zmulari in malignantibus , id vea 
eft,ad imitationem eorum non excitari. Nam 
& illud, 7pff irritauerunt me, idem eft quod, ,. t. r7. 
Tiill;runt ,ad inuidiam prouocarunt. 
3. SeERA 1N Douruo.] Didum eíl,quia 
perfecta virtus eft abftinentia mali, & actio 
boni. Cüm iraque hicà pranorum imitatione 
abfterruiffet , fuadec exercere bonum , fpem- 
Que omnem inDeum proijcere.Demonftrans 
quoque fpei bonum, & minime illud inutile 
effe, fabiungit , Er ipbabita terram. lufti- 
tiam crim cxercentem, & in ipfo fperantem 
Deus non defpicier ; fed camquam' fub pa- 
ftore. bono pafceris , fruens bonis ab ipfo De« pe 


feu fperan-. 


fuppeditatis.. Tabernaculo autem comparat sese» jr. 
terr: huius incolatum; propter vitz breuita- 
tem. Excellenter utem hacc confequentur, Dew bora 
qui in delicijs habent eius confuetudinem, & e 
diuinorum oraculorum auditores exiftunt, 
& corumdem meditatione affiduà delectan- 
tur; quorum etiam omnia defideria in bono 
replec. Delectatur quoque in Domino , qui 
purgatos anima fenfus habet, vt poffit man- 
ducare panem viuum , fcilicet viuificas cius 
carnes, & potare fanguinem falutarem. 

f. Rever A DoniwNo v1AM rvAM.] Re- 
uela, id cít, finceré bonum perage, minimé vend rd 
fide; fed aperté & quafi reuelaté. (is probus; «iuda. 
vt etiam Deus in aperto tibi bona retribuat. 
Vnde fübiungit, Ez edwcet quafi lumen, td 
eft, quafi in die, & manifefle retribuet fru- 
&us iuflitiz. Et adhuc clarius hoc ipfum cx- 
plicans, ait, £7 indiciung tuum tamquam me- 
ridiem.ludicium,inquit,tuum fiue quod ipfe 
de te iudicauit,fiue quod tu iudicafti,& pro- 
bafti in temetipfo ; educet in meridie, qua 
clarum lumen haber. Quemadmodum enim 
meridies eft pars clariffima diei; ficinquit;pu- 
blica faciet, & omnium oculis exponet bona 
tua ; fiue faciet, id eft , in futura vita te luce Boni ]ucem 
dignum oftendct, fi cu hic ambulaueris in ijs *' ^^ 
qua Deus refpicit ( Nam qui peccat, abícon- 
dit fe à diuina infpe&tione. ) Siue, q. d. Defi- 
deria tua in opus educet, occultam tuam iu- 
flitiam in lucem adducendo. Hoc igitur cüm 


Qqqq fic 


BRUM 


LE RE 2 








S- o 


m Mtt QA 


674 
ci fic (e habeat, Subdizus elo Demino, & nc de- 
nuvs pA- ficias, fed in ipfo fpes tuas habe, mandata 
TRVM. eius cuftodiens, c era eum , qui poteft (up- 
SwbeBi, peditare bona. Eft autem fuübie&io volunta- 
?"^ — riusaffenfus, fcu approbatio. Deinde cüm 
ha&enus confilia dediffec,rurfus repetit,& ait: 

7. Nor: &MVLARI IN EO. ] Cüm hoc, 

iuam inquit, ita fe habeat, ne mireris, inquit , ho- 
" d minem iniquum profperari; neque imiteris 
bem. — profpcriratem quz ex iniquitate colligitur, 
ncüe fimilia facere. contende. Sed licec illi 

omnia aflluant, ne indigneris, neque zgré 

tuleris , quód improbi fupplicium non 

luant, fed in profperitate degant , sc fi nemo 
mundum hunc gubernarct. (Nam illud infi- 

nuant verba illa, P? »alizaerss , fiue cogites 

mala.) Neque multa exacerbatio, & indigna- 

tio,te adducat ad illos imitandos,quia eadem 
fuftincbis. Q uamobrem fubiungit: 9 4oniam 


Malims-. qui malignantur,exterminabuntur. Hoc ni- 
ieesi. mirum ait effe emolumentum przclarz & 
i» gmulandz illorum felicitatis. Siquidem ma- 
net cos ira in die irz. Qui veró ea quz placi- 
ta funt Dco agere fatagunt , & tranquillam 
vitam eligunt , conftanter obtinebunt terram 
quag poflident, à nemine deturbandi,& bo- 

nis cius perfruencur. 
10. Er ApHvVC rPvsILLVM. ] Explicat au- 
e in tem illud, 9uafi fenum velociter arefcent. 


eoi ,st Nam qui temporanee profpcritati confidunt, 
feme. — celerem ufcipiunt mutationem:& frequenter 
multi improbi , qui illuftrem apud multos 
gloriam obtinuere, inftar aranez. fubito dif- 
paruerunt, vt. ne veftigium quidem co- 
rum fit relidum, ipfis profundà obliuione 
obuolutis. Alio autem fenfü non füpeterit 
peccator, prauo nimirum habitu fublato, fe- 
cundiüm quem talis exiftit ; fiquidem locus 
peccatorum eft malitia. Masfnuetos autem hic 
iterüm vocat cos, qui faciunt voluntatem 
Dci, qui femper, inquic, ftabilia bona poffi- 
dent, neque rerum cuentibus turbabuntur. 
Q uid igitur,inquit, quód non folüm ditefcat 
improbus, verüm etiam infidietur iufto, & 
tolererur? Quin nec hoc te turbet, inquit: 
fiquidem przcognitor rerum Dcus , nouit & 
improbi fubuerfonem , & viri iufti toleran- 
tiam. vnde fubdit: 

12. OnsERvABIT PECCATOR] 
us Improbus quidem,inquit, frequéter irafcetur, 
dianiur, : 


Maní[neti 
flabilas 
jsnt. 


EXPOSITIO PATRVM GR.ECORVM 


ST Ov fao , Caorle. xveoo , ng) 
yh d Qieuao, do^. cic iwiortza quic iArid. as, 
QuAd'rTuY durd. Ta cceocrtoy uermt s ung) au 
T À és, T8 d'usatdD pw yopryéir dya9d, Era 
dt amy, bolo D cvytamitw. Eins 
cvuuAsUoue daci TéTÉ » "ram diaAau- 
Bares, xa) troi 

Ü. Mu narAznAOT EN TO.] 
Tus, (noir, Grec oorr Go, ph uj pali, 
Quow, dÜosvrey co grougr xa 15 9wóut- 
verunt papatio y Ud auugras &x. o avouías 
cvyxegrudp/o , und evegrriy itia 
TE Üugit, QAM Ci ag) x pouu üurd qi- 
prod 7 ymo, ph d diy, udi duc Qópes, ün 
tà did ónn dínlu oí. srorucg) , do Cy dDn- 
vía dfsoyumy, tc uh sm(Be sli) wriom 9d 
rorrQ ( Tro 53 35 , ew vmpLeoe iron 
Aoyi eS T moIve3. ) Mir 6 06 mraes- 
Eus ut , xg] To daost , or oaoxiodon c 
Iuukaudyr aud , ng) roulé: va aura, 
Aib izrd^A,O^n oi sremptoóufpos zeoAollpsh. 
Shcorray, Tío. voy d Aguapdc ird 4) 
nbus doming và xlpd Qu. Mines 59 ao 
7&6 Ópyh Cy Ypa. üpyc. OL d rd dpigd 
TU. Sv Earmd doy anda orm) Emend; 
Cir eesmpsulpoi, GiGadoc Veuow lu? nasi. 
aum yin, Ur" idee ptis por, na Tj). 
Ti Perohayaucw dgu dy, - 
Í. KA zt oAtrox.] EpyardA z,Q'ed 
AXópy Qe Tu 0 FasDnegr Sfowrra), Oi 53 vii 
«vesexaípo óorpieja. Subpoui Te , Tt ytiar 
d'éyarray vla) usn Go Mus. x, meat ool 
7)/ rovvegv , ^aegy cx pg mot xn- 
capo d Ear deco nc islas Vaiprm Sta- 
viowaety ie und é 1yvog qup NeroMitUsa), 
BaÜeiag ^ ome waa etonz &usit, Aog 
Ji ex ma d 6 dt proe, na aprye pus 
xoxicézeoc, waU. Là suiróc Vaw, eroi C t- 
"roc d uapma dv 8 xgxia, Tegeic dà dymuta 
Tr4Àm xa^8, sho ro 9ORAA TS. OVE TO 
T46, 0l 7t ai roTk , Quai , Ci eoua. xralvra vat 
doa Sd yd) 4di meg Ya vic euufAalre- 
ev ^zzogiigor)) Té d», Dwor 9n à pbroy zT 
b monejc, dod End] mi d apio, 6 
0v) at péiray, AP. yy ud Téro oí, Qvz1, 
TiegTTTO" Gecyrteit 20 06 occid c 
TÉ gump? 1l. walacestli, vd) vi Qizala 

alid Veo uela). 89ys C724: 
i8. TlaTATHPHEETA) O AMAPTOAOZ.] 
O' pncera) Di, eroi, sp hediae 6 oes 
x 


, 


IN PSALMVM XKXXvVI 


x?! TÀ divalu, v Cina dUm, wo) drei] 
raa d'uodid , xd) Favmphad role user 
tala GaAc ,PA€y con vla uera Col 7 idias 
Mon lnedas iyd (Bo. A0Ad vi o Sarà 12- 
15; O di xvex (Ov duae raj tna dore 
AErrOe dud vgj uumór Qe. )eMovra/, 
(no, esed dc durd 1 2e es tls. Tlaga- 
nuxylui dà Jfd véétey voi; id ppt eoesc- 
Qip].O vas Sv souigtoci tros t pars Cy 0d artym- 
€9)yn &uGit EQiguT) Ti sud, A) indo, 
V'outaías tanacus(o, Aa TTC enar jdy jo 
Eituc cria Don voi, dakoi, v; 7rdom v üp- 
T wuvozA Las T6 Vouiouo xeaT tv, Ti "fjurgt- 
qui H' poptqaía iura ei cA oi 61 6 TR Car p- 
d iz dO Et auméc Quaw r orien es 
aat?) xy Turic olkeiaue 7r ^ac a eram Y- 
Taj C ayoisaegc dUpeSrnov) 0 d itatoc d dei. 
vay mui Gia an Gui, Aid. 30 DES vm 
enuadiat , Tu« dfgQüpac mizaro Edeka, 
E/t d" a? qgj vta &rréapdpa oi sommes) 
Popzuj , fotuln dà 32uosa. Tacrsydi in, 
Ti s 
ig, KrTEIZZON OAITON TQ AIKAIQ. ] 
Aid mívslu v 71 arias eidisa) aeo, 0n Dt2- 
mor Quoi d pce pe dan » hrs a 
€ Darouiat. Aid 3j. O'n Begoiorc diuatg- 
quA dr suvpifhiowray.Degyiovac ?rdauy u- 
9j Fomzalc «là yug xaAdv, ied n i 
&wTl ipyal/óusSa. OUx. Com , dno riom?), 
dad cu. pirewro), mwrtew, v EH agoud 
d'urapac auTpl Cu2er]ei, iia culen35- 
gray Tous roy X; vo, Sub Pod oy mr Ceayiora 
78 d qgpru?& E71) dt TJ) Qingian ví i6) ; 
Y'arevg or ras. óm£ b Xvpua, Se»,ern- 
2aufareray prov , &urdv, V1eeoqud c di 1- 
Se) sU, cene 1. T'orà jo. dauuórom sg) 
uvSesqur cO wupo, Tu Vus T Ovas 
bnpci: tt v42/1(0, iefugo, 
i$, TINOZKE! KrriOz TAE OAOTZz.] 
Tó jedíoxei , ivi 38. oizeigra| , 4 57 T8 
eats "lanus. O' JÀ Zupa Ov, ces- 
€id« xvexO)» muc Tukege TE. ducum, 
Wrot 01) Wraquo qd lus au Gi, xNnerouías, 
Oud Jy àysec Q^a dei, T) cese Douü 
Quz Su wd) mtreSz. yutraLovra, 29 7j 
xopnriofa, dAd wg, » xonesiouja aura 
ek addya ga), by foroic QC amu once 
oixeia (Gaius, H' va Cxei2ur A&)À x^nes- 
vouíap &urüir Vel dneiva didfg, Ad. wg) 
ei ric Dro, 50e xaapoc aM OC, TII D IRaAO- 
Towvs I. 


675 


iufto, & infidiabitur, & minabitur omnibus , ^7. 
viribus, & obíeruabit modum quo dcijciat nivs va- 
eum, vitam cius nequitiz fuz reprobatio. TRV X. 
nem reputans. Sed quid inde ? Dominus 

autem irridebit , inquit, eum minicantem, 

& irfanientem : irridebit, inquit, przuidens 

eius fubuerfionem, Ceterüm per hzc iniu- 

riam paffis confolationem adfert. Quando 

igitur , inquit , improbi fupcraffe íe cxitli- 
mabunt , tunc iplis mala incumbunt. Id- 

circo fubiun jit, GL«diuz cmaginaneruzt.q.d. Tett 
Tametíi gladij ; & omnis geücris armatu. ;, bu. 
rà iuflos inuadaot , cum fe vicifle putent, Hes acit 
quid fiet? G/adims ipforam intret im cor- mu cf. 
da corum. Yn ipfos, inquit, intidia. conuer- p... - 
tentur, & in proprios caffes incident ; at- 

que iuftus omnigenis eorum iníidijs fupe- 

rior apparebit. Per diuerfa enim arma , di- 

uerfas infidias infinuauit. Poffint quoque 

arcus intenfi effe fermones praui , gladius 

veró lingua acuta. Quid tandem? 

165. MELIVS EST. MODICVM IV- 
sTo.] Hac itzque de cauffa fciendum eft, 24cm 
praftare cum iuíto paucis. contentum effe, du di- 
quàm abundare cum iniquitate, Qui fic? 2 
Quoniam brachia peccatorum. conterentar. 
Omnem eorum vim , figurate jrachia vo- 
cans, quód illis operemur. Non dixit, Re- 
fecabuntur , fed Conterentar ; id e(t, vis co- 
rum in malo deficiet; fiuc marcefcent, Tale 
el & illud: Centere brachium peccatoris. v(l. to, 
De iuftis autem. quid fit? Confirimantur. '* 
Quod Symmachus, inquit, fufcipit: ees. 
Congruenter autem pofitum elt, Cozffrmar. 

Cüm enim à dzmonibus & homin:bus con- 
cuterentur, diuinà gratià fuffulii, con(tis . 
terunt. 

18 Novir Dowisvs vias] 

Illud zewiz, pro familiarem facit, vt in 
Pülmo primo fumitur. Symmachus veró 

legit ; premeuit Dominus: dies immacula- 
torum, fiue fortem ipfis przparatam,. Qu ua- Tempera- 
re nihil ijs nocebit, quód ad breue tem- mpra 
pus contriftentur & inopiam patiantur : nam ^^ 
per tolerantiam exercentur: verumtamen 

& hereditas illorum aterpa crit, dum fua in 
pofteros curé. tranfmittunt , Vel Peredira- 

tem. corum vocat bona quz ibi habebunt, 
quoniam illa eterna funt. Quin etiam fi quod, 
inquit, tempus difficile ijs immineret; iufti- 


Q 444 2 tià 


676 


coM- tiifuà, & in Deum fpe , moleftias effugient. 
cnet Vel in tempore prauo , quando peccatori- 
TRY M. bus intentat iram, non confundentur; quin 
& in dicbus famis, fiue tempore calamita- 
tis; vel famis rationalis audiendi verbum 
Dei, quam Dominus minatus cft, à Dco, 
quantum fatis eft, accipient, & ab omni ma- 
lo liberabuntur. Átque hi quidem fic : cete- 
Proferit« tüm quid peccatores? Peribunt. Siquidem, 
wh. ^ inquit, qui gaudent iniquitatibus , & manda- 
tis Dei aduerfantur,quando ad modicum fue- 
tunt recrcati, & vita ijs iucunda vi(a fuerit, 
inftar fumi in nihilum refoluentur. Quam- 
obrem haud rerum facies, fed exitus confi- 
derari debet. Sciendum vero coniunctionis 
iflius variationem infinuare , hic alios intelli- 
gendos effe peccitores , alios veró inimicos 
Domini; quamquam Aquila & Symmachus 
pro ver? ponentes c eofdem effe fignifica- 
rint. Dicit autem Dei ofores, poftquam pau- 
luhim florueranr, & illuftres vifi fuerant, in- 
ftar fumi difparuiffe. 

21. MvrvanrrvR. rzccaTOR.] Vult indi- 
Zt care tzntam effe rerum. immutationem ; 

py paupe- UD 
r.c im Vt fapenumeró isqui diues habebatur , ad 
seb cntam deueniat paupertatem , vr pro victu 
neceffario ad vfuram accipiat , neque tamen 
habeat quod reddat, & in duplex malum in- 
cidat ; tum quód non habeat, tum quód ab 
illo repetantur quz abfumpfit. Iuftus autem, 
cüm inops putaretur , & multis mifer videft- 
tur; ad tantas diuitias effertur, vt etiam alijs 
vribuat;& in tanta gloria cóftituatur,vt qui illi 
benedicunt, diuini etiá fauoris participes eua- 
d:nt;qui veró ipfi maledicüt,Deo quoque ex- 
ecrabiles exiftit. Symmachus ait,Q ui ab ipfo 
bznedicuntur,qui veró ab ipfo maledicuntur. 
23. A DoMiNo cnzssvs.] Deus, inquit, 
Inf:rwm | expeditas illi ad virtutem vias facit:cüm enim 
rien placeat ipfi vita eius , neminem permittit il- 
lum fupplantare. Ipfe enim dirigit iuftorum 
vias; quádoquidem ficri nequit,vt homo quis 
abfque gratia diuina redté ambulet. Illi au- 
tem qui à Dco dirigitur, profperé omnia fuc- 
cedunt. Subiungit enim: Ez viam eius volet 
vald?: id cít,profperabit cius actiones; Sym- 
machus, c via eius profperabitur. ui enim 
ad virtutem fe promptü exhibuerit, diuinam 
prouidentiam confequitur. Vel fic: I(tiufmo- 
modi hominis greffus diriguntur; cuius ni- 


Via iufli 
froijera- 
TINF. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Gun GL] , n2) Tii eeoc 9r VAvrIdA Ca- 
QuuEorraj gu xuAsmd, H' Óp xaipi mori 
pd, 9m ópyló. VraA vci dipapreDok, , d 
xo Taie) S iow say, dd. gg) Co fukegit2u- 
48, Ifrot Óp xatp cuutopa v, 9 Aoi Mp8; 
Ur Woreionot xvei(D, 79 dxsca) Mor zu- 
pis, «xod Sw d'iorra) al) Guo pxeias , Xy 
TrarrG dycDahcorea, qomest. "Ka] evo 
tÓp &'eq. OÍ fi dpapzaDo! ví ; A'oMrraj. 
Oi tápsu, troie, dd ixiauc y aleorTu, nd) 6r- 
armétdpoi Tot eveserd) uz TS Su, Üra 
«6j üAioov Sura) abi ap6c , x Deis 
&uTut 0 Dio vegan , omi dinh. eig 
yb undis dyaAwSroorray, ew 9 dé cxo- 
me 7 aea dur Tic Ode, dd sue 
Cx[Jd dc, T'etor dà dc » 8 cuudtous iraA- 
2a , do9u did com scéir rc duapre?d, 
éripsc d rd c i£ pic si xvelu 0 ura A'i- 
?gcy) Zipuity Oy arii T8 2, mv i) Dei 
xóTicréc GwTEc ideiar, A61 di, énoi 91o- 
puc; ar DAioor aj 9teurnc, C Jibarnc t?) 
opa Qas€t, wa7rrà dixlao diuum. 

— X4. AANEIZETAI O AMATTOAOZ.] 
Báperaj cizreiv , ón moruvm 623 prm ood 
7r par pat Tuer tóc yo aiu Tot You rra 2 
917» eic o2 2) Twy ip yit aria nie daret 
4 dvayxaias irit otii uà iwarepéir dXm- 
Jeu rad dorsi vpn ni à 
Cdryó d cesar atit dp dya ow, 
O' dtd sopucrelo mime v das De 
&kbC cv 2 qoi; ao XA 0iC ei To 78 Gt Qipt?) Ai 
Cr, ec € d»)cic pru did óraj, C Er monia ite - 
Diu En, ei Xj vé dU Mou rac writ 
ceuuuiriydy amu! $ ex S8 dUjdptias* muc 
d mae fuc Eme, 6) meg Tul Sod. 
O' Xp uz, 2 00 A0 sudpol tram Ua" 
durd - oi da malzosulpoi vm aun. 

xy". (IATA KYPIOY TA AIABHMATA, ] 
A'rientó is üursel ewe ymiET 236 aT dpt 
ali) 0d ic 6 9o iva pecwa dp o 39 dur vf 
Bio, dta Aur» VaroxtAil es id, &uTQ 
39 xau 7 dmakwr 0 dc errel dd wa 
ver, d. Desomor diya Ücias v doxroc a utiles 
6d /caj mia, Evcd'udpo dV ard 0s "rad (n 
x pàr qiperau, E'npépen o0, Kad 9 0d iy dard 
Üpotad 0062 pa* dyri ri uod aio d ra C med Ede 
durd «6 Xp Maroc Vido dur! tvod 7) Tdi 
99 Gdeizapd io meson ei d perlao, Ücla 
e»espuUda rer ay. H' vw, T& sudvu d ad - 
ley! ma xgvslUoreca] d fo Gh ppm rep ad 
eqé. 


IN 
c$iden c] ÜuMi Ó Subc cdpeD3, Kd» mci 
Quai cuj Si T8 Gr, ola TU atÜosizrnmt, rr €iocy 
«eats, M ei; Guapriap «bipariva| m 
0vy Xep&i à 9356,20 ad it ajaxamizes, itu) 
awopSol, tmqiper 99 , O'n xveioc ai menpill 
X6ioe 2911 T8 18i idía »yeiog Tov ori mr iy6:- 
pets eazip xg) rà» exeo tír io AaGiA. 

xí. NroTEPOZ ETENOMHN,] Ei; zAeío- 
ya minespoelar 78 va evuydp/a dc imegxalt 
A4, 1t taU xou , óc 0 CuxAnnagic. 
E025 , 929 nim OQ». dae 3)e»c ov 
Aou ax&iegr (aco , Un dd rore eid or dpuuoy 
iyxgraAn tÜgra iczo SSU,IOW. didi ric aor 
durd. & Gy] ela wglagdrrae wasric dya98. 
A'mrb à 78 d pru, vla) rámuv onpaly dza- 
Socwilw, Ovx &m di bye Sirm, 
dAW byte eiu Dyor reri zo, Ets- 
GUupor dera) dà Disou (Oo, d'onuiis yaeur, 
dc 0 l'a. v) drafnor Ot, trow £i or Tí 21; 
Blu cli fiusegs 6E, alil v2, xdxeiyoy 
miti Cp dUOmria, ji) rue ooyorat aug , a 
x9) €rsesic iru px, inem, Tà dà , Alo «bà 
Wukegy, TC mar 23 adc T8 diga dUipoa- 
vías duAoi, voe fd senudmer, mit dg 
eveory pats, vut ifa Abnyir. 

xL. EKKAINON AnO KAKOr.] A 
qutlu 8 tl aviar Yarcgurior eui 1€ xa- 
x, eveoab ts ior di d da 99, MaSórn 
99 Tu 4 ggxáne y) dptris Fb ydep nar To 
éxelynt Jp) Gnwodras ip donet d o daBir, 
a2) 50A» Lp i Qoa aiphamSe Td ai. 
pri. Ev o2) 38 iuzmeeov, OU. 50 9 erotv- 
yh uóra T8 xx dpxei, dI qa) alo 58 
dja98 ipjasttr. dei eveozéira]. olor, &i 
erejc Tu! un uM Ten vy», Q 4 cdv Y2- 
doisdc, € uà zosorees]] dtp riadc Kaj vl ex 
máu to axmoigdc, quaiv, Yo 98,6 v] 
&u Tic doaSd piro n. dmvexdc, H* ym 
Xp yor , vWptpfiz]e tic alcdva.Tívo n- 
ereizudpot , 6n MAN dan apo, iro 
Eni i4 uf. 9v Ui 19 d naju, Q d mupó- 
era) Téc oizetue, na) adavileudpue Roo, 
dal dime cu] Umtegariéi, 

X. ANOMOI ÀE EKAIQXOHZONTA!.] 


PSALHMVM XXXVI. 


677 


mirum animo Deus valde placet. Ft fi quan- co u- 


do, inquit, contigerit, ipfum (vt humana res M*sTA- 
RIV 
ferunt) praui aliquid committere, vel in PCC- rnva. 


catum labi non deferit eum Deus,fed rurfum 
renouat;crigitque. nam fubiungit : «i4 Do- 
minm [upponit manum, id et , propria manu 
ipfum erigic,non fecüs ac Prophetam Dauid. 

25. IvN1OR rvi.] Ad maiorem confi- 
matiónem eius quod docuerat, tamquam te- 
ftis oculatus loquitur,(iue exempli gratia;fic- 
ut Ecclefiaftes. Eco, inquit, à iuuentute víque 
ad fene&utem habeo experientiam eorum 


S PA- 


[CO : u: id;ffe iu- Inf ne» 
quz dic nempe, numq am me vid ffe i def itmitur 


ftum à Deo dereli&um ; fed nec illos qui ab emi bono. 


ipfo defcendunt,in penuria omnis boni con- 
fticutos. per panem enim omne bonum figni- 
ficat. Non dixit autem inaorifo, fed in prz- 
terito,derelicFum, id eft, extrà relidtum. De- 
relinquitur autem iuftus propter probatio- 
nem,vt Iob:é contrà vero, inquit,vidi. Ouid 
porró? Tot die miferetur, id eft, m ipfum, 
quàm pofteros cius afficit profreritate , vt 
etiam alijs fufficere poffint. Ila autem verba, 
Totá dicjomnigenain roftum beneficia decla- 
rant,rum opum, tum óperd, tum verborum. 

27. DECLINA A Maro. ] Hanc igitur ob 
cauffam, defiftendum tibi eftà malo, incum- 


bendum veró bono.Naàm illi qui mzlitig: vir- Fugiendum 


tutifue przmia didicit, bonum eft 
quidem declinare, hanc veró exercere; & fu 
gere quidem fugienda, eligere veró eligenda. 
In tua enim vtrumque eft. poreftzte. Nam 
fola fuga mali non fufficit ; fcd boni quoque 
exercitationem accedere oportet: vt, fi v. g.à 
furto abflinens,tua infüper impcndas;& fi;mi- 
nimé abundans,bencfacias.Et quid inde? In- 
habitabis, inquit ; terrzm, & bonorum cius 
perpetuó particeps exiles. Vel, fecundám 
Symmachum , Quicfces in. zternum.. Hoc 
perfuafas, quód Dominus diligat iudicium, 
fiue quód Deo cura (it deiufto , & non de- 
fpiciet fuos; fibiQue: deuotos ; fed pérpetcà 
ipfos dejender, 

i$. IN 1vsTI VERO PV NIENTVR.] 


maim, c 
illam (acum 
bonum. 


Et quoniam, inquit, iufli curam gerit, iufto «Dou ni 
iudicio wtens , congruas cuiufque ftudijs 4«*?r» 
meritis tri- 
retributiohes faciet: ac virtutis quidem Lwer. 
amatores omni curá- dignabitur, przua- 
ricantes autem extirpabit. Deinde, Iufli au- 


tem beéreditabunt terram. ldem enim repetit, 
Q444 ; vt 


Ka] ize, Qua, 78 divas teorie, di- 
xaia 2o utdp Ge xpizd, «eos qutit vci 59n- 
m dua Ti abndécdc awuici* X Tic AU 
d naioswum Vogg de didis e rd rm xndéug- 
sias ric de mapavouürruc I£oNoflpdUzei, Eiz, 
Afuauol ds nAwpovopiticwm lud Tav (20415 


COM-— 
MENTA- 
R1VS PA- 
TAYM. 


Cni Deu 
epem ferat. 


Verf. 2. 


Sul inente 
fe exaltat 
Deu. 


678 
vt confirmet promiffiones , & vclit nos eaf- 
dem frequenter meditari, ad conftantem ha- 
bitum confequendum. 

3o. Os 1vsri MEDiTABITVR.] Exhorta- 
tionis gratia, iufti diuitias recenfet. Nempe, 
quód prater dicta,fapientizinquit,fuz cogui- 
tionem ctiam illi largitus firDeus-D;fcernens 
veró quz dicenda (int , alia quidem recenfe- 
bic, alia vcró filebic. Labia enim fapientia 
ligauit fenfu, & fenfaté loquitur ac filet. Vcl 
quoniam iuftum & fan&dum appellauerat, 
non dixerat autem , quid tali faciendum 
effec, qualifve cffe deberet , defcribit hic cui 
opitulecur , & qualis effe debeat. iftiufmodi. 
Quem igitur , inquit , propugnat? Illum qui 
medicatur fapientia, & iudicat iufta. Et quem 
prztercà? Illum qui etiam legem in mente 
femper habet, tum fcriptam , feu mandata 
Dei; tum naturalem,(ccundüm quam difcer- 
nimus quznam agenda fint, quz non. Iftiuf- 
modi, inquit , viri non permittit greffus füp- 
plantari, neque à bonis auerti , tametfi pec- 
cator millies infidietur, & omni arte vtztur 
ad euertendum . Vnde fübiungit : Cor/fide- 
rat peccator. Quamuis improbus , inquit, 
omnia moucat vt iuftum Izdar, non permit- 
tit hoc Deus, neque tradit illum. manibus 
impiorum ; fed neque quando iudicabitur 
illi, fiue examen faciet eorum quz contra 
ipfum funt, neque tunc condemnat, cüm 
nouerit cius propofitum & longanimitatem. 
Vel cüm iudicatur fiue càüm fimul cum pec- 
catore iuftus examinatur. 

. 34. ExrEcrA DowiuvM.] Hanc ergo ob 
cauffam , vel cüm circumueniris , fuftine , & 
ftude facere quz placita funt Dco. Hoc mo- 
do enim remunerabirur te, gloriofum red- 
dendo ac diuitem. Ef exaltabit te , vt ex 
alto cernas periculum peccatorum. Defpi- 
cies autem, fiue infultabis impio malé mul. 
&ato. Sic in oculis cuis improbos puniet , & 
inimicos vlcifcetur,. vt ipfemet inde gau- 
dium accepturus fis , quód oculis tuis videas 
vltionem. Deinde, tamquam in exemplo, 
vel veré fe vidiffe dicens, vti in iufto fecerat, 
cüm ait, Iunior fui , etenim fenui, C* non 
vidi iuflum derelitium , fic etiam in impio 
fe vidiffe affirmat. Vel, quód zgré ferrez , fe 
modó non videre füpplicium impiorum, fed 
longum tempasintercederc ; ab ijsquz acci- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


f mud'y vi. Erw enc , n) Bs. 
Bud, àuric ut)ard» guDdxi6 , € EMug- 
yo» gm, 

À. ZTOMA AIKAlOTY MEAETHEEI, ] 
DlegPoms rua 38 d'xala warTxeiSuéi- 
Tu) Op mit". On mese mos eipudpois, 
e) nl raw $ iai eoqiae Xx d'e1gaj , 
Qrow , àumd 0 9c, Kpiras dà d dei A. 
yryr QA ig, m D ewe mhot. yen 33 
ctías did vra) ul Sho Win ec 264 wa) 
ez. H' igrel d iueuor v) 0cwr Cat Pacwr, dx 
6i Ji vd mario mo! venir, b omi Qe $2) 
09e, 3/250 04 Crrad0 a viv o "inynari. 
yb mers 6) pe 6 uéT e. Th Ge 
6t, Qnow, Vapaazil1, T$ eustrd DsAdio- 
p^, wa) TE xpsorrQe dikain, Kad aia 
We; T8 s3) oy vóugr , Vrol TOY. pa7rmoY, 6 
Tu cescrd 49 78 Ou Cy v8 dferoia da. 
ravi Exorr Qo n9» quomo ng! oy dfa- 
xptroc eb Trot xg) pli, TE suter& , Qr- 
Gir, d Dwy^pU Vmsoxt udis qu dia On- 
MS EI orepacrira] TU. dya Sd, xdy 
LveAdI 0 duae, Cin GuDsun , wa) 7rd 
c» wryaré xeirap 39 xgüeepelap. OO 
Entípei, Kairo: 6 duapruAG. xd» 0 m- 
vieét, Qua , axciyra. xuxd , Von qw vos di- 
xao djuxizu), S cvyywpéà Sk, odi 
cSedidwow y yuprh» driuwv do 
8JE Ürav npa, Gud imr dirum mri 
6724 7)] wg uir, idt vri wo ada er, 
Ciddc durd wg) vla) eesaicizw , ug) vl 
ug esluuias, H* Cray xpinrat A Proc owl. 
LIE ug pe? à dict Qv. 

Ad". YnowriNoN TON KYMON.] Ad 
uU Luo £j olo). aitías yrs 8 endpsoeal 
00,00 Vue, x, aridi Ti dpiez T4 
Sud muéiv. QUme 39 duttleraj v8 , edozas 
mulae wdy zuioyor. Ka] oaa ct dew digi 
Nue üpdr vct T d tpm xn duuov To] 
disdys) vd iguddon 2i ul! dovC Tre orn 
xgxdc.Oc uc toi sue cad; rue aer. 
pic nupEira| yt) sic io fpac diui d), Gig 
dU pegrÜiwaf cw armis ót Un? of, Dra ror 
7 Cad ixias E]yn jo Cy Varo xm T dn. 
Üis lopgudva, tdoxtoy die E08 8 d vat i04, 
ridi riesc eiu je fubulw, iyAegou, x) 9x 
&idor. d'ixzuor Cyn a2 eio , res xd) 
Ud TP xowoGe Ayer (eeoxira], Hire 
dy v) po vu Gps 2p] ad iue nl) muo- 
pian d^ dvaydir eror uguejv Yo * oa 

$yr- 


- 


IN PSALMVM XXXVII. 


Pfiomd/ur meoóra] m uP^.wva. 

Aí, EIAON TON AZEBH YDEPTFOTME- 
xox.] Efiacaulw, qual, 7yo àvroc o a- 
vouge 70oeri/ar, xg] Vraied por x?! de. Xi 
pac dow' eld'oy ré vonéra C 7? xa(aceotlu. 
puxedv à olov sraptix Aras , wg) cegpeic, edi 
quy scguv C» Q eie yrepiza pid uunüluu* 3/a 
s& oru vl) urhulw dud, Einórat Toup 
quit dxd proie 7) dd'eon, nl) cea dn. 
papíar dzreiegoty. H"mapsA oí» , Quoi, 75 d/a- 
yoía Xa và» lor vor pé^^orra xim t0eoy Tor 
does, d rg Scias, dAAd ic 6m (Oe 
eirnpryBpinc , gl! lui! voit bs 623, ví iv; 

AL. QrAAZZE AKAKIAN,.] Téra dy 
rug Éyorróc, Quoi, 3862) d'eaxac X 40906 uà 
"aoc, Miren jo Vyxo Tenia: x9) Vr 
5a qu us(ad ii xorn vl) eiptvlu. O' dà 
Xipuayoc, 6n zl uioWora dilesrro eipn- 
1x6, Hija eaa dar oprol i X2 wpsró- 
Moi. o bari] 39 € ei dnyórus ? dixadd- 
ewlu y; 1lu dteycublu , Ol 9t edo gvoupi 
Var Ais?) eu Cn óvoic (1870 9 6, 67r T6 àu- 
xí.) iMd à ei m iif. afoderpl. ri 
qi Dyxgri Nea, O! dà Zope oc mec, 
oi dà dDerirnic caDesÜrceorra óuá , Tad 
area 7]. dyóutoy Gruorrowray. 

AÜ, XaoruriA AE TON ArKAjON.] 
Kad 7ácuy ? 18. 98 BonSduy eusiasfo 
& To! 5 7 le uia deem, Un dd'erb; o 
dii Üevpira e cog Sys d*aldv. 


argus 99 uu Zik Sero 4] dvriomor , na) er 


gray) xaipi) x2) ey uam , 9ras qfi eic 
&uos uà Seres d'ow iiid Qe. 


679 
derant, confirmar ea quz futura funt. sibi 
359. VibDi 1MPIVM. SVPEREXALTAIVM. ] nivs rA- 
Vidi, inquir, ego ipfe impium diuitem effe- 75v». 
Gum, & elcuatum ficut cedros : fed vidi et- M 
iam ifliufmodi. euerfionem. nam, vt paulu- 7*r'^ Per 
lüm quafi deflexi, & me verti, ne locum qui- 
dem in quo fteterat , noffe potui: per locum 
mermoriam defignans. Merità igitur infru- 
&uofis arboribus felicitatem eorum compa- 
rauit. Vel poftquam, inquít, mentem ad fu- 
turam vitam rran(tuli, impium non ampliüs 
inueni, non fubftantiá, fed qualitate, quà ta- 
lis erat, fublarà. Quid porró? 
37. Cvsrop1 1NNocENTIAM ] Hoc ita- 
que cüm fic fe habear,ne defiftas, inquit,effe 1»»sronis 
innocens & rectus. Manent enim reliquiz & "4/7 
fpes bonailli qui fe&atur pacem. Symurachus 
veró ait , quia funt futura homini pacifico, 
Velreliquiz funt pofteri & heredes: nam 
tranfmittet etiam in pofteros iuítitiam & lz- 
titiam, Impij veró peribunt cum pofteris fuis 
( hoc enim defignat vox frm! ) etiamfi quid 
corum reliquum reli&um fit; hoc enim fibi 
vult vox reliquie. Symmachus autem hoc 
modo legit, preuaricatores vero delebuntur 
periter, noui ima iniquorum excidentur. 
39. SALVS AVTEM IVSTORVM.] 
Pulchré omne Dei auxilium coniunxit in 
fine Pfalmi, vt oftendat iuflum nullo bono, 
quod à Deo fit, priuatum effe. Omne 
enim ijs tribuit adiutorium , idQue in omni 
tempore ac negotio, dummodó fpem cius 
non deponant. 


CATENA PATR V M. 


eANAxtor.[Taeguéi Q4» - 
d melias , Aaafacv rame 22a58 
: B uU ^ oopaque To Ti^. 

Kre1AA0r. OU 3agvoi Quilu) dy 67) 7rd 
dE lura mit m Cr poeta c3 
mupstopd iv eve jexatpsr dUnutg fav. Covoéiy 
dt aei uer elc olov y Cr, Ex toa?) 7r pas, 
qi da Guy 0: xaxacye da2dd em md Sd. 

d, MH DATAZHAOT EN HONHTEYO- 
MENOIz,] Oro^ariror. Eixérut 12! T» 
e»ppincaudpor CSOE cirxray*  dieitas 29 
C» selva) TE ETT vorme (iov, xg) alo 
uo 3$ 6th , vu ocpiri 78 nal aug Ty 
Oppo". ——— 










OCA THANASII. Hortatur malum 
/2), Y » fugere , finem eius ab omni bono 

ax Y " 

lapfum defcribens. 

CysarLi, Temporaria enim malignantium 55,5 
felicitas non videtur zmulanda ab ijs qui fan- m di fot 
&é ac pié viuere volunt:quin potiüs cogitan- 
dum eft,quem finem fortiantur, quód perpc- 
ràm viuere,ac Deo aduerfari ftudeant. 

1. NOLI £MVLARI IN MALIGNAN- 
TiBvs. ] TuEopontri. Meritó poft 
Píalmum przcedentem hic pofitus eft : cüm 
enim oftendiffet in illo iniqui. vitam & fub- 
uerfionem , modó diffuadet hominis iftiuí- 


modi imitationem. 





I! 





Cs 1iL- 








CATE- 
NAÀ PA- 
TRVM, 


Speran: in 
Deum, |gi- 
ritaliter 
ab ipfo 
pafatur. 

r 


1, Cor. 1, 


Delect atio 
fumma in- 
tolam ba- 

bere Deum. 


1oan.5,10, 


Sptret in 
Deo, qui 
f^t boni- 
fALGR, 


Ambulan- 
Alum in con - 
frein Dai. 


680 

Cyn 1rLr. Ne zelaueris, inquit, huiuf- 
modi, hoc eft, ne exciteris ad imitandos eos 
Qui in peccatis obledantur, quantumlibet in 
hac vita delicijs abundare videantur. Etfi im- 
pium, inquit, videris profperé agentem, fuge 
tamen illius mores,refpiciens ad ea quz futu- 
ra funt:non enim in his perpetuó verfabitur. 

$3. SPERA 1N DourNo,.]AMMo- 
N 1 1. ] Poftquam à malo auertit,confequen- 
ter tradit viam regíam, dicens, opus effe fpe 
in Deum, & (ui ipfius bonitate , vt eius fru- 
&us habens, tandem fine folicitudine ter- 
ram inhabites. Pafceris enim à paftore bo- 
no, fi qua inter homines diuinarum erudi- 
tionum opulentia fit, eafdem decerpens. 
Dele&atur autem in Domino quifquis ani- 
mz fenfus habet perpurgatos, vc manduca- 
re poffit panem viuum , & carnem eius vi- 
uificam , fanguinemque eius falutarem bi- 
bere: vt hic illo recreatus , petat ctiam fu- 
tura bona, que eculws non vidit , neque auris 
audiuit. 

4 DrrircrARE 158 Dourwo] 
Cvy&irrL1. Ccterüm delc&atio eft, vt 
dixi , inhabitans habere viuifcum Dei 
Verbum , panem vitz qui de cxlo. defcen- 
dit, & vitam mundo dat. Qui ipfum in fe 
habuerint , petitiones cordis fui. omnino 
confequentur , tunc illi & vitam fuam po- 
terunt. reuelare.. Nam  vniuerforum Deus 


redam piorum viuendi rationem | intüc- , 


tur , at eorum qui malé agere ftatuunt, auer- 
fatur. 

j. RevEL A DoMtNo viaM rvAM.] 
OnicrwNis. Omni qui mala acit , odit 
lucem, c non venit ad lucem , non reuclat 
viam fuam Domino. Primüm pera in Do- 
mino, C fac bonitatem , & quz fequuntur. 
Hzc vbi feceris, iterüm ffera in eo , c ipfe 
faciet. Deus autem qui in. occulto iuftitiam 
videt, eó quód in occulto videat, educet 
cam , quando manifeftabir con(lia; & qui 
in iudicio elucet, quafi nieridiem habebit 
iudicium. 

Tusopomnzrr. Hac igitur (ciens, 
confide Deo gubcrnanti , & perge ab eo 
bona petere. Vel delc&datus in. Domino, 
hzc age, & ambula in ijs quz Deus 
refpicit. Nam quando quis peccat, Deum 
ab(condit. Sic autem ea qua fperafti,in opus 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


KrriAAOT, M3 LÁAs cuc Toréruc, Qno], 
utis , MÀ xam pii s eese ulmo 77) Qi- 
ga muórun, xdy e dont ye uic v o 
qu! mae?vn (io Cutde. Kar id dov6R c0. 
aegris, Qna, QsU A vl) lcvregrías eic 
à icu Dus, 9 99 Or Té oic íga) dim 
ynxalc, 

y. EAnizoN Emi KrrioN,] Axun- 
N10r, A705 pelas 1 yeieov (B) , ducwSue 
€-99410 wa lu 6b vla) Baaiuxl, old 
eit Sy» VArid a dei brem elruy, gg) nh) 
aosómn iause , ra mc XE apri yov 


"aporé c Pormip waraTYwtoic dte) usce lu) 


9s. Yloues3ion 50 Vo Tout aM, 
€i mc 27 r9, EQ &r ad Sesemic Seton 3o 
dro, vim xgprido o. KaGpung P 
SE xug/u , 6 TR "juoiie vi div hoja sung. 
Sup e, dx Suvadt Die» v» Cuv 
at Gv, xg] oic oomciis dur) ad peat, rien 
TV 0 cuT/g40) dur GAME , Tuc Cea] Qut 
xoa Pupd, aimi à, d. u$9iov 2, d à93uA- 
tc dx eide, Q à ux Yxugs. 

À'. KarATPTOHZON TOT KrhrOr,] 
KrtiAAOr, TpuQh vorat egus , «6 Gola, TO 
ruxor Cyem To» Tu 7raM (a (onorürTa TÀ 
Sii. Aer , mov dpoy v Cic, viv IE Semi 
xgTuGdv(n , xg) Gul) Dd Gv(n Tu! xou. 
AU àv yore £p kawmolt, Minjor?) oraret d 
alvus. aie iavTy] xopd íac, vir d'uuf- 
c^) wg) YeroxgvaTem vof lu ódor &u- 
TE. Ewomsb4p 39 6v] Aur Sic alu! 
VÀ eGodpuy Gurir dDays moo elar , Yao 
epitera, vl yj ix 070a Sfr Qopópur. 

í. ADOKAATKON HPOZ KYPION THN 
OAON ror.] f)rirzxorz, flc ó qav2a 
qvegos.v osi TO Qd c , xa) wx (pys) eese 
7) Qd , ux Yaotgos] 3 ódi» derd. eec 
xvgiov. Tlegiros $Aznov fori xU cAor c vrbi] 
ane onm, qgy so iic, Ap momeuc, 7ra- 
ur focmcoy EA uror, 9j urit molo, O d 
vl). Cr xtv duxaiocunlo Aras 9x, 
d/ zo Azrem Co Tul xgu sd , eoiod wr, 
Uni Qanegiod vit Bue , wg) 5s vi xelod 


dg d wr, dic uionuGei an VA o xe ua, 


Oro^arHTOr, Tara mro €idue, 
axéíowo 7. ud xuGepil rm, gg) c1] eap. 
dun] T2 doa d jai M. H' na agupiouc 
78 Xve f, deg Ta TUO(Z. y kg) 00 donor Cp ol; 
Sube (pop. A upselvm "ydp me xp/aT) voy 
Syór. OC va JV dl nierma eoi 2e); Tor 


oi 


—— NN 


IN PSALMYVYM XXXVI 


good, «lad Cyspusilór ca Dtgucowilus d^yay 
€i; Qd«. C'; 91 ede Urtceauudyor wg) à 
civ cap xor p , Umip hi cU Vxejrac, à Dg. 
esas, n qul 9v) xixcira a4 có. Dar- 
vuv Q7 x7 cà QanepODirne 625 Aormir 
aC Qui 6» xózua. 

€^, KAI EzO0IZEI Oz 6Dnz, ] Hzrxror. 
Yd vráou ns» érzeo eid Qo maq dii 
wor Eutds TÀ xvej« , 6 ugade Ov AdCid 
dmwaAv lh. O' 39 Yaunaiv-las vu! xxiii 
alu) olyaíag ódty , wg) i6 citelug dpserpriag 
despido (Qe, ck Sujjdr duni ^ o 
Ala , xg) puta» v&(o "rei , Gasp Six, eic 
Toro) (or drbyera] , dew xg) pucoor Wu Ti 


Go upAoyhirtuc, ug] 6rd ep dà Quvor alvi. 


euydp Jídwcw, idv waSucgs dw)gd3 12 3 
eeoueAGow al). Y3' àu mu! Derida ivo- 
X. Af 0d d fus mmeocrionaw 6seor. 

AeANAZIOr, Ev ul utWorn dign da. 
«jme; à xUgi(O)» cipue * TóTs oi digguon 
t; 6 ju» Gne] sor. O "rer EX awe, 
qna», iAaize«, v0 Q iui, mnizd* Tí di 
gie] , dindeóxuva wriyxos EZoto] dic 
Qd'c alà d'ugucouslu) ew , € T) xef ua ovo 
eic usonuGoiar. Tóvs d cEoiod, Qnoiv , avv] 
78, iuQuii xurugko] , 43] oio? «xOLoTor 
Sao quréi , AgS 6i dx iav ai do (ulus T 
xa^ B». . Eu 20 dnucw Grapyit 9 du- 
xgicoudy oov, JUxlw Quroc dyaAd uomucu, 
qurroc pgnueea ve, usonpGe/a o plo iro. 
pá era, viis vjstoge lurro vo pioóraqor. 

(&. Tnorarnger xrrin.] Kr- 
PlAAOT. Ajo ri2mom doge xa. 
Gp3 uua , xa) olor iW Ly ou pa.. TÓ 
Ti UsomírTtDa , Qua, T xvelo , ug) 
€vejc ^4 TE TO và intro y üuscv, Eoi reego d 
7l óvouaiauopiov axem ai 0m Maus ze Tu 
aj) doyian ixaretaic , wa] mic T1 eng om am 
piAerdy ei ocs Ev LÀ à uf rore 
qul 16/4 drdcn, GrroAiiG vociray aM, 
lad 33. Gic durd. vui , x94 Evttesr Q eof 
Yioy go Qe p] sco Gwryira , Swan daro. 
mxoit Grs0d oxalv , 429 eg) do iG 03 
a mreideiag Verpdylem yegzl. Ev di a md 
bxeriiew àuoy vo d'oloAojAP be1 , X9] Tu € 
dUpuÜ uoi, ida, dvapipem cv ume ey dn 
eU xm, Q oi ov (Qo vore Svid uam o v 
VÍ pom tuadejors Qe ,. eundo fol im 
eic 2a 

AnoAAiNAPIOT, H'ovyX/oas 
Toxvs l. . 


ATHANAS1I. Ita quoque de tururo 


fzculo Dominus locutus et : Tunc imf] ful- 
gebunt ficut o£. Vbi, inquit, in co fperaueris, 
tünc ipfe faciet. Sed quid faciat, 
inferens: Educet quafi lumen iuflitiem tuam; 
€ iudicinm tunm tamquam meridiem, Tum 
veró educez , inquit, id eft manifeflum red. 
det, & quafi confpicuum  declarabit , non 
permittens honeflz vitz decorem latere, 
Erit enim iuflitia tua omnibus manifefta , 
tamquam lumen refplendens , imó quafi lu- 
men meridianum, Meridies autem ipfum 
diei dimidium nuncupatur 
7. Svsprrvs esro Dowiwo. ] Cynurcr. 
Duo viris fanis conuenientia, & fe quafi 
mutuo confequentia officia proponit. Subijci, 
inquam,Dominojatque infuper orare ipfum, C7» n 
vtrumque autem di&orum fan&orum preci- erands 
bus, & ijs qui bonitatem meditari confueue- 
runt,maximé confentaneum eft. Nam in Dei 
fübicctione intelligitur omnis mandati adim- 
pletio: paret enim decretis eius , & latus ala- 
cerjue diuinz voluntati ceruicem. fubdit; 
quin & picratem colit, ne infidelitatis crimi-. 
ni obnoxius deprchendatur. In orando au- 
tem Deo confi(tit laudatio,nec non canticum 
nu merofum, cum prece coniun&um,& cum 
operum fplendore ; quz apud Deum quafi 
quoddam fpiritale odóramentum bené olent. 


68I 


educet, occultam tuam iíuftitiam 'in lucem 9^7*- 


NA PA- 


producens. Ceterüm quafi lumen reflexum 4, V 
erit iudicium tuum,nempe quod cu, fiue quod 

apud ceipfum iudicati , vcl quod Deus de te 
iudicauit, Omnibus autem quz aduerfum te 

funt, manifeftatis, eris deinceps quafi lumina. . 

rein mundo, 

6. Er EDVCET QVASI LvMEN.] Hrsvcuirt. 
Ecce nobis iterüm aliud oblectandi nosin 
Dco genus aperuit beatus Dauid. Nam qui 
iudici viam fuam reuelat , & delicta propria 
tamquam cius amicitià fretus confitetur, 
idQue cum delectatione przftat, rem. Deo 
tam gratam facit, vc & nobis confeffionis 
mercedem , & quzcumque ab illo perieri- 
mus , largiatur , przfertim fi poft confeflio- 
nem, puram fpem in ipfo habuerimus, Dica- 
mus autem quid adhuc nobis aliud addat. 


Cum dde- 
&attona 
confiten- 
dum De- 
main. 


Matther 5, 
4j 
Iuffs fnl- 


oftendit £^ «ram 


D«a t be* 
fiis ibis 


Diuti- 


AroiLriNARiL. [n filenho Deum expe- I» filentie 


Rrrr 


Cr foa ex- 


&are nos hortatur, non perturbatos rebus $2, dur 
éndizsOa] 9j cogido], gà muegr(oud pue Dn 
prafen, 


682 


CATE-, przrfentibus , Ícd fperantes in futuris , iuxta 
iia illud Apoftoli: Spe raudentes, im tribulatione 
Rom.11, patientes: & leremiz dicentis, Bomum eff bo- 
Thren, y, ?Óini cám pórtauerit iugum. ab. adolefcentia 
M fua: fedebit folitarins, C tacebit: dabit percu- 
tienti (e maxillam, (aturabitur opprobrijs. 
Nor: £MVLARI.] AwowvMr. 
Nen inni- Cüm bonum finem oftendiffet , fermonem 
i repetit, fuadens, ne peccatores rebus profpe- 
— ris vtentes zmulemur. Manet enim ipfos 
seras poft- ira in die irz ac iufti iudicij Dei. Idcircó tu 
Fed nes ne irríteris aduerfus eos, neque contende fa. 
Ron: 2,5: cere fimilia: nam finis eorum interitus eft, 
Manífüeti autem. heredicabunt terram. Nam 
fi inczlis fic Ierufalem & Sion mons, confe- 
quens elt etiam ibi terram cogitare. 

* 10. Er ADHVC PVSILLVM, ET NON ERIT] 
OniczeNrs. Ambigua cft hec locutio:vel enim 
exiftentià carebit peccator ( quod exiftimant 
illiqui prauos penitus interire perperàm tra- 
dunt)vel in quantum peccator eft, non erit. 

12. OBSERVABIT PECCATOR IVSTVM.] 
ANONYM 1 Peccatorjnquit,non fert iufti 
virtutem, quód exiftimer illà accufari fuam 
Pur improbitatem; quare obferuat, quomodo ip- 
4n fet (um deijciat. Quod iuftus quidem ignorat: 
"i ^ fed Deus interim qui omnia videt, inanes cius 
cogitationes irridet. Cüm veró víque ad mor- 
tem infidias traxerit illi qui propter Deum 
paupertatem amplexus eft , cunc infidias in 
ipfos retorquet au&tores. 
14. GLADIVM EVAGINAVERVNT. ] D t- 
.DYM I. Árcus eorum extenfus , funt prauz 
cogitationes; gladius veró acutus , eft lingua, 
fiue fermo illorum. 
TusopoRteTr:. Hzc autem fimilia 
pGl.7,:6. funt ifti, Lacum aperuit;ci effodit eum.Voffet 
hoc ctiam dici de diabolo: nam cum articu- 
UA lo dixit;,peccator. Sttingunt autem peccatores 
pre. — gladium , & intendunt arcum : vt arcubus 
quidem deijciant pauperem &inopem ; gla- 
dio veró trucident re&os corde. Non enim 
Izdunt illos qui in malis ditefcunt, cüm fint 
amici illorum: neque prauos corde occidunt, 
quód cum ijs habeant focietates. 
1$. Novir DoMriNvs v1AS IM- 
MACVLATORVM.] OnicENIS. A- 
lius legit, prewidi? Dominus dies immacu- 
laterum. Non confirmat folüm ipíis vitam, 


E'npQy, «»epoid't xu C Tux Tpkoge T]. dps paar, OO Narosne itd póror iuro alo ola, 
. da 


EXPOSITÍO PATRVM GRECORYM 


vii, maesÜow , aX Vit orae Cis pon, 


xr 70 Yarvsouxo TS. iAvrid) 2aiesrmc, T8 


SA Var dern. Q7 Vepiile, Th doafy 
dide Gray d pn Coryor Gr mómm aud eolros.. 
t2) xo Taubrac (Q avrov) duod Tu maiora 
&uvoy oweyora, esie, óreid ou, 

Mn narAZHAOr,] AnaxrAMOr.. Aci: 
Las 1? 2engr 1$ Qo, tmarto a uedy] ? 25. 
92" , cv GsAcUar , uà (nir dier Mig 
Susie, Mb huris ipyh, d ipipa 
óp?sc xo) d'iegioxeAcías 96, Au ev dp. 
iC xav. avs) , und iplii/u aes rren qul 
Bugin * gg) 9 0S esc Gaii To 710 (Qu, 
Oi Jt stie Suugi wAwegrouhatun Tin yai, 
e 24p em 0j degno VeeguemU x] Xualy 
Üp(Bo, duo^w Sw D l9 voéiv, 

í. KAI ETI OAITON , KAI OT MH 
vnArrED.] firirzworz. A'ugieoAQe 
WVAEic 839 al ow mapxme raj 0 d ptapmu. 
2e ( Gor olorra, oi zrawmidc 6c Qau/ue 


eBeipiót ^or , dy Vade) iia da. 


ug prob, Gow, dy vd pd. 

IC TIATATHPHEETAI O AMAPTOAOZ ] 
AxüxTMOT.O' d tapróc burn, 6 Cip] rà 
d atgin 7lbà dperiv, 2ey sor hwclu) qii dag 
puppfne as Tryp , db ammpéi ade 
up» xaruCaAS. O*Unp 1D Auge 
doyrofi- 6 dV ravra (rus à Six , vic 2 
voi jdtziok, durd. «Md ^oyiz sic, E7reid dy 
JY ud yes Sura clu) VanGuAw xejwi mo 3 
mías dfi. Sin eiompón, "wingüz 11) £àn- 
Cu &uoiz aep Tre udlor. 

id, PoMeAIAN XZIAZANTO.] Ai14r- 
Mor. Tófa àw7l/ cnmiarypl a, oi gro meos 
elc. Aoc ugi * fostaía Ji finorngdn , r 
yMosa, Wr à Abopt duri v. 

Oroanrnror. Eme d Gum mU, 
Adooy aput, € dxkowosle rry. Ato Bcim 
d'd» xg) aoi a8 Mfg Gio *— utri 50 dplleso 
a8(5 eia , 6 d uapruA oc. Xmuvra, di oi di- 
Abpra^0) fouqalas, X Gameirami véZor , Gro 
Toit pp ooi BdoDni viv iar yor x) et- 
vi, vii d fougaía eqatmn và «096i cà 
xapdía, Ov 92 ic Ce waxoiz Dan rT as Ti 
vésia xou, QiAwc av7]) ürras* Vd mXcoxo- 
Mc 78i xapdía eQírrovaw , éraipelae evey, 
àyrd e yore, 

db, TiNDOZKÉLKTIPIOX TAX O- 
AOrz TON AMQMAON, ]Cirirzxorz. 


PL 


accent 


IN PSAL 
aX. gg] old uc u9suC Tukegc , X) TW 
Wroucoio ullus wAwnesrouiar, Qudir vr auvéc 
B^a^ và -e3« Bea 0 Av ei3t vat o- 
«dj 50 13 xaprioa , Thu eerl) zgy mPuu- 
toilu 58 dorm , ix alere o woipd 
aroyrpdl , Um rep ópyylu) émrai^ A oit dps 
Acit, A'NME wg) vui) ol LO cud cía eros.) 
Aogatiic resti, oi d va Sui xapoqlauom 
€ic 7o urls, 

OzoaaornrOr. Andr JU frySua] Órac 9a. 
99d WAT , vit 7rdAa| Vad ador, dz 6n- 
Sire Eao 21g Voi Tiu ^l), 9 uot 
dpru, ddi dida» (dave, aà20.2. Dupin 79 
&xü-vy Mov xue/u, 

x'. Oi AE Exeror Tor Krrior.] 
AwüNfrMOr. T8 Cau T wes- 
go) gus luiQais , aie d2Xost 1) Quz. THC d- 
fbvu^uc. AuvAa; dà xg] Zopuay Ov 
aj] 78 Ji, aiv C. cusd tc uy TüZarmc, qc 
&urEC Uzraipyeo tdéA uet, 

QOrireNOrz. Kacw»bo dA "vede cO- 
&irr Ow enuticr, Ka) dvo dc vrUp xg(e- 
Qi zar , dar; CiO wey, "Toid Gi 0i a" 
V) dau arme, Vaio€urta] oi d2p- 
quoi, OU Tu cle Ou d fuat Tb) aUsucw 
&wry/, dA qul. unir 62) djsapyauic. 

xd, AANEIZETAI O AMAPTOAOZ,] 
OroAnrnror. Todr(D h) ó XasA, dei 
1) dr ec dp Ge» cba 78 96s AaGid, 
ducit doaSoi; qo &Uapyérlu) Sx dytyb- 
pps. à d yas AaGid vov olio 
darórlu waugspdp Qo, dvasiF^oris às i- 
2uov durd. ri movnesit X; daféc , depo 
dur. Tog, nou» Yadala , ru6 mus- 
voduzdc; Swegmias Cod Tjj ipd» Wao- 
eA dyopdpoi, ngy Y pauporan End e- 
xréudipo oral pilus, dX Bua oi Sio Paro 
SoAo Tig Selac Toit d uoptae QIAvTIguE 
dirtugr, 

xí. NEOQTEPOZ ErENOMHN.] Oro- 
AnrnTor, Kj vio; dv, € cic Reg our, 
ux cida Sac agp Oy» Jiu T Selastpr- 
M9? €vegroías "fluóudor. O' apri d tau (e 
xgirÀk, , w ovoy àui jj , d? x9) 9 c 
uy Quaipay zrácus oia) xndiuotlar. 
Ovri à l'oegiiA Q 1202. ox parousir S», 
df «là «esowxl) dperlu) evesuron 9m. 
Tére TejzQ TB Xo^oud?(c honor Qe 
irloere, Mfg vla) sraesias qihoSslat. Tb 9, 
O Alu ? Wukegr alu) dave à à xeu, 

Tonvs I. 


MVYM XXXVI 683 


fed nouit etiam dies futuros, & praparatam CATE- 
TENE " . NA PA- 

hereditatem. Nihil igitur ipfis oberit, quód 5... 

paruo tempore lugeant: nam per toleran- Nice 


tiam exercentur , dum per anguftam & ar- Bere pur: 
é&am viam incedunt, non confundendi in mervdiru 
tempore malo, quando iram inducit füper viram a- 
peccatores. Quin etiam nunc hi quidem ra- Tv 
nonalis cibi penurià pereunt; illi veró ad fa- 
tiecatem, Deo dele&abuntur., 

TusoponEri. Famem autem exiftimo 
hic tignifican illam qua Iudzis olim. inten- 
tata fuit: Emittam famem im terram, no9 Amos $, 
finem pani , neque fitim aqua , fed famem '* 
audiendi verbum Domini. 

20. IN 1M ic 1 vERO Dowirinr. ] 
AwomwvMr. Hoc differentiam infinuat 
perfonarum , quafi alij &nt à peccatori- 
bus; Aquila autem & Symmachus pro ve- 

*?, coniun&ionem ( ponentes, eofdem efie 
declararunt. 

OnicENrS. Fumus autem ignis extin- 
Gi fignum eft. Sed & hi,cüm camquam ignis 
Bammigeraffent , extindi funt. lftiufmodi 
funt peccatores , qui cüm apud. nos eluxe- 
runt, intereunt. Non quàd eorum fübítantia 
penitus diffoluatur , fed quód non amplius 
fint peccatores. 

21. MvrvABITVR PECCATOR. ] luto- 
ponETI. Talis fuit Saü!, qui femper quidem 4l mala 
beneficijs affe&us à diuino Dauide, remune- jer 
rari veró bonis benefadorem noluit: fed 25,7. 
magnus Dauid proprium Dominum imitans, 5er 
qui eriri facit. folem fuum fuper bonos cj Mash. s, 
malos, pergebat bené mereri, Tales fuerunt ^ 
ludzi, qui cüm omnigenas curationes à fa- 
cris Apoftolis reciperent, etiam. internecino 
erga eos animo erant: verumtamen diuini 
Apoftoli diuina certatim illis. dona diftri- 
buebant. 

25. IvN 108 rvr.] Tu £oponzri. 

Cüm fuerim iuuenis, & nunc ad fene&utem np» info. 

peruenerim , non vidi iuftum diuinà proui- »-.; — 

dentiá deftitutum effe. Etenim iuftus iudex, $*'i 

non modó ipforum , verüm etiam illorum 

qui ex ipfis oriundi funt, omnem curam 

gerit. Sic lfraclis , etiam. pratuaricantis , ob 

maiorem virtutem , curam geffic, Eodem 

modo Salomonem peccantem, ob pa- 

rernam pietatem , pertulit. Hoc autem, 

Tetá die miferetur , Cr commodat iuftus, 
Rrrr z omnis 


684. 


c4rr- omnis generis beneficia iufti declarat, videli- 

sii cet per opes, per negotia, per verba & con- 
filia. Hzc verà faciens , miferatur quidem 
eos qui hzc confequuntur, faeneratur autem 
D:«o eorum. Qui enim mileratur , inquit, 
pauperem, mutuatur Dco; vt idem fit mife- 
ricordia & faenus. 

OnicENrs. Poffet hoc etiam fic in- 
telligi. q. d. Longá experientià noui Deum 
femper iuftis profpexitfe , ita vt horum femen 

Iufhsa [(em- panum inopià minimé laboret. Etenim quo- 
per eujet7 odo egere poffet, cüm ipfemer iuftus, per 


tur ( com- 

meisiia^ diuitiasà Deo acceptas, totà. die mifereatur 

uplin. | & commodet? nam cüm à Domino familias 

talenta acceperit;ijfdem operatur. Q ui igitur 

diuinorum oraculorum exercitio deditus, ct- 

iam multas fpiritales opes congregat , nihil 

alind agere poteft, quàm totà dic mifereri & 

commodare. Nam dodtrinas quidem tradit 

& meditationes animis earumdem  capaci- 

bus; eafdem veró per przcepta moralia com- 

modat, vt qui illa füfceperinr, per opera fru- 

&um reddant foenoris. Tale quid & legem 

— Mofaicam feruantibus didum :. Feserabu 

gentibus multis, tu autem non accipies fenus. 

Quales erant diuini difcipuli, & praefertim 

Paulus. Vnde femen horum difcipuli num- 

quam panum inopià laborarunt : habebant 

enim illos, qui rationalem cibum fuppedita- 

bant; cuius participes effe&i, benedictione re- 

plebantur. Idcircó dictum eft : Ez femen eius 

in benedictione erit. Quin etiam iuxta hifto- 

riam iuftus totà die miferetur & commodat, 

A&. 4, 31. Si enim omnium credentium erat cor vnum 

& anima vna, nec quifquam corum quz pof- 

fidebat aliquid fuum effe dicebat, fed erant 

illis omnia communia; & quotquot pofící- 

fores erant , res fuas. vendentes , ponebant 

earum precium ante pedes Apoftolorum, di- 

uidebant autem fingulis , prout cuique opus 

erat; manifeftum vtique quód hi totà die mi- 
ferebantur & commodabant. 

28. Qvi DoMiINVS AMAT 1V- 

Pape niCIVM.] Cvnír1 t .Indicium plerum- 

pem. Que iuftitiam facreLitterz. appellant, iuxta il- 

Ie scips- lud quod de lege, qua iufta miniftrac , ahbi 

P6 9b. ad Deum decantatur: Iudicium £r iuffitiam 

in Iacob tu fccifli. Nam iudicium & iuftitiam 

pariter ponit, oftendens iudicium nihil aliud 

effe quàm iuftitiam. Iudicium igitur feu iu- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


mue mav(Gd amd óDiprycías 78 d malu din. 
Aci, Tic J/Z 2evpamuey , vic 9/3 mea ud- 
wr, Td, Jfg Abu» x) ova OuAdr, Tat(e ci 
mridlv, £461 pÀJ. mie Sero Aguorsaz , Jasci/A 
d$ v sess 9. O' 92 Osdy , Quos, 7ila- 
xir, dasel? 9d, dew si uso x) (eoi 62) 
9 diieizug. 

Crirsxorz, Ausai aj à, éve void; 
iid ín, Puy bow, eode 
dei qi xb» 7]. Juega , óc ai md 6 d pray 
By Té» TP avícug. Kai7raG 99 Fut?oa 
d€&t , eimp àuvoc 0 dites D» dfd mir ex 
Bi seprydpdpor ziiwr , Glo bà iutomy 
D€l pgy david, 2g 6uv 9 Td Tcr 
«og TÉ oxoltaóre , ipyalara, mirus, 
O' oiruu ajapclpó) Qe 09 940. S ehy Mo 
dowhod , wg) aeWuer "mid cupayatydy 
Aoyxd , udi» ines «esTre cw , à 
9/9 mámuc Vogt seis x, dari? ew. 06;- 
Marra tJ 38 dtpfira] y Svopkuo(a Tai, 7 
aceous mus dvyaic , mà d p Vo Gre 
wig dapeí?1* Vi vd. ré entéórac , di 
pyus sor sapin Serod raj * d'érac, Toiv 


T) (Q7; QuAd TWO TOY rOgr éx. Masa onc pr- 


S&* Aareieic Urs mo'^oit, ev dA € J'asesi. 
O'aojoi vous oi. Sélot utra] , Y) ua? 
Ilad^ Gy. O'9w 7) artpue 7&stv ol juo. 
và), dom derer »yryoraay. Gad ic. eio à 
üeruc slo aegtlu) yogrosud vas 3 Acl), 
Wc prae ubzsorri, dUDylac CneguiG. 
&ib Aux?) , Ka] 39 pipi dur. 6ic 400. 
»las lcaj. Kai x* Y icojas dà 6 Dneio 
Glo vl) Su&egy a6 x dave(Qd, El à 
maísoy 25 mesbmw lw 9 dv sz 8 
xapÀía uía, C dJeic Yelp idi m taynd 
$, d2W hà Tu dva mondi (cos mw Your 
XUEAoi , xThua(a "maed corn , vriSvout 
Gd rut 7rid a; T Yagbhov, d nuigy on 
Tt ixdcu, xaO af nc oe6as Cow. diro 
Vxte Alu rl) Sulegy Res GG y x2) idu 

veitor, 
xÁ. OTi KYriOX ATANÁ xrizis,] 
Krri^AOr, Kglow del vrd'c 0 *yeduuca và 
ied» 1luj Q'ugucouslu Gua d tari A T 
iriop91 mu ceiq 9v Vurs por ce] T8 
mu duin BeaGstors (e vóuu. Kekow & d. 
xaicauuteu ex laxa cU trcimeuc, Kerow 53 
y, daucuilu dy, o^) vu viov, cld 
xgio udi fre Bcur "ernqauvay mu) ón 
dixguocuslu, lu) xotow $2, roi ala. Ji- 
KC 


—————— VI € 


(CNET We X — wh. cb. ue 


x 
LI 


u- 


LJ 
- 


IN-.PSALMYM XXXVI. 685 


xaiomuilo dam. à 9vi«, ré; uv mcig- — fliriam diligit Deus, & huius operarios gra- cArz- 
odas drAdlsino yaetn cuparo?, Xj ux. tià fine carente coronat , nec San&los (uos : hia 
uj Eid d zrori r6; 0ciwee dud. vmquam defpicit. : 
.— Hzrxtor, Ka2dc suác avaguusiow| cq (-—-— Hgsv cH 11. Pulchré nos iudicij me-. 1,47; me- 
xefawoc , a. uh eveyc vla) cog 9u Swpi-  motes facit, ne rerum quz hic fiunt, coníu- 77^ dir 
euyrw, GUyxucw , dosri ausMawlp* ó- fionem videntes, virtutem negligamus , vifo »a. 
err vic c, dpt; , & ddozia «8 cS. — probos viros apud homines effe inglorios, & 
ailep aoi, C ron Tryyarorras, Ovx &y-.— afflidtionibus vexari. Non enim derelinquet 
xaTauAC]4 29 üerd, à Suc, Terisw 4 y eos Deus, hoc cít, non defpiciet; fed in 
"Gapóa?)- quA ord di ürac eic rov aida — futurum faeculum cos feruat, vbi infinita cft 
*3y uiorvat, ir3u s). doalaly doc, àvw-. bonorum retributio. 
Asin Oe. 30. Os 1vsrI MEDITABITVR SAPIEN- 

A. ZrOMA AiKAIOY MEAETHzED ZO-  TIAM.] OnmiczNis. [s qui moralem virtu- 242^» 
e1AN. ] Cirirexorz. O' al) 55b) dp-.— tcm eypleuit , accedit ad contemplationem. jzpunam. 
el ta(spüoiouc , peat o8 rli) 9vseíar, | Quocircà etiam fermo cius, qui os appella- 

Aib Q à 2550s dun cója wap Ge, bÀ tur, cam quz in contemplando eft, fapien- 
€» mu. 3wopéir cotíay paMTd , xov] Y d^ tiam meditatur,& difcernit quz dicere opor- 
d Ay Émguuliuc 53 C APA X) owed. teat : perité enim & loquitur, & filet. Cüm 
Eid ae à Ón à róu (De 78 98 rise Íciat autem. legem Dei effc fpiritalem , de- 
621, cuud' era, Guru xT* Tie 2t allo mw,  le&atur illà fecundüm hominem interiorem, 
&y àyri Til xapd la c]u) mu Ssaeiar 5. in iplomet corde huius contemplationem 
É29G» T uvsnolur VamdioGudp(«-  & myfteriorum profunditatem füfcipiens: & 
ag) dY aul) al) diuo Vy moie. peripfam exercitanonem non fübuertentur 
cvra, à. dfa eruca durd , ao xvoia xa^. greffus cius à Domino direi. 

a459 usb dpa, DiprMri. Lex naturalis, fecunddm 

AraYMOT, O' sóujt Ó Quomóc, wa 9 y. quam difcernimusquz agenda fint,qua non, 
dfaxefroudp TU arontría 1 ui, T avromxóze elt cius qui nos condidit ad imaginem Dei. 
jud £21 «g." eiedya 988. Toraegu difa- Etenim fi minimé peruerfas. mentes habue- 
ceu bore Tuc Gnrolac, v veefiuy d-. rimus , à malis abítinentes , quz bona funt 
méybudpo , Tj) xpTTUur a/mTOMus9u. cligimus. Nemo autem fupplantabitur, qui 
Ox aj dí mc oe itukoy?) , Tour rii viz ductore vfus fucrit hac lege. Quin etiam 
ód'à rro vuzend Oo ml vous. Kaj viv legem Euangelicam per przíentem liceat in- 
dUaryyePuey dV vóuev , dg Tü mueorv(Qe— velligerc. 
£21 vocis. 34. ExeEcrA DoMwiwv aw. ] O- 

Ad'  YHOMEINON TON KrYPION .] RicENis —Lufto, quem conüderat pec- 
firirzxorz. Td duri» , Ur emos à d. cator , quxrens eum mortificare, ait , Expe- 
Ayraoe , Ünrf] &uriv Suva1dou] , 214, 6a Dominum; &, licet multos habueris ho- 
Y'róuesor abr xv/exor , € xg) roc Eye(/ micidas aduerfus te, ex Deo falutem przfto- 

TG Qord ras x c8,íx 9i déyw T cwm. — lare. füftine illum, & cuftodi viam cius, fer- Prede 
glas, Sao uevor luris, xj QuAgEor sli!» ans mandata ipfius. Sic enim te difpo- Dominum, 
dnd , megvig Gat dud. OPve jà. ficum fequetur exaltatio , vt. hereditate ca- 77, 4. 
dfariirn cw dxoNslrod U-leS ipa] , ew piasterram fzpiüs memoratam , Notindum ^re 
xAnegrousau, 7i 76axic epis 5l, vero , quód in alto alicubi fitam dicat eí- 
Znueorios f in & à 44 aeo cl) d ereype- — fe cerram promiffionis, Non enim , vt quis sind ng 
Nas 2MeyÀ xéi9t li. OU ju sl ca 70- cam qux ante pedes eft, terram hcredi- v» jin fir 
ci xNreopisa, ld v^pirs) mc, a^a Th9. tet , exaltatur ; fed vt illam quz furfum 

dvo 7r idbopdAlo, E'y H'oufa 9942, A'ra- firmata eft. Vnde in l&ia didüm eft: 

iG] 09 wie YA i dgaSd rit yit,  Traducet te Dominus ad. bona terra illius ; 

ep) * T. và olor m diva mra iav! YÀ'— quód fieri nequeat ; vt quis feipfo sd eam 

lwsl) fpc. von Ft darsp dg Pec? 7. perucniat, Tunc autem quafi ex. alto vi- 

Rrrr 3 dcbis 


CAT?- 
NA PA— 
TRVM. 


Petcatum 
efl locua 
rhe 
Ephcf. 4, 
17. 


Malum 
»mn e, 
quia caret 
[nbfi flen- 


Ti^. 


Impis per- 


eunte , ma- 


ntt iul. 


InnoctntiA 
€ ridiitu- 


de quid. 


Imp »m 
[unt amn- 


landi. 


686 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


debis interitum peccatorum fupplicio ad- — d,Zpmdr ó-]e vuSesr gd Jopdyav 


dictorum. 


3j. ViDI IMPIVM SVPEREXAL- 
TATVM.] DipvMr.| Impisum vocat Sa- 
tanam. Quazres autem in futuro fzculolo- 
cum eius, & non inuenies. Peccatum au- 
tem locus eft diaboli, iuxta illud : Ne/ize /o- 
cum dare diabolo. Maltià deletà, non eft 


inuentus locus cius. 


Maxiur. Hoc enim declarat,malum, et(i 
valdé extollatur , tamen non effe , neque lo- 
cum fuum , id eft ve(t gium fui, relidturum: 
fimul enim vt apparuit, diffolutum eít, ciim 


non habeat fubüiftentiam. 


OnicEN1Is. Quemadmodum dum fenuit, 
non vidit iuftum derelidum ; ita quoque im- 
piorum finem fc experientià cognouiffe ait, 
quando exaltati, exiftimabant fe ftabiles per- 
manfuros. Cüm,inquit, hoc mecum admira- 
rer, denuó illos videre volens , füftuli oculos, 
ipfi autem non erant omnino. Quid tum? 
Cüm voluiffem percipere illorum. monu- 
mentum; nec locum quidem reperi, in quo 
ftcriffe videbantur. Quapropter tu viam ta- 
lem fugiens, rc&am fequere: manent enim 
rcliquiz & fpes bona fc&anti pacem, & fc- 


curitatem quz eft ad Deum. 


DipvMr. Innocentiam vocat, malorum 
vacuitatem; recfitudinem veró, habitudinem 
feu affectum paffionis expertem. Re&itudo 
irem effe poffit, conftans contemplatio dog- 
matum veritatis. Re/iquias vero pacificas, 
vocat fpem vitz futurz quz non confundir, 

38. Iuivsrr. AVTEM DiISPER! nvNT.] Ona- 
cENIS. Impij autem tempore iudicij interi- 
bunt ; defendit autem iuftos Dominus , & 
liberat eos de manu peccatorum , id cft, ab 
a&ibus vel virtutibus malis ; quia fperaue- 


runt in co. 


xoAdad. 

Af. EIAOR TON AZXEBH YDEPI*OY- 
MENON.] Aiarwor. A'c*63 Qna 7b» cu 
(ava, Unio es 0$ p mu] utor m aldui si» 
vémor aurJ , gj x düphzex. H' di dpapria 
TOC £01 T8 Ja Pus, y T , Mà d iden zi- 
"v TU dfs Gon" Ti xgxias dqani Loupe 
y dpt 0 oet durd. 

MaziMOY, Tum 22 àmo , 0n 70 xa- 
xr ei kg] a Q60gg imaiperay, d) dy Zx iem, 
ni ag Aei-]d émo aur! , verte 1 e 
d/42 52 o! qaia, fg Owrat, i Got Ni 
euov. 

firirENOYz. ÉY'arsp jmegau; óx cit 
d inguo exaltat eu or, Gra 7. dev6aly 
y) TtÀ Oy» (jvantia, réípa Quoly , c Ua. 
Sárnic dorm 9j Bi eae tDpem, Té), Qua, 
Savual ay &y yavTO! AUmeoy avro vd. 
cucxt BuuDeic, iorieg vu c ót9u? ut, oi 9 
Wmuy dd auc c, Ela v1; Tà pywucsor atur y 
Buhafcic xag Cen , udi sor zoo deor, 
€ à idc icuxia), Aib o0 Quy) ui 
am di» , J'ícoxs qi dUSeiar, QV] 936)- 
xaTEAeuMg X, Ure doa mul utradui- 
Earn ?. exi Syr eig Ó dcpdAcas. 

AlATMOT, A'kaxías ACA iv TJ] sgxav 
d aestiar, dÜ0/m(a di viv (Zn iv dab, 
H' deme ad en raw, 0 0 doy utrr 
dAnS eias dugyezrie Svugla. E") wariAeq- 
M9. dí Qua. eipmiwóv , cis eic voy uiv 
Bíov V nario rung &orid, 

Af. O1 AE HAPANOMOI EXOAOGPEI- 
euzouTAL] CrireNorz. A'esGeic i a 
Tor tfe Xe fato gud CIeoAe d péo S heorrag. 
Vepaarit d71) dutgiom 0 xvesOv, ug) 
potra) àuréc &x sede dugpreAav, euvict 
ave zy t d uua aci 770Yne9Y , Uri Watt 
$2' àumyr. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


f oLI emulari in malignantibus, ne- 
p que xelsueris, ] Grzcé , 1à eoati- 
Aw Gr mermpeboukrore, und'à QiAv. Cüm 

adul, autem. ebat aliud (it quàm Q»- 
&r,nota cum Eufebio, eben» idem cífe quod 
Launis, swritare, (cu excitare ad zelotypiam. 
Quare Aquila quidem interpretatus eft, u» a- 
td;ea Gn mornpdiopdpon , nols concertare in malignan- 
tibus; Symmachus autem, qii eevoreixq xganpyott, 
aliàs & ugxuppoit , nols contendere cum. malignis, 
quomodo verit S, Hieron. Et hzc feré omnia 





referuntür à $. Ambrofio, apud quem initio Ex- 
planationis legitur, IN oli malignars inter mali- 
gnantes, neque amulatus fueris : & interpretatur 
codem fermé mode quo Eufebius. Deinde. in 
progreffu vritur duobus iftis verbis fmbermwlari, 
& «mnulari; quod etiam S. Auguft. facit. In 
Scholio Sixtinz editionis notatur Quintam & 
Sexram editionem habere ficut Symmachum; 
atquc additur Theodotionem vertiffe , 13 mepips- 
Dv, ne irriteris: quod. etiam refert Theodorc- 
tus; Eufebius autem paulo inferiàs hoc prie 

refert 


-— 


^o -— oe 


IN PSALMVM KXXXVI 687 


refert ex Quinta editione. e/£mwlari portb & — operibus fulciatur. Sit Dauid in Deo fperabat: ANN 0- 

zelari , duo fignificant , fcilicet , mutars, (cu fe- — Ego autem , inquir, ficwr olima frstisfera m do- 1 A110- 

Bari, & com;noueri, feu irritar; vel fibi difpli- mo Dei, fperam: imn mifericordia Dei sn atermum, NEs con- 

cere, inuidere, fe cruciare , & indignari de re — &- im (ecmlmm feculi. q. d. Non otiofus , neque prm rr. 

aliqua. Zelus enim eft(ummus affectuswelodij, defidiofus,neque infru&uofusin Dco fperabam; P(il. 51, 
1o. 


vel amoris. Senfus itaque eft, Ne fe&cris impro- 
bos, neque commoucaris de corum rebus fccun- 


fed oleo charitatis delibutus, & bonorum ope- 
rum fru&ibus locupletatus, inftar oliuz. fru&i- 


dis; illis ncinuideas, vt eorum exemplo ad pec- — ferz, meam in Deo fiduciam reponebam. Nam 

candum prouoceris. Nam vtraque (ignificatio. wir »w[Iu (inquit Theodoretus ad eumdem Píal- 

huic loco congruit , & Greco ac Hebrzo textui mum) fpem in Deo fixam babet , & per sllam la- 

refpondet, vbi eft verbum &3 cbana: quod — berare, C laborio[os virtutis À iss producere 

fignificat propri&, sracwndiá efferri , ex co quod — mon recw[at. Bona enim fpes fperantem reddere. Bena [pes 

alius habeat id quod ego vehementer amo & ap- — debet fedulum, non ignauum. Hanc fperandi pg 

pero: quod Grzcé (sur dicitur. Huius autem — rationem. non folàm exercebat. Regius Vates, j, med6s 2 

verbi irai ficuiones apté hifce duobus verfibus — fed alijs quoque exercendam inculcabat: Sacri- 

explicantur: ficate, inquit , ir aper? su[hitie , c fperate im. pl. 4,6. 
v/Emwlorndignor, amo, [nb[equor, inuideoq; — Domino, q. d. Priüs veftram conícientiam pet 
e/£mulus inflatur, amat inuidet,ac imitatur, — amilira f(acrificimm, hoc eft per bona opera, ex- 

Scimus quómodo fzculares (ibi vulgà profpi- —piate, tum demum accedite ad (pem veítram in 

cere foleant homines, vt qui(que vel ad fraudes, eo collocandam. Nam, vt ibid. D. Chryfoft.ait, 

vcl ad rapinas, velad iniuikam violentiam decli- — mom parma eft. virtus in "Deo confidere , cum im- 

net, Fiert veró non poteftquin virosetiam pro- — ffiria tamen ; ac (i dicat: Spes & confidentia in l 

bos fubinde tirillet zmulandicupiditas,cüm tam — Dcum, vt virtutis nomen mereatur, debec cum | 

profperé illis fepe ad votum omnia füccedere — iuftitia , (cu bonisoperibus coniungi. Ceterüm, Bera efera 

conípiciunt: atque vtlibenterab(tineant abomni — ficuc locis iam ciratis Dauid voluit, vt bonaope-. feto pra- 

iniuria, publica tamen viuendi ratio, quafi tem- — ra noftram in Deum confidentiam antecedcrenr; (d^ 

peítas eos abripit , & quai neceffiraiem imponit — ita hocloco, vt eamdem quoque fubíequantur, ! x vt fie 

cum vulpibus vulpinandi, & cum lupis vlulan- — precipit: Spera in Domino, C" fac bomtatem, f. ma jg. 

di; prztextum excufatonis habentibus confue- — mbabsta terram, c pa [ceris im dimitiys ejus. Quas | 





tudinem. Lítiufmodi ergo tentationibus hic op- 
poruné occurrit Dauid , caucadum inprimis 
admonens, nc mentes noftras irritet caduca im- 
piorum feliciras, in qua fuauirer fibi placent; 
quia breui euaneícet. Vnde fubdit: 

i. Qwoniam tamquam fanum velociter art- 
fcent. ] S. Hieron. vertit, ficur berba velociter 
conterentnr; alij, fwccidentwr. vox Hebrza "ry 
cbatfir, fignificat gramen longum, pabulum be- 
ftijs, aut igni; & generaliter üerbam fponte pro- 
uenientem, quz dicitur 3igy bbefeb: pro quo no- 
mine ponitur interdum »4erGe- & fanwum; ali- 
quando veró diftinguuntur, vt in alio Pfalmo, 
Producens fenum iumentis, C berbam feruiunuti 
bominum, vbi Grzcé e(t zigmr 2 yoslo Hebraice 
ey chatfir, & 39g bbefes, Eadem finilitudo 
admodum frequens eft in Scripcuris , vt in illo: 

Fiant. ficut. fenum tcilorum , quod priufquam 
eucllatur, exarsit, Et alibi: Mane /icut berba 
"tran feat , vtipere decidat , induret C are[cat. 


fi nimirum fiducia in Deum tunc demum hr- 
ma fit ac cerca , quando inter bona opera prac- 
dentia ac fubfequentia , veluti inter firimilfima 
monia, collocatur. Bona enim opera funt , quae 
promouent ipfam confidentiam, ac tuentur: vn- 
dc fiducia bonorum operum przíidio dettituta, 
inanis eft fecuriras, vt re&é colligit ex hoc loco 
Au&orOpernis imperfe&i in Matth, hom. 16.7s5, 
inquit, ojfendam tibi, vt in neceJitate numquam 
P sui Fac bene, operare im[htiam, vt (pem 
habeas apud Deum , CF non de[perabis sn terra, 
"Bona enim opera (unt , qua. [perare faciunt , c 
mala ura defperare compellunt. "Propterea non 
dixit Propheta, Spera im Deo , C inbalita ter- 
ram , C pafcérie sn. dimitus esu: fed, Spera in 
Dto, & fac bomtatem , && inbcbita terram , &c, 
q. d. Nonex fola fpe, res quz fperantur , obti- 
nentur : fed omnino neceffe eít vt ipfam lpein 
bonitas comitetur , Vt ex vtraque fimul diuinz 
largitatis diuitiz in ben fperantes & operantes 


. Item in libris Regum: Fach fnt velut fenum. undent. Magnum fané adiumentum eítcor- pj, ,. 

agri, &c. Et alibi fzpids hac eadem fimilitudine — roborandz noftrz fpei atque excitandie, bona (eestia fo- | 
humanz conditionis imbecillias, vti & hic mo- — Conícientia vitz innocenter adz : in qua facra lidem fiin- | 
mentauea impiorum felicitas, declarar. Dc — Littere folidum fiduciz noftrz. fundamentum — | 
his vide plura locis citatis. reponunt. Di(erté carus Deo Ioannes monet: 5i 162g, js | 


3. Spera in Domino, C fac bonitatem, &c. ] 
Vbique Rcgius Propheta cum fpe, bona Opcra 
coniungit , quz noftri temporis hzrerici à fidc 
acípe, ramquam füperuacancea , imà Chrifti 

, meritis derogantia, facrilego prorfus aufu diuel- 
lunt: cüm tamen S. lacobo tefte , fides fine ope- 
' ribus mortua fe vti & fpes. Vnde D. Petrus ad 
' fpem vinam, hoc eft cum operibus coniun&tam, 
adhortatur, (ine quibus non cft fpes viua, fed 
przfümptio , & fecuritas fal(a, Nam cui fcelus 
cft in animo, in voluntate malitia & affectus ad 


cor no(irum monreprebenderit nos, fiduciam babe- 
mus Ad Deum.q.d.Si tuta placidaque eft confcien- 
tia, fi. mens in receffus & latebras animi con- 
tuens, nihil videat quod diuinz legi voluntati 
Que repugnet; oritur illa dulcis & iucunda fidu- 
cia propria filiorum Dei: & in rebus deploratis 
vadimus ad bonum & amantiffimum genitorem, 
& deprellum animum atrollimus, fpe opis 
& humanitatis vnde mira coníolatio, & liqui- 
diffimum animi gaudium exoritur : de quo 
fubdit: 

4. "Deletlare sn Domino , &c.) Vatablus ver- 


indignam volupratem , cui incubet dzmon Dei Magna piss 

inimicus, quz poffit effe fiducia? Vilis ergo fi- — tit, fummam voluptatem capies ; S. Hicron. de- rum dele- 

ducia in;Dco, neceffe eft vt (an&is quoque lc): affime; Scptuag. sgmusugnow , deliciare , vc dele AP. 
" omine, 


magnui- e,ulj ila. 


ANNO- 
TATIO- 


688 


magnitudinem eximia voluptatis intelligamus, 
qua piorum mentem fingulari latitià complet, 


Nrs Con- & rehcir iucunditate, Sed quid 0 Propheta ( oc- 


DERII. 


currit Bernardus Serm. ;. de Triplici modo ora- 
tionis) quod tem ab[oluté mones. delectari in 
Dannno, ac fi ad manum nobis fit buin [mods de- 
leclatio ?. Delellationem cibi , fomni , qwistis C 
ceterorum qua. in terra [unt mouimiu:cDent an- 
tem quam dcletlationem babet, vt in eo delctle- 
mur ? Huic ergo obiedioni , fzcularibus potiüs 
quàm Rcligiois conucnienti, fic apté refpondct: 


Gufluivir- Fratres ma , (scares boc dicere poffunt , vos 
suia maier. gon potefls. Quis enim vcjlriem eit, qui non [epe 


ejt, quàm 


expertis fit confcienti&. bone. delstiarionem , qui 
non gujlauerit (aporem ca[ltatis bumilitatzs,cba- 
ritatis? Non eft bec deleilatio potus , neque cibi, 
aut fimilis cuimjibet vei deletlatio tamen ef , c* 
maior omnibus ilie, Diuima enim efl, c non car- 


- malis deleétatio, C cum in bis deleciamur , plane 


, 


dcleflamur in "Domine. Ica Do&or meliitluus, 
veram animi oblectationem in. virtutum exerci- 
tio guítuque collocans, ac fallacibus mundi ille- 
cebris opponens, qua profanos homincs ficine- 
briant, vt, fpretà. Dei benedidione, non aliam 
fomnient beatitudinem , quàm quz ad momen- 
tum fe ingerit corum oculis, Vbi hzc antithefis 


. inter vefana mundi gaudia , & veras delicias fpi- 


Orationu 
delectatio 
e [ricus 


Coloff. 5, 
ITA 


Dulcedo 
meduatio- 
nz. 


pal.1 18, 
161. 


Orationu 
eficacitas 
^d 


ritales d:ligenter notanda eft; fiquidem has non 
in fenfu, vt illz, [ed in (olidarum virtutum exer- 
citio confiftunt, vri pluribus ibidem Bernardus 
docet. Porró Theodoretus hic nobis orationem 
& internam cum Deo conueríationem pracipi 
cenfet, in quamens hominis & voluntas fefe pe- 
nitus ad Numinis fandi nutum accommodat. 
Vnde in animis hominum piorum dulcitlima 
pax oritur, & vclut liquidi & amoni czli fereni- 
tis: quam pacem Det exultantem Apeftolus no- 
minat, quod nimirum fingularis animi laitia 
comirari illam foleat. Eft enim in cxleftium re- 
rum confideratione , liquidz voluptatis & hu- 
manitfimz delc&atio, quz reficit puros animus, 

ualem Theodoretus hiftoriz fuz lib. s.cap. 36. 
dcícribic, cm de fororibus Theodofij Imp. lo- 
quitur. Exiflimabant, inquit, evel ueyielo Tu2 
7 Sela hair gato , e]fe delici s maximas di- 
winarum litterarum commentationcm, Quin ip- 
femet Regius Vates experiencillimus cius tantz 
fuauitatis , fic apud Deum veritlimé aicbat: 7» 
smilificatyonihus iuis. meditabor: in Hebrzo eft 
deliciabor, «el,vtc vertit Bellarmin. nofter, a£/c- 
abo meip[um , vclut in grata & iucunda lufio- 
nc. Vt intelligamusin hominibus dcuotis ,medi- 
tari, nihil cilc aliud, nil delicias capere, & mini- 
ficam mentis oblectationem, Hanc antem vt non 
minüs vtilem quàm dulcem effe cognofcamus, 
apté fubdit: Er dalsz tibi petitiones cordis tmi, 
Quibus verbis Propheta orationis in impetraa- 
do cfficacitatem declarat , quam D. Auguftin. 
Serm. 22. ad Fraces in eremo luculenter ita dc- 


pingi: O quám grandis eft spfims orationis cawf-. - 
a1 9 quàm grande my[leriume! Ecce Moyfe1 ora- 


bat yn monte, CF Jo(ue Amalec deuincibat, *Per 
erationem Ezechias [anatur , C7. [alutem anima 
C corporis adipifcuur. Per orationem. Saulus 
efficiar Paulus , C Doclor Gentium: leremyas 
confortatur in carcere, Daniel inter lcones exul- 
tat, Lob in flerquilinio triumphat , Su[anna im 
ter fenes defenditur , paradi[um de cruce latro 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM | 


inuenit, Stepbanne de torrente $n celum [ufcipi- 
tur, C inter lapidantes pro. Seno exanditur, 
Sic ille. Itaque przcepto hic additur promiffio,fi 
vno Dco ita contenti erimus , ipfum quidquid 
opragerimus, liberaliter daturum, dummodó ni- 
hil, quod contra falutem noftram militet , peta- 
mus, Qware non dixit T uai ( vt ad hunc locum 
obíeruat S. Ambrof. ) fed Cordis tni; quia lex 
tarnis legi mentis frequenter repugnar gue a4n- 
tem interioris (unt bomini, qui renomatus. cft im 
fpiritu, illas petitiones pio donat affciln. Sic ille. 
Eódem fpe&tat quod fequitur: 

f. Reucla Domino viam tuam, |]. Hic docto- 
res Hebrzorum vias fignificare aiunt. indiges- 
tiam, inopiam animi. corpori(que, fiuc ca qui- 
bus quifque indiget ad beatam vitam. Putant 
enim fic hoc loco di&um effe 3221 darcheche, 
viam tuam, ac fi effec 327€ tZarchbeca , indigen- 
tiam tuam, vt notat cum Lorino Agcllius. Erit 
igitur ex corum mente hic Dauidis ienfus, &e- 
uolut (uper Dominum imdigentiam tuam , & in 


Quid i 
pe van 
mila. 


iur, 


Cami sy. 
ceffinuas 


eum conijce , C* fpera $n eo , non in re alia vila; "/r« 2n 


€ spe facier, & pem tuam ad latum exitum fi- 
nemque perducet. In Hebrzo enim eft 6. eol, 
id cft, rejalue, vbi Septuag. habent gmuenodr; 
Vulgatus, resela: & vtriulque veríionis cadcm 
It efTe fienificatio. Nam qua inuoluta. font 

& abftrufa, càm euoluuntur atque explicantur, 
reuclari dicuntur , & in peru fuet poni, &, vt 
Latini dicunt au&ores, emcdullari. Aewela igi- 
tur Domino vian twam, introfpice in te ipfum,in 
mentem , in voluntatem , in affedtiones tuas, in 
flexus & maandros cordis: & fublato velamen. 
to, arcana pectoris tui expande. Quàd fi He- 
brzam vocem intueamur, erit fenfus aliquantu- 
lüm diuer(us. Nam fecutus linguam íandam 
D. Hieron. ita vertit, volse fuper "Dominum 
viam tuam: quemadmodum & Symmachus Zar 
xéxcw, deuolue. Aliud autem cft voluere fuper 
Dominum , aliud reuelare, feu patefacere Do- 
mino, Videtur ergo effc alia tranflatio, quz ta- 
men propé idem fuadeat.Si que te premit,inquit, 
difficulras in virtuds via, fi quod onus incumbit 
quod ferre nequeas, Deum adi piorum opitula- 
torem: pondus illud tuum, cumulumque mole- 
[tiarum in eum deuolue : cum illo iugum exci- 
pe; cuius onus ille valenuor totum fercczadiunge 
te illi per confcientiz puritatem ,. & fimilitudi- 
nem morum diuinorum, & viam tuam atque vi- 
tin in eum volue, fiue, vt loquitur S. Petrus, 
proce sn eum folicitudinem tnam, & beate vicx 
curam. Quid vero inde conícquetur? Regius 
Vates ita. pergit exponere: Spera im eo , C spfe 
facict. Si pijs etis & obfecrauonibus illi omuia 
tui commendes, spfe faciet, fideliffumé. tibi 
aderit, fucceffum rerum dabit expectatione om- 
ni tua fcliciorem. Quomodo autem. fiducia in 
precibus erga Deum fit crigenda, Chriftus nos 
inftruens : ludex. erat in. ciuitate, inquit , qui 
Deum non timebat, & hominem non reuereba- 
tur: fed & vidua erat in eadein ciuitate, quzalfi- 
duis precibus vindicari cupiebat ab aduerfario. 
At iudex longiifimam moram interponebat: im- 
probus cunétator demum importunitate viduz 
tàm conítante vidus , controuerfiam diiudica- 
nit. En robuftam prorfiis & contumacem fpem, 
quz vidue illi aflidué hoc initillabat, Hodse ribs 
1n dicetar: Ybi fpes hodierna decollaffet, craftina 
. mone. 


.-* 


SI nei ue 
ud. 


" 
erióus 
erigeno 
in Der 
Luc.ií 





IN P$S$ALM 


monebat: Cr. boc fiet, «ut perendie ; bac hebdo- 
made, boc men[z, boc certe. anno fententia dice- 
twr, Vicit demum | períeuerans fiducia , quam 
Chriítus in argumentum trahit hoc modo : Si 
tantarum eft virium oratio apud improbitfimum 
quemque, quantarum erit apud ip(a miíericor- 
diam? Mens noftra vclut vidua , aducrfarios nu- 
merat quàm plurimos. quid ergo moratur? quin 
zquillimum iudicem appellet, & omnem illi 
cauffam integerrimá fiduciá deleget?. Deus non 
faciet vindictam clectorum fuorum clamantium 
ad fe die ac nocte, & patientiam habebit in illis? 
San&iffimus rex Dauid hoc vnicé commendans, 
Reucla , inquit, Domino viam tuam, C Ip 
va in co, C spe faciet, Quid trepidas, quid dif- 
fidis pauidillime moralium? Aliquis te maledi- 
&is figit, aut iniurijsaffici?: Deo 1d querere , 
spfé faciet. Tua tibi caro iniqua cft? Dco fuppli- 
ca, C ipfe facier. Varios tibi arietes cacodzmon 
admouet? Deum in auxilium inuoca, c ipfe fa- 
cer, Quidquid agas, fpera in Deo, e ipfe facicr. 
; Vrenim Deus votorum nos compo:zes faciat,curas 
' noftras [pe & paticntiàin eum coniJcere pue 
Quifquis huic confilio par.bir, ex horribili, quo 
fc traftrà omnes fatigant, labyriacho emerget: 
quia vbi negotia noftra Deus regenda fufceperit, 
numquam deerit felix fucceílus. vnde fabdic: 

: 6. €t edncer quafi iumn:nw|htiam twam,&c.] 
Drwilur Ideft, profereti l poriüis illuftzabi 
fires vidi, Id cft, proferecin apertum, vel poriüis illuftzabit 
equis ICbus profperis iultiriam tuam, ac (plendere fa- 


poet: ciet virtutem tuam ac probitatem; & in dies ma- 
gs profpcraberis, & teipfo clarior euades , ficut 
umen folis in meridie clariffimé fplendet. Eodem 
1G. 58,8. fen(u L(aias de iufto ait: T'wnc erumpet. quafi 
í mane lumen tuum, &c. Etlob: Quafi meridia- 
10b 11,17. nus, inquit, fw/ger con[mrget tubi ad. ve[peram; 
€ cum te con[wasptum putaneris , orierss vt lu- 
eifer. Hugo de S, Vidore locum hus de extre- 
mo iudicio exponit, vbi iuftitia proborum toti 
E funlloc orbi innotefcet.. /wjIria, inquit, bonorum nunc 
vum clar. occulta ef : quia sbs fe wmjhficars fatagmnr , vbi 
tai appars- 4b bominibus videri non poj[unt. Et quamuis in 
| eis iam luccat. exemplum boni operis , tamen in 
ab[condito eff virtus sntentionss, [n futuro autem 
quafi lumen wm|Itia eorum educitur: quia quimo- 
do bona opera [ua ab bumana laude ab[condwnt, 
veniente sudice sam fecure pro eu in eterna cla- 
ritate gloriabuntur. Sequitur: Et iudicium tuum 
tamquam meridyem. jujhitia bonorum , eft opus 
zirtutis quod faciunt: iudicium eorum , ejl pra- 
mium virtutié , quod eligunt, "Dei ergo i gón 
suflitiam. fantlorum , quando manifejlabit epera 
virtutum qua fecerunt: cducet udicium, quan- 
do manifcjhabit, quale bons operis premium ele- 
geram. Et ideo iu[litia tamquam lumen , iudi- 
«ium vero tamquam meridies, sd. efl clarum lm- 
| men,educitur, quia minor eji omnis clarius boni 
opere, claritate eterne retributionis, 
7- Subditm eflo "Domino. | Id cft, morem 
"Obdiemnis getc Domino, & obfequere; & hac ratione illu- 
bed. Pest ftris exis, Putant nonnulli Przlaco paré:e,virum 
"feuefnr, "Benuum dedccere, & ad homines pulillosani- 
mo pertinere: fed longe aliter fe res habec. (Nam 
ob ire Przlatis, & cis morem gerece , ad viros 
eximios pertinet, & illos illuitres reddit. Hac 
ratione exponit hunc locum S. Ambrof. dicens: 
Bona autem fubietlo, non abiclla , non vilis, fed 
glorivía atque [wblimis. Ille enim. Deo eft fubdis- 
Tonxvs L 


(o Indie iudi. 


a wr 


YM XXXV. 689 


tit, qui facit Domini voluntatem. Denique quis ANNO- 
sgnorat , quód. fapientia mentis preflantior rcs TATIO- 
carnis fapientia fit ? Sapsentia mentis. (ubietla ugs come 
eff Dc legi : fapientia autem carnis non efl fub- otn. 
dita, £1 addit ed poflolus, IN. ec emm potefl. £flo Rom.8,7. 
ergo fubdit, hoc ejl proximus Chrillo : vt legem 
impleas. Sic ille. Confirmat deinde ex alio loco 
Apoltoli dicentis: Cum awtem. [mbietla fuerit. 1.Cot.1, 
ills omimia: tunc C ipfe Fahne (wbiechus erit ejui 28. 
fubiecit fibi omma, vt fit "Deua omnia in omnibus. 
itaque zqualem Chrifto adfert honorem , quód 
ipft fabiecta fint omnia, & quód ipfe fübiectus 
fit Patri. Nemo ergo vile putet fe. fubmitere 
Superiori: quia hoc magnam adfert vtilicatem, & 
decoris multum. Cetcrüm pro illis verbis, Sab- Silentium 
ditus efto Domino , in Hcbrao cft. ie Domino: mew 
: . SNNT 4 ione pons" 
quod Aquila vertit , srasv 7 xpi X) Xen eod inm us 
éurv, tace. Domino, C expella cum , quemad- 
modum fere S. Hieron, etiam. vertit; Symma- 
chus trantulit , iecza(& d xvpíp, 7, Iairt dowd, 
wiefce Domino , & [upplica e. Quia. videlicet 
fabdirum effc Domino, cft filere ad cius iudi- 
cia, patienter ferre quidquid ille immiferit , de 
nullo interim obmurmurare queriue,illi acqui- 
efcere, Dco fe regendum committerc. Fiuc fpe- 
ar illud l(aize: 4m fileutio C fpe erit fortitudo YGiz 10, 
veflra. item iftud Exodi: Dominus puegnabit pro 1$.— 
vobis, € vos tacebiris, Vndc infert optimà ]c- Exodi 14, 
remias: Bonum eft prasiolari cum filentio falu- Thren. 
tare Dei. Alibi quoque vocatur cwitus swfhne i6. 
filentium, Pulchté ad hunc locum Hugo de 1Giz 5:1, 
S. Victore: Perfecta, inquit , bic nobis forma vi- 17 
uendi pra fcribitur. ed udi ergo bomo , qmd dici- 
tur tibi Subduns eflo Domino,C ora eum. Pri- 
mum [ubáitus efle, ne male agendo pracepra esu 
d-[picias. Deinde [(ubdims e[fo ,vt ad bona agen- 
da de viribws tuis non pr&[fumas, Nam? ille 
quoque Deo (ubietiu Jt renuit, qni aliquid de 
fna. virtute poffe prajumit. Ex poft pauca: Sta- 
tim adiunxit: kt oracum: vt C [ubdstus Deo fis, 
de te non pra jumendo; C orci, eii auxilium ex- 
petendo, &c. 
8.: Define ab sra, €& derclingue furorem. 
Hac verbs in hunc modum exponit S.Ambrof, 
Define ab ira, 1d eft iram moderare , ne egredia- 
tur, nifi ratione przeunte , nc iram fads ex fe 
vrentem accendas, ne. feram per fe (atis fzuam 
itrites, ne pyrz inijcias flammas, ne igni fomen- 
ta miniftres. Rem probat S Ambrof. aptá fimi- Quemod 
litudine. Dum | medicus inuifit zgrotum, ali- *r« & p4f- 
menta febris remouet , vt tandem calorem prz- 
ternaturalem exftinguat.. Non air, Noli febribus 4,,,. 
zftuare, noli nimio calore vrgeri. Qui enim eft . 
rs hac pati vcllet? fed incendij cautlam inter- / 
icit. A vino abftine , poculis ne indulgeas,mo- 
deraro potu vtere, hzc vel illa fume medicamen- 
t2: quibus tandem hominem in priftinam fani- 
ratem tcducit. Simili prorfus ratione Dauid, non 
ait, Nc iram concipias , ne furore excandeícas: 
* hoc enim ierit renitentibus nobis, vel ni- 
hil minüs cogitanübus,accidir; fcd iniungit, De- 
' [ime ab sra. hoc eft, incitamenta & irritamenta 
irz rcmoue , pelle fomenta irz , quibus amotis, 
ipfam tandem extingues. Ita S. Ambrof.ad hunc : 
locum. Define, inquit, ab ira, ne, cum accenderis 
cam, illa non dejmat , prin[quam te eius flamma 
con(umat. Relinque,snquit , indignationem: boc 
eff, natura te rapit, mouet affe, cnipa te als- 
$5ss €NiM 


An- 


&wNo» CMM excitat, vel offen(a, vt indigneris: fed uon — terram. vbi in Graco , prout hic eft , iospsroah- Mita 
rATio- — V[quequaque, vt modum ne(cia, Relimque cam, — eva, bereditabunt, ^x plus eft quàm pollide- fli px y 
Rts cog. fem impone , ne te an peccatum trahat. Heccej] re, cüm muli po 


DERII, 
Píl4,g, Non enim bortatur vt wrajcarit , fed ad tempus — re voluit, mitcs effe filios Dei, ad cale(ten fumi- 


pofl pecra- tur. ] Poft iniquitatem quippe & peccatum,ne- m wu un pace , fummo cum animi gau- 
tum [equi-. ce[arió fequicuc exterminium, & mors funcfta. 
peso Euolue Regum faítos, & arrogantiam podffi- — Delectabuntsr in multitudine pacis. Nam quid- Ming 






690 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


deant non heredicario iure, "m » 
quod [upra dixit, Irafcimims e molte peccare, — Hoc ergo tam Dauid , quàm Chri(tus fignifica. 


ccdit effecimi : dat tamen medicameninm,ne din- — lim pertinentes , quibus thelauros omnes fuos, 
tui vis viceris ferpat. Medicus enim nan fiatim. — & laucitlimam hereditatem impertiti cupiat, O 
adinbet medicamenta languori, S dolor feruet, — mitillime lefu , fili Dauid mius, cur, fi non cui 
fomenia. adbibet , vt. mitefcat dolor. S1 febris — imitandi ftudio, faltem his tandis, tamque incre- 
exafluat , remedy tempi expetiat. Ipfumporum — dibilibus donis commouemur , ad manfuetudi. 
firiemtibus negare con[uemit. Non dicit, Noli fe-.— ncm animi (equendam, atquein mores inducen- 
brive, cióm vapor fermer egrotr: fed dicit, Expe-.— dam? Cut fumo. iracundiz. obtole(cit animi 
a , definat febris , digeratur commotio, Sic C*— quies & pulchritudo, & cor no(trum tutbidis 
Propheta mon potuit dicere bomini, cuius caro vt.— motibus inimicarum paflionum laceraiut? San- 
varius morborum, sta. commottonum pajfiombis — &i omnes illius terrz quz furfum c(t appctitio- 
exatatim, Non ira fcere: fed diu, Define abira — ne animum componebant , & perfe&á maníue- 
€ wndignaionem reünque , ne pecces. [ra emm — wudine (ummo Numim fubiacebant,& fic hzre- 
grams ejl magifira peccati. bant in hoc mundo, vt ab eo ftadijs & volunta- 
9. Quonam qui mal;gnantur,exterminabun- — te diiuntti, maneniem ciuitatem. quarcrent , in 


10 perfruerentur. Qued . & hic fubdit Vates, 


müm mulctari animaduertes ; Ezechielem per- — quid foris increpuerit à mundo, à fortunz va- 9« fot 
lege, & rapinas; Ioclem, & laíciuiam varijs cla- — rietate, ab hofte humani gencris, interturbare il- um 
dibus puniri cernes. Plena omnia diuinz iuftitig — lam pacem hominis manlucti non poteft. Secu- "^ 
exemplis. Quantum calamitatis in reges Ifrael, — rus, & quodammodó victor omnium occurren- 

: án Coritis, in Sodomitas, in Dathan & Abiron. — ttum malorum , in nigra no&tc turbulentillima- 
afleclas, in Iudzorum populum, in in&nitos — rum factionum , vidcbit ipíc lumen , & pacato 
alios peccacum nonimznifit? Ouot milliones ho- — animi ftatu. porictur. Hominum calumoiz , & 
minum, fame, ferro, flammis, pefte,(ulphure, —iniuriofa tractatio reperiunt femper illum in 
aquis peccatum aílumpfit 2 "Perserwmt propter — quadro virtutis & conftantiz,quem Dci pax cor- 
buquitatem. (wan, Quoniam qui malignantur, | roborat, & humaniffime sucht Imó fi pet- 


Contrarist exterminabuntur. Non abs re idem (zpiüs in-— ditorum hominum furor in ipfum corpas inía- 
imp C Pj culcat Dauid,netemporariam & momentaneam, — niat, & diuexet, non perdet , neque cijciet com- 
fon. e in hoc mundo florent impij , profperiratem po fenfum; verüm Deo fretus , quem 


icuius penfi habeamus , fed ad exitum atten- in domicilio pe&oris fui , aduerfa omnia 
damus, vndc iudicium feri decet. De probis — finc turbationc feret patienter, & Dci manum 
ergo fubdit : Swfhinentes amem. Dominum, ipf — dura. imgftentem ícreno vultu ofculabitur. 
bereditabunt terram. Vbi noranda eft pulchra — Quod videre cft in Martyribus, alijfque Dco 
antithefis inter duo hu'us verficuli membra, — caris heroibus, qui Dei numen rcuerentes , & 
Prius enim impios exterminimm manere pro- — abhorrentes à malo, (ummá animorum coniun- 
nuntians, fignificat cos modicum bic florere, cione cum Dco copulabantur. Sic enim accepi- 
donec maturum adueníat excidij tempus. Dein- — mus illos probra inuidentium, & con:umelias 
de fidelibus , qui in tribulatione à Domino non ues fadiffimas, non placidé minüs, quàm 
dcíciuerint, fed quafcumque afflictiones proeo — laudes ab amicis & przconia accepiffe. Acque 
viriliter fuftinuerint, terram hereditario iure aíf-.— adeó pax illa cum fanctiffimo Numinc tantum 
fignans , iplos Pepon beatos fore pollicetur. apud illos valuit, vt in opum & fortunarum 
Quám veró velox & repentinus impium maneat — omnium fpoliatione riderent, in carceribus qua» 
interitus, exinde ediflerit. fi in aurco palatio quic(cerent,exultarent in mor- 
i0. Queres locum eius, C^ mom inmenies, ] — te violenta, proque illis Deum orarent, à qui- 
S.Hicron. cagitabis de loco es, C» non fubfifler: — bus indigna & crudelia paterentur. 


Impierum | id eft, non inuenies illum in ifto ftatu ac loco, in 12, Obferuabir peccator iu[lum. ] S. Hicron, 
f^?" quo paulo anté ipfum Horentem videras. Nam — «egitat impius de iulo ; S. Ambrof. imfiduabitmr 
pr^" — pauló poft iam nufquam apparebit, eiufquelo- — peccarer sffo, Hebraicum prr zemem, dcíignat 
cus tibi — nufquam Occurrct, vt qui — id quod Hieron. dixit, fcilicec malignam eogita- stat 


dcicétus fueritde illa fua profperitam, Sic apud — ronem. Similis eft fententia in Pfalmo 111. Pec- 1. 


Iob 7, 1». Iob dicitur: Aec cognofcet. cum amplis locus — eator videbit, o sraftetmr , dentibua fus fremet, 


eim. Quia fcilicec non redibirin eum, &, fi redi-.— &c. Obíeruat igitur peccatoriuftum, cique infi- 1l 
ret , non cognoíceret , vtpote occupatus ab alio. — diatur, quia inuidct, Sed quid iuftus nocuit, vc "^7 
Vel per hypallagen: non cogno(ceret ipfe locnm — inuidus iufto infidietur? Plané, quia iuftus cft pfo 
fuum,quia non rcuertctur ; &, quamuis reuerce- ille, ifte autem peccator: nec eít focieras nocti 

. retur, ummukaruia reperiret, Sic etiam in alio — cum luce, nec Belial cum Chrifto. Appofie,fHi- 


Píl. 102, Píalmo dicitur: Spsraem pertranfibut in lo, C — debit dentibus. Inuidus enim ac maledicus hian- 


16, 


Matth. f, 
4 


non fubfiiet, C^ non cegnofcer amplius. locum. — cifemper orc , inter preacutos dentes vitam & 
fwnm. famam viri iufti rodit ac deuoràát ,vt fuperiüs ad 

1). AManfueti agtem bereditabunt terram. j.— Pal. 13. verf, 4. de detractoribus ex Chryfoft, 
Iuxt: nimirum Chrifti promiffum in Euangelio | annotauimus. Vno verbo Profper inuidiz ma- 


-diccntis ; Beati mites , quomm ipfi poffidebuns — lum graphic deícribens : Zmmidss, inquic, «ise4 
nunt, 


INPSALMVM XXXVI 


num, fuum facit inuidendo fupplicium. Sic ille 
lib. 3. de Vita contemplar. cap. $.Certe qui odio 
inuidiaque zítuant , qui leuiter le. ringuntur, 
qui dentes velutapri acuunt, & veluc canes ,cüm 
rixantur , dentes rctegunt, & dentibus infien- 
dent; in hac vita damnatorum mores induunt, 
apud quos crit perpetuus Hetus ac ftridor 
entium. 
13. Dominus autem irridebit eum . ] IÀ cft, 
irritos efficiet eius conatus & ftudia. Eadem. fen- 
Pül.a,4. tendiaeft P(almo 2. Qr babutat in celis , arride- 
bit eos. In libro quoque Sapientiz dicitur, quód 
Sap. 4, 1$. ünpij videbunt C7 contemnent eum : ios autcm 
Dominus irridebit. 
14. Gladiwm. ewaginauerunt | peccatores, ] 
L»pa — Hunc locum ponderans S. Ambrol. ficut. ex 
mais gla-. D. Paulo gladius San&torumelt verbum Dei, ita, 
dna 4:8 4* Quit , € contrario, gladius (piritus nequiflimi, 
verbum eft malum. Verbo Dei. fanét:flimi reli- 
g'onis Chriftianz fatores, vt fulgenti gladio ac- 
cincti, multa & miranda perfecerunt: quocum- 
que abibant , ftracà perfidia , ftillans cruore vi- 
tum, & immanis tyrannorum furor victus vi- 
debatur: fic przdo inferorum , hoftis boni, in 
fiagiioforum hominum ere, velut in caftris fibi 
deuotis, gladium rotans fulmineum illum ver- 
borum inlolentium & malorum , ftragem vbi- 
que ciet. Confidera, inquit S. Ambrol, jwrgan- 
105 peccatores, atque acerba satlantes sn felentia, 
C eruminationum opprobria profereutes , nonne 
fi eos audias , dices, Gladium euaginauernnt pec- 
catores?. Quando fermo turpis tamquam. de va- 
gna permlan:s ex ore profertur , quem cobiberi 


par fmit C rcconds, extenderunt arcum [unm. 


Arcum peccatorum aic elle mentem corum , & 
fagittam vcrbum venenatum ,. Caueant igitur 
Chriftiani ,ne tantum periculum fubeantmacu- 
landi animi fui , vel alieni ; patcant aliorum au 
ribus, & pudori fuo, nec fua ora effe velint vata 
iniquitatis, neque linguam fatana: pugionem, ad 
pudicitiam cruentandam. Poéta fanctus fimul 
duas hic imagines adhíbuir, & illuftres quidem, 
ad rem eamdem fignificandam. idem cnim cft 
arcus & fagitta, quod vagina & gladius. vcim- 
, que venena promuntur, fo:dum exitium, mortes 
indecorz. Ec hinc for& fumpfit Diogenes , à 
rofana fapientia laudatus, qui formotum ado- 
e(centem cüm vidilletturpia & indecora prolo- 
quentem, Aon re pudet, inquit, ex ebwrnta va- 
gina gladium plumbenm cducerc? Scd percebur- 
neam ille vaginam intellexit fpeciolum corpus, 
vt nobilem & pretiofam animi checam, aureum- 
Que loculamentum , cx quo non deceret. vc vile 
quiddam plumbcumque exiret. $ed Dauid no- 
fter mentem , vt ait D. Ambrof. intellexit, cor 
ipfum , animi penetrale: vnde velut & vagina, 
plumbeum fcelus emitdtur , & luxuriz glaaius, 
Stygià aquà intindus ad conícientiam lacc- 
randam, 

16. eXMelina eft modicum info . ) ld cft, 
paululum quod iuíti potlident, ob arc:nam Dei 

dujli pra- benedictionem . eft ip(is fi Ma . . 
inlidis. nem , eft ipíis fuauius & fructuolius, 
1:1 peccaro- T0àm impiorum magna aflluentia. Sic in Pro- 
rum, ucrbijs dicitar : Melius eb parum. cum timore 
d 1$ Domini, quam. tbe(auri magni Co in[atiabiles. 
: M elim cfl vocari ad olera cum charitate , quam 
Ibid, 16,8. ad vitulum faginaumm cum odio, «Melims cff 
parum cum injlitia, quam. multi fruihus cum 

Toxvs I. 


Madicum 


. Quod infinuant facrz paginz,que vbi de horum 


69I 
iniquitate, Melior efl buccella ficca cum gandio, ANw0- 
quam domus plena vittima cum surgao. Ccrié TA TI1 0- 
maximas turbationes diuitijs opibufque adnc&ti, wrs con- 
Hebrzum verbum;quo hic diuitie appellantur, p t m 11. 


oftendit. Dicuntur enim pipr mabamon, quz PEN HT 
: i ; m initia 
vox proprie rwrbationem. ftrepitumque figniti- imlntimi- 


cat. Recte autem ad diuitias extend:tur , vt colli- 14, plena. 
geremus,turbulentiffimis rumoribus eas cíIe 2ra- 

uidas, vti quotidie vidznus & experimur. Hinc 

inloco Proucrb. iam citato vbt nos lecimus, 

T hefauri magni, & in jarzabales , n Hebiac ct- 

iam cft, G- contimbatio in ipfis. Ex quo colligi- 

tur,quó maiorcs diuitiz funt, eó maicres tub 

illis plerumque conturbationes latere, anxictates 

& folicitudines, Etiam vox mames de opibus 

dicitur, & à conturbetione deducitur: vt ità mo- 
neremur, qui pacem ac quietem amat , turbas 

odit & aueríatur, eum opes debere neyiigere, 

qua fcecundz funt turbarum macres. Eljganter Profama 
quoque locüm hunc illuftrac Origenes, dum frienria, 
dimitias peccatorum, exponit de vana illa erudi- Lens E rad 
tionis fupelle&ile, quam oftentant profani , ob ,;;i. 
quam (pé vt pauones picti & gloriofi cfferun- 

tur. Eius locum eb libentiüs hic ponam , quód 
curfum ftudiorum apud. veteres ob oculos po- 

n.t, & illuftrandz antiquirati feruiat, Sic igitur 
habet: Swnt multa C dimer[a fludia litterarum 

in boc mundo: C videas quamplurimos incipien- 

tci à Grammatici, edifcere carmina Poetarum, bi 
comadiarumque fabulas , tragediarum vel com- 
meniitias , vel bonorificas narrationes , hnfloria- 
rum longa 4c diwerja volumina: tum. demde 
tranfire ad. Rbetoricam , atque ibi omnem fucum 
eloquentia quarere : [4^ bec venire ad Philofo- 
phiam , perfermtars ialellicam , [ylloeifmorum 
nexus inquirere, men(nras Geomeiria pertentare, 
aftrorum leges , ac Jtcllarum cm [iu per[crutari: 
omittere quoque nec Afuficam: C7 [ic per omnes 
3Lis ernditi, tam diner[as C varias difeiplmas, 
in quibus nibil de. Dci voluntate cognowernnt, 
multas quidem , [.d peccatorum dinsiias congre- 
gaueruai, Hac illc. Breuiüs quidem , fed idem 
pliné, meo iudicio, vult D, Hieron. cuius hoc 
cffitum cítin cap. 4. Amos: Vr. £celefiajhens 
veritatis fimplicitate contentut, barcticorum [u- 
pellctblem, G eloquentia fulgorem , argumento- 
rumque dimitias non requirit, Nominat hareti- 
cos, quód, cüm artes illz profanz vix habeant 
vllam vtilitatem, ad. Chriftianz reipublice de- 
cus, amplificandamque gloriam , fcd vni ropà 
amb:tioni feruiant ; füperbi animi , & fcientia 
opinione inflati, zpé diuino iudicio in impias 
opiniones pracipitent. 

18. Nosmit. "Dominus vias immacnlatorum. | 
Ita legit quoque S. Auguft. Grace ij is, proquo 
Latina & Hebrza habent dies , *D? reme. vnde 
videri poflet Graca lectio corrupta ex fimili loco 
Píalmi 1. vbi eft, Noxit Domin viam ^ ii 
rum: (cníus tamen eódem recidit. Symmachus, 
vescdw 6 xieig- ds Wuieze VM. dusuur, pranomt 
Dominus dies ammaculatorum. Ex hoc loco col- Pierum 
ligitur,in clo non fcribi, neque numerari im- tantum 


piorum annos aut dies, fed 1uftorum tantüm. seinem 
rantur à 
Deo. 


Pfal 1,6. 


vita & annis mentio incidit , cos accuraté recen- 
fet: nouit quippe Dominus vias immaculato- 
rum. Ira nouit,ita cenfuir annos Adami, Abelis, 
Scthi, Abrahami , Líaaci, Iacobi; (ed impiorum, 

$ssé a vt 


692 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


AWNO- — vt Caini, Lamechi , I(maclis,& aliorum, dies & pst corporis formam ; accepit in corpore diflintio- 
T^TIO- annos non fupputauit; quia vt longzui fuerint, mem» fen[wwm: accepit etiam amplins, id ejl men- 
NES COR- inanes fuerunt & vani ; ideoque perinde haben- — tem, q»à poffit joreligere qua poffit capere veri- 
DERH. — tur, ac fi non fuillent: Sicwr. ea qua pro mbilo tatem, qua poffit situm ab imwlo enun: 
PhL$,$. habentur, corum anni erunt. quá poffit mdagare, defiderare , Creatorem lau- 
19. Non confundentur im tempore malo, C — dare, C» inberere illi, Hec omnia accepit C pec- 
in dicbus famis ([aturabuztur, ] In his verbis | cater; fed non bent viuendo non. reddit quod dc- 


" eraná — fenfum fpiritalem agno(cit Hieron. de iuftisqui — bet. Ergo faneratwr peccator , C non reddit eà 
P icd de Dei gratia faturantur. Hzc autem faietas iu- — quo accepir , non agit gratias : am vero rependit ' ln 
: ftorum interna eft, in ipfa. conícientia dininis — zmala pro bonis, blafphemias, murmur , aduer[iu e 
affiuenze confolationibus, qualis Pauloerat,cüm — Deum imdignationem, Quod fi tanum eft cá- js 


Rom. 53- dicerer ; Glorsamur in tribulationibus, Nam ille. mcn. pro accepts bencficijs gratias non referre 
(inquit S. Auguft. ) vnde Lid ,J egeila- — ( vt D. Bernardus Serm, 84. in Cantica. dicat: 
tem inti paztretur ? videbantur foris anguia, — Qui maxim: videbantur pro accepta gratia, pro 
fed imis lando erat. Quid autem facit malus — non redbibita minim reputantur apud Dcum ) 
enm ceperit iribulari? foris nibil baber: ablara — quantü,obfécro,erit, non folüm non referre gn- 
Junt omnia in con[cuntia nullum. folatium eft: .— tas, [cd etiam referre iniürias? quod faciunt pec- 
non cf quo exeat , quia dura funt: non cjl quà. catores. E. contrà sufhus autem miy[eretur , Cr iri- Elm. 

ImWjim — intrct, quia mala (unt. Merito ei fit quod fe- bnet, Quali diceret : Perdità. quidem voluptuo- 4 rts. 

mibulatit-- owitur: Quoniam peccatores peribunt, Confolatio | lcque viuendo ingentes ctiam peccatoris opes "*'. [4 

Pr PHP non eji jw externis. Sic ille. Peribunt autem im- — exhauriuntor; at vero liberaliter mifericorditer- ^^ 


pij» quando ( vt fubnorauit ibidem S. Hieron.) que donando medioctes viri iufti facultates au- 

erant vacui, Quare iiftorum. animz czleftibus p Rem hanc optimé nouerat Romana illa 

audijs abundant,quibus omninocarentimpro- — Paula, de qua D. Hieron. in eius Epitaphio ad 

b. qui lutum auro, terram cxlo,carnem fpictitui, Euftochium : Panptrer, inquit, tota vrbe per- 

mundum Deo pratulcrunt, quireni , damnum putabat , f quifquam dius 

ac. Et exaitan, deficientes quemadmodum. —| C e[uriens , ibo [uflentaretur. altcrum : fpolia- 

Impjvt — fumus defecerunt.] S.Hicron. gloriantes vtmo- — bat filios, c inter obiurgantes propinquos , maio- 
fum d» uocerores con[umeniur ; Hebraice. iam legitur — rem fe eis bereditatem. (riis mijericordiam 
fnnt. 153 0*2 3223. chuakar charim chalu, ideft, fc- — dimutere loquebatur. Eamdem rem experta cít 






nt pretiofum. ( id clt adeps ) agnorum confm- — vidua illa Sarephtana,quz quidquid habebat fa- 3. Regis 
mentur. q. d. Sicut adeps igni impofitus flammá — ting & olet, przbens Eliz, nihil amifit, fed plu- 
breui abíumitur , fic Pd faginati felici rerum — ra recepit. De qua D. Ambrofius lib. de Elia 


fucceffu , quafi agni ad cadem deftinantur.De — cap.a. Quoniam, inquit, dewotionem cibo prei- 

Ice. 12,5. quibus apud leremiam dicitur: Congrega eos — lit, meruit vt ariditatis pnblica fola non jentiret 
quafi gregem ad vitlimam, C» fantlifica cos im die — erumnam, [naque non defecit bydria farma ,cum 
eccifionis. quod de igne gehennz nonnulliacci- — terrentis finenta deficerent. 
piunt. Septuag.aurem,vt recé notat Genebrar- —— 23. pud Domunwm grefus homini dirigun- 
dus,D'2 *P'? chualar charim non pro nomini- twr. ] S. Ambro(. ad hunc locum fubtiliter ani- 
bus, fcd pro infin'tiuis. habuerunt , & fequens — maduertit,in Graco non effe greffus, fed diatiua- 
vcrbum jty3 bebbafan , non per becrb, fed per ms tranfitus Tum fapienter vnumquemque mO- pj jue 


caph legerunt, vt fit ad vetbum, Et inimics Do- — nens, Tranf £rgo, inquit, moli ceffare,ficut bonus trasftm. 
mini circa bonorari ( vcl in pretio haberi) czrea — Utater. Subdit hanc vitam clle exodum , atque 
exaltari confumpti [unt, ficut fun defecerunt, in. cxodo. admirabilia multa illis oftendi. qui 
Quem fenfum , vtpote meliorem, Scptuag. ex- — tranfeunt. Quod fancto Moyfi contigit, qui defe 
preilerunt,eumque Latinus interpresíccutuseft, | &iebat: adam, C* videbo vifionem banc magnam. 
& tota frequentat. Eccleíia. Pro cbarim autem, — Atque vt videamus magnos viros Ecclefiz prz- 
quod proprie agnos lignificat, S . Hieron. videtur Ceprorcs codem fpiritu afllatos , camdem vitz 
legifle , charem , & idcó vertit, monecerores, viam tenuiffe, idem morales monuilfc; D. Bafi- 
Et cunc feníus eft, quód inimici Domini, cüm — lius in Pfal. 14. proprium eíle boni viri dixit 
honorificati & gloriantes fuerint ficut monoce- muto der my Bár, mare hofpitis vitam banc tran[—- 
rotes, tamquam fumus confumentur. vrrobique | sre; & cá de cauffa viuendi curriculum à prz- 
autem fignificatur velox felicitatis impiorum tn- flanciilimus viris nominari imco/atum , hoc cít 
tritus. Pro defecermut, Vulgata habet,deficieme; — diajuyls oejexesr, habitationem. temporariam: 
Hebraicé tamen & Grzcé cit praterii cemporis — Vt intelligamus , inquit, vitam noftram effe su- 
verbum 123 cbalu, & i£iumr. £:dixLo, tranfitoriam, breuem, mutabilem, & pc- 
ii, AMeruatur. peccator.] S. Hieron. famus — rcgrinorum iactationem , atque ad illam E26: 
acapit ; S. Ambrof, faueratur peccator, G- non nam tendere omncs oportere. Pulchré antem vios 
folet; S. Auguftinus, mutuarur, c non fols: — (inquit Aubrof. ) viri greffus dirigs dicuntur à 
ira etiam habec Pfalcerium Romanum, confor- — Domino; qnia non volentis, neque currenti, fed. dj nim 
miter le&ioni Grece & Hebraice, quz in pre- — msjerenti eff Dei, fine offenfone fermare. vefhi- epus eff. 
fenti efferunt hanc fententiam. Vulgata tamen — gzwo». Vc enim puer tenellus firmare grelTus non 
hac exprimit in fucuro, mutabitur peccator, C — valet, fed, [" quando flarc conatur, decidit fta- 
mou foluet. Pulchré D. Augutt. hunc locum cx-, tim , nifi matris, nutricis aut baiulz manibus 
ponit de beneficijs à Dco accepüs, quibus non — auxilioque fulciatur; eádem ratione,quibufcum- 
beneficis rc(pondcet peccator, nec olficia pro ijs rependit, que viribus homo polleac, & virili aetate firmus 
rid Quanta, inquit, accepar peccator , pro quibua non. — fit, in via virtutis ruac neceífe elt, niíi cum Dcus 
foimu? Accepit, vt jut; accepit, vt fit bomo; «c6 — manibus gcílct, Opmé ergo dictum cít, 4 Do- 


Exod! y, 


Percator 
gro diuina 


. mine 
I 


ua oco o£WwoN o 


^n 


IN PSALM 


mino ercffus bominis dirigentur,C- viam eins vo- 
ler. In. multis codicibus Gracis additur z2ó4p«, 
wumis. Sed S. Hicron. negat illud in antiquis 
Interpretibus reperiri; Symmachus vertit, x, à 
$3 ure didoutiraa , C via eimi beneplacet. Eam- 
dem WS fuauiffimam Dei prouidentiam in 
iuuandis (uis, (equenti veríu ante oculos it, 
14. Cmm ceciderit , non. collidetur. ) bon 
hic vt fedulam & amantilimam genitricem ef- 
figiat, quz vbique filiolum comitetur,omni ftu- 
dio in ctus bonum intenta,parata(que habeat ma- 
nus, vt citubantem fuftentet, Sic vbique tendit 
manus inexplicabili amore Deus , dag quando 
in viaad Cx Sri tituber iuftus , fi flatus mo- 
leftifimarum tentationum , fi hominum mali- 
tia, fi dzmonum impctus furiofi ftantem deij- 
cere conentur, officioíis illum manibus finuque 
P amr Cum ceciderit , inquit, mon. collid.tuer. 
Cadere humanum eft, collidi autem. perículo- 
fum atque miíerrimum. Cy igitur cegidersr, 
non coliidetur , non vulnus , non doloris vllum 
Dow infos fenfum excipiet,nihil mali patiecur: 244 Dami- 
maxbus — Bus /upponit manum. [uam. O puluinar delica- 
fuu xcipit- tum dulciffimz prouidends , quo diuinis mani- 
bus exceptus homo , & mollidime Íuftenratus, 

cüm ruit, non corruit; cim deijcitur, non abijci- 

tur! Id probant omnium fzculorum arates , quz 

hanc Dei fingularem beneuolentiam viderant. 

Dc Apoftolis, & primis Chrilianz religionis 

1.Cor.4, Horibus fic pronuntiat. D. Paulus: Desswr, 
5 fed. mon. perimu. Quia nimirum blandus ille 
omnium parens inexplicabili bonitate dulcem 

manum fupponebar, nc vexati alliderentur: cu- 

Pl. 144, ius proprium eft, vr Propheta alio in loco dicit, 
"-" alleuare omnes qui corruunt, & humaniffimé 

recreate, 

ij. Nec femen eins quevens panem. ] Rectà 

Mendiean- ad hunc locum. obferuat Bellarminus, non re- 
tes Religiofi pugnare hanc fententiam veritati , eciamfi videa- 


Deui ma- 
ttrnam 
gerit curam 


masia, Ius in Eccle(ia multos fideles mendicantes. pa- 
r nem. Nam mendicantes Religiofi fponte mendi- 


jenentia ^ "dead 
. cant amorc paupertatis , non ueccelljtate Inopiz; 
neque dereiicti cici poffunt , càm Dcus eos mi- 
ribii fuà prouidentià alat & fuftenter. Ceteri 
mendicantes vt plurimüm non funt lij corum 
qui confucuerint milcieri aliorum, & donare:ad 
hos enim proprié hzc promiilio pertinet. Sape 
ctiam ncque iufti funt ipfi, neque filij iuftorum. 
Denique, vt fuprà diximus, íi qui vere iuíti & 
fperantes in Domino derclicti videntur, & quz- 
Lu.16. rcntesmicas panis, vt Lazarus in. Euangelio; ij 
melius aliquid à Domino acceperunt , quàm fit 
copia rerum temporalium: neque murarent mc- 
ritum patieniz cum omni temporali felicitate. 
Iuilns enim (inquit ad hunc locum S. Ambrof.) 
etfi in. faculo derciunqusmr,a Domino tamen non 
derelinquirur. Quod lasüs probat exemplo 
ipfius [acob, cui vbique diuina. gratía praító 
uic. Non derelinquitur à Dco iuftus,ecífi à mun- 
do derelictus, [prerus. & afllictus. Tunc enim 
vcl m ximé habet Deum appropinquantem fibi, 
cum ipfo eft Dcus in uibuladone, deícenditque 
cum illo in fouezm , nec. in vinculis derclinquit 
Dan. 14. cum. $1c Danieli in leonum lacu iuilu regis 1n- 
cluto prandium diuinitus procuratur; é inter 
feras eluricnies, & parceates, homo Dei pa:ci- 
j Reg. 17. Qüt- Sic alitur Elias in fuga, & in folitudine cor- 
uis miniltranaübus, & volucribus fibi cibum ap- 


Dem iu- 


YM XXXVIL 693 


portantibus, in perfecutione nutritur. Neque A wxo- 
enim deefle quotidianus cibus potett iufto, cüm r4r10- 
fcriptum fit: Aon afflsget "Dominus fame animam wg; coge 
IIT, LIRII. 
Myfticé de Chrifto Domino locum huncex- Prou.i0,;. 
ic S. Ambrofius, cuius femen, id eft, cuius Chbrigiani 
lij, fcilicet Chriftiani, numquam panem quazfi- 7e" /»* 
uerunt , quia femper ad manum habcnt panem 7^ ^ 
Eucharifticum, qui famem depellere poflit.Ce-. 8;,, 
teri quidem qui huius mundi panes quzrunr, id 
eft, oblectamenta mundi fectantur , (zpiüs in 
cgcítare funt : fed qui panem de czlo viuui:; ac 
verum —— numquam eius penuriá libo- 
rant. Vide hzc fufiüs in iplo S. Ambrofio ex- 
plicata. : 
17. Decliva à malo, C fac bonum. ] Licetde-. 
clinarc à malo quoddam bonum fit, eft camen ea. Pris de- 
inter hz c duo differentia, quód, iuxta Tertullia- «lm^na. m 
num lib.1. ad V xorem cap.3. declinare à malo is A "07 
dicitur, qui non facu quod obefl : facere amiem p Sire 
binum dieitur , qui addit infuper quod prodejl. e» qua js 
Atque 2dcó inter hzc duo pracepta differentiam inrer i47 
iftam explicat $. Hieron. epift.24. ad Celantiam, 4fferesiie. 
dicens , priore pracepro improvavi otuem , pojie- 
riore snperar: jludium; i$ ammnm coerceri, bic 
incitari ilic feciffe , bic non feciffe, culpabie eit, 
Qd enim damnatio immineat non (olüm pro- 
hibita patrantibus, verüm etiam iuffa prtermit- 
tentibus,S. Bafilius hom,de iudicio probat.Porró 
Pültes priüs hic iubet declinare à malo,& poft- 
cà bonum facere, quia, vt S. Ambrof.in Píal.1.no- 
tar, ipitiu ms bonorum nobis eft abjisnentia pecca- 
sorum, Hic enim efl ovdo dijciplina, vt 4 infe- 
rioribus ad perfetliora contendas. Quz cius ver- 
ba non fic accipienda funt, quafi Chriftiano à 
rofcétionis (uz initio prohibita foiüm cauenda, 
iíla veró obferuanda non (int; fcd quia. ( vc 
D. Thomas r. 1. qu. : 4.art.9 docet) Chrift acus 
in principio conucilionis fuz. principaliter in- E 
tendit vitare msla; prouectior autem. effc&us, 
praecipuo quodam ftudio incumbit vt faciat bo- 
na. Vide quz fuperiüs ad. Plal. 53. veri. 15. in 
hanc rem annotauimus. 
iS. inima vero punientur. ] Ita Vulgata & 
Biblia Regia, & Complutenfia; Grace , diuo Jà 
endiaBievrras exp: llentur,quomodo ctiam Eufe- 
bius lcgit; in Sixtinis codicibus eft, Zusus DÀ 
endis izorras , ynumacnlati autem vindicabuntur, 
quomodo etiam habetur in P(ltrerio &Ethiopico, 
Scd prior |cétio, quz cum Vulgata coníonat, 
rz ferenda,quam cttam fecutus elt in Metaphra- 
fi Apollinarius: 
AUTdg dÜveuss asp uspabnpáres VEAAdurm. 
Cetcrumymn [la cnrantes egciantir. 

3o. O5 iwjhi meditabuwr fapientiam.] In du- 
bium vocari poflet, cur meditari, quod cordis & 
mendis eft, hicori tribuatur. Ad quod refpondet 
D. Ambrot. dum hzc verba exponeret , ori me- : 
ditationem tributam; quia exterior homo inin- vstsigod 

ria 3:3 " i MR me imte« 
terioris hominis EE dilciplinam , vt riri tra- 
obeorum conformitatem , quod vnius eft, alteri. datwr in 
tribuatur. Ipfa cius verba fic habent: [deo o5 urs &feili- 
meditabitur [apicntiam. Jam emm C ipfe exte "^" 
rior bomo iuJh , $n interioris bominis transfm[ua 
ejt difciplinam, Q* in eius conformat ins naitwram, 
spfius exercet officium; vt caro mcditetur , quod 

mentis interna cf]. Nbi autem caroadueríus fpi- 
ritum pugnat, & exterior homo interiori non 
$sss 3 — fub. 


Ori cut 
meditatio 
tribuatur. 


694 


AxNo- fübditur, nec ambo inter fc firmo fadere cohz- 
TAT10-rTent, zgré perfe&a fundi oratio poteft , gré 
N55 con- fuauis precum harmonia exaudiri. Hinc eft quod 


DERII. 


oracio à fanétis Patribus citharz comparati fo- 
let, quz pacis & concordia bleroghypblcu cft: 
riw interiores rixa pugraque à mente abeílc 

cbent , qur. Deo per orationem coniungi cu- 
pia. De. confonantibus citharis produnt aucto- 
res, quàd, (i vnius chorda pul(eur, alia nec cacta 
coniremifcat, tantum fcilicet confonantia poteft, 


"sims & |dcm in nobis fiar, concors fit corpus animi, & 


eorpora 
ton (onam 
tia 

Pal. 54, 
iB. 


quod illa probauerit, caro [übicribat & fuccimat, 
nec Ep Hinceft quód fpe mentis cantus 
etiam lingug tribuitur: vt in ifto, Lingua mra 
meditabitur inilitiam tuam. Ec hoc loco: Os 
infbs meditabitur fapieniiam , Gi D eius lo— 
quer. iudicinm . ac fi mentis chordà ta&i fo- 
num ederet. corporis chorda non tacta. Signaté 
aurem priis ait, medirasstur , deinde loquetur: 
vt colligeremus ante linguz officium , fuum cor 
obijífe, & iuftos nihil cemere loqui, fed alt& co- 
gicata proferre. Vnde o5 cordis hoc loco incelli- 
gi B. Laurentius Iultinianus , quia meditationis 
fit mentio. Cuius ita verba ex M. s. codice in- 
edito citat Nouarinus lib. 1. Sacror. Eledorum 
cap. 11. Os cordis wf meduabitur [apientiam, 
qu«eft de Deo: Gk propter aliorum inflruthionem 
lingua cns. loquetur sudicium , id ejl dijcernet, 
quod Deus fugere praecipi, vel tenere. boc anten 
sta loquetur, vt vita conjonet. cords, ne putetur 
ejfe de illis, de quibus au. Dominu: "Populus bic 
laby: me honorat , cor autem eorum longs ejt 4 
me. Abfit, vt vira linguz contradicat , vt aliud 
operibus clamemus, aliud (ermone. Apage im- 
peritos hos muficos , qui fpiritalem hanc har- 
moniam formare neíciunt,aut nolunt. Bené mo- 
nebat S. Petrus Damianus lib. 1. epift. t. erba 
vire, inquit, pepslis non folum vocibus , ftd e- 
í«m moribus nuntiemui. Virà nimirum verba 
defticuuntur , càm ferimoni mores non concor- 
dant, nec illud agitur quod docetur. Vnde 
fubdit: 

31. Lex Dei eim in corde ipfum. ] S. Ambrof. 
in expofitione huius verf. docet illa verba. Apo- 


1, Tim. 1, ftoli, [w/lo non cát lex po[ita , ftd imiufls c pec- 


9». 


Iufíi in 


cataribus , debere intelligi de renouatione legis, 
qua fit,quando fcribitur in tabulis aut libris.Lex 
enim non ponitur in tabulis propter iultos , qui 


pneri legem fcruant,& eam in corde fideliter reánent, 
fti im tabu- (oc verba huius Pfalmi, Lex Dei ein im corde 


lius legem 
babent. 


qiu (ed propter peccatores , qui legis obliui- 
cuntur, & ita viuunt ac fi legen non haberent, 
Vnde idem Apoftolus càm ait, Sed smmfhis, 
Gtzcé pofuit, Zríuas, id eft, exlegibus , liuc legis 
prauarieatoribus, Ex quo apetté lignilicauit, le- 
gcm non ideà poni iniultis, quia non tenerentur 
etiam antea lege , (ed quia oblid etant legis; nec 
ide non pont tutis , quia iufti carere debeant 
lcge, fed quía legem in corde fc habere per bona 
opera teftantur.. Potuit igitur primis hominibus 
in ftatu innocentiz dari lex, tum naturalis , tum 
ctiam pofitiua ; fcd non fuit opus renouatione, 
aut deícriptione in tabulis lapideis , quod pro- 
pter iniquos pofteà fadum eft, vt peccarum 
cogno(ceretur, vr Apoftolus difputat in cpift. ad 
Romanos cap. 7. 

3j. Fidi impium. fuperexaltatum , &c. ] 
S.Hicron. vids impium rebujlum C forriffimum 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cut indigenam virentem; Sexta editio, Aw dn- 
fà iu draad w dymrotgtrs Un engénrn, 3, Moprra, eid 
áumyler vitcrarSY i» disanguin , Vidi ympiwm Gr 
impudentem satlantem fe in duritia C dicentem, 
Sum ficut sndigena, ambulans im in[liiia.1n He- 


brzo eft, rag 3193 ebeezrab. reg inan , id cft, 


ficut indigenam vareutem: vt Cx imagine arboris, Diyite 
in proprio & naturali folo exortx, nec aliunde mpi cri 
aduc&tz, ac proinde valentioris , oftendar , ftul- **mpras. 


tum illum impium de quo ra , dum nihil de 
fuperna patria cogitabar, fed vt. municipem 
mundi Íc gerens , profundiores ac firmicres ra- 
dices, velut in parrio folo ageret; ruinam fuam 
quantocyüs maruralle: quód nimirum toto czlo 
aberrans, & propram patriam ignorans , quo 
magis terrenis iom hzrebat, eo fe à naturali 
folo plüs diuelleret, ac dcbilioci fundamento 
fragilioribufque radicibus niteretur. Chaldzus 
vcttit, ficut arborem tran[plantatam , C- abun- 
dantem folijs; alij ex Hebrao cranitulerunt , vidi 
impium fortem c virefcentem initar lauri viri- 
dis. Scd Septuag. notiorem metaphoram víur- 
pantes , quoniam in monte Libani filua erat ce- 
drorum ingentium, too orbe confpicua, diuitem 
impium , aut potentiflimum quempiam dyna- 
ftam feu principem, eleganter cum cedris com- 
ararunt. Celerem vero iitiufmodi cel(itudinis 
interitum defcribens Dauid fubdit: 
36. Et tranfiui, C- ecce non erat. ] Aci di- 


ceret, inquit Agellius, Non fteti, nihil morz in-. Momma. 


terceffit, nii dum illam arborem tranfirem; c ^4 
ecce non erat , ita vt pane ipfo momento tranfi- x 


tus mci tanta firmitas & pulchritudo periret. 
Pulchré verbum illud T'amjws, in epift. ad 
Philipp. cap.3. verf.8. moraliter expendens Ve- 
laíquez nofter, fic exponit, vt affirmet Vates,fe, 
cüm de externo afpeótu ad interiorem animi 
aciem & contemplationem perranfiuit haud 
difficulter. penetra(fe externa hzc bona, dum 
fplendore (uo rutilant , oculis fuis illufiffe , vt 
ois illa prerij puraret,cüm reapíc non e[fent, 
fiue in fe ipfis nihil effent, Ergoait: T ranjiui, 
ecce non crat. hoc cft, non fuit opus vernan- 
tem hanc & Horentiílimam arborem mortis fe- 
curi excidi, nec mentis mez. acicm ad cxleítia 
bona conuertere, vt omnino cognofcerem, nihil 
illi veri boni fabe(le: id enim fola menus acies, 
in ipfam intenta , luculenter prztticit , fimul at- 
que confiderauit illa omnia rancim effe meram 
vanitatem, vmbram, nihil. Vbi obíerua, non 
dixilfe Pfaltem, T anim: , & ecce non fuit, aut 
non erit; fed notanter, Ecce mom er4t , fcilicet 
quod videbatur. Nam co i fo cemporis pun&to, 
quo (efe pulcherrimam o ntabat, reapíe non 
erat, nihil erat , vmbra erat , illufio erat oculo- 
rum, externá fpecie decipiens : yii pluribus ad 
hunc locum eleganter oftendit S. Ambrofius. 
Sed hicargutus Dorf quifpiam obijciat: Quo- 
modo Va:es vidit eum , fi non erat; & non vi- 
dere modó, fed etiam , vt omni florum & fru- 
&uum huius fzculi ornatu abundantem, mirart 
potuit? Si vidit, & oculis non Miypoe in- 
tuitus eft, quomodo non crat ? Sané & ille erat, 
& exaltatus etat, & omni felicitate & profperis 
fucccilibus eleuatus erar; C ecce men erar, quia 
tranfiuit mente Vates, accurataque cogiratio- 
nc vera, czlcítia & zterna bona, quz non viden- 
tur,ijs temporalibus & cuancícentibus gout 


p^ 


IN PSALM 
Cám itaque videmu extolli impios ( inquit Ori- 
genes) C- in nipuam [uperbiam elemari, tran[- 
tamus C» nos mente C intelletin ab bis que vi 
dentur , C temporalia [unt , 6 traniferamms 
fenfum noitvum ad ca qua non videntur, C eter- 
na [unt. Cogitemus temporalia bac effe c pauco- 
rum dierum ,que vidcntur elata: intmeamur iu- 
dicij diem: ita fen[m nojlro cernemus, eum qui 
fuperexaltatus ejl c elatus ficut. cedrus Libani, 
sn die sudicy omnino non effe. Nec ad. illum vf- 
ue diem mentis iudicium extendas , quafi tunc 
ides non fit futurus;fed nec nunc eft.1d enim 
eíliduz cogitationis vis efficiet, vt nec modà 
cum fubfiftere, autaliquid effe cognofcas. Nam 
fi tunc, quando maxime expedit effe ( quippe 
inde arternitas exurgit) futurus non eft ; nec mo- 
dó effe, fiucaliquid valere dicendus cft. 

37. Cnitodi innecentiam , C vide equita- 
tem. ] S.Ambrof. quidem snnocentiam hic inter- 
pretatur perfeclonem; S. Auguft. verb equita- 
tem, tranftulit dire£lionem ; Symmachus vertit, 
(uaaars dzhin, d, deg 40, in 58i uioorra dr3pa- 
. eo emma, cuitodi fimplicitatem , C vide re- 
Eum; quoniam (unt futura bomini pacifico Aqui- 
la addit, $g«mw extremum: S. Hicronymus prio- 


IN PSALMVM XXX 


&, YaAuX rd. AaG d a- 
Taqunmy ca Gat Gu. 


T£Gr 294 3 "a^ uy, dra urtio er Gare 
d mOgimeeía: W, Umiuest dfg Y dugp- 
aia) eg) dioi au Came ud Tuv yElr, iro d.- 
yamuugec Cx 7| cuupoggs. Müurmra] 
dt 4 d uaprías, xpo vo Vx e ix dye- 
xd v». A704 € «là vocor ng) 7) 9w- 
ezmias eic uie ecorionn , didacxa- 
Mag Vo Qvam To, gl Des ToC evesQiosr. 
E'mptolwroty 3 oral od. xj dfe Qoeg 
d'uocspll* T8. A uydiy » oQa53, T8 A'Giosa- 
Adp i suegyrie , A'agroQiA. 0 au euA ye 
xaT eum) QuASd pe, Zustei 2oid»- 
end Q» x da icu 5 igupla Jidu'ew]. 


PARAP 


TPIE 40 zd Suud c 
EAÉy Enc ue , qund Ti 
028 cà mulóorws pus. 
TlacoxaAéi laveuxa c, uh dinge gau- 
QdUoray il Jesuvrioon , d? Vrion Qap- 
paixoic lap Lay, 
y. On ( (n (oy &erd- 
yncá» uoi, va) im&ghghEas dA 
iui Th) vé (ov. 


é. 


tionem * fabbati. 





VM XXXVII. 695 


rem partem tranftulit vt Symmachus; pofterio- 4 N N o- 
rem veró fic, quia erit ad extremum viro pix; TA TI0 
Chaldzus vertit, ferwa integritatem, refpice iter wEs coR- 
retium; Maforetz verumque in concreto effe- px a 11. 


runt, inzegrum C retium. quod aliqui de homi- 
nc interpretantur, q. d. Obíerua virum innocen- 
tem, & confidera zquum virum , quoniam finis 
eius pax, zterna fcilicet , vr. hortetur ad confi- 
deranda exempla gratiz Dei, & iudiciorum cius. 
Reótiüs Septuag. qwomam reliquie funt bomi 
ni pacifico. q. d. Pacificus filios,& bona cis vten- 
da relinquet ; impiorum autem pofteriias ( vt 
fcqu, verfu per antithefin fignificatur) & bona 
ipfis relidta peribunt. Vide quz fuperiàs ad 
Pfal.16.verf. 14.annotauimus ad illa verba, Di- 
miferunt reliquias paruulis fuu. 

38. ninh aurem. di[/peribunt in. idipfum.] 
Ita quoque S. Auguft. legit; Grace cft, ie) 7» 
àvm; pro quo Vulgatus fim»! tranftulit; Symma- 
chus vert, jj Jà dSvrivzu. VEsaeglrerras ius , TÀ 
dacau JA ropa Cuxwrüetras premaricAtores autem 
delebuntur. pariuer, nomijjima iniquorum. exci- 
dentur. Addit Scholion Aquilam pro «4 ism 
dixi(le igam», nowifimum, quemadmodum quo- 
que verür S. Hieron. 


VII. ARGVMENTVM. 


Píalmus Dauid, in rememora- 


* Valgata 


de (abba- 


riam miferie , quam [uslinuerat. propter 


peccatum;e» petit confu: fabbati[mum, - 


feu quietem calamitatum. Peccati autera 
mentionem facit,occultum vulnus non fu[- 
tinens. Quin (Jy morbum , 9 curatio- 
nem in medium profert , do&frine argu- 
anentum bomimbus afferens. eAcciderunt 


- autem ipfi multe (9 "varie moleftie : mi- 


mirum Amnonis cedes , eAb[alomi tyran- 
m, Acbitophelis confilium. quod contra 


. apfum dedit , Semei contumelie, es«. alia 


que bifforia edocet. 
HRASI S. 


SX OMINE ne in furore tuo 
| arguas me, neque in ira Dere- 


tua corripias me. 


. ' . tQ, 
Hunc Pfalmum canit, [ibi vefricans memo- 


nat immi- 
nentes da 


Rogat vt, more medici, non iudicis,cafti- "^" 
getur: neque amarulentis , fed lenibus phar- 


macis curetur. 


7. Quoniam fagittz tuz infixz 
funr mihi: & confirmafti.füper me 


manum. tuam. 


,/ 


Hoc 


CATE-. 
NA PA- 
TRVM 


6382 


przíentibus , fed fperantes in futuris , iuxta 


illud Apoftoli: Spe caudentes, in tribulatione 


Ron. 12, patientes: & leremiz dicentis, Bo»sm eft bo- 


11. 
"Thren, 5, 
18. 


Non inni- 


denda pec- 
£Mtoribss 
modica fe 
licitau, à 
ternas "peff- 
LJ nas 
luitwru, 


Rom. 1,5. 


Peccater 

agrà fert 
virtutem 
inili. 


Pí4l.7,16. 


ipe: 
nant 
ent 


mini cum portauerit iugum. ab. adolefcentia 
fna: fedebit folitariussc tacebit: dabit percu- 
tienti fe maxillam, faturabitur opprobrys. 

Nor: £MvrARL]AwOowrMr. 
Cüm bonum finem oftendiffec , fermonem 
repetit, fuadens, ne peccatores rebus profpe- 
ris vtentes zmulemur. Manet enim ipíos 
ira in die irz ac iufti iudicij Dei. Idcircó tu 
ne irríteris aduerfus eos, neque contende fa. 
cere fimilia: nam finis eorum interitus eft, 
Manfueti autem. hereditabunt terram. Nam 
fi inczlis (ic Ieru(alem & Sion mons, confe- 
quens clt ctiam ibi terram cogitare, 

* 10. Er ADHVC PVSILLVM, ET NON ERIT] 
Onictnis-Ambigua eft hec locutio:vel enim 
exiftentiá carebit peccator ( quod exiftimant 
illi, qui prauos penitus interire perperam tra- 
dunt)vel in quantum peccator eft, non erit. 

12. OBSERVABIT PECCATOR ivsTVM. ] 
AwoNYM r Peccatorjnquit,non fert iufti 
virtutem, quód exiftimet illà accufari fuam 
improbitatem; quare obferuat, quomodo ip- 
fum deijciat. Quod iuftus quidem ignorat: 
fed Deus interim qui omnia videt, inanes eius 
cogitationes irridet. Cüm verà vfque ad mor- 
rem infidias ftruxerit illi qui propter Deum 
paupertatem amplexus eft , tunc infidias in 
ipfos retorquet auctores. 

14. GrADIVM EVAGINAVERVNT. ] D i- 


DYM I. Árcus corum excenfus , funt praua 


cogitationes; gladius vet acutus, eft lingua, 
fiue fermo illorum. 

TusoponrTr:. Hzc autem fimilia 
funt ifti, Lacum aperuit c effodit eum.Polffet 
hoc etiam dici de diabolo: nam cum articu- 
lo dixit;peccator. Stringunt autem peccatores 
gladium , & inendant arcum : vt arcubus 
quidem deijciant pauperem &inopem ; gla- 
dio veró trucident re&os corde. Non enim 
lzdunt illos qui in malis ditefcunt, cüm finc 
amici illorum: neque prauos corde occidunt, 
quód cum ijs habeant focietates. 

18$. Novi r DoM1NVS vt1AS I M- 
MACVLATORVM.] OnicENrSs. A- 
lius legit , prauidit Dominus dies immacu- 
latorum. Non confirmat folüm ipíis vitam, 


EXPOSITÍO PATRVM GRECORYM 


vot maesUoy , aw VA7riLorine Ciz upon, 
x?! 70 Saoso)uvoy* T8. (rid) 2aíeorme, r8 
SAP] Vaoudpornc. QT Vipiuis, TÀ daB» 
dad Érav d pn Lyon à mómm aud gts. 
14 xa Taube . oxovrhoe,): duod mu maior 
&ursiy maryora, eoru) vei inu. 

Mu mArAZHAOT,] AxaNrTMOr.. Ací- 
Eas 7o 2engir 1A Qo, rnrtogue dp] ? 2.5. 
9»v , avuGsAdUuy , uà Or^dy diugprMie 
dUS worm, Mir 53 &uruc 5), &» nupa 
py xg] d'inagtoxe1ciag Sv, Auió ev p óp- 
giCe xav! iui] , und ipli?a xesirten vat 
Bui *. eg) 50 GPa Sepe Gmel T) 1$ yo, 
Oi ÀJ use ruupi X2wegrouhietum ir ya, 
ei p Gow cy degrois l'teousuAhp x9) Xiay 
Up, dui Sor C 10 vociy. 

Íí, KA] ET] OAITON , KA Of MH 
Ynarzii,] Crirzsorz. Medi ad 
nic b) ad o. anPapxns ica à uspna. 
2àe ( Gasp olorra) oi srarnadt 766 QavAuc 
qUeipilr AMoornc , sx Uude) figa d a. 
aptuDó, For, dy iara pd. 

iC TIAPATHEHERTAI O AMAMTQAOZ, ] 
AxaxrMOt.O' d apruAó wn, 6 Qip| à 
J atia và dprrir, ot ses huwrlu) af idÍag 
popfreXas Tysqlp(e , dió Farmpéi mde 
uy» xxraCa^9. O'mp 45g dVwoGe 
dopo£i- 6 dV ravra oru Ó Sue , vic 2 
voit jtgarloie durd. 9A Aoi usic. E'reid dy 
JV uíyes Surdru lu) VanCu xeiii mu 9 
eruias dfg. iy eihwtón, twiggi a vl) £àn- 
Cuv àuGiz ab pri revo or. 

id", POMÓAIAN RZHAZANTO.] AtAr- 
Mor. Tófa àurk] cwmiarypl ya , oi 7o eof 
elc) Aoycugi* popqala di wo ndn, 3 
yMlosa, iru 0 2ónoc avrdl v, 

OroanrnuTOr. E'omws JA (2(a mu, 
Adxxor GpuCs, C drkowosle Gurüy. Atoficin 
d'd» wg) «fbi 78 dfgCiAs *— utri 32 d peso 
78(5 eia , Ó dl uaprAbc, mira 4 oi d 
AU yr ^0] fouqalas, X) Camiragi v, ind 
Toit p) ToEois duci vor TT yov Xy avi - 
n, vii dV joutaía o9dZnoi ri, 4/9 dic cà 
xepdía, Ou 93 4c Co statio; DarrrTa Ti. 
véS/a xoum, Qiu &Ty) ürras* udi TÀCOxO- 
Anc T8 xapdía eqdrrovw , éraipelac eveje 
&yvH e fxorTw, 

d, TINOXZKÉI KTPIOZ TAX O- 
AOrZ TON AMQMAON, ]Cirirzxorz 


E'npQy, cescidt xps Qu vic fipkege rJ. duum, Ox, Gaosrof d uova wis al Cola, 
da 


IN PSAL 
ad xg) olds Tic utu Tukegc , X) riw 
Fruits dy luo wwnesrouiar, Oud i vt auréc 
B^a^|d và ec Beaxd AzréiXc* uut or- 
v4| 50 13i xaprosa , abu) curl) egy mu 
MMyiloo 6d Uormue , vx alseauópfpooi Co xoipd 
qorrpdl, m np ópylu irai A (oic duse - 
Acit, A'RA wg) vu ol qp) dad ia Paros?) 
Acyait re9tic, oi dà à Ss. kou poqhaum 
eic za urls, 

OzoaarurOr, Ardy d fySus] GroU Su 
axQad AAT , viv 7 da Yud aou; az eihn- 
Sume Egalo ute fon 4s "ld, S Par 
dpra, 8i dilas édav eo, 320.4. Papin 78 
dx, Mr kvelu, 

x', Or AE Exeroi Tor xrrior.] 
AwnNtMOr, T8 CpaNAa lu) Tjj ees- 
camus Uupais , ie dOXust 65) 992. TG di 
dbraPut. AuUAas di xg) vnu y Ov 
ail 38 Ji, viv C. cusd tc ugr Ta arme, réC 
üyréC Uzrapyem tdi ous, 

QrirzNOYz. Kac»ho d Twejc c6. 
dir» enu£icr, Ka] évoi dà dc Op a(- 
(Zone , dasGlOnzur, Toig(pt oi ta9' 
qug dfaAauolarme, Sastre oi auzp- 
quAot, OÀ qul cle Uu dfe secte ab a cuaw 
iwi] , dd vy. umén ()) daprahus. 

zd, AANEIZETAI O AMAPTOAOZ,] 
OroanrnrYOr. Tore hj ó XasA, dei 
pl 4p eru (Ge «og 78 Suis Aa61d, 
ducis dyaSoig voy dipylrluo ix dvtyo- 
BpQe. à dV uiyas AaCIJ mor obutiy 
dtarórloo uiui dp Ge dvasi20 oa vs i 
Juoy durd. Eoi movnesüc gj doa Dic , Up 
dur. Toup, nur luda , rdc mus- 
mdazd; S$wegméag epa Tjj pay Wao- 
cu. duyopdpor, ndi Y pa2420: un Cond e- 
xidpor rali, d? But oi Sii ro 
S»Ào Tug Selas auTcis d opta c QiAvTi pus G 
drug, 

xí, NraTEPOZ ErTENOMHN.,] OGro- 
Aornuror, Kj vc dv, € cic Segc Sa, 
dx diu Sac d dp Qo Dinger 19e S clas tcr- 

M9? cvesvoías "Syooudyoor. O' yaproi d itou (e 
Xxgirk , w uovoy à0 yj , d? xdi 74 cE 
&ujyl QuouMpav 7r dowr moii aj xvdtupriar. 
Oc 7$ l'ceghA Q 1202. x oayopsrr S», 
df vl) evespouxlu) dptrlu) evecóronm., 
Térg Tejz T$ Xooudv(oc hvwonxór 
irloctme, 4fg vla) oravesas QihoSviar. 1581, 
QAlu ? Spkegs i061, dave 6 0o, 
Towvs IL 


MVYM XXXVI 683 


fed nouit etiam dies futuros, & przparatam cATr- 
dip : NA PA- 

hereditatem. Nihil igitur ipfis oberit, quód ,,,,/ 

paruo tempore lugeant: nam per toleran- Xi cie 


tiam exercentur , dum per anguítam & ar- Molise 
&am viam incedunt , non confundendi in 775 » fd 
tempore malo, quando iram inducit fuper vuam 4- 
peccatores. Quin etiam nunc hi quidem ra- NS 
nonalis cibi penurià pereunt; illi veró ad fa- 
tieratcm, Deo dele&abuntur. 

TuropoRnrri. Famem autem exiftimo 
hic fignifican illam qua Iudzis olim inten- 
tata fuit: E»mt?am famem in terram, n0 Amos 8$ 
finem pani , neque fitim aqua , fed famem '^ 
audiendi verbum Domini. 

20. IN 1M ic 1 vERO Dowiur. ] 
AwomwvMr. Hoc differentiam infinuat 
perfonarum , quafi alij fint à peccatori- 
bus; Aquila autem & Symmachus pro ve- 
rà, coniun&ionem ( ponentes, cofdem cfle 
declararunt. 

ORicENrSs, Fumus autem ignis extin- 
Gi (ignum eft. Sed & hi,cüm camquam ignis 
flammigeraffent , extindi funt. lftiufmodi 
funt peccatores , qui cüm apud nos eluxe- 
runt, intereunt, Non quód eorum fubftantia 
penitus diffoluatur , fed quód non amplius 
fint peccatores. 

2t. MvrvABITVR PECCATOR. ] Tuto- 
poRETI. Talis fuit Sai, qui femper quidem 544! mala 


i7 ro boris, 
beneficijs affe&us à diuino Dauide, remune- Dau. bo- 


rari veró bonis benefadorem noluit: fed 2 77^ 
magnus Dauid proprium Dominum imitans, 5» 
qui eriri facit folem fuum fuper bonos c Moxh.s, 
malos, pergebat bené mereri, Tales fuerunt ] 
Iudzi, qui cm omnigenas curationes à fa- 
cris Apoftolis reciperent, etiam. internecino 
erga eos animo erant: verumtamen diuini 
Apoftoli diuina certatim illis dona diftri- 
bucbant. 
25. IvN10& rv r.] Tu Eoponzrt. 
Cum fuerim iuuenis, & nunc ad fene&dutem Du infto. 
peruenerim , non vidi iuftum diuinà proui- 57 (irap. 
dentià deftitutum effe, Etenim iu(tus iudex, £^ 
non modb ipforum , verüm etiam illorum 
qui ex ipfis oriundi funt, omnem curam 
gerit. Sic Ifraélis , etiam  prauaricantis , ob 
maiorem virtutem , curam geffic, Eodem 
modo Salomonem peccantem , ob pa- 
rernam pietatem , pertulit. Hoc autem, 
Totá die miferetur, C commodat iuftus, 
Rrrr az omnis 





634. 
c4Tr- omnis generis beneficia iufti declarar, videli- 
zava, CC PCT Opes, per negotia, per verba & con- 

filia. Hzc veró faciens , miferatur quidem 

€os qui hzc confequuntur, faencratur autem 

D«o corum. Qui enim miferatur , inquit, 

pauperem, mutuatur Dco; vt idem fic mife- 

ricordia & foenus. 

On1:czurs. Poffet hoc etiam fic in- 
telligi. q. d. Longá experientia noui Deum 
femper iuftis profpexitfe, ita vc horum femen 

Iuf'u« em- panum inopià minimé laboret. Etenim quo- 


Io eis. modo egere poffet, cüm ipfemer iuftus, per 
eere diuitias à Dco acceptas, totà die mifereatur 
plis.  & commodet? nam cüm à Domino familias 
talenta acceperir,ijfdem operatur. Q ui igitur 
diuinorum oraculorum exercitio deditus, et- 
iam multas fpiricales opes congregat ; mhil 
aliud agere poteft, quàm totà die mifereri & 
commodare. Nam doctrinas quidem tradit 
& meditationes animis earumdem capaci- 
bus; caídem vero per przcepta moralia com- 
modat, vt qui illa fufceperint, per opera fru- 
&um reddant foenoris. Tale quid & legem 
DRM, Mofaicam feruantibus didum :. Feseraba 


gentibus multis, tu autem non accipies fenus. 
Quales erant diuini difcipuli, & prafertim 
Paulus. Vnde femen horum diícipuli num- 
quam panum inopià laborarunt : habebant 
enim illos, qui rationalem cibum fuppedita- 
bant; cuius participes effe&i, benedictione re- 
plebantur. Idcircó dictum eft: Ez femen eius 
in benedictione erit. Quin etiam iuxta hifto- 
riam iuftus totà die miferetur & commodit. 

A&. 4, 31- Si enim omnium credentium erat cor vnum 
& animavna, nec quifquam eorum qua pof- 
fidebat aliquid fuum effe dicebat, fed erant 
illis omnia communia; & quotquot poffcí- 
fores erant , res fuas. vendentes , ponebant 
carum pretium ante pedes Apoftolorum, di- 
uidebant autem fingulis , prout cuique opus 
erat; manifeftum vtique quód hi totà die mi- 
ferebantur & commodabant. 

28. Qvira DouMiNVS AMAT IV- 
are pniCc1vM.] CvniL t 1.Iudicium perum- 
pomám. queiuftitiam facrzLitterz. appellant,iuxta il- 
Jeseips. lud quod de lege , quz iufta miniftrat , alibi 
Po. je ad Deum decantatur: Iudicium c iuffitiam 

in Iacob tu feciffi, Nam iudicium & iuftitiam 
pariter ponit, oftendens indicium nihi] aliud 
effc quàm iuflitiam. Iudicium igitur feu iu- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


que muy(d am éUipoacías TE d adu din. 
Aof, Tc Jf »ensa ster , Tic 0/3 ea ud- 
ver, T, df ^iv X vu GuAds, Tat dà 
mid, 86€ 1) mic Sero Aguorsac , darcii d 
d mu oem 9d, O' 92 Osdv , Qni, Ta 
xi», djaselt Sid , dew sd hwsi wj eon 62) 
9 diei uo. 

CrireNOTZ, Aus/au(o ad x) V ft voci cS; 
uuxpd meípa, Qualw, yrav , vesros ullo 
del aiy by 7)J. Qiegáen , ic aitrd e prov 
0) rérur v) avicjug. — Kal vrac 93 Vutoa 
d€&rt , emp auroc 6 d'ingu(D» da riv ex 
Si sepiydadpor 7iwor , E; lo nb iutegy 
Ds ag) davif 4, 2a 6a» j3 Ti TzAcym 
«vog TÉ oxodtaróre , ipya(sta, Tzu, 
O' morus) adag) (Dro r9 9). Delo Acum 
doxho, wd) aenueTa moNAd cupnatandy 
Aoyxd , sd» (mes «ares cie , à 
Jfg vrámuc Wwáogc User DP avci? er, d6- 
ura tX 38 diopéiray gy Swopluco (2 Tode T 
aesua ruv duyakc , à d £o $3iegie 6rm- 
Agi, dareí?1* Voi qu! ré elomtónas , di 
'Épyus Tov xpo Serod raj 1 d avec, Toiévor 
v) (oi; QuAdir vun ov rÜugr Co. Maia eoe pr- 
Si Aareieic Ur moWoit, oU dà e d'asesi. 
O'moio Soy oí. Sio ta 9mrad , 9 uai 
Ila8A». O'3w T) apéput&. Tiéstev oi jug t 
và), dori d'omer *yeyoraay Gadtéic. el yos 3 
&urEc ale) qeoplu) vyogroswü Tas 4 Aoylu), 
Wc utra aGairormc dU) yas imhrepuuG. 
Aub A£Aux?) , Kaj 79 anipute dur]. €i dU) 
jas ica. Kai x2? icoejar à 6 dinoio 
DAlo sla) Fukegr el xj david. Ei 48 
maf my 2p mestbmer l^ 9 doy uz 8 
xvpdia ula, Q sdeic Voe)lo idv m tavrd 
t2), 4207 hÀ Tu rdv kon oos m isuy 
XUEtoi , xri uaa "mapa cuorric , iríSvruy 
eg Téc7rbdar Tj) Yervcüev, d'Apieal p 
Tt indico, xo-O0 af nt seas £o dro 
Corto üAlu vla) vpedegy WAbes d , xg) idu 
veifor, 

xÁ. OTi! KYr1O ATATÁ KPIXIN .] 
Krri^AOTr, Keglow del 7rd'c v? *yegua mà 
itedv ld d'ugucounluo ivoual d" war PES 
érigs3i "ra cest Sv» Vunidpor co] T$ 
qu diua BeaGsUonr (Bw vóuus Keen Q di. 
xaimutlu C» YaxaG cu ircinenc, Kofaw 95 
9; d ixauo0us luo d», 3007) YN sí, vlid 
xgJov 4 div vreesy dour "Eerogaivay mAlu) in 
dixguomuslo,  'Tlu) xoxow $t, roi ql) du- 


xc - 


IN-PSALMYM XXXVI. 685 


agus dama à 9c, € rdc sum ip- — ftiriam diligit Deus, & huius operarios gra- cATs- 
d'a; dmAdbrfno yaorm cwparol, Xj vx. tià finc carente coronat , nec Sanctos luos kinispa 
aj dE amori rii; boue dud. vmquam defpicir. . 
Hzrx10r. KaAgc iuác avaguuyiow] ví — Hgsv cuir. Pulchré nos iudicij me-. 1,4; me- 
xol owue ba t vesc vla) erai Swpi. moles facit, ne rerum quz hic fiunt, coníu- 5777 
eurn; aUyyvow , dprric ausMowip* à&- fionem videntes, virtutem ncgligamus , vifo ma. 
erm qc &o dpi; , &» dolia 18 Sg. probos viros apud homines effe inglorios, & 
ailes moi, C 7róvoi, Try yayorras, Ovx £y». afflitionibus vexari. Non enim derelinquet 
xammAe]|4 29 üer4, à Sw, Terísw Vy eos Deus, hoc cít, non defpiciet; fed in 
vapól): quAdar] dí àvréc ei« vor aid ya — futurum fzculum cos feruat, vbi infinita cít 
soy uioorva, ir9u 7). doas * doc; àr-.— bonorum retributio. 
Amr Os. 30. Os i1vsri MEDITABITVR SAPIEN- 

A. ZTOMA AIKAIOY MEAETHZE! XO-  TIAM.] Onmuczis. [s qui moralem virtu- ponen 
eias. ] Qrirzxorz, O sl) iy2l) dp-.— tem eypleuit ; accedit ad contemplationem. fepnar. 
vl) ta(spuimuc , potat Xi rl) Svue/ar, — Quocircà etiam fermo eius, qui os appella- 

A Q à ^55oc dud cónta nai pe, là tur, cam quz in contemplando eft, fapien- 
€ Tt]. Swopéir oo tía pad , xoír] rw d tiam meditatur, & difcernit qua dicere opor- 
d AtyAr ÉAignudiuc 53 C A£A X) wd. teat : perité enim & loquitur, & filer. Cüm 
Eid àc dà Án à vóu (Q9 78 9wi rro enwós Íciat autem. legem Dei efle fpiritalem , de- 
621, cuvd era) pru! x Tbe 670 al Uem,  le&tatur illà fecundüm homincm interiorem, 
€y àv T3 ap ia sla) viva Swuoí2r, e) vo. in ipfomet corde huius contemplationem 
Éa3Q» JW  uvenorur Vumdtoóudp ge & myfteriorum profunditatem fufcipiens: & 
aj d ucl) cl) dizumon Ay vzrorxeMii-  peripíam exercitanonem non fübuertentur 
mwra| T9. d fa oruugrs durd , ao xvgja «ga. greífus cius à Domino dircdi. 

té Suubilpa. DipvMr. Lex naturalis, fecundim 

AtaYMOT, O' róug6 Ó Quomoc, xa.9' üy. quam difcernimus,quz agenda fint,qua non, 

dfaxe rop Tài soma Y ub, awrom 2e elt eius qui nos condidit ad imaginem Dei. 
jut 821 xg 9 eixdya $8. Toryaesuz d3/a-  Exenim fi minimé peruerfas mentes. habue- 
ve9Qut  vorruc Tuc Gerolaz, Tl. yeiesvar d-. rimus , à malis abftinentes , quz. bona funt 
méxbpo , T xpirTFur nimToXuSu. cligimus. Nemo autem fupplantabitur, qui 
Ovx aj dí m; ocius?) , Toaubn mi; viz ductore vfus fuerit hac lege. Quin etiam 
6d sro vasenid É» vu voe. Kaj vi». legem Euangelicam per przíentem liceat in- 
&arypPixey. dV voor , 4/9 ri muesrv Qe — tclligere. 

£2 voéss. 34, Exe&crA DoMwiwv M. ] O- 

Aj'. YrowriNow TON xrrloN.] mRicENis luílo, quem conáderat pec- 
Qrirzxorz. Td duio , 0r wgrarot àd-.— cator , quzrens eum mortificare, ait , Expet-- 
arabe , Uni]. priv Surarolou] , 24, Ga Dominum, &, licet multos habueris ho- 
Y'aóuewor «ov xv gov , €à xg) ^ac Eyerc/ micidas aduerfus te, ex Deo falutem przfíto- 
ac Qord'rras x7! 08, ix 9i déyw T cwm. lare. fuftine illum, & cuftodi viam cius, fer- [uie 
Gas, "Co uesos &usiy, x) QUAgor 1l 92e uans mandata ipfius. Sic enim te difpo- meri 
dend , mes vic Ga Gat dur . OPve j3 fitum fequetur exaltatio , vt. hereditate ca- 77,, ,- 
Jer ooi dixonDrod o" a] , de. piasterram fzpiüs memoratam, Notindum ^r» 
xAneorousige, Ty 7oaxi; eipriApuu ld,  veró , quód in alto alicubi fitam dicat eí- 

Enueori 9 1n & 04 mou là) $ irwyp-— fe terram promiffionis. Non enim , vt quis UNA 
Mag 26A xé9t luc. O6 38 mu ho Ca 70- cam quz ante pedes eft, terram hcredi- «n juafi- 
clxNieoousma, * là vis mc, aa Th). tet , exalratur ; fed vt illam quz fur(um 

do 7r« idbopdp/lo, E'» H'eufa 5940, Ara- firmata eft. Vnde in lüia didüm eft: 

fied] c* xveA Qe V2 i doa Sd vit yit,  Traducet te Dominus ad. bona terra illius ; 

epi?) * Tu uh olor m eiii wa tavr! fà — quód fieri nequeat ; vt quis feipfo ad eam 

loslu) JuiSr. có di darspég Pec? 7. perucniat, Tunc autem quafi ex alto vi- 


Rrrr 3j debis 


CATE- 
NA PA— 
TRVM. 


Peccatum 
efi locus 
diaboli. 
Ephcf. 4, 
17. 


Malum 
nen df, 
quia caret 
hnbfifm- 
ti. 


Impis per- 


eunte , rma- 


net suff. 


Innectntia 
€ relitu- 


do quid. 


Impij nen 
[unt amn- 
landi. 


686 


debis interitum peccatorum fupplicio ad- 


dictorum. 


3$. VtDI IMPIVM SVPEREXAL- 
TATVM.] DripxMur, | Impium vocat Sa- 
tanam. Quzres autem in futuro feculo lo- 
cum eius, & non inuenies. Peccatum au- 
tem locus eft diaboli, iuxta illud : Ne/ize /o- 
cum dare diabolo. Malitià dcletà, non e(t 


inuentus locus eius. 


Maxaiur. Hoc enim declaratmalum, etfi 
valdé extollatur , tamen non effe , nequelo- 
cum fuum , id eft veftgium fui, relidturum: 
fimul enim vt apparuit, diflolutum eft, cüm 


non habeat fubtiftentiam. 


OnicgNIs. Quemadmodum dum fenuir, 
non vidit iultum derelictum ; ita quoque im- 
piorum finem fc experientià cognouiffe ait, 
quando exaltati, exiftimabant fc ftabiles per- 
manfuros. Cüm,inquit, hoc mecum admira- 
rer, denuó illos videre volens , fuftuli oculos, 
ipfi autem non erant omnino. Quid tum? 
Cüm voluiffem percipere illorum monu- 
mentum; ne locum quidem reperi, in quo 
fteciffe videbantur. Quapropter tu viam ta- 
lem fugiens, re&am fequere: manent enim 
rcliquiz & fpes bona fe&nti pacem, & fc- 


curitatem quz eft ad Deum. 


DipyMi. Inzecentiam. vocat, malorum 
vacuitatem; recfitudinem veró, habitudinem 
feu affectum paffionis expertem. Rcüitudo 
item effe poffit, conftans contemplatio dog- 
matum veritatis. Re/iquizs vero pacificas, 
vocat fpem vitz futurz quz non confundit. 

38. Iuivsrr AvrEM DispzRi nvNr.] Oni- 
GENIS. Impij autem tempore iudicij irteri- 
bunt ; defendit autem iuftos Dominus , & 
liberat eos de manu peccatorum , id eft, ab 
a&ibus vel virtunbus malis ; quia fperaue- 


runt in eo. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


d,fyraAd» e v«Sesy cad dopdyar 
xoA dat. 

M. EIAON TON AZXEBH YTDEPYVOY- 
MENON.] Ararwor. A'cGi quai 7b» cu- 
(ava, (nro eic 0 £o mt] p?0oyn aldii str 
véaor curd , xg) wx dOpkoex. H' di duapria 
Té; 621 78 4fa ooh, x à , Mii didom vó- 
m vd dfa Gia" Tii xgxías dganitodMoc 
Sy Upton 0 so mo6 durd. 

MaziMOY, Tim 22 doi , Ón T0 xg- 
xir 6i x3] 0 Q6dgg Uraipera), d)W. d» dx iem, 
nri xa(gAe ld vímo qund , utis Y 
din ji sol qasivog fonat, ui iot Nod 
sugy, 

frirENOYz. ÉYavtp jnegous dx cidt 
d itguor yag ADewpdyor, Gne Tp dewGay 
70 11A B eyvaxtra) zrelpa Qnoly , c ja 
Sirm dori à) Éieuoi Mem, Tévo, Quo, 
Savualus i iuovma! Jéomesy aura c d - 
cuct Bu?afeic, izrhea ru c ót9u^ uc, oi di 
Wour sd tuc c. Elra v1, Tà Mywacvor ral v 
ualcic namuAgGéi , udi vov vía dUegr, 
€i & id Gun icuxiaj, A 70 Qd/yav 3 ru 
am üdr , d'íoxa vis dU Seas. Ad 93 6- 
xaTAACGuMA Xy Uri dyalh maf utradual. 
Larn ? avx Sr eipnlu C dzQaAcar. 

A1ATMOT, Axxgxias A£yÀ viv v] saxa 
d aeutiar, dü0/m(g di v3» £m viv dera, 
H' dum aj ln mao, 0 99 doy dz v 
dA»S6iac dxgumio 9wpla. E") wgrauAenp. 
a9. dí Quam. eprrixór , 7i» eic o0» p^. (a 
[lov d ngo irumay GOnridia, 

Af. OL AE HAPANOMOI EXOAOOGPEY- 
eHzoNTAI] Crirgxorz, A'evGeic Ji xm 
vir T Xe fato wgaegv cIEoDod psbSewrray. 
VePzarijd dA vj) dutaic à xvex Gy, wa) 
pitra) Guric Gn. eid dugpreAdv, quita 
«ves zu n d usa usay 7o eoi , 0n WAoneus 
$d' &ymor. 1; 


ANNOTATIONES CORDERII 


Yet OLI emulari in malignantibus, ne 

GRD que xelaueris. ] Grzcé , dà epati- 
CN 3 e Zr ornpeosuiror, undi Qinv. Cüm 

goal, autem. eleacny aliud fit quàm à» 
Av»,nota cum Eufebio, ebeZmz» idem cífe quod 
Launis, sewrsrare, Ícu excirare ad. zelotypiam. 
Quare Aquila quidem interpretatus eft, i Aia- 
uuu Sr mroriediouépon , nols concertare sn malignan- 
tibus; Symmachus autem, qi euoreixq xgaspynti, 
aliàs & sguspyuc , nols contendere cum maligni, 
quomodo verit S. Hieron. Et hac feré omnia 





referuntür à S. Ambrofio, apud quem initio Ex- 
planationis legitur, AN oli mahignars inter mal;- 
gnantes, neque amulatis fueris DB interpretatur 
codem fermé mode quo Eufebius. Deinde. in 
progre(fu vtitur duobus iftis verbis (ubem»nlars, 
& emulari; quod etiam S. Auguft. facit. In 
Scholio Sixtinz editionis notatur Quintam & 
Sextam editionem habere ficut Symmachum; 
atque additur Theodotionem vertiífe , 13i mappa - 
0 w, ne irriteris: quod etiam refert Theodore- 
tus ; Eufcbius autem paulà inferiüs lioc ipfum 

rcfert 


IN PSALMVM KXXXvVIL 687 


ml, refert ex Quinta editione. /£wwlari porró & 
d ule xelari , duo fignificant , fcilicet, imitars, cu fe- 
j fasi- Hari; & com;noneri, fcu irritari; vel fibi difpli- 
t. cete, inuidere, fe cruciare , & indignari de re 
Zim quid. aliqua. Zelus enim eft fummus affectus vel odij, 
vel amoris. Senfus iraque eft, Ne fe&teris impro- 
bos, neque commoucaris de corum rebus fecun- 
dis; illis ncinuideas, vt eorum exemplo ad pec- 
candum prouoceris. Nam vtraque fignificatio . 
huic loco congruit , & Grzco ac Hebrzo textui 
refpondet, vbi eft verbum 3D cbana : quod 
fignificat ni ge sracundid efferri , cx co quod 
alius habeat id quod ego vchementer amo & ap- 
:quod Grzcé (wur dicitur. Huius autem 
verbi fignificationes apté hifce duobus verfibus 
explicantur: 
e/Emnlorndignor, amo, [nbfequor, innideod; 
| e£mulus inflatur, amat inuidet,ac smitatur, 
Scimus quómodo fzculares fibi vulgà profpi- 
cere foleant homines, vt qui(que vcl ad fraudes, 
vcl ad rapinas, velad iniuítam violentiam decli- 
net. Fieri veró non poteft,quin viros etiam pro- 
bos fubinde tirillet zmulandi cupiditas, cüm tam 
profperé illis fep& ad vocum omnia füccedere 
conípiciunt: atque vt libenter ab(tineant ab omni 
iniuria, publica tamen viuendi ratio , quafi tem- 
peítas cos abripit , & qua neceffiratem imponit 
cum vulpibus vulpinandi, & cum lupis vlulan- 
di; prztextum excufationis habentibus confuc- 
tudinem. ltiufmodi ergo tentationibus hic op- 
runé occurrit Dauid , caucadum inprimis 
admonens, nc mentes noftras irriret caduca im- 
piorum felicitas, in qua fuauiter fibi placent; 
quia breui euaneícet.. Vnde fubdit: 

1. Quoniam tamquam fanum velociter are- 
feni. ] S. Hieron. vertit, ficut. berba. velociter 
conterentur; alij, fuccidentnr. vox Hebrza "vy 
chatfir, fignificat gramen longum, pabulum be- 
ftijs, aut igni; & generaliter terbam fponte pro- 
uenientem, quz dicitur 3y bbefeb; pro quo no- 
mine ponitur interdum iere & fanum; ali- 
quando veró diftinguuntur , vt in alio Pfalmo, 

"Ub. Producens fenum iumentis, G- herbam ferniuts 
bominum. vbi Gracé eft zem 2) st»; Hebraicé 
yo chatfir, & 309g bbefeb.. Eadem fimilitudo 
admodum frequens eft in Scripturis , vt in illo: 

Pal 118. piap, ficut. fanum tetlorum , quod prinfquam 

PaLty «, tcllatur, exarsit, Ec alibi: AMane /icut berba 

"^ rranfeat , veípere dceidar , indwret C». arefcat. 

4 Kg.ts, Item in libris Regum: Fach fwnt velut fanum 
agri, &c. Et alibi fzpiàs hac eadem fimilitudine 
humanz conditionis imbecilliras, vti & hic mo- 
mentasea impiorum felicitas, declaratur. De 
his vide plura locis citatis. 

t 3. Spera in Domine, 6 fac bonitatem , &c. ) 

Dui — Vbique Regius Propheta cum fpc, bona opera 

' *" coniungit, quz noftri temporis hzretici à fide 

visa cu. AC Ípe, ramquam fuperuacanca , imo. Chrifti 
inzxir, faa meritis derogantia, facrilego prorfus aufu diucl- 
quibu ils lunt: cüm ramen S. lacobo tefte , fides fine ope- 
metuá 6j» ribu; mortua fit, vti S (pes. Vnde D. Petrus ad 

| deo [ptm viuam, hoc eft cum operibus coniundam, 

' " adhoratur, fine quibus non eft fpes viua, fed 

prz (ampio , & fecuritas fala. Nam cut fcelus 

V Pett,5. eft in animo , in voluntate malitia & affectus ad 
.. indignam voluptatem , cui incubet demon Dei 
inimicus, quz poffit effe fiducia? Vtilis ergo fi- 

ducia in.Deo, neceffe eft vt (an&is quoque 


Pl 
ur 


operibus fulciatur. Sit Dauid in Deo fperabat: Aw wo- 
Ego autem , inquir, ficwz olima frntlifera m do- T AT10- 
mo Doa, fperami in mifericordia Des sn atermum, Ngscon- 
C 5n (ecwlum facul. q. d. Non otiofus, neque prm i1. 
dcfidiofus, neque infrucuofus in Deo fperabam; Pal. 51, 
fcd olco charitatis delibutus, & bonorum ope- !9. 
rum fructibus locupletatus, inftar oliuz. fructi- 
ferz, meam in Deo fiduciam nebam. Mam 
vir w[Ins (inquit Theodoretus ad eumdem Píal- 
mum) fpem in Deo fixam babet , & per sllam la- 
borare, C laborw[os virtutis fruibu producere 
non recu[at, Bona enim fpes fperantem reddere. Bena [es 
debet fedulum , non ignauum. Hanc fperandi riae 
rationem non folàm exercebat Regius Vates, 7, d 
fed alijs quoque exercendam inculcabat: Sacri- RS 
ficate, inquic , facrificium infhitie , C fperate (m. Pil. 4,6. 
Domin», q. d. Priüs veftram conícientiam per 
smilitie facrificinm, hoc eft per bona opera, ex- 
iate, tum demum accedite ad fpem vceítram in 
eo collocandam. Nam, vt ibid. D. Chryfoft.ait, 
mom parsa efl. virtus in "Deo confidere , cum im- 
flitia tamen ; ac fi dicat: Spes & confidentia in 
Deum, vt vir:utis nomen mereatuc, debet cum 
iuftiria , fcu bonis operibus coniungi. Ceterüm, gena epera 
licut locis iam citatis Dauid voluit, vt bonaope-. fem pra- 
ra noftram in Deum confidentiam antecederent; «4^ c 
ita hocloco, vt eamdem quoque fabíequantur, » » ffe 
precipit: Spera in Domino, C* fac bomtatem, Gg, js. 
inbabita terram, C pafceris in dintis eius, Qua- 
fi nimirum fiducia in Deum tunc demum hrc- 
ma fit ac cerca , quando inter bona opera przce- 
dentia ac fubfequentia , veluti inter firinilfima 
mania, collocatur. Bona enim opera funt , quz 
promouent ipfam confidentiam, ac tuentur: vn- 
de fiducia bonorum operum przfidio deltituta, 
manis eft (ecuritas, vt re&té colligit ex hoc loco 
Au&orO peris imperfe&i in Match. hom. 16.15, 
inquit, ojlendam tibi, vt sm nece[fitate numqmam 
Fi Ai Fac bené,C operare in[htiam, vt (pem 
habeas apud Deum , G non. de(perabis sn terra, 
"Bona enim opera (unt , que. [perare faciunt , c 
mala opera de[perare compellunt, "Propterea non 
dixit "Propheta, Spera im Deo , G- inbabita ter- 
ram , C pa[cerus sn. dimitis eus: fed, Spera sn 
Dto, &- fac bomitatem , C inbebita terram , &c. 
q. d. Non ex fola fpe , res ag fperantur , obti- 
nentur : fed omnino necefle eft vt ipfam fpem 
bonitas comitetur , vt ex vtraque fimul diuinz 
largitatis diuitiz in bené fperantes & operantes 
redundent. Magnum fané adiumentum eftcor-. ps, con- 
roborandz noftrz fpei atque. excitand, bona frenria fo- 
conícientia vitz innocenter actz : in qua facre lidem fiin- 
Literz folidum fiduciz noftrz fundamentum - iar 
reponunt. Diíerté carus Dco Ioannes monet: 5j , green ph 
cor noflrum non reprehenderit no: fiduciam babe- 30. - 
mu ad Deum.q.d.Si tuta placidaque e(t conícien- 
tia, fi mens in receffus & latebras animi con- 
tuens, nihil videat quod diuinz legi voluntati- 
Que repugnet; oritur illa dulcis & iucunda hidu- 
cia propria filiorum Dei: & in rebus deploratis 
vadimus ad bonum & amanüffimum genitorem, 
'& deprellum animum attollimus, ce fpe opis 
& humanitatis vnde mira confolatio, & liqui- 
diffumum animi gaudium exoritur : de quo 
fubdit: 

4. "Delelart in Domino , &c. Vatablus ver-. Magna pio. 
tit, fummam velmptatem capie: ; S. Hicron. de- rm dele- 
licys affine; Scptuag. spe rg gnow , deliciare , vx pase $ 

magnui- euajiy 


688 


AwWo- magnitudinem eximiz voluptatis intelligamus, 
TATi0- Qui piorum mentem fingulari lztitià complet, 
NES COR- & reficit iucunditate, Sed quid à Propheta ( oc- 
pERir currit Bernardus Serm. $. de Triplici modo ora- 
tionis) 4sod tam ab[olute mones. deleifari im 

Danino, ac fí ad manum nobis fit bun (modi de- 

leilatio?. Deletlationem cibi , fomni , quiis c 
ceterorum qua. in terra [unt ,nouimiu:eDens au- 

tem quam deleitatiomem babet, vt in codelictc- 

mur ? Huic ergo obicdtioni , faecularibus podüs 

quàm Religiolis conuenienti, fic apié refpondet: 

Gufta vir- Fratres m , [4culares boc dicere pojJunz , voi 
suns maizr. won poteflis. Quis enim vcjlrim est, qui non fepe 
eft, quàm expertus fit con[ciemtia bone. deleitationem , qui 
— non gnflauerit faporem cajltatis Jumilitatzs cba" 
ritAHis? INon cff bec deleilatio M , neque cibi, 

aut fimilis cusufubet ve, delectatio tamen eft , GF 

maior omnibus siis, Diuima emm efl, c non car- 

. nalis deleibatio, C cum in bis deleciamnr , planté 
deletiamur in "Domino. Ita Doctor meliitluus, 

vcram animi oblectationem in. virtutum exerci- 

tio guítuque collocans, ac fallacibus mundi ille- 

cebris opponens, qe profanos homines fic ine- 

briant, vt, fpretà. Dei benedictione , non aliam 

fomnient beatitudinem , quàm quz ad momen-. 

' tum fe ingerit eorum oculis, Vbi hzc antithefis 

, inter vefana mundi gaudia , & veras delicias fpi- 

ritales diligenter notanda eft; fiquidem hz non 

in fen(u, vt illz, («d in folidarum virtutum exer- 

citio confiftunt, vci pluribus ibidem Bernardus 

Orations — docet. Porró Theodoretus hic nobis orationem 
pps & internam cum. Deo conuerfationem przcipi 
' cenfet, in quamens hominis & voluntas fefe pe- 

nitus ad Numinis fancti nutum come 

Vnde in animis hominum piorum dulciffima 
pax oritur, & vclut liquidi & amoeni czli fereni- 


Colof3, tis: quam pacem Dei exultantem Apeftolus no- 
dj minat, quod nimirum fingularis animi latitia 
comitari illam foleat, Eft enim in cxleítium re- 

rum confideradone , liquid voluptatis & hu- 
manillimz delcctatio, quz reficit puros animos, 

ualem Theodoretus hiftoriz fuz lib. s.cap. 36. 
defcribit, càm de fororibus Theodofij Imp. lo- 

Duledo — quixur. Exifmabanr, inquit, ervelia ueyislo 75 
muduatié- — 2) Say yay paA Tuo , CjJ€ delicias maximi di- 
- winarum litterarum commentationcm, Quin ip- 
femet Regius Vates experientillimus cius tantz 
PGL1:$, fuiuiratis, fic apud Deum veriilimé aiebat: /» 
iic ámihificatonsbus tuis m«ditabor: in Hebrzo cft 
deliciabor, vcl,vt vertit Bellarmin. nolter, ob/c- 

Habo mepfum , vclut in graa & iucunda lufio- 

nc. Vt intelligamusin hominibus dcuotis medi. 

tari, nihil elfe aliud, nifi delicias capere, & mini- 

ficam mentis obicctationem. Hanc autem vt non 

minüs vtilem quàm dulcem effe cognofcamus, 

apte (ubdit: Er daba ribi petitiones cordis twi, 

Oratione — Quibus verbis Prophera orationis in impetran- 
eficacitt | do cfficaciratem declarat , quam. D. Auguftin. 
" aud - Serm. 2a. ad Fratres in cremo luculenter ita de- 


ingit: 
pne grande my[lerinne! Ecce Moyfes ora- 
bar im monte, C lo[ne A malec deninciibat, "Per 
erationem Ezechias (anatur , C. [alutem anime 
C corporis adipifcitur, Per orationem Saulus 
effer "Paulus , C Doclor Gentium: Teremias 
confortatur in careere, Daniel inter leones exui- 
tat, Iob in flerquilnio triumphat , Su[anna m- 
er fenes defenditur , paradi[um de eruce latro 


O quàm grandis efl spfius orationis cauf-. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM. 


inuenit, Stepbanns de torrente 9n celum [ufcipi- 
tur, C inter lapidantes pro. Semío exauditur. 
Sic ille. Itaque przcepro liic additur promiffio,fi 
vno Dco ita contenti erimus , ipfum quidquid 
optauerimus, liberaliter daturum, dummodó ni- 
hil, quod contra falutem noftram militet , peta- 
mus, Quare non dixit T ws ( vt ad hunc locum 
obíeruat S. Ambrof. ) fed Cordss 1ni5 quia lex 
carnis legi mentis frequenter repugnat : que au- 
tem interioris funt bominis, qui renomatus. eff im 
Que petitiones ! d donat affecti, Sic ille. 
:ódem fpe&at quod fequitur: 

$« Reucla Domino viam tuam, ]. Hic docto- 
res Hebrzorum viam fignificare aiunt indigen-. Quid pis 
tiam, inopiam animi corpori[que, fiuc ca qui- per vian 
bus quilque indiget ad beatam vitam. Putant "meeZya- 
enim lic hoc loco di&um effe 3271 darchecha, 'r* 
viam tuam, ac f elfex 323 rZarcheca , indigen- 
tiam tuam, vt notat cum Lorino Agellius, Erit 
igitur ex corum mente hic Dauidis (enfus, &e- 
uolut (uper Dominum imdigentiam tuam , & in 
eum conijce , C fpera in eo , non in re alia vlla; 
€ ipfe facie, & (pem tuam ad latum exitum fi- 
nemque perducet. In Hebrzo enim eft $i. gel, 
id cft, refalue , vbi Septuag. habent xasxaauslor; 
Vulgatus, rewela: & vtriulque verfionis cadcm 
potett effe fienificatio. Nam quz inuoluta funt 
& abftrufa, càüm euoluuntur atque explicantur, 
rcuclari dicuntur , & in aperta j"* poni, &, vt 
Latini dicunt au&ores, emedullari, Aewcla igi- 
tur Domino viam tuam, introlpice in te ipfum,in 
mentem , in voluntatem , in affc&tiones tuas, in 
flexus & mzandros cordis: &,fublato velamen- 
to, arcana pectoris tui expande. Qnód fi He- 
brzam vocem intucamur, erit fenfus aliquantu- 
lüm diuer(us. Nam fecutus linguam fanctam 
D. Hieron. ita vertit, volme fuper "Dominum 
viam tuam: quemadmodum & Symmachus 2à:- 
xéxiow, dcuolne. Aliud aurem cft voluere fuper 
Dominum , aliud reuelare, feu patefacere Do- 
mino. Videtur ergo eflc alia cranflatio, quz ta- 
men propé idem fuadeat.Si que tc premit,inquit, 
difficulias in virtuüs via, fi quod onus incumbit 
quod ferre nequeas, Deum adi piorum opitula- 
torem: pondus illud tuum, cumulumque mole- 
ftiaram in eum. deuolue : cum illo iugum exci- 
pe; cuius onus ille valennortotum feret:adiunge 
te illi per confciendz puritatem , & fimilitudi- 
nem morum diuinorum, & viam tuam atque vi- 
tàm in eum volue, fiue, vt loquitur. S. Petrus, 
projce sn eum folicitudinem tnam, & beat: vitze 
curam. Quid vero inde confequetur? Regius 
Vates ita pergir exponere: Spera im eo , C spfe 
faciet. Si pijs eoxis & obfecrauonibus illi omnia 
tui commendes, spfe facsr, fidcliffume tibi 
aderit, fucceffum rerum dabit expectatione om- 
ni tuà fcliciorem. Quomodo autem. fiducia in 
precibus erea Deum fit erigenda, Chriftus nos precibus 
inftruens : ludex. erat in. ciuitate, inquit, qui erigenda [t 
Deum non timebat, & hominem non reuercba- in Deum 


Omm nf. 
ceffitates 
nojlra Dea 


Fel anda, 
Q9! ROI ihe 
nd. 


E. 


dais precibus vindicari cupiebat ab aduerario, 
At iudex longiifimam moram interponebat: im- 
probus cunétator demum importunitate vidua 
tam conftante vidus , controuerfiam diiudica- 
nic. En robuftam prorfüs & contumacem fpem, 
quz viduz illi afhdué hoc initillabat, Hodie ribs 
tni dicerar: vbi fpes hodierna decollaffet, craftina 

; monc- 


. 


ET 
tur: fed & vidua erat in eadem ciuitate, quzaffi- Luc-1$;? w 


* 


IN PSAL MVM XXXxVI. 689 


monebat: Cr. boc fiet, «ut perendie ; bac bebdo- — tus, qui facit Domini voluntatem. Denique quis ANMO- 
made, boc menfe, boc ceri. anno [ententia dice — sgnorat , quód. fapientia mentis preflantor quam v ATI0- 
tur. Vicit demum | períeuerans fiducia, quam — caras fapientia fit ? Sapientia mentis fubretla NESCORe 
Chriftus in argumentum trahit hoc modo: Si — eff. Des legi : fapientia aurem carni; nom efl fub- pgnu. 
tantarum eft virium oratioapud improbilfimum — dita. £i addit e/fpoflolus,N ec enim potefl. £flo Rom.8,7. 
quemque, quantarum critapud ipam miíericor- — ergo fubdrtu, boc ejl proximus ChrilIo : vt legem 
diam? Mens noftra velut vidua, aduerfarios nu- — smyleas. Sic ille. Cou deinde ex alio 
merat quàm plurimos. quid ergo moratur? quin. — Apoltoli dicentis: Cum antem [mbiella [merit 1.Cot.1$, 
zquillimum | iudicem appellet, & omnem illt — sls omma: tne C7 ipfe Falina fubeclus erit eiqui 18. 
cuífam integerrima fiductà deleget? Deus non — fwmbiecir fibi omma, vt fit "Dens omnia in omnibia. 
faciet vindictam electorum fuorum clamantium — caque zqualem Chrifto adfert honorem , quód 
ad fe die ac nocte, & patientiam habebit in iliis? — ipfi fubiecta fint omnia, & quod ipfe fubicctus 
Sandiffimus rex Dauid hoc vnicé commendans, — fit Patri, Nemo ergo vile puter. íc. fubmittere 
Reucla , inquit, Domuno viam tuam, C In- Superiori: quia hoc magnam adfert vtilicatem, & 
ya in co, C ipfe faciet. Quid trepidas, quid dif- — decoris multum. Cererüm pro illis verbis, Sub- Silentimm 
fidis pauidiflime mortalium? Aliquis te maledi- — dst» effo Domino, in Hcbrao eft. file Domino: pro fabio- 
&is figit, aur iniurijsaffici Deo id querere, &* — quod Aquila vertit , sjwerr 7 xpi s retuegd ines pure Pm 
apfe faciet. Tua tibi caro iniqua eft? Deo fuppli- — àvzir, tace. Domino, C^ expella cum, quemad-— ' 
ca, C ipfe facier. Varios tibi arietes cacodzemon — modum fere S. Hieron. etiam. vertit; Symma- 
admouet? Dcum in auxilium inuoca, & «pfe fa-— chus tranítulit, Weczas md xvpip, 2, inizwt dud, 
cer, Quidquid agas, [pera in Deo, c spfe faciet, — quiefce Domino , c7 (upplica ei. Quia. videlicet 
Vtenim Deus votorum nos compotes faciat,curas fondcri effe Domino, eft filere ad cius iudi- 
noftras [pe & patientiàin eum conijcere oportet, — cia, patienter ferre quidquid ille immiferit, de 
Quifquis huic coníilio par:bit, ex horribili, quo nullo interim obmurmurare queriue,iili acqui- 
Íc truftrà omnes fatigant, labyrintho emerget: — efcere, Deo fe regendum committere. Huc Ípe- 
quia vbi negotia noftra Dcus regenda fufcepcrir, — &ac illud ltaig: 4m fuleutio C fpe erit forritudo liz jo, 
numquam decrit fclix (ucceílus. vnde fabdic: veflra. item iftud Exodi: Dominus pegnabit pro1$.— 
ia. , S. 6t educet quafi lumznsulttamiuam,&c.] — vobis, € vos tacebiris, Vnde infert optimà Ie- Exodi 14, 
r4 Id cft, profererin apertum, vel poris illuftzabit — remias: Bouwm eff. prastolari cum filentio (alu cyten. , 
«iau. Tebus profperis iultiriam cuam, acíplendere fa- — tare Dei. Alibi quoque vocatur cwltus iwfhtie a6, I 
iple «mnf-. cic virtutem tuam ac probitatem; & in diesma- — filemrium. Pulchté ad hunc locum Hugo de táiz 5:, 
ps Rope. & teipfo clarior euades, ficat — S. Victore: Perfetfa, inquit, bic mobis forma vi- 17- 
umen folis in meridie clariffimé fplendet.Eodem — wendi pra fcribitur. eM mdi ergo bomo , qmid dici- 
IG. 53,*. fenfu 1(aias dc iulto ait: Z'wme erwmpet qmafi — tur tbi: Subdiws effo Domino,Cr ora ewm. Pri- 
: mant lumen tuum, &c. Eclob: Quafi meridia-— mum (ubdiri eflo, ne male agendo pracepra enu 
1b 11,17. tu, inquit, fw/ger con[urget tbi ad vefperao — de[picias. Deinde f[ubdstus e|fo ,vi ad bona agen- 
€ cum te con[umptum putaucris ,orieris vt lu- — da de viribus twis mon prefumas, [Nam c ille 
eifer. Hugo de S, Victore locum huj de extre-— quoque Deo f/nbiethwu "4 renuit, qui. aliquid de 
., , Io iudicio exponit, vbi iu(titia proborum tori — wa virtute poffe prajsmit, Ec poft pauca: Sta- 
Init idi- orbi innotefcet. /mjlstia, inquit, benorum nwnc ^ tim adiunxit: t oraeum: vt C [ubdune Deo fis, 
ken d. occulta eff : quia ibs fe mjlificars fatagunt, vbi — de te non pra jumendo; C» ores, eus auxilium ex- 
tui spare. 40 bominibus viderinon pojJunt, Et quamnis im— petendo, &c. 
hr. eis iam luceat. exemplum bons operis , tamen in 8. Define ab ira, € dercelinque furorem. 
ab[cond:to efl virtua sntentionis. [n futuro autem. — Hzc verba 1n hunc modum exponit S.Ambrof, 
quafi iumen w[Htia eorum educitur: quia quimo- — Define abira, id eft iram moderare , ne egredia- 
do bona opera [ua ab bumana laude ab(condunr, | tur, nili ratione przeunte , nc iram fads ex fe 
veniente iudice iam fecure pro eu in eterna cla- — vrentem accendas, ne. fcram per fe fatis fzuam 
ritate gloriabuntur. Sequitur: Et iudicium tuum. — irrites, ne pyra inijcias flammas, ne igni fomen- 
tamquam meridiem. jnfhtia bonorum , eff opus — ta miniftres. Rem probat S Ambrof. apt. fimi- Quemodo 
virtutis quod faciunt: iudicium eorum , ejl i dan litudine, Dum | medicus inuifit zgrotum, ali- *r« e» p4f- 
mium virtutis , quod eligunt, "Deui ergo edscet— menia febris remouet , vt randem calorem prz- aus 
inflitiam. fanttorum , quando manifejlabit opera — ternaturalem exftinguat. Non art, Noli febribus 4, 
virtutum qua fecerunt: cducet iudicium, quan- — aítuate, noli nimio calore vrgeri. Quis enim cft 
do manifcjFabit, quale bomi operis premium ele- L hac pati vellet? fed incendij cautlàm inter- 
geromi, Et ideo iwu[litia tamquam lumen, iudj- — dicit. A vino abítine , poculis ncindulgcas,mo- 
tium ver tamquam meridies, id efl clarum lu-.— dcrato potu vtere, hzc velilla fume medicamen- 
men, cducitur, quia minor eji omnis clari oni — ta: quibus tandem hominem in priftinam fani- 
eperu, claritate eterne reiribntyonss. tacem reducit. Simili prorfus ratione Dauid, non 
7. Subditis flo "Dommo. ] Id eft, morem — ait, Nc iram conciptas , ne furore excandeícas: 
ia gere Domino, & obfíequere;& hac raiione illu-. *hoc enim qe renitentibus nobis, vel ni- 
t rr eme itis eris, Putant nonnulli Pizlato par&re,virum — hil minüs cogitanti s,accidit; fcd iniungit, De- 
fne ingenuum dedecere , & ad homines pulillosani- ! fine ab sra. hoc eft, incitamenta & irritamenra 
mo pertinere: fcd longe aliter feres habet. Nam — irz remoue, pelle fomenta irz , quibus amoris, 
obellire Przlaiis, & eis morem gerere, ad viros — ipfam tandem cxtingues. Ita S. Amibrof.ad hunc ' 
tximios perünet, & illos illuftres reddit. Hac — locum. Define, inquit, ab sra, ne, cum accenderis 
mrioneexponit hunc locum $. Ambrof. dicens: — ewm, ulla mon defimat , prin[quam 1e 6n flamma 
Bona autem fubietlio, non abiclla , non vilis, fed — con[(umat. Relinque, mquit , ndsgnationem: boc 
gleriofa atquc [(ublimis. 1lle euim. Deo efl [ubdi- — eff, natnra 1e rapit, mouet affeilni, culpa te als- 
Sum, Toxvsl $5ss (mind 


Diu 
n 


690 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


&wNo. Chus excitat, vel effen(a, vt indigneris: fed nom — terram, vbi in Grzco, prout hic eft , juporoqai- Mites fem 


rATio- — V[qequaque, vt modum ne[ciu, Relmque eam, | even, bereditabnnt, "Tu plus eft quàm pollide- f! De. & 
Rts cog fBem impone ,ne te im peccatum trabar. ffoccjfl re, cm mulu pol 


deant non hereditario iure, ^de 


pran, Mod fupra dixit, Irafcimimy C molite peccare, — Hoc ergo tam Dauid , quàm Chriftus fignifica- 
Pala, g. 4Von emm hortatur vt irajcaris , fed ad ne re volunt, mites effe filios Dei, ad czlefteni fami- 
1Iu- 


ccdit affeclni : dar tameu medicamenium ne liam pertinentes , quibus thelauros omnes fuos, 
tins vis vlceris ferpat. Medicis enim non flatim — & laucillimam hereditatem impertiri cupiat. O 
adiiber medicamenta languori. Ss dolor feruet, — mititiime Icfu , fili Dauid mius, cur, fi non tui 
fomenta: adhibet, vt mitefcat dolor. S1 febris — lmitandi ftudio, faltem histantis, tamque incre- 
exejluat , remedi tempu expeliat. Ip[umporum — dibilibus donis commouemur , ad maníuctudi- 
Jirntibus negare con[uemit, Non dicit, Nolefe- — nem animi m àtquein mores inducen- 
brire, cim vapor fermet egrott : fed dicir, Expe-.— dam? Cur fumo iracundiz obtolefat animi 
Ba , definat febris , digerarur commotio. Sic C — quics & pulchrirado, & cor nolitrum turbidis 
Propheta mon patuit dicere bomini, cuu caro vt — motibus inimicarum paflionum laceratur? San- 
varijs morborum, ita. commoionum pajjiombas — &i omnes illius terrz quz furfum e(t appetiuio- 
excitatur, Non srafcere: fed dicit, Define abira.— ne animum componcbant , & perfc&tá maníue- 
Q* indignationem reünque , ue peces, Ira emm. — tudine (ummo Numini fubiacebant,& (ic hzre- 
grauis ejl magifira peccati. bant in hoc mundo, vt ab co ftudijs & volunta- 
9, Quoniam qui malignantuv,exterminabun- — vc difiuncti, manentem ciuitatem. quzrcrent , in 


Pofl prcra- tur. ] Poft iniquitatem quippe & peccatum;ne- n Íempitcrnà pace , fummo cum animi gau- 


tum fequi- ce(Tario fequitur exterminium, & mors funefta, 
Euolue Regum faítos, & arrogantiam pouíli- — Deleabuntur in multitudine pacis, Nam quid- Mite is 
mim mulctari animaduertes ; Ezechiclem per- — quid foris increpuerit à mundo, à fortunz va- 4e few 


turexier- 
qunium. 


io perfrucrentur, Quod & hic fubdit Vates, 


[7 9i 


lege, & rapinas; Ioelem, & la(ciuiam varijs cla- — rretate, ab hofte hamani generis, interturbare il- ew 


dibus puniri cernes, Plena omnia diuinz iuftiüig — lam pacem hominis maníucti non poxeft. Secu- 
exemplis. Quantum calamitatis in reges lfracl, — rus, & quodammodo victor omnium occurren- 
. in Coritas, in Sodomitas, in Dathan & Abiron — tium malorum , in nigra no&e turbulentitlimia- 
afleclas, in Iudzorum populum, in inünitos — rum fa&ionum , vidcbit ipíe lumen , & pacato 
alios peccatum nonimmifit? Ouocmilliones ho- — animi ftaru. porietur. Hominum calumoiz , & 
minum, fame, ferro, flammis , pcíte , (ulphure, iniuriofa tractatio reperiunt femper illum in 
aquis peccatum aflumpfit ? "Perierwmt propter — quadro virtutis & conftantiz Dci pax cor- 
iuquitatem (uam. Quoniam qui malignantur, | Yoborat, & humaniffimé confolatur. Imó fi per- 


Contravini exterminabuntur. Non abs re idem (zpiüs in- ditorum hominum furor in ipfum corpus inía- 


impy C Pl culcat Dauid,ne Ap Hed & momentaneam, niat, & diuexet, non perdet , neque cijciet com- 
orent im 


-— ua in hoc mundo pij , profperitarem | Sra oa fenfum; verüm Deo fretus , quem 
cnim peni habeamus , fed ad exicum atten- in domicilio pe&oris fui, aducría omnia 
damus, vnde iudicium feri decet, Dc probis — fine turbarionc feret patienter, & Dei manum 
ergo fubdit : Swflinentes amem] Dominum, ips dura i ntem Ícreno vulu ofculabitur. 
bereditabunt terram. Vbi no:anda eft pulchra — Quod videre cft in Martyribus, alijíque Deo 
antithefis incer duo hurus verficuli membra, — caris heroibus, qui Dei numen reucrentes , & 
Prius enim impios exterminimm manere pro- — abhorrentes à malo, íummá animorum coniun- 
nundans, fignificat eos modicum hic florere, — ione cum Dco copulabantur. Sic cnim accepi- 
doncc maturum adueniar excidij tempus. Dein- — mus illos probra inuidentium , & con:umelias 

de fidelibus , qui in tribulatione à Domino non — longe fediffimas, non placidé minüs, quàm 
deíciuerint, id quafcumquc afflictiones pro co laudes ab amicis & praconia accepiffe. Acque 
viriliter fuftinuerint, terram hereditario iure af- — adeó pax illa cum (an&iffimo Numine tantum 
fignans , ipfos perpetuó beatos fore pollicetur. apud illos valuit, vt in opum & fortunarum 

Quám veró velox & tepentinus impium maneat omnium fpoliatione riderent, in carceribus qua» 

intericus, exinde edifferic. fi in aurco palatio quicícerentexultarent in mor- 
10. Quares locum eiu, C* nom inuenies, ] — te violenta, proque illis Deum orarent, à qui- 

S.Hieron. cogrtabis de loco eum, C non fubfifler: — bus indigna & crudelia paterentur. 


Irpiorum | id eft, non inuenies illum in ifto ftatu ac loco, in 12, Obferuabit peccator iuflum. ] S. Hieron. 
fissa pro- quo pauló anté ipfum florentem videras. Nam — «egiter impius de suffo ; S. Ambrof, infidiabinur 
Jp — pauló poft iam nufquam apparebit, eiufquelo- — peccarer imf, Hebraicum ogr zemem, defignar 


cus.tibi contemplantt nufquam occurret, vt qui — id quod Hieron. dixit, (cilicec malignam cogita- 
deiectus fueritde illa fua profperirare, Sic apud — ryorems. Similis eft fententia in Pfalmo 111. Pec- 


Icb 7, 12. Job dicitur; ANec cognofcet. ewm amplius locus — eator videbir, c irafcetur , dentibus [ws fremet, 
eim. Quia fcilicet non redibitin eum, &, fi redi- — &c, Obíeruat igitur peccatoriuftum, eique infi- Imuidia 
ret , non cognofceret , vtpote occupatus ab alio. — diatur, quia inuidet. Scd quid iuftus nocuit, vc n» 
Vcl per hypallagen: non cognoíceret ipe locam — inuidus iufto infidietur? Plane, quia iuftus cft ^ ese 


fuum,quia non rcucrtetur ; &, quamuis reuerte-.— ille, ifte autem peccator: nec cft focietas nocti 
. retur , ummucatui reperiret, Sic ctiam in alio — cum luce, nec Belial cum Chrifto. Appofite,fr;- 


Pl. 102, Píalmo dicitur: Sparseme pertranfibit in illo, C — debit dentibus. Inuidus enim ac maledicus hian- 


16, 


Matth. f, 
4 


mon [ubfiet, C^ mon cegnofcer amplias locum — tifemper orc , inter praacutos dentes vitam & 
Jumnm. famam viri iufti rodit ac deuorát ,vt füperiüs ad 
1i. AManfueti amtem-bereditabunt terram. ] — Pal. 15. ver. 4. de detractoribus ex Chryfoft, 
Iuxt: nimirum Chiifli promiffum in-Euangelio | annotauimus. Vno verbo Profper inuidiz ma- 
-diccutis ; Beati mites , quoniam ipfi. poffidebunt | lum graphice deícribens : Zmmidss, inquit, «lie, 
num, 


Pfal. 111, 
10. 


IN PSALMVM XXXVII 


iniquitate. Melior efl buccella ficca cum andis, ANwO- 
quam domus pltna villimu cum iwrgm. 
maximas turbationes diuiüjs opibu(que adncüi, wrs con. 
Hebrzum verbum quo hic diuitiz appellantur, n t 11. 
oftendit. Dicuntur enim jinno mabamon, qux 
vox proprie twrbationem ftrepitumque Bgnihi- 
car, Rete autem ad diuitias extenditur , vt co l- by plene- 
geremus curbulencifmis rumoribus cas effe zta- 
uidas. vti quotidie videmus & experimur. Hinc 
in loco Prouerb. iam 
T be [auri m«gni, im fatiabiles , n Hebias et- 
jam eft, c coninrbatio sm spJis. 
tur,quo maiores diuiriz funt, eb maicres tub 
illis plerumque conturbationes latere, anxietates 
peccatores. ] — & (olicitudines. 
Hunc locum ponderans S. Ambrol. ficut €x dicitur, & à conturbetione deducitur: vt ità mo- 


num, [uum fucit inuidendo (upplicium. Sic ille 
lib. . de Vita contempla. cap. Certe qui odio 
ingidiaque zituant , qui leuiter lx. ringuntur, 
qui dentes velut apii acuunt, & velui canes cum 
rixantur , dentes retegunt, & denübus infien- 
dent; in hac vita damnatorum mores induunt, 

id quos erit perpenuus Hetus ac ftridor 

endum. 

13. Dominns autem irridebit eum . ) VÀ ctt, 
inritos efficict eius conatus & ftudia, Eadem. fen- 
tentia eft Píalmo 2. Qua babwtat in celis irride- 
bit co;. 1a libro quoque Sapientiz dicicur, quod 
inpij videbunt C contemncht eum : iios Autem 
Dominin irridcbit. 

14. Gladiem. ewaginauernnt 


Pal. 1,4 


$i 18 


691 
Cert TA T10- 


Yrou.17,1. 
Duoitia 


citato vbi nos legimus, 


Ex quo colligi- 


Étiam vox mamen dc opibus 


ms a7. D. Paulo gladius San&orumelt verbum Dei, tà,  neremur, qui pacem ac quietem amat, turbas 


diui :3i- inquit , € contrario, gladius [piticus nequitlimi, 
verbum eft malum. Verbo Lei fanét:flimi rcli- 

onis Chriftianz farores, vt fulgenti gladio ac- 

cindi, multa & miranda perfecerunt: quocum- 

que abibant , ftrarà perfidià , ftillans cruore vi- 

uum, & immanis tyrannorum furor vi&us vi- 

debatur: fic przdo inferorum , hoftis boni, in 

fagi. ioforum hominum ore, velut in caftris fibi 

deuocis, gladium rotans fulmineum illum ver- 

borum infolentium & malorum , ftragem vbi- 

que ciet. Conjidera, inquit S. Ambrol, iurgan- 

te5 peccatores, atque acerba saBlantes an [olentia, 
C crumimationum opprobria proferentes , nonne 
fí eos audias , dices, Gladium emaginauerunt pee 
catores?. Quando fermo turpis tamquam de v4- 
má perulanti ex ore profertur , quem coliberi 
por fuit C rcconds, extenderunt arcum [unm 
Arcum peccatorum aic elle mentem corum , & 
fagittam verbum venenatum . Caucant igitur 
Chriftiani , ne tanrum periculum fübeant macu- 
landi animi fui , vel alieni ; parcant aliorum au- 
ribus, & pudori fuo, nec fua ora cíle velint vafa 
—— neque linguam fatanz pugionem, ad 
pu icitiam cruentandam. poem lanctus fimul 
duas hic imagines adhibuit, & illuflres quidem, 
ad rem eamdem fignificandam. idem cnim cft 
arcus & fagitta, quod vagina & gldius. vcrim- 
J que venena romuntur, tacdum cxitium, mortes 
indecotz, Et hinc forté fumpfit Diogenes , à 

rofana fapientia laudatus, qui formotum ado- 

(centem cüm vidilletcurpia & indecora prolo- 

quencem, Aon te pudet, inquit, ex eburnea va- 

gina gladium plumbeum cduzere? Scd percbur- 

neam ille vaginam intellexit [peciotum corpus, 

vt nobilem & pretiofam animt thecam, aurcum- 

Que loculamentum , ex quo non deceret vt vile 

uiddam plumbeumque cxirct. Sed Dauid no- 

ler mentem , vt ait D.Ambrof. intellexit ,. cor 

ipfum , animi pou vnde velut & vagina, 
plumbcum fcelus emiztitur & lusuriz glaaius, 

$ygiá aquá iotinctus ad conícientiam lace 

randam. 

16. e AMel us ef modicum info . ] 1d eft, 
Madicum 
walet "xm : : ka 
1:1ecaje. d0àm impiorum magna aflluentia. Sic in Pro- 
rum, uerbijs dicitur : /Meism eid parum cum timore 
"adr. Domini, quam. tbefauri magni C jn fatiabiles. 


lbid, 16,8. ad vitulum: faginatum: Cum odio, e AMelims ef 
parum cum sujlitia , quam 


Toxvs I. 


odit &  aucríatur , 


videri 
palmi à. 
rum: feníus tamen eódem recidit. Symmachus, 
S epu i siaQ- Td dpkess vRÁ dpi , 
epum iulum quod iufti poltlident, ob arcinam Dei Dominus dies immacnlatorum. Ex hoc loco col- Pierum 

P benedictionem , eft ipis fuauius & fructuolius, ligitur,in czlo non (cribi, neque numerari im- fantum 

piorum annos 

. Quod infinuant 


x eum opes debere neyligere, 
quz facunda funt turbarum matres. 
quoque locüm hunc illultrat Origenes, 
dimitias peccatorum, exponit de vana illa ezudi- 
ronis fupelle&ile, quam 
quam (pé vt pauoncs pi&ti & gloriofi cferun- 
cur. Eius locum eo libeniüs bic ponam , quod 
cur(um ftudiorum apud. veteres ob oculos po- 
n.t, & illuftrandz antiquitati feruiat, Sic igitur 
habet: Swnt multa C diucr fa fludsa litterarum 
in boc mundo: C videas quamplurimos imcipien- 
tes à Grammaticis, edifcere carmina Poetarum, 
comediarumque fabulas , tragediarum vel com- 
mcniicias , vel bonorificas marrationes , hifleria- 
rum longa ac diner(a volumina: tum deinde 
rranfre ad Rbetoricam , atque ibi omnem fucum 
eloquenti& quavere : m bac venire ad. Plilofo- 
phiam , perfcrutars ialeclicam , fyllogi[morum 
nexis inqpirere men [uras Geomeiria perientart, 
affrorum leges , ac Jicllarums cur [us per ferutari: 
omittere quoque mec. AMnficam: C7 fic per omnes 
ifLas ernditi, tam diwer[as c. varias difeiplinae, 
in quibus nibil de. Di voluntate cognowerunt, 
muitis quidem, [d peccatorum dimiias congre- 
aucrunt. Hac ille. Breuiüs quidem , fed en 
à vult D. Hieron. cuius hoc 
comm cít in cap. 4. Amos: Fr. £cclefiaftici 
veritatis mplicitate contentus, bareticorum [s- 
pellcthlem, e eloquentia fulgorem , av zumento- 
rumqne duitias non requiri. Nominat hareti- 
cos, quód, cüm artes ille profznz vix habeant 
vllam vtilitatem, ad. Chriftianz reipublica de- 
cus, amplificandamque gloriam , fed vni 
ambitioni feruiant ; füpcibi animi , & fcientia 
opinione inflati, Tape diuino iudicio in impias 
opiniones pma 
18. Nonit. "Dominu vias immaculatorum. ] 
Ia lcgit quoque S. Auguft. Grace à ve, proquo 
Latina & Hebrza habent dwes , D; seme. vnde 
poflet Graca lectio corrupta ex fiililoco 
vbi cít, N'oxst Dominus viam € 


lane, meo iudicio, 


ranonit 


aut dies, fed iuftorum tancüm. 


rum. Ita nouit,iia cenfuir annos Adami, Abelis, 
multi fruclus cum Scthi, Abrahami, Ifaaci, lacobi; (ed impiorum, 


$ss$ a vt 


turbatisni- C 


Ti. gantet Profana 
dum ferais, 
[nnt prit 
es torum 
oftentanc profani , Ob iiis. 


"—- 


Píal. 1,6. 


anni nume- 
facrz pagina, qua vbi de horum ei . 


1 vita & annis mentio incidit , cos accuraté rccen- 
Melim eft. vocari ad olera cum charitate , quam fet; nouit. quippe Dominus vias immaculato- 





692 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ANNO- — vt Caini, Lamechi , 1(maclis,& aliorum, dies & p*t corporis formam ; accepit in corpare diflinttio- ' 
TATIO- annos non fupputauit; quia vt longzui fuerint, »em ftnfwum: accepit eriam amplius, id efl men- | 
NESCOR- inanesfüerunt & vani; ideoque perinde haben- — tem, quà poffit sntelligere, qua poffit capere veri- 1 
pri — tur, ac fi non fuillcnt: Srcwr ea qwe pro mbilo  tattim , quá poffit sweilum. ab. imimflo di[cernere, l 
Phl39,$. babrntwr, corum anni erunt. quá poffit indagare, defiderare , Creatorem lau- d 
19. Non confundeniur s tempore malo, C — dare, C- inbertre sli. Hec omnia accepit C pec- : 
im dscbus famis faimrabustur. ] lun his verbis | cater; fed non bent vintendo non. reddit quod de- j 
Pjtraná — fenfum fpiritalem agnofcit Hieron. de iuftis,qui — ber. Ergo feneratur peccator , C non reddit e: à 
-" Jaen" de Dei gratia (aturantur. Hxc autem (atietas iu- quo accepit y non agit gratiar: smà vero rependit er 
: ftorum interna. eft, in ipfa confcientia diuinis — mala pro boni, blafphemias, murmur , aduer [ia mi 
aRiuen:e coníolationibus, qualis Pauloerat,cüm — Deum dignationem. Quód (i tantum eft cii- e" 
Rom. $3. dicere: ; Gloriamur in tribulationibus, Nam ille men pro acceptis beneficijs gratias non referre " 


(inquic 5. Auguft.) vude niea Ji egeéla-.— ( vt D. Bernardus Serin, 84. in. Cantica. dicat: 
tem intus pateretur ? videbantur foris angufia, | Qui maxim: videbantur pro accepta grata, pro 
fed smtua lanitndo crat. Quid antem facit malus — mon redbibita minim repstantur apud "Deum ) | 
cum caperit tribulari? foris mhil baber : ablata quantü ,obíecro,erit, non folüm non referre gra- t 
fnt omnia , in con[cintia nullum. folatium cff: — tias, fed ctiam referre iniürias? quod faciunt pec- 
non cfl quà exeat , quia dura funt : mom efl quà. catores. E contrà yujlus autem meretur , C iri- Elémof- 
Imbjim — intret, quia mala (unt. Merito 6i fit quod fe-.— buet. Quali diceret : Perdiie quidem voluptuo- z4 res mi- 
mribulatit- owitur: Quoniam pcccateres peribunt, Con[olatio  Ícque viuendo ingentes ctiam peccatoris opes "*! [id 
mt Berrmni^ pon ejl jm externis. Sic ille. Peribunt autem im- €xhautiuntar; at vcro liberaliter mifericordicec- ^5" *i* 
pij q4ando ( vt fubnorauit ibidem S. Hieron.) que donando mediocres viri iufti facultates au- 
erunt vacui, Quare iuflorum animz czleftibus | gentur. Rem hanc optime nouerat Romana illa 
audijs abundant,quibus omninocarentimpro- — Paula, de qua D. Hieron. in eius Epitaphio ad 
b. qui lutum auro, terram cxlo,carnem [piriut, Euftochium : Panperes , inquit, tora vrbe per- 
mundum Dco pratulccunt. quireni , damnum putabat , fi quifquam. diulis 
ic. Et exaitati, deficientes quemadmodum — C efuriens , cibo wjlentaretur alterum : fpolia- 
Imp vt — fumus defecerunt, S.Hicron. gloriantes vtmo-.— bat filios, C nter obiurgantes propinquos , maio- 
fum de "poceyore; con[umentur ; Hicbraicé. iam legitur — rem fe eis hereditatem. (Qbrisls mifericordiam 
Jem. 153 002 3272. chuakar charim chalu, id cft, Jit- — dimittere loquebatur. Eamdem rem experta eít 
ut prenio[um ( id cít adeps ) agmorum confu- — vidua illa Sarephtana,quz quidquid habebat fa^. 3- Regz. 
mentir. Q. d. Sicut adeps igni impolitus flammà — rinz & olei, prabens Eliz, nihil amifit, fed plu- 
breui abíumitur , fic impiJ faginatt felici rerum — ra recepit, De qua D. Ambrofius lib. dc Elia 
fucceffu, quafi agni ad cadem deftinantur.De — cap.a. Quomam, inquit, deworionem cibo prete- " 
Ice. 11,5. quibus apud Jeremiam dicitur: Cemgrega eos — lit, mermt vt ariditatis pnblica fola non Jentiret 
qua[i gregem ad villimam, C fantlifica eos im die — arumnam. [taque non defecit bydria farina ,cum 
eccifiens. quod de. igne gehennz nonnulli acci- torrentis fluenta deficerent. 
iunt. Septuag. autein, vt recté notat. Genebrar- 13. pud Dominum ere [fus bominis dirigun- " 
dus,0")2 ?'2 chuaktar charim non pro nomini-— twr. ] S. Ambro(. ad hunc locum fubtiliter ani- 
bus, fcd pro infinitiuis. habuerunt , & fequens | maduerüt,in Grzco non effe greffus, fcd fiaGipaa- 
verbum jiyyg Fcibafan, non per berb, fed per — me, tranfit. Tum fapicnter vnumquemque mo-. y, fuz 
caph legerunt, vt fit ad verbum, Et inimici Do- — nens, T ranf ergo, inquit, noli ceffareficut bonus tranfum.— 
mins circa bonorari ( vel in pretio haberi ) ezrca viator, Subdit hanc vitam effc exodum , atque | 
exaltari con[umpti [unty ficut fumus defecerunt, in. exodo. admirabilia. multa illis oftendi qui 
Quem feníum , vrpote meliorem , Septuag. ex- — tranfeunt. Quod fancto Moyfi contigit, qui defe — ] 
preilerunt,eumque Latinus interpres fecutus eft, aiebat: 7^, adam, C videbo vifionem bauc magnam. Exodty, y 
& tora frequentat. Ecclefia. Pro chari; autem, Atque vt videamus magnos viros Ecclefia pra- 
quod proprie agnos fignificat, $. Hieron. videtur — Ceprores codem fpiritu afflatos , eamdem vitz 
lcgille , cbarem , & ideo vertit, monecerotes, viam tenuiffe, idem mortales monuilfe; D. Bafi- | 
Et tunc fenfus cft, quód inimici Domini, cüm — lius ín Pfal. 14. proprium elle boni viri dixit 
honorificati & gloriantcs fuerint ficut monoce- — me uer m Bir more ho[pitis vitam banc tranf 
rotes, tamquam fumus confumentur. vtrobique — ?re; & cà de cauffa viuendi curriculum à prz 
autem fignificatur velox felicitatis impiorum ta-.— flantiffimus viris nominari smcolatum , hoc cít 


—-— 


n- 


teritus. Pro defecermot, Vulgata habet,deficien'; diajuyluz Ge joxaugr , babitationerm temporariam: 
Hebraice tamen & Grrcé cit prater temporis — Vt intelligamus , inquit , vitam noftram e(Te z- 
verbum 123 cbalu, & &ziemr. gidixLo, tranfitoriam, brcuem, mutabilem, & pe- 
ii. AMwtuatur peccator. | S. Hieron. fenus — rcgrinorum iactationem , atque ad illam zter-.——————— , 
accipit ; $. Ambrof. faweratur peccator, & men. nam tendere omnes oportere, Pulchre autem : - g^ vg à 
folu; S. Auguftinus, mutuatur, C non folui:.— (inquit Ambrof. ) viri refus dirigà dicuntur à MEE 
ita ctiam habec Pfalterium Romanum, confor- — Domino; qnia mon volentis, neque currentis, fed direlliems 
miter le&ioni Grece & Hebraice, quz inprz- — »ujerentis eff. Dei, Jine offenfione feruare ve[h-. opus e. 
fonti efferunt hanc fententiam. Vulgata tamen — giu». Vt enim pucr tencllus firmare reílusnon 
hzc exprimit in futuro, murnabitur peccator, c valct, fed, fi quando ftarc conatur , ccidit fta- 
Pecator — mon foluer. Pulchié D. Auguit. hunc locum ex-, tim, niíi matris, nutricis auc baiulz manibus X 


pre diuina ponit de bencficijs à Dco accepüs, quibus non auxilioque fulciatur; eádem ratione,quibufcum- 


rc(pondct peccator, ncc officia pro ijs rependit. quc viribus homo polleat, & virili atate firmus 


mon reddit Quanta, inquic, 4cczpit peccator , pro quibns non.— fic, invia virtutis rust neceíle cít, nifi cum Deus " 


effictum. 


foin? 2M ecepst, vt jut «ccepit, ve fit bomo, 4éce- — manibus gcílct, Optime ergo dictum cft, 4 Do- 
' mine 


IN PSALMVM XXXVIL 693 


mino ev:ffus bominis dirigentuv,c viam ein vo- — pottantibus, in perfecutione nutritur. Neque ANNO- 
ler. In. multis codicibus Grzcis additur zeó4ja, — enim decíle quodidianus cibus poteit iufto, cüm r4r10. 
mimis, Sed. S. Hieron, negat illad in andiquis — fcriptum fit: Now affsger'Demimnws fame animam wx. cog. 
Interpretibus. reperiri; Symmachus vertit, à, 8 — sw[hi. DfAIt. 
óc ure Adinucirau , CF via ein boneplacet, Eam- Myfticé de Chrifto Domino locum hunc ex- pcou.i0,5. 
dem uoque fuauiffimam Dei prouidentiam in it S. Ambrofius, cuius femen, id eít, cuius. Chriftiani 
iuuandis tuis, fequenti veríu ante oculos ponit, — filij, fcilicet Chriftiani,numquam panem qua(i- s?» Ier 
14. Cnm ceciderit , non. collidetnr. ) a ucrunt , quia femper ad manum nme panem in def-itn 
2i ns - nu cale- 
Deuma- lic vt ícdulam & amantillimam genitricem ef- — Eucharifticum, qui famem depellere potlic.Ce- e 
ura» — fiir, quz vbique filiolum comitetur,omni (tu- — teri quidem qui huius mundi panes quzrunt, id 
gr ora? qi in etus bonum intenta;parata(que habeat ma- — eft, oble&tamenra mundi edant , lepiüs in 
nus, vt tiubantem fuftentet. Sic vbique tendit — egeftate funt : fed qui panem de czlo viu: ac 
manus inexplicabili amore Deus , "bh quando verum quzrunt, numquam cius penurià libo- 
in viaad felicitatem titubet iuftus, fi flatus mo- — rant. Vide hzc fufiüs in ipfo S. Ambrofio ex- 
leftiifimarum tentationum , fi hominum mali- — plicata. 
tia, fi dzmonum impetus furiofi ftantem deij- 17. Declina à malo, fac bonum. | Licet de- 
cere conentur, officiofis illum manibus finuque — clinare à malo quoddam bonum fit, eft tamen ea. Priii de- 
excipiat. Cwm ceciderit , inquit, mon collid.tur. — intez hac duo differentia, quod, iuxta Tertullia- «mand. m 
Cadere humanum eft, collidi autem. periculo- — num lib.1. ad Vxorem cap.3. declinare à malo is * "^27 
fum atque miícrrimum. Cy igitur cegiderst, — diciiur, qui mon facit quod obefl : facere awiem ritiene 
non colidetar , non vulnus , non doloris vllum — bonum dicitur , quy addit infuper quod prodejl. cw qu« [it 
puu infos fcnfam excipiet, nihil mali patiecur: Qiia Dam;- — Atqueadcó inter hc duo pracepra differentiam mter (ae 
maube — mus [uppon:it manam. [uam. O puluinar delica- — iftam explicat S. Hieron. epift. 24. ad Celantiam, fferena. 
fus exopit- tur dulciffimz prouidendz , quo diuinis mani- — dicens , priore precepto smproi. ar: etinm , pojte- 
busexceprus homo, & mollillimà fuftentatus, — riore smperar, flndimm; sb ammum coerceri, bic 
cüm ruit, non corruit; cüm deijcitur, non abijci- — imeitari; illic feciffe , bic non feciffe, culpabile eit. 
tur! Id probant omnium Ceculorum zrates, que — Quód enim dzmnatio immineat non tolüm pro- 
hanc Dei fingularem beneuolentiam viderunt. — hibita patrantibus, verüm ctiam iuffa pratermit- 
De Apoftolis, & primis Chritianz religionis — tentibus,S. Bafiliàs hom.de iudicio probat.Porrà 
1.Cor4, floribus fic pronuntiat D. Paulus: Dey sr, — Ptaltes prius hic iubet declinare à inalo,& poft- 
» fed mon perimus. Quia nimirum blandus ille — cà bonuin facere, quia, vt S. Ambrof.in Píal.1.no- 
omnium parens inexplicabili bonitate dulcem — tat, 4nmtiMm bonorum nobis eff abjisentia pecca- 
manum fupponebar, ne vexati allidcrentur: cu- — forwm. Hic enim eff ordo difciplina, vt ab infe- 
Pal. 144, ius proprium eft, vc Propheta alio in loco dicit, — rioribus ad perfetliora contendas. Quz cius ver- 
* alleare omnes qui corruunt, & humaniflimé —ba non fic accipienda funt, quafi Chrftiano à 
recreate, rofcé&ionis (uz initio prohibita foiüm cauenda, 
15. Nec fémen eius quavens panem. Rectà.— ufla veró obíeruanda non fint; icd quia. ( vt 
Madicss- ad hunc locum obferuat Bellarminus, non re-— D. Thomas r. 1. qu. : 4.art.9 docet) Chrift avus 
MM pugnare hanc fententiam veritati , ediamfi videa- — in principio conucrfionis fux principaliter in- 
gun ja, mus in Ecclefia multos fideles mendicantes pa- — tendit virare mzla; prouc&tior autem. cffetus, 
jsmm, ncm. Nam mendicantes Religiofi qun mendi-  przcipuo quodam ftudio incumbit vt faciat bo- 
cant amore pauperiaris, non neceílitate inopiz: — na. Vide quz fuperiüs ad Píal. 35. vcri. 15. in 
ncque dereiicti ici poffunt, cüm Deus eos mi- — hanc rem annotauimus. 
ribili fuà prouidentià alat & fuftenter. Ceteri i8. imis vero punientur. ] Ita Vulgata & 
mendicantes vt plurimüm non funt &lij eorum — Biblia Regia, & Complutenfia; Grace , dau 7 
qui confucucrint mifereri aliorum, & donare:zad — kis Meere ex pcllentur, quomodo ctiam Eufe- 
hos enim proprié hzc promiílio pertinet. Srpé — bius lcgit; in Sixtinis codicibus eft, Zusus à 
etiam neque iufti funt ipii, neque filij iuftorum, — eedinaliorras , sormsaculati amtem vindicabuntur, 
Denique, vt fuprà diximus, f1 qui veré iuftt & — quomodo etíam habetur in Pfalterio /Ethiopico, 
fperantes in Domino derclicti videntur, & quz- — Sed prior lectio, quz cum Vulgata coníonat, 
DC1& pentes micas panis, vt Lazarus in Euangelio; ij przferenda,quam cttam fccutuseftin Mctaphra- 
melius aliquid 4 Domino acceperunt, quàm fit — fi Apollinarius: 
copia rerum temporalium: neque mararenc me- Adrdg d Dacuos uum usptt)npros rA aotrTo. 
ritum patiente cum omni temporali felicitate. Ceterum mimjla curantes ejciantmr, 
uiu enim (inquit ad hunc locum S. Ambrof.) 3o. Os rufi meditabuwr fapientiam.] Indu-. Ori ewe 
Qoo 6f in faculo derciingusimr,a Domino tamen nom. bium vocari pollet, cur meditari, quod cordis & meditario 
Dow. qozsgwin. Quod lauüüs probat exemplo — mentis elt, hicori tribuatur. Ad quod refpondec "Per 
fon an. 176004. . Quod laaüs p ; p n ] pondet 
414m ie. plus lacob, cuir vhique diuina gratia przíló — D. Ambrof. dum hzc veiba cxponeret , ori me- 
nt. ui, Non derelinquicur à Dco iuftus,etfi à mun- — ditationem tributam; quia exterior homo inin- 1,5, 5. 
doderclichus, [pretus. & afflictus. Tunc enim — terioris hominis uansfunditur. difciplinam , vt riri tra- 
vcl msximé habet Deum appropinquantem (ibi, obcoram conformitarem , quod vaius cft, alteri. datur in 
cum ipfo eft Dcus in uibulacione, deícenditque — tribuatur. Ipía eius verba fic habent: /dro o; uff; Afeipli- 
cum illo in foueam , nec. in vinculis derclinquit — medstabitur fapienrtam, Jam enim C spfe extc- "^ 
lan, 14, eum. Sic Danieli in leonum lacu iuilu regis n-.— rior bomo emf]y , in mterioris bomini; transfo fua 
clufo prandium diuinitus procuratur; éx inter — eff di/ciplinam, C sn esc conformatia. naturam, 
feras clurienies, & parceates, homo. Dei pa.ci- — spfims exercet officium; vt caro meditetmr , qitod 
Ag. 17. tir. Sic alitur Elías in fuga, & in folitudine cor- — gssatzr amterna eff. Vbi aurem caroaduer(us fpi. 
uis minilirandbus, & volucribus (ibi cibumap- — ritum pugnat, ri exterior homo interiori non 
$$$ 3 — fub- 





694 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Axx 0-. fabditur, nec ambo interfefirmo fodere cohz- — fiewr indigenam virentem; Sexta editio, «Aw én- 
TAT10-Tent, zgré perfecta fundi oratio pot, zgré — ín Djdra du drnzutparor o eoapinm iy Mprrme, eid 
xis coa. füauis precum harmonia exauditi. Hinc eft quód  dvwyler dumme? i diuzueruls , vids impium Gy 
ptmi. Orio à (antis Patribus citharz: comparari [o-  wmpudentem iatlantem fe in duritia, C7 dicentem, 
let, quz pacis & concordi bieroglyphicurh eft: .— Swm fient indigena, ambulans in snliia.1n Hc- 
-* interiores rixg pugna que à mente abeíle brzocít, yay my» ebeezrab regoman , id eft, 
cbent , quz. Deo pet orationem coniungi cu- ficut indigenam vireutem: vt cx imagine arboris, Divirer 
piat. De confonantibus cicharis produnt auco- in proprio & naturali folo exortz , nec aliunde mpi cedri 
res, quàd, fi vnius chorda pulletur, alianectacta | aduc&tz,, ac proinde valentioris , oftendat , (Lul- **mparam. 
; conttemifzat, tantum fcilicet confonantia poteft. — tum illum impium de quo agit , dum nihil de 
Asims 6 ]dem in nobis fiar, concors (it corpus anima, & — fuperna patria cogitabar, Ícd vt. municipem 


CPU — Qnod illa probauerit, caro (üblcribat & [uccimat, mundi fe gerens , profundiores ac firmicres ra- 
eret; ruinam Ínam 


2n (oman ipe oRA : : iae 
tía nec i Ras Hinceftquod s mentis cantus — dices, vclut in patrio folo 3 

Pl.j4, cuam lingug tribuitur: vt inito, Lingwa mta — quantocyüs maruralle: quod nimirum toto czlo 
i: meditabitur inilitiam tuam, Ex hoc [oco: Os  aberrans, & propriam pairiam ignorans , quo 


infhs medirabuwr fapientiam , c ungua eins lo- — magis terrenis rebus haerebat , có c à naturali 
werur iudicium . ac (i mentis chordà tadiío- folo plüs diuelleret, ac dzbiliod fundamento 
da non tacta. Signaré — fragilioribu(que radicibus niterewr. Chaldzus 
aurem priüs ait, meditabitar , dcinde loqwerwr: — vettit, fict arborem tran[plantatam , C» abun- 
vt colligeremus ante linguz officium, (aumcor — dantem folijs; alij ex Hebrzo tranitulerunt , vidi 
obijffz, & iuftos nihil temere loqui, fel alé co- — $mspium fertem C virefcentem initar lari viri- 
irata proferre, Vnde os cordis hoc loco intelli- — dus. Sed Septuag. notiorem metaphoram vfur- 
nus,quiameditadonis — pantes ,quoniam in monte Libani filua erat cc- 


it B. Lanrencius Iuftinia i 
fit mentio. Cuius iíta verba ex M. s. codice in- — drorum ingentium, toto orbe confpicua, diuitem 
edito citat Nouarinus lib. 1. Sacror. Eledorum — impium , aut potentiffimum quempiam dyna- 


cap. 11. Os cordis vufls meditabitur fapientiam, — ftam feu principem, eleganter cum cedris com- 


qua eft de Deo: c propter aliorum inflrailionem — paratunt, Celerem vero iftiufmodi cel(itudinis 

lingua eas. loquetur iudicium , id ejl dijcernet, | interitum de(cribens Dauid fubdit: 

quod Deus fugere pracipit , vel tenere. boc autem 36. Et tranfimi, C* ecce non erat. ] Acfi di- 

sta loquetur, vt vita conjonet cords, ne putetur — cetet, inquit Agellius, Non fteri, nihil morz in-. Memera. 
"Populus bic terceífit, ni(i dum illam arborem wanfirem; e - rn 


e[fe de illis, de quibus au. Dominu: 
labys me. bonorat, cor autem corum longe efl à — ecce mon erat , ita vt pzné ipfo momenro traníi- 


me. Abfic, vt vita lin ux contradicart, vcaliud — tus. mci tanta firmas & pulchritudo periret. 
opcribus clamemus, iudíermone. Apageim- —Pulchré verbum ilud Tramjaui, in cpift. ad 
pericos hos muficos , qui [pirialem hanchar- Philipp. cap. 5. veci.8. moraliter expendens Ve- 
moniam formare neíciunt, aut nolunt. Bené mo-  lafquez nolter, fic exponit, vt affirmet Vates,fe, 
nebat S. Petrus Damianus lib. 1. epift. 1. ^ erba | cüm de externo afpeétu ad interiorem animi 
vire, inquit, populis mon folum vocibus, fed e&-— aciem & contemplationem periranfiuit ; haud 
iam moribus nuntiemui. Vità nimirum verba difficulter penctraffe externa hzc bona, dum 
deftitauntur , càm ferimoni mores non concor- folendore iuo rurilant , oculis (uis illufife , vt 
dant, nec illud agitur quod docetur. Vnde — alicuius illa pretij puraret,cüm reapíc non flent, 
fubdit: fiuc in fe iplis nihil effent. Ergo ait: T ranfiwi, 
31. Lex Dei eim in corde ipfis. ] S. Ambrof. ecce non crar. hoc eft, non fuit opus vernan- 
in expofitione huius verf. docec illa verba Apo- — tem hanc & Borentiifimam arborem moruis fe- 
r, Tim.1, ftoli, /w/fo mon eit lex pofita , féd imiufhs C pec- — curi cxcidi, nec mentis mez. aciem ad czleftia 
5» cararibia , debere intelligi de renouatione legis, bona conuertere, vt omnino cognofccrem, nihil 
qua fit, quando Ícribitur in tabulis auc libris.Lex — illi veri boni fübelle: id cnim fola menus acies, 
1«fi i» — enim non pouitur in tabulis propter iuitos, quí — in ipfam intenta, luculenter przftitit , fimul at- 
eerde,iniw- ]egem fcruant,& cam in corde fidelirer reinent, que confiderauit illa omnia tantüm effe meram 
FT. iuxta verba huius Píalmi, Lex Des esus in corde — vanitatem , vmbram , nihil. Vbi obíerua, non. - 
Babe. — pfi; icd. propter peccarores , qui legis obliui- — dixiffe Pfaltem, T ranfiwi , & ecce non fuir, aut 
cuntur, & ica viuunt ac fi legem non haberent. — non erit; (ed notanter, Ecce mon erat , (cilicet 


Vnde idem  Apoftolus cüm ait, Sed smmfhis, quod videbatur. Nam co ipfo temporis puncto, 
Grzcé pofuit, dréuois, id eft, exlegibus , liuc legis — quo ícíe pulcherrimam Ey sac , rcapíe non 


rzuaricatoribus. Ex quo aperte lignificauit, le- — erat, nihil erat , vmbra erat , illufio erat oculo- 
gem non ideà poni iniuftis, quia non tenerentur — rum, externá fpecie decipiens : vti pluribus ad 
ctiam anted lege , (ed quia oblid erant legis;nec — hunc locum eleganter oftendit S. Ambroftus. 
idcó non poni iuftis , quia iufti carcere debeant — Sed hicargutus orcífe quifpiam obijciat: Quo- 
lege, fed quia legem ia corde íc habere perbona — modo Vates vidit eum, fi non erat; & non vi- 
opera tcftantur. Potuit igitur primis hominibus dere modó, fed etiam , vt omni florum & fru- 
in ftatu innocentiz dari lex, cum naturalis, tum — &tuum huius fzculi ornatu abundantem, mirari 
ctiam pofitiua; fcd non fuit opus renouatione, potuit? Si vidit, & oculis non lippientibus in- 
aut deícriptione in tabulis lapideis, quod pro-  tuitus eft, quomodo non erat ? Sant & ille erat, 
i fadum eít, vt peccatum — & exaltatus crat, & omni felicitate & profperis 


num ederet. corporis chor 


pier iniquos : c 
nofceretur, vt Apoftolus difputat in epift. ad — (ucceilibus eleuatus erat ; &* ecce men erar, quía 
Romanos cap. 7. tranfiuit mente Vates, accurataque cogiratio- 
nc vera, czleftia & zterna bona, quz non viden- 


sj. Fidi impium fuperexaltatum , &c. ] 
S.Hicron. vids smpium rebum C forrifimum | varijs vem poralibus & cuanefcentibus oppofuit. 
Cum 


2 -—- €w*A RA 


IN PSALMVYM XXXVII. 695 
Cim itaque videmu extolli impios ( inquit Ori- 
genes ) C im nimiam [uperbiam elenari, tyanf- 
camus G* nos mente Cf intelletin ab bis qua vi 
dentur , C temporalia (unt , & traniferammn 
fenfum noslrum ad ca que non videntur , C* eter- 
sa [wnt, Cogutemus temporalia bac effe & pauco- 
rum dierum ,que videninr elata: intweamuy in- 
dici diem: C ita fem fu molro cernemim, ewm qui — eius pax, aterna fcilicet , vt hortetur ad confi 
fuperexaltatus ejl C elatms ficat. cedria Libani, / deranda exempla gratiz Dci, & iudiciorum eius. 
sn die sudicy omnino non effe. Nec ad illum v(- — Re&tiüs Septuag. qwomam reliquis funt bomi- 
ue dicm mentis iudicium extendas , quafi tunc — mi pacifico. q.d. Pacificus filios,& bona eis vten- 
yita non fit futurus;fed nec nunc ef.id enim — da relinquet ; impiorum autem pofteriras ( vt 
aífiduz cogitationis vis efficiet, vt nec modóà fequ, verfu per anüithefin fignifcatur) & bona 
cum fabfiftere, autaliquidelIe cognofcas. Nam — iplis reli&a peribunt. Vide quz fuperiüs ad 
fi unc, quando maxime expedit effc ( quippe Pali6. verd 14.annotauimus ad illa verba, Di- 
inde aternitas exurgit) futurus noneft; nec mo- — serunt reliquias parnwlis fuss. 
dó effe, fiucaliquid valere dicendus eft. 38. Imm[h: autem. do(peribmnt im. idip[um.) 
37. Cuilodi innocentiam , C vide equita-.— Ita quoque S. Auguft. legit; Grace eft, 1s) 5 
tan. ] S.Ambrof. quidem smnocentiam hicinter- — àv; pro quo Vulgatus fim! tranttulit; Symma- 
pretatur perfechionem; S. Auguft. verb equita- — chus verüt i JV d3vrorzw. Viandes 43 , 74 
tem, vranftulit direélionem ; Symmachus vertit, — (rara Jf/aripar Gemictrai prenaricatores autem 
qaaa dzhinys, 3, Reg 407, in 3 uixorrs dsSpi- — delebuntur. pariter, nowijima. iniquorum. exci- 
, vp eiu , cuitodi fimplicitatem , C vide re-— dentur. Addit Scholion Aquilam pro sd isa 
Hum; quoniam (unt futura bomiipacifico;Aqui- — dixille (ozm», moiffimum, quemadinodum quo- 
la addit, (seen extremum: S.Hicronymus prio-.— que verüt S. Hieron, 


rem partem tranftulit vt Symmachus; poíterio- A ww o- 
tem ver fic , quia erit ad. extremum viro pax; Y A T 10» 
Chaldzus verut, ferua integritatem, re[pice iter wts con- 
retium; Maforeuz vtrumque in concreto cffe- pa a1. 
runt, inzegrum C retium. quod aliqui de homi- 

ne interpretantur, q. d. Obíerua virum innocen- 

tem, & confidera zquum virum , quoniam finis 


IN PSALMVM XXXVII. ARGVMENTVM. 


d, YaAus rd. AaCid dj a- Pfalmus Dauid, in rememora- 
tagonow ca oat Gu. tionem * fabbati. s eltea 


TéGs 4 2 Jahr, draquushowar irri — Hunc Pfalmum canit, febi vefricans memo- 
d mogrmeeías Ve Umiueot df2? dusp- — riam miferie , quam fufiumuerat. propter 
tias eg) dior eu anzud vy€h, ime d- — peccatumsqs» petit confequi fabbatifmmum, - 
yasuicww Om T] cuutoegt. Miura — fcuquietem calamitatum. Peccati autem 
did dagprías, xpi vo Vx De dx dr- — mentionem facit,occultum vulnus non fu[- 
x5. A? € slivóro, ng] sl) 9-— tinens. Quin (Jy morbum , e» curatio- 
egmias ei ptem evegriomn, didacxa- — mem im medium profert , do£frine argu- 

Mas UziSvow mit gd Desmus evestieyv. — ssentum bomimbus afferens. eAcciderunt 

E'myifyauy dà ra! sod xg jf/toeg ' autemip[i multe (y varie molestie : wi- 

duxspi 7 A'jodr i oq2)3, rü A'Gosa-.— mirum Antmoni cedes , eAb[alomi tyran- 

Ad svegyric , "yit 6 ovueuA Be — mi, Acbitopbelis confilium. quod contra 

xe aum) Qut uip ge, Zune Dodi-—. ipfum dedit , Semei contumelie, c». alia 

ex)dp Qu n) dona irm hisepla Jiduowl. —— que bifforia edocet. 





LFARAPHRASIS 





e. TPIE UüuJuudcs 2.B EE OMINE ne in fürore tuo 
PAfyEns us, um Th — | | arguas me, neque in ira Deszre- 
» ,»4 28. BAI imni- 
073 aa zoud doge qus. tua corripias mc. pentes de- 


t Id L » & 2» N ICAL MF. 
Tla2gxgAe iavgxxa c, ph d uggercalq aai Rogat vt, more medici, non iudicis,cafti- "' n 


diva: uà dexuvrioon , dA Wrion Qap- getur: neque amarulentis , fed lenbus phar- 
pa'xorc lap Lm, macis curetur. 
y. O'n (&' Bon (ov àtra- 3. Quoniam fagittz tuz infixz | 
gard» quoi, xa] emegngaEae eÀ funt mihi: & confirmafli.faper me | 
iu Th) vé Gu. manum tuam. 


f 


Hoc 


PAR A- 
PDHRA- 
SIS PA- 
TRVYA, 


* Fulgsta 
Addu & 


Teccatum 
emn ma- 
li & tri- 

flitia can[- 
a. 


Contupi- 
feeniia ma- 
lorum ca - 
turigo, 


Hoc, inquit, non fruftrà obfecro , fed vi- 
dens imbrem faügittarum mihi immitti , 
tuamque manum mthi valdé imminentem, 


:meqdue vehementer cxdentem. 


4. Non eft (anitas in carne mca 
à facie irc tic: non eft pax offi- 
bus meis, à facie peccatorum 
meorum. 

Cüm fupplicio, inquit, zfficior, pecca- 
ti mei recordor: illius autem | recordatio 
querimonias mihi &  ploratus inducit: 
ex hifce veró zrumnsg mihi & miferia ac- 
cidunt. 

$. Quoniam iniquitates mez fu- 
pergreffe funt capat meum:* ficut 
onusgraue grauatz funt fuper me. 

6. Putruerunt , & corrupta 
funt cicatrices mex, à facie infi- 
pientiz mez. 

7. Mifer fa&us fum, & curua- 
tus fum víque in finem: totà die 
contriftatus ingredicbar. 

Inflexit me,inquir,graue peccati onus: moe- 
rorc autem mc afficit grauis odor illorum 
vulnerum iam putridorum, quz accepi, cüm 
prudentiarh abieci,& infipientiz feruiui.Q ua 
de cauffa omni voluptaté priuatus macreo, & 
triftis fum quotidie , & morroris viciffitudi- 
nem non inuenio, 

8. Quoniam lumbi mei imple- 
ti fant illufionibus: & non eft fa- 
nitas in carne mca. 

Per lumbos concupifcentiam tacite innuit: 
his enim inharent renes , per quos appetitus 
excitari folent. Dicit igitur iftorum malorum 
fibi cauffam fuiffe,quàód non ad bonum , fed 
ad lafciuiam, concupifcentiá abufus fit. 


9. Affli&us fum, & humilia- 


' tus fum nimis: rugiebam à gemitu 


cordis rnei. 


Ex illa, ínquit, concupifcentia mca hoc 
percepi; vt vfque ad terram incuruatus fim, 
& femper lugeam ob acerbos cordis mci 
dolores. Neque humanam , inquit, vocem 
emifi, fed .vlnlabam more canuri crudeli- 
ter verberatorum . Quid jnde? 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


Tám, Qnow , v paslu af noA ,dX* 
Ges» Ein iestdyas uoc ipi ac (ls , na] 
alu) xyéipd ow Pius VàmeuDplu upi, O cqc- 
deg us uaeryioay, 

à. Ovx £w iaa 6 TÀ cups 
uto , 99r «geatu s Tic dgyis (ov" 
Gi. &sw temm Gy Gic ogcoic nov, boro 
avec arov Tdv ap aeu puo. 

NorTApX , Qna ] alu) muda, Tii 
d Ma prías drayup hz xouaj" n dt &urhic pu 
p» Spe, usi Q. ódupus c xa mpydierar 
ca. dV TéTu , gov la jugi qa) XAR 
«690 Ta). 

£. O'nai ayouía) uoo Vareeli- 
eo Tl) xscba Alo ov: cà Qop- 
Tíoy faarga EGarpuus Qv as Ja iuf. 

s. IIgoauteray xo] $azmcas 
($ usAurré; pou Dor) «0970 00 
? dbeorums u.ov. 


C: E (ous tpnzat Xy] XX T6-. 


xd cS lw sec íAo , 0Abo lo 
WuEegy axuüpuzraz am imopdooum. 

Karíggu ys ut, qr21, o (lap Tiic djtgp- 
qiag Qoprior dvd dà ya Q. 7f cvawmóruy 
Paunamur 3 duc día, d alu) qesrmcw Yac- 
GaAu», x Ti desaudy d'uAsUouc, cizsd t- 
Ezplo. OU dh xdgw avdom; Suund iae 
teunpdi Ov, do d?9«ny) dud uj Jamxdlc, 
x ex. leorrómm C) us(a God d , dera, 

5. Oma Von uo i2Niaa- 
cus Brary pecia , X9] Gix £s 
lacis 6 Tf capui oov. 

Aud mira Y Kanflouiao inta: THUTM IC 
38 Eyuumea ol vitogi , KY cov aj ópiec xi- 
vé, 2 qUxac. AfA qur ,óm uus al nor 
uupi oye fov?) v). xaxalo, à i ci, dior, do 
ei, daurlar rii Eonfluuía eeosenrucx, 

[f E^naxo3 lio wo) &aaco9lo 
fuc debel eg pvo lo oro eraty - 
p.00. Tl; xapdíae puou. 

E£ cueimt, 9nc], Tic Fan updas uu ipu 
onou. o xunTes eic bà , X d mraudc ó2o0- 
QUpsSe. Jg. Ta c mued Tic ap jas d usas. 
udi ad Seprrilu, Qnzb, Spin quani , dod 
xn Téc xvvas. apyóulu viq tuyos 
dríaQa. Ti 8r; 

í. K/- 


IN PSALMVM XXXVII 697 


L. Kügue énanrío (co zá(4 4 . 10. Domineante pc omne defi- doen 


e3vuia. M €o eearyuts Mo) derium meum: & gemitus meusà sis sa- 

Dum c00 Gi Ur eX£U cn. te non eft abíconditus. m 
A lp 29 £n Supid eme, old ac d aroma: Nam quz defiderem, inquit;nofti Domi- 

eir dium d vod , & cvy yspiaw ug ne , exponere autem illa non audeo , neque 

$ dufytias vutéslar coescunyev T Ów- — permittas me iftiufmodi fupplicationem pec- 

en DX. d puel uoi tici, swaza m eidyn | cati offerre.fed fatis et milujnquit, (i gemam Dea ge- 


m ga» à "Yaoxpy 31a 18 evi us. cognofcenti fund gemitus mei in abícódito. Spes 
id. H' xaplia, pov Vaegy9n, — 11. Cor meum conturbatum eft, 

* Li , t3 , . . * 

VyXATÉNUTÉ (L6 Y iop0G poU. dereliquit me vittus mea. 


Tac alrías 2A di! acisiaze, uc a-.— Caulf:s recenfetob quasgemuit,támquam 
suorysay Sud. O'n uin, Qe, libcraride(iderans. Quoniam;inquit,non am- 
Con 2 iul Tocoe, wa] Pn ol dfg?oysugi uso — plids eft in. me virtus, & cogitationes mez 
€! ovy yo e ciat, éxtn cusots vr, 7 dt confufe funt;non ampli idis quid deceat,con(i- 





ag] 8 uxor ol A07 ugl, dPo.di 7i derá:es;& non tantüm cog;tationes;fed quid? 
Kai vod; óp3axwues, ^ Etlumen oculorum meorum, 
49] 1/9 GEz £a tT. £uo0. & ipíum non eft mecum. 
A79. udi mi Quc, Qvam 629 salo dé — Quin neque lumen;inquit,vidco vt oportet. eise 
Ad 70 2zo T ov4023€ 0x0r Q^, 9x id ut — Sed calamitatis mez tenebra non finunt me jjrone- 
vo Qa c eiuzeirde xamdei íroc inea; jumen claré contueri. Quà de cauffa? brent. 
i8. Ol doo uos, xo] (D 70-— 12. Amici mei, & proximi mel 
civ uo d eaayri uou EU et aduerfum me appropinquauerunt, 
i Cmr.. & flctcrunt. 
Ov uror, tucly, 0126 6 uic 0 A Giosa- Non folüm, inquit, filias r meus Abílon; rure 


Ad, d»5d i) ci mrt id Gum 62) Qoi ps, X). fed etiam (i qui videbantur effe amici mei 4,5. 
ev) No&ic, vraie Si Eo moule ugi xa. & cognati, omnes hi facti funt. mihi ini- »""« 


aísueur T». mici. 
Kai fd uw, ua- — Erquiiuxtà meerant, dc longe 
xe996) £gu( av . — fteterunt: 
E] dé mw; , Quo] , wo] 333v (RGi id oxer Si qui veró, inquit, etiam proximi effe vi- 


€, 4/9 ic 4Uiposias dis eLup irm wap — debantur, propter beneficia quibus à me affi- 
iu, 5r c walpal Tj. cuj qopgy daicnzAY — ciebantur , in temporc aduerfitatis à me re- 


uu, ko ux edp yaisngey, cefferunr, & de longé fleterunt. 
iy. Kad JEeeia ove (3 Cn 60i - 1. Et vim facicbant , qui quc- 
76; Tho vrl! uev. rcbant animam meam. 
E'rniltv, Qna1, Aci7rbt a € macévi (Qe Ccterüm,inquit, hinc, tamquam adiutore 
7$ fonS Svr Qe, sraan Día ies vm, oí 1l£ — non przfente, omni vi v(i funt, qui animam 
Noli clu) iue ik eria meam tollere fatagebant. 
Kai nc ys & XX. 0L, Et qui inquirebant mala mihi, 
$Ad^ngay ua uomo. locuti funt vanitates. 
Kaj dcvi, Cnzl, (Ut 523 RA Ca Duro T. Er quotquot, inquit , infidias mihi ftrue- 
luoit, va mw Jobd corro uu vut zÀ iem, bant, plurima de me mentiebantur. 
Ko do:uovie 0Alo Tl Wu- Et dolos totà die meditaban- 
ea $usAemgas. tur. 
Ka] &i91, Quz, uetaióyuzc (Aa Dam, x2) Et vtinam, inquit, rancüm vanitates locu- 
qà uvis cor (ris fa eoAgis wg) du, wa) ti fuiffent,& non per calumnias dolos omnif- 
Tarmiae mutyidac / Que generis laqueos plexuiffent: 


TowxvslL : Trtrc 14. Ego 


PARA- 
FHRA-« 
51S PA- 
TRVA, 


Leid a 
Dawidi 
adaerfs,. lis. 


698 
14. Ego autem tamquam fur- 
dus non audiebam ,& ficut mu- 


tus non aperiensos fis. 

Id eit; Non aperui os meum, ad calum- 
" nias; inquit, eorum. Quin etiam ad mul- 
tas accufationes ego ilere videbar,cim aliun- 


' defcirem'id quod me humiliabat,peccatum, 


inquam. 

. t$, Et fa&tus fum ficut homo 
non audiens: & non habensin ore 
fuo redargutiones. 

Silebam igitur plurima, & quamuis cos 
mendacij arguere poteram , haud tamen id 
faciebam, quàd peccatum os mihi obftrue- 
rct. Ceterüm fpem omnemin te collocabam. 

16. Quoniam in te Dfic fperaui: 


*Piigwa [UI RUE * Domine Deus meus. 


* 


pror ion 
tudo D 
nidis P 
fet 


17. Quia dixi: Ne quando fu- 
pergaudcant mihi inimici mci: & 
dum commouentur pedes mcei,fu- 
per me magna locuti funt. 

Illis quidem , inquic , nihil refponde- 
bam , fed in te fpem collocabam , hoc ip- 
fum deprecans, ne inimici mei multüm 
aduerfus me infürgerent , neque exilium & 
fuga mea latitiz cauffam daret ijs, qui ma- 
gna aduerfum me loquuntur. Dicit enim, 


Magna locuti funt , pro. magna loquun- 


tur. 

18. Quoniam ego ín flagella 
paratus fum:& dolor meus in con- 
íÍpe&tu meo eft Íemper. 

Neque enim ego, inquit, à re verbera de- 
precatus fum Domine,fed cüm effem firmatus 
ad illa excipienda, rogabam nc inimicis mejs 
- ludibrio forem. paratum. enim vocat fixum 
& firmatum. 

19. Quoniam iniquitatem mcam 
annuntiabo: & cogitabo pro pec- 
cato meo. 

Eram igitur, inquit, comparatus ad. exci- 
pienda à te flagella, quód cernerem iniqui- 
tatem. meam ante oculos meos verfari , pro 
qua femper anxius & folicitus effe. debeo: 
hoc enim ait azzsntiabo & cogitabo. 

20. Inimici autcm mci viuunt,& 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


id. E 5 dará xoioc Gi W- 
X'50y , Xd dre GARA Gi dyci- 
yy ^9 gota, QU 0. 

A'rri 78 , ux Wroispr TO «O2 ugu eje 
mu c d/aGoAde, Qna, quic map avra r. A70 
€ c3 Té cmo^dt ramoeíar eva o- 
esiulu vy , dAay6Sw cid dc €)) 0 T&- 
vesiy iran dyugpriay QnpÁ. 

$, Koi E jstulun irá aapumts 
GiYx Xa, xou G5x. Éxur ] T2) g0- 
uta aii i EA gy uec. 

E'ewwozer uv d 2.452, C dund A (e 
Dtxer Un name sUJorré ug , 3$ vu i- 
moiny, aste d jgtprias A6n407C api TB cóua, 
TZzety d Aoimby ? Orid a £n ci inju, 

ig. On e (oi xia ixmsa, 
c icaxe( ^ xz) 0 $05 ov. 

ni (n 2 

i. O'n dzov, uizroie dhva- 
pdeís ui C i eo eol po" C] à 
TÀ cad ivo, zr as juoU $zr. £u 
iueyano)jnaón un. 

Fej lp à &xeirc, Poir ad dme 
Vài JV o012 vrida imDiulao 76 avo 27 9- 
xad», uà £21 7o Tc $2flesvc uu igno. 
yaj agi, und ?. c Sareg7rlui usu, wg] vl) 
pa gxiom dU Des ouwnc aesziror PLE TU; 
pid Ag. xaT ips QSvysppApoic. 00 29 iut 
yaAobjnubmewr, ait), Gic utgaAofpraonias 
At. 

ij. O'n $yo ec uaeryae £Gi- 
p. Or C à axyrdur uoo éyamioy 
iov. £ci draw. 

Ovi 53 id, Quai, Tc og ou z0u- 
2c magrréplu diapora , dw ieneryudyot 
Uzrapyay Eoi vu vauras d xx , ipla) 
7 ijbesv M 44x Xapug. Tb 29 Croiguol 
?€A icneryudpor 9) BiGar. 

f. Ono you uo iyo 
duasnd , € user a tio v 
pipuapríte puo. 

Poxeryidl Q» gy Wulw , tn0), dityex 
Tut Misa Tuc ed c& , 4/2 T5 eid ea] 
ql drouías gv «e? PENES Mu 8) 
óQelAuouy dei &x psgl pm 62), 7, à Cerrí- 
d). 16 58 avare ad v uteAuvtot TETO 2). 

5. Qi 3 £y3e9i us (dai, € xe- 


xaT - 


IN PSALMYM XXEXXVIL 699 


Rea Gi.) arp Lu Q IannS uuj- 

Sav D wiodri, ut adis, 

A?X' iud, Qnaw » Tt BeAstopds , x9) 
Veradiorr O) dlc Da c8 uisryas , x2) 
Aper mon Diu T da a rms p ues. 
y i, Ive teni P iroymo , wa) TÀEloyéz , Mu 
c8yr dd ixasc, iumsegimürrec, 

x. OÍ. du GoredMdyre; po 
xaxa. dyri dyaSdy, 

Kuj (Dor. Cackoy somy 7 ipwnile- 
"«wey "up £M, 

Eden Moy ue, rcl xorred iu noy 
cvyaSuzuibo, 

A0W. Preid i ow/Cari, Quom » 6 dpvar- 
TÍ ON auc, Q xad uo Nord Tà dutgiu, 
x, FArmudr ma » RazoTOISCÍ ut wur? (y Td 
tup Ty] evutoezv, TOC 29 APA ida. 
Ga uow. E'rd/g Cao en 29 X943 T) xguo- 
7roiEly . 

Kai dzrébr uos us ly yam 
vh, Greci rexeóy iC] £v uo. 

Ka] y me ría, qol, ecovsoid rro a 
24718" , wa) eoesenudty óc &Cepyérloo | aig 
VaoVTS'TA T0 d loy" TüToy vie y mibdiya 
vixes? d'avjjruudio, 

x€. Mn £yxa imme u$ xUz1g 
0 20; pov, tux Dvros iic dr. $ed. 

, AW nélror udi S716, Quo afe] iul, cd 
Ji díarora uà idzw; us onS ela; fpnuusr, 
UR Enti 

Xy. Ilecersc ac lao (Qoo euety 
(0) Ue Tis gumejate uoo, 


confirmati funt fuper me:& multi- s4n4- 


plicati funt, qui oderüt meinique. 77^. 


Ceterüm , inquit, dum cgo fic COfitO , & TRVM. 
flagella tua füflinco , neque verbum facio de 
his qui traducunt me;ipfi & fortiores fa- 
di funt, & plures, iniqué odientes , & infül- 
tantes. 

2r. Qui retribuunt. mihi mala 


pro bonis, . 
Et nonnumquam erant ex ijs qui à me 
beneficijs affcdti fuerant. 


Detrahebant. mihi : quoniam 


fequebar bonitatem. 

Sed quoniam , inquit, fzpé contigit me 
tamquam principem , & iuftitiz amore mo- 
tum , aliquos increpare , modó , tempore 
aduerfitatum, me malis afficiunt. Hoc enim 
fibi vult derrabupz, Detrahere enim. vocat 
malis afficere. 


* Et abiccerunt me dilectum, e rd 
tGimquam mortuum contemptum. I 

Et quem antehac , inquit , fimulabant fe 
diligere, & colere tamquam benefactorem, 
tamquam id quod deceat, docentem ; hunc 


habent nunc pro mortuo abiecto. 
21. Nc derelinquas me Domine 

Deus meus:ne di(cefferis à me, 

Atilli quidem fic;inquit,fe gerunt erga me: 
tu autem Domine, ne finas me auxilio de- 
ftitui. vnde fübiungit: 

23. Intendeinadiutorium meum 
Domine Deus falutis mex, 


COMMENTARIVS 


UA. TI'IE MH TO OrMO xor. 

Qu Tir £ümor 4 raid eíaz ou^. 
AMryfa cosa , ale clu) 
mud eia dx Xopdboyuy , &X.d d tou; (e 
4X 7x07r Qi. uin Tu wyep Og $12, 4»Ad 
exz7rd BsAne'ceex, Tlaid sb] 28 fuae 0 xv- 
€ Os, eic dydumow dos dperic, Dian di 
TIC TuMO Ra tA, E 7 € Dow a; TMUla) 
i'emmogazi Moi* Vx i61 dà T8 Dh Aou ium 
mryo G« ia.gy dpeir, dix ro dua cu 
mapteyxeir vo ópyl) au , 15 7 Ovuby Ya 
ius, dc aj idaeoc TU vu, OU Tofyusp idu; 
Tv 6 xima yopsb] 3/3 "rauJeíag don uà ee 

Towvs I 





EA) OMINE NE 1 N rvROnE Tv o.] 
i ^ Rogat. immutari modum cafti- JRopesdeo 

"umageM gationis, non quafi fübterfueiens and E. 
corrc&tionem , fed deprecans ne per modum visdiclam, 
vindicz à Dco puniatur, fed ad emendatio- ain 
nem. Corrigit enim nos Dominus , virtutem «af4e. 
in memoriam reducens, Sagittas autcm fup- 
plicia appellat. Quoniam , inquit, fupplicia 
mihi infixa funt:dum autem fagitta infixa eft, 
non eft reperire fanitatem: quamobrem rogo 
te, vt iram & furorem tuum auferas à me » Vt 
confequar fanitatem. Iraque non deprecatur 
curationem per caflicationem ; fed necum— . 


Tttt as furore 








700 
COoM- 


furore & ira caftigatio fiac. Ceterüm illud 

iau Confirmafli dicit,qua(i de czdentibus,& ma- 

r&v. nus fuas aggrauantibus : quoniam füpplicia 
tua, dum & manus tua intenditur, intolera- 
bilia exiftunt. Vel forté ignita iacula diaboli, 
quz ad Vriz vxoris concupifcentiam cum in- 
fligabanc, veluti Dei permiffione immiffa, 
hzc Domini vocat. Siquidem permiffus cft 
ctiam nunc oppugnare Dauidem , non fecus 

PG. 14,5. ac Iobum; vt difcat non dicere, A2» »one- 
bor in eternum, ignorans Doi gratiam prote- 
gentem. Quin & verba Dei fagittz funt, & 
fermo conueríiuus , fcdulo auditori fagitta 
vulnerans exiftit. Qui autem cafus eft, con- 
fida. Cernin' vt ille. fuerit compundus ? 
Quin & przceptori czdenti non inepté qua- 
dret illud: Er cofrroafti faper me manum 
tuam; Aquila , impofui]fi. 

4. Now Esr saNITAS INCARNE.] Hinc, 
inquit, nullam habeo quietem, quód tam- 
quam ab irafcente te punior, non quafi 
caftigante ad emendationem. Vel mceritó,in- 
quit, rogo, nciram tuam experiar, cüm ex 
diuinis Scripturis illam dumtaxat imaginans 
(facies enim irz , eft cius imaginatio ) toto 

yapta habitu perturber. Deinde cautfam confitetur 

fed peceara propter quàm patitur, quà poterat fledtere 

a. Deum, vt cor/fitentis peccato. parceret , /f 
f'cie peccatorum meorum. Dixerat, Quoniam 
grauat me manus tua , atque. fupplicia ; ve- 
rumtamen horum cauffz , funt peccata mea, 
adcó vt non tam tibi aggrauanti, quàm mihi 
occafionem danti, id imputandum fit. Porrà 
illud, 4 facie peccatorum mcorum , idem eft 
quod propter impudentiam & patentiam 
peccatorum meorum. Vcl facies peccatorum, 
fit apparitio peccatorum quafi dicat. Cüm 
Iccogito qualia mala fecerim , aggrauor af- 
flidus corumdem confideratione.. Symma- 
chus pro 4 facie peccatorum meorum , lcgit, 
propier peccata mea. 

7. QvoNIAM INIQVITATES ME. ] Ac 
fi diceret : Plura peccaui, quàm vt miferi- 
cordià dignus fim : tanta deliqui, vt delin- 

TPenw-  quentis vires fuperent. Vcl fuperereffe funt, 
temen. ia Vt Obruant rationcm (quz tropicé ca- 
put nuncupatur:) neque onus corum fer- 
re valeo, quandoquidem haud viribus meis 
commenfía peccaui: nam onus hoc graue 

; me inflc&ir. | 


EXPOSITIO PATRVM GRIEECORVM 


Swu8 0) àpysis al ora lar iter, Th 201 
Uneeitac, c Eon 2). mubrre, C EaCa- 
£us may. TÀt xtieat Ao. Un aj mpseia 
cu , ÉinmOwdinc qa) 7 yciece ou , dpopmá 
Cow. H'urmn TX mwwvevulya TR djz- 
62^ XA , TH avecc n Svudar iuo xim 
cursa aic 78 Ocele, ac imm-LSsa x?» 
Gy y ülcwaw xug s aU T Quai, Xuszwpcom 
28 C rud seas egrsUudt x, 3£ AaCid aic 
38 l'a, fra pad n ph 2, OU p emsb- 
Sul eic ? aldra, doroheuc 7& $8 abd cxí- 
vruguy dei. Kaj oi A(ooi dt v8 xv&/& (on 
£i), x2) 6 )« Eie pesi, mes c cuti 
dresdalw f2(Be 62i mre9owor . O' di 
7)uryeic , Qubpeimte, E'deougc, 0€ xoTWUSM 
0 déya ; Ka] didnoxz^o di aíaiorn wh 
mappa dpusod vo, Kaj im tesZas VÀ ips 
7 X8led ow. A'xv2ac, inima. 

d", Ork EXTIN 1AXIS EN TH zarKi.] 
Evnà 26v, Qwn, 8d ipiar tyd dyicm , 6n eig 
py ode mui mpteegü pay pi c t sraud Lor 
TQ» ck Bevriacn. H' diópa] troi, 7i 
ex3Siraj ow vic ópysc, eindruc, red) ud. 
voy Qurrat GL O- Rutlu dx TJ Sea 
2gatd'v (aveécarmos 59 Ope , 9 «El auri 
Qar(acía) vl Van Alo Tues rmpa, Ej- 
(à 1l) aitías JY bó 7idol OptgAtoA, d e 
juvare xdylai vi» S» , qeiouct, và o- 
poAoyourr Oy vo 2n pi? njug, A Tro mes 
coru hj duppnat us. Ew 5n (lapéi ys 
P xeip gw, wg) aj mi&ephay , a2 d qurr 
airía, eigiy aj djtapríay juu dieu v oT n 
«52 ci Tir [aesusa , doa up iu vir 
ali) oS dira. Tà, 9e) cesar dà 
Di d uopnal us, dvrl T8 , df vl) iynub- 
m, wa) To ac SaxaAvior Ti dugpnaly 
Us, H" ^»eéawcor d ugpna , » Fongareit 
7 diigpnalv. oior, idy Gevofow, ola wgud ze- 
minia, Dape p 9 601p (Oo ord 28 uU T 
ényo£iy; 6 dà Zupuayoc avr) v8, aro eeo- 
co'7rs 7 d uepnay ux, df8 Te dugprias uu, 

&. Or1 A1 ANOMIAI Mor, ] £Ycei &i- 
aw, mel ora. vw uoa, f iex. nina 
onda iprpov, he "Gmipadpee lao dvyaqur 
TE zÀwuusMeurrQ».  H'wmpnüeg , ve 
"rior T0 7^ uoror, (n4022le record q à 
vouat aphyor) &di ro dB Oy» avril s Greyaie 
dvaua), nel uli eU uutreg nij fuii dux] 
Wwegror. xgsuxeui]^)dp ps và fagi vivo 


qopríor, 
AQ». 


e RA 
i €—ÀÀ 


U^ t 6 n9 


IN PSALMVM XXXVII. 7OI 


ANO». H' Bapíme cie unes fewuc, 
eic Saroywaw d'3ncwr, | Ox aj mc dà eimi 
quU, UD Ty idiom duerme alc90- 
t» Ov. mri 50 kysauydy?). Efra xg auo 
eonim) cicduapríac vo 6o (Q», evey- 
' eufemus Moyum*. olor, Un qg) ju To mauu 
aj, vou eo vega o dv uoi o sna ion, 
9) r&t Tic d ugpriag juu) arma Cy aUda), 
d C di àuso 70 doy mueipéi(. O'ou 50 i- 
muuuioaten di dpesouslu, TxUTE Cr iugi 
qam a7, c ui dy ey guriDirag, A Decoudny 
di durd xaA6€ Tb» gaieóv Ti, FonDuuias 
durd, d'ipor 5 Un srapeic Taie Qpévae, ci- 
d'uxty iausov tJ xaxd. 

Ü. ErAAAIHQPHEZA KAI KATEKAM- 
eonx.] Ei 30 go) auroc pelato un, Qro), uh 
c'Sazenua vl) nuwelas imutaydr , dA 
ipà s£ aja) uo Qe 9 Qeorric eic 7ras- 
Ni óduslu Varo , ie Dime 6d vg 
x2) exuS'evrá( ew. Oux €rs d, uar - 
e?, d^» earmé prout, 0; pyxém Gr 5r (aia 
duapric, E' gere di xg] rud! dm xv. 
Torneic yl, so varixdpupSlw, El 32 id wc 
piaroarpz xua[ovrm, d d vo éawyov eid'vaj 
dydiov, £ Tóv TÀc uy x2) 8 other (Oye 
vedyvnAo! Gg xgjxor Tria , roicm via 
Pom eipyra) vd po) worix utl, Ai 9 
E màs Nos iuit] umraryudmer, O* 
$1696 Agrela« Curs , Wt vtzcU, Abu T36 
€i T4G riDesue. cx 928. enel alui X9 
Suuias dnisTeva) , Vretzup ati Tu 6 ^óas, 
x9) TC 2r) oras , eubizuTa) T anépuormt, 
yj b En Ouymmeór Vystimaj. E! uorary ud voe 
o , dvi) 5 iua ud » x2] óreidio ul 
dnyuias. E urizharrag diurni , rav 
supina o, d'À. ui vede mraad'orroiiar xn d'r- 
quj, Xipsorteoy àuro dfgopa 9], Tl) E?nSv- 
las J/Z TJ) Tégus ÀwAa*, EyrijSw ut 
dria iy uw Se pac xem, guGulu nini  , udi 
alà asfesrzrivlu *oiuw Quvlo ,| d»Ad wo- 
TI 66 xUvag evóulu , 186 "rézAury yu 
drama, 

í. Krrig zNANwTION zor.] Evei 
ali ci, Quoi, waxlu) io mule Cn ugar, 
sudo cy uà d'ziov Ya 8 xguzil era) si- 
ytyuós, E'arauveror 52 T0 C» QavAOIc gura dr. 
E 4f2. BoUuc (otv AN. vix ce Fono cim 
piis oir , Tl ume Eon Suas Geartioy 
Quoiv 6) 78 $wi.. H" Esc auri Qnow OL 
Jas ví Cinluud, dn damooaryira] T]. xg- 


4liu. Graucdo confcientiz ad defpera- c o w- 
tionem me impulit. Verüm nemo id d:xe- siii 
rit, qui peccatorum fuorum fenfum non cc- tg yy. 
perit: aliqui enim in ijs exultant. Deinceps 
quoque ipfam peccati fpeciem fübindicat, 
dum dicit,Putruerunt. q.d. Poftquam etiam 
quieui, exiftimo putrefcere delidtum meum, 

& peccati vulnera exulcerari, vt proptercà et- 

iam magis crucier. Nam quz per infipien- 

uam deliqui, hzc in me computruerunt , 

vt renouari nequeam . Porrà infipientiam Covwpi- 
fuam vocat, tempus concupifcentiz fuz. rennen 
Manifeftum eft enim,quód rationem prater. ^^" 
greffus, tradiderit fe malitiz, 

7. MisER FACTVS SYM ET CVRVATVS. ] 

Nam licet, inquit, ipfe mihi peperceris , non 

illicó fupplicium infligens ; me tamen delicti 

cura ad omnimodam triftiiam perduxit , 

adeó vt affiduó lugeam, & triítisancedam. 

Non dixit autem, Mifer fum,fed mifer facf.us 

fum,vt qui nonampliüs fit in peccatis. Quin 

& publicano inclinito in terram quadrant Luc.:8,55. 
verba illa : Ez curuatus fum. Si enim videris rapiesra 
pecnitentem fefe incuruantem , quód fe in- s 
dignum fciat, & anima corporifjue collum — 

in circulum obliquantem , cognofces quà 
ratione didum fit illud, Ez curuatus fum, 

Sed & ait lumbos fuos repletos fuiffe illu- 
fionibus. Alius: dixit /afciuid , loca indi- 

càns circa renes: ex ijs enim concupifcen- tum fun 
tiam infinuat, cüm circa lumbos & latera Mea 
fita fint femina, ijfjue infita concup:fcen- 

tia, Dixit autem. iZufiozibus, pro ludibrijs 

& opprobrijs ignominiz. lmplentur au- 

tem ludibrijs, quando fornicatorié, fed non 

in ordine ad generationem moucntur. Ho- 

neftiüs hoc defcribit, libidinem per lo- 

ca , quibus infidet, defignans. Hinc neque 
requiem, inquit, reperiens, rugiebam , id cft, 

haud humanam vocem emirtebam , fed 
vlulabam more canum , quando crudeliter 
verberantur. 

10. DoMI1NE ANTE Tz£.] Quoniam, inquit, 
non latui te cüm malá habui concupifcentiá, 
gemo iam gemitu, quià te abícondi minime Gemseium 
debet:laudabile enim eft in malis gemere. Ve] 7^ 
cüm funditus,& non fuperficie tenus pcenite- 
ret, huiufcemodi defiderium ait effe coram 
Deo. Veluti fi dicat : Nofti ipfe quid detide- 
rem,quoniam defiderium meum cft, vt à ma- 

Tttt 5 lis li- 


702. EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


C9M- liliberer: non audeo autem hoc dicere, pec- 
mv; rA. Cato ifliufinodi precationem proferre prohi- 
bente. Satis eft igitur mihi gemere illi qui no- 
uit fundum in abfcondito gemitus mei.Dcein- 
de cauffas adferr, propter quas gemuit, tam 
quam liberari de(iderans : Quia, inquit, non 
eít in me virtus, quoniam cogitationes meae 
funt confufr,haud ampliüs quid deceat con- 
Pes" (iderantes, has enim per cer iníinuauit. Ec 
Fur diia non hz tantüm, fcd. nec lumen, inquit, 
ed *L — vidco » Vt Oportet. ar tenebra aduertita- 
tis non finunt. me lumen cliré contueri, 
quod maeroris exceffum deüignat. Vel 
conturbato corde meo , feu vi cognofcen- 
di, virtus mea, qUZ eít circa. communes 
intelligentias , defecit, Quin & cognitio 
veritatum ( quz eft lumen oculorum meo- 
rum , feu. mentis mex») non eft mecum. Vel 
lumen oculorum (hoc autem crat. fpiritus 
Propheticus ) non eft mecum , derclinquens 
me,& difcedens, 

12- ÀÁMICI MELET PROXIMI MEI. 
varia Non folàm;inquit,lius mihi rebellauit fed fi 
5 «4 qui etiam erant in numero amicorum , non 
telicims, cA : £8 s 

ampliüs mihi amicitiam przftabant, fed ad. 
uería fentiebant, Quin etiam qui iuxtà erant, 
fiue cognati , fed & hi, fa&i funt inimici. 
Vel proximos vocat eos, quos bencficijs 
fibi familiares fecerat » qui aduerfitatis tem. 
pore etiam elongati funt, Symmachus illüd 
hoc modo Cxpohit, amici mei, cj. proximi 
mei,c fodales mei » €X aduer[o in plaga mea 
refliterunt.Cüm autem hoftes me amicis nu- 
datum cernerent,quód abeffer adiutor, omni 
aduer(üm me «fi funt violentia. Hoc enim fibi 
vult illud, Pj», £scjefay, » quzrentes me in- 
terimere: & qui quzrebant animam meam, 
infidiabantur plurimis me mendacijs oneran- 
tes, & dolos calumnijs concinnabant, & om- 
nis generis laqueos tendebanr. neque id obi- 
terfed multa cum meditatione faciebant. 

I4. Eco AVTEM TAMQVAM sVRDySs.] 
D^ Non aperui, inquit, os meum ad calumnias 
patimtia ples : es 
tiniurj,, COrum;fed (ilui , fciens aliunde me humiliari, 
fcilicet ob peccatum. Quin & hiftoria hoc 

petfpicué declarat. Siquidem. dum Abfilom 
-fententias eius increpabat,& iudicio condem. 
natos ad fe alliciebat , & Semei illum contu- 
imclijs afficiebat , Glentio iniurias fuüftinebat. 
Non veró, inquit, quód defenüo mihi de. 


TRYM. 


xalv, cr uos EmSwua. 4 oÀua JY río ei. 
"rit , MÀ avyytmeguenG ugi qiie dugpsiae 
TuR/rlu evessuza)éty dingy., A'pxei uy 
M91 70 crdza), uf eid jn, «i qj 843 Ge 
Neroxgui]] 7É cwayu8 Me. CM Tuc a£Tíag 
2634 ; Ji d igtvao , eX d a2 yia) 
Env. n x Yen dy iuo) lyyc , $n oí 
deos uu Cy SVyyumd Ciz , Exin 
vuU YT T) d Voy, Md iic wapllas 99 TV. 
Tut drizam, Ka] 8» iru Ubvor, d2À udi sj 
Cac 6e , Qwaw , c dé, a»Ad qi ar? ois 
0UM?senc ex OM wx. id ps 5 Qac eiu. 
X&/I9 t xard ey, 0 d3uuÍas "a Cou) dy. 
2o H'rmegofeionc uz 5 xopd iac , Wi m 
d)/gronnxiie d'une niche , y iggUc uu LORS. 
xohat Caroias , cem, ADR x9) n dd 
dÓwBdv ^vd'ax, các 7] ópSuAL pas, lcs 
7É v Tv) X drag ix. fo utr is, Hob fal; 
7E pSuxU (mim dU Li oestrnxór 
TrisÜ ug) dx és utr a2 p ucriy p, ig) 
Vaso vupiiguy, 

(6. Or 91401 MOY, KAI OI TIAHZION 
MOT. ] Ov uórr à góc quam, Urarten, aoa 
X2) ei mic 5p TH] Qiu Wow x62) uoi. Qu- 
Auxalc «vero$tlesr;s , aM qmi &rapría i- 
€eóno, A9 udi oi éyyieu, ni oi Sv yrfueic, 
Gd ug) 5 Cu, $p eDim TU Ed xarienau, 
H' tjj , dc JY d'ipyaias rr! XA 
Q'xeiep)iuC S. ol xg) üuro) y tipi eunqo- 
e» iustxpirorm, Tám 5 Xvnuaty Ov rue, 
oi Qoi u& , C ol zwi UU , x9) ol £Griogl 
M& Gl Ovapsias &y vij mÀmü us drrícnauy, 
Ttyvustordyor d'á us 39/ gAr , oi moodgumi 
idorr , ee macórr Oye 75 Boriérr v, 
7rdzW xat in Dia Lyesiym, Ta 29 9» oe 
BiaZ orm, Ürtrrc diy H6 * ig) oi alu 
Nuxhi Uis , bnCuAstoy xara 4s. 
uduol uu o! zig » t2) do)uomras cuit. 
2AMor leis Ja Cog; Ej marmías oruyid as 
19] 93V mopip uc EG mroukrmc , dia! uei 
Lime zr 9i, : 

id", Era Az azz1 K060£.] OUx vui. 
2r, enn , Ti chutps uu , mejore dos 
dfaGoMiz, dox icio, do Sw eid " B 
0) Tur em ut, rei elu &uoprias, Xagae 
Ji wa) $ icoefa TuUTX dido. Kai 33 7 
A GtoxaA du alza Tac dun oou , X 
eejc fato» iQUwoudp/e mue xeradtal'o.. 


Hlc vi) "6 Xuel [Corr rji ci 


muegiías Tre, Quy dn d, pnow ,dyaa.. 
Aot (Gs 


IN PSALM 


Myr S 52, 3g TT, ipn - d» wg) 
Jud Ape ario (by yen , 0n egre] 4U- 
doro us, idt ET imuicup Ves CTI Mpi T0 
gáua iic duapríaz, srdaus di Aoizrüy vl) 
Urida Ym.ct infiulw, 

i. Ort Eri zoi KrPIE. BAmIzA.] 
Tlei« ,Jp ineirac, Quai, ux ameuróplu, 
«ck ci d oli Orid a enl , un 0 
qu^) prO int) ugi auc ilegi axQaxaMdy, 
ESI aogresalu Ji , X2) utzaxtrngm 
exl tao» iumiz &2g(ortías fy. Minas 
90 diduug: &uroi, Qeoreiv à dutzpría, cu. 
MUrucu! us ré mid as. E'rei vv 8 ieri d 
XX 219040 , 00 Ciguxdan , 9n Qy/urric Ui 
&. ki Jt & ciic daro Qi Dosrias on- 
anepuucad ugi oi $begl, ci Q ca Ad S rrr 
pia T) aod d» , futyaAoppriéormoar . dà 
game , d 0 7aym Geuregnlw, 
«Ji dla ua voit rev ziovr. 0 à Zuu y OS 
qb iura DVop pnubónio dr, Qui Kg Gat ador - 
qaj ua, 

i, OTI ErO EIX MAZTITAX ETOI- 
M0z,] 02 coarsud, qua, Tàc murydt, 
dXX id egióc eiu, T&To 9, (Gi (O9 78 av- 
quc Avere. d'éouay dà p Eriapaen ny 
$a egi. H Un dZiir us uasiyun » d- 
abies ayaroinst , di Nroriompa uawiv * 
muse/au, , kpiudp Ov» Svesmiag , Kaj v 
d?gnJ av 58, x20. ld Vni vi; 7Veeg ui- 
roit dod, Gp aiór ue 603 , mres cuecd p 

dei. Ai) xgj xgT50e96 Jipeoua iuauis, 


YM XXXVII 703. 


effec , idcircó filebam , fed cüm illos etiam co w- 
mendacij arguere poteram , haud tamen id 3 ,,. 
faciebam , quód peccatum mihi os ob- rav». 
ftrueret. Ceterüm fpem. omnem in te collo- 
cabam. EE 
165. QvoN1AM tN TE DoxtNE 
SPERAV I. ] Illis quidem, inquit , non re- 
fpondi, fed in te Domine fpem meam collo- 
-cabam, deprecans ne inimici mihi multüm 
infultarent,neüe exilium & fuga mea, fupet- 
biendi illis anfam praeberent. Peccatum enim eniro 
fecit illos infolentes , dum pedes mcos com- Denis 
mouit, Cum igitur fpes non confundat, tu 
exaudies, quoniam volens mifericordiam tu 
«s. Quód fi benignitate tuà fruftratus fuero; 
infultabunt mihi inimici,qui etiam dum moti 
funt pedes mei,magna locuti funt. quare non 
confundar. Non enim penitus auerfus fum, 


. neque lapfum talem feci. Symmachus verà 


illud Magna locuti funt uertit, fuper zne ma- 
gnificantur. 
18.. QVONIAM EGO IN PLAGEL- 
LA PARATVS SYM] Non deprecor, in- Pez 
quit , plagas , fed firmus fum , hoc enim cít, fare 
paratus ad eas excipiendas; at rogo ne ludi- 
brio fiam inimicis. Vel quoniam peccatum 
me flagris dignum reddidit, idcircó me fub- 
ijcio fupplicijs , defiderans fanitatem. Dolor 
enim quo facinora mea lugeo, in copfpedtu 
meo cft, femper me vulnerans. Quare etiam 
mei iplius accufator ero, & omnem fani- | 





| 
Bi 
1 


49] 7ráeuy Qesvrida qi olas moicopad, tatis mez curam agam , fciens quàm bo- 


edic de ta oóo Go 5r uoi um Tam 6i- 
(2 iei. 

x. Oi AE EXOror Mor zazi. ] A?W 
lus , Quan , rto Bhsbopó pin xg) varo dplor- 
1», Ioped ioci Pyirorr óneiroi C zA&c- 
V, tuc avec dd iut y nd) (Uma eor TiG 2e 
xeginioyra), air) 78 , Cda sl). qaíolw 
Cal) iecyorric, C xegraiyraj vo ipi, 4 
Vowméera) us, a 21 Tuy rleo al Cou. dia 
aodid rs d, Uni eon Cucina Bonn T 
ipé. dCipoe Dim. 

xí, ENAIEBAAON Mf.] Eimoc ho, o; 
a)yorm , "rNAaaig xirdulyor G2» moi 
d ingicc* E TjT0 Epdfa Ga uam, H' by A'. 
Éiosa^djs airír rera), dfgGd^^orm uvrd 

TC Xe jc eic, xg] dvapimorz, Kad óy 7» 74- 
1, 2nzlr, dya7r d» «vesotmoiU ym, aic dDip- 
yl , dq ra9vrEr (a To dior , T8(y vu) c5 


num femper fit in illius folicitudine ver. 
fari. 

20. IN1M1CI. AVIEM MEI VIVVNT. ] Sed 
dum eg, inquit, talia confilia ago & fufti- 
nco, illi fortiores ac plures fa&i funt, odien- 
tes me inique, & infultantes confortati 
funt. Id eft, prauam vitam ducunt, poten- 
tes facti, & mihi przualent, quàd infirmatus 
fim, fecundüm hanc vitam. 9i retribuunt 
autem:quia quandoque erant ex illis, qui à me 
affecti funt beneficijs. 

21. DETRAHEBANT MIHI. ] Par erat, vt 
tamquam princeps frequeriter moucretur ad 
aliquos iufté increpandos , atque hoc calum- 
niantur. Vel Ab(alomum infinuar, iudicijs eius 
detrahentem,& euertentem. Er quem,inquit, 
anteà fe diligere fimulabant,tamquam benc- 
factorem, & id quod deceat docentem, hunc 


modà 


His Pfal- 


Menit cuilt 


bet. pani- 


unti, 


CATÉ- : 


NA rÀA- 
TRY M. 


704 
modó tamquam proicttum mortuum defpi- 
ciunt. Vel de Abfalomo ait, quód oderit eum 
qué fecundüm nature legesdiligere debuiffet. 
21. NE pERELINQVAS ME DowiNE. ] 
Scd illi quidem fie fe gerunt erga me; tu ve- 
ró Domine ne finas me auxilio. deftitui , fed 


attende faluti mex. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORYM 


^ 


Tw | 'Éyvom a nj ips vxes2. H* efe 8 
A'GiasaAdp , Un óy azar 62d X? 186 e 
Quowac vouut, iuyca TR To, 

xC', MH ETKATAAITIHZ ME kriz,] 
A'AW. dxeivor LOU Sra afi dux* cu di uà 
idrw, us. flou9ciac éprugs darora, dol 
«esos Til swmera ue, 


CATENA PATRVM. 


Y RILL r, Attribuitur quidem hic 
Pfalmus tamquam perfonz diuini 


Dauidis, attamen etiam nobis ipfis * 


quadrat ; id elt cuilibet homini proprià con- 
fcientia ido, quód fibi confcius fic in legem 


Ia. 5,2. Dei peccaffe (In multis enim offendimus 0nm- 
nes. ) petenti tamen à Deo mifericordiam, 


& prz poenitentià lacrymas ab oculis funden- 


eon- 


ti. Nam nifi hoc ita fe haberet, quomodo . 
vfque ad hoc temeus hic Píalmus ad nos 
referri poffet? Quid enim ad nos confeffio 


alterius, fi vni illi, pretereà nemini, aptari 
poffet? Proponitur ergo ijs, qui pro pec- 
catis lacrymas effundere decreuerunt , & 
propofitum Píalmum feu confcffionem 
Deo offerre , tamquam facrificium in Sab- 
bito , quod duplum erat; & in remc- 
morationem, illud offezentes ad Deum ad- 


ducens. 


2. DOMINE NE IN FVRORE TVO 


ARGVAS ME. ]TugopoRErT 1r.Hoc 
ctiam fexti Pfalmi proaemium fecit. Since- 
ram autem Dauidis poenitentiam commen- 
dat diuerfitas confcffionis. In. multis enim 
Palmis peccati meminit, occultum vulnus 


non fuflinens. 


OnriczeN 15 Quinon cedit reprehenfioni 
verb.li, furore Dei redarguetur : & qui non 
fubmiferit fe iugo przceptoris in Deo corri- 
pientis,irà Dci cafligabitur ; caftigatio autem 
reprehenfione difficilior cxiftic. 

Dipvwi. Inducitur hoc Pfalmo perfona 
confitentis, Si quid enim , inquit, vmquam 
iltiufmodi à me patratum fit , propter quod 
furorc argui dignus fuerim, atque in ira cor- 
ripi;scüm ramen refipuerim agendo paeniten- 
tiam,poftulo vt ratione, & non in ira redar- 
guar, vel in furore corripiar. 

3. QVONIAM SAGITT E TVJ£ INFIXJE SVNT.] 
Hz svcn 11. Non temeré pro ipfo genere 


É rrisAor.AvaniSera) m dart 
TU! coco mrt) TB Svaricin Aa. 
Dastehee Cid 0 la^ nó. dpt d a) s- 
uir auPeit, y ieyuy dvSesizro Trart) zhaT- 
pico ap vo T8 used 91 Os, i0 clcaf d. 
d'ein zremagaywolt eic 2 T8. 9v vóugr ( 2A- 
Aa 32 "ihuowly d'rurmc ) aii&rn 2$ eap! 
durd. sov oy , ng) 15 Co uemotrola dix puor 
7J) duis in M Gor, E199. p rue ix 
"tlc ad deo wd) vec Pudc 6 "anu 
dia eor; Tí 30 «»eic Wu&c Vries Tv yb 
GEO MgAUM, eimep dx elg uon, C iwi T. 
értes» Wut ; Tlegxerras dÀ ey oic 62 d- 
adlyriaat vaíc kaumel v d axpufpocis eipsuéroie, 
Xj vescaAy 9a. sov evesseiudioor "lasucr, 
Vi lui cEoAcutovow , c Svcias vla cp 
euGGdro, incl £r dra , ng) ek; dvd urm- 
ay ducu qiu cog 9 wd TE( «50d. 
9orrac, 

B. Krrig MH T0 OrMO xOY EAETZHZE 
ME. ] OzoanrnTOr. T57) gg) UTu ja. 
H8 à evescipucr Cxcihono, Tl) arud aias 
di uara'vorr 78 AaC)d mo 4 cupo hoto 
xngorTd dfoQoeor. Ev mo^oit 29 "aA uoi 
Miuvwra| v3 a pnaptias , XpuTTUr To (Noc Sx 
dyóilo Qr. 

OrirgNOrz. O' Ofyyo vu! 4/2 150v 
qo eor, Svuo S8 VA) ofcera]* x, o tà 
Vm Loyb» raid cUormt &r 9d. idueu- 
^s 2o5p D , ipyfi. $E Trad Stotta)- 
«riud eía di i^y Vonmoru mp Oy. 

AiArMOr, EfougAoyspipor «oescumor 
eiad^uraj e» Tu! da? ug suo. €f )9 aot- 
t»egxTO| ugí, Qui , m modu, IQ oic dI 
Va Suus iAt) ifival , xz) uo Opyiie avaa- 
d linay dd A uertvoaue , o Sa woAd: 
Var) Abi, xg) uh varo 9uuE (A 2Ufya), X) 
"zo ópyiic 7raud éo 9 vag. 

y. OTI TA BEAH ZOY ENETATRZAN.] 
Hzrxior. QU gato 0 Xeigbe wg) (ai a 


" 





'" | 1N PSALMYM XXXvVIL 70$ 
mu trarel wrd "Gap TESjWec TE a$9e?- humano etiam Chriftus hzc petit à Patre cA2- 
mu» cessi. AUN Vredh Ti xaT — fuo. Sed quoniam, inquit, qua in cos intor- 7^ ^^^ 
auris [iom , quair , Üruc zhoryac d/À vov. ta erant iacula, hoc cft, quzcumque plaga Chriffuas 
Adda ErRADsr x2 7i xoi queat , ip) propter Adam communem naturam inuafe- d 
verd» Ewalsjiyé micUGP Té  rantin meinfxz funt. Nam cüm ego pro Parere 
diat v aiÜosirus ditprias dyiaecr,drt- — genere humano peccata füfceperim , necefla« d 
yxaiat xai soc oap aura y raudeiar ópisu- — pio ctiam pro illis fubeo difciplinam. Et ideà 
Quy. Di id) erietentas VY Gi sla! xcd — confirmafti fuper me manum tuam corrc- 
c« vin zraideonxls , aU) n Yu6 eye ptricem ; de qua Iob ait! Mass Domirl Yob 15,11. 
Xeip xve/s v d dagli uu Gen, tetigit me.« 
Orirzxorz. OÍ 5501 58 xvels Pv — OnictNis. Sermones Domini fagitta: funt: 
eizir. àuvie 3oud b owrhp , Qnaw, 2nxá ut ipfe enim Saluator inquit, Pefuit me ftcut fa" Y&, 4», 2. 
o D Q9 Caos , wo) p Qapita durd gittam elecfam, e in pharetra fna abfcondit 
dup ut. O! 2v wr Tor Aio T kwbiw, — ge. Qui igitur profert verbum Domini fagit- 
fá D» dohna, Kaj Vra A)n Enspaimd, tam emittit. Et quando dicit verba conuer- reis 
VAM vro mres'ex] vor eussvoy dxe9&- — tendi vim habentia , tunc hac fagictà intelli- pane 
sip. O' &r duvzufiy Qe , x T& vr€P O9, — gentem vulnerat auditorem. Q ui igitur ex cà ere 
| ytronie C YANarsira] , Sujet, 6n ix zit quód vulneratus fit , potuit intelligere ac 
om in v8 988 ral Acid , ud fro oorr. , fperare , confidit, verbales Dei fagittas haud 
dur], dd a Sita duré , dc Aa — [incafsüm]cecidiffe;nec aberraffe ; fed ad ip- 
E a'epiat aic tm(yvsyu à dein ; 26291 d'a — fum perueniffe, vt dicere poffit. Vidiftin' vc 
vu. mile dudazkaNo à rada yd 9. i(te compungatur? Quin & praceptori , fcu 
vviligl Qu, dre s mupipyus 7057€) * &ri-.— pedogogo veibesanti verberatus,cüm non in 
cigar Y uà? y6Ged cu. OUra d'a M- — Cafsüm cadatur,dicere poffit,Confirmas'i fu- 
22! x, T6 xugj à 77 spam Bw,37 av Tráu- per me manum tuam.Sic etiamDomino fagit- 
| T3 Acn , Un vrecsestus VY inl) — cas emittenri dixerit de ijs per quos verborum 
ariex cw. Tio yecsc xveju Vimen)y n, | (agitras emittit, Quia copfrrmaii fuper me 
m! dtm, oi 20d B)n mescax| Tt, CM manum tuam. Dum cnim manus Domini, 
iporiyrora) Td. pin elc ol duyl2 r$ d- — (aperincumbit emittenti, fagitta rariona-: 
xor Qe. Avoid sort E, Tic xoAa766 72. es vulnerant, & configunt membra, vfque. 
Bv. nimm d ag] v avrvepulpz DO" — ad animam audientis.Sagittz etiam quando- 
E dfa ou Quoi, TE «ejt biSvpáar xi- que fupplicia fignificant. , Nonnumquam 
wiguya. Gio , 796 T8 Ovgis usan, 96 ver) etiam ignita iacula diaboli vocat. ca 
imum xm E $w) evyyspuem. Ko]ob quz ipfum ad concupifcendam mouebant 
Sy. 250i cl aei uou xéizi»6 ,É-— vxorem Vriz, ytpote Dei permiffione immif- 
Adv il vesl eim , al) euscidnzw 2s369-.— (4, Dci quoque fermoncs de iudicio futuro, 
mc Ud» vorn udp Oe 6 mcctrmic, deut fagittis acutiores funt ; dum flimulant con-' 
vh pAyisras Erqu, Cr dina A 2*7 61-— (ientiam , quibus Propheta punctus , rogat 
aus Jf Dp Ain , X 7 uer GuMTOET T, ve quod fe manebat fupplicium euadat,dum. 
ác Eua 247 xtiest. dicit fagittas illas datas effe per fermones ,.& 
d', Ork rzTIN tAZIZ EN TH XAPKI crebras calamitates,quas sas appellauit. ; 
wor.] Amoa4amxArior, Xapgn dw — 4. NON EST SANITAS IN CARNE MEA.] 
gaxcupi i «qoa oW 70 roh atrr É -.— ApoLLINARIT, Mültas & graues moleftiag 
Pv bs dud , olor xz) cma v! Menit, v? [uascorpori plané malé affecto comparat , vs 
"aro ard oly fuc viz tta Nic sin fem Cr avs — ctiam apud Ifaiam: A pedibus v[que ad capu tGio 1,6, 
ÜcxAve je, d'a resi M Y uel ouo] pon cfl inco fanitar, fed vulnus, c liuar, 
muria QAuaivesa. Opyl 5r 62) T86- — plaga tumens. | Hacc igitur ira notas effe, 
Tt cnufia 26A, vic dV óp)se mestazm  & irz argumentum peccata effe affirmat, 
mic d optías. dee cit airov de 79) d- Quare füpplicia in peccatorum cognitio- ps,, re 
tLpyndy à aliua * d) x? 80 066 nem & fenfum reuocant: & proptercà animis pene 


Towvs I. i: Vvvv —-— pro- tem. 


* 


ta ^t 


| ONA PA- 


706 EXPOSITIO PATRVM GRÉCORVM 


cATE-  profunt , ficut cüm corpora qua ex ftupore 

non fentiunt, ad fenfum reducuntur. 
AwouYMi. Ex Apoftolo autem illud, Ns» 
eft fanitas in carne mea, intelligitur , dum ait 
1.Cor 5, illum qui Corinthi peccauerat, tradendum 
? «ffe (atanz i» interitum carnis , vt fpiritus 
e filum fit in die Domini : ac fi (piritus falus 
ji — cífe nequeat, nifi caro tradatur in inter- 
folum fat. a im. Quando autem id quod mortale eft, 
moritur, tunc mortua eft caro iufti, femper 
MN * mortificationem lefu in corpore circum- 
ferentis. lftiufmodi autem carnis mortifi- 
catio, per quam fpiritus faluatur , pruden- 
tix eft. Ceterüm cüm carnis quidem pru- 
dentia infirmatur, nondum tamen ad in- 
teritum. venit, tunc adhuc quodammo- 
dó curatur;fed vbi à malitia ad fanitatem re- 
dit , perfc&am habet fanitatem in interitu. 
Rationem igitur reddit, cur non debeat irri- 
tari ira Dei, eó quód minimé amica fit carnis 
prudentiz. Facies autem peccatorum, eft co- 
rumdem imaginatio & memoria, iuxta illud; 
Pal. fo,5. Et peccatum meum contra me eft femper .Dixit 
dum in offibus morderetur; quód conturba- 
tus pacem non habuerit. Congruit autem 
fermo ifte pornitentibus. Hzc dicat is quem 
poenitet Clariüs id Aquila , à. facie fremi- 
t9 tui , interpretatus eft. Sufficiebat, inquit, 
mihi diuinorum oraculorum tuorum fre- 
mitus,& à perfona Nathan minz. Pro 4 fa- 
cie peccatorum meorum, Symmachus dixit, 

propter peccata mea. 

$. QYONIAM INIQVITATES MEA] 
Qu vr On1cEN15s. Hzc non dicunt, qui pecca- 
mam? torum fuorum fenfum non habent; fiqui- 


demum 
Jewsoms dem aliqui etiam-exultant & dele&tantur de- 


Pu». licis fuis, ita vt cum dele&tatione illa ferant. 
& ficut quibufdam quafi à pedibus funt, iux- 
ta laiam:(ic etiam aliquorum iniquitates cle- 
üantur. Caps autem vocat vim rationalem. 
Cim veró iniquitas deorfum premat,& gra- 
uiffima fit,folus is qui poenitentiam agit, gra- 
üiratem eius percipi. Vnde Deus iubet ad fe 
venire eós qui onerati funt, & laborant pro- 
prér paenitentiam. Rurfus ille fentit feetorem 
faorum peccatofum , qui fuillam viram reli- 
quis, & diuinum ex verbo Dei fenfum perce- 
pit. Quz igitur,inquit, per infipientiam feci, 

-. ^ bze computraerunt mihi , quód à me non 

Yef7.  innouata (int,& omnia mihi foetent. cMifer 


TRVM, 


- 


Tic oxyde, dazsp Q à ca uera CI ada. 
nc las eic ai wow aoa. 

AunurMor. Ex di rg SorogóAu 70,0Ux 
terr Tacu à 0j cupxá ui, votiva)? C» Kogiv- 
So qiaurr(Os uopmueg coadsr vy 
eu(ara ei Deor afi; cupuocyiva Tc rra 
aul y vf] Wuipa xpia- o; & duuapdia su- 
Siro) 8 War D, idv pli o] Sad o9 T 
edpt eic ÜuSegs. ei d rà. OulpsLoudpor 
XeÜneu] , dzriSure 9 ado 36 diea T8 
7ra/rore iv vixesoow 78 Unovà Ce vol cuiua 
m Geittosrr OO. T£ di georhuaT Qr, vic 
cupuóc n oia ow, xgÜtewwa vixesox , di se 
ab erra colera), T5 0i dues M fn 
Qejrnua $ eupeoc , uvm dÀ QUdouy 60 
aiv oAtlegr n sec aom Ey]* esc dà vl) 
X?! xaxías ^eiay Vra Doy , mA cias dod riy 
iacw X OMÜpd .— Arias dy erodid om i 

- p deir zréteaiira] v8; Op), TE DIE, 0o 
p xem lesplpor i Qevnsa 86 mu poc. 
Tledau d duognav, » aii avrds Qui- 
quc ja xg) uyhun , xt o* Kaj 5 duppria uu 
dra m uu $21 dfamarrét, E'Qn d ax poc 
€ volt coit, Om eiphrlau £x £124 Txegtméut- 
vOv. epuórrei d. pasci 6 25, 
TaUra Atytva 6 pi(grods, Xagicwor di 6 

, A't/ Aa , "Ego avegocóars ic iu giu 
c5, vpuvéoowr, A vri pai Mgh, Quom, 9» 9crà 
7I cds Selon yeatds iuGocumo , n2) B 
Vo) cvessuizra Na9uy dae, Avr) di, 
Ya cecculzra vp] due pnady uoo , 9 Xp. 
Ugo, Bv , dE volt d Prius uu, lores. 

f. Or1 A1 ANOMIAI Mor, ] Grirz- 
NOYz, OUx Óew clé uU T46 ph DÀ 
id iy dug guck rns ad Den out oou 
Xj Gxguy avrai Worry Git aurov zana- 
pugov , jc 1d 6o TU [lag atorsec, xg) 
&c ley "Per md d* fr na x2 cy Hoodia 
Te Q UepacsDm mway aj drouid), Kepa- 
Alu di A64 9. Feuorixór, QUod 9$ 5C xg- 
xag wort QteoUt Tt uoc X) Bapuré'me, uó- 
vOv 6 utarcdiv T [desu ài traut), 
O9» ó 2c rut mpepniz dpóuc x nemav(ze 
df utravolas mem zeeóc &uvoy x4A601. Ta 
Óus Enéiv Bo aidoarera, 9 durudias 7 id iy 
dte mav, 0 rl). xoiesíd n Qus Harc 
Mi Ov, xz) Selar aldvom €x v8 2oys 2g- 
Gaiv 8 9v. Com ou revoineo. di dqes- 
eu luo ena, quÜmE jugi C$0w7T2, ER vete gutyi- 
D5dya map ijgl , 1) Trav upi 074. E'r- 

Agima- 








"x. Eivrtomugc Tow 620 TuiG 
uaptiuc orrS 8r x; nale, Cid e; 
! «git eA2 adv e dà adrarrior Sua 
p inopina 
ov É2ri. Toc 13106 d upriupm, dt 
mii dpuile* Ova] oi 9e dne 















— É. FExakaeHN kA! srAmiiEOOHN. ] 
| Orzoanruror, E£ Cxetrsc, tui», £inSu- 
- plas uu pom yr xal] ie aa, g, d'im- 
— tale óAoqugez , df& To« amxegie 9 napdias 
— éd vac Tw aes d$ e0nÜupias pra Ca Mo? 
p &pipyeutr, Vevupytn &urlu) xationem T 














, Kügut Gnarrior cu maa Pone pia ua, 
ES 30 d'au (nra ulus àutil vexat, 
n — del vci avi; Cami gon url dya S iate 
O'pax us, Qna , dtarz(a T€ iJopuik d Tus 
-diirpua jipá: ut xAerádyor, i2] 7i6 ig» 
ansa , x 7E qu 33 zung 
demon , é visent muiege wq à» ew1d 
djfdsorzs, Ao di xar. iure Jjg céma ?en- 
Role], Q 3 dudas Gap Go , 2) bi idi 
Li id Joui tac, C TÀ Selac nnd usns 
alu uw , li cc àpSuNL; " eixdTu 
diens. Tn d$ Qaci Qd cao 7rvicua TO 
diyer , T6 x )duror. voit tiic daroiaz durd 
—— 
I6 .O101A01 MOr KAI O1 TAHZION.] 
OrireNOrz. Kaj uc Ji QiAaG toon, Cnzas 


Toxvs L 








à Bosius Qr. Aa "80 7 59 xa] irigat- 


pee 
rabilis effectus. Hoc autem ait fibi den- 
modo infipienti accidiffe ; (iquidem malitia 
* infipientiz cft, vti virtus fapientiz. To/4 die 
contriflatus ingredicbar. Ex quo, inquit, pec- 
cai, femper fui contriftatus. Tale eft ctiam Zrresdum 
illud in Euangelio ; Beati qui lugent. Si per- ;,. gd 
ceperis quempiam ob peccata. fua lugentem M45 
ac flentem, vidifti huius beatitudinem: fin é 
contra videris hunc ridentem, hilarem , & 
minimé compun&tum ob peccata fua , vide 
num huic non conueniat illud, Fe qui ri- Luc.6f. 
detis nunc. 

9. AFFLICTVS SVM ET HYMILIA- 
rvs] Tusoponzrzi. Ex illa, inquit, 
concupifcentia mea hoc percepi,vt interram 
incuruatus (im, & perpecuó lugcam, ob acer- e 


1A peccati, 
bos cordis dolores, Quare concupifcentiz jj esi- 


vim immutans, illam diuinz: voluntatis feci 747. 
miniftram. Idcircó enim fübiunxit, Domize, finie 
ante te omne defiderium meum. Cim enim Vedi 
femel ipsà fim abufus , deinceps illam tuis 
mandatis addicam. Vides, inquit, ó Domine, 
meos vlulatus & lacrymas: vides me agi- 
tatum , & proprijs viribus deflitutum, con- 
fuetoque lumine priuatum,& in meridie cam- 
quam in tencbris degentem. Duo autem fibi 
accidiffe per hac figmficar: & infaniz im- Piece 
menfitatem , per quam lux non videtur effe j 
lux; & deftitutionem diuinz prouidentiz, 
quam lumen oculorum fuorum merità ap- 
pellauit. Aliqui veró Jumes interpretantur 
Spiritum fan&um , qui in mentis eiusoculis 
illucefcebat. 

12. AMICI MEI ET PROXIMI, ] OgtGENIS, 
Q uos auté amicos habebam,;quando turpiter 

Vvvv a2 yiuc- 

































| 


H 





708 


cArz- — viucbam , hos habeo aduerfarios, cüm non 

eligi amplius fint proximi affc&u habituQue. Vel 

pai4 — Angeli qui mihi miniftrabant , propter pec- 

MEE carum me deferuerunt. 

fsif(w '" TuHEODORETTI. Nam ex amicis, 

"- inquit , hi quidem cüm meam plagam vi- 
diffent, hoftilia egerunt , & manifeftó con- 
tra mc fleterunt ; hi veró veriti, feceffe- 
runt, neque auxilij fui me participem fece- 
runt. Porró tacité innuit in. prima parte 
Achitophelem , qui non modó difceffir, 
verüm etiam perniciofa confilia attulit. 
Alij veró, vc verofimile cft, hzc etiam con- 
tra illum fecerunt.Imó veró plurima pars If- 
ra&lis , & ipfa tribus Iudz cum Abfalomo 
belli focietatem inierunt. Subitó igitur , poft 
parricidz. cedem , inuicem fe hortabantur, 
vt alias tribus przucnirent , & in regiam re- 
gem Dauid reducerent. 

13. ET VIM FACIEBANT QYI QV £- 
REBANT.]TugopoRnrr1. Cüm ho- 
ftes me deítitutum ab amicis vidiffent, con- 
tra me infidias ftrugbant , meam czdem de- 
fiderantes. 

OniczNis. Videbatur autem mihi vani- 
tas effe, vis illa verborum in fpeciem demon- 
ftratiuorum,quód confi&a appareret, quà me 
capere fperabant hi qui quzrebant animam 
meam. Dolos autem totà vità meditaban- 
tur, fiue loquebantur, inquit, aduerfum me, 
infidias mihi ftruentes. Dum enim Angeli de- 
ferebant, vehementiüs damones inltabant, 

14. EGO AVTEM TAMQYAM SVR- 

ter xli pnvs]Turoponrrr. Hoc magis di- 

do er55 bo- lucide hiftoria edocet. Nam cüm Abfilom 

feijen (Cntentias patris damnaret , & cos qui litem 

2. Reg. 16. amiferant , ad fe alliceret ; beatus Dauid id 
zquo animo ferebat. Cumque Semei male- 
dictis lacefferet, & manu & linguá ferirer; 
Dauid (ilens, iniurias fuftinebat , & eum qui 
ab illo paenas exigere conabatur, prohibuit, 

"rd t6, dicens:Dimittite eum vt maledicat mibi.Do- 
minus enim precepit. ei , vt. malediceret 
Dauid, 

On1czNrs. Nihil ad hzc habui quod 
dicerem, pudore fuffufus: nullus enim mihi 
fermo erat ad excufandum. Neque habebam 
qui inimicos alloqueretur , femel ab ipfis fu- 
peratus. Vel fadus fum malé de me opinan- 
tibustamquam non audiens,neque habens in 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


aiyec, réruc Too ajTXeidpsc , Y, unm 
qhancior iv ifa iod x) qiiod. 'H' oi ounv- 
TrWpyouU TÉ: ppl d^ynADo , Pyigatóumór pt 
fà vl) duapriar. 

OrzoaaruTOr, Oj4dJ ydp, Quo, T4. 
Chur, 1le9 iul) $aadadipos 70or) là, T.— 
"mA pzy tdegouy, X «vestasdit ui advi- 
euauy- oi dà deicurnctyogidvouy, v ci. 
xÁa ugt cuu yia S usd rv. Alim) 
d Jfg- T8 exesréegu aor A'oemiQIA , 6 ubroy 
qeeidrirma, aoa. gy ac óAsloruc ciotw,- 
xóa uM. Kaj d»2on D di, einée , T 
dideditaow Óxciva, ua2or di vé o. ico 08 
Icegh^ , C àurà dà 5 18 Yéda Qu, eu) 
Tw A GtoyaDup. icegriutm. AUTINg TofruU 
AQ T T maTea?ois cQa))r , aAA ma. 
pouhiuorm , Qo mic d? QuMd, ,€i€ 
muyayay€ 6i TX (jaciAem «i Dni 
Aafid. 

ry. KAl ERZEBIAZONTO OI ZHTOTN- 
Trz.] OzoaarHrOr. Te)uuraydyor pt 
vj) QiAwy oi ro2eguoi Syac aidion yr c ga 
ips paziToy Vor GAdc, d Vue a qaryig (Qle- 
Apo. 

DO rirgNOrz, Edón] £6 uoi uamuóm, 
x2) ? vj]. Dercd evesxal» 62) doxirsuy Adam 
Bia sotisno) qao iin, 97 9e EA us eesc- 
tdbuy , ob «lad idi Cer&rm vylu.. do- 
unnm di Qoi eT mue v8 ii, B Oum, 
qol, cec pa , Vn Gau) uoi cwavaorme, 
7 22 d'yyioum Aembrmw , agod ef meg oi 
dal ugri, ereriSurme, 

ió. Era AE OzE1 KQe0z.] Oro4a- 
PHTOT, TS; ? jgogja d ida zx autéeteor. 
Kaj 59 78 A'Gtesa^p TE mate: € aimepit- 
yu Tuc "puc , w2) evepq &auzov iguxou yia 
9)U Jing onde» cde Wrrepdpscyo Maxaguo 
iuaxesDuud AaGid. x) vg Xeusel Acidoegu- 
tu , ng) pool rn eg) yeu) Babhore (e, 
eryü dc ÜGpeie id'ísem, x) bt sETOY avei- 
egere d'íxac eizamedZadt d'uxaAvu- A 
Qeri üuso , Ay , xo egaj us , n xv. 
&XO» «esstraZw àv?» xaTaeza) vr 
^aCid. ' 

Qrnrzxorz, Em] «Gic id yos 
Atem aiyvmo myahwesuóp e. ddeic à 
Ay (B joi Ll) eese eros, ud el dy 
Twat Qi; toBesit vega S yn or, oral iz" 
avr] v veu Qo. H'iofjuóulu eese wa. 
xodóEw, à ux axdor, VÀ yay Ga Tul có- 

pas 








Sidi uà wig vés 
e. und cl) iul) Br(er coej- 
- qam diglorcias uio asi A'£vs di 
(ohm paciour v duapria mima, dió- 
Mt 2 gp &uapyor vagori nga Tu; mpepíaut: ipie- 
y (E usi 9b i Sveserélas y vui, vi duapríag 
(os cMvacemudp OR. 
"e rirsuors. Tdv Vaid 
(pluri owmplac ivrída, vlu) cu cu *fjoo- 
Em 77 Fmiupias, H "ind qna,Ei jà ui $A- 
— mau E ct, Éuaumiy ay ^ ipd ula, vus) di 





TN $us ou, Ae we Qr. Ejido decl aloe 
sroc d Gon vc, id Tu bai XU eieuxscw xueJt 
6 9vóc uui xj Vd inel x qoG ex busy S 
xii! ku dvcqupud v. cU duscov 1]. 2t99u- 
sov, O n mu , uiacm Vinaaesol upi ol 
(I. Vedi uu. ux 1yum2o Ti eimwon, Eon22- 
T. esirra di &i và Téxunu si cd best, AN 
0 ra uà) Smyaptin oi iixSell oo, o) idw, eg] 
Ee dp ^ eene» € &» vu uivoy cuo Sra) 7r6das 
i - Mupos 9A qe us jahoj usn m. M&a 23 
o Rd ux Guroic xaT. tug. Qegréi, n deti 
* guido uro O6 mid as , 0o 2i E 
€ xariQuoor , T1ec dà qu« oz aldiewec 
or aderyac Uprzic €) Qnam 15A 2919. ok; 
o0 rpm 
d Lo M. Ori TuN ANOMIAN-MOY ErTQ A- 
(000 NArrEAD, ] Gsosarnror. X9 52 uo 
fbi , Maiores diano C To rre? &rmir cs i- 
(00 Uia eneiror di mode meals 7rap ius 
r poi difaadpoi, * Crarrias duieiCor- 
um om, ueiCord uu eeotumadudpor [lulu 
et 7 dfi d s Od GaDRr ut. Tir A fiosaA a 
' Roe Tuc xefcei durd doen 
G, xg) d iuo; Vaoegodivra , xg| Vroedi 





ur QE 


owl ox qi- E uoi éxd umane yo) ad anro dd 


"lis Vel hoc ait, ac fi dicat : Quia ex- 
audis Domine , licet ego obfurdeícam. ad 
meas criminationes. E 
16. QvoNIAM IN TE Dowixs 
srz&AvI.]THroponsTi Hacau- is 
tem, inquit, víus rolerantiá fpem in te habe- lese) 
bam, & tibi mei ipfius iudicium committe- 7,7 vid- 
bam, & obfecrabam ne inimicis ludibrio fie- fer. 
rem, neüc mez cauffa. jatura ipfis fuperbiz 
anfa foret. Peccatum veró, inquit, flagellis 
me dignum fecit; idcircó fupplicijs meipfum 
fubijcio; etenim curationem defidero , cüm : 
peccati ftimulis pun&us fim. 
O xicENrs. Tantis, inquit , in malis 
vnicam habeo fpem falutis, fcilicet, auxilium 
tuum. Vel hoc ait ac fi dicat: Nifi in te fpc- 
raffem , meipfum vltus fuiffem ; nunc au- 
tem agnófco illud: Mibi vinditfs, € eg? rt- Rom. 13, 
tribuam , dicit Dominus. Fadtus fum. ficu ^ 
homo auxilio deftitutus, &c. Tu exaudies 
Domine Deus meus, licet ego tamquam 
furdus non audiebam meas diffamationes. 
Tu audi quz dicant. .9»wia dixi , Nequando 
fupergandeant mibi inimici mei: non habent 
enim quod dicant. Letabuntur autem,fi tuam 
non confequar mifericordiam. Verüm ne fu- 
pergaudeant inimici mei,qui pridem,& prids 
dum folim pedes mci mouebantur , fuper 
me magna loquebantur. Peccatum enim 
quod commouit pedes meos, dedit illis an- 
fam contra me fuperbiendi ; ego autem ad te 
confugi. Aic fe fenfu flagelloru morigerum 
fadum effe: flagellatus enim dolebat de pec- 
catis fuis. 

19. QvowraM INIQVITATEM MEAM 
ANNVNIIABO.] Turopontri. 7iói enim PAL 56, 
foli peccani Domine , 6 : malum coram te 
feci. lli autem multis frequenter à me be- 
nefcijs affedi , contraria referunt , robore. 
me fuperantes, quocircà mihi detrahebanr. 
Abfalomum intelligit , qui iudicijs cius de- Malen 
táhebat, & iniqué rraducebat, Et cüm talis t p 
Vvvv 3 effec, 


4 

























t 


710 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
€ATE- effet, vt 'etiam parricidium moliretur,me-  T/8r dy ma regxvóv Ge uet tihoredy, 


MA PÁ- nc fubiunxit , Er abieceruzt me dilectum, ed nec vrina , Kai dmriifrlas v2 da- 


TRVM. * " * ied » rj E à c 
tamquam mortuum contemptum. Quemc- "m c vex 29v wp) por. 79 dja- 
vrás 64 xara à Tii Quac vóugus , TRY 


nim fecundüm naturz leges diligere debe- 

bat, hunc tamquam fcctidum cadauer exe- aic Jusaldn vexejy wurde. A puri 2 
crabatur, Congruit hoc etiam populo ingra- T8 x, TU djacico 2ad , 9 pvelas &p- 
to, qui cüm mille bencficijs à Damideaffe- 947a oxpg. 3 Aa6id Ata pO n7 


&us effet , & per ipfum extrancos fubiugaf- — doom 41 dnd. xpeérmer jpódp Ov 
fct, fizpé ingratum fe exhibuit. ao9aus dyrdpuor ideiof ej. Tq yd- 

1:. NE prRELINQvAS ME DoMiwE. ] 6m 
Onicrxis. Inalio Píalmo ait, Et Spirittm xC.. Mn ErkATAAIIHZ ME KYPIE.] 
pPGL;o, faniium tuum ne auferas à me. Erüillime —firrrzxorz. Ev dX da^ud tuo, Kaj 
"e abiccerintamquam mortuum contemptum, qi vs coo TO d'or p ax arc Sar" 


verumtamen tu me protege fub potenti ma- iugi. El xdnéirot dripprlir pt, de vexehv 
nutuá: te enim prafente , impotentes & in- iGdowypdor, did v) exire ut Vzm qi 
frmi funt hoftes, Intende in adiutorium xeg aid» c eleg. c3 muedrro, driauesi 
meum; quoniam,inimicis, & hominibus ini- Q d Bw ol thesi. Tloforse cis? BorSeiay 
quis, atque inuiüibilibus virtutibus, me cir- — ^ Urel, Volley afteemio run ales mum va 
cumdantibus , auxilio indigeo. Non aliunde — zermesr, x] doggimey dudum, Boeing 
autem opem peto, quàm à te Domine: tu dona. Ox dohoSw d Borfeias a rame 
cnim etiam Dcus falutis mez: es. falutis au- — 5g 7» xieyt aU 29 € Syl vic cwrmejas 
tem Deus eft, qui hanc cauffat. ua o jydrie: crmpias d Sic rum almae. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


GEO irvivs ef P falmus Danid in vt- uendum , ne fuga noftra fiat hieme , tempore 
2 E d memorationcm Sabbati; Vulgatus, de (cilicet imbribus impedito; aut Sabbato, in quo 
f ib Sabbato; S Augult.im recordationem longam viam facere non licebat. Ac fi dicar: O 
3. sj Sabbati; S. Ambróf. in commemora- — vos qui à peccato fugitis, fugam capite, non 
noncin ái Sabbati tran(tulit. In Hebrxo nulla | qualemcumque, (cd celerrimam. Vix enim ficri 
fit mentio Sabbati ,vti nec apud Eufcbium , nec — poteft vr, nil quis longiüs celeriterque fe à pec- 
ud Theodoretum. In quibuídam Graciscodi- — catis (abducat, iterüm in illa non relabatur. Sed 
cibus tantüm habetur, esdiurror. Placuit tamen fort moueat. (ait S. Ambrof. ) qsia non dixit, 
Scpruag. interpretibus explicationis gratià ad- — peccarerum commemoratienens, fed dies Sabbati, 
dere vocem Sabbsti : quod idcircó fadum au- — «wr ficut alius babet, Sabbatorum. Quid eff au- 
tumat Genebrardus,quod ex vfu Synagoge Pül. rem Sabbarum, nifi requies fmturornm, leuamen 
mus hic quolibet Sabbaro canerctur. Eít autem — prefentium, quo lex inbet bominum opera feria 

vnus ex Pernitentialibus, prout iam leguntur, — r2, entra deponi? Qua funt grauiora oncra , nif 

ordinc tertius. D. Bafilius. ait fibi videri, pium nojlra peccata? H «c deponuntur sn Sabbatorum. 

Vatem inter plures egregios Pllmos, quibus —diebmi: boc eft , in boc vite sfline tempere , &c. 

delicta confitetur, hunc propri ac deftinató fe- i. QN g in furore tuo arguas mt , &c.) S. Au- 
fuiffe, im recordationem, vt cum femper in ore guft. ne s indignatione ta arguai me, neque i. e 

Sae ac codem, inquit, vteretur dr" &mulWepro ira twa emandes me; S. Ambrof. me sn ira tut 

quodam veluti ancantamento , acque pharmaco — argaeti me, nequc in. furore tuo corripias me: ac 

Dauid eat ad animi fui medicinam. Sic igitur Propheta de iftis vocibus accuraté rra&ar. Deprecatur au- 

femper me- (3n&tus recogitabat vitz priftinz curriculum, & — tem neà Dco duriüs puniatur quim ferte poffit. 





mer PTll- quotidie parnitentiam , animique dolorem pio — Iifdem verbis p falmus fextus inchoatur, vbi vide 
A n(u renouabat, & quidem in amaritudine ani- — qux annorauimus. 
mz fuz, Sed quid commune habet ponitentia — 3. Saga r4 infixe funt mibi.) Symmachus 


tum fané & per omnem modum,quia qui pazni- fis hominis grauiter fauciati , & varijs malis af- 

tentiam agere cupit, ante omnia cauere pcccatum fedi. Sagittas autem vocat fuam morbum , vel 

deber, vt fic in Sabbato. Siquidem inco Hebrzi — miferiam, & cruces à Deo immiffas, quz multae 

ceífabant ab omni opere, nec onera porabanr. crant & graues : vnde non tantüm in fe ia&tas, 

Ergo Debes cauere defiderat , eorum onera fed inhzrentes & infixas fibi fagittas ingemi(cit. 
c] 


cum Sabbato, cui Pfalmus hicinferibitur? Mul- — xaBóumi jar, atti gerunt me. Eft poética hypotypo- 


non fu & pericula deuitet. In. hunc fenfum Pluríma erant que. Regem hunc follicitabant, pawid: 
Matth,a4, adducit S. Ambrof, illa verba Chrifti, Or«te angebantque . Vix nafcitur Bethfabez filius, & plurima 
19. antem ,nc fiat fuga veftra bieme. vel Sabbato, moritur. Nubili filix Thamari ab Amnonc filio fagitta a2 
lubet fugam celerem arripere ; quapropter cà- vitium offertur. Ipfe Amnon temulentus sb Ab. ris in 
o 


IN PSALMVM XXXVII. 


filomo fratre in conuiuio trucidatur. Hunc ipfum 
Abfalomum degenerem prorí(us filium optimus 
pater iam folio pulfus , iam diademate orbatus, 
fugere vt hoftem cogitur. En quàm altis vulne- 
ribus infixz funt Dauidi hz (agite! Ncc vna 
folüm alteraüe , fed grandi numero in vnius ca- 
ut conuolarunt. Et quàm aculeata fuit illa Na- 
thanis coricio , senitond pronuntiantis : 7» es 
ille vir, &c. Quare contempfisli verbum Domi- 
ni , Vt faceres malum in con[peitu meo? Quam- 
obrem non recedet glad:us de domotua, &c. lz- 
né tot fagittz,quot verba. Nimiàm quantum hzc 
fpicula ex alto miffa penetrarunt cor regium. 
Sagittz, & quidem numerofz, infixz funt illi, 

Ining M. Confirmajli fuper me manum tsuam.] 
S. Hicron. tetigit me manus. tua ; Chaldzus, 
manfit [uper me vuinus manus tue. Sic in alio 
P(lmo dicitur, Swper me confirmatus eft furor 
tuu. Manus autem per metonymiam fzpé pro 
plaga fumitur, quia hzc per illam infligitur. 
Confirmatio vcró grauem impreffionem denotat, 
& quafi oppreflionem gnaiimo onere impofi- 
to, ficut in alio Pfalino dicit : Die ac nece gra- 
nata cft fuper me maniu tu. V bi confule noftras 
Annotariones. 

4. [Non eft fanitas im carne mea à. facie ira 
t4. ]. Morborum fcilicet ac dolorum fibi ipfa 
cft caro fuorum origo ac feminarium ; in illam 
fuas collineat infigitque. complurium. zrum- 
narum fagittas mors ipfa, cui per peccatum prí- 
morum parentum fuit mancipata. Nam de fagit- 
tis huiufmodi przmiferat Dauid : Sagitre (w4 
infixe [unt mibi. Quem locum ex s S. Au- 
guft. Zp[am, inquit, pen , ipfam vindicam, 
C* forte dolores quos bic neceffe eff pati , C ani- 
mi C" corporis, ipfas dicit fagittas, Hunc cum- 
dem (enfum ita 5. Gregorius euoluit: Aorta 
luas G- pajfibilitae fnt [agita , qua nimirum 
mobie infixa funt: quia quamdiu sn. prefents boc 
fsculo viuimus, ab eu liberari aliqua ratione 
nequimu. Non poteft infelix cerua. infixam 
lateri cufpidem venabuli extrahere; nec poteft 
mifellus,dum viuithomo infixas animo & corz 
pori omnium zrumnarum fagitras cuelleré: nec 
vllo quis tam impenetrabili munitur thorace, vt 
illas, vndecumque mittuntur, poffit retundere; 
nec eft miíero locus, quà eiscicul illarum 
queat aciem euadere, Quidquid in humano cor- 
pore fanizatis, virium ac formz eft , morborum 
ac mottis pabulum & prada eft, operá peccati. 
Itienim mors in omnes homines pertranfijc per 
peccatum, vt vit hzc non fit wd parom conti- 
nua. vnde fubdit: Nn eff. pax offibus meis à 
facie peccatorum. mcorum. Cui cnim & falus,& 


pàx & quies effe poflit ad fuorum fcclerum re-. 


cordationem & afpedtum , quz. coacto agmine 
in animam confpirant? Nam fubitó ac fcelus ho- 
minem occupauit, vt Tiliphone poética , ferro, 
flammá & mulüplici dracone. cin&a, furiali 
motu circumfiftit , nec cerrificus illius afpe&us, 
& crudeles minz vixari poffunt. Quàm igitur 
horrendum faciat bellum, vel ipía tantüm facies 
peccatorum, expertus ipti in fuis Confcí- 
fionibus S. Auguftinus cum Dco fuo agcbaj: 7'w 
vero retorquebas me ad meip[um , G- conjhitwe- 
bat me ante faciem medii, vt viderem quam tur- 
pis effzm: videbam , C borrebam , 7 quo à me 
fngerem non erat. Scilicet illud erat , quod Deus 


71I 


olim peccatori minabatur: zfrgsam te , C fla- Au. 
mam contra faciem tnam peccata tua. Nullum », 55. 
zen fa:dum horrendumque peccatori fpeda-. eon. 
um, quàm ipfe fibi eft. Dra. 
Quoniam iniquitates mee [mpergreffe [unt pii, 45, 
caput meum. S. Hicron. lcgit, tranfierunt ; && x1. 
in epift. ad Algafiam , efewata [wnt. Eft meta- p, 
phora à pelago du&a , & miferando hominum jpflar vm- 
naufragio, qui (zuis decumanis inuoluuntur flu- derum ep- 
&ibus , atque videndi atque audiendi fenfu & rim 
mente carent, Ac fi dicat : Supergrediuntur ca- 
ut vndz, & mc tocum operiunt ,' refpirare non 
b aut impedire,quin aqua vis pectus opplear. 
Quod cüm fit'per fe milerrimum , & vicinum 
morti, tum fit ctiam longe periculofius , fi quis 
impofito graui onere detincatur, vt enatare non 
t. vnde fubdit: Sicwr omwé grame granata 
fnnt fuper me. iir enim fcelus animum , & Peecaterum 
fuo ipfum ere deprimit, vc Sifyphi poétici P £re- 
"dia vel ips i mola posite o sijisem. 
Obrem eleganter C fig hom. 1. de paniten- 
tía vocat peccati pondus Jvzfdsuxnw, portatm dif- . 
ficile, S. Auguít. in Pl. 59. molem , 1aias fafci- 16i v. 
culos deprimentes , lcrcmias 4«gum. iniquita MP "uen, 1. 
collum opprimens, Zacharias ralentum plumbi, 7.4. P 
quo impictas ad inferos deprimitur. De 4Egy- 
tijs Moyfes ait: Submer/i [unt tamquam plum- Exodi ss, 
um in aquis vebementibis. Non quia. ( vt ait 10. 
Origenes lom. 7. in Ifaiam ) grauia habent cor- | 
pora, fed quód corum animz aggrauatz fuerunt 
iniquitate, quz fedet fuper talentum. plumbi. 
Quz illuftri quadam rationc vim peccati & ma- 
liiam reprzíicntant, cuius proprium eft lucem 
animi derhere , aures occludere, quz. officinz 
duz funt prudentiz X doctrinz falutis: depri- 
mere animum multa cogitantem, aut potis gra- 
uitate fuá opprimere: S, Ambrof. legit, imiquita- 
te5 fe fuperpo/mcrunt fuper caput meum. Vidc- 
tur ad ttrumphantium morem alludere , qui de- 
uictorum hoftium calcare pedibus colla confue- 
uerunt:ac fi dicat, Scelus ciumphans prcffit pede 
caput meum, victo infultans, barbaro rne domi.- | 
natu & violentià mancipauit fibi , illius tyranni- " 
dem ícnüio. Re&é S, Chryíoft. in P(al.12 .Pec- 
catum (inquit ) eff síesm- xaxz36, tyrannus 
Jaume G- acerbus, qui subet qua. [unt amproba, c ' 
to qui obediunt, sgnominia afficit: imperia illius : 
pluíquam Manliana, vitam & falutam petunt, 
abijciunt ad indigniffima, miferrima genus fer- 
uitutis inducunt.clarum eft Seruatoris oraculum: 
Qu; facit y tromoqe ferum eit peccati. Ex hoc In.2,34. 
ipfo Dauidis loco. S. Paulinus peccati miferiam 
fubtili explicatione illuftrat. Sic enim legit: $u- 
perpo[uerunt amquitates mea caput meum , ficut 
onus graue, Quid capiti fuperimponitur? Crines. 
Crines autem funt crimina: quod tamquam In Crigsipa 
rabula bené picta, in Abfalomo expreffum fuir, funr crines, 
cuius cz: aries fuit grauans , tam denfa & inter- 41bw pecs 
texta, vt, cüm fe ramis arborum implicuiffct,fu- 2175 im^ 
neftam illi mortem attulerit. Eft illuftris pecca- ? * 
toris effigies : "Peccatis enim [uis anima , inquit 
Paulinus, C smplicatur. C premitur. Mcrità 
igitur poteft vitiofus quilibet cum Dauide hoc 
y rd: Iniquitates mea fupergreffa funt. [uper 
caput metum, C ficut onus graue granata [unt t 
fuper me: quia mali caligine circumfunditur , & 
ndere opprimitur. quz duo S. Auguft. appel. 
m folet ignorantiam & difficultatem.Hinc ori- 
Tur 











a —À nm dl ct 


712 


'Awwo» tur grande malum peccandi confuerido, & mora 
1 ATI10. improbiffima, à qua putor, infamifque tabes, & 
WES Con fotius vitz corruptio nafcitur, de qua fubdit: 
penir —0Ó Putrwevunt , CO corrupta jsnt cicatrices 

mea. ) Cicatrices hoc loco à. Sepruag. dicuntur 
Peccatum — uias , id elt vibices , aut limores , qui inlictà 
adicit — plagá,non fine rumore & fanguinis aggregatione 
M fiunt, Ab Hebraeis nominantur mía 337? chabbau 
rotb, à verbo 3130 chabar, vt volunt quidam 
hoc eít, us nd quód in ijs dolor & pus velut 
hzceat, vndé polteà tabo & fanie manant , tetro 
omnia odore complent: malum ferpit imitacione, 
atque ad alios diffunditur. Nam quod dicic, Pw- 
trueruüt cicatrices, apad. Scpuuag. eft. eeraics- 
ez, fatuernnt, olida factz funt: qui odor, odor 
cit mortis ad mortem, & non modóin animam 
[celere coopertam, fed in alios quoque perniciem 
importat. Nam inde phthiriafis quzdam in mo- 
ribus gignitur, inimoque in animoqui fimilli- 
ma futlinet, qualia folent exanimata cadauera 
' pati, vt hic monet Calliodorus: vt nimirum (anie 
& putore diffluar, peitilentiamque circumferat. 
Iam quod addit Propheta Regius putruiffe ani- 
mi vlcus, à facie infipientie fue, docetea grauil- 
| * 5 Bima peccantium incommoda d vecordia mentis 
contingere. Tam negligentes quippe funt homi- 
nes, tamque nihil milerec fui, vt malum, quod 
alioquin dilcutere & curare celeriter oportuilfet, 
ferpere in peius & -— [inanr, adeó vt deinde 
fix propé immediczbile. Quod marebant pij 

Prophetz,& clegijs fuis atque miferatione proíc- 
cuti (unc. IHaias in primis, Pwinne,inquic, & /- 
wor , C plaga tumens non efl. eircumligata , nec 
curata medicamine , neque fota aeo - Eft loclis 
Io£], 1,17. quoque illa vox: Cersputruerunt iumenta in fler- 

coe [1o . quz loca cum hoc Dauidis mire con- 
fentiunt. Vide hunc Píalmi locum. pulchré ac 
fus ab Hugone de S. Vi&ore expofitum. 

7. eJMfer fatlus fum, C curmatus fum,&c.) 
Ob immane fcilicet peccati pondus , quod cunc 
mentem Dauidis humi affligebat & deprimebat, 
nec attolli ad fublimia, vel amanda, vel cogitran- 
da patiebatur. Quod roptereà paulo ante ome 

Pecntum — game appellabat. Falluntur iguur opinione fuá, 

vean - qui iucundum effe vitium putant, & corrupti 

. p mA 'O' animi dulcedine rapiuntur, $i qua in co fit iu- 
tantimla- cunditas, gaudium cft fuco illitum, & tc&torium 
sitiam ad-. pictum obijcitur, quod meram moleitiam occu- 
fer. fi. quam tandem experientur. Períté S. Hila- 

rius in Pal. 9. '1tiorwm , inquit, gaudia , cum 
wr intelleiba, compungunt. Hinc Lactantius 
ib.6.cap. 3. ait doceri à Philofophis, vitia qui- 
buídam delinimentis naturalibus allicere animos 
hominum, & inanium iucundiratum | fpecie 
captos, ad acerbas amaritudines perducere. Sed 

uod Philofophi cultitlimis fuis monumentis 

ocuerunt, ab idiotis & imperita quoque multi- 
tudine facilé poteft intelligi, fi quotidianam ex- 
perientiam confulunt: (ym clarillimé docct , vi- 
tium non concipere Íoii 


IGiz 1,6. 


idam latitiam , fed. vti 
faprà non femel & Damde audiuimus, dolorem, 
animi molcftiam, acerbitatem: quam etiam 
loco haud exiguam ex peccato (c percepitlc agni 
ficans, fubdit, T et& die contriflatws ingredicbar. 
Pecatwm — Eleganter Petrus Chryfol. Serm.6. Quando, in- 
——— quit, bomo mon [nb peccatg triftis?quando non [ub 
M "vitii fupe? quando non [ub crininibme defpe- 
came — rari? Vbi euam peccatorem clegáter vocat varie 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


rum verberonem videlicecob miferrimum gentis 
feruicutis,qua non dulcem animi voluptatem, fcd 
doloris odiofi acerbitaté procreat. Sic diuinaclc- 
métia prouidit,vc ícclus libi effec dignum fuppli- 
cium, vt,clim homines animaduertcrent,ex ijs rc- 
bus,quas incredibili amore cupierant, pro volati- 
ca voluptate naíci zgriudinem, & turbati animi 
cruciatum,à criminc 3bftinerent. V ndc Bafilius in 
Reeculis breuiorib, Interrogat. 11. non dubirauit 
afferere,fi cui fit perfuafum ,quoc& quanta & pec- 
catis mala orianryr,futurum vt dumyaszwr x, dia 
Bímw, fponte fuá, & certà animi inductione, fera- 
turad fcelus omne fugiendum, & Variniano odio 
profequendum. Peccatum enim eít dirus fui cat- 
hifex, immanifque ryrannus,& iuftam materiam 
dedit fabulis Poétarum , vt effe Futias dicerent 
igne'& Ragellis armatas , qua horribili genere 
crudelitatis in impios fzuirent. 

8. Queniam lumbi mes impleri fnt jlnfioni- 
bia. ] là etiam Vulgata ; Grace eft, di don pn, 
quomodo habent plerique codices. Sixtina , 5 
«Loy uw, anima mea, Sic ctiam legunt $ ,Ambrof. 
Auguft. & Pfalterium. vetus Romanum, Arabi- 
cum & JEthiopicum; quod aliqui volunt effe 
emendatius; Aquila , ín &suguSwour. ad ^a lris pn 
dnula,, quoniam mpleta [smt ilta mea dede- 
care. ld eft, pudendis motibus & affc&tibus; 
S. Hieron. vertit, gnominiá. Mirum cnim quàm 
ignominiofi mosus ex carac oriantur. Stanm vt 
eos fenferunt primi parentes , verecundia funt 
affc&i. In huiufmodi lumbis fita elt dzzmonis 
fogitudo, de quo Iob ait: F ortitudo eins im lume lob4o,tt, 
bis eius, Nam ex carne affe&us excitat,quos con- 
tra animam, tamquam iacula, expellit. Vnde & 
Chriftus Dominus primüm hortarus eít lumbos Luc.11,15. 
przcingere & comprimere, vt annocauit S. Hie- Lembi fiat 
ron. epift. 22. varia loca ad hoc inftitutum ex- M 

, pendens. Nam 1u paícha fa&urus eít, accindtis 4,4, 
mortificaufque I&imbis facere przcipicur , & ad 
Iobum Deusait: 4ccinge freut vir inmbos t801. (ob40,t. 
Et S. Ioannes Baptifta Marci r. dicitar cin&us Mai té, | 
zona pellicea circa lumbos [wos. Et Apoftoli iu- Luc. 11, 
bentur accinctis lumbis Euangclij tenere lucer- 35- 
nas, Ex lumbis igitur. diabolus extrahic. dclide- 
ria quz militant aduerfus animam, Et quamuis 
caro in fe infirma (it, id intelligendum cit ad bo- 
num. Scie enim quia non babitat in me , boc ejt prt 
in. carne mca, bonum , inquic S. Paulus ; fcd ad tum p- 
malum potentiflima eft, tamque valida, vt fuper re, é 
cam diabolus turres exftruat, ex quibus venenata firma ad 
iacula emittat, Quz. Apoftolus expreffit dicens: — " 
eManifefla (unt autem opera carnis que fest 
formcatio, immunduisa , impndicitia , Iuxurit, 
&c. Ex qua doctrina poteft etiam hic Dauidis 
. locus explicari, vt liw/jomes vocet cas machinas, í 
aut turres bellicas, quas inftar elephantorum dia- : 
bolus fuper lumbos eius ex(trucbar, vt cx illis, | 
tamquam ex munitis arcibus, fagittas venenatas, i 
id elt inordinatos affe&us & motus immitterer, | 
Notum eít enim in Scriptura facra ludum pro 
bellico certamine accipi. quo fen(u iliwfiener vo- 5 
cari poterunt machina bellice, quibus fcilicet — , — * 
inimicis illadirur. In lumbis ergo arcem fuam i 
diabolus ftacuic, in quibus eít fortitudo eius , & Periculefa 
arx, équa bellum crudele indicit & exequitur: caras 
vircus tamen, à qua pendet & procedit calis for. *^^ 
titudo, cf im vmbilico ventris, vt Iob loco citato 
ait,in nimio vidclicctappetitu, & víu cibi & po- 
Uus, 


a 


Kom $,:6. 


"UIN PSALM 


tus, quo roboratur caro, arque apta redditar , vt 
innumeros inordinatos motus excitet , quibus 
contra animam diabolusagar. gjimirum in ten- 
taconitus carnis, quz. /wberwm nominc figni- 
ficantur, tic laborat anima cum hoíte viribus & 
infidijsinftructillimo decertans fic omncm fuam 
vim folet a:iitcere ; vt iam de victoria fecurus 
hoftis miferé.captiuam illudat; ac pro. codem 
reputer, tentare carnis ftimuits, "n proftza- 
tam animam itridere cachinnis, & a apis defor- 
mare. /lujioncs autem vocantur: cum quia in ijs 
veritas non eft ( lunc enim ludicra quzdam. & 
infomnia) uim eriam. quia ijs cupiendis & ha- 
bendis imiterandum im modum illuduntur ac 
nihii habentur. animi ad zterna bona procreati, 

9. Rugieit[o à gemitu cordis mei, ] Grace 
divasbo;, pro quo Aquila vertit, iégv;sulo sg 
kouypi Tis kopl'uas pu, Fremebam à fremitu cordis 
nc, AW ÓÍe non preces, auc deprecationem aut 
orationem emilitle, (ed rugirum,qui leoni potiüs 
quàm homint congruit, vt vehementem animi 
iiocum & mentis affectum oftendar. Kngit aü- 
tem (expofitore Ambrofio ) qui gemitum jolum, 
non verüa exprimit. Hac eJf ergo iila praciara 
oria , quando interpellat pro nobis [piritus £t- 
mitibus imenarrabilibms , vt vas. eleitionis ájje- 
rw 1, In-tniarrabiles vocat gemitus, quibus Spiri- 


tus an&tus pro nobis exorat : quia magis animi, 


& «cordis atfcQtus , quàm fententiam aliquam 
produnt; ügnificationem autem. nullam proten- 
dunt. Tertullianus ime/ogmaces appellat iiciufmo- 
di gemitus; quia cüm nihil figni cent, multam 
tamen animi vim prorendnnt, & affecit: pro- 
dunt : vnde multum apud Deum valent. Cuius 
peccatoris lacrymae tugitum exprefferunt? cuius 


Arrugi)t cor à marorum magnitüdine? aut quem 


Mhisatum 


feentia cor 
tenturbar 


Concupi- | 
feemia sy. 
fan leg 


viitus virefque deftitucrunt doloribus laffitum? 
Quem deteruerunc lumina Hzribus emarcida? 
Et regia interim hzc vita & lumina funt , priua- 
tà noltra. Sequicur: 

11, Cor.menm coniurbatum efl. ] Hoc Hc- 
bizt exponunt de cordis agitatione, quam medici 
vocant fatum, Gracr sss, palpiustionem,con- 


cuffionem violentam cordis , cum fyftole & dia-. 


ftole molefta. Scd veriüs de animi turbatione 
lumitur eyreite quictis ; quaí cor turbinibus 
actum , & incerto fluctuum quaflu huc & illuc 
rapiatur, Vnde S.Hicron. verut, Cor mcum flu- 
nat. nufquam portus & (tatio amona quictis, 
vndis & Notis feror. Cor menm conterbatum 
cfl; apud Vatablum, Cor meum. circumcnr (at, 
G'OHInuagatir, vanis & turbulentis cogicationt- 
bus (cinditar animus, & pacc perditá , indignif- 
fimé & moleítillimé cruciatur. Merizo hic ex- 
clamat $.Chryfoit.O grauem ebrietatem, C im- 
modicam defipientiam ! In bunc modum fe babet 
ejferata C mala besisa concnpi[centia , quando 
TA ionem vicerit nibil q«od opertet , videre fimt, 
Jed quafi in tenebris C pugna nollurn: omma 
facii. Sic ille concupifcentiam detcri bit,quz Da- 
uideai in lias mifcrias adduxerat. Pecus quidem 
eft. Quid enim ftolidius & abie&ius eft libidine? 
Fera cft, quz violenter animam inuadit lzdit- 
Que; nec vilà vi humaná folet: mitefcerc : folius 

€i potentiz ( quz. homini laboranti, vt. ferat 
opem, femper adcft ) cedit, ac victa faecumbit. 
Vtinam vllo faltem pue cohiberetur hzc 

o 


bcítia, Sed, vt recte deplorat S. Zeno Veronenfis 
Toxwxvs I. ' 


VM XXXVII. 713 


Serm. de impudicitia, Difewrrit rabies impadi- 
estia ve fana per populos ; bominumdqme lmbricae 
mentes libidimum flagrantibus Jfimnlis pracipi- 
tat ín furorem, non [exui parcens, mon atati, non 
puta, non fib; quia pudorem. a'enum qui «p- 
ese primo. [num perdit. Vides flammam ge- 
ennz corporibus mentibufque fuccenfam, nul- 
lis terminis: coerceri , nec temporis ctiam mo- 
mentis, Addit enim Zeno: /xrz mon nex illi 
diejdue [wccedst, Semper im cenofi gurgutss fui 
procella [ubmergiumr, dum femper exejtuans is- 
bidin:s turpitudo, aut. veritate aut magine per- 
petratur : premia aut tradit , aut accipit y cor- 
rumpit, àut. Corrumpitur y inzcit amorem , yanlà 
pofl odium de. amore faclura. Sic ille, Tur pes 
enim amores fzpé definunt in odia, iras , iniu- 
rias, ca defque , atque extrema excidia. familia- 
rum, Hac beftia vbi mentem corripit, illius ex- 
tinguit lumen , eruit oculos , ratione ac iudi- 
cium fuperfusà quadam gchennz caligine per- 
turba, Quod Rex ille paenitens plorabat tubdens: 
Inipz M. Et emen oculorum morum, e 
sp[um non eff mecum.] Notiffimum lumen quod- 
dam videri in oculis, cüm quis illos premic & 
mouet, docuit A iítotcles lib.de Senfibus & fen- 
filibus, idque fieri 2 T nire , in tenebris, Eft 
uidem oculus animi confcientia , fuá luce pra- 
cs : verüm expectandum ncn eft, vt in te- 
ncbris, & turbulentceum motuum caligine , lu- 
men fuum explicare pollir, mentique oltendere. 
293 de re. difputat eleganter Dorotheus lib; 
de Contcientia, vbi ait, domitis & (ubactis ap- 
petitionibus, quz confilij frena fuccutiunt , "à 
niüliare animi lumen vchementer accendi, atque 
homines incredibili latitià & confolatione pcr- 
fundere, Illud autem intimum animi lumen effe 
conicientiam, fiue aee plv, ratiocinationem quam- 
dam inftar fcintillz , quz illuminet mentem, & 
difcernat rectum à prauo ; ingenerata animz à 
Dco. Vbi veró dominantur pulonGs, conícien- 
tiz cam lucem, & fcincillantis rationis , debiliüs 
irradiare, adcó vt vix illam mens videat,vt fi 
in obícura laterna lumen ferat, Hoc itaque 
uid queritur , nempe peccati tenebris conícien- 
tia lumen effe obfüfcatum. Aut fortaffis alludit 
ad oculos corporis, quibus mulierem cernens, 
ipfam dcperi;t. ] 
H1. eof mici mti proximi mei aduer (um me 
epprepiquauerunt. ]. Symmachus 
ir adyoí pun RE Cnerrlag Gs p hr j pac dv lisyrar, i mici 
mc C fod.des mei ex adnerjo im plaga mea re- 
Jinerunt. Bené notat lanfenius » illud aduerfum 
me hoc loco accipi non debere, vt contrariecatem 
fignificct. fed pro eo quod ette regione; vt figni- 
licetur amicos non aufos [rope accedere ad iu- 
uandum & confolandum ; fcd etfi aliquoufque 
accederent, é regione tamen & à longe ftcriffe. 
cum enim fenfum Hebrza le&tio requirit. q. d. 
E regione plagz mez (e ftatuerunt , à remotis & 
€ longinquo. Id eft: Non me viferunt, hon pro- 
piüs coniuncti funt ad me confolandum; me de- 
[eruerunt in meis malis, fteteruntque auerfi, (iue 
metu, fiue inhumanicate humanitatis officia er a 
me non exercuerunt. Arnobius autem & Bafi- 
lius pet amico; intelligunt Anglos , qui eminus 


» 961 Choi 1, oi 


ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 


Cemeupi- - 
[etia nem 
quie[ar. 


Turpis a- 
morus exi- 
tis infelix, 


nimi 
eculius eff 
ton[cientia 
Qua peccaro 
obfu[caumr, 


bi 


Amid $n 
aduerfis re7 
cedentes, 


Angeli 


ftent, peccata lugentes. quaft dicar: Dum. Deo fmt amit 


charus cffem, 
ciiam & maníuctudinerh profeffus fam, 


rant 
X Xxx 


mihi 


dum pictatem Pv Py tage ait fideles. 


714 

ANNO- mihi Angcli propinqui, Ceterum, dum peccatis 
TATI0- mc Érdaui, non omnino quidem receíferunt, 
NEs con- Ícd eminüs mc laxerunt.. Auerfantur. enim. & 
DEtRii —Oderunt peccara ; amánt veró hominem, Vide 
quana (it vis amoris, quo Angeli nos prole- 

. quuntur. Nempe dum in Deum peccamus, ad- 

huc oinnino noa deferunt, fed quati de longe 
refpicientes, faluti noftra con(ulunt. ia S.Bafi- 

lius in hunc locum: /ifs Zmgels funt boni, c mi- 

niri Da, G- ab bominum falute. gaudium ca- 

pre affueti: fiquidem obpeccatorum panitentiam 

ip ctio gaudium exoritur. Et hi agutur omnes 
Danidis amici exta. peccati ipfius tempua re 
ccjf.rum admirantes; non tamen ip/um penitus. 

rchaquebant, verum eminus flentes ingebant, 

] 13. Et vim facicbant,qui quarebant animam 
"arid meam, &c.]. Haec verba S. Balilius explicat de 
abam;;, là períccudone quam. Dauid. perpeffus fuit à 
perfieutio. filio AbGlomo, quando amici eius & proximi 
mm pafi, (quibus verbis ilium fuum deíignat, & Achi- 

tophelem, qui eius erat amicus ) contra eum fte. 
terunt, & confilio coacto, dolos contra ipfum 
cogirauarunt. Quoniam aucem Dauid expreffam 
gercbar Chrifti Bgaram , S. Chryfoft. Auguft. 
& Gregorius hec omnia de Cbriito exponunt, 
quem deferuerunt amici & diicipuli, & contra 
que [udat innumeros dolos meditari funt; 
Quiz cüm in. Chrillo videmus , nc miremur , fi 
poft innocentiflimum nocentes ( neque enim 
vnius tantüm peccati rei ) cadem patiamur à 
fortunarum noftrarum amicis. 

14. Ego autem tamquam [urdus non audie- 
Dauids & bam, &c. | Dauid hic muto & furdo fe compa- 
——À rat: cüm vt figaificet falfis & peruerfis iudicijs 
ffisstinm. 11A 1€ obrui, vt nullus effet iuttz defentioni lo- 
; cus; tum vt filentio fuo Deum potentiüs ad mi- 
fcrendum ac fuccurrendum inflccteret. Nam me- 
ritum patiendi & tacendi inter conuitia homi- 
num, przítact fiduciam. impetrandi bencficia à 
Dco, Sic etiam Chrifto Domino nihil familia- 
7. Pet. 2, rius, quàm vt inter iniurias taceret. Cups malc- 
sj. diceretur, non maledicebat ; cum. pateretur , non. 
*comminabatur: quemadmodum $. Pettus ocu- 
latus patientiz ipfius teftis memoriz prodidit, 
láiz 57,7. & líaias vaticinando pradixit: Qwaji agnas co- 
ram tondente (e obmute[cct , C* non aperiet o1 

fnm. Vndc cüm Iudzi in Chriftum Dominu 
Matth, i1, indignarentur, ipe quidem, relictis elis , abit 
7. foras. Vbi. Auctor Operis imperfe&ti hom.38. 
4M alum, inquit, bominegs , meisus locum dando 
poiejt aliquis vincere, quam rc[pondendo : quia 
malitia non de[Iruitur jermonibus, fed excitatur, 
Et ideo Dominis recedendo compefcere (Induit, 
quos re(pendende non compejcuit. Sic Dauidis 
& Chrilti Domini exemplo longé contulriffi- 
mum cít, obtrg&aitorum voces fuürdis atibus 
tranfmittere .. Et quamuis (ufurrones quando- 
ue adrepant, dicantque, Hoc ifte de te in vulgus 
flafyic; tu veró tamquam £urdus non audias, 
Sermones hos omnes velle refurare, eft (cipfum 
opcerosé ladere. Ceterüm Dauid ftatim paticn- 

tj (ux rationem reddens, fubdic: 
16. Quoniam inte Domine [perawi,&c. ] q.d. 
Proptercà tacui inter iniurías , quia fperaui ex 
mca patientia prouocandam tuam mifericordiam, 
Libenmiüs enim audis corum preces,qui ad alio- 
rum iniurias faciliàs obfurdeícunt & obmu- 


tcÁcunt. Quare non poffum, inquit , ego de tuo 


£ÉXPOSITIO PATRYM GRAEECORVM 


in me przíidio & fauore dubitare. Hic in fon- 

tem patientiz fuz velut digitum intendit Dauid, 

cui etat firma injpeum Ípes, quà fe ab eo libera- 

tum ici confidebat. Et certé numquam ad lenita- 

tem compofitus erit hominis animus, nec etiam 

motus fuos frznabit, donec in fpei ftatione reli- 

dere didicerit. Iaque Paulus non abs re paüen- Rom.$,4. 
tiam (pei coniungit & confolationi. 

17. Dum cowmouentur. pedes mes , fuper me 2: 
magna locnti funt. Notiflimum eft hoc omnium munis 
impiorum ingenium adueríus iuítos , in quibus ,,5,, s, 
praclariffima multa facinora pratercuntes , a 
quemuis fiue. vlceris , (iuc maculz , etá falfum 
odorem, rabidi profiliunt. Id quod in ie expe- 
ricbatur Dauid. Non expectabant enim. donec 
cecidiffer, fed vel ad minimam pedum. coómmo- 
tionem prompti infargebant. 7 am prempti [wnt 
( inquit S. Ambrof. ad hanc locum ) ad snfui- 
gationis ludibria , vt im. commotione pedum mco- 
rum paratam habuerint magniloquentiam, Dura 
e[t conditio iuftorum apud impios, apud. quos 
nec pedem mouere poffunt impune ; fi vel digi- 
tum exerant, vehementer vapulant,& calumnias 
fuftinent Quando enim. impius nop rigidus 
cenfor hominis iulti, edam de minimis? 

18. Quoniam ego sn. flagella paratus. (um. ] 

S. Hicron. ad plaga ; Symmachus, ds s» exxzew 
upixeiaz sas, ad claudicandum paratus [um; Hc- 
braicé eft y^y rfelabb, quod ciaudicationem in- 
tetpretantur; Chaldaicé mni Iuhbbara , id eft, 
«d contritionem, iue confractionem. Plerique au-. Quemido 


tem,có quàd dicat parat fum , intelligunt ip- Dad 44 
fum fi ibus undalins animi ad t flagella po 
rALMA fit 


renda fagella quauis à Dco immittenda : cui 
fenfui conuenire videtur id quod fequitur in 
verfu feq. Quoniam iniquitatem. fucam annun- 
tiabo. quafi propter admillà peccata dicere vo- 
luerit, fc prompto efle animo ad aduería tole- 
randa, in puniuonem & curationem peccatorum 
fuorum. At Hebrza ( vt bené notat lanfenius ) 
magis poftulant, vt intelligatur Propheta dixiífe: 
Patatus fum propter ni meii. & deftina- 
tionem Dci. vt fitfenfus: Ego à te fam deftina- 


tus ferendis malis, quomodo & Auguftinus in- 


telligit/ Cui bene conuenit id quod fequitur: 
Et dolor meus in con[peilu mco ejf femper. quo 
fignificat, fe in perpetuis malis ac doloribus ver- 
fari. Ceterüm obícuritatem aliquam parit. con- 
iunctio caullàlis 24, vcl quoniam , in principio 
quatuor verfuum repetita; eó quod. non ita fa- 
cilé fit videre, cuius femper cautia reddatur, Vn- 
de funt qui quibufdam iftis locis accipiunt cauí- 


falem coniunctionem non cauff.liter, fed. tan- 


tüm affirmatiué pofitam fO ccrt£: qux tamen 
eít etiam omnibas illis locis e n accipi 
in hunc modum. Vt primo loco reddatur pe 
cur ad opprobrium inimicorum obfurduerit,ne- 
que quidquam contradixerit. Secundo reddatur 
cauffa, cur (c fperet exaudiri, nergpe quód in 
oratione fua precatus fit vt ne permitterentur, 
qui in aliorum malis lztantur , fuper fe gloriari. 
Tertio reddatur cauffa ob quam merito. illud 
precatus fit contra inimicos (uos, videlicet,quód 
in continuis malis & miferijs verfaretur. Quarto 
fignificetur fe non deprecari mala, quafi non 
agnofcetet fc ca promeruiíle , fed propter inimi- 
cos fuos , ne illi occafionem habeant. gloriandi, 
quos nullà radonc lzíit,. Dauid ergo fe flagellis 
effcren- 


IN. PSALMVM XXXVII. 


71$ 


cfferendo,Dcum (ibi propitium reddebat. Vnde — peccato tuo, fi tit inde mon auertís faciem ; fi veró Awno- 


D. Ambrof. in hunc locum fcribens , ab huma- 


tM peccatum tuum in doro ponis , Deus tibi fa- TAT10- 


na wil-mioordia fic ad. diuinam: pulchr& àrgu- - cie ponit. Qui igitur peccata fua con(idcrare Nes come 
Ndilád qnenttur: 3i fermmwlum , inquit, tuum videas — negligi, ante Det oculos ea fiftere videtur vt pgR11, 


f * $5 ' 
yii í Peccata propria confitentem , vitro off.rre fé pa- 
ih P na, imflciierie, 1gnófcis , de "Domini mifzratione 


f-ucré difcutiat & iudicet. Nam cüm nihil in- 
difculfum abire debeat, ni(i nos fcelera noftra 


quam bu-. diffidist q.d. Putafne te, ad milerendum pro- | difcutimus,diuinz difcuflioni ea commutere vi- 


pula. 


niorem eile quàm. Deum? Abfir. Si igixar cu.— demur. Meritó igitur Dauid, (?s7rabo, inquit, 


videns f-cuuim promptum ad patiendum , ftatim — pro peccaro meo, &, vc in Graco eft, patiuniu, 


ad miferendum propendes ; quid dubitas, fi cu 
Deo tuzm ad ferendum | patientiam. oftenderis, 


quod Done 
olic 


fignificat angi, cruciari , curifque 
animum ; 


ixari ac diuidi; vt indicet Vates, de 


Dcum tibi aam: ad parcfndum | mifericordiam — propitiaro peccato fe non line metu. & magna 


oftenturum? Et ftitim à Dauidis exempl fimi- 
lcin nobis promptiadinem ad panas, quz diui- 


folicitudine effe. Sed quo hac folicitudo & an- 
gor irct, optirhé aperit B. Augült.dum hic legit, 


nitus t.nmicuntar, libencer fullinendas perua-,^ | Cram geram pro peccato mio & fic explicat: Jd 


dct, dicens: Idmncis Det, "Prophrta Dei , rex ab 


efl. de dic 1n dicm plangam , G7 faciam. omuia, 


spfo eleébn Do, flsgeilis fé fpantaneus offerebat,  qufacienda funt ad. ablmendum C (anandum 


ertt 


nec ernbefcebat, c tm ermbejcis? Quafi exclama-* 


péctatum mcum. Quibus verbis abfoluta. fuis 


ret: O rem plaué indignam uborem veré !. numeris pdnitentia. indicatur. Siquidem tum 
pfauc, indig, 9e E P q 


erubefcendum! | , 
Pro pecea- xn 
fe anxiP erkeu., Ml cl fo, ero modo' vertit 
tridpgs, 1d c "fAEMS ; quo 
efi portet. lA Hbi 
"fielliéae patre," dolere, anxinm effe. Cuius * 
vcrbi ligiilicadio hic obferuanda contra cos, qui 


diu:urnus dolor ac macrorad delictum abluen- 


19. Cogt/a*o pro peccato meo. 1 Grzcéà, u- — dum;tum omnimoda cura & folicitido ad fa- 


nandum vulnus ( quz duo vera exigit paenicen- 


c eft verbum 1&7 daag,quod | tia ) ci adfcribuntur. 


io. Et multiplicati funt, qui oderunt me ini- 
qx. ] S. Ambrof. locum hunc componit cum 


nimiam fccurirarem inculcant pecearoribus de * ver. g. Pfalmi 68. qui fic habet: «JMoslriplicari Páal.68,5, 
aemiffis & remillis páccatis , omnem abijcientes ^ fient fasper capillos capitis mei , qui oderunt me 
fiisfickionis cogitationem —àc folicitudinem. — gratis, Ibi gratis, hic im; dicit. Cuius rei ra- 


Eali.g,j.. C'im jamen Ecdleüaftigus moncat; De propitia- 


tionem inucftigans, obferuar, Pfalmum: hunc ex 


ig peccato moli eff- fine metw. Hinc etudit?" Pa-— perfona propria Dauidis; illum verà ex períona 


gninus hunc Pfalmi locum ex Hebrao vertit, 
Quipuxa- f 'amcbo à peccaro meo: uc fiin idem recideret;pro 


Mns peccato. cogitare ,. à peccato tiere. Nempe 


Chrifti recitari. /^bi, inquit, ex perfona (br;jls Heme ini- 
loquitur, gratis odio babetur; vbi ex [na , inqui, qu m 
Homo emm poteft vni. alius. vulneri non patc- sdis babe- 


heri non poteft, vc alie quis fua peccata cogitet, — re, vrpore mimflnie, intemperanti, impudicitia; tur. 


& non ii.eir, ac pauore torus con[ternetur. - a/yr awtemi vu!Ineribus patet. In Chriflo amtem 
Omnem timorem peccatores plerique videntur — mula cas ffa effe potmit, qwÀ peccati alicuima po- 
exlpüiilc ; pudore metuque nullo mordentur, — tmerit vmnus accipere, smmunis à culpa , C in- 


quia [celera fua uon cogitant , fed tradunt obli- ^ feerr à. delidlo , arque immaculatus à. vitio. Ex 


Infi ob le. tlioti, Conteà viriiufti ob leues fuas labeculas — fcufa itaque S. Ambrofij, homo quidem iniqu& 
i labiu- adeo timore cortipiuntur, quiaeasaccuradffimé — odío habetur; quia etfi illad. non fecerit, ob 
lai umii- exoendunt. Cogirant peccata fua Dei ferui, & ca^ quodinuidiz patec & carpitur; multa tamen alia 


fibi ob oculos ponunt , vt auertat Dcus faciem 
loam ab illis. Nam crimina quz à nobis vcluti 
in dorfum conijciuntur, ante fuos oculos Deus 
inp. Dti, vt fcaerus fit eorum. iudcx & vindex :. fi 
wis, p. VCCO iugiter ob oculos nobis obuerfentur, auer- 
Dea ab  Citabilis Dcus facien, delet & obliterat, Quod 


Peccata ob 


Wie faciem cle inter docuit S. Auguft. in Pla go. ad illa — nobis oblatrant, etfi falía fint quz nobis impo- 


|o verba: eefwerte faciem. tuam. à. peccatis meis. 


commifir, propter quz odium & obiurgationem 
fercarur, Vnus veró. Chriftus eft, qui nihil 
prorfus vmquam commifit ob quod in hominum 
inuidiam & odium vocari mcrito poffit. Vnde 
hic vnus gratis odio habetur; rcliqui iniqué, etfi 
non gratis. Ergonon molefté fcramus eos. qui 


nünt, memores alia nos peccaíle , ob quz detra- 


"Bene, inquit, rag4 , vt Deus aucrtat facicm &/— Ciónem, odium & fupplicium iure enereamur, 


IN PSALMVM XXXVIIL. ARGVMENTVM. 


d. Tig 8 v£AO" v9 l'ài3 du, 
0» v& Aa. 
Kj cezi à "| a2 ub da eoepatiu durd. €ipn- 
' eu) 1$ AaGid , xdy n G5 eati yv md 
1p, eióc di mu! Yun kgs qa2mi 
! Gm dur cog. st AaC)3 eic Aa- 
Ace. Ele co 1^ (o Ji ovorum] "uzc, 
brad r8 ab Seyociag Qicwwc regu ci 
1là dri), ed) o av mic deixron Ti - 
Towvs L 


' 


ticum Dauid. 


r. In finem, ipfi Idithum, Can- 


Hic etiam P falnus ex perfona ipfius Dawi- 
- di pronuntiatua e$t, taenetfi titulus. Idi- 
tbum. in[cribatur. Verofimile autem eft, 
eum à "Dauide datum 4 
pi cantorüi ad pfallendum.Porrà in finem 
nos tran[mittit; 


fragilitatem dep 


e Iditbum princi- itbum 


princeps 
cantérmm, 


snp bumane nature 
rat , c9 buius finem de- 
XxXX A2 monuftlrat, 


PARA- 
PHRA- 


81$ PA- 


TRYM. 





716 


monfirat. Dixit autem. bunc. P[almum, 
wando eum Saul co. Abfalom perfeque- 
antur im quibus omnibus ipfe longammi- 
ter fe geffit, dininam opem expeélans. 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


AQ. Eme £V riv an gir , Gmnixo 8 
Sg 1 XasA Usipem na] vk A Groyaz 
2d , £y oli «yam üwTét iugxesDu jul , ? 
Delap aja leor poil. 


PARAPHRASIS. 


&xi, Cuftodiam vias 
meas: vt non delinquam 


) in lingua mea. 
Iítud Dixi ponit pro decreui, feu ftatui. 


vult enim dicere : Decreui mecum , nen fo- 
lüm opere tenus non delinquere in eum qui 
me afficit iniurià, fed neque linguà quid- 
quam ipfi obloqui: quocircà fubiungit: 


Pofui ori meo cuftodiam. 
Ar quali in occafione ? Hoc enim prz- 


cipuum cít. 


Cüm coníifteret peccator ad- 


uerfüm me. 


3. Obmutui, & humiliatus fum, 


& filui à bonis: 


Daeidu * 


erpa 


lem man- 


fuctudo. 


3au- 


Quando, inquir, Saul maximé inftabat, 


mihi omnigenas infidias ftruens , atque ca- 
lumnias ingerens , videbar minimé audire: 


adeó me ipfum humiliabam , & tacebam, 
non cxigens vindidam. Hoc enim fibi vulc 
4 bonis:quoniam iniuriam paffo, videtur vltio 
res bona effe. 


Et dolor meus renouatus eft. 


Equidem , inquit, dum filebam , & 


non vle'fcebar, haud. bené fecundüm ani- 
mum afficiebar ; fed vt liomo perturbabar, 
& dolebam. vnde fübd.t: 


4. Concaluit cor meum intra 


me: & in meditatione mca exar- 
deícet ignis. 


Quin ctiam incalefcebam, inquit , quód 


nullius mihi mali conícius effem; & aduer£i- 
tatum recordatio quafi flammá quamdam in 
animo meo fufcitabat,nihilominus fuftinebá. 


$. Locutus fum in lingua mea: 


Notum fic mihi Dfe finem meü. 


Hoc folüm, inquit;in tem pore illo,quando 


vleifci quidem non audebam,fed propter hoc 
ipfum dolcbam; tunc folummodó rogabam 
Deum,vt tnihi notum faceret finem calami- 
tatum mearum, quando ceffarent. 





* 
Yi 1114, QuAdZa (ac ódus 
2 moi puo, $ unauapravar 
TESEA ig Oy y Auoy v [uU 

TO eiae ined Qnov. Bara, 52 eim, 
nena map. tuam X uos des axed- 
Luxe Mi dpapmivem eic TO djs ut, 
dai undÀ 1$, 924iosn Tí. Goa e) act 
gr dur dfg rüro Fntip]: 

E'culw rà souatrí ca du^ extw. 
Kaj é» mio xaipol , Tévo ydp liv 
péin. 
E» T4 cusüvoj "Sy cjuam Nov 
GyayTioy 400. 

- y. Exedeoblu C f(ygrevttim, 
xg] ic yn E ry adr 

On udiugd, Quow, à XayA Vncuvieh, 
Mpi raros neus péslon 1g) cvxodar- 
aas, idüxur iir diem. rac Viren i- 
pawr,  iciyumyi uasack u «esmest ut 
VO». T£» 32 264 , 0E dgaS dv- vreimp 
d ddixudyo 9! ausa. doxéi da Sor 62) 
wegyME. 0 

Kai v a?ytud ue drexouvicyn. 

Kaj Toig, n7), guu7ra y s y) uU dune 
tM v, ux d moon x21 Mara a9 cle 
al 3e» (O» iearriulu, € 1220uu* ó9w 
Énetei- 

9", Eee 9n v xagdia os n - 
Tc uuoV" Xo CV Tii [LEAÉTY [oU GAC- 
xau S t (s) de. 

AP. ig). Sapa uuluo , Qni , "oro T8 
und y muueid iva) iua qo. der" y 9 prtum 
vj Gearnupipiem oenzift agi Ti x7 dfdroias 
elo» (5a, € Guec dnaprteguo. 

£. EAa2n(a Gy yAeosn uv, 
nae (Cov pes xUgAS P 7éeote [nop 

T5 uovcy , vole, o uf weupal Cnesro, 
(ni duwwact Ly x im2wuy , 0255ur dl 
d)' àysó T&(o, v/TW pÓror erpiuot? wr Tc Deor 
yroexd?ral uci To 7riegs T vj Qoes uou, 
qv: mauu Q, 


Kaj 


IN PSALMYVHM XXXVIII 


-Kuj vy aei «d» wuspdy 
Iuo Ts 65i, ivt yd Ti Ugsed £yu. 
Ka] rho; 5 xyefoQye $ énteoual., 0n- 
ev) , yas avorrd Apr» róo VA xedvor 
grat , rom d'i damooey kao iau, wrheons] 
7 n) Uríón , dc b1Aenourm; uoi 
mv Qu drirtan 0r afi Lu ua *. Poor duod 
e. IPé grtAdegats $a (ge nj- 
guum. 0 ar 

OüJk dp, Quiap, wiredr- ur esr d 
girac Lois , aod. diui egnlan ia the) 
ipo, dari old as àyme. E dt, tmov, 
Enéiro uror olJ'a , Un Ocor aj 3 79 MiTe9) D: 
(uiis uu bmp dg,7u4, T8TO Vd € Bow Cn cu. 
xgicd * ái ürr Oo og Ow Eng] 5 

Kai 5 ésa( s uou dos doy 
&xéómov (go. | X 
Kaj ví Qua , Xu $n 8 (ufi pa 6d 
£r; ; 
TI» (a cuerno, 
gás dodpum Q^ Care 

AIAYAAMA. 

AQ 858 raa oui eun NS irn ) qua; 
i zou TJ ales 9 Quac, d pter em 
«vejc xo (hd odor, ri 1 A duoc si icd - 
qu ai S eoim , udt rETO TÜ MéTES ddtr 62w 
aejc vi ure vic mi Cac, 

C. MéGirys 6) dion daapév- 
€T04 ddp C». 

Elus By» à div djfathpd v yeso xa- 
Gem. 0c 

IIAli ual (&ea$:e.). X 

On(awexlÀ, xg] 5 jac Tín 
eua ZA nw. 

Kaj v) à? Ja?ezuinesr , Quow , Un o; 
eol) zewisdimer xatappiGoppok idi? 
xAvegráugr older , 4d víc wr dfad cara), 
Vig?) dew fiiit pp 1 uAgrmee far C ? 
cuuteiClo durd TÀ ctwdoorr D , và dÀ 
xp? v» frigus, Sap 444 Emisuraj, 

5. Kai vu 3i; V varoguoym 44005 
vo^ ujex Q^. o] 3 air ais puo 
cd c4 $0. tl 

AIAYAAM.A... 

N99X iod, Grai, i dutd 78 ()), xe) dur 

7E U7raj xe o8 VXrisup a] al mor, G opo 


717 
Ft nuricrum dicrum meorum, »424- 
quis eft: vt fciam quid defit mihi. n Ps 
Et quanto tempore, inquit , fuperuidu- T&YM- 
rus fim, vt computando quanto quidem 
témpore patior, quando veró liberandus fim, 
fpem bonam aliquam concipiam ; in hac vita 
mihi quietis adhuc aliquid refiduum futu- 
tum. vnde confequenter fübiunxit : 
6.-Ecce menfuürabiles pofuifti 
dies meos. 
Nédiefiim,inquit;immenfüm mihi vitz té- 
pus ftatuifti; fed ipfum méfurà quadá circum- o 
fcripfifti,ti ipfe nofti; Ego autemjinquit,hoc /*r^ 
folüm fcio, quód quátacumq; tandé fit men- 
fara vitz mez quam ftatuifti, nihil tamen fic 
cum zternitare tua cóparata : vnde fübiungit: 
.- Etfubftantia mea tamquam ni- 
hilum ante te. EE 
. Ec quid , inquit ; dico vitám meam ni- 
hil effe? 
Verumtamen vniuería vanitas, 


omnis homo viuens. 
DIAPSALMA. | 
." Sed.neque omnia, inquit, fimul colleda, 
neque vniuer(a hominum-natura ; fi quo ad 
vitam commenfüretur , v. g. ab Adam vfque 
ad vltimum hominem, omne fpatium illud | 
nihil e(t, ad vitam tuam. : 
7. Verumtamen in imagine 
ertranfit homo. 
Nihil enim differt ab imagige quz tem- 
pore obfolefcit. ij 
Sed & fruftrà conturbatur. 
. Thefaurizat, & ncícitcui con- 
gregabitea. —— * : 
Étquod peius eft, inquit, in diuitijs col- 
ligendis fradus , nec heredem quidenr no- 
uit, neque fcit quis illas accepturus fit; 
ita vt miferia quidem & conquáffatio fint 
ipfius qui colligit, lucrum vero altenus 
quem non nouit. 
$. Et nunc quz eft expectatio 
mea? Nónne Dominus? & fub- 


ftantia mea apud te eft. 
: DIAPSALM A. 
Verüm cgo,inquit, ipfius ettá effentiz atque 
exiftentiz te auctorem agnofco, & exped 
Xxxx 3 à te 


Dies tita 


* 


Vita nmut- 
tali nil ad 
aternita- 
tem. 


Diwitiet 

congregare 
tc, ne(ciüit 
tui tA re- 
lsünri finfe 


PAxA- d tec auxilium; haud amplius ceteris Jigmi- — 7 
74^^-' nbus:quo. ad t;liz abfürda defi dcria, pne 


$ís.PA- 
TRYX.: 


718 


njixzus. : 
9e. Ab. omnibus iniquitxtibus 
mceiserue me... soo. 
;- Ipfeenim folus potes hoc efficere; 4! 

^ Opprebriüinfipienti dedifli: nic. 


lofinust $aülem & foéios cius. Sed ipfi 


27 . 


quideni; inquit ; hoc hàtcdo me contumclijs 
affecerunit,& minis. Ego autem quid? , 


10, Obmintüi & non aperuios 


meum, quoniam tu fecifti.": ^ 1 


cgo defeci. 


Éyo aucem, inquit, cum fcirem- hacc. mihi 


permiffione: tà. euenire, magis perfeuera- 
bam, fciens inde auxiliürh fore , vade bon 


€atio ligi 


" Amoue' à me pli 


eR 


1:2. A fortitudine. mantis tui 


i ü 


"Idclreb, inquit, Y £e peto etiam ^falo- 


rum liberationem; Low tnihi cónceditai 


patiar. 


In inicrepationibus; propter í ini- 


quitatem corripüifti hóminem. 


Deu: fla- 
gella: ad 


Etenim, inquit, fcio omne flagellum 


eme4a. tugm ad correctionem & emendationem 
hominis exiftere. Non enim tamquam ho- 
fnines fiegligens , pefrittis illos pati , fed 
tamquam animas eoruéi emendare voléns; 


Vnde fubdit: 


Et tabefcere fecifti f cutarancam 


animam eius: 


Sic enim, inquit, ipfam attenuas & emun- 


das à peccatis per*flagella, 


Verumtamen vane ounce 


tur omnis homo., : 


Sed hoc non fcientes, 


DIAPSALM A. 


inquit, quotquot 


infipientes funt, quód permilffionis iftius 
cauffam ignorent , inquietantur ac con- 
turbaritur. 


1. Exaudi orationem meam, 


Domine,& deprecationem meam: 
auribus percipe lacrymas meas, ne 


fi leas. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


T ea cu Donar, fn X cuite y Qe 
Qi; Aot ad Sese rd T6 TuaU TA 
dw. Vafuuiac. 

0.. Aro ? adv T4 iud 
puo lC ue, 

Amie 29 uc Qe dace, 550 mti, 

Oval? adesw sóaxdte usi. 

Aivirrira) vir ZagA qd) Tec utr  dvrd , 
dX decret d», Avr; wru6 deidiLor, xa) 
breiois, £a d ví; 


&:E odii, 1e) dx inn T 


Sou gov, 0n GU Eroíngatc. 


E*d d, Qraw, Ve diy Qo Un att cv- 
ztémnon alu) ad T. up cou Gair|, 245 me- 
ei&udpor, eid aq cuerdwr : fon3es, 69 C 
30 ? édiciugr 7i aa: 

Ad.. A'aoen(o» aor Ls (Gs 


uaeryes cu. . 
a6. Argo à T. iai Panes 
a: £yd c zé?umror. 

"Ald tvi qai , eS c dis vini 
Mindirti^ T yum», "ap E, To TT 
eir €p ovy yphzd Moi Eoo, 

"Ev $A£yjuois A xote doopuac £- 
quedas dioJpaor. 

Kad Toi/^ 4, QuG Ir, Ur ícupei, 0n 7r gu 
udo £x rad tla X) (s) ma 7] ha] ei- 
Sese, QU 29 ac d uad 73 ad Seof ary 
ev; peris Hmm: TANE, d» d Bina - 
cuj T€ duy avril y meenpuly e. iow 
nte epi" 

Kai Ssraac ex degiiluo 
Tiu Yu; vli) auri 
Oc Pe ANAL) Aefuv ec x- 
xalaipei T d egpmudires 1g v7] uns Pur. 
. Haló urlw (6 Gregoserau Tas 
di9pun Q". 
AIAYAAM A. 

AU ol. uli rR o Eng agpot, Qnem, Gcol 
Sj deedvav eic), alu) as1ias ac ov) apr 
Ctuc WX eidom , -SopyGarray xg] TUegz- 
Corta). Í 
ay -Eigaxuloy Tic vec d07v he 
US XUEIE, Xo) ui dercsue es ea. 
noa, vay dax pua [400 , 3) God 


gie fiy. 
Yxe 


IN P$AL M'YVM XXXVIII 719. 


Litrej/o to , wo), déamotn , elaexucor 
mortiopdpix, x3) ju daxpiat aj nGoABMGC, ^ 

uy d 3 £03 ! 

On qa eoix O7 iyd eus ooa 
(o, y, Tragenidu C", xalos ras 
Qmaríeg AQ... Pe 

Odi 59 xeu lad bà, a^a mu- 
egid, x) ois mares o pa nhug iac, Nor 
[iulons »redrot, aiv Sasao Azo. 

i. Alves quor , a. typus 

L] . LI * * , ^ 
avc) $ uus eire dar , G axén d 
Arpa. 

Muxegie viru dyaxaryitc ui utrid Cs, 
$ aX iikene d (an 6 uum Bitdocw , ply 
shy ni Bis e eed , cay 5à ux 
jac pilo. 


"Tibi, inquit, Domine fupplico,exaudi me r4n4- 
obfecranzem, & cum lacrymis deprecantefn. : "nil 
^ Quoniam: aduena ego fum inv. 
apud te,& perégrinus;ficut omnes 
patres mei. 

Non enim habito terrath vt propriam,fed 0" fs» 

z JP . ane pereo 
tamquá peregrinus incolo, & vr omncs patres grias [per 
mei,vbi parum temporis vixero,morté obibo, ''"^"* 

|. 14. Remitte mihi, vt rcfrige- 
rer priufquam abeam , & amplius 
non €ro, i 

lgitur modicas inducias imperi , vt 
paucos dies fine dolore trarifigam , priuf- 
quam vita hac egrediar : egreffus enim non 


| feuertar. 


COMMENTARIV S 







pep ies ie IDA 6$TAAEZQ TAZ OAOTS 
Ca xor. ] Ekeumad , Qua, wap 
RE ERSDM tuavrol, 9 uiro dex aes 
fu, uà dugprrem eic Tor djmSra. ut, 
dX pub 8 AsTTy CO At9 tO EaOaI 
toT dur£, éreimip 9 Aodoeía eoegoipuo 
yirer a, xgumoias. x2) 2) dy d $ Dior] 
qc xguomziéiy , T&v Ud xaxoMo 6n. Ai 
Yol: Ell vu! cóaorí pua quA, 
ueougu! , Qu, mévg lu) qietora. QuAgxlu) 
redu , edat io pg. 10) ego 
d o)airieor , xj doNudroy à tá egt, x2) 29 
quid or rnc duzpriag dpyh d/à Aó90U 
9m). A' xU d ANO bfyosprlu Zuug- 
XO lui qíoglo T6 góua Lu. C e» molo 
xgipd 8o 6mohet ; vir dp o) T$ uior. 
EN T3 ZYZTHNAI TON AMATTQAON 
ENANTION MOr.] A ZZpraN» d vu£ ta- 
A&, v ddixér Fanysiesus a , eu) dd el 
Moa d'ingio , cóc Tor Ziusel , 9 moy Zatsa. 
E» cyyxpizd 29 durd. 78 xelraroc pi aJi- 
x&y, dytgpsteDoe lu o disb. aivíag sreieg- 
tl Ov» dduxeis. O n ev paugd , qno, tm- 
qí3vro, o TV i10 , dyuvrac, u cesue- 
tp». TÀm 39 26A, c d*a.9d v irimrep 
sul à napi Yi d wa. doxéi. dado $). 
hin cuz art O uoi 78 duapvas , wapu- 
Sec evesc Tuc Adopus , ioinza a dr np- 
Edulo 2p Hja9dv. H' dE d3aSdr 
dvyudyur , Vrel d dé aexpirust «v6 







POTUE. 


. 
iISESSG Ix n CvsroDIAM VIAS MEAS.] 
e Decteui, inquit, mecum, non fo- 
xc lüm opere tenus non peccare in 
eum qui me afficit iniurià, fed ne linguà qui- 
dcm obloqui ipfi; eó quód conuitium fit ini- peers 
tium prauz operationis. Cui ergo aliquis non eria mi- 
vult malé facere , huic neque dicendum cft """ 
malé. Quare fübiungit: Pefui ori meo cuffo- 
diam. Maxime, inquit, huic cuftodiam ma- o;maxiwà 
iorem adhibui, fciens hoc ad a&um pro- dap 
cliuius, & lubricum membrum exiftere: fi- 
quidem omnis feré peccati initium eft à lin- 
gua. Aquila, Mus. facfus fum ; Symma- 
chus, Pefui cuflodiam os meum. Et quo 
tempore hoc fáciebam? Hoc enim eft 
potiffimum. ] 
CvM CONSISTERET PECCATOR 
ADVERSVM ME. ] Peccatorem. autem 
nunc vocat eum, qui iniuriam inferre 
conatur, fine vlla iufta ratione, vt Se- 
mei, vel Saul. Nam refpe&tu eius, qui nul- 
lum lzdere decreuerat, peccator erat qui(- 
quis fine cauffa Izdere nitebatur. Quando 
igitur , inquit , maximé inítabar, tunc file- $iestium 
bam, nolens me vlcifci. Hoc enim ait 4 jxpremens 
boni: quoniam lzfo videtur bona effe vl. 
tio. Vel, quia circumfítabat me peccator,mu- 
tus ad eius verba. effe&us, filebam à bonis 
quz narrare inceperam, Vcl à bonis dog- 
matibus, quia non oportet rcfpondere ad 
] verba 


MENTA 


720 
verba litigiofa. Vel hoc. modeflé dixit , pro 


- 


Riv pA- Dialis. Vel, quód non effem in (latu bóno, 
TRvw. fecundüm Syawnachum , neque, haberem 


dra coli. 
benda. /an- . 


"nen 


.in igne accidere folet : 


libertatem , memineram dicentis : Peccalti, 
quicíce. Vcl tilui, ne dolor quem fenticbam, 
ctm à peccatis liberabar,innc üaretur proptet 
conuitia. Vel, cdm contifteret peccator, ab 
ipfo conuitijs ifnpetitus, memineram peccati 
quod patraucram;quoniam própter hoc con: 
uicijs laceror. Vel;ac fi dicar: Licet non vl- 
ifcerer, fed filerem , haud tamen animo 
eram bené conflituto ; fed tamquam homo 
«onturbabar & dolebaos, 
4. CONCALVIT COR MEV M. ] 
Cüni irafcentibus pracordia accendi fo- 


8u TN leant à fanguine ebulliente : Concaluit , in- 


quit, cer meu», quód nullius mihi confcius 
fim iniquitatis. Ec recordatio aduerfitatum 
inftar flammz accenfa eft in mente. mcd , ac- 
tamen fuftinui. Redé autem dixit id quod 
calor enim ignem 
antecedit. Primüm igitur concaluit, dein- 


de exarfit. Pro co autem quod legitur, 7» 


meditatione sea exardefcet i ignis, alius legit 
Inter. recollgendum me. accendebar igne , 
id cfl, dum virtutem. meditabar. Manife- 


ftum eft autem, quód propter malorum to- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ipdiorrax Ay. H' d ehudk éizm , dyr 
TE xgadl v H* qo ov ir djasd ig Xvuug- 
ath und mapincias Vn , iptusiplo vi 
95m Qr lu diy, Wovyacw, H' iz tyn- 
cu, Um ub T) dne , $3E dies 
Vor , iin 7D] auapmud vet dzmpbarry- 
Ibo, dvaggnizn dY. diy diecidiowr  H', y med 
cvsira) Tür duapmaMbe , And oesu d pe 
Var! aon! , asc G^ unSeionc d uapsías vA- 
St eic uri ulw, Cn rum tera Aeidopejua), 
H' der) 5$ , xg zi Quo) uà db Ov, 
dX arydv , éx dU imum xn dfzroiar 
d^ ofa ai J'ogmoc aegro luo v WAoouw. 
J'. EesrMANGMH H KArAIA MOr.] 
E'zresdÀ $9o€ voi; óppa ond pon, dvd secet, T8 


: GERD Is &) Gic aua C aitLerr Os, 


i9ypuay9n v vapd ja pte, rzir, 90 TE und 

tav dd iar quocl ea) . LZ n uum " 

raria » SENTIS ugi x7! dfsoouaw , ojoy 
Vg , € Gua dnapriegun., A roD Su Àv 
ei pns To 5o 78 mes cu advoy* aepry&) 
33 T8 rede ft áp. Tlos?rov dv iupudo m, 

Ciz EAT m, A's) d, Ev ei perm n 
CxxovDíowra, mOp* Vrip De , Gr mu! dia mo- 
Adr us dps Gulw vro, 9 dr] 38, aM 
Jm vli apali. Aí 9 9n 4j 20 
dn£waxias , p voit iugis ap^ yy eet. 
xgU 9n arÜp. walaqo yen 5 ai Nra| xg) 


lerantíam in vifceribus meis accenfus (it ig- 
nis; nam triflitiz: etiam. (an&dorum animos 
adurunr, ;fed nihil demum ex furore iráve per- 

Pál.4,5. ficiunt. Et hoc eft, Irafcimini,e nolite pecca- 
re: nam omnino iracundià non affici , füpra 
vires noftras eft, & forté non in noflra po- 
teftate; fed illam bonis cogitationibus vclare 
poffe, fanctorum eft. 

j. Locvrvs svM 1N LíNGYA MEA.] Iz 
lingua mea, id eft clàm & fufürrando, & non 
ad multos efferendo. Q uid porró erat quod 
loquebarur? Tempore inquit, illo quo contri- 
ftabar,hoc folum deprecabar, vt notum mihi 
faceres finem calamitatum, & quando quic- 
turus fim;ac quanto tempore füperuicturus,vt 
dum fupputo, quáro quidem tempore patior, 
quando veró liberandus fim , aliqua fpe boná 
fruar,fore vc mihi fuperfit in vita mea refiduá 
aliquid quietis. Vel fic difcere defidero, qualé 
poft illa qua mihi accidunt finem. adepturus 

vita noftra fim. Cim autem temporancá vità hac prz- 
Pe c grauaretur, hac dixit, longiffimam illam pu- 
tans propter moleftiam,quamobrem tempus 


quc 2] dius loydg d^ dx cit aie2G 
d*raj n 2]/ ix Svuz Q ópyic, Ka] iri é 
7? O' py x, p duapnéveri 00 1A 28 
phhd* Gc Ji£acx ed àpyls, npfirme L] 
xa iude, yx Gp ru rod m Ài dva 
ko iTew d us'a-S rol; eic Tà diuemror 20947 « 
Mupic, Wpixsoy Gi d yioic, . 

&. EAAAHZAEN FAQEZH MOr.] T5 
9Auosn us, dyr) 78 Wpkuuo: , nd) iluoi ar, 
C uà eic mo^96 Zaqiepr. Ti di v8(o lo à 
Dau, E' Tof spipd , quom, 9 kr TÀO 
Uovoy apta , reu ima uoi Tà 7rkeac 
4] cujtoes?v , eróri mavecua) , C 7róooc o 
xedrot y. EanlAoto , iac ovo ap OM, 
ar5owr LÁ) xyefvos 7r dopo, Uri d i a0a- 
)eouaj- xrheouaj ma neve là iride. , aic 
ae AN erro dun pol mvoc ditto 6 08 Cof 
Uu. H' dye oleis ail a v) 7éencicay 
AQ TX suu Ge enwo(a gi , oiu TAG T4U- 
Éoua.. Baeovadp Ov 91 al). exesawaiect 
Col) , aU(x "Étoa ,. aerial üunl) 
pdpbp(ON 4a T? imaxDk, D recur) 

euro 


HONLOPBS$ A L.M.VOM . XXXVIIÉ 


duri! 10:885 d ana ye vetas) Vró9en 
Tla?guedé di 28A rac Kukeac aund , avr] 78 
ea aea uiro mdplass perécy 23 6 trao 
juge, atii guer 90. grise ipa aurai w a8 
Xcaecmd S'üeiovi 12,39 mbáse v]. ovy 
odsirs doabal Gri csiori an 9), maMugat; 
boi vis id iO vier s pr fer jedyor v 
Lot. diaonc i 2o stipes. üt 
Mos X De vif vi hodic 
jiviprs a icm &e cuisine à del arr 
fis, O Bes Ge Yn, Vds om2u- 
eiie ld coca a dpsegumo Binci 
dix sie dfi dossensc mu. eniorusu d 
Bhger dried. muiped 4A uc sri a por it, 
Loic: H'smAgicac dor 79, a) Trac, € 
wei be SÉ aiponiuy. | Avril QV OB Pateuow, 
à Xvpuécy Qu; 5 ioc ma: 7 yo esi m- 
^o (Ko: wd irt mei aii Solar idiom 
Tu. Ka] ekAEW, Quz, 0n v Carle: ud 
dy O4) m rgisrs(ie amice: irri 9, 

Jideu. TQ 2 abest Quae , Sea 
A Ggusesoud im € ed Ea. Hays 90 72 

"il res moie, p ud. ome: 6 T. p Por , a) 
Jg ai layer Qu Coli. Matta mc' pg (da, 
dud, x, TW m piso va oro; D$ 6 aUo 
2» Can ag Gin , i iausd aQu- 
yas ose. 

e MzNTOLCE:IEN: ritos] T? $uA- 

js eic e 1, mata uet xir di. diyri 
Mr» douwlldic- oi d'à apium Cim», 
dc x 33 Ala): : Bs erad d eimréiv, 574360 
p5:9 Qv Td asesino, a coi 1Ào Urat, 
dd gb ti6 Zo eieori Lak. A*«uAa , (lae 
al3epm 2 ienhevip Qe: Xiumay Os, 
D aiS'ezm De oc H'n gj OP einn 
oppeaupdDpouv , aos 83i dfattper o aides. 
qo6 La, xe) Tua )9 xdaciey » Q/ac, 
Vacjpéi, eg) dar Sei die vd opua. Kaj 
(uu C xuxd., Qnov, T dvo «d; TU Xd gto, GP 
sare, C deat ; xg) Juvaztias. 

y. KAt NTN TIZ TIOMONH MOf;]A'- 
71 8 Urt. prs. MÀ 99 9 V suci; un 

eta es or, a1] 5, cod c8 ty wt 6), 
unm E T O4 c8 2 onllelas.. Ai &71- 
€fgl, Tc9 zacd? 7) dvopadv ps poti ua. 
üpro, 53 por d'udace TETo pbi mq. d- 
maX dz, us vj) C» ais cipd cuu qoegic. 

Ü, Oxtia0x AorONI EAQKAZ M01.] 
Ava guGdW wu C coeoopío, A' pesa 
Ó 434A. m piyrAm GuuAWRE, RU) 

TonxysL 
o 


72t1 


liberationis eias (ibi notam fieri defiderabar. * ici 
Menfurabilesi igitur vocat dies cius, id eftbre- sus pA. 
ues, menfuürátós: maAaugàc enim eft menfüra- T&v. 
Nàm cüm vite refiduum finemáue calamita-. 

tum fibi norum fiefi poftulaffer;confequenter '.. . 
fübiunxic illud; »enfurabiles dci dica Neo ^*^ 
que enirt inirtietifum mihi tempus vitz def 
niuifti fed nienfutá quadaavitlad eircumfcri- 
plifti.. Q ualilumque autem fuerit men(ura 
vitarméz,nihil eft comparatiorie cui, qui feima 
per es. Symmaéhus- autem legit hoc mode, 
Ecce palmarey dedifli dies meos ; (P vita meá 
tamquani nibrlipn ante te.Per hoc autem de- 


'clarauit humari vitz breuitatem; Vel vaAa4- 


gscjd cft,cum Iucta,& labore, & agone. Ces 
terim pro fubflantia, Symmachus habet 
viti nita; Humana enim vità tihil eft ad 
dimnam zternitatem. Et quid dico, inquit; 
quód.vira mea nihil (it? Verumtamen vni- Prifomtia 
wer(a vanitas. ld eft vniuerfa hominum 777 Jr" 
natura , diuinz comparata , nihil eft. Om- «nrmiari 
nia cnim humiana vana funt refpectu futu- 
rorum, & «gnnis-homo viuens. Vani. : 
ts. quidemi. fünt, abimalia , plantz , & 
ífimilia: folus autem: homo .viuens eft. prae 
iflis particeps vitazimmorcalis. : 

7. VERVMTAMEN IN IMAGI- 
NE: ] Vox éAjmre triplex cft. coniunctio; 
ponitur autem pro cerz , ver?. Alij dixe- 
rant redundare , ficut ^& sAlw. Vult autem n» in - 
dicere, quód omnis labor homini non al 
fit de vera, fed de imaginaria vita, Aqüi- — .. 
la, Omnis« homo ertílus ; Symmachus, 0m2 
ni humo flans. Siuc quàd ab-.in imagirie 
pictis nih] differat, homo .viuens: nam 
ram: horum: quàm illorum matura fluxa 
cít, & colorum inftar deflorefcir. Nihi- 
lominüs, inquit, mouent omnia furfum & 
deorfum propter diuitias, & honores, ac 
principatus. 

8. Er NvNC QVJ£ EST EXPECTATIO MEA?] 
Id eft fpes mea. Etezimjnquit,fubsf amtia mea 4 
apud te eff id eft, te habeo quód fim; confe- / fira. 


rs De 


quar igitur etiam auxilium tuum. Quare fub. 


iungit, 4b omnibus iniquitatibus meis erue 
mc. Tu enim folus potes hoc facere ; libera 
me à calamitatibus in quibus verfor; 
9.OPPROBRIVM INSIPIENTI DEDISTI ME.] 
Repetit ea quz: dida erant in prooemio. Z»fi- 
picnté auté vocat eüm qui maga minabatur, 
l Yyvy neque 


——ÀÀ— 


———————— 


——RU"sCÓE——————M9M—M M —— ———————————— 


EXE. ——————— 





222 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVYM 
8 cc aal Gpduor 7 adero eac QV rtu, itlyim 
Tera) d 599 Zau) y) T9 Seu 3 *) dp, qon, 
SyAauyr (Gv avra promxcer Gnuisog Cic pg, 
dAW Cu£iro 4A Eme , Quam y drei) wal] 
aneid ior; E»« ài T, E xcMpos & lw xui ex 
yroi£a To cj jiu, Um aw frio mguc, wrist, 
Auao€ ut Vilkagac , xo) dic d vpumpyoc lal 
érgouy di eur 75 Quo EAiguou ,. Hu 
muc: E09, Qnow oh cpu ; n y eUye 
alpron. aad viia! pus ovuCair], hin 
mrydpor s 6d e Entiowr T Qok2reias fqu&r, 
O9wr x T9 1/5 080r) Co baeo. Ari iso 
Sg cu aivaf , Yaecinas Ya ia 


COM- ot 
wixza- Deque humana natura. conditionem atten- 


nivs rA. dcbar. Innuit autem Saulem ac Sernei. Te c- 

dd da nim,inquit,volente ,ille mihi infultauit, Ac- 

injipicmia kamen illi quidem , inquit,talia minirabancur 

ra^ & exprobrabaut.Ego verà quid? Obmatui c 

wibbswr. nop aperui os meum, quoniam ti fecifli id cft, 

Ijfc me pla(mafti,&, tamquam creator, infi- 

tam naturz ' imbecillitatem. exploratam hae 

bes. Vel fic:Ego;inquit,cüm noffem hec. mihi 

permiffu tuo euenire, magis fuftinebam;quód 

fcirem inde mihi auxilium adfuturum, vnde 

«rat occafio plagz.Idcircà à te peto,vt plaga 

tux à me amoucantur : fiue pollulo moleítijs 

liberati ab co,cuius permiffu mihi accidit ifta 

pati. Symmachus , epprobrium infipienti .me 

Jffatueris me; Aquila, se pofueris me.Plagas au- 

tem intelligit ram qua extrinfecüs per tenta- 

tioncs,quàm qua intrinfecüs incumbebant. 

Nam füpra.modum triftitià affectus confpi- 

citur, vti & Apoftolus. Ne autem nimiá tri- 

ftitià abforbeatur anima. peccatrix , incraf- 

fatur & carnalis efficitur... Quocircà fcri. 

Mah, 15, ptum eft; Zmcraffatum. eilqgnim cor po- 

" puli huise , C non fufinebit. Virtus au- 

Xzech.:1,tem attenuat, vr in Ezechiele , liquefadz 

di funt carnes co&tz in lebete , vtique immiffz 

in illum. 

12. IN INCREPATIONIBVS PROPTER INI- 

QVITATEM .CORRIPVISTI. HOMINEM. ] Ec- 

D  cnimjnquit, fcio flagellum omne tuum ten- 

las b. dere ad correctionem & emendationem. Sic 

petug enim attenuas & maceras mundando à pec- 

catis aniniam, & delicia increpando, vt tclz 

aranez fubtilitate affimiletur. Beatum autem 

eft, à confcientia compungi propter pecca- 

v. Sed qui hoc, inquit, non intelligunt, 

fiue qui nefciunt hoc ad vulitatem. co- 

rum permitti ; vané conturbantur ac per- 
celluntur. n 

13. EXAVDI ORATIONEM MEAM.] Ve- 

rüm cgo,inquit, cüm huius rei cauffim 

nouerim, rogo vt difciplina viribus meis at- 

temperata adhibeatur ,.ne poenarum exceí- 


(us fubftantiz mez fiat abolitio , & non cor- 


1edio ad emendationem. Deinde etiam caut- 
fam edifferit : Quoniam aduema ego fum. 
Non enim , inquic, perennis eft vita mca, 
vt tanto fupplicio par fim: fed cüm vi- 
tam habeam  meníuratam , corre&ione 


menfuratà opus habeo. Quarc fübiungit: 


LJ 


um TiC ud. ' 
srydc o*. Wait nivol dau2Qar, li) qj 2a28- 
try Tap. U wg và Trdeyees suptycpkon ust. 
0 Xuuuapt Qro , Oreidoc d peovi pim Enc ut 
0 A'xíAac, t3 ut Ma gra; di mtm 


igoSw Vameglpas 4/3 7). sreieoc i, 


vu4 trdoOw. TO 20 "ad Miror Avec 
UQoegraj, tc xg) ó A 7róso Ojo. ^ Miis dV 
aij aesosotípa Jar xorumo 9$ 9 duapvdl. 
yeu -Juzch, sau?) y eupxivas, dh pi. 


9exilay EmuyuwsSn jà» xapdía TE Ag 


Twra, x) 5 Uu xoGruciym. waperi dà Aenffo- 
yet, dc Co Till, SE rui xpla , cn 
Arras T. ru! 246m, os n -— 


Sé. 


I8. EN EAETMOIZ YHEP ANQMIAZ 
BHAIAETZAZ ANerPOUON.] Kai, qu- 
cir, VXisupa] Un grácu. cw agi, 50r oai 
dtía ima) xd) Darnolod. Ocri 99 2«51U- 
vec Q mue , xpSuíepr 1) dugpmpan 
L7) dead » Xd) Oi yan và Vifacpiya, 


e ica dem aii Aedfomm mapenait ax 


Maxdgyor di o ip dQprprimu Am guueidf- 
ewe yotsvXr,. AW. ci uii a8 ang a uot, 
Qna , mu ón EX. dipAeía alu) aliviar 96 
av yupkotuc 2x ei d ore , SvpuGéy?) ng, u- 


eserra udalw. 


Pj. EIXAKOTZON THX IPOZEYXIHÉ 
xor. ] A?W éyo, Qro eid ac clio aivíar, 
eXoura?d cuuptreo Era ql vraidcias 
Tj igit uu y ra p ro pCaoAoy TY/ qa 
Suud me, dyzletow T8 eiraí uoi ofjonras, wg) 
& 7rald dlc mese fevriocw, | EIG gj cl 
uivías 264, O'nó 7raegmot , C6 eiyu, 


OJ 58 digito , rcv , eic 70 Éui , a 


&apxkam «vesc sveuialu) mutsolap * do 


n Said vol Beo , puse ny lo iei. 


Aue, Y rl qaad eia Varoplyem, Aib imd, 


L 


A'rtg 


LI 


IN PSALMVM XXXVIIL 723 


At ust , ha avavduEo, qoi (eic. VxsQia — Remitte mibi, vt refrigerer , &c. Subleua, cAt1- 
cót uot, Qno], d'ianoia Tic cvuqoegic, i7r]- inquit , Domine calamitates meas, quia xixb ei 





d» à 94ra1(B» fruups aporaou, , C eicd- — mors parata eft me rapere , & fenfibus pri- SS 
rau vo ias du yay ; t9u Ao W7rae — uare; vnde mihi in pofterum corredio inuti- 
Jeía drirmz 6 ur. lis exifter. 
CATENA PATRVM 
e, ! 0 1A1607M,] AeaNAz1OT, PSI IDITHVM.]ÁTHANA- 
Y«eg da oeme Uvrag ye 6 Vds i s11. Idithum cüm facer can- 
SoUu , d) eresQnmxii yer Sx ror cflet, & propheticà grarià 

umso Qe, &dlu) draGdW^) *versw- — ornatus , ad perfonam ipfius Dauid de pec- 
TIC eiptieyv 7 AaGi S Eoupho epi w cato confitentis cffingendam , canticum hoc 
TESI duepria. cdit. 

AzrrriOr. H' avegyeoth di nude cic To ASsTER11. Infcriptio nos in finem mi- 
1129 materiel , dión c mul nbi 0ic— fit, quoniam in fine cantici dicitur : Demizze 
4d ic cipyray , dvec ugi, dvam]iEto eed 8 p — me, vt refrigerer priufquam abeam, c am- 
retiathw. éxém uhvrapbe. Avicwec plius non ero. Petit enim peccatorum ve- 
93d, dug gnav qv yc d'Eyoi, € Waoxeipémis — niam confequi, vti & fan&is repofitum in fu- 
(Gi, adore aj alo Eeooc, turo refrigerium. 

€. Ema: oraAz2 TAx OAOTZ MOT] |— 2. Dixi: CvsrODIAM viAS MEAS. ] ATHA- 
AeAwAZIOT, A'gródedue cuqh, idbvudpsc  NAsir. Hac cft euidens. confirmati: cordis 
xopd ias. demonftlratio. 

Hzrxior. Iapr) s£vo eeopirm xg) du HrsvcnH r1. Decet hoc omnem Pro- Doer vi- 


, A. n. , « 1Á, verbis 
dioxd o crimi, vic onelas QuAGTTew 6-— phetam & do&orem proprias vias cufto- ,/ orna 


Jc, Dod esc deduc wo) Ti cmo;tas dire, fcilicet actionum curfus & ingreffus, 4^" 

TÀ| «eur , G'ew jp coxurag elc xgxías ita vt non declinet in vitium , non aberret 

wrd' d uapstéven Gy AMlosy, Grarría vc i- in lingua, dum dictis agat contraria. Veré 

aur). Aioo:& dfexreurridpor. A'Mapri (59 enim linguà peccat, qui quod verbo vi- 

dude ci y2olran 6 md Ayo xamoopiy | tium coaiguit, opere adítruit ; ex quo illud 

3 wgylac, py di asalu suvisdv, d? &1— confequitur, vt vitz (uz inftituto doctrinam 

&u1 li) ucsio 24?) , 6, 7T fau. didaxaMas Ti — ementiatur. 

moureia dot cdp Ov. OnicEN1S. Cüm feré omnis pec- Anteem- 
Qrirrxorz, Ere) qii» eom; d- cati initium fit à fermone ; is qui fla- xn 

abptiar apu d/À Acoov V) , 6 QuAeZay tuit. cuflodire vias fuas in fermonibus, "t 

«ec9uAp Go Tic 8 7 26r óósc du], coníequenter etiam à peccatis quz. opere 

dudAuSuw VEd 0 xa Supstou, Pav T) 9*' committuntur mundus erit. Pecc4ter au- 

Gipylar ZjopmuaTer, MeTàd 7$ dp9esu tem cum articulo hic etiam diabolus in- 

jt dugpra^ i, Q érruSu 4fz 60 Os, À € telligirur, vel malus ongelus qui homi- 

& muezv vu aí9esi o mumeé« 454» — ni adeft, Quando igitur quifpiam fibi in- 

Aeeray. O'nur Sr vl; eve?c apro €7» 726. dixerit euflodire vias fuas , ne peccet 

idis Qu)a Eu dund , 78. Mà dpuapríreo &8— in lirgua fua, & pofuerit cuftodiam. ori 

^wosit, x, Süra) QuAExl ér ciam durd ,. fuo , tunc peccator confiftens aduerfus 

* TwugÜya cuvigo up (Oe 0 du; Tu, penitentem , priora cius vitia recenfet, 

Grasrioy 5€ perosri (Qe, drapuprion] TÀ ad opprobrium eius illa in. medium ad- 

we/meg, EA óredisuis (terr &uTE cit ducens , vel etiam iftiufinodi comme- 

pic, 8 Y, apja2 lou fa T) Vc c*e5  moradone titillae volens . Cüm igi- 

SiAan. OU 9nd quodi T dugpTI- — tur peccator hoc. modo confifteret aduer- 

^i Gao7rór us , xaaÜci, «eje 4c Moyu;, fus me , ad fermones eius obmutefcens , file- Sitio ra- 

iacu, do. dr iipzdualo Meyrdoaldv, à bam à bonis quz narrare caperam, fiue ^ 

lonwvsI. Yvyy à bo- 


oO 


724 
c&Yr- à bonis doctrinis. Silebam verà , inquit , 
N^ ?^- ne dolor quem fenfu perceperam , cüm 
E! peccatis liberabor, innouaretur propter 
exprobrantes. Quomodo autem peccetur, 
exprobfantibus paria referendo beatus Pau- 
Kon. 1:,]us docet : Nulli malum pro malo redden- 
i tes. : 
Turopomgrrr Hzc autem valdé 
refpondent js quz ab ipfo in hiftoria dida 
1 "ud 6, funz: Dimittite eum maledicere; quia Domi- 
nus precepit ei maledicere Dauid, fi fort? re- 
fpiciat Dominus bumilitatem meam, c eruat 
me bodie de manibus. inimicorum meorum. 
Hoc & hic dicit. Quoniam furdo fimilis fui, 
nihil penitus audienti, & meipfum humi- 
liaui, lucrum hinc expe&ans. 
3. OsaMvrvr, Er HvMiLIATVS SvM.] Hz- 
Insielim- SYCH11. Vides quomodo primum per inobe- 
2a reni-. dientiamobmutuir,& cüm obmutuit, humi- 
nem descit, ? ) 
liatus ef. Nihil enim zqué hominem depri- 
mitac ftupor fenfuum, & deinde inobedien- 
tia. Aut eriam proptereà filuit,quoniam à bo- 
nis,hoc eft à meditatione legis, quz boni ma- 
giftra cft, ceffauit. Vnde non immerità reno- 


uatus eft dolor peccati: fiquidem vulnus à 
peccato illatum, grauius cft, cm à legis me- 


diratione nos ipfos fübducimus. Fit quoque 
depafcens vlcus , tamquam nullo à diuinis 
praceptis appofito medicamento.Er ideo non 


ftetit in filentio, fed cüm fe collegiffec ipfum: 
abiecit, tamquam rem animz. perniciem ad. 


ferentem. Hoc igitur oftendens, fübiunxit: 
4. CoucALviT COR MEVM.]Ont- 
prune, € E NS. Ex verbis peccatoris aduerfum me 
»* trm- confiftentis concaluit igne accenfum cot 


pat an ma- 
iig. — meum, & iftiufmodi calefa&tio intra mefer- 


uata fuic. Alioquin is qui perífe&um habitum: 


&ccepit , non mouctur omnino ab ijs qui ipfi 
maledicunt. Dolet quidem, & cor perturba- 
tum habet; nonita tamen, vc ex ore verbum 
emittat. Quin & diuina;inquit,eloquia medi- 
tans exardefcebam,vt quando Cleophas dice- 
lw.:4 bat, Nóae cor noflrum ardens erat in nobis? 
Yd concalefcebat maerore , & non loqueba- X4 


P(al, 4, y. tur, iuxta illud: Ir afcimini , c nolite peccare. 


Nam vr nilil ab 'ira patiamur , fupra vires 
no(tras eft; confideratione autern illam füp- 
primere, poffibile eft (an&is. 

Turzopontrri. Hoc Symmachüs ita cft in- 
terprecatus : Excalefacfum eff cor meum intra 


fia 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


e£ doaldv J'oyudvwr,  E'coyera 6, trov, 
Umtec uh To dA uua , 8 CIE aliave Vxor, 
Tra Th djspmudTer dozyarvoUlw, 
dyaxcmion , di cy. eiveidiot. Viae dit 
dicgprivew ul vol, reid iL uow drngipsr, 
0 uaxatg1oc d'idiew] TlaA ^ , dew pndwl 
xgxtor ar) gas Serod idovau, 

OroanrnTOr, X00J ea Ji mma Force 
Tl; £y Tii icog la Var. ard. cipi doi Api. 
Tt üvri? kg(a eat, Um 0 xvg1ot toessirata 
utl xgxoho, € aby AaGid, ci dc joi - 
xve1 alu) vazrehsuciy us , xg) CES raj 
ut ahusegs Óx verde Ti) £0esv us. Tao 
xirrmiUSu AA. O nxato ixree mayTiAde 
8x. dusorn, xj (aret UAR TOY j76 Ore] - 
Ow «esca, 

y. EkaeneHN, KAI ErAnriNnenx,] 
Hzrxior, Ops jm aem» Jg c-4- 
xoiic Gxoqu 9n, qq) xu pu Oei e irEoTema 93, 
Oudb 5à. Ze rur enci air alere à a. 
vaucwoia, Y, Groaxot a? TO. MH wg) df 
750 ig iynctr , ee doaliav , nüic ust d'v- 
Agd hri vóus 18 doaló Jiduoudou, vraucd 
tp Ov. Ow dritguin eixórac T) vic d- 
Arias dDcjupe Bapi/megr 59 à cvuGdy 
e duaprias "udy teoUjug , day d T vos 
tabo favis Derocfauidyp, - Tira, 9j vo- 
pt daptp sidwot aro 4 Selac CrmN Ei- 
mOwudpe Qapuduc) » ormddy Veieuraj, 
Bubzrsp six Uode rl) cola), dA. dya- 
Whjas avcl) , dc MlozotÜsess Yarucum, 
dn dv sivo, oret EHyanfly* 

ó', EeErMANOH H KAPAIA MOT. ] 
frirtNors, Ex 7]/ Aum T8 cU dor 2o 
ggTwünOy ps ditpru^g pua 9m da. 
muem Sign 9 vapdía uu, 9 v roavm Sip. 
«uot Orrée ux iquAd^Dn, do9voc TY ma- 
Aeías Vy ds OaGalv , d xciv) arma 
Vae? 71] Acid oesutd pium wr, A'vy£i ug, 
ez] Thu) wopdias yd rxeas Gul lur dow 
8x dci € edbaripela su cbuen Myr, 
Ka] ptezl d, tnc, 3. 83i Aba , Cu 
plw, ecol abi KAgiózras Aere, Os 8 

xpdía Y4J eps là iri. H ip- 
M9 T AU, xx Wd, xr 7 T? O'pyi- 
Üu£n, t2) pi duapraytzs, Tb P 29 13 mra- 
Bciv a" àpyst, wpeiosov 1 aU Sudz. vb di 
o ^oi ud , vol, d'yioic E23 kguxsov, 

OzoaarnTOr. T8 7 6 Xuupuaryoc Pre 
ipunsLosr, E £p m »kopdía ua erroe 

ua, 


IN PSALMVM XXXVIIL 725 


us, à TU. dram ps deatgióluo moe f. 
A'yagu yum wo dóe pmo P digo prag utis Taf 
qd dÜuuias érmu ez plu mel. 

f. EAAAHZA EM TAQZZH MOr.] 
QrireNorz, Ie9c (Dp ? djeapranór ino 
Qa/2n, "eic d'à Suby GA 7l à doctae 
Auwoxv.Ka] 0 "a2 yrmoia d'À evesQies" Qez- 
viue, yAosn Ti karl. AgAG , 78 dox- 
ec t9vygsudpiw ; y^uosu doppia AgAsy- 
7(B. Trolgisón gi, wo] EC. TS QUO, Qu- 
ev , apza Ap Ov vd ad Seemivlo Cul, 
cia wg) iau. To d vro ri api to 
gio eicoa] 58 vi gl. Acizri avec dra 
mÀrogzw vwAciómr (Oi. 

AxnxrMOr, O* A4 moicvoy Ée1, Ai 
yapripieus &» 7roroic, € ca mojdUnc 9à" 
luo) zàaryRe , Aormty ài efe, dvlpserime u- 
xeoluylag (djs. Alu) vx Gap dd c, do 
Wokuat , wo) 3p *yAnioyn* olo Tv CP Jíarons 
oraíeus tn uot 5e uie Quafi To Tiene, Y Tf 
iz ux Tos diei uis. Arno a Diod 52 4 cic 
Uma uoc Tl del Üre(Bu. "yractowra) Tí 
Ugtes Vyu* qwriew, Door Pero Nu7r dou] 
cic d Ent gy apo yii. 

KrriA40r, [T1 dv ictonzz, Qnow, 8v 
6 uoPoynpp luo vla) daegioon yov, cs 5- 
quu cxog xvpfa "Aweotoolus 2geCiv d. 
rau ti GoAor ood. ^ TuzVTI ry xg) xa- 
QUsivc, Ó «rg arre doy vd xn? 
Bio exeuurkov fa dfoyrd. ua QiGmaetat, 
Gmviby Tí $3 9 Uc ttrua 186 xam dperl,o m- 
Amt Gv , aec vb x? aluo drains (GU 
7ÀnuusAi uat (e , nd eit aSr xg) và us. 
mU30129 X ii gOuaw, 65w Facio. 

$9. IAOr IAAAIZTAZ EOGOr.] KrriA- 
Aor. A'yay gui tPricdr, dove C. pisos eu- 
gíoeu |gi xugys TJ papa y vor deiDuor" oi 
di 29 utjserid as ye; Tuvrac E21 T 3i. 
E7redi 7474 uov aí6 wüc ^ meus 
cei dS Cpariós eov MAG a) xg) d/2- 
y'usa, Tastho 42p M osuom evescn5- 
psover , 9 tab Xvuaoyov Tho d vac esti 
x2j df/zrQi Cm, Dion 59 cnéio eim. Kai 
volisoy €) mu od (70. Ay ondpor.Vraloszór pi 
xVe1s 77] rptpdv ua 737 a gan, ui vov 
oH ormoy d^ maccU on: Luc ua igucov , ira 
dup bokoue wid 5 Y9ior cune , yd 
Urücov VAEVzN cocóc Tl) xgT àperhy mw- 
Aene , xad o0 meu ceo y- 
Vécxeic , Ve utra; (Ou 7d; 3Mudgac 


me:c dum ego animaduerrem,accen[us fum cAti- 
igne. Rcdigens in memoriam, inquit , pecca- Mining 
tum, mcceroris igne ardebam. 
f. Locvrvs svM 1N LINGVA MEA.] Oni- 
cENIS. Erga peccatorem quidem obmutuit, 
ad Deum veró locutus eft linguá affedtus. Ec 
qui finceré fenfa animi fui profert , is linguá 
loquitur fuà ; at qui dolos ne&it , linguá lo- 
quitur aliená. Nofum fac mibi, &c. Cum, Inquires- 
inquit, humanam vitam aufpicatus fim, guum. : 
fcio eriam me moriturum. Illud autem quan- nirel 
do futurum fit,notum fac mihi. Tunc enim 
fciam quid defit mihi ad confummationem 
perfedtionis. 
AwoxrMt. Id quod ait eft eiufmodi. Cám 
in laboribus perfeuerarem , & mihi plaga in- 
tenderetur , tandem ex humana pufillanimi- 
tate locutus fum; attamen non manife(le,fed 
clanculüm, & in lingua: dixique : O Domine 
notum fac mihi vita mez finem, & numerum 
annorum meorum. Compar:tione enim fub- 
ftantiz tuz femper cxiftentis , cognofcetur 
quantà fim inferior , id eft, quantüm defi- 
ciam à gloria & excellentia tua. 
Cv & iL r1 r. De quibus, inquit, filebam, 
có quód non manifeftam haberem iulti- 
tiam , quzrebam à Domino cceritudinem 
capere minime dubiam ex iftiufmodi filen- 
tio & taciturnitate, ceterifque omnibus qux 
in vita peragenda funt , vt certó cognofce- 
rem, quantum adhuc defit mihi ad virtutis 
perfectionem; vt pro deli&i proportione, pce- 
nitudinem & emendationem oftendam,vnde 
fubiungit: 
6. ECCE MENSVRABILES Posvisri.] Cx- 
R1LLL Perquam,inquit,tbi facile eft Die die- ps4 58 
rum numerü mihi notum facere ;fcio enim te pem 
illos habere menfuratos fuper terrà, Quoniam »fri. 
omnis vitz mez fubítantia,quafi nihili coram 
te reputatur,& perfpedta habetur. Hanc enim 
fnbflantiam appellauit, vel,fecádüm Symma- 
chum, cozuer[(ationem atque confuetudinem; 
illud enim vitam nücupauit. Atque hoc ita fe 
habere perfpicuum fit ex eo quod di&um eft, 
Notum fac mibi Domine numerum dierumjd 
eft, refiduid prz(entis vita mez tempus, vt & 
cgo cófcientiam meam indagans, cognofcam 
quantum mihi ad perfe&am virtutem defit; 
quemadmodum tu multó anté pridem noui- 
fti; quandoquidem men(urabiles po(uifti dies 
Yyyy i mcos, 


726 


mcos, & omnem donueríarionem ac confue- 
tudinem meam habesexploratam. —— 
Oniczwis, DaAgidc dixit, eó quód ple- 
Din y^ ni fint tencacionum certamine. Vel ac fi di- 
N 


CATE- 
NA PA- 
TAVM, 


breue: 


pawi &— cat, breues ac pauci, & nequaquam cubitis 
-— menfurabiles. Illud autem , $uóffantia mea 
tamquam nibilum ante te , quali explicando 
fubiungit: Ferwmtamen vniuer(a vanitas, 
emnis bomo vviuens. Omnia enim humana 

vana funt refpe&tu fzculi futuri, 
AruaNasir Hoc itenim Symmachus fic 
interpretatus eft: Ecce tamquam palmas dedi- 
ffi dies meos : Cy vita mea tamquam nibilum 
ante te. Tu enim (ine principio cs,& fine fine; 
noftra veró vitatamquam quibufdam palmis 

& menfuris admenfuraca eft. Per hoc exigui- 

tatem temporis vita humanz oftendit. 

VERVMTAMEN VNIVERSA VANITAS, ] 

Hie: Turoponzrt. Omnis, inquit, homi- 

i a ^ num natura , & diuites & pauperes vapori 

fimiles funt: qui diffoluitur & temere 

ac fruftrà. xdificant, plantant, diuitias & 

iffluentiam congregant, & nihil viuen- 

tes homines differunt ab ijs qui depiái 

Hemeitá[- (ant. Nam aequaliter. & horum & illorum 

pan "^" natura tempore labitur & corrumpitur. Ve- 

rumtamen nihilominüs homines conten- 

dentes perturbantur : cm labore veró mul- 

to & fudore opes congerentes , nefciunt fu- 
turum heredem, 

OnicExis. Omnis homo viuensin imagi- 
ne percranfic: fiue illud quod Dei eft ad ima- 
ginem fcruec ; & ad perfectionem proficiat, 
conformis fa&us imagini Dei , fiue alterius 
cuiufpiam animalis, dum equus emiffarius,vel 
aliud quidpiam brutum moribus efficitur. 


enda Dibvur. Quin ctiam fenfibilis hic mundus 

fw". imago e(t intelligibilis: in futuro enim veritas 
eft. Homo igitur liber pertranfit in hoc mun- 
do , qui imago eft. Subiungit veró ctiam de 
particularibus hominibus , quód fruítrà con- 

Pref turbentur. Nam dum quifpiam füpra terram 

e ieme thefaurizat , nefcit quis habiturus fic diuitias 

ebrei tcm- i Ó iti id 

tu pu quibus adeó laborauit ; illo qui in czlo 


thefaurizat habituro diuitias fuas qua au- 
ferri non poffint. 

8. Er NVNC QV.& EST EXPECTATIO MEA?] 
OniczNis. Tu mihi,vt ferre poffem,largitus 
€es,ita vt ex humana infirmitate nihil dice- 
rem , vel facerem. Quin imó tu me fufti- 


EXPOSITIO. PATRVM GRÉCORYM 


Uu , Q mdeuy Valsugu, vl) iplid dyazeg- 
Ql) wg) 4fovesflul. 

OQ rireNOrz. IaAgagde eipié vol 25- 
prc s) T8 en TJ mee mede aya. 
H' dril à, feayeia , Xj iàdurai, C s 7h- 
29m utPáidpa. To À1, H'a'sucic uoo 
6€ diy coi mbr ca , douvei d'imyvadp (e 
UnACA, zl) Ti ciumarm ugriim, 
rc allegro Cav. graíra 59 ya ày wey. 
oic udiuid 501 «pio sov ut Woyro aigiva, 

AeaNAZIOT. TEm 7ráur à ZUM uo 
Em Fpustduotr*. V33 exc ariSuyuzic td'owgc 
mic? segue pe, Q 9 Biucic uu, uidi» drn- 
xpoc av, 00 4I 59 drapyac C dzrkegrn o, 
0 di utrtesc Di, olo" na o m9ujar: £ 
muAdisui Gxplewrar dfg Tiu mupid AA. 
ew T) 6)uyo7regvios € dyesozr irme Cone. 

IIAHN TA ZTMIANTA MATAIOTHZ,] 
OzoaaruTor, IZcz, Quoi, Ty) ailes muy 
$ Cvox, C oi 7Durivmc € oi orans dud 
toleaoi dfsAvoupo * wg) ex5i gg) una bw ol. 
xcdousm , QurdUuo , zurroY wg) "exusiar 
a Deci/ ugw . x2] edi T er eixan )*)ezu- 
pav oi Cvm, dfatipaow ai Üeseru. O- 
Mía 90 x) ré ru Xdxeliyuy 9» Quay, Vasoppei 
TU. »yeóvoy, C dfatÜeiperai, AW Üpacddiy 
mr dfsined rry) QoremirTi aua 
ASpor. eui 6v d moo d Xj idein sb 
mur dOegilor , si» icóudpoy dx icum 
xAweorougs. 

Qirirexorz, Tlzc desc dy dy ei- 
xóvi dfaropsUtra,, Voi à $88 meo à gam 
€ XC €, x) T0 cveyxoTTem c6 TIN T TU M- 
M9£0 G)« SiuGuluos d etucvoc 9v&, 8 70 m 
yos Cau, Yormoc 9nhw eric à dAA6 m dcos 
x?! 70 3320; odi. v. 

At&TMOY, Eixay di Q à irocxos juge 
73 vowTE, &'r vf. puiWorn 90 1 dne, Av- 
muni àv JfampsUera, al S esmoc 3s rd. 
TO TM xócuto, Üc ow chui, Evra^A d gj 
«bi Tj) xe wáes; aiÜox rur , dc ud- 
alu vuearmIJ/ on , Susuvej? wy *ydp mg 
Ea 56, dx old ví; (E vir Gm, S oroU- 
ww iarducw wAUmr, TE C» Weg] 9u- 
euvertori Gv, dratalptsw SEorog sov 1d ioy 
zs. j 

Á. KAr Nrw TIX rüOMONH MOr;] 
QrirrNOrx. Z uoi) uua, Qipem 4- 
xdeAcu. T unda cle alos inc d Gweiag 
eiméiy v1 h degauc, Xv Ài ng) rud éUeuc 


uv 


HUND OPSÓSIDLMYM XXXVtIIt. 


Acovir meg uti, qiiem VA aita, 5 aiduie vd 
daegra d4 Qboi ,.i C. Q9 aime d apre 
ema. I1a02d Dan dV 6 9vóceic óvesfuzpibr, 
deejc clo gh oju mi joel ora: sp a Ever i 
qvis. 0 vuU (a 2r , ex iQ iaurd cleo- 
autos dp x?! mi alonso sg Sud. Av- 
vato d Q 3 50 xg iro roii. dde 
iwi ut doXoi wepasidet , ax akvia 'mqtuds 
djouías. (is T8 po 0 stus ed: Myo 
imoZa , LX) 3f, 

. id, ÁnQETHZOX Am' en TAX MAÁ- 

STITAZ zor.] f&roanrmTOT, lxeréom 
minio Q. drnGoAd os J'ézmoa , mazew vli 
mud clap Mayor, Tul ooi 33 Tf uai. 
. our xgTwádAupa]. Qux eiii di 1b yenouy 
gui; uetus, dw. 4A yum m dnTaus urat, 
x) la1€4u5 c siprtoy, v5 cIeioyaiy ap sax puts 
lyon Ly og DELIS iii àduas gla vixen 
qii, Swag7zrelaac, oy eias - d vaesryuupirdl i 
qvis sspvosDpiaie. TaD(a oou "rap. iuaurTUl 
2o buluoc, eit dJio dior ops. rue drSes- 
wg UdP vea gieyt miesTr due men. 
juam. 

QrireNOYZ. Et ed) doo dd o 
uaciouy , dei dr Qn, Tic dad Pri 78 
dfexouaroQ us uasryzs , TAG T8 far 
Vnd 1s fi regu, xy vic ouo, 
qb 20 dp uér2gy Auri df Sood, xov 
qi» Waiso^or, ifrmte; vfi etosoTioa. ATI 
xarxmoUn. H' o(at » xoNtCum Ievvesc Mg 
Sn , xen] 6 wo^glituo Ov , xg 95 sug. 
voc L2. H' d ugpravuma dà dvyh masc 
«2j, 5 dk a piri Aesludd, & 74 T0 ouem 
xà; etas 4 uui. E'ggor $78 
Mifovem aure. A'zremateray d dedoym, 
Óou. d upiprebo (gaurd, d/À T0 4o ico xdy 
2a dy goiui^g Toy xdi x21 70 Gà H'oula- 
Yet» dog ym voasnen, Onci v (Mey xtv 2 
mud pot yi pdieryas Vrfioac, ng) rlad 
xSed. au , ug) shi mra Nuylu! oEemtas 
Atifupoudplm p ui qiAela Ti íauTüC xa 
$39 fpopa Tedror , el; ipnprine ceni 
e, e 

ANONYMOT, O 9036 Mas ómapogut 
Dy TEC aud éosma e T8 S uana, d xa- 
Supiitd ovk ornpesg uos lays vit "duy ais 
alouiat, "ap hc Q avoudidorray mox 
aJ opm SvoqiAcic ? 79. sompsboutrum ip- 
(gis y Tra vot Qe9TIAgxic pugnat wr, oiov 


727 


neie docui(ti ; ac ferre fecit; Cdm noueris cAtt- - 


figmentum meum, etiam imbecillitati igno- 
fca. Infipkentein verà vocat eum,quem anteà 
petcatorem appellauerat. Tradit autem Deus 
in:epprobrium ad maiorem confceífionem, 
quod ne ipfi accidat deprecatur is , qui haa 
dicir, vtpote fponte:fuá confeffurus ad placi- 
tis Dei. Póffet ctiam id quod fequitur in- 
telligi hoc modo. q. d. Nequaquam tibi vt 


NA PÀ- 
TRVM. 
Patientia 
eff. Dei de- 
nun. 


sudori iniquitdte meas adícripti vt alij. Ad 
hócénim numquam os mcuni ies jfed . 


obmutui, 

, 41. AMOYE X MÉ PLAGAS TVAS.] Tut0- 
DoxETI. Supplico igitur & obíecro te, Do« 
mine,ceffa deinceps à cafligatione : mulcicue 


dine enim plagarum confumptus (um, Non Deu ín- 


temer autem animaduerfionibus víus es; fed 


Jflar medi- 
4 cafligan- 


redarguens errata , & medici more fecans, & ^'/*- 


occultam faniem educens , dolores quidem 
eurationibus admifces ; attamen his qui fc. 
cantut confets fanitatem. Haec igitur me. 
cum ipfe cobfiderans, vidco homines ne- 
quaquam turbari debere. propter. res tem. 
poraneas. : 

OniczNrS, Eft & alia fpecies TP 
rum ,de quibusait: Quis dabit menti mez 
plagas tgm intus quàm foris imminentes per 


centationes? Nam fupra modum affici criftitià Nimia mi- 
perniciofüm eft,fecundüm Apoftolum, neni- sopa 


mio mcarore abforbeatur. Vel quando manus 
vltrix potenter fagellat , deficit is qui puni- 
tur, in quantum talis eft. Anima autem pec- 
catrix incraffatur; virtus verà fübtilem red- 
dit; & abolet quidquid in anima eft corpo- 
reum. Opus igitur Dei eft, animas attenuare. 
Affimilatur autem aranez. propter -fragilita- 


tem quidquid peccator texit, quantumuis 


tenue , quantumujs varium exiftat, iita il- 
lud l(aiz : Telas aranea texunt. &Sncrepans 
igitur eum qui docebat, ait: Plagas & ma- 
num tuam intulifti , & cabefcere fecifti ani- 
mam eius, ob vtiliratem ipfius propriam &t- 
ténuandam : nam quando delicijs fruebatur, 
in peccatum impingebart.. 

AwomvMr Fatcetur corredrices Dei 
plagas perquam vtiles exiftere ; vtpote quz 
purgent iniquitatem quz fe animis infinua- 


.uit; propter quam ctiam traduntur frpé 


Bodies Dco chari infolentijs maligno- 
rum, vt irrfionibus ipferum, tamquam 


quibuf 


IG. f£»; f 


Cerrel rie 
ers Dei 
plaga [fnnt 
viii. 


L] 


728 EXPOSITIO PATRVM. GRECORVM à 
kixeea quibufdam 7 fermonibas--increpatotijs? pec: — me Peyumudit 250i , braic'awTIg d 
rayas. €Uorum fuorum. - fenfum. operéfpiant ; & — Amador iuret, vg) Orrfowoy méra 0v 
3 fiürum veniam quarant. ' Nam -etiam idi — 96aplao, "Toad a 79 wo) Vo hu wa role 
s €irÀ vitales. animi vires; àccafir qui illo — famae dunaues; Ca timor?) 9 Millivorra) 
contriílaz-liquefcunt, & inflar aratesc«pttez — d'íww desinam d 7j Aoirirstr àurdy 
BUADIUE, 01 nli BhictLhicuhcp Qdexe oi VES VIRO. $E8 
-i233. ExavDT ORATIONEM MEAM-]T REO» -:7vy. ElkaKorrow THf DrOIYNES 
DORETI. Supplico, inquit; xibi Doi jexz wor] Groaurnror, l'irsba ve, quel; 
audi me obfecrantem.y & cim: I:crymisdez — Zézizd eizduucor zorvusutra , Q a2 dut 
Om» He. piccantem « ;Nón-enim habito, terrami :ve — zplas .dynGoA Era o; dde 28 poma vá 
pria propriam;fed.tamquam peregrinus incolo. E£/— 242, 4292 muegimmal y Gibauie eon ota 


*""^  eomodo quo patres mei,cüm parum. tempio — 2Ascíax ; GP doon iuiruc redran, iy Saa 
sís vixeriuy, mortem obibo. Permitteigiamr vt — mw mabEoputto :2vy xtlpsdor (ar: clam co 
quiéfcam, priufquam & vitadifcedam.;Egre(i — ju, axplv vcndy sin [ow "rien div. cA 
fas vcró non reuertar ad corruptibilem, hanc — Sar d$ éxdvacpiqe aedes. pour 78 
emo, vitam. i CC C s nbut E^ TEDELLD (Qr Bur. d SA . xt )p ssi 
sos C ORicrNIS. Qui rpenumerddixit/exums .— OriPENOFÉ, Of dohatué €in, TTAR 
tamen. vnitas opnis bosa s fatetur fe adue: pa ibn m3: ai Sos qe, óuoACy6i Tesi : 
pan effe, alteràm auteni quietis viram:agnoo — wa 6) jiriear dE (bn dra] pos oit, ^ 


fcit, & cum lacrymis rogar, vtrarus fitfecune — 42 daxglaw- ieercU orar x? 8t ras 
düm patres, zduena, & non. inhabitet vitam — eg exa'eireor 6) , x, 1 Cromi? ] ma 
przfentem. Nifi igitur, inquit,dimiferis mihi | esvan ofi. E d», fno, uh dti uoi d- 
peccatum , & refrigeratus futro antequam — uagptía» , X, dia lien al d men cui, 
vadam eó, non hibcbo tempus paenitendi; — 87 ie ueGzrolae wauegr, ud irri qoo ep 
neque in viiillüapud te agam. Vel cüm non 2. osi Cos, H' oc , y Umapyórme T 
exiftant peccatorcs, erbnt quar non effent. - duapra Ad» , écoyra) aic ux Urs - 
Nn is l.l ; "Pm. 
"AN:NOTATIONES CORDERII. 
a uu ; ; : à ] H , 
Z' wschiPTIO eft, ipfi [ditbhw!; quod — rum qui euafcrint quidam , nuntiauit ed bram Abram 
;t Scholieri exponit , 7 iri xecs meis rranfitori. Vbi in Vuloata, Abram Hcbreo: qua mavj ter, 
k. oepip om mici qui iv[Labat; alius, |" yox in lingua fana fignificat etiam tranfitorem, 
cum — ldjjwg dados &ppmdras ,— 4dibumi — vt Theodoretus cum Phílone aliique S. Patres 
quid figni- deceptio. interprebatur : alij legunt, pro [di /— meminerunt. Hanc virtutis appellaiionem pofte- E 
jen, thus, ita S. Ambrof. & Auguft. Erat autem ,. ricati fuz reliquit, vt facra hi ria docet,cüm agit | 
Idithum vnus de. przcipuis cantoribus qui fa^ — de feliciffima illius ab. hac vita migratione: £t Gen. :;. 
eis Odis & unice prafuerunt, vt babemus — appojitus eff ad populum [num : quod interpreta- 
hb. r. Paralip. cap.16.& lib.z. cap. 5-D. Auguft. |. tur &choliaftes Graecus, appofitse eff. eec T 
rem ad (ublimem doctrinam referens , Idithum — gnqdrme stdl rranfitores. Sane Patriarcha. cxlo di- 
ak ligpificare rranfilsenrem, virum plané diui- us, fuosomnes cupicbar per inedias mundi il- 
num , & abhorrentem à falladibus mundi in(a- leccbras & infidiofas legiones tranfire victores: 
nijs & vaniflte, qui tranfilit canendo , & cranfi-.— quad ab. Hebrzis cüm factum nom fit, vc "s 
liendo canit, Quwo/dam enim , inquit , effe inb«- pane terrena, felicitati inhiauerint , cà benedi-. 
rentes humo,curuatos n terram,ca qua ima funt. o deuolutaeft ad Cheftianos.—— . 
£ogitantes, in rebus tranfeuntibia [pem ponentes, i. Dixi: Collodiam vias mear,&c. lud diss 
Terema | quos tranfiliuit ifle qui vocatur tranfilins. Qua-*« propofitum animi magni & duraturz conítan- 
franfilim- lcs aitin Ecclefia Dei effe illos , 2» iam vilem — tix pignus fignifiut, & prudentiz confilium 
"- babentes mundum QC omnia qua deletant i$» fanété obferuandum. U;ar autem fuas. appellat 
twi," mundo , eligunt rele, viuere, Sunt illi ing ve-.— totius viue curfum probj viti ftudia omniBarque 
, tiffuii sini. veia & tranfitores, quod nomen — officia: quibus omnibus fatis prouifum efle vi- Limpaam- — 
in veraffa memoria, clogio potis honoris, quàm . deretur, filinguz frznum imponeret , nequc fi- "* hard ] 
forwito cafu, primus Abrahamus tulit, magnus ^ neret prater rationem , ius. fafque effern. atque /" 
" illecredentium parens, viuum exemplar religio- — acitart : quafi in lngua fortunas hominum & 
(a, pietatis ;Gmniumque virturum. De hoc in ad rerum. collocatam eife puraret. Hinc 
Gen. 14, Genefi boc modo Septuag. cüm de capto Lot diuine S. Chry(oft. hom.6. in Epift. ad Titum: 
1J- memorauilfent, &ba-oóueG- JA drasuSirmwer me, — Yleéerra qi) ye m2 nula, Superfiua loqui dam- 


diy ysóur K Cjad n8 npáre y, adurnums autem co-.— nnmingen;,& à quo plurimüm SERE rs 
: : nàici- 






[ 
Tm 


sca 


AN PSALMVM XXXVI1II. 729e 


miátur. Etproinde ait, non plus opibus tem^ — dico, dicamque millies, Cuflodiam tias meai, vt ANNO- 

rarc quàm verbis oportere, no, inquit,maior — mon delinquam in lingwa mea 'Pofw, ponamQque rATI0- 

Tic habenda cura, exactiorque diligentia, vt non.— or; ineo cnflodiam,. Ni enim quoüdic hoc animi. xs cog 
pallim nos iplos omnibus Np enpicun Necim- decretum innouetur , obliuione facillime (epe- pzam. - 
meritos quia rariffimi certe func, quos;mon pae-.— litur. Qui facculo tàammi. moment clauem cir- 
nitzat,le in v ^u. & confuaetudine cum hominibus — cuimferc, faepiüs in die (acculum manu perten- 

aliquid aliquando fuiffe locuzos, quod magnà — tat, num clauem illam non amiferit. Clauis oris 
pecuniz vi abolirum vellent. lncommoda tunt — inarcacordis fit qui rei fuz. ferius eft cuftos, 
quoddiana & in promptu pofita, vixQqueignora- — faltem (emel itecumque quot. dicbus ad. hanc 
rt ab vllo polfunt ; vt non ne caufla omnes pij — clauim attenté refpicit. Iobus de feipío : Gloria Iob234o. 
moncantuy Dauidis imitatione in verba fux in-.— mca, inquit, femper imnom«bunr , & arco. mena 

wan Viglare, ne lincuà peccent Siquidem S.Bali- — im mann mea snji awrabri nr. Hocagam , vt vircs 

ape — usi Pfal. 35. non. dubitauit dicere,peccatum, — mez , meaque brachia. non langueícant , nec 

»*irle quod pec linguam Rit,cílz cesyephre mra, mavze- — conleneícat robur meum , fed augeatur. poiiüis 

c pont sy omnium propenfiffimum, Cr imcredibil prope — & creícat: fic omnino qui. recté loquendi artem 

varietate muitiplex.Exmdem ob rationem Aga-— condifcere deliderac , ad dicendum fe quotidie 
peius Diaconurs in aucea. Inftitutione ad luftinia-— componi; meditatur, reputat, perpendit, quibus 
num lmp num. $4. nominat 4$wco zw, demum modis liagaam. efformet modeftam X 
lubricuon linge wjiru mentum. Nihil fané faci--— parcam vecborum, 
lius,quàim vt lingua extra viam. & officij limi- 3. Obmntias, c bumiliatus fum. ] Symma- Silentj tw- 
tes egrediatur, & 1n pracipitm noxz ruat; vt chus apud Eufcbinin legit, dhaAG- jou , o5 prafi- 
non üt mirum, (i omnium vox fapientum acer-.— &eemillo, mitius fatlia [um filentio fius. Hune 
rimam illius curam commendet, vnde fubdit: — locum exponens D. Auguft. aic inficmiratem ani- 
CMaba —— [niug M. Pojss ori veo cijlodiam, &c.] mz noltiz, & audire velle, & dicere; audiie in- 
Utm 2d. Syminachus apud Eutebium — interpretatur, — tus, diccre foris; pernirbatam veró ftudio di- 
guhaEo ri cápa pu tio, Crjtodram oy meum phbimo, — cendi, deficere in Miligereia agnofcendi , & ali- 
id clt cbamo, (uc cipijiro. quz funt arcani fi-.— quando id proferre, quod dixiffe noceat; Daui- 
lentij continuique. fymbola. itaque S. Fiieron, — dzm igitur, cm apud fe repuraffer,quàm fit dif- 
verat, cuitodram 05 mcum filennio, la inquit fum — ficile, vt qui loquitur , tametü innocens non la- 
animo & meditadione comparatus, vt, fi quando — batur, atque in lermone dclinquar, ad filentium 
me inimici honoris mei atque dignitatis lxfe- — vclut "Aider praíidium confugiffe. Hinc 
rint, & prouocarint ad meritam iracundiam, me — fané dulcis victoria commotuonum animi, & 
in ilentij porzuin fim coniecturus, ne vllus me. multorum vitiorum. Quid igituragebat Dauid, 
iracundix fluctus obruat, Apud Septiuag. eft, cüm confifteret peccator aduerfus eum ? Obma- 
Pofui ori meo. qv axls: quz vox à mmlitia petita f», inquit, C buenliatiu [wm coram Dco, in- 
eft, & cohortem prafidiariam fignificat, aut fi- — telligens iufté me affligi pro pecca:is: & ira con- 
delitlimes ftipatrores; quales ad poris munita- — tinur me, vt nfn íolàm non proferrem contra 
rum ciuiratum collocari folent. Quali diceret: Vt — eum verba mala , ijs qua impudens ille plenis 
ad portas Solymeas regalitque palaiij ,licad  plauftris in me effundebat fimilia ; fed c7 fiis à 
oftium animi mei,acque linguam, forzilimam & — &ems, quibus vcpote Rex iuftiflimé poteram i 
fideliffimam cuftodiam adhibui Qie omniade- — fum reprehendete; ne ab his incipiens, in illadi- 
clarant ingentem illius curam , & 10liciti animi — laberer. Conuiciand: ne verbum quidem redde- 
prouifionem in fermone cohibendo; tum vel bat: ne modkfté quidem iufteque refpondere 
maxime, inquit, ejm conf ff:rer peccator adwer- — aulus, tacere maluit, quàm fancte refpondendo 
fmm mz, quando fcilicet improbitlimo aduerfari] — im vliricia fubinde verba forié prolabi. Chal- 
conatu acceidi bilis potuiflet, Nam fine dubio — dzus vertit, Ceffams à verbis legus.quod S.Chry- 
Íentiebat os. firmillimo prafidio indigere, cüm — foft. & Hefychius appellant malum filentium., 
incitu animi dolore atque irà cor inlummarur: — Nazianz. Orar. 1. de pace: ejje mure 47235 )foi— 
quo ten;pore nihil eft procliuias , aut facile ma-— nme, cnm ejjem ab omni éono remotis ; vbi 
15, quàm vtin verba ignea erumpat, & pertur-.— Elias Cretenfis interpretatur,illum innuere,Da-. Qwid fft à 
arioni aacilletur; vt non fine caaila diinápro- — uidem obmutuifle propter peccatum , & filuilfe bem flere. 
uidenüà & nature opiticio lingaa ipía, velut etiam propteramiilionem tonorum, fcilicet ex- 
foísà & muro, cercgié munita fuifle vidcatur. ternorum, vt regni, &c. S. Hicron, racwi de bono, 
and Not enim 5. Chrytctt Deum fapientitlimum — id elt de bonisoperibus fuis , aut beneficiJs , auc , 
uw, chicctum, velut muro duplici hümanam lin-.— bonitate cautlz. fuz. S. Ambrof. hoc exponit: 
wawa, guam circumdaii voluitle, dentium fepimento, ac li dicerct, filereíe proprer bonz, quia nimirum 
& labiorum cuftodiá,neverba isprouidatemeré — bona conícientía non eget defenfione ; Euthy- 


proferantür : vr fi quando rationis frcnum fuc- — mius, i£ a5aSe», ex bonos, liuc Ponitare. quia ni- 


curat, atque ira: impocentt doming: famuletur, | mirum nolebat fe de Semcei vindicare,cüm pollet; 


dentium moría & dolorc cohibeatur. Verüm ad — Cyrillus in Catena Danielis Barbari vult hic po- 


illa naturz fapientis repagula, ad fermonem mo- — ni ora pro malis; q. d. fe a mais Pis rur de 
ü 


dcrandum , Dauid aita pralidia adhibuit, Nu- — malis qua fibi tot priüs bonis afllaenti obtige- 
minis gratiam, continuam vigilanuam , firmum — rant. Proprius aurem huius loci fen(us eítyac fi MES | 
animi propoíicum, flentium generofum ,medi- — dicar: Euam à bonis verbis me continu, ne vi | 
ationem, quotidianam exercikationeni,vim men- — calamitas etiam mali aliquid cffunderem contra | 
ts & imperantis ani;xxi. conftintiam. Quilquis | decorum. Siue, abftinui à iuita mei defenfione, — — | 
ergo fanam cupit linguam , diebus fingulis cum — ne forté peccarem per impatientiam. Hac ille rae Parenter | 
Regio Pülte iptum his verbiscxcimuict: Dzxi, — onc fuorum hoftium, & nos quoque noftzorum — 
Tonuvs I. Zzzz iniurias ' 





—-— — 


.730 EXPOSITIO PATRYM GRAECORVM 


ANNO- - iniurias & conuiria perferre debemus, muti,hu- — regit. affectis , dirigit aclu , corrigit exceffue, 
TATiO- miles, noftrorum memores flagitiorum, inquo- — gompomt mores, vitam. boneflat C ordinai; 
NFSCOR- tum promcritam vindictam aflligimur, & dcho- — poflremo, diuinarum pariter C humanarum re- 
DEAL — neflamur. Recordabatur nempe Dauid peccati — rwm fcientiam adfert. Scd illa vis meditationis 
fui, quod femper in oculis geftabat ; ideoque — mihi in primis fufpicienda. videtur, quód ad 

alioruin maledicta, conuitia , iniurias, tamquam — magni Numinis familiariatem & felicitlimam 

debitas [uo facinori. poenas, libenter fuftinebat, | coniunctionem | per illam prouehimur. Ex qua 

fccum reputans, fe maiora commeruille fuppli- —copulatione incredibile diatu eft, quot & quan- 

cia. Hoc fenfu verfum hunc explicat Auctor — taoriantur bona. Nam ip primis antipa Dei lu- 

Scholiorum S. Bafilio infcriproriin, ex perfona — minibus circumfula, vt veítia fole, nouosinduit 

Dauidis ita loquens : Cuw probris ab ilo impe habitus, efüigiemque czleltem. Qucd euenille 

terer, peccati mei, quad tcmeré commuifi , m men-.— magno Moyli videmus, qui ex confortio icrmo- 
tem mibi venit C- binc verberibus vmlnerabar, 
cogitans propter sud me probris fiands , C ty^.— nis copiam excepit , vt propter emicantes vndi- « 


nis diuini, vt in Exodo proditur , tanram lumi- Eros 4, 
i9. 


nj 


ranude fly premi, Domini enim precepit sli. que radios, & mirabilis in fronte vibrantes, Add 
vi maledacar Dausdi, "Peccata regordatms eif , e.— habete cornua videretur. S. Daulus g/orzam vwl- ECC 
quód prepter sllud. corrigebatur. Eodem modo — t» appellat, infignem videlicet claritatem , fan. 1. Coc.;, 


$. Hiccon, ex mente Dauidis fic exponit, ac fi &imoniz lucem,przítantiz cuiuidam (uperaddi- 7. 
dicat: /deo patienter fero, Domine,quia te fcio ad — tz irradiationem. Sed quod illi in externa facie 
probationem. me tentatiombus veliquiffe. Hinc — contigit, hoc intenüs euenire. folet pijs aílidué 
duo tamen, inquit, intra me ferifi; Primó nam- — & dcuoté orantibus, vt & (an&i Numinis com- 
que dolor mei, quem filius. meus Ab(alom con- — mercio toti luminofi fiant, & gloriam beadillimz 
tra me inlurgens intulit, remowatus eff, videns — mentis participent. Ceterüm, quid in hac medi- 
etiam à vili mancipio me effe deípe&um. Secun- — ratione Dauid à Dco pcuerit, audiamus. 

dó, mula intra meipfum magnaque (urrexit 


contutb3tio. Cacpic cnim cor incalefcere & ac- — rem, inquit, quà me verrcrem ignerans; candem fs» é 
cendi ab innata humanz carni impatientia & — ad commune tübulitionnum refugium. Deum ruis 
et 


feniu ; & in anxia folicitaque meditatione pofi- — ipfüm me conuerti linguamque meam folui, non 
rus fpiritus meus , quafi ardenti igne zítuabat; — vt contra Semcei aliquid proferrem, fed vt à Deo 
rantoque magis accendebaturquantó magiseum — peterem finis mei cognitionem, dicens : /Vorwas 
orc comprello fuffocare conabat. fac mibi Domine finem meum , C numcrum die- 
4. (encalwit cor meum , &c.] Symmachus, | rwm meorum quis efl : vt fciam quid defit mili. 
MsBiguasn 8 xepl/n uw irTM us 6o m) dramiuiy p), — Quó adlitteram Dauid , tamquam dura feruitu- 
drcgibulu zvpí , excalefatium «ff cor meum iutra — te preíTus, & magno dolore commotus, à Deo 
2065 G7 du» ego anmaduerterem , accenfua [wm — inquirit, quantotemporc fua tribulatio & períc- 
ipea litteram de irc & indignationiseftu verba — cutio fit duratura, Porró quia viro iuíto de mor- 
ec intelliguntur ; ad orationis fimen feruorem — te, quam femper ante oculos habebat, & cui fe 
aliqui referunt, in quo diuini amoris ignis exci- r toram vitam parabat, mira erat folicitudo; 
tatur. Sic apud Lucam diícipuli qui cum Chri- finem inquirit ad quem viuendo currebat. q. d. 
Luw.:4, (to Emauntem tendebant, dixerwmt «d inwi- — Jam tranfilius ( exponit S. Augult. ) & adbuc 


cem: Nonne cor nojlrwm ardens erat in nobis, — tranfliendum 51. Non emim bic vemanebimm. Brnuciu 


dum loqueretur im via,C* aperiret mobis Scriptu-— Finem notum mibi fac: finem, qui mibi 

r4 Pulchré ad hoc propofitum. Pachymeras in.— cwrfum, qui mili adeft. Moments tran [uolanti- 

cap. 16. S. Dionyfij de Cal. Hierarchia in fine — fas cuenta rapiuntur: sorrens rerum fluit: de quo 

ait: Ej 8 wed'ja. Sparen én TRE eusvyye des T.— torrente ille sn via biburpro nobis, qui jam exal- 
dams uayor uthárni, X, vogue, X, Vitus, de driyrgu- — tam caput. ils ergo dus non. funt; anté abemnt 

Bea ni f drago ry TIudzvs Ut, AT c EDwgrUn — pent quam veniant , G- cum venerint, flare non 

jagplia quc rrés uw, X G0 T8 unir n ux Cyrgubievraa — po[[nnt. Sic ille. Ac tam fragili tamen & volarili 

Corin me-. riy. Nifi cor calefatlum fuerit ex affidwa circa — vitx fidimus : de nobis tamquam de immorrali- 
duaónt — pep dilctlam meditatione , C conucrfione colle-.— bus cogitantes , rcrum terreftrium. & fluxarum 
— Hioneque , mon. accendermr ignis elewanonis ac/— ftudio vacamus. Heu czcitas! heu ftultitia! heu 
wxta slind: Calej atium efl cor meum — inania mortalium! Scd quid hoc cft, quód Pro- 


luminasar. per [cébionis, 
wmtra me,C7 in meditatione mea exardefcet ignis, — pheta mortis fuz praítitutum à Dco ceitum- 


[rn 


deeft, non & wai 


Ignis qui nzuos omncs animique labem exurat. que diem. fcire vult? Fr fciam , inquit , quid Cur Das 


lgnis qui mentem inflammet fummi Numinis — defit mibi. Ad quem locum cgregié ita commen- 


tate meditatio exquirit. Ignis denique quifplen- — boc eft temporis longitudinem, crat fibi figmfica- 
dore fuo & (cincllantibes radijsil iter ips. ri, - vt jade : aliquid adyci ; r5; pes 
tà atque recondita Dci myfteria, quz in medi- — gwid fibi defi. Sed quamobrem? vi interca fua 
tatione puris mentibus reuelantur.Quare D.Ber- — falsri caweres. C pro[psceret : C. fi peccata qui- 
nardus, qui pietatem in meditauone fiam & — dem feci[Jer , properaret ad panitentiam ; [im au— 
locatam cen(uit, Eugenium orbis terrz Ponüfi- — tem infhiriam , vt eam retineret C7 confirmaret: 
cem lib. 1. de Confiderat. cap. 7. ad cam inuitat — er qw peregre effet profetlurws , & coram in[lo 
dicens: Quid fit pietas quar? V acare confidera- — iudice fiflendus, Nide quàm falutaris homini 
tioni. Tum ponit fru&us in omnem partem exi-— fit morus recordatio ; vt per paenitentiam dcli- 
mios, qui ab cadem colligi poffunt: Prumsm — &orum, certam vocationem luam faciat, Hac 
quidem sp[um fontem. (usum, sd. efl mentem de — exat illa meditatio frequens & vehemens, in qua 
qua eruwr, pwrificas confderaue . "Demnde — claborans Dauid (vt paulo. ant&. pramilerat ) 
ignem 


vita fnm 
fan fi 


amore; de cuius infinitainomnem partem boni- tatur S. Chryfoft. Finem C numerum dierum, ^, 


$« Locutus [nm in lingua mea. ]. Quid age- auda " ; 


-—— e 


IN PSAL MVM XXXVIII 731 


ignem quo exardeíceret. eliciebar, dicens: /n me- — laboriofiifimi & pleniffimi contentionis: in qui- ANN O- 
diratione mea. exardefcet ignis, Qux. verba fic — bus viuere mors quzdam (it, atque mori princi. 1 A 10- 
exponit S. AmbroL. Lapis, [i ad lapidem teratur, — pium immortalitatis .. Non. eft profe&to quód wrscon- 
amem excutit: i4 etiam. bona confcientia pu- — vllusfapiens in hoc palmo , in hactanra breuita- p e & 1r, 
ort (uccenditwr , fi renouetur ei fuorum recor-.— te, aut longiorem vitam fperet, aut etiam optet, 
datio delictorum, Et im spfa meditatione exar-.— in ijs mulis & quotidianis cladibus atque miíc- 
de fcit ignis, non malia ignis, qui adwrat, fed, mon — js quibus opprimitur. 
exurat, Ejl ergo ignis, qui peccatum maasit , e$ Inipt M. Et fub[lantia mea tamquam nibi- 
fno culpam adore depafcit. Ium ante te.) ld cft, Tu qui menofti , fcis totum. Homo in 
6. Ecce min[wrabiles pofusfli dies meos.) Hac — meum robur & firmitatem eífe tanrquam nihi- cenfpedt 
fententià (inquit Crefollus Myftag.lib.4.cap.z. lum. Quà magis ad idein Denn per- D* snl 
fc&. 1. ) eleganri vir ingenio facrum emblema — moueat, fua fragilitatis teftem ipfum citat, figni- is 
contexuiile videmur ad mortalium documentum, — ficans eum minime latere , quàm euanida fit 
Nam vt Parrhafius pingendi artificio clariffi: — hominis fubftantia; Grzcé valeur , fubfiftentia; 
mus, cüm Cyclopem in tabella paruula dor- — in Hebrzo eft ?*? cheled: quz vox proprie rem- 
mientem exprefliilet, vt cius indicaret magnitu- — pus, etatem & «xm vit« fignificat : vnde Sym- 
dinem, laryros iuxta pofuit illius pollicem thyr- — machus tranítulit, 9j à £iecis pw, ox idv érmaqz ev, 
fo metientes: fic concra Rex fapientiffimus,cüm — C* vita mea. tamquam mbil. coram te : vcl , vc 
human: vitz breuitatem ante oculos veliet col- — S. Hieronymus vertit, C vita mea qxafr non fit 
locare, Deum induxit illam palmis & momentis — sn confpettu ruo; Aquila reddit, à, 9 xsTadvzie ux 
menfurantem, quem ctiam dixit líaias palmo — és Vxtrr rarior ow, Cr occafit mens quafi non c[F 
czlos ponderaífc. Sic igitur canit: £cce menfu- — ante te. Pulchrà id meraphrafi expreffit Apol- 
rabiles pofui[ls dies meos, S.Hicron.vertit breses; — linarius: 
Qm ft. Latinus Vulgatx Interpres exquifito iudicio red- Kai udAe jio ap Vase Érrie doppio Voruc. 
p dit men [urabiles; generatim, & ftylo contractio- Er valde radscé mes vita inutilem cognoni[H. 
re, quod pleniüs apertiufque diceretur, mesía- — Simili fecé (eníuin alio Pfalmo dicitur: AMfemo- Pl. 8$, 
rabiles palmo dics. Vaque Patres Graci legunt — rare qua mea. [ubflantia: numquid. enim vane 45 
masas, id eft;palmares po[ushs dies meos.Exiam — confhituiffIs dmmes filios bominum? Sic líaias ait: [aig 49, 
Qsi ft. S. Ambrof. feruat vocem. paleffas; qui limul — Omnes gentes quafi non fint, fic funt im confpetlu 17. 
Ml* — nort eam fignificare menfurz quoddam genus — Dci. Ec Daniel: Omnes babutatores terr apud 
archite&orum , quatuor videlicet digitos inter — ewm in mibilum repntati fumi. Vnde pailim Pa- 
fciun&os. Hiac Symmachus in hoc loco pofuit tres docent, creaturas omnes vanas ac nihil effe, LM d 
: - ie eg - .? hominis 
arius, hoc cft palmar. Elle tamen diftindtio- ^ comparatas Deo. Id ipfum ergo Propheta magis /j,, vigos 
nem inter palzftam & fpithamamait D.Hieron. — adhuc inculcans,& fuperbilimi animalis faftum pen ' 
in cap.40. Ezech. & illam quidem palmum dici | deprimens, fubdit: F'erumramen vniner(a va- Cr. qua 
breurorem , hoc eft menfuram quatuor digito- — miras omnis bomo viuens. Neminem excipitOm. ^c 
rum; hanc autem paímam aliquantó maiorem, — s» bomo, inquit , viwen;: dum viuit, viget, & fpeciofa 
id et dodrantem. Sed illa duo confunduntur ab — floret; vcl, vteft proprie in Hebrzo, 3X2 »itf/ab, 
auctoribus :atque ab illo fonte manauit Prouer- — hoc cít,dwm flat dum firmiter confifhir, qui nixus 
bium id Gracorum,azifeuh 7 Coss, [pitbama vi-  adamantino fundamento videatur porens & 
te,quod Diogenianus interpreratur m $a&w, glorio(us , nihil eft aliud nifi vniuería vanitas, 
vir curfum brcuiffimum,& perpufillum.quid- — fiue vniuerfitas vanitatis. Quidquid enim in illo 
dam. Scio nouam Septuag. editionem iam habere — eft, robur, fanitas, pulchritudo , opes , dignitas, 
maarde veteres quodin codice quoquefuo habuit — potentia, cotum fragile & momenrancum cft: 
S.Ambrof. qui lic reddit, £cee vereres pofmifs — facuos ignes imitatur , acris ardore expreffos in 
dits meos; vcrüm exemplaria fuiffe diuería, tum — tenui materia: fubiró lucent, fubitó cmoriuntur. 
exco doctiffimo Patre intelligimus, tum é Gre-. Id quod Symmachus eleganter exprcffit. ver- 
goiio Nazianz. qui cüm fratris fui funus lau- — tendo Zzpis, vapor. Quà, & Iacobus in Canoni- 
datione cohoneftat, Dauid , inquit, dies huma- — ca fua reípexit, interrogans : Qe eff emm vita Tac. 4, 1 f. 
DOS , mouugar uivgor, paler menjuram , dchniz — veftra? Vapor eff ad modicum parens ; id cit, 
quod imitatus viderur Poécra Gracus, qui vitam — inaniffima & leuiffima res, & quidem 44 mod;- à 
vocat paucorum annnorum aégea aulas, par- — cum parens. Ceterüm  Hebraicé eft 553-55 co/- 
wu menfurar, Atque hoc ctiam conuenit cum — Jehe], id cft, vmimerfa vanitar. Quod fic expo- 
Hcbrao textu. ping tepacbor ; quem Vatablus | pir Gencbrardus, vt vox vmiwerfa (it feminini 
exprimit & illuftrat hoc modo : Palmares dedil | gencris,per conftructionem fubftantiui & adie- 
dies mcos vcl pufillr, hoc ett, breues pofuilli vt — ctiui, q. d. Orsmis bomo viwens eff vniner(a va- Quemed» 
menfüram palmi; Pagninus autem fic, /r mem- — nitas, id eft vaniffimus; ira vt omnis creatura- eme fit 
fram quatuor digitorum pofu:fh dies meos, Hxc — rum vanitas & miferia in humana fpecic quo- 9"*/s | 
igicur Dauidicae ^ aneinm inago cít, cclerrimum | dammodo aggregetur, atque omnis. vanitatis ! 
Vit curriculum. & brcuitatem longé maximam — omnium creaturarum aliquid. aut totum habeat | 
coletibus fuis delincantis, Vira noftra palmz — homo, dum quz in alijs eít difperfa , in eo vno | 
vnius eft vel quatuor digitorum ; atque ita qui- — fimul inuenitur atque. colligitur. Grace tamen d 
cem, vtin illo Ipatio ram rcftricto, quemadmo- — alia eft conftructio, AL c eururra. peracórne, 
dum in linca, indiuidua copulantia infnita , lic — verumtamen omnia vanitas, omnis bomo viuent, 
Innumera propé aduería contineantur. Quó Eu- — quod aliqui exponunt per Eclipfin x7, q. d. Per 
Ícbias Euthymiufque trahunt vocem maereas, omma eff vamitas. Alij pex exaggerationem:Om- 
allutione ad palaftritas ; vt dies noftri non palze- nia funt vanitas, & pracipué omnis homo vi- 
ir modóà videantur, fed ctiam palzítrz, dies | uens. Simplicior eft conftructio Hebraica , vt fi 
Tonuvs I. Zzzz i fenfus: 





Dan. 4,33. 


Agen amen9mÁct 


732 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ANwo- fenfus: Omnis homo viuens eft mera, fumma — Iftiufmodi funt omnia quz. appellantur huius Tr5»/;,. 
TATiO-  & perfecta vanitas, Non eft payticula vanitatis, — vite bona,imagines dumtaxat funt bonorum non ria emsia 
NEs cOa-- fed tora, integra & folida vanitas. Nam vt eft — ipía bona. Concellit autem illa Deus, vt ex ijs, tmtiner 
D&AR1.. quodammodo omnia, fiue vniuería creatura; — tamquam ex imagine, ad futurorum ac verorum dient 
cum inanimatis enim efl; cum plantis viuit, & — bonorum contemplationem affurgeremus. Ad jy jus. 
vegetatur ; cum brutis appetit, fentit, mouetur; — hoc dedit viram hanc mortalem, vt ad immorta- 
cum Angclis intelligit, ratiocinatur, vult, memi- — lem animus furrigeretur : ad hoc indulíit diuitias. 
nit: ira elt vniuería eorum vanitas. Cum inani-  rranfitorias, vt ad czleftes & numquam peritu- 
—.. matis namque corruptelz, caíibus, iniurjjs cxli, — ras opesanhelaremus : ad hoc conducunt hono- 
: elementorum, locorum , temporum & acciden- — rum ac dignitatum gradus, vt Sanctorum in czlis 
tium corporalium eft obnoxius. Cum viuenti- pe contemplemur , & per virtutes veras ad 
bus inftabilitati & neceffitati accrezionis , decce-.— illam. afpiremus. Omnes itaque res tranlitoriae 
tionis, nutritionis, corruptionis, mortis & inter- funt tantum imagines quzdam vanz , nil prarer 
itus. Cum flentientibus vniuer(z fenfuum & — externam rerum apparentiam continentes; quarc 
fenübilium affectionum, perpeflionum , fe vmbrarum inftar (ubitó tranfibunt. Sicut ergo 
lium qualitarum mutation: atque infeliciati. — lex, Paulo tefte, vaéram dumtaxat habebat fu-. Heb; ro 
Cum Angelis alternationi , volgbilita & mue  twrorum bonorum, non ipa bona; quia nimirum. 
tabilirari cogirationum, voluntatum, ftadiorum, — ad hoc data erat, vt futuram Euangclicz legis 
radonum, confiliorum. Quin & fuperat corum — gratiam przfiguraret: ita res omnes temporales, 
omnium vanitates & inconitantias. Nan, przter— quas hic Dauid hominis viuentis aut ftantis no- 
curas vitz varias & ancipites, hoc habet pro- — mine dcfignauit, fa&z funt in figuram. & ima- 
prium, vt non vni peccatorum gencri, íed varijs, | ginem verorum bonorum quz in czlis expecta- 
mulüplicibus atque adeó innumeris pezné fub- — mus numquam interirura, numquam terminan- 
iaceat; ita vt vanitarum & miíeriarum omnium — da, quibus folis Dci capax animus fatiari poteft. 
epitome feu. compendium meritó dici pollir. Egregie ergo Dauid hic verum fele Jditbum, id. Dauid ce- 
Multus eft Propheta (acer in hac vericateincul- — eft mortalia (vt S. Auguft. interprezamur) tranfi- ne Is 
canda: qui cüm fapé multa & illuítzia ineam- — lientem & tranffcendentem exhibet , & iure mc- tham , id 
dem rem dixiffet , & paucis vellet ómniacom- — riíffimo inter hunc & verfum przcedencem r- 
, plecti, non potuit cxaggerate magnifücentüs & — felab, fignum cleuationis intetpofuit , eleuans sa. 
fublimiüs, quàm cum dixit, Üerumzamicm vmi — mentem ex terrenis ad czleftia,ex vmbra ad cor- 
.. ser[a vamras omnis bomo vinen: Polt quz ver-— pus , cx figura& imagine, ad rem figuratum & 
$clab quid. ba in Hebrzo habetur. didtio illa n70 /-/a5, & fignificatam: quemadmodum antiqui olim Pa- 
i in Graco Jii aAue; quam alibi diximus (ecun- — ues, cx quz in veteri lege ficbant. confiderantes, 
düm litteram indicare vocem à canto.ibus ele-.— ad cà quae in lege. gratia futura erant. cogitatio- 
uandam , quando ad hanc notam peruenillen; nem extendebant ; & illa parui aftimantes , ad . 
fccundüm fpiritum verà fignificare eleuationem — hzc toto fpiritu & corde ferebantur. Indeque T 
 animz & mentis adhibendam. Vbi quoque no- — tandem intulit; Sed & fruftra conturbatur.q d. Frufo 
tandum eft, in hac parce facra philofophir ex- — Si diuitiz , dcliciz , honorefque mundi, tantiim quu eb ra 
ponenda, fcré femper à Dauide magno confilio — funt imagines & figurz futurorum bonorum, «44s 
adhiberi particulam veramzamen, quz nimirum — non ipfa ponis vané ergo & infipienter homo ene 
fit index intercalaris fententiz in omni gencre — propter hacc conrurbatur, commouetur, inflam- T 
fcrmonis, qui de vita humanifque rebus infti- — matur. Vané conturbarentur & laborc caílo fe 
tuitur, repetendz. Quapropter tubdit: fatigarent diuites, (íi in figuram. quamdam & 
7. Ferumtamen in imagine periran(it bomo,] — chartaccam imaginem illius ciuitatis , ad quam Hu 
In Hebrzo eft, 0233 berfelem , id cít in vmbra | comparandam toto agmine procedunt , omnem P 
quz citó & facilé euanefcit. Ita vocat imagina- — illumapparatum bellicum conuerterent. Ridicu- 
riam vitz pompam, & fpeciem inaniflimamau- — li effent accipittes , fi propter perdicem. pictam, 
ri, argenti, voluptatum,& volaticz gloriz, quz — vel perdicis figuram, inter fe contenderent. Ir. 
velut fomnium furgenttum cuaneícunt. Vides — riforié commouerentur canes , f propter pictum 
forté pompam, glor bullas, & braéteatam fe- — ligneümve leporem fe inuicem morderenr. Van 
licitatem, puerili fuco imbutam ;aureamque for- pueri inter Íe cortixarentur , ft propter vmbram 
tunam elle reris & fufpicis;auerte pauliperocu- — pomi commouerentur. Quafi ergo femetipfum 
los, tum in idem fpe&aculum coidem refledte: propter Semci conuitia conturbatum cerrigens 
quem priüs ftantem & efllorc(centem mirabaris, Dauid ; cxcelfo prorfus fpiritu iudicat omnino 
videbis ruenrem & flaucícentem. Omnis ille vanam effe fuam perturbationem, &, humano 
vitz curíus, ftuppeus funiculuseft,? vanitatibus — terrenoque honore fpreto , totum fefe contulit 
contextus : cum ipía vanitate in imagine per- — ad verum, firmum, (lidum ftabilemque hono- 
Imags — Qranlit, vt vapor tenuis qe & vanefat, Imago — rem defiderandum: &, contemptis rebus tranfi- 
qui fit & depingiur ad aliquid reprafenandum, —torijs azque terrenis, tamquam. vmbraticis, ad 
uod reuerà in fe ipfa non habet, ide.que vana — caleftia, vcra & zterna bona mentem cleuauit, 
dia poteft quia veré non continct id quod re-— dicens: 
prazíentat, fed eius dumtaxar funilitudinem & — 8. Er munc que efl expellatio mea: &c. ) q.d. 
inane fimulacrum, Sicut nuxinanis & vana dici- — Quid mea refert , quid Semei de me loquatur, Dawil[il 
tur, quz nucleum continere putatur quem non — quód plenis plauítris contumelias in. me. euo- cáiifaó 
comtinet : fic vtique imago v.g. venauonis, & — mat, & honorem meum ledere moliaur: ag. 4r 
canem currentem, & leporem fugientem, & ho- rem dumtaxat verberat, & fugacem honoris Fees 
minem buccinantem reprzrentat, cüm nihil ho- — vmbram caffis maledicentiz fpiculis impetit, & 
rum teipía, fed tantüm apparenter, conuncat. verum honorcm meum, qui apud Dcum eft, 
minimé 4 


IN PSALMVM XXXVIIL 733 


minimé tangit ; Ícd podüs illuftriorem reddit, — te(cendum effe ftaruit, Cüm itaque Dauid tanüs Axwo-. 
Quid enim clt quod quzro,quod defidero,quod — iniurijs affe&us, quia Deum agnofcit defpedtio- T ^110-- 
Gibr,ro. expe&to ? im quaro bominiowe placere, an Deo? — nis (uz au&korem, m tacendi libi imponat; NES COR- 
Si adiuc. bominibus placerem, Des. ferums non.— hoc (ciamus efficaciflimum peccatorum veniam DERI. 
effem. Nunc autem f(wbflantia mea apud reeff,  obtinendi medium effe, humilian. fub. potenti Peccareri 
ibi opes, ibi honores, ibi deliciz , ibi the(aurus, — manu Dei , & cum filenáo diuinis eius iudicis ^ a 
y. Tun, 1, lbi cor mcum. Scio enim cs credidi , € certus — acquieícere, Simul enam & hoc difcamus , eum pesar. 
TN [wm, quia. potens cff depofitwm meum feruare in.— fcilicet qui veniam. precatur, opportune admo- fab mass 
ilium dicm. Apud Theodoretum Aquila pro f(&b- — dum improperiorum (uorum luftinentiam in Dei 
flantia. vexüc expettationem: quaíi nimirum Deo fignum vera: peenitenüz , ad fcelerum. fuorum 
dicat Propheta,Te expedto circumfpiciens,uam — fatisfactionem, Domino humiliter c ffeire ; quia 
benignitatem przí(tolor. In Hebrzo eft vyjnin iftiuímodi opprobriorum, przícrm in co qui 
thocbaltti , quod Pagninus interpretatur ,. fpes illa tufte, fi RM ( càm Dauid rex effet, & Sc- 
mea, expetlatio mea; vt fignificet Vates, totam. — mei fubdirus ) punire poffet, patiens propter 
fubítantium, vitam opefque fuas nihil aliud. Deum tolerantia, non folàm deli&orum , ted 
fuifle quàm fpem in Deotuo. Sed qniiiscuius etiam pes ijs debitorum indulgentiam obi- 
expectatio Dominus eft, fine peccatis non'viuit, nendi duciam pra'ftat. vnde fubdit: 
nc peccari interucnientia expectationem: eius 11. 4Amowe à me plagas 1was. | Confirmat pauid in* 
fallant, & prouentu expectaro fruftrentur,fubdit: - precationem fuam. Dauid , vt. veniam. adeptus firmiraris 
9. Zb omnibus iniquitatibus meis erue me. ]. - clementer tra&ctur.. Nihil autem. excufationis /&4 ce 
Dawidft Der veram (cilicetpeccatorum remiffionem,quo-.— adfert ad leuandam culpam ; (cd infirmitati fux [éman fe 


Er a : : : : ^ - ] excn[at. 
un rum rum in [e culpam refidere non difütetur. neque - parci cupit,quam ingenné prohtetur dicens: — 4 xppiex 
feno; — Vnius tantüm peccati fe accufaz, fed £ tetur mul- 11. ef fortitudine manus tu& ego defeci. ) erat. 


dijpencbas. tiplici reatu le effe obftrittum. Monemur autem. — Cüri me, inquir, varijs doloribus & perfccutio- 
exemplo Dauidis, non tantümab zrumnis, que — nibusaflligas, ac duris increpationibus propter 
nos premunt, leuationem petere, (ed earum — iniquitates meas reprehendas, quidni deficium, 
cauffz abolidionem poftulare, qua funt peccata, — & te iratum confiderans , prz timore ac mex vi- 
6 quibus veluc& fonte mala omnia fcaturiunr, — litatis cognitione tabefcam ? Certé quem Deus 
Ne igitur venir precatio ex parte fua omni p immiffam cogitationcm de peccatis repre- 
proríus opere bono vacua, & proinde ficrilis — hendit, habet vnde mirum in modum hunilie- 
exifterét,congruam fubnectit rationem,ob quam — tur. Atque hoc eft quod. Ieremias quoque ait, 
diuina benignirati confentaneum fitpeccatafupo — Memoria memor ero, fcilicet imbecillitatis mcz, Thren.j, 
plici condonare, Opproirimm, inquit, snfipsenti & pones ac miferiarum mearum ; & cüm 2o. 
dedil me. Loquitur de iniurjjs & contumelijs à Domino huiufmodi cogitationes accepero, 
fibi à Semeiia tug: irrogitis; quando Abifai de — tabefcer s» me, humiliabiturque amisma mea. Nam  1seregario 
x Reg. t6. illo vlionemn tumere volendi: Dauid dixi: Dsa— quid, quao, magis humiliet aur tabefcere faciat. Dei formi- 
mittite euin vt maledicat iuxta preceptum Domi- hominem, uáàm vox Domini propter iniquita- d.bin eit. 
ni: fi forte refpiciat Donunis 7 Jlichionem meam; — vem ipfum increpantis? Dominns im tempeffare, Nahum t, 
QF reddet mili. Dominus bonnm. pro aledithone — inquit Nahum , OG» ewriine vit cm, nebula 4. 
bac bodserna, Atque hoc eft quod allegat fe ex — pol»is pedi cám, [ncrepans mare , C exficcans 
parte fua lecilIe,quo te venia non indignum red- slud : C omnia flumina ad. d. fertum dedmcens, 
dere fed ad can congrue difponerez, dicens: — Quia dum nosob peccata reprehendit, quafi prz 
1o. Übmintttt, S7 non aperus os meum , quoc — imorc arcícimus, & abomui tumore & "yh 
Davidi in. iiim tu fecujli, | q.d. Tu ii Deus, ta hzcfecifti, | rcputatione deticimus. Atque hoc cft quod fub- 
s/lióieni- tua prouidentia, voluntas , permiflio hzc in me — dit : Er rabefcere feciulis jucut arancam animam 
be pilo". in milit: quia ergo ru hzc oinnia fecifli, impius — ez. Symmachus vettit, Kaz Jiaaves de ipsia m 
/ ego fim, qui couzra te querar. p voluntau — é3lvuwmnr iuri , €t diffolwis tamquam cariem de- 
tua parco, & quidquid ab ea cft, clero in filen- — fiderabile suum. S. Hieron. interpretatur, Er po 
tio. Norat quippe manluctiflimus réx Dauid — fUjls quafi tineam defiderabilsa sllsme. Vertunt ex 
miram vim huius filencij , proptered vim fibi | Hebrao alij, 7 abefcere faesr velut tinea defide- 
facicns , non aliam eius cautlam adfert, quàm — r4//e eis. Hoc cft: Quemadmodum ipfa tinea 
hanciplam, quoniam tu fecifls. acfi dicat: Ideó — veftem pretiotam e atque perdere; 
filco, quia voluntatis tua: hoc cffe video. Tua mi lic quod in co eft defiderabile & eximium tu 
Dcus voluntas hoc mihi filentium indixit. Hoc — liquefacis, fiue confumis. Sicut ergo aranea, vel 
nempe confiderabat Dauid videns Semei verba — tela aranez;,facilé perit,& tinea, fi foli exponatur, 
contumeliz effutientem, & lapides infe mitten- — citó diffluit X interitabiens inauras; ita hominis 
tem, voluacatis Dci effe, vc iniurias illas zquo.— defiderium, vita , ftarus , conditio, fugaciflima 
animo ferendo , ad peccatorum fuorum veniam — funr, & cotruptelz maxime obnoxia. 
faciliüs impetrand «m fe rité difponcret. Quam- 13. efducna ego fum apud (e. ] S. Hieron. 
uis enim Deus maledicam illam Semei votán- — idilluftrat, quafi zsz£» vellet dicere, hoc eft. Vt adwena 
tacem non feciilec; eà tamen vrebatur ad vindi- — trasfiterem: quod myfterium przcipué intueri ^ic visere 
Gam de peccato. Dauidis fumendám. Quod Píalmus videtur, vt ex infcriptione pro /dubum, ^ 
optimé intelligens Dauid , minime atrendebar — quod rramfisentem fignificat, S. Auguft. opimé 
illa-quz Semei loquebatur, camquam ab ipfo , colligit, & nos, ex ipío ibidem annorauimus. 
px fed camquam H.gella,per quz Deus — Certé mundana omnia, vt fluxa & volatica;pra- 
lius delicta caftigare intendcpar. Quare admo: tercünt, tranfeunt , euancícunt: & nos cum illis 
dum prudenter ad Deum fe conuertit: & quia — tranfimus, & diuerfis veluti dromonibus omnes 
ab co profectum fit quod patitur, fibi obmu- — fcrimur ín vaftum Occanum aterniratis: vnde 
Zzzz 3 homi- 


———. 





RAT. A-— 
PHRA- 
$15 PA- 
1RVM. 


Expl an- 


165 [e Deui ; TM ' 
f* D^ intendit mihi,Nam cüm peccatum meum a- 


uerfatus fuiffec,beni gná mihi faciem oftendit. 


re[picit. 


734 


homines in facro fermone falutari elogio tranfi- 
tores nominati. Cüm igitur fancti omnes hoc 
Dauidis oraculum. fzpe cum animo fuo repu- 
rent, & aflidué meditentur , à corruptione mun- 
di quàm longillimé fe remouent, arque illius 
inanillimam pompam & vanitatem, qua pereunt 
multi , generofo animo afpernantur. Qua de re 
eft pulcherrimam D. Leonis effatum Serm. a. 


- de refurrect. fic hortantis: d ererna praclecios 


peritura. non. occupent. & paulo poft : fn bac 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


mundi valle (i que commoda blandiuntur , non 
ampledenda nequiter ,fed trafemnda (unt fortiter. 

14. Renritte mbi vt refrigerer, &c. | Ita et- 
iam Vulgata legit cum S. Ambrofio; S. Auguft. 
dimitte me. pofuit; Scholion exponit, e, 
evyxupiaor, dvaxavew, dimitte,condona,da vecrea- 
tionem ,Ícu quietem; Symmachus vertit, diss 
qax iri puidids es eppiy d m) ety us, X p pd pem, rece- 
de à me,vt [ubrideam , antequam ego abtam , 


non fubsflam. 


IN PSALMVM XXXIX. ARGVMENTVM. 


1, Ín finem, ipfi Dauid Pfal- 


mus. 


Quidam in beatum Ieremiam bunc. Pfal- 


&. Ei; € :£A€" , TJ. Aa 
ya^ us. : 


Tol &ig o? gx t euo T'epsuías y8109 Ag Gu 


mum acceperunt 5 aliqui im admirabilem 
Daniclem; quomm c» i8 (gF ille inla- 
cum comethi funt. Porró aliqui. capti- 
wi$ Babylonem. habitantibus Pfalmum 
bunc quadrare dixerunt. Ego autem f- 
guraté quidem im ea que ipft Dauidi ac- 
eiderunt, bunc. confcriptum effe opinor; 
referri "veró ad vmuer[am bominum na- 
turam , que [pem refurgendi à Deo (gF 


Saluatore nofiro accepit. 


PARAPH 


RXPECTANS cxpecaa- 
! ul Dominum, & inten- 
dit mihi. | 
Poftquam;inquit, valdé expe&affem Deum, 










"8Í zu 
^ , 






4] 


vor la^ uór Tike &ic 00» S'awuawr Aa- 
yn Ea eid xdi Oye y) C25 eic Dufeuor 
C2 mous. T nic d3 soit ohouo 1l) Ba- 
Bu^dya. dipua2ubru, dpuórrew íqamuy 
Tor "lao guór. E'5, Jh vox C jJ) eic d 
evu Ct emo Tal. AaCi rS roy 9v) €20- 
Sai vou o , dyaqipor JÀ eic d rom 1) 
Id. apis quov, 22 T8 9x8 C owi- 
esc ual mic Ti, dagaoeus ducaudpluo 
rídas. ub 


R ASI S. 
-üÉTOMENQON Azzíua- 
ya. 9) XUJ9V, xai «9C9- 


M fos puoi, 
E7red 4, tn01,7000 ea U7rtuesa 19$ Sis, 





5. Et cxaudiuit preces meas. 
Et quid fecit, cüm exaudiffet? 


Et eduxit me de lacu miferiz, 


& dec luto fzcis. 


Sic facrz Litterz maxima difcrimina nun- 
cupare folent. Cüm autem à periculis libe- 


 raffet,quid cibi rurfus gratificatus eft? 


Et ftatuit. fupra petram pedes 


mcos. 


Supra petram, id eft , quafi fupra petram. 


ac fi dicat: in fecuro me conftituit. 
Et direxit greffus mcos. 


Et omnia, inquit, mihi plana reddidit, 
vt nullum mihi foret obftaculum ad emer- 


gendum. 


«veso ort uoi. A meeopude Ge 59 raà a. 
m vías, «LUC jugi evesoumor id eite, 
, M» / Q , , 
y . Kai eiotixect T Oelsae ux. 
Kaj 71 r&oávett. eloucdout 
Kat dyiyyaryt ue Gn Aotues (a.- 
AQ eas, C. oro 7WA90 i9 GP. 
On» TÀG pt) ícots Xird uu sc óroud?eg 
136 7i yegty. Tdv dixadvyay dmaXd- 
Eas, Tí ooi TÁA Y wy oia] ; 
Kai ienCe» Hi mérenv cfe 
aródate uop. 
E71] arbregs , vesiew , dc V0 vriregr. 
dra cir à daqaA6 utxaciencw. ] 
K ad xatléollure (a aC us. 
Kaj 7rdva uoi , Quom, D d'ectr , dics 
we Mi 7rupicToddly »iricor veis vla) 
er 


J. Kaj 


IN PSAL 

à. Kai iita ac v sop, 
py t.a. XouyOy , qLvoy T. éd 
iy. : 

Odzin 29 Soweddy iperdin dXX fai 
(aic dpa iauc 0 und. 

O'lora, mo»oi C Quero), 
C Paga o/7i xveAov. 

Kaj oi gud to so pdpoi TJ doa Sav, 
Suppous TV; QoGnO corra, , CIO n jy ees- 
ovAnAulonc, Q 08 Verlfi xeyrau Sent, $ 
vog Ow TWE.) rwmeJa«. 

, 4, P». "s Av 

&.MaxagiO* aynp j iei v oYop. t 
vupja iurc duni, C Gi trips 
Ver eie ua Quos xg) jani 

&. 

Kdrm/3u uoxaef(d vis v. LAp ma 
eir xgva tegmaurga , clu) izrida dà? 
Seas drri grad ruv xmodtdpor. 

c'. Ilo»Aa, ézoinrae cU xvgA$ 0 
Sec uv (a Sauudtoin mu * € Gi 

dia? n7 tois d Ge $5) Ts OpLoia- 
Sy erox s. E 

No, quow , dete ay) aiDesmriio 
d'irysow à go rie mil dAusauto ymóudum 
Sui a. Oi jap 621 6mà Dapid eu Degou, 
Jw fp D» . ute MA) 39 C. bao?8 cw 
vul mitugla. Nix dV rdc dySegrrins; imul. 
v6 , TX xu9" nacer xgieor vara aie oit 
avesunS eins oieerousadpa. 

A's fea. G £oatnca, En 
Sui Jnzaw Ng ip dz ud. 

Kalzoiye, €wr1, xg S00 V, ytopti, Joryn- 
cd ulu 70?Aoic* TO , pg) Qoa id unaulu, 
e» duc Fr lo dimysusp Ov. 

C. Ovcin € evescdoeoiy Gix »- 
Sénn(as , d (a 0$ xampriro uoi. 

Ka) 7) uéit v , Qno1, wg) gd ozovscor 
8x 3 GuM9nt 7rap iui. Susias , eic To imau- 
sgaryeiy ut , dA Umuxolu p& dorimoas 
uiro dira 39 Tl) mao u) AA. 

O'noxawraua a xg) c a- 
pagrias nc sme ate. 

6. Tore gov i28 txa. 

Aihu 38 Ürre, Quoi , in $i duapria 
evejee OD iJuto chic alyuaAucias , dY 
VapGoAlu qr S oprmlac , Vous rlu d. 


MVM XXXIX, 735 


4. Et immifit in os meum cop 


cánticum nouum, carmen Dcos »4- 
noftro. | iie 
Non ampliüs enim lamentando precor, 

fcd pro beneficijs acceptis canto. 

Videbunt multi & timebunt, 
& Íperabunt in Domino. 

Et qui necdum guftarunt bona, confiden- 
tes timebunt , quód ha&enus non acceffe- 
rint: & fpe confirmati, à Deo falutem con- 
fequentur. 

$. Beatus vir, cuius eft no- 
men Domini fpes eius: & non 
refpexit in. vanitates & iníanias 


falías. 


Hic etiam beatum przdicat eum , qui Bere qui 
. . w- er s fperat in 
przíentia quidem | defpicit, diuinam veró uus, 
fpem prz omnibus habet. 
6. Multa fecifti tu. Domine 
Deus meus mirabilia tua: & cogi- 
tationibus tuis-non eft qui fimilis 


fit tibi. 

Miracula, inquit , quz à tua potentia fa- Miracula 
&a funt, omnem numerum & narrationem ism 
humanam fuperant. Non enim eft qui facere 
poffit fimilia tibi ; quandoquidem operatua . 
maxima & perpulchra funt. Vincunt autem 
humanas laudes , ea quz quolibet tempore à 
tua prouidentia difpenfata fuere. 

Annuntiau & locutus fum: 


multiplicati funt fuper numerum. 
Equidem,inquit, quoad licuit, enatrrabam 
multis multa; & quanta poteram , verumta- 
men commemorans fuperabar. 
7. Sacrificium & oblationem no- 


luifti:aures autem pefecifti mihi. 
| 





Et quod maius eft, inquit , atque mirabi- ojos 
lius, noluifti vt offerrem facrificia , fed folam ib 
obedientiam à me exegiíli. Per awres enim pic. 


intelligit obedientiam. 
Holocaufta & pro peccato non 
poftulafti. 


8. Tunc dixi, Ecce venio. 
Cüm.enim,inquitmanifeftum effer,pecca- 
tum captiuitarem attuliffe; ob nimiam beni- 
gnitatem peccatum diffoluifti , facrificium 
minime 


, | 


736 


PAna- inim expofcendo. Harc autem, inquit, 


THRA- gratiam cüm viderem, meipfum tibi obtuli, 
xdi dicens: Ecce ad[un. i. 
. In, capite. libri fcriptum eft 
de me 
9. Vt facerem voluntatem tuam: 
Deus meus volui, & legem tuam 
cxi4*^ jn &iedio * ventris mci. 


Id eft , fuperiis in libris propheticis hac 
de me przdicta funt, Et cüm 2d tc, inquit, 
accefferim, omne ftudium adhibeo ad im. 
plenda praecepta tua, & fecundüm volunta- 
tem tuam viuendum. h 

10. Ánnuntiaui iuftitiam tuam 
in ecclefia magna , ecce labia mea 
non prohibebo: Domine tu (cifti. 

tod nnuntiaui ait pro annuntiabo, vti 
patet ex fequentibus. Sed neque ceffi. 
bo, inquit, hoc facere, neque claudam 
95, Vt non annuntiem quz przbuifli nobis 
bona. 

1t. [uftitiam tuam non abícon- 
di in corde mco: veritatem tuam 
& falutare tuum dixi. 

Non abícondi- mifericordiam 

. tuam, & veritatem tuam, conci- 
lio multo. 

Atque ego, inquit, minimé ccelo bona 
que mihi tradita funt ; fed promulgo illa 
prout valeo, 

12. Tu autem Domine ne lon- 
£6 facias mifericotdias tijg à me: 
mifericordia tua & Vcfitas. tua 
femper fuíceperunt me. - 

Idcircó , inquit, tu quoque Domine 
miferationes tuas à mc non elonga(ti. Nam 


vera tua benignitas füfcepic me, & adiuuit. 
Graitulo Recenfet deinceps ctiam. mala quibus cum 


sre ies" Deus. liberauit, vt hymnos de Domino 
malas, — amplificet, "E 

Ij. Quoniam circumdederunt 

mc mala quorum non eft numc- 

rus: comprehenderüt mc iniquita- 

tes mex, & non potui vt viderem. 

Ex iniquitatibus, inquit, meis in tan- 

tas incidi calamitates , ita vr caligarem, 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


adriav, Suc ias uà dvranícac, Tail dj 
2, Quo], ? x den id av, luawró evi Ces. 
gar Ayr" Yd ard pequ. . 

Ey xecba ih (Q6 2uy *y sf; exa.) 

ET 

Ü. To) moiizan 9 JéAnua cu 
6c aov £C «2S luo , Cry VOLL0y 

V i frt Tii xot aov. 

Trig, diues £y mui "eotrmioic Dj. 
Cnt maU/z abi ipg venbpib Ta, Kaj 
€ej7t 3d eui, Quoi, "rear (yo apud li) 
TEC Gd TÀvesud Gat, E XT To cy a- 
Aree SYnua, 

é-. Eoifesugciluo dueuoswu Luo 
6p Gam le ue a2 id (ar xa 
Lov 4 LU XU. Vc-q* XU£ié GU $y: uj. 

To &w*AXsaulw dvr) 3E demos. 
Ua MÀ , xa) Tero d 520 mii 73 Ge, 
AW dd mavoouan, quai » Tm aud», odi 
XAÀeGU T) cóua dex Mà amuyyi9en d 
ay api vic vu d^alx, 

iA. TO Qocuorwur lo cu Gix L- 

, D , 1 * , 
xg. 69 T xasdía pu rl ai 
Sédv qu Yo] V cuT'pIóy Ta ja, 

|» wW 3v , ^ 1 
Oux &xevila vv $2o; Cu, Tl 

, , , , uU ^ 
e.AnÜeay ma, Dori CUUA Tao fio asA- 
AM. | 

Ka50, fov, B XpUaTa qu? Q*gotitr- 
Tt uoi xgÀà* a?^d drugs ure kalas - 
duwapaj. 

* , , 
i8, Xo dt KUplt (4) Jarxpuime 
ch OXTIDULÁS Ta p £u8, S EA (D? 
c4 € dAn9ad cu datas dyire- 
AaCove tuy, 

Kaj 2/2 TR C, Qno)» , udi &vroc dMarorx 
TC Ot npuic cu Pytimmaa Be, H'38 a2y- 
Ow cu Q^ar9 eor ia aima! Us, xg) 
AGonnow, Ef; d. Wy 6ETA) wy qui xox2 , dy 
dm aer apr à Ss; » ejt T aucigu 
9v d 1 32^ , 

T4 UUrsC TEQ GEI T9 di taris, 
, uw , 

ty On a foroy ug XQUXaL, y 
GÓX $5W dipilt.oc* xai a Cay uu od 
dou. oU, Yol Gi d uiis lg (od 
Bear. 

Toa vic qw5], vv Qoesit abii pa 
€ 79) dyouudy VE Ww, e ?XaTod "ids, 


^ 


xn 


IN PSALMVM XXXIX. ^ 737 


ug) und aesti Qd imíLem Ju/adas, — neque lumen intueri poffem, PARA- 
, , LI b! A , " . . * 
E'amhalus 9nca Nz$2 Tas aGi- Multiplicatz funt füpet capil. Sacped 


qas T xa Ade ov" gi Y xandía, 
puoU Eyxa TÉNTEÉ |. 

A'rwrlep T? aqQodey icon eiut T. cu. 
qoe , Grai 3u To zNi9 (o avr» Uorai- 
vírmray, Ka] uxegü, Qn, C GE oumor, v) ux 
WRulao &y paul , dne uns 7r 6 df 2206 € 
debis. ! 

id^. Eud oxn(oy xupis & po ad ad 
M^ XU£ié &is 7 (Gong ido p.01 txC9- 
qe ! 
AP rra usi df/axeudp's, Quadr nud un 
en ao c daa ut. 

i KaGuswitemrzas aj &- 

, uU A. ^ 
Tégmrenoas dua C Cn Gdvres loo 
vli uev E dE og abrlos. 

Karntoy ug) 9245 , Qna , xg Cetregomour 
Écc xaxd up: iGuAsUrurm , Ó xe 
jy Coma aj, : 

A' tos eg.cbanras ds (a oríaw, 
xod xa Guo tu Semay (6) SNoyTés 
pon xaxd, 

A'rr] 7 deed Quouy, € Xa. TIU Oyour, 

ij. Koicadya(av. aoa aei- 

qua. aiatu)luo duraly , (&) Myovrág 
ioi, yt, dry. 

Kaj &xojiiguv To, Qnaw ya ey up lup T y ebd 
oi &Twd opdjwof uupi, 

i£. A'yaoNacaw o € d Deay- 
Sáncay c) (oi aayres (& (oy 
Tí; d& , Xaj eirraracaty dara ye 
p£y Nau 9 xpi", ya 
"Gyr 7 GüTWpiO) (ev, 

Oi udp/ra ri orrkc, Qnzw , fai e , à 
TON xe7isnouy dyaNXuaad C dU peswn, 
gy elc si'T0 wgrrícnaur, eic o d/ararmit vu- 
Wl cv Q doZd7eu, 3 ad ou ewmg/ar dya- 

, x ; : " 


if. E82 "fa óc eiat, rh, ndn 
| (C pauper: Dominus folicitus eft mei. 


xp" dbeorná jov. — 
.— Evrad* dp, Qnow , é» dela rarmt 
Wubo dnalz, yy o ilu yeia orar dia)- 
xgin, 2994 bEcoe sQeorma aic uu, ; 

. Bon9óc uou. Xo) 'azegouazisiie 


Towvs IL. 


los capitis mei: & cor meum de- zavx. 


reliquit me. 

Cüm fuperus calamitatum vehemen- 
tiam declaraffet, híc earumdem multitudi- 
nem infinuat. Et vix non, inquit, defeci, & 
non eram mihi przíens , adeó omnis rationis 
mez víus infirmabatur. 

14. Complaceat tibi Domine 
vt eruas me: Domine ad adiuuan- 
dum me refpice. 

Verumtamen, inquit, fic affectum com- 
placuit tibi vt me liberares. 

15. Confundantur & reuerean- 
tur fimul, qui querunt animam 
meam, vtauferant eam. 

Confufi funt, inquit, & reueríti funt, 
qui malé mihi confulebant. Tempus enim 
variacum cit. 

Conuertantur retrorfum , & 


* erubefícant qui volunt mihi 77i» 


mala. 
Id eft, conuerfi funt, & rubore fuffufi. 


16. Ferant confeftim confu- 
fionem fuam, qui dicunt mihi, 
Euge, euge. 

Et retulerunt, inquit, celerem confufio- 
nem qui mihi infültabant. 

17. Exultent & lztentur fu- 
per te omnes quarefites te: & 
dicant femper : Magnificetur 
Dominus , qui diligunt. falutare 
tuum. 

Qui, inquit, in te fperarunt , in mul- 
ta lxüria & gaudio confílituti funt ; & 
€ó deuencrunt,, vt affiduó te laudent & ho- 
norent , falutem quz ex te eft przítolan- 
tcs. 

18. Egoautem mendicus fum,& 


Cüm enim, inquit, omnis boni & rerum 
neccffariarum penurià laborarem , mirabili 


'modo mci curam habuifli, 


Adiutor meus , & prote&or 
Aaaaa meus 


tur 





a MRIIRD- oh eREEUA. f. "rar ede Xs 


———— m —À 


CO.M- 
MENTA- 


738 


meus es tu : Deus meus ne tar- 


nivs rA- Qaueris. 


TRYM. 


Perfeue- 
randnm i 
fpe o ero- 
fione, vt 

exaudit 

mur. 


Kom.5,5. 


Yer. 5. 
Last mi- 
ftria vita 
(arnali. 


Factus es autem, inquit, adiutor & protc- 
&or meus in tempore opportuno. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


juoU & 0,0. S&óg ju00, |. eor 
cy. 

E'-fiu d uoi, Quo) , Box C Vapazm- 
$iic én d form mud gud. 


COMMENT AR 1V S 


V7 xeECrANS rxezcrAvi Downr- 
D NVM. ] Geminario Een eft 





ielicss id eft exacte vidi. &, Caci 
cognofces, id eft accuraté cognofce . Vult 


,, autem dicere : Quoniam vehementer expe- 


- &aui Dcum ; ideó intendit mihi. Inftruit 
autem omnes homines, vt generosé ferant 
calamitates. Expeifams, inquit, expecfaui, 
G intendit mibi, fiue refpexit me. Quam- 
uis enim vir iuftus fimul atque orat non ex- 
audiatur, nihilominds fperans perfeuerat, 
fciens quod tribulatio patientiam operatur. 
Licet enim peccauerit,peccatum tamen con- 
fitetur. Quód fi recidiuam paffus (it , indicat 
hoc medico, vt ipfum fubleuec. Fatetur ct- 
jam profunditatem peccatorum , & ccenofi 
corporis voluptates; in quas incidens anima 
demergitur. Et quid tibi przbuerit, cüm ex- 
audiuit, dicito: Er eduxit me de lacu miferie. 
qu:(i dicat, tamquam de lacu , tamquam 
de luto, id eft. de profundo peccatorum, 
Vel [secum miftrie , profundum peccati , e 
lutum f'ecis vocac coenofas corporis volupta- 
tes, in quas impingens anima immergitur. 
Vel Jacum. mseria mundanarum afflidio- 
num, vel maxima pericula intelligit; vel la- 
cum captiuitatis multum coeni habentem, 
vnde difficulter eruatur qui in illum incidit. 
Porró ab his liberans, quid tibi praftitit? Ez 


[irl ond ffatuit fupra petram. vurfus , quaíi füpra 


petram. ac fi dicat: In fecuro me collocauit, 
& omnia mihi facilia reddidit. Non per- 
mi(ic, inquit, me :moueri & citcumferri; 
fed ftatum mihi ftabilem conceffir, & in- 
offenfo pede currere me fecit. Vel lacus 
miferie mors eft, cuius naturam Chri. 
ftus fuftult. Lstum autem fec, propter 
foetorem fuum, peccatum eft, quod re- 
Qum curfum hominum . interrumpit , Pe- 


Manh.t6 tra verb , de qua dicit, Er fwper banc 


pires. Vel petra Chriftus , per quem 


e. HIOMENQN YIIEMEINA TON 
QU xxriox,] O'dizAaoiac v 
; enti» 6Xw ÜonTucwec oq 
& Td! , Yd àv id or alu) xd weecm , deri T8, 
c 068 ea ido. C yn zxav ril rv, eri d. 
xeyCac yrd 3i. B4?) d eiéi, O nime Y 
c t69ea Uatpuqra 3 yir meociors upi Tlaa- 
d40] dà vradras dySr prm, "fjraioc Qe 
qut cv Qoes. Tleood'oxd», Qnoy, eveootd 5 
XM7U , xg| CUOICE Xt upl , rci Erizxi atro. 
Kdr j9 o"baeua dunSelk; 6 dxoiBe 
Q3) elaxoud y Üpuoc ATI ov oeomko pm 
p, eidc lu) Sido mo uml wompy a 
(st. Kd» à d p rm , 6ugAoyéi vo xaxós. 
Kdy dauriv. dyaDeiÓn , yeso) Td. vir laresr, 
7ró9w üuvoY dying mo, O j920566 a4 TO 
fiai:Soc T. dm , nd) 08 2 dec o 
uet G9 Tác ndum ovías, €i, dx uou. 
cu xa amoviera| ]uyv. Kaj ví aoi araptoyer 
éicuxdauc , eii, Kaj dsfyaoe ut in ^ax- 
xu TuAarmwela; * hut cizrn, dq ix Adxx, 
oc ari 723, rwrlew én (Bí Du din pmalv, 
H' Adkxor Tte fas , o ja 9v; Ti d. 
Aflas, y rye Ad Ge role 18 mida 
0491 Q4 Tidvma eias, d» alc Puiamcu. 
Mox BafiDsra;. H Aduor aPSarmee/as 
TJ xocyuxalv cXeicdguy , * TSC Utyiscte 
Quo xwduuec: 8 Atxuor 059, ay uarias 
UAlu b vorr (Qo ziv, d9 3$ dicarsara. 
Suc TuC/7XAT 0 ijo on. Tiros 0$ a 22À- 
Aezas , ví cu X4yneaca) , Ka] lenowr 921 
erérog», ard ^m, dt. Vor ariregy. ba. eimw 
€ dz Qaeía ut wg icnat, Q "raf 2 upi dUdl. 
duct. OUx lagi ut , Qno) , xAorcich aff) 
«pipipkDar do idegíar uoi vl cacw 


ayapirtro, ig] da r6 pi Poem mmpiz- 


xe/agw. H' AdxxoG TiAarTUGARE 0 Dura 
TOM, d? 8 ch) QUow Xeigbt drafts, 
IA du bw Jg xw dvdju, 5d. 
Aria, ry Và. dUDeiaz aura Deduoy T 
alosimu, Tlirea di abi $c Qin, Ka] Eo 
TuUT» 7j aripa, H'mpaóXeiic, 9v s » 

qvsoua- 


IN PSALMVM XXXIX. 739 


evrbuamxn ios dedere) ra) * c0 uc 


eoa regit, diac i2» D 6ria9u- 
pal, 3Jauowr vul mid $ id oric ugue 
plor. dc d, Cni ern, € Bad eo no- 
duct Tj! iyrAd v Tà( $T us. 

d', KAt ENÉBAAEN EIZ TO XTOMA 
MOT, ] Tlapiot Hbi, t101, x7) dpopebo rg 
dz üurzf gin uror, Kante d$ 6 Xn 
o Pad iZuc dirmumcuf G9. W' der) v5, 
dxiri pna oz orant, dX Veri Gat sspe. 
cízg Uuv- d à T)) yeeirt dzuNa^ 
9€ , 70 tp aA mibr 1o um dft , vo iu- 
falis Ji um m3 recurre ddci vanis, 
px) bays Amor. Mtral 59 vl dtd eir 
dJo bp azua xaniy ditam. Xe- 
pozo , 0n aegimr 0 Sb dra A , ds m- 
emn ied, ol on mari UBas] rà. Mfg enuoa, 
Tíapmr dca aac" tru, miusTor Duro. 


Ka] enpaisd Ín 0 iussi eie Miseor x lad. 


ép T. Adoro. ET odorraj , €20 , 77206l. 
Tmoderyud , qual, Ace» éavuaj &itegie, 
Gic xm Cor rra ac Dd waxd'r, wo] 7 
Ougiz? Éyovm «vegc To xpfiv Gv Dmrida, 
Ydórnc 59 3C ola BaSwc iji Slo ; 3doy 
qoGn Azorra) qc Gov , £i dQ3m cocvod v wc) 
Vejbaap it uv TI). Vn arruy EX. aosby, ET- 
(e € ei; eeoreo lu) iloow nte] 


í MaKkAriOZ ANHP OT zsri.] Me- 


- Xa04cÓc, tnm , Tru Urn, Oc Tür Ov». uiro 


Vy Dvrida , x x ricpejw Far zu eid w- 
Pg xg) Tic d Ta (ac eC Cu, Tul Tas 50 Ra 
Ai uaicuomras. W* aa imme wg) uxriay 
A53 eic aj ci mtr macórra Üier an 2j. C 
aj ei x Qeorrid ec, Masa dt ac Qeyv * cx 
TE ma 2crT Ov Éin vai euett, JY lui V c s- 
env, vf; guNNoIc id Oe cd mostly, 10 d 
ew opp ea 6 AaGiJ 5,4. E39 Ji 
&ixu £o 75 Gnd 7d gr. 

s" flo44A rmoissax zr xir. ] 
On 5 vaz , Quzv , Xyit nitri ma: En 
6k mraphorie sod , aj uipndwea un dus'a- 
Ua) Sav/uara . ( ^oi 3 S84 aA 
Ti, duáregu, dipoacias ,) x715 Tl qi- 
xiALu di & a8. mogizr dfd DU xnuisus 
xaup Sup, QusAayci; durd «l9 dw. 
pup, ip3* Tlo^Ad Cmeuc GU xU2M TU 
Suudcid Gu* wo) uc dva uAL fon V eoes- 
vla My qx miouz, NiE]* Kal uit 4/220 


| Qo usc cu ux den ric Ougito rige) out. Oi 3e 
UM à Muy, Bi ot od ru! 0 Xo or Ov, 


Tonwuvs I. 


fpiritalis via complanatur ; àqua qui non de- "9^ 


flc&it , feruabit greffum füum purum, ne- iss pA- 
quaquam cceno voluptatis inquinatum. Qui 7&vx- 
autem, inquit, dedit (tare & ambulare, prz- 
ceptorum vias faciles reddidir. 

4. ET 1MMtstT 1N Os MEVM.] 
Przbvit, inquit, mihi etiam. occafiorem 
canxandi ipfi canticum nouum. Nour m fCi- Cerricum 
licct, de miraculis emiffum. Siue q. d. Non 777" 
amplids lamentor, vt olim; fed pro benefi- 
cijs canticum offero: vtpote à malis liberatus, 
vetus cantcum dimilit; quod autem im- 
miffum eít à Saluatore nouum , illud ca:at, 
fiue euangelicum. Poft. impzffibilitatem 
enim rouum c:rticum canimus renouac. 
Obferua, vt primó Deus adducat ; f«cundó 
ftatuar; tertió greffus dirigat ; quartó c.nti- 
cum przbeat; quintó hymnum. Ex fignificat 
eum poftquam in lacum inciderat, non fuif- 
fe in lacu. Deir.de videbuzt, inquit , multi. 
Deinceps, inquit, exemplo ero alijs qui fe- 
cundiüm zelum à malis deftiterunt , & cam- 
dem habent boni fpem. Videntes enim ex 
quali profundo liberatus fim, diuino timore 
moucbuntur; quia vifus cft curam gerere. ac 
defendere illos qui fperant in eum. Deinde 
etiam ad exhortationem aliorum fubiungit: 

jf. BEATVS VIR, Cvivs EsT.] 
Vere, inquit, beatus dicendus eft,qui Deum rasiza «ft 
folum fpem fuam habuit, & non conuerfus roba 
eft ad idcla & deceptiones inanes: has enim 
vocat vazitates: vel vanitates & infaniz tzl- 
fx funt. (tud:a prafentis vic: & inancs curz. 
Infania autem temperans , eft illa prafen- 
tis vitz conftiturio , fecundüm quam etiam 
multis vifi func Prophetz excedere; in qua 
glorians quoque Dauid, ait: Ego dixi is ex- 
ceffa meo. 

€. MvLTA FECISTI TY DowiwE .] Quo- 
n'am etiamnum, inquit , nobis i in tc fperan- Beneficia 
tibus multa tribuifti, & miraculis tuis expen- ruines 
dendis impar firn. ( Cogitationes enim Dei 
vocat immenfa beneficia. ) Et qui multipli- 
cem Dci fapientiam ex creaturis perceperit, 
porentiam eius admiratus, aiet: CMw/t4 fzci- 

Hi tu Domine mirabilia tua; & incompre- 

henfib;les prouidentiz rationes confiderans, 

dicet : Ef cogitatiomibus tus non eff qui 

fimilas fit tibi. Cuiufmvodi erat. is qui dice- 

bat: 0. altitudo. diuitiarum ! Symmachus, Rom.t:, 
Aaaaa sU 


COM- 
MENTA- 
RiVSpPA- 
TAVM. 


Benef eia 
I nisae- 
TÀI hon 
vVAUME 


Obcliza- 
fra ei! pra 


Jnirificus 


gra:a Dee. 


Matiliii1, 
1$. 


Sarriícia 
vereri; le- 
fj parum 


«tilia ern t. 


Vetera fa- 
[UNE 
Corm 
sbroganit 
pet fuam 
eleilien- 
riam. 


740 
C" cogitationes tsas qua fupra nos funt, non 
cf] qui expamat tibi. Ex cüm enuntiando 
cnuntio,plus cft cnuntiandum. Omnia enim 
cua innumerabilia exiltunr. 

ANSVNTIAVIET LOCVTVS SVM.] 
Ecenim , inquit quo ad licet, multa multis 
rccenlui prout potui ; verumtamen fuüccubui 
enumerationi: plura enim. refidua. reliqui 
propter exceffum beneficiorum. Hoc enim 
ait, ^ Atalriplicata funt fuper numerum. act 
dicat: Quantumcumque quis illa recenfeat, 
ac fatogit enumerare, Dei femper beneficia 
rcdundant. Quantó enim , inquit , recenfc- 
bam, tantó magis.mul:iplicabantur,& innu- 
mcrabilia reperia funt, nec habui fermonem 
qui mirabilia tua dcfinire par (it. 

7. SacniriCIVM ET OBLATIONEM. ] Et, 
quod magis cft;nolui(ti à me fcrificia;fed fo- 
lam à me obedientiam exegifti.. 44res enim 
ob:dienciá appcllzt, ficuc & Saluator: 9i ba- 
bet aures audiezdipro,qui habet obedientia, 

Alius. Olim enim facrificia & holocaufti 
oblationcs pracipiebantur offerri pro pecca- 
tis. nunc vero traditus eft nouus falutis mo- 
dus, finc faciificijs & holocauftis, Cüm enim 
fola obedientia & religio à me poftuletur, 
memetipfum tibi obtuli ; & vocatus adfum 
promptus faccre voluntatem tuam. Illud au- 
tem, Aures perfecifli mibi, S. Paulus ad cor- 
pora referendo citauit, Hebraici quidem tex- 
«us minime ignarus, fed ad proprium fcopum 
ill'o.víus. Cüm enim illi propofitum effet 
oftendere,quomodo (anguis taurorum & hoe- 
dorum vim remittendi peccata minimé con- 
tineret (quapropter etiam i]Ja omnia per Sal- 
uatoris paffionem fublata funt, qui. peccati 
folutionem. adduxit) propter. |.berationem 
hoc declarare voluit, quód, ficut hi qui in ca- 
priuitate erant (ad quos hic Pfalmus refertur) 
non per facrificia , fed. per obedientiam ad 
Deum, reditum coufecuti funt (nam captiul- 
tas ipfos (atis ad obedientiam przeparauerat:) 
fic etiam Dominus illa quidem omnia fuftu- 
lerit ; in proprio veró corpore redemptionis 
noftra opus confummauerit,& omnimodam 
nobis peccatorum abfolutionem largitus fit. 

Alius. Cüm cognouerim placationem 
per facrificia elfe abrogaram , te autem 
meam dumtaxat obedientiam — expofce- 


re , paratus fui , & dixi ; Ecce potiar defi- 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


t9) 136 Iso usc cou 136 ow. und 0s 


ow Cx9eOas cui, Kal id» dmay3 09 d- 


may AAA , 2 ior F1 T8 d ir üras. Tli 
29 79 od drag) Üuwwo, 
ATIHTTEIAA KA] EAAARZA,] Kari 
g^ » al , wa.90coy Vyywpet , dunynrdulu 
TUN olt SNL, y 670 did uud luo , dA wr- 
aiBlu d'orysuf o Cy e à zAciora xa10u- 
au Ji aspeoA Pf. dospeuymudisuv. TS- 
v 39 As, EzDnÜlu 9ncuy esp. desir, 
Wa eim. Qi eoru) nc ric dmytonra, xg) 
«eieg o de uico, z?Aora sow 2j 7E 9v 
dtgoam it, Clau dp, tro, nysulw, uA. — 
Aor ta unorzo , x. dafeiópieu ez (ouam, 
x2) ux. éeror 2doe3 1 tice ou, à D'avud. 
a£ cu d uu ucy, 
(C. €rs1AN KA1 nroreorAN.] Kd 
v? utor , Vx vCeAvOue eap. tutÜ Scias, 
dM Ünuxolu/ gà dormmeus uil. (Yr 
98 alu) Vzramoli) 2A, cic ng) 6 wr p. O' 
xar ava dxsetr, dr) T9, 660v v7raxolf., 
A0. Tld2a) 39 aj Svzíat, X; üAorav- 
Tu dyagoegl aesctmi rs o Gap diugpndy 
eese qipiXc rus) ds xanbi oSad ere 
cwmeiat £o7r Gy, à dia Svaidy xj d) oNo- 
xava uad oy, Y aaxolu) 50 aimileig uóros x 
dAaGeia» , ipawT cm "jor agar xa) 
xn eit 7rapeuu s; av dUeu« quiisu, 0 94- 
2nd cu, To À3 oTt grmpriou uis o Ma. 
xag L1a0A Ow cico uua 2gGa ci- 
pre , ux dyvod» i. iGegjuor, dXd. «vejc 
viv cixéig Gxozt? TTG encdudy 3o. 
Eti 52 déiba) Gum! esvxeno , oz dx 
fye dmujAals dyapriag T? aiua Tjj 
uve xo] rodrnur ( di CQ dwprra) arm 


'Caciya df. 78 matus TE owtüp Qv , 0 Avaw 


d uaprize Vrigank) 4/3. vit dms, rg- 
cnuayaj esioxvO.on Gartpoi cà Til aly- 
tuAozia ( eic dc aM dyatipera) ) s 
j/s Qvowuy, a2 JJ. Tlic esc 9a V ma- 
Xo y Eu yov iic rasod uw ( beg 99 aure 
e$t Tlu Vmuxclu) à ay ua Merit maptz- 
xe/agtr) iT ug) 0 xvexoc xciva eX "ra 
acier , én Ó sul duci cuum clu) aoi 
Wut oleerc pay Vahesect , vy Avon gurns 
Ty) duapmua zu) vus id. Gpigu TO. 
A (Ov. Ezreid li éyron vlr df Sumaly 
o Eo Sg iAcy Uipor , ck ubiz d 
vc duse Ümuxoh, Eeyoulpor , «C ovu(Sje 
ijóplw, xg) cim , Ydu véUZopa, T8 2- 
| Sue, 


IN PSALMVM XXXIX. 


Suydpu domus d DéAoua, tei v 0 df 
TE «est ceu us xe» 
crigmu.. OU 7j 6 EUugugtooc Tà Cà neqa- 
Aida BG. celda , Co T v4 7i 
ópuaupU cou eyeaila di iui) eim" 
A'xuAa , Ca Cun. Diis, Cn cvces- 
Qj, Co tópgo* f o geqa2 2i Bid, Til olo 
«dE1025i T]U ical» Gevoidh'y 5» uri. Tli 
99 eic y diavataNirea] aj eatol Y aei 
Xe1cu T»ejppacw. 1941, à Mic 7i; woi- 
Dae uu , uerimirag 20r 7]. eo 0r éDututirtoy 
AuGaAeir vi» noDdidpor. H' e x? 3 26$ - 
ex M, Dod 9) 0 lege mig i 
dfgroias. 

A9 Oy . Tón eim, 158 fo" dir) 39, 
idà Uarmxecu, E'7r6150 cimus Un S'vaías dx 
MsAnauc , dX vmaxoló, M4 0n r&m ai- 
iilo Qv, Ud Urixuma., Ürauol) cveoc- 
xouicuc der) Oucime, Toixpelu di Uma 
xolo Ü7riuwma. , tg) vruc xoa T8 mroliizu 
T? SUwuz cu, dou) Ya) Qi CAfa TED 
pay, dipxeziiave ups vic mvesDite, adr] 
d dpa yralawc, Low 53 pip], Xj Tov vépugy Tu 
€» uic t d xoiP42s uus "fra earn vic xo duc 
qii. BuAeraj 9 cizréiy, n ale QuTU Ey tt Toy 
souey &n uico v xapdías uu, rtc Vardodhy 
TU dpis d oot 708, 

í, ETHNTEAISAMHN. AIKAIOXTNHN.] 
Aud 8o xz] vu. moy ewe pet, 
ad) Uvgadsd sov. cuwwysApac Gina ias d. 
muy9AAd là durgicousls cw, ld Ered e 
£t eic usi: 0650 dUny Module , avri v8 
aia, xu] dior C T9 , Urn idi Tu 
Ato uu, 9 uà saDucw- 0 dt Zvuua y 
E UNEETLUPOE DT UTE 
aii; 9ciac ydexT(B)o cv tyeian GaxDnziz, 
Umoyréisay wnpvEean xg] uJVmavozuua! tro, 
TETo mold y- udi xAciow T) &Óu2 , st uh 
dra) en à comae cnudy doa(s, Xv 50 
yita dic d ieguor lu). emrariodew d diadpor 
di' lj) aivías drjsonszee 1d0 r3 c2- 
gtlin 2 uot ta?d s polo. APO einn di 
3, ouigyoy cli. d)rSr lU. A$À swear 
Gap Ti ài) 7rdAn fz 65 49 C dAf- 
Seems aiv) 7 dAnSior O43, d'Aor Croinas 
Xéuuay Oy , aie vi Voc TÀI 229 09, 
Yao cuua7ya iz, Sao decis ua v (o. 

(6. Sv AE KYFIE MH MAKPTNHS.] 
4d. 7975 , Qnow , sd üwroc Tuc oiXmpugue 
€5 (yao tg dz us , 4? $ auri os Qihas- 


741 
derato, ibo quà volo. quandoquidem tem- 
pus quoque per Prophetas definitum immi- 
net. Sic enim Symmachus illud, 77s capire li- 
bri, expofuit, dicens: Im libro definitionis tue 
fcriptum efl de me, Aquila, ip imuolucro li- 
Eri, in. conuolutione, in tomo; vel, in capite 
libri, tamquam in compendio fententiarum 
quz in co continentur. Omnes enim Sciipru- 
rz eam quz de Chrifto eft przdictionem ad 
caput vnum reuocant. Illud autem, ip medio 
ventris mei cranflatum eft ab ijs qui dilectum 
intra vifcera condere deüderant. Vel, non 
fecundiüm obuiam lIc&tionem , fed & in fpi- 
ritali penu, & fecundüm fenfum. 
Alius. Tnnc dixi, Ecce venio; id e(t, Ecce 


obediui. Cüm enim dixiffet, Q uoniam facii- 


ficium noluifti, (ed obedientiam , ait: Cüm 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRVM. 


hoc percepi, ego obediui, obedientiam adfe- : 


rens pro facrificio. Tali autem obedientià 
obediui, & hoc modo decrcui fzcere vo- 
luntatem tuam , ac fi ex libro illam didicif- 
fem, cüm fufficiat mihi promptitudo animi 
pro le&ione. vnde infert, & legém tuam in 
medio ventris mei; ac (i diceret , cordis mei. 
Vultenim dicere, Sicut ac fi haberem legem 
in medio cordis mei , ita fategi facere illa 
quz placita func tibi. ' 

10. ANNVNTIAVI 1VSrITIAM ] Idcircó et- 
iamnumsvbi multi congregati funt,& milleni 
in Ecclefia conuenerint,annuntiabo iuftitiam 
tuam,quam erga nos demonf(trafti, Verbum 
enim 4znmptiani proannuntiabo pofuit , vti 
patet ex fequentibus: Ecce Jabia mea non pro- 
bibebo; Symmachus veró ipm multitudine iuc 
in Ecclefia, per gratiam diuinam toto orbe 
colleda fe przdicaturum pollicetur; neque 
ceffabo,inquit,hoc facere: neque claudam os 
meum, ita vc non annuntiem quz fecifli no- 
bis bona. Tu enim cognouifti , quàm iuftum 
fuerit redire iniuriam paffum. Quamobrem 
ctiam ego promulgabo ea quz dara funt mihi 
bona,& non abfcondam. Feritatem actem ac 
falutare vocat falutem veram ; ficut rurfus 
per miféricordiam  & veritatem intellexit 
veram mifericordiam , vti Symmachus dc- 
clarauit, pro mwifericerdia gratiam tuam po- 
nens, à concilio, à congregatione. 


Dauid is 
Ecclefia 
Deum quo- 
tidie pradi- 
tat. 


12. Tv AvreM. Dowiwr. ]. Proptereà, sop, 
inquit, neque ipfe mifcrationes tuas à me D /«de- 


abítuli(li, fed. vera tua benighitas me füfce- 
Aaaaa 3 pit, 


pu na 


COM-— 
MENTA- 
RIVS pA- 
TRAVM, 


Calamita- 
tes off na- 
dunt menti 
tercbras, 


Dan. 3,15. 
1. Tim. 1, 


1j. 
In. Ecclefia 
multi pec- 
cAterE, 


Auxilium 
Dei contra 
anima bo- 
ftus prasi- 
pui tmple- 
randum, 


742 
pit, & adiuuit. Deinceps etiam mala enume- 
rat à quibus liberatus fuit. Nempe quia ob 
inobedientiam Ifr:cl defpe&us fuic , in omni 
malo veríans , nunz refipifcit per poeniten- 
tiam, & mifericordiam implorat. Significa- 
tur veró etiam vocatio éorum vicima. Vel cft 
hzc vox Ecclefiz rogantis Dei providentiam 
ob tyrinuos infurgentes. Vel etiam ex. perfo- 
na Chrifti Saluacor. dixerit: Ie elenga- 
ueris , id cft, miferere corum qui mihi 
obftridi funt. Maxima enim pars filutis 
non ex operibus, fed ex mifcricordia Dei 
exillir. 

13. QvoNIAM CIRCVMDEDERVNT ME.] 
In cantas enim, inquit, calamitates ob ini- 
quitates meas incidi, vt caligem,ncque lucem 
hanc contucri valeam, Vbi autem vehemen- 
tiam calamitatum indicauit, recenfet etiam 
multitudinem. Quoniam, inquit, numcrum 
capillorum capitis mei fuperant calamitates; 
& vix non dcfeci, & extra me fui. Hoc enim 
fibi volunt verba illa, Cer meum dereliquit 
me; adcó omnis cogitatio mea infirmata fuir. 
Vel, q.d. Propter multitudinem circumdan- 
tium me malorum, excors aliquis & amens 
effc vidcbar. Nemo autem hzc Ecclefiae per- 
fonz incongrua effe cenfeat: nam & tres pue- 
ri dicebant, Peccagimus ; & Paulus, Quorum 


primus ego f[um.Minimé igitur Ecclefia hic fe 


extolit, fed peccatis annumerat qua: facta 
funt, vt diuinam opem confequatur. Alioquin 
etiam omnis Eccleíia ex perfedtis non conftat; 
fcd habet etiam qui deliciosé viuant, & dif- 
folutam vitam ample&antur. Sin ad Dauidis 
ifta perfonam reíerat;jmeminit quoque malo- 
rum priftinorum, nc denuo in illa incidat , ob 
humanz vitz debilitatem;& rogat, vt miferi- 
cordià gratiadue cuftodiatur. 

14. CowPracrar riB1 Doutuz ] Cüm 
hoc modo,inquit,conftitutus effem,com pla- 
cuit tibi vt me à captiuitate liberares. Intende 
igitur etiam ad adiuuandum me. Yel dum ad- 
huc fentiret fibi multos inimicos imminere, 
vir iuftus liberari roga. Non enim dumtaxat, 
inquit , vulnerare volunt, fed etiam atero 
morti me. tradere. Non deprecatur autem 
cos qui diuitijs vel corpori nocebant, fed qui 


. animz infidiabantur. Circumuenitur au- 


tem anima etiam paífionibus. Conuertan- 
tur autem nihil valentes retrorfum ; liberati 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Sesrnia, draAaCém un Q ICononot . Eu 
d'nryerra, egi TÀ xaxd uy amyAdyn. ire 
93 drélDnouz mrapioe d.n 6 l'oegh eo 7ras- 
7) n9ord xoxo , vu avit] 7»e$c uera - 
grecv , xg) oitrcipiS ira] zona. Xw- 
pabera] à ng] REY Loy rum xw duy, 
H' ait Guapncíag 1&r Qai, d'edpne TR TS 
S8 avesunleiar, df v8; Vrarigugd pue Tv- 
earec, H' di Yao v Xotgi An2oi d» à cu- 
qp, M3 ttu qu ye, dy) Ti 0 Tes26Y T3 Vg" 
ips dq s. Tb 22 mAeisor Til, sum- 
efac, six cz (our, dw Ce iviuc 9x8 aba- 
jhttaj, 

ry. Or! mrriESXON ME] Toavmuc 
2p , na. cuuqoggie cou iile cn T) 
drogudy vu] GA y ce exo Gd mdr quj undi 
«€j6T) Q0 € deri ew, Th c tod e$v d$ eizry 
T cvuqoes , MA xg] à 7239 Or. On ? 
1€4ya r&y defui» T xapaAK us VaipGai- 
vacw aj cuutoegi: Q uxeso C cum, wg) 
8x Halo &y tauul , 'Tdro 52 T, n xpd ia Mu 
DtaTUMTA pt* re us vr; dfahoyc jube 
Gendwhu. H' dyri z& , d/g v0 29 (ge 
T4 bist Tay TY t taxalY, dxa pd i mc 
doa, xg) dvuc e). Mud'eic di dy pups 
7696 T0 186 Cxx2aaias evesawnor TaU(a V 
ogicd uoi 0 ptis raid tc Wuap rop EAMoDf, 
Kaj 6 [120^ Qv , dv egre 6d ty . 
&J1 8 cnxAncía d» OraíSu peaMpepé, 
d?^ du o prias dyavioman T seda , ira 
Sas Yero?gion evespaDelac, Aoc m idi 
€« TWAéioy 7rágu Y» CaxAwcÍa CUwiSHXEN, 
dX C44 C uc acum cv avr, C dies. 
ro? fin dara cud c. E] di eie avejotror 
TE AaCid ixuraAgu ear] , xo) ipia, Ty) 


ectieyr wgxar, aigu p ra Qi; duSiG mt- 


€i tod, dla và culzds d aiÜpsem irme Loic 
€ i4] 04] to^elrra) X) xderm. 

id ErAOKHzON KrrI£, ] OÀm uu dfz- 
xeqdps, quale, «o tonus dora?) Ea] p 
at y Ma oogizs Veces 9v C ei và Boulionf 
poi, H'moooa £n aidwóulp Qe Canxepít- 
var pr /esv , d ytiay puma dU. 
xaO». OU 23 uiro vepou, Bu2orraj, 
Qvow , dA yy Sandro «xoa iplag ala 
Yig. Ou xauTá/2412) 20 Tp) €i, efie 3 
Cog ionpeatorme, dA. 7) elc dul 
ÉmnGuAdbormw,  EmCsAd A") dd vy, é 
Ugo qu2ad. A'"TsveatQensur AV uad 
d'uvdsdpon, eis mà Gzríisu * drap nc 

à, 


IN PSAL 
Ji , adj nexed fiidpor à Fi yetog TK 
aurov "WoroMhlon(o xaxiag.  O AuASTS) 
4fÀ. T8 xopuz aco wray, T di, doa, dos, 
ó Xvuuay Ov , ad , dd , uri ovy sena á- 
iQ» , vn iyson 73 iGegiff. Quri. 
Eci J qer'uaeiór,. H* rà, oj Aioorrie, dU - 
9s dU, drri 18, oi iud pop: aiorun 8- 
eorray. 

i£. ArAAMAxeanzAs,] Oi dM Giria- 
miLornc Ui ci, o TON Spore d9aA- 
Muda] , uà d'tyó upon d uudas um eoA lw. 
QV 38 Giz aad dya7rd aw fmm 18 2,4^- 
Ad moz ddfevifor (yum qbr a zii9wor doo 
mt. OU 5 claw ,o] Üwrhrrmc, a9& ol (nia 
mc, Ei à 6 Vdd'as 'rmos iv xvejor mom, 
dAW $ vun ure, H' Bara] 4p. dsa- 
arieruc 62) ara vac ei d uh, aloruu0oaj 
io! ok xaxdc eediüorm; doalorsborra,. 
Kaj eizrdésuauy d , drv] T8. eic TETO Yoa- 
guit», elc à dg raróc VuvEy x dota en 
ct. Tóc impr ; Ogni 1 Derd c owe as ut 
vor, wg) 52r vau rw (rero deity, 

(5. Ero AE nTOXOZ EMI, ] Evéa- 
d'eía 33 ÓvGC uu armrsoc dyals , C armos 
dayxoín , «Sadoc itesrnzds uu, wg) 
ifj uei ipao mec 02) Gà. dorm woupdl. 
A'puórr TUU(g gj Tu! AaGiÀ , wg) avari 
emmycon 96a SXwoscias, Emhd 50 
fam faniis xedausríag , ainCoAG uà 
xetiau 1l) mOvoma)y/lu eurmejar. 


MVM XXXIX. 743 


veró & elongati, malitiz fuz praemia re- cou- 

cipiant. Hoc fignificatur per illud feras;. M*NTA* 
, RIVSPA« 

Illud verà, esge, euge ; Symmachus legit 14V, 

4ba, aha, ipsà voce Hcbraicà, quz 

fic habec, víus. E(t autem vox miftran- 

tis. Vel verba ifta, 9ui dicunt , euge euge, 

ponuntur pro, Hi qui infultant mihi confun- 

dantur. 

175. ExvrrENT.] Qui igitur in te spe exul 
fperant, in multa fint exultatione, neque, 
iucundiratis fuz viciffirudinem  füfcipiant. 

Non cnim quoquo modo diligentibus hoc 

oprauit; fed ijs qui iugem Deo dignum amo- 

rem obtinent. Nam non dixit, Qui quafi- 

uerunt, fed qwi querunt , cüm etiam ludis 

quz(iuerir Dominum aliquando, fed haud 

modó quzrit. Vel vult quidem omnes va- 

care crimine;fin fecüs,confundi in quibus ma- 

lé agentes faperbiurt. E/ dicam: , id eft, eà 

perueniant, vt affiduó te laudent & bono- — — | 

rent. Quinam hi? Qui falutem à te expccta- | 

runt, & in hoc confiti funt, | 
1$. Eco AVTEM MENDICVS svM. ] Cüm 

enim omnis boni omnifj; rei neceffariz ino- 

pià laborarem , mirabili modo mei curam 

geffiti , & factus es mihi proteor acer in 

tempore opportuno. Hzc etiam Dauidi con- 

ueniunt, vti & omni qui diuino indiget auxi- 

lio. Videns enim fe curz eius indigum , ro- 

gatne promiffam differat falutem. 


CATENA PATRVM. 


SA oANAzIOr. Arapíperaj s GdÀ Cn 
AV pere TE Va Ag , T6 drako- 
i Au trroG On Aix Ta Amumwe A as. 
Ela wu cictiperay T8 Xengé evejowmor 
mic Dacus irae didi mwor d olwaouíak lv 
ve)mo. Ejngs qea2uy 7). mo cboarrum Gn T5 
T'ceghA v) «negau mo» dZnirnr podia] qi 
3J3 rh d'rei9ear dugpras* dua Ji xj 
Joryuu ditm dumis à. guit omo (m Jo rli 
ámsiar xaxa. 
KrriAAOr, Tmic dU2agsssieJor At5ougi 
Tr aaejra "la? uiv, oc ri AaGid drew 
6Unpor O» x T8 Sui , vj) JIa 7 d taprias 
muuexd», Kai: utrau ady ciasera 0$ 
ewriip(Gy v» arescuor, 3 olgovopáayp TY M- 
20v, xgj T& éarygais 00 XÁpryua. Ef 
-"Pejcuno Vneor , dtspnd eoupAcyu- 





a THANASII. Refertur Canticum gi, Pfal- 
)| hoc ex perfona noui populi, qui ex p^ M 
miferiz lacu edu&us efl. Deinceps ptr quid 
introducitur perfona Chrifti , qui gratias fibi, ^^ 
agentes modum fuz difpenfationis doccr.De- 
inde rurfus introducitur perfona eorá qui ex 
Ifra&le crediderunt, roganti vt ab infidelitatis 
peccato liberentur; & pariter exponentium, 
quenam (ibi mala ob ipcredulitaté acciderine. 
CynsirLi Nonnulli afferunt hunc PGlmum 
gratiarum actionem continere, Dauide iam 
-à Dco confecüto remiffionem malorum qux 
propter peccatum pertulerat. Ceterüm etiam 
-introducitur perfona Saluatoris, difpenfatio- 
nem prouidentiz atque; Euangelij promul- 
gationem .prznuntians, Deinde & alia per- 
fona inducitur, qu&: peccata fua confire- 
tur, 





.730 


ANNO- - iniucias & conuiria perferre debemus, muti,hu- 
TAT)0- iniles, noftrorum memores flagitiorum, in quo- 
NESCOR- tum promeritam vindictam afiigimus, & dcho- 
piRu.  nefítamur. Recordabatur nempe. Dauid peccati 
fui, quod femper in oculis geftabar ; idcoque 
aliorum maledidta, conuida , iniurias , tamquam 
debitas fuo facinori. penas, libenter fuítinebat, 
fecum reputans , fe maiora commeruillc fuppli- 
cia. Hoc fenfu verfum hunc explicat Auctor 
Scholiorum S. Baülio infcriptorum, ex perfona 
Dauidis ita loquens : Cw probris ab ilio impe- 
terer, peccati mei, quod temere commi , im mcn- 
tcn mibi vemts C bine verberibus vmlnerabar, 
cogitans propier sud. me probris [indi , C ty- 
ramude fily premi, Dominus emim pracepit. illi 
vi malediat. Dauidi. "T eccati regordatiu eil , eo 
quod prepter sud. corrigebatur. Eodem modo 
5. Hicron. ex mente Dauidis fic exponit, ac fi 
dicat: /dco pacienier fero, Domine,quia te fcio ad 
probationem. me tentatiomibis. reliquiffe.. Hinc 
duo tamen, inquir, intra me ferifi. Primó nam- 
que dolor meu, quem filius meus Ab(alom con- 
1rà me inlurgens intulit, remowatus eff , videns 
etiam à vili mancipio me effe defpe&um. Secun- 
dó, muli intra meipfum magnaque furrexit 
conturb3tio. Capit cnim cor. incalefcere & ac- 
cendi ab innata humanz carni impatientia & 
fenfu ; & in anxia folicitaque meditatione pofi- 
rus fpiritus meus , quaft ardenti igne ar(tuabat; 
rantoque magis accendebatur quantó magis eum 
orc compreilo fuffocare conabar. 

4. (encalwit cor meum , &c.] Symmachus, 
MEsÜiguasUn à upl/a uv irri jum 6o T). dpamuiy p, 
drvuisdbulu zvpí , excalefatium cfl cor meum iutra 
(5 G- dum ego ammaduerterem , accen[n [um 
gu litteram de irg & indignationis eftu verba 

zc intelliguntur ; ad orationis finen feruorem 
aliqui referunt, in quo divini amoris ignis exci- 
tatur. Sic apud Lucam diícipuli qui cum Chri- 
flo Emauntem tendebant, dixerwnz ad insi- 
dd cem: Nonne cor noflrwm ardens erat m nobis, 
dum loqueretur in via C aperiret nobis Scriptu- 

ra! Pulchré ad hoc propofitum. Pachymeras in 

cap. to. S. Dionyfij de Czl. Hierarchia in fine 

ait : Ej zi 4 aspd'ía. Sapa ein cn 18e. cuts e de; m 

dysara uaroy utm, X, F)oeU6, X, Aft , ux dr yxav- 

Ses n ? dyaguyBc xy TI us TUR, AT! y^ EDwpjassUn 

jgglia pu bris paw, X Uo Ty uar n un yeu ovr aa 

Corin mt. erp. IN ifi cor calefatlum fuerit ex affidua circa 
duanont — ves dulellam meditatione , C conuerfione collc- 
y ipenigs Gioneque , mon. accendeimr 1gnis elemationis ac 
Inminatur. Pr f cbionis, mxta slind: Calef atium efl cor mcum 
stitra me,C* in meditatione mea exarde fcet agnis . 

Ignis qui nzuos omnes animique labem exurat. 

lgnis qui mentem inflammet fummi Numinis 

amore; de cuius infinitain omnem partem boni- 

tate meditatio exquirit. Ignis denique qui tplen- 

dore fuo & fcinullantibus radijs illamet oper- 

ta atque recondita Dci myfteria, quz in medi- 

tatione puris mentibus reuelantur. Quare D. Ber- 

nardus, qui pietatem in meditatione fiam & 

locatam ceníuic, Eugenium orbis terre Pontifi- 

cem lib. 1. de Confderat. cap. 7. ad eam inuitat 

dicens: Qd fit pietas quaru? V acare confidera- 

tioni, Tum ponit fructus in omnem partem exi- 

mios, qui ab eadem colligi poffunt: Przmsm 

quidem sp[um fontem. (uum, sd. efl. mentem de 

qa eruwr , purificas. confiderauo ,— Deinde 


Luc, 14, 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


regit. affctlms , dirigit aflis , corrigit exceffur, 
gompomi mores , vitam. boneilat C ordina; 

pojl remo,diusnarum pariter C bumanarum rc- 

rum (cientiam adfert. Sed illa vis medirarionis 

mihi in primis fufpicienda. videtur, quód ad 

magni Numinis familiariatem & felicitlimam 
coniunctionem per illam prouehimur. Ex qua 
copulatione incredibile diutu eft, quot & quan- 
taoriantur bona. Nam in primis anima Dei lu- 
minibus circumfu(a, vc vcitita fole, nouosinduit 
habitus, effigiemqus caleftem . Qucd eueniffe 
magno Moyh videmus, qui ex conlortio fermo- 

nis diuini, vt in Exodo proditur , tantam lumi- Exodi 4, 
nis copiam excepit , vt propter emicantes vndi- i : 
que radios, & mirabiliüs in fronte. vibranies, 52^, 
habere cornua videretur. S. Paulus gloriam vnl- i, 
tu4 appellat, infignem videlicet claritatem , fan-. 1. Cor. , 
&imoniz lucem prz ítantiz cuiufdam fuperaddi- 7. 

tz irradiationem. Scd quod ilJi in externa facie 
contigit, hoc interiüs euenire folet. pijs aífidué 

& dcuoté orantibus, vt é (an&ti Numinis com- 

mercio toti luminofi fiant , & gloriam bcadiflimz 

mentis participenr. Ceterüm, quid in hac medi- 

tatione Dauid à Dco petierit, audiamus. 


$« Locutus [um in lingua mea. |. Quid age- Dada t. - 


rem, inquit, quó me verterem ignorans; tandem f» & 
ad commune tuibulitionum refugium. Deum ^" UM 
ipfüm me conuerti ,linguamque meam folui, non folqenés, 
vt contra Semei aliquid proferrem, fed vt à Deo 
peterem finis mei cognitionem, dicens : NVorwns 
fac mibi Domine finem meum , C- numcrum die- 
rum meorum quis efl : vt [fciam qud defit mili. 
Quó ad litteram Dauid , tamquam dura feruitu- 
te preffus, & magno dolore commotus, à Dco 
inquirit, quanto tempore fua tribulatio & perfe- 
cutio fir duratura. Porró quia viro iuíto de mor- 
te, quam femper ante oculos habebat , & cui fe 
t totam viram parabat, mira erat folicitudo; 
finem inquirit ad quem viuendo currebat. q. d. 
Jam tranfiliui ( exponit S. Auguft. ) &- adbuc 
tranfiliendum eil, ZNon emm bic remancbimm.: Breuuvita 
Finem notum mibi fac: finem, qui mibs deeil; non. C veluti 
curfum, qui mbi ade[l. Momentis tran[uolanti- '* 
bu cuntla rapiuntur: torrens revum flit: dequo 
torrente ille sn via bibut^pro nobis, qui jam exal- 
ranit caput. dily ergo dies non. funt; antt abemnt 
pene quam veniant , C eum venerint, [lare mon 
poffunt. Sic ille. Ac tam fragili tamen & volarili 
vic fidimus : de nobis tamquam de immorrali- 
bus cogitantes , rerum terrcftrium & fluxarum 
ftudio vacamus. Heu czciras! heu ftultitia! heu 
infania mortalium! Sed quid hoc cft, quod Pro- 
heta mortis fuz przítitutum à Deo certum- 
que diem fcire vult? 7: feram , inquit, quid Cur Dasd 
defit mibi. Ad quem locum cgregié ita commen- */4 
tatur S. Chryfoft. Fisem C numerum dierum, dd 
boc eft temporis longitudinem, erat fibi fgmfica- 
ri, non vt peteres eui aliquid adsai ; fed vt [aret 
quid fibidefit. Sed quamobrem? vt interea fua 
faluti cameret. C profpsceret : C fs peccata qui- 
dem fecijfes , properaret ad penitentiam ; fim au 
tem infliiamm, vr eam retineret C confirmaret; 
vt qui percgre ejfet profetlurma , c coram inflo 
iudice filendus, Vide quàm falutaris homini 
(it morus recordatio; vt per parnitentiam dcli- 
&orum , certam vocationem (uam faciat. Hac 
erat illa meditatio frequens & vehemens, in qua 
elaborans Dauid ( vt paulo. ant& przmiferac ) 
ignem 


T It EP 3 — x o^ € 


r.£3 


IN PSALMVM XXXVIII. 731 


laboriofillimi & pleniffimi contentionis: in qui- ANNO- 
bus viuere mors quzdam (it, atque mori princi- 7 A r10- 
pium immortalitatis . Non eft profectó quód xrs con- 
vllus fapiens in hoc palmo , in hactanra breuita- p & v 11. 


ignem quo exardefceret eliciebat, dicens: /m me- 
ditatione mea. exarde[cet ignis. Quz. verba. fic 
exponit S. Ambro. Lapis, /ií ad lapidem teratur, 
qnem excutit : ita etiam. bona con(cientia pa- 


ore fuccendituv , fi renometur ei fuorum recor- 
datio deliclorum. Et in spa meditatine exar- 
de fcit agnis, non malis ignis, qui adurat, fed non 
exurat, Eft ergo ignis, qui peccatum mainnit , 
fíto cmlpam ardore depafcit. 

6. Ecce minfurabiles pais dies meos.] Hac 
fententià (inquit Crefollus Myftag. lib.4.cap. z. 
feét. 1. ) eleganti vir ingenio facrum. emblema 
concexuiile videtur ad mortalium documentum. 
Nam vt Parrhafius pingendi artificio clariffi- 
mus, cüm Cyclopem in tabella paruula dor- 


- mientem exprefliilit, vt cius indicaret magnitu- 


Quim ft. Latinus Vulgatz Interpres exquifito iudicio red- Kai uds figa Muss Éivris dopilar $5yus. 
^m nejira qi men[urabiles; generatim, & ftylo contractio- Er valde radice mea vita inutilem cognosaffi. 

WM" de quod pleniüs aperttufque diceretur, mesfa- — Simili feré fenfuin alio Pfalmo dicitur: Afemo- Pal. 88, 
raliles palmo dics. aque Patres Graci legunt — rare qs mca. fubflantia: numquid. enim vane 4*- 
muse, id eft,palmares pofmfh dies meos.Ettam — conflitwifls dmmes filios bominum? Sic laias ait: Igi 4o, 

Qui (t. S. Ambrof. feruat vocem paleffas; qui limul — Omnes gentes quafi non fint, fic funt in con[petln 17. 

PU — nor cam fignificare menfurz quoddam genus — Dci, Et Danicl: Omnes habitatores terre apud. pan, 4 3s. 
archite&orum , quatuor videlicet digitos inter — ewm in mibilum repntats funt. Vnde paffim Pa- : 
fciun&os. Hiac Symmachus in hoc loco pofuit tres docent, creaturas omnes vanas ac nihil cíle, Hier rd 
exi*auas, hoc eft palma. Eflc tamen diftinctio- — comparatas Deo. Id ipfam ergo Propheta magis jj, vios, 
nem inter palzítam & fpithamam ait D. Hieron, | adhuc inculcans,& füperbiflimi animalis faftum firmis! 
in cap.40. Ezech. & illam quidem palmum dici | deprimens, fubdit : Verumtamen vniuería va- C qua 
breuiorem , hoc eft menfuram quatuordigito- — miras omnis bomo vinens. Neminem excipitOm. tentur 
rum; hanc autem paímam aliquantó maiorem, s bomo, inquit , visens: dum viuit, viget, & "P^ » 


dinem, fatyros iuxta pofuit illius pollicem thyr- 
fo mcetientes: fic contra Rex fapientiffimus,cüm 
human: vitz breuitarem ante oculos veliet col- 
locare, Deum induxit illam palmis & momentis 
menlürantem. quem ctiam dixit Ifaias palmo 
clos ponderaffc. Sic igitur canit : £cce menfu- 
rabiles pofwi[ls dies meos.S.Hieron.vertit breses; 


id cit dodrantem. Sed illa duo confunduntur ab 
auctoribus :atque ab illo fonte manauit Prouer- 
bium id Grzcorum aide 7? Cosi, [pitbama vi- 
t5, quod Diogenianus interprepatut 7» jAdoesor, 
vice curfum brcuiffimum,& perpufillum.quid- 
dam.Scio nouam us md editionem iam habere 
moardcyveteres quodin codice quoquefuo habuit 
S.Ambrof. qui tic reddit, £cce vereres. pofmifhs 
dics meos; vcrüm exemplaria fuiffe diuerta, tum 
ex co doctillimo Patre intelligimus, tum & Grc- 
gorio Nazianz. qui cüm fratris fui funus lau- 
datione cohoncflar, Dauid , inquit, dies huma- 
DOS , miaicor uiopor, palms menjuram , dchnit: 
quod imitatus viderur Poéra Gracus, qui vitam 
vocat paucorum annnorum giga urrusladie, par- 
wu men[aras/ Arque. hoc ctiam conuenit cum 
Hebrzo textu nno tepachet ; quem Vatablus 
exprimit & illuftrat hoc modo : Palmares dedij/s 


te, aut longiorem vitam fperet, sut etiam optet, 
in ijs multis & quotidianis cladibus atque mife- 
njs quibus opprimitur. 

Intipt x. Et fub[lantia mea tamquam mibi- 
Ium ante te.) ld eft, Tu qui menofti , fcis cotum 
mcum robur & firmitatem effe tanrquam nihi- 


lum. Quà magis ad mifericordiam Deum per- " 


moueat, fuz fragilitaris ceftem ipfum citat, figni- 
ficans eum minime latere, quàm euanida fit 
hominis fubftantia; Gracé «sisuer , fubfifTentia; 
in Hebrzo eft 2^7 cheled: quz vox proprié rem- 
pus, etatem Gc auum vita ignificat : vnde Sym- 
machus tranítulit, 5j 4 &íesíc ux, dc vPlr dryratv ew, 
C* vita mca tamquam nibil. coram te : vel, vt 
S. Hieronymus vertit, C^ vita mca quafi non fit 
in con[peétu tuo; Aquila reddit, x, 8 seradvzic uw 
ds vA korr Garzi av, G- occafitó mens FW non 1 
ante te, Pulchrá id metaphrafi expreflit Apol- 
linarius: 


floret; vel, vteft proprie in Hebrzo, 3X3 mirfab, 
hoc eít,dwns flat dum firmiter confiftit, qui nixus 
adamantino fundamento videatur porens & 

loriofus , nihil eft aliud nifi vniuería vanitas, 
fiuc vniuerfitas vanitatis. Quidquid enim in illo 
eft, robur, fanitas, pulchritudo , opes , dignitas, 
potentia, totum fragile & momentaneum eft: 
faruos ignes imitatur , acris ardore expreffos in 
tenui materia: fübitó lucent, fubitó emoriuntur, 
Id quod Symmachus eleganter exprcflit. ver- 
tendo Zzpir, vaper. Quo, & lacobus in Canoni- 


ca fua refpexit, interrogans : Qwe eff emm vita Iac. 4,1f. 


veftra? Vapor eft ad modicum paren: ; id eft, 
inaniffima & leuiffima res, & quidem ad modi- 
cum paren: Cetetüm. Hebraice eft $32-55 co. 
hebel, id cft, vniuerfa vanitar. Quod fic expo- 
nic Genebrardus, vt vox vmisería fit feminini 
gencris,per conftructionem fubftantiui & adie- 


dies mcos vcl. pufillor, hoc cít, brenes pofuilli vt ctiui, q. d. Ommis bomo viwens efl vniner(a va- Quemalo 


men(uram palmi; Pagninus autem fic, t mn- — nitas id eft vaniffimus; ita vt omnis creatura- bomo fit 
fram quatnor digitorum pofu:fls dies meos, Hzc — um vanitas & miferia in humana fpecie quo- hours nd 
igitur Dauidicz fapientia: inago cít, celerrimum — dammodo aggregetur, atque. omnis. vanitatis , 
viz curriculum & breuiratem longé maximam — omnium creaturarum aliquid aut totum habeat 
coloribus (uis delineantís, Vita noftra palme — homo, dum quz in alijs cít difperfa , in eo vno 
vnius eft vel quatuor digitorum ; atque ita qui- fimul inuenitur atque. colligitur. Grzcé tamen ' 
dem,vtin illo [patio tam reftrié&to, quemadmo- — alia cft conftru&tio, s&ur 7 cóumpra uaTadnH, 
dum in linea, indiuidua copulantia infinita , flc — verumtamen omnia vanitar, omnis bomo vinent. 

| innumera prope aduerfa contineantur, Quó Eu- — quod aliqui exponunt per Eclipfin xz, q. d. Per 
Ícbius Euthymiufque trahunt vocem .aeAeear, omnia eff vanitas. Alij per exaggerationem:Om- 
allufionc ad palicftritas ; vt dies noftri non pale- nia funt vanitas, & pracipué omnis homo vi- 
fr modó videantur, fed ctiam palzítrz, dies — ucns. Simplicior eft conftru&tio Hebraica , vt (ir 

NER. Tonxvs I. Zzzz a fenfus: 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


lftiufmodi funt omnia quz. appellantur huius Trasz/,. 
vite bona,imagines dumtaxat funt bonorum non ria emus 
ipfa bona. Conceflit autem illa Deus, vt cx ijs, '"natina 
tamquam ex imagine, ad futurorum ac verorum J^" bm 


732 


ANWO- fenfus: Omnis homo viuens e(t mera , fumma 
TATIO- & perfecta vanitas, Non cít pagicula vanitatis, 
NES cO fed tora, integra & folida vanitas. Nam. vt eft 


pkRu.. quodammodo omnia, fiue vniuerfa creatura: TIR, SE 
» 


$cab quid. bain Hebrzo habetur. di&io illa n5 /-/45, & gnificatam: quemadmodum antiqui olim Pa- 
n in Graco Ji anus; quam alibi diximus tecua-— ues, ci quz in veteri lege fiebant. confidcrantes, 

. düm litteram indicare vocem à canto. ibus ele-.— ad ca quz in lege. gratia futura erant cogitatio. 
uandam , quando ad hanc notam peruenillent; mem extendebant ; & illa parui xítimantes , ad 
fecundüm fpiritum veró fignificare eleuaionem — hzc toto fpiritu & corde ferebantur. Indeque 

' animz & mcaris adhibendam. Vbi quoque no- tandem intulit; Sed e frwffra conturbatur.q d. Frufrà 
randum eft, in hac parre facrz philofophiz ex- — Si diuiriz , deliciz , honoreíque mundi, tanum qus ob 
nenda, feré (emper à Dauide magno confilio — funt: imagines & figurz futurorum bonorum, 
adhiberi particulam verwmramen, quz nimirum — non ipía bona; vané ergo & infipienter homo — 
fit index intercalaris fententiz in omni gencre — propter hacc conrurbatur, commouctur, inflam- zá 
fermonis, qui de vira humanifque rebus infti- — matur. Vané conturbarentur & labore caílo fe 
tuitur, repetenda. Quapropter tubdir: fatigarent. diuites , fi in figuram quamdam & 
7. Verumtamen in «magie periranfit bomo.] — chartaccam imaginem illius ciuitatis , ad quam 
In Hebrzo cft, 09y3 ber (clem , id cít in vmbra comparandam toto agmine proceduut , omnem 
quz citó & facilé euanefcit. Ita vocat imagina- illum apparatum bellicum conuerterent. Ridicu- 
riam vitz pompam, & fpeciem inanifimamau- — i effent accipitres , (i propter perdicem pictam, 
ri, argenti, voluptatum,& volaticz gloriz, quz — vel perdicis figuram, inter fe contenderent, Ir- 
velur (omnium furgenium cuaneícunt. Vides — riforié commouerentur canes , (i propter pictum 
forte pompam, glorie bullas , & bracteatam fe- ligneüm ve leporem fe inuicem morderenr. Vanà 
liciacem, puerili fuco imbutam ;aureamque for- pucri inter fe corrixarentur, fi proprer vmbram 
tunam efle reris & fufpicis;auerte pauliiperocu- — pomi commouerentur. Quafi ergo femetipíum 
los, tum in idem fpe&iculum eoidem refeéte: — propter Semei conuitia conturbatum cerrigens 
quem priüs ftantem & eflloreícentem mirabaris, — Dauid , excelfo prorfus fpiritu iudicat omnino 
videbis ruenrem & flaucfcentem. Omnis ille vanam effe fuam perturbationem, &, humano 
vitz curfus, ftuppeus funiculuseft,é vanitatibus — terrenoque. honore Ípreto , totum fefe contulit 
contextus: cum ipía vanitate in imagine per- — ad vcrum, firmum, folidum ftabilemque hono- 
Imags — Uran(, vt vapor tenuis perit & vancícit. Imago rem defiderandum: &, contemptis rebus tranfi- 
guid. fit & depingiur ad aliquid repraíeniandum, — torijs atque terrenis, tamquam vinbraticis, ad 


cum inanimatis enim cft; cum plantis viuit, & 
vegetatur ; cum brutis appctit, fentit, mouctur; 
cum Angelis intelligit, ratiocinatur, vult, memi- 
nit: ita d vniuería eorum vanitas, Cum inani- 
matis namque corruptelz, calibus, iniurijs czli, 
elementorum, locorum , temporum & acciden- 
tium corporalium eft obnoxius. Cum viuenti- 
bus inftabilitar & neceflitati accretionis , decre- 
tionis, nutririonis, corruptionis, morris & inter- 
itus. Cum fentientibus vniuerfe fenfuum. & 
fenlbilium affectionum, perpetfionum , arent 
lium qualitatum | mutationi atque infelicicari. 
Cum Angelis alternationt, solsbiins & mu- 
tabilitati cogitationum, voluntatum, ftudiorum, 
rationum, confiliorum, Quin & fuperat corum 
omnium vanitates & inconitantias, Nau, prater 
curas vitz varias & ancipites, hoc habet pro- 
prium, vt non vni peccatorum generi, fed varijs, 
multiplicibus atque adeó innumeris pané fub- 
iaceat; ita vt vaniraürum & mileriarum omnium 
epicome feu. compendium. meritó. dici. pollit. 
Multus eft Propheta facer in hac vericate incul- 
canda: qui cümn (zpé multa. & illuitria in cam- 
dem rem dixitfet , & paucis vellet ómnia com- 
plecti, non potuit exagger:re magnificentiüs & 
fublimiüs, quàm cümdixit, Üerumramcn vni 
ser (a vanitas omnis bomo viuen: Pott qua ver- 


rg reuerà iu fe ipía non habet, ide:que vana 
ici poteft ; quia veré non continet id quod re- 
praíentat, fed eius dumtaxat. fimnilitucinem & 


bonorum contemplationem. affurgeremus. Ad ;,5 bau. 


hoc dedit vitam hanc mortalem, vt ad iminorta- 
lem animus furrigeretur : ad hoc indul(it diuitias 
cranfitorias, vt ad czleftes & numquam peritu- 
ras opes anhelaremus : ad hoc conducunt hono- 
rum ac dignitatum gradus, vt Sanctorum in czlis 

loriam contemplemur , & per virtutes veras ad 
illam afpiremus. Omnes itaque res tran(itorize 
funt cantum imagines quzdam vanz , nil prater 
externam rerum apparentiam continentes; quarc 
vimbrarum inftar fubitó tranfibunt. Sicut ergo 


lex, Paulo tefte, vmbram dumtaxat habebat f«- Hebt.te,r 


trorum bonorum, non ipfa bona; quia nimirum. 
ad hoc data erat, vt futuram. Euangelicz legis 
gratiam przfiguraret: ita res omnes temporales, 
quas hic Dauid hominis viuentis auc ftantis no- 
mine defignauit , fa&z funt in figuram. & ima- 
ginem verorum bonorum quz in czlis cxpedia- 
mus numquam interitura, numquam terminan- 
da, quibus folis Dci capax animus fatiari poteít. 
Egregie ergo 


lientem & tranffcendentem exhibet , & iure mc- 


mentem ex terrenis ad czleftia,ex vmbra ad cor- 
pe , €x figura & imagine, ad rem figuratam & 
1 


cxleftia, vcra & aterna. bona. mentem cleuauit, 
dicens: 
8. Et nunc que ejl expetlario mea: Kc. ] q. d. 


Dauid hic verum fete fditbwm, id. Dau cv. 
cít mortalia (vt S. Auguft. interpretatur) tranfi- nm I 
thum , id 
riiffimo inter hunc & verfum przcedentem rep 
felah , fignum eleuationis interpofuit , cleuans pa. 


"^— o — m a 


inane fimulacrum. Sicut nux inants & vana dici- 
tur, quz nucleum continere putatur quem non 
continet: fic vtique imago v.g. venationis , & 
canem currentem, & leporein fugienrem,& ho- 
minem buccinantem reprafentac, cüm nilul ho- 
rum rc ipía, fed rantüm apparentcr , contincat, 


Quid mea refert , quid Scmei de me loquatur, Dawil fi 
quód plenis plauíttis contumelias in. me cuo- «aif 
mat, & honorem meum ledere moliaur? ac — 4""^ P 
rem dumtaxat verberat, & fugacem honoris rime 
vmbram caflis maledicentiz fpiculis impctit, & hm 
verum honorem meum, qui apud Dcum cft, 
minuné e 


Gal.1,10. 


x. Tim. 1, 
11. 


Dauid f 
Ad percaci 
vem fionem 
fehicua 


dijponebat. 


1. Reg. t6. 


Davidi in 
A fi&toni- 
bw philo- 
fojita. 


IN PSALMVM XXXVIII. 


minime tangit ; fed potiüs illuftriorem reddit. 
Quid enim eft quod quzro,quod dcfidero,quod 
expe&to? zinquaro hominioue placere, an Deo? 
Si Adiwc. bomimibia placerem, Dei. ferum non 
ef[cm. Nunc autem. fmbflantia mea apud te eff, 
ibi opes, ibi honores, ibi delicia , ibi thefaurus, 
ibi cor meum. Scio ensm cus credidi , C certus 
[win, quia. potens cff depofitum meum [eruare in 
ilium diem. Apud Theodoretum Aquila pro fub- 
fiantia. verác expetlationem: quaíi nimirum Deo 
dicat Propheta, Te expecto circumfpiciens,tuam 
benignitarem przítolor. In Hebraeo eft sy5nin 
thotbaltti , quod Pagninus interpretatur ,. fpes 
mea , expeélatio mea; vt fignificet Vates, totam 
fubftantiam , vitam opefque fuas nihil aliud 
faiffe quàm fpem in Deoluo. Sed quia is cuius 
expectatio Dominus elt, (ine peccazis non 'viuit, 
ne peccati interuenientia expe&ationem' eius 
fallant, & prouentu expectato fruftrenzur;fubdit: 
9. zb omuibis imquitatibus meis erue me. ] 
Per veram fcilicet peccatorum remiffionem ,quo- 
rum in [e culpam refidere. non diffitetur. neque 
vnius tantüm peccati fe accufar, fed f tetur mul- 
tiplici reatu fc elo obítriétum. Monemur autem 
exemplo Dauidis, non tantüm ab zrumnis, quz 
nos premunt, leuationem petere, fed earum 
cauffe abolitionem poftulare , quz funt peccata, 
é quibus veluc & fonte mala omnia fcaturiunr. 
Nc igkur venis precatio ex parce fua omni 
prorfus opere bono vacua, & proinde fterilis 
cxifterec,congruam fubnc&it rationem,ob quam 
diuinz benignitati confentaneum fit, peccata fup 
plici condonare. Opproirinm , inquit, snfipienti 
dedijls me. Loquitur de iniunjs & contumelijs 
fibi à Semci ia tuga irrogatis; quando Abifai de 
illo vltionem tumere volenti. Dauid dixic: Ds« 
mittite cum vt maledicat iuxta preceptum Domi- 
ti: fi forte refpiciat Dominus 27 fhibonem meam: 
C reddat mibi Dominns bonus pro naledsclione 
bac bodierna. Atque hoc eft quod allegat fe ex 
parte fua feciffe,quo le venià non indignum red- 
dereg fed ad cav congrué difponerer, dicens: 
10. Obmutui, G* non aperws os mcum , quo- 
niam ttt fecilli, | q.d. Tu mi Deus, tu hzcfecitti, 
tua prouidentia, voluntas , permiílio hzc in me 
immitit : quia ergo tu hzc omnia fecifti, impius 
ego fim , qui couzra te querar. ja n voluntad 
tug parco, & quidquid ab ca eft, tolero in filen- 
tio. Norat quippe maníuctiflimus réx Dauid 
miram vim huius filentij , proptereà vim fibi 
facicns , non aliam eius cauilam adfert, quàm 
hancipíam, quoniam tz fecifhs. ac fi dicat : 1dcó 
filco, quia voluntatis tua hoc cífe video. Tua mi 
Deus voluntas hoc mihi filentium indixit. Hoc 
nempe confiderabat Dauid videns Semei verba 
contumcliz effutientem, & lapides infe mitten- 
tem, voluacaris Dei effe, vc iniurias. illas zquo 
animo ferendo , ad peccatorum fuorum veniam 
faciliüs impetrand «m fe rité difponeret, Quam- 
uisenim Deus malcdicam illam Semei volán- 
tatem non feciiler; eà tamen vtebatur ad vindi- 
€&am de peccato. Dauidis. fumendám, Quod 
qu intelligens Dauid , minimé artendebat 
ila-que Semer loquebatur, tamquam ab ipfo 


. dum prudenter ad Dcum fe conuertit : & quia 


ab eo profectum fit quod patitur , fibi obmu- 


» pàrci cupit, quam ingenué profitetur dicens: 


733 
teícendum effe ftatuit. Cüm itaque Dauid tantis ANwo-. 
iniurijs affectus, quia Deum agnofcit defpectio- T ^110-- 
nis (uz auctorem , legem tacendi fibi imponat; NEs con- 
hoc íciamus efficaciflimum peccatorum veniam DERI. 
obtinendi medium effe, humiliari fub potenti P ir 
manu Dei , & cum filendio diuinis cius iudicijs Ea Jt. 
acquicícere, Simul etiam & hoc difcamus , eum jJ, ssliari. 
ícilicet qui veniam. precatur, opportune admo- (a6 mans 
dum improperiorum (uorum fuftinentiam in Dei 
fignum verz pernitenüz , ad fcelerum. fuorum 
fatisfactionem, Domino humiliter c fferre ; quia 
iftiufmodi opprobriorum, przíertim in eo qui 
illa iufte, fi vellet ( càm Dauid rex effet, & Sc- 
mci fubditus ) punire poffet, patiens propter 
Deum tólerantia, non. folüm iios. ied 
etiam penz ijs debitorum indulgentiam obi- 
nendi ide praítat. vnde fubdit: 

11. /dmouc à me plagas tas. ] Confirmat. pawid in 
precationem fuam. Dauid , vt. veniam. adeptus firmiiaris 


: clementer tracteur, Nihil autem. excufationis /*4 «997 


cius non fe 
exen[at, 


4 ex 
1i. ezf fortitudine manus iua ego defeci. prag 


Cüm me, inquit, varijs doloribus & perfecutio- 
nibus affligas, ac duris increpatioribus. propter 
iniquitates meas reprchendas, quidni deticim, 
& te iratum confiderans , prz timore ac mez vi- 
litatís cognitione tabeícam ? Certé quem Deus 
er.immiffam cogitationem de peccatis repre- 
endit, habec era mirum in modum hunulie- 
tur, Atque hoc eft quod. Ieremias quoque ait, 
Metmorià memor ero, fcilicet imbecillitaus meas, Thren.3, 
& peccatorum ac miferiarum mcarum ; & cüm 2o. 
à Domino huiufmodi cogitationes accepero, 
tabefcer an me,humiliabiturque anima mea. Nam  Imeragari 
quid, quzío, magis humiliet aut tabefcere faciat. Dei fermi- 
hominem, quàm vox Domini propter iniquita- 4«bus «f. 
tem ipfum increpantis? Domains in tempeftate, Nahum t, 
inquit Nahum , G twrésne via. eius , C nebula 4 
poluis pedmin cim, lncrepans mare , & exficcans 
sud: C" omnia fiemina ad. d. fertum deducens, 
Quia dum nos ob peccara reprehendit, quafi prz 
timore arcícimus, & abomui tumore & propria 
reputatione deticimus. Átque hoc eft quod tub- 
dit :. Er tabefcere fecijls icut arancam animam 
eis, Symmachus vertit, Kai dives de dipsm Ti 
&Üvpumiy iussi , €t. diffoluis tamquam cariem de- 
Jiderabile süsms, S. Hieron, interpretatur , Et po- 
Juil quafi neam defiderabilsa sllius. Vertunt ex 
Hebrzo alij,7 abefcere facis velut tinea defide- 
rab.le eins, Hoc eft : Quemadmodum ipfa tinea 
veftem pretiofam folet peredere atque perdere; 
fic quod in eo eft defiderabile & eximium tu 
liquefacis, fiue confumis. Sicut ergo aranea, vel 
tela aranez,facilé perit, & tinea,fi foli exponatur, 
citó diffluit & interitabiens inautas ; ita hominis 
defiderium, vita , ftatus , conditio, fugaciflima 
funt, & corruptelz maxime obnoxia. 

13. e/fdncna ego (um apud (c. ] S. Hicron. 
idilluftrat, quafi opézl, vellet dicere, hoc eft Vr adwema 
tranfitorem: quod: myfterium przcipue intueri ^ic vinere 
Píalmus videtur, vt ex infcriptione pro / durus, "9*9 


quod rranfilientem Gignificat, S. Auguft. optimà 


adfert ad leuandam culpam ; fed infirmitati fuz 


, colligit, & nos ex ipfo ibidem. annotautmus. 
tirer fed tamquam flsgella,per quz Deus 


ius delicta caftigare intendebar. Quare admoe- 


Certé mundana omnia, vt fluxa & volatica,prz- 


-tercünt, tranfeunt , euancícunt: & nos cum illis 


tranfimus, & diuerfis veluti dromonibus omnes 
ferimur in vaftum Oceanum zternitatis : vnde 


Zzzz 3 bomi- 


734 


RAT A- 
PHRA- 
$15 PA- 
TIRVM, 


" - de refarreét. fic hortantis: [d eterna praclecios 


Expetlan- 


tei fe Deu 


vt picit, 


homines in facro fermone (alutari elogio tranfi- 
tores nominati. Cüm igicur. (ancti omnes hoc 
Dauidis oraculum Ízpé cum animo fuo repu- 
tent, & aflidué meditentur , à corruptione mun- 
di quàm longillimé fe remoucnt , atque illius 
inanillimam pompam & vanitatem, qua pereunt 
multi , generofo animo afpernantur. Qua de re 
eft pulcherrimam D. Lconis cffatum Serm. a; 


peritura. non. occupent. & pauló poft : 7» bac 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


mundi valle fi qme commoda blandiuntu , non 
am pledenda neqniter fed tra[emnda (uni fertiter. 

14. Remitte mibi vt vefrigerer, &c. ) Ita ct- 
iam Vulgata legit cum S. Ambrofio; S. Auguft, 
dimitte me. po(üit; Scholion 
Vy Xtéphawh, dyduveoy, dimitte,condona,da recrea- 
tionem , cu quietem; Symmachus vettit , dmiorw 
pe iri utidiaoo aely a mAley 
de à me,vt [ubrideam , antequam ego abcam , c 


uon (ubfflam. 


exponit, aper, 


H4, Y, 1 Verdpyen, rece- 


IN PSALMVM XXXIX. ARGVMENTVM. 


1. In finem, ipfi Dauid Píil- 


mus. 


Quidam in beatum leremiam bunc Pfal- 
mum acceperunt ; aliqui in. admirabilem 
Daniclem; quomam c» i& Qr ille in la- 
cum cometh funt. Porrà aliqui capti- 
ut. Babylonem. babitantibus Pfalmum 
bunc quadrare dixerunt, Ego autem fi- 
grate quidem in ea que ipfi Dauidi ac- 
ciderunt, bunc. confcriptum effe opinor; 
referri 'verà ad vnuer[am bominum na- 
turam , que [pem refurgendi à Deo 
Saluatore nofiro accepit. 


PARAPH 


Et XPECTANS cxpecta- 
S9 ui Dominum, & inten- 
& dit mihi. 

Poftquam inquit, valdé expe&affem Deum, 
intendit mihi. Nam cüm peccatum meum a- 
ucrfatus fuiffet;benigná mihi faciem oftendit. 

j. Et exaudiuit preces meas. 

Et quid fecit, cüm exaudiffet? 

Et eduxit me de lacu miferiz, 
& de luto fzcis. 

Sic facrz Litter: maxima diferimina nun- 
cupare folent. Cüm autem à periculis libe- 
 raffet,quid tibi rurfus gratificatus eft? 

Et ftatuit. fupra petram pedes 
mcos, 

Supra petram, id eft , quafi fupra petram. 
ac fi dicat: in fecuro me conffituit. 

Et direxit greffus meos. 

Et omnia, inquit, mihi plana reddidit, 
vt nullum mihi foret obftaculum ad emer- 
gendum. 






&. Ei; € sf», Td Aat) 
aA uss. : 


T» eic op Mgxaleuor Y. tptula) T8109 Ug Cg 
yo saAubr" curie eic rio Dauusciy Aa. 
yn" E eid xdiuis Gv y C2 eic Duíuor 
Drap. T ric 3 moie och lo) Ba... 
Bu^dia. Jipvn Abre douoTTEW iQacuy 
Ty "aus. E'^.à J Tvmxdlc 1Jy eic m2 
evum Tof. Aa61 yrs 9v) €20- 
Pap vouit o dvagépt?r JV eic d yncu alu) 
3]U adÜesimus quaw , n v Sq C ow. 
esc wi Tuc T$; ditgaswuos dubai 
Uridas, ] 


K ASIS 


E TOMENQON Víua- 
I0. 7) XUCJOY, Xa) c0 
MECio uoi, 

Evreid f tni 0t6dea Vzrkuesa vbi Syr, 
e2esotorr uoi, A mceauudy Ge 59 «là a. 
4p vian, dUtdpÁG upi vejommur eo 

y . Kai daicacs 3 desde uu, 

Ka] 7i arvroimer elowmizuc d 

Kol dvi, ay u$ G0. abons (.- 
Aer ep jas, C or 7mN90 iu Gv, 

Oro 786. ut) lcots Xind ufu Oro] eg 
f3ot Tf egQ. Tay di xadvvay dna. 
Eas, Tí ow Td aye); 

Kal tenCer eH méreny cà 
z0dac uo. 

E77) aríregs , review , dc 7rireg, 
jya eir à doqaA ds Ut Kent, : 

Kad xalldurs (2 c Gtuatlt uo, 

Ka] 7rára pi , Qna, Gud wow , iex 


pnl up: Trapiuorodaly 299r eejc clu) 
trdyodyr, 
4, Ka] 





IN P SAÀA1 

à. Kat iifGa2er ac 9 sou, 
puo) 4.0. XouyOV , Üpovoy T. $6 

OvUsin 5 Somoddy inersio d^X fai 
(aic dÜipgaz auc Und. 

O Nora, oA (S qoerbifoy"), 
C Parmeow oJ xveAov. 

Kaj ol d co ysoadpor 79) djaSdv, 
Sujjous rv; qon Ásorra, , dic iÓ n Mà eoes- 
vyAnAUUonc, Q 8 vri xegrauSani, $ 
eg 9w TwLo.) cumejas. 

6 MaxateyO* a ayip ía voyop.a 
xv2js $Aaric tur9, C GPx Er ÉL A - 
UTE ua (guom(as xg) poniente 

$)déic. 

Kdrm3u uexaejtd vi» IJ. LA ma^ 
eirm xgva Tegnauyza , lu) iAzrida dA? 
S eas dyri grad rv xmadidpov, 

c'. IIo»Aa émoimratg cU xvgj$ 0 
Sec uov Saw diri cu € Gi 

days uoi; du GE én rí Ojuoia- 
Sssrac (oi. 

NaZ, Qwow , agiDuie xg) aj Sese hl) 
d'un ysan T zo rie of, dus auto bud 
Suv a. 0 ap 621 àà Pagi eui deg 
dwd,Jp B». utyez (Xp 29 C ebutg ow 
yu quien. Nixd. dÀ rdc dy D'egorina ima 
fue, TU xaO. xgcor xgieór vun as a56 
aesunS elus oluaropsudpa, 

A'zífana. € gana, i25- 
Su) 9vzas Ng sp dteAS 40». 

Kairoye, €n71, xg-S0oor by xapti,Joryn- 
ca ul "ro?oic* qo?^2 , wg) 0o Vd uva uw, 
dX puc Yrih9luo dmyssp Ov. 

Ü. Ove € evesseoedis Gix n- 

Son as , d 06 xeempímo uos. 

Ka) 72 uéijór , Qnoy, «g) coa dozorscor 
8x VGuMiOmc 7rap iu. Suaias , eli m ina- 
gayeir ut , dAW ümuxolui u&. darímaak 
pivor d'a 29 71 Umaoluó AA. . 

Oo Axa xd) c d- 
Marias Gh dmeas. 

5$. Tors e&mor i2 Wxo. 

Ai^u 38 trr Oe, Oni, dn ii duapria 
€ese D iSi ví aiyuaauciar , dV 
vap Gol) qug Sepia; , Vsus vl! d- 


MVM XXXIX, 735 


4. Et immifit in. o5 meum ?^'- 


cánticum nouum, carmen Deos: »4- 
noftro. TN 


Non amplis enim lamentando precor, 
fed pro beneficijs acceptis canto. 


Videbunt multi & timebunt, 
& Íperabunt in Domino. 

Et qui necdum guftarunt bona, confiden- 
tes timebunt , quód ha&enus non accefíc- 
rint: & fpe confirmati, à Deo falutem con- 
fequentur. 

$. Beatus vir, cuius eft no- 
men Domini fpes eius: & non 
refpexit in. vanitates & infanias 


falías. 


Hic etiam beatum przdicat eum , qui Bea qui 
[perat in 
przíentia quidem | defpicit, diuinam veró 5s. 
fpem prz omnibus habet. 
6. Multa fecifti tu. Domine 
Deus meus mirabilia tua: & cogi- 


tationibus tuis non eft qui fimilis 
fit tibi. 

Miracula, inquit , quz à tua potentia fa- Miracula 
&a funt, omnem numerum & narrationem resur 
humanam fuperant. Non enim eft qui facere 
poffit (imilia tibi ; quandoquidem operatua . 
maxima & perpulchra funt. Vincunt autem 
humanas laudes , ea quz quolibet tempore à 
tua prouidentia difpenfata fuere. 

Annuntiaui & locutus fum: 


multiplicati funt fuper numerum. 
Equidem,inquit, quoad licuit, enarrabam 
multis multa; & quanta poteram , verumta- 
men commemorans fuperabar. 
7. Sacrificium & oblationem no- 


luifti:aures autem pefecifti mihi. | 

Er quod maius eft, inquit , atque mirabi- ojrdien;ia | 
lius, noluifti vt offerrem facrificia , fed folam 7 arii . 
obedientiam à me exegifli. Per awres enim ^ facit. | 
intelligit obedientiam. 


Holocauíta & pro peccato non | 
poftulafti. | 


8. Tunc dixi, Ecce venio. 
Cüm.enim,inquit,manifeflum effer,pecca- 
tum captiuitatem attuliffe; ob nimiam beni- 
gnitatem peccatum diffoluifli , facrificium 
minime 





736 — EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


pPARA- Thinimé expofcendo. Hanc autem, inquit, 
.uRA- gratiam cum viderem, meipfum tibi obtuli, 


NM. dicens: Ecce ad[uns. : 
. In. capite. libri Ícriptum | eft 
de me 
9. Vt facerem voluntatem ttiam: 
Deus meus volui, & lcgem tuam 
cu^ in iedio * ventris mei. 


Id eft , fuperiüs in libris propheticis haec 
de me przdicta funt, Ec cüm zd te, inquit, 
accefferim, omne ftudium. adhibeo ad im. 
plenda pracepta.tua, & fecundiim volunta- 
tem tuam viuendum. t 

10. Annuntiaui iuftitiam tuam 
in ecclefia magna , ecce labia mea 
non prohibebo: Domine tu (cifti. 

codnnuntiaui ait pro annuntiabo , vti 
patet ex fequentibus. Sed neque ceffi. 
bo, inquit, hoc facere, ncque claudam 
95, Vt non annuntiem quz przbuifli nobis 
bona, 

1L. Iuftitiam tuam non abfcon- 
di in corde mco: veritatem tuam 
& falutare tuum dixi. 

Non abícondi: mifericordiam 

. tam, & veritatem tuamj conci- 
lio multo. 

Atque ego, ínquit, minimé celo bona 
que mihi tradita funt ; fed promulgo illa 
prout valeo. 

12. Tu autem Domine .nelon- 
g€ facias mifericordias t$g à me: 
mifericordia tua. &' vegiras tua 
femper fuíceperunt me. « 

. ldcircó, inquit, tu quoque Domine 
miferationes tuas à mc non elongati. Nam 
vera tua benignitas füfcepic me, & adiuuit. 


Doudsle Recenfet deinceps ctiam mala quibus cum 
Dawidg 


pre libvra- Deus. liberauit, vt hymnos de. Dómino 
ead amplificer, :. 

3. Quoniam circumdederunt 

mc mala quorum non eft numc- 

Ius: comprehenderüt mc iniquita- 

tes mez, & non potui vt viderem. 

Ex iniquitatibus, inquit, meis in tan- 

tas incidi calamitates , ita vt caligarem, 


abpriar, Suc lay uà dzranícar, Tasslo dj 
cu, Qu71, T xen d ar, tavi voi Cosgy- 
24259» Aya l'd i ard pea. 

E» xeca Aid (Q6) vean") 

| fug 

Ü. To) zoiizo) e SÉAnud cu 
6 36xc oy CeAxi lo , C y Vépuoy 

v 6r uérw Ti xo ag quov. 

Taíow, diuSur Tui; estimate ai 
Gute aUa «i ipd venópO Tu. Ka) 
v6 $71).9 ay voi, Qnz1, vrdaay $yto ara lo 
Ttc c dt ?Bwe9uZ Gra, X, X? To civ qr 
Adae SOnua. 

é. Evne2aca lu dixeuomwui bo 
6 COCA lt uy oin ido (a Yan 
Lov Y XV *. XUgit GU dy; oj. 

To &nucaulu) dri i£ dU pus - 
Ue ^6À , xa) Tero d3209 mri 4) re, 
AW idi mievuas, qvi » TET» stia, udi 
XÀéGU T) cua des ub a1). d' 
ay agi yc "uy doala, 

kk. TUO Qocuoruc luo ca Gix L- 
xo,» Tf xagdia. wu* lod aii 
dad» v6 X9) P curfpoy cs da. 

Oux fxev a: £2; C8, Tho 
Anecd ma, Dori TUUA ao sis asA- 
Af. | 

Ka, Qnzw, 8 KpUziTa To! 25g ot3ir- 
Tt ugi xgAa* ad QrupidUn arai kalae 
Juvapuaj. 

(€. Zu 0$ pie ul 40H 
GB obenppuss cu aig ing, T £A 
c4 € d^xSax cu daas dire. 
AaCoye tuoy. 

Kaj 4f T8, Qno)v , dV awriz Aere. 
TEC OD puse c Pxuipiade uk, H' 29 dr. 
Swá Cu Qai ep7ría vi Tea Cen Un s x2) 
AGon9now, Elo dmyéiray wa) TU Kgxd | diy 
d Thay &uzt? 0 vc, €69; qo &uEigul 
74 Üurac mq «bi TE d) taróTa, 

y. Cn eeifooy ue XGXG, y 
GEx éew dip.óe* karina Cry uu od 
dou íc4 tav, Yo GPx duis luo (7) 
Bear, 

Toa/ntc tz], cuutogai; bmi wa 
e 9d dropudy S] AS, us. Cxord migy, 


M 


x9 





IN PSALMVM XXXIX. 


&y) ud3 mec o qai c imi ee duu/adiay, 


E aufus Sys mi TG TÉ 


yai xéQa. Nie puo" xg) 1 Kdrodiía, 
uo fpei Hs. 

A'rutie» T) aQodey roo eir T av 
Qoe9* , Graz 9n To 22069 (e avril» mu 
virmaj. Ka] uxegü, Quoi, C cetur, 1) x 
Wulw &» VawOl , ust pe 7rá6 d/220)« o6 
NE ij]. 

id. Ev? dun (oy XUpis & y Bu aà ad 
M8" XUcis és "v (Aon fiac po aei- 
qe. 

A'0À rre un dae, Qna ly nud xn - 
enc aoro C dra Aa za iut. 

Ka GusrwiSenzas xa) 6s- 
T2 m ncay auc. C Cn Gdvres vli 
vyvzxcdlu uev E Eat oou abro. 

Kano ua) n2 , Qno , xg) éreregemear 
Bou xaxd upi Ves irurn . 0 xesrO» 
9o in^^axra, 

As egdbnsas dc (a omicu, 
xol xa (GiSrupSeingas (8) Sfnoyrés 
poi xaxa, 

Avr)? dme Quour, C watwteuiSyony. 

oa. Konrad (nu aoa Ai- 
pa ain ttiuo auray , ($ Aene 
quoi, A576, days. 

Kaj dnopsizuyTó, Qnam yd oy uu lu et yeh 
. 6j &Qrd opdof ugi, 

i. A yaNudiamu o € &Qeay- 
Sencay di (oi aayreg (neo- 


Tí C6 , Xo) eir atrum ay dar aree 
Bey Na) ó xpi, $ dya- 
mdvrés T GaTipiov (ou, 

Oi ops iNmríPorric, Qnam , Viet , o 
TUNI x rbenouy doaPDuag| s tegouin, 
xy eic gi T0 warícnaens, & T) J/ararmét vu- 
nb o e dopdZew, 9 ad cw y stis ía! dre- 
pierna. 


it. E82 7o are eius min, 
pauper: Dominus folicitus eft mei. 


xp deorna MO, 

Ead 24 » now , & Gd eia arm; 
culo dab , 2 er doy ein 7WTOG dyaj- 
agós, 24 6£ a $ iqeirnzds Hs, 

. Bon$oc (uou. xo) VaTe goa s tis 


Toxwvs I. 


737 


neque lumen intueri poffem. 


Multiplicata fant fuper capil- : 


los capitis mei: & cor meum de- 
reliquit me. 

Cüm fuperis calamitatum vehemen- 
tiam declaraffet, híc earumdem multitudi- 
nem infinuat. Et vix non, inquit, defeci, & 
non eram mihi przíens ,adeó omnis rationis 
mez víus infirmabatur. 

14. Complaceat tibi Domine 
vt eruas me: Domine ad adiuuan- 
dum me refpice. 

Verumtamen, inquit, fic affcdtum com- 
placuit tibi vt me liberares, 

1$. Confundantur & reuerean- 
tur fimul, qui querunt animam 
meam, vt auferant eam. 

Confufi funt, inquit, & reueriti funt, 
qui malé mihi confulebant. Tempus enim 
variacum cil. 

Conuertantur retrorfum , & 
erubeícant qui volunt mihi 
mala. 

Id eft, conucríi funt, & rubore füffufi, 

16. Ferant confeftim confu- 
fionem fuam, qui dicunt mihi, 
Euge, euge. 

Et retulerunt, inquit , celerem confufio- 
nem qui mibi infültabanr. 

17. Exultent & laetentur fu- 
per te omnes quzrefites te : & 
dicant ícmper : Magnificetur 
Dominus , qui diligunt falutare 


tuum. 


* 


PARA- 
PHRA- 
5 PA- 
TÀAYM. 


* Vulgata 
rCuercagn- 
tur 


Qui, inquit, in te fperarunt ; in mul- - 


ta lzüria & gaudio confítituti func; & 
eó deuencrunt , vt affiduó te laudent & ho- 
norent , falutem quz x te cft przílolan- 
tcs. 

18. Egoautem mendicus fum,& 


Cüm enim, inquit, omnis boni & rerum 
neccífariarum penurià laborarem , mirabili 


modo mei curam habuifli, 


Adiutor meus, & protector 
Aaaaa meus 





738 
coM-. meus es tu : Deus meus ne tar- 
MEINTA- 


aivs r^- daueris. 
TAY Fa&us es autem, inquit, adiutor & prote- 
&or meus in tempore opportuno. 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


quU 6 0,0 6o; 0v, p. yeoi- 
cV. 

E s d uoi, Quo) , Bou Q orar m- 
$i; Ge d orm mud xgupdl. 


COM MENTARIYV S 


ff xeecrANs rxprcrAvi Dowi- 
EJS* NvM.] Geminario fignum eft 
s $ intenuonis. vt in ifto: Videns vidi 
malitiam, id eft. exa&é vidi. &, Cognofcens 
cognofces, id eft accuraté cognofce . Vult 

Perfone- autem dicere : Quoniam vehementer expe- 
fps & era- &aui Deum , ideó intendit mihi. Inftruit 
ede. autem omnes homines, vt generosé ferant 
s" — calmitates. Expeifans , inquit, expecéaui, 
& intendit mibi, fiue refpexit me. Quam- 

uis enim vir iuftus fimul atque orat non ex- 
audiatur, nihilominds fperans perfeuerat, 

Xon.j,. fciens quód tribulatio patientiam operatur. 
Licet enim peccauerit,peccatum tamen con- 
fitecur. Q uód fi recidiuam paffus fic , indicat 
hoc medico, vt ipfum (ubleuec. Fatetur et- 
jam profunditatem peccatorum , & coenofi 
corporis voluptates; in quas incidens anima 
deaergitur. Ec quid tibi przbueric, cüm ex- 
audiuit, dicito: Er eduxit me de lacu miferia. 
qu:(i dicat, tamquam de lacu , tamquam 
de luto, id eft de profundo peccatorum, 
Vel lacum mifzrie , profundum peccati , e 
lutum f'ecis vocat coenofas corporis volupta- 
tes, in quas impingens anima immergitur. 
Vel lacum msferia mundanarum afflidtio- 
num, vel maxima pericula intelligit; vel la- 
cum captiuitatis multum coni habentem, 
vnde difficulter eruatur qui in illum incidit. 
Porró ab his liberans, quid tibi prafticit? Er 
Perape flatuit fupra petram. ruríus , quaüi füpra 
— petram. ac fi dicat: In fecuro me collocauic, 
& omnia mihi facilia reddidit. Non per- 

mific, inquit, me ;moueri & citcumferri; 

fed ftatum mihi ftabilem conceffit , & in- 

offenfo pede currere me fecit. Vel lacus 
miferie mors e(t, cuius naturam Chri. 

ftus fuftulit. Luzum. autem. feci , propter 
foetorem fuum, peccatum eft, quod re- 

&um curfum hominum . interrumpit . Pe- 
Matbié tra veró , de qua dicit, Er fuper banc 
peram. Vel p Chriftus , per quem 





Verf. 3. 
Lacus mi- 
ftris vita 
£arnalu. 


e. DOMENQN YIIEMEINA TON 
QU xrriox.] O'dizAacac pic 
onuéiby 6íw ÜonTuowac o 

& TU! , VÀ àv &id'or alu) xd wesow , deri TE, 

c 000 ea Gd w, C aui mum rii 7v, dvi 7$ di 

xgy&dc yd 3. Bé?) A eine, O nime 

c tódeg va lpdra 3. Sir meon ions api. Tlaa- 

d] dà vrafrac dvS emu, Pfjuradax Qipen 

quic cvi Qoesi«. Tlegad'oxa v, Qva, »eonid 6- 

Xa7u , «gj «vesck ot uoi , Trot Vorezxi dato. 

Kd» 29 caes danSel; 6 dUxoie 

qa eiaucud y djc (ri um mesa pra 

pé, eidaic clu) So o uoa vam d- 

Gt. Kd» jà d y rw , GupAoyel o Kaxór. 

Kdy dau». dyaviÉn , "yrsoJ 4 vir laver, 

7ró9w üuro* dyiuhatero, O' j9206 X4 TÀ 

Boc TJ. dI mov , ng] T8 zm ud wc aa 

gt (Go ric Mura oVas, eic dx udin. 

cu wa rxTorTETA "jo yv.. Kaj ví coi apaptoe 

éicuxuauc , eii, Kaj dsfyana ut in ^a x- 

xu TAAarcme]as * ha emn, dc ix Adkxu, 

oic ad m5, rwrlen cn (d Suc dn pmav, 

H' Aaxxay Toa mte fas , "ro [ja Soc Tío di- 

AUfylas, y rie IA Gy , le T8 modus 

cou Ge Tidvma 3 ear, Xv aic Duo houcu 

"dox Bafiüsraj.. H* Adr saPaumwo jas 

vjU xocpuxaly cXE1gdawuv , À Tu6 pisos 

Quo] xnduuec B Aixsor 758, al yaMoziag 

ÜAlu Gyorr Qe 7oNNv, dp 3 Jucaraar. 

suc Yeizx4To 0 iuawcov, Táror dà a gaÀ- 

MiEas , Ti c0 x&ysg)gd) ; Kal lene 92i 

«iregy, ard, aC. bor rires. hr eory 

€ ds QaAía ut gi rkcnat, Q ora z upi cUd- 

d'ecw. Ox eiacá ut , tnol , x^or&i Dal] 
ceiQWpiOar doW idegíar upi sli) cdam 


rapiat, ULT Atm sopa 


X/agw. H' Adxxoc TaAarmoo/R 0 Jdya- 
TOV, d? & clu) Quo» Xeigbt dnpddiaugo, 
Ian; du boe f$ m dvdjw, d. 
Abpría, riy Và dUleiar xau Jeduoy T 
alos. Tien dà aei hcQun , Kap E28) 
uj» Til apa, H'mpaóXeric, dy & 
aqua- 


IN PSALMVM XXXIX. 739 


erfouamxs ios dfezietucó vag * $e 0 ud 
coa regrtit, diuo Ll To 122 C)» órvau- 
pd, $Jaus9v m sud d ioris usNuni 
phos, déc dt, One, € Bali em Cr 
dues Tj! iproAd v vq oJ 85. 

d'. Kar ENÉBAAEN EIE TO STOMA 
MOT, ] Tlagiort uoi, Quat, n7) i populo ri 
dug Ger egi uror, Kante 0 0 CH 
OoTodozuc dyzmiunczAp G9. H' drzl v5, 
Exin Spmdd P TA, dX fai (at sUteos- 
ciu, üurd- £n 0T) ynejrt dzuPAa- 
9€ 0 4p aA Z2 um d fius , rà tu- 
Boal:s Ji o m reourt Oe ddei was, 
hir) dUnyseuxór. Merl 59 vl) dr Seius 
dJo:dp azuz xg dutzamcCiTWw. Xe- 
puttózou , 0n «vegimoy à Sv06 draA , d s551- 
e ied, Té eA Gr xgrsUDusd Ta due, 
síapm» dcua ane, eru , "ríusTor ouo", 
Ka] enuaivd 3n 0 iuzszu el Mátor x lad. 
€y sy. Adis, ET olorraj , twi , 7920l. 
Tomideryud , Qn2l , Acrmi 6éoouaj trtegic, 
Gic x! Chor arem ani pac TI. waxdlv, wo] 3 
óugizs Éyovn «vesc v? xpéirGy Dorida, 
Ydórnc 59 3E ola Ba Suc tjr So ; Soo 
qoGn horra, QiCov , £n dQ3n evecrod v ej 
"iciPaap it v 1]. morsus EY &urós, Ei- 
(& C ei; eesreo lu) irlopn Enti] 

£. MaxArioz ANnür or zzri.] Me- 
- E20Ag 0c, tnm , Tro Orn, Oc ros Dir. uber 
Vt ivrida , xo x Uricpidtr EA ui eid u- 
Pg tg) Tc d za at Tec Cu, TuU Ta 20 xa- 
Ati uatcimtas. H' ua imme we) wavía) 
5Jeic aj efl viv macdrra Éior an «d'aj. Q 
aj € oxi pesrrid c Masa dt o Tes cx 
vé ma o/or Qe Ein emi sort, JY ld v, os- 
9moTK, vi; Wo oit id Gu cl. mestir 2, p 
ewsvtopdp Oe n2) o AaGiJ 2t4- Eo Ai 
€imu ep 0f cuc d 7] gr. 

s'. DosAA rmoizaz zr xrmm.] 
On X vaz , Quer , syst nici ma Kn 
et mapiaréc sod , a) uipndieny vu da- 
pap Sauer . ( ^oyepit 23 94 v2 
vit dures dUipoaoías.) noi vla mai- 
xiMoo dk sS. 9e8. oopizr dfd T) wnimut ur 
xGupD ur, DuzAmyrc dur] cb9 JW- 
Murs, ip3* [lo^Ad CmciwzuQ gU XU248 T 
Suudcik gu * gg) rue dua(uA fuc V emes- 
Yüiag Ay axomiauz, Z^ Kal uic d/270- 
247 ugit cu wx 61 Tig OpngitoSrign)) aot. Oi je 

3 6 Mur d Bai 3ot zur! 6 Xu OM, 
Tonuvs I. 


fpiricalis via complanatur ; à qua qui non dc- * iioi 


flc&tit, feruabit greffum füum purum, ne- givs pA- 
quaquam caeno voluptatis inquinatum. Qui z2vx. 
autem, inquit, dedit (tare & ambulare, przz- 
ceprorum vias faciles reddidir. 

4. ET 1MMiISIT 1N 05 MzvVM.] 
Przbuit, inquit, mihi etiam. occaGorem 
cantandi ipfi canticum nouum. Nout m fci- Carrie 
licet, de miracu!is emiffum. Siue q. d. Non eed 
amplis lamentor, vt olim; fed pro benefi- 
cijs canticum offero: vrpote à malis hberatus, 
vetus cant'cum dimilit; quod autem im- 
miffum eft à Saluatore nouum , illud ca:at, 
fiue euangelicum. Poft impaffibilitatem 
cnim rouum corticum canimus renouati. 
Obferua, vt primó Deus adducat ; f:cundà 
ftatuat; tertió greffus dirigat ; quartó c.nti- 
cum prabear; quintó hymnum. Ex fignificat 
eum poftquam in lacum inciderat, non fuif- 
fe in icu. Deirde videbunt, inquit , malti. 
Deinceps, inquit, exemplo ero alijs qui fc- 
cundüm zelum à malis deftiterunt , & eam- 
dem habent boni fpem. Videntes enim ex 
quali profundo liberatus fim, diuino timore 
mouebuntur; quia vifus eft curam gerere. ac 
defendere illos qui fperant in eum. Deinde 
etiam ad exhorrationem aliorum fubiungit: 

j. BEATVS VIR, Cv1vs rssr.] 

Vere, inquit, beatus dicendus eft,qui Deum rasire «f 
folum fpem fuam habuic, & non conuerfus M" 
eft ad idcla & deceptiones inanes: has enim 
vocat vazitates: vel vanitates & infaniz tzl- 
fa: funt. ftudia prafencis vitz & inanes curze. 
Infania autem. temperans , eft illa prafen- 
tis vitz conflitutrio , fecundüm quam etiam 
multis vifi funt Prophetz excedere; in qua 
glorians quoque Dauid, ait: Ego dixi ip ex- 
ceffa meo. 

6. MvLTA FECISTI TV Dowrws. ] Quo- . 
niam etiamnum, inquit , nobis in re fperan- e ei 
tibus multa tribuifti, & miraculis tuis expen- (&& sogna. 
derdis impar fum. ( Cogitationes enim Dei 
vocat immenfa beneficia.) Fr qui multipli- 
cem Dci fapientiam ex creaturis perceperit, 
porentiam eius admiratus, aiet: Multa feci- 

Fi tu Domine mirabilia 114; & incompre- 

henfib:les prouidentiz rationes confiderans, 

dicet : Ff cogitationibus tui mon efl qui 

fimilis fit tibi- Cuiufmodi erat is qui dice- 

bac 0. altitudo diuitiarum ! Symmachus, Rom-11, 
Aaaaa "d 





COM- 
MEÉNTA- 
RIVSPA- 
TAV M. 


Bencf'eta 
Ju uaut- 
fÀ': n0n 
VAGN. 


Ohclin- 
fA ci! pr 
fncirificus 
grasa Deo, 
Manhi.it, 
1$. . 


Sacriícia 
veteri le- 
f parum 
vurilia erát. 


Vetera fa- 
ern m 
Crit(i us 
nbrozant 
per [uam 
eitilicn- 
ram. 


740 
e cogitationes tiras que fupra nos funt, non 
efl qui exponat tibi. Ex cüm enuntiando 
cnuntio,plus eft enuntiandum. Omnia enim 
tua innumerabilia exiltunt. 

ANSVNTIAVIET LOCVTVS SV M.] 
Ecenim , inqu t ; quo ad licet, multa multis 
rccentui prout potui ; verumtamen fuccubui 
caumerationi : plura. enim refidua reliqui 
propter exceffum beneficiorum. Hoc enim 
ait, ^Aulriplicata funt fuper numerum. ac fi 
dicat: Quantumcumque quis illa recenfear, 
ac fatzgit enumerare, Dei. femper beneficia 
rcdundant. Quantó enim , inquit , recenfc- 
bam, tantó magis.mul:iplicabantur,& innu- 
merabilia reperia funt, nec habui fermonem 
qui mirabilia tua definire par fit. 

7. SacniriCIvM ET OBLATIONEM. ] Et, 
quod magis cft;noluifti à me (zcrificia;fed fo- 
lam à me obcdientiam exegifti.. //ures enim 
obcdientiá appellzt ficut & Saluator: Qui ba- 
bet aures audieidipto,qui habet obedientiá, 

Alius. Ol;m enim facrificia & holocaufti 
oblationes pracipiebantur offerri pro pecca- 
tis.; nunc veró traditus eft nouus falutis mo- 
dus, fine faciificijs & holocauftis. Cüm enim 
fola obedientia & religio à me poftuletur, 
memetipfum tibi obtuli ; & vocatus adfüm 
promptus facere voluntarem tuam. Illud au- 
tem y Aures perfecifli mibi, S. Paulus ad cor- 
pora referendo citauit, Hebraici quidem tex- 
wis minimc ignarus, (ed ad proprium fcopum 
illo vfus, Cüm enim illi propofitum effec 
oftendere,quomodo fanguis taurorum & hoac- 
dorum vim remittendi peccata minimé con- 
tinerct (quapropter ctiam illa omnia per Sal- 
uatoris paffionem fublata funt , qui. peccati 
folutionem adduxit) propter. l.berationem 
hoc declarare voluit, quód, ficut hi qui in ca- 
priuitate erant (ad quos hic Pfalmus refertur) 
non per facrificia , fed. per obedientiam ad 
Deum, reditum confecuti funt(nam captiul- 
tasipfos fatis ad obedientiam przparauerat:) 
fic etiam Dominus illa quidem omnia fuftu- 
lerit ; in proprio veró corpore redemptionis 
noftrz opus confummauerit ,& omnimodam 
nobis peccatorum abfolutionem largitus fit. 

Alius. Cüm cognouerim placationem 
per facrificia effe abrogatam , te autem 
meam dumtaxat obedientiam | expofce- 
rc paratus fut , & dixi ; Ecce poriar defi- 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


tg) TÀc J/yooyc usc ovv rào SP vun] ua 


fem ex2iOai cui, Kal ids d m3 609. d. 


muy Ad , 7 6ór £i T8 d. aria Dn 
99 7€ gd diagiÜurso, 

AHHTTEIAA KAI EAAARZA,] KaiGi- 
gA » Q1 , xa ücsy Vyywprt , dmyodulus 
miis qoa, x, 67u Yd uod vl, , dXX Wr- 
afDlu d'nrystip C)" € 30 mAeiora gru 
mw JV xpo Su] depumuet zv. T 6 
v 29 2£j|, E'xDwÜl/ 9noay Xp. desÜucr, 
$a iow. Q eoal mc iuris Junone), ga) 
«veieg 9] dei uiizuu, mora sow aj 08 9h 
stpeaz ij, Con 5 dp, tri, d mulu, udA-.— 
Aor ea uuorzo , x. dafeióoteu éLol auam, 
x2) X. éerov Aiocy ? aticei cu] v S'auud.. 
ex cu d uud ad ucs, 

(C. €rziAN kA1 nroreorAN.] Kg 
9) uir , ix ceu map uv) Sunias, 
d?N Ümzuxoli/ pi dzrmmeut piu. (Yr 
28 alu) Vzranolà 4A, dic wg) 0 awrtp- O' 
xav qu dxéetr, dt) T9, 06) ty vrai, 

Aor, Tld2a) 53 aj Suciai, X) Abra 
70 draqoeg) nesctni (eG GP diugpndy 
eesc gp vu d$ anb Sad ee 
cumelas £v Qv, 5 Jia Svadr , Do- 
xXavTa ud Toy, "T'maxolu) 59 aimiücic uóror 3j 
dUAzGeia» , (pau? Gi eejoi)agor xa) 
xui 7rapeua , andUeu« quiis v 96- 
2nd cu, To di iMt gemprioU upto Ma 
xagi(S» Lla7A Ov cicae uam Agar ci- 
pne , wx aod» vo. (Gegjeor, dia. evejt 
viv oméioy eGxozór Té 2encajóy QM. 
E78 jà dita) àuul amesuxerm , 6; à 
fye dmuPAsls dyaprtiag T) cium Td 
Tuvest xg) voxgur ( dib C doprrai arma 


Oxcya df TE malu; 8 awtip OV , 0 Avaw 


d uaprize riga) Jf cio daDatys v 

cnuayaj est G.en Qap:p oi c» Til aiy- 
paMozia ( eic dc à nau dyadipera ) d 
j/$ Sway, aX 3/2. clic amejc Svo V ma- 
xoi y Fruor mio Crasod w ( bngusic 23 üumG 
ej lu) Vmuxo'u) à aly uas ia. mapa 
xag) ST sj 0 xVE10C 3x civa vo orav 
aei , e dà sul dixi cota 71a) ael 
yit olyorcpdzy Vabtesct , y Avam suymeAn 
7E dugpud zu) use id aptouro. . 

A (B. Ecreid héyron slo df Sud 
GE easi udior , cà vri 
Tic ius; Usuxch; Geeyotdpor , dC ve 
ijvóulw, xg) eim , ls TéUfoua TE 7o 

Sudps, 


IN PSAL 
Supdps, domus] Bana, Eel v 6 df 
JU «estwrp ceu. un xePO» 
cpigmu. Ora à à XXpgustooc Tà Cr wepa- 
Addi (jin. cidexs , Co Tu vU 78 
6pu2M49U cou jiyeaila) wol iu) cim" 
NuuAae , Gn eigen. GIGA , Cn. avs eo- 
Q9, C» vip *. à Co eqa2dIi Qiu, vii olor 
«X07 Tjj. Soa? éevoidlr £p &wrf. Tide 
38 eic ty dvavaqaAuxyea, aj eatel 3 ai 
Xe1g8 evesppnow, T5 dl, x picco vii; woi- 
Adag uu , Meri TO] DT) 77. t0 0r ÉDutufrtay 
AuCaAciy riv modios. H' d xT Y cues - 
eor MEn, dod à 6 duzexd sape v v 
A B. Tón eimv', YÀ8 fuer d'yr) 32, 
idÀ Uariacu, E'76150 €iTw 0n S'uzías ux 
Aou , do Umaxoló, M4 0n s&m» ai- 
Qul Ov, iyd Urna, Umrauol) coesc- 
xouicuc dyr) OQucize, ToixUalo diu ma- 
xolu). U7riaumut , eg) rut (xouva TU mola 
T S)wuz cu , Muse) Ya) (Ga TED 
palov, dpxezdio jugi tic tmesDiotouc, adr] 
m$ dyayyulgwuc, Uo ban pp], x) Té» vójugy m 
£n uic o d moron uus fra elm , ne xopdias 
uut. BüAtro) 29 cisréiy, 9n ale auTUr Vy tvy voy 
yo,«gy C usc o) v xapdías uu, 5 mec Far dodhy 
qui dpez d ooi 7iéiy, 

í, ETHNTEAIZAMHN . AIKAIOZTNHN. 
Aud 38To x2] vu. say mule, 
wgj uvgaded oov. ouuwysAMpac GxuAaz ias d. 
muyaAd sl duigucoustao cw, lui imd ei. 
£w eic adig: 0650 dry ule , di) 38 
Day okDa uen, ip dior GR. T , Uri idu Tx 
xeion uu, d uà xaDwau- 0 0$ Zuuay OG 
E LDEETEDEOE UT DTE 
Tii, 9tiac deir cw Wwyelan GuxAnziz, 
UmcyréiTa] wmpuEem xg] uJÀ mavoc ua), trot, 
TEro moidly- udi xAciow T cóua , ct uh 
drain d ina c nu doas, Sv 52 
tac dic d ixguor lo. vraies d dresa Spo 
di là) aivías dnsonsbc xd30 3 c2- 
getlinn uot ud y y d xposbo. A Pa err JU 
xj cuzigaor nl). d2y9nl). A$À owmetar 
Gomep Ti üu1b 7rdÀn d/2 6 Ox C dA 
Seus aii) ? dAnSiiy 3D , d'WAOr Vroinoe 
Xéuuuy Qe, P1) 38 Voc Tiu) yai mu, 
Xa? cusatoa jc, aro deois uat (Qo. 

IG. Xv AE KYPIE MH MAKPTNHE, 
Aud 7&0 , Quow , wd t Guwsoc TW; oixnpugue 
€u iyolotgd, uu , dY $ aAnolyá cu (ias 


MYM XXXIX. 741 
derato, ibo quó volo, quandoquidem tem- 
pus quoque per Prophetas definitum immi- 
net, Sic enim Symmachus illud, 7s capize /i- 
bri, expofuit, dicens: 1m libro definitions tue 
fcriptum efl de me, Aquila, ip imuolucro li- 
£ri, in conuolutione, in tameo; vcl, in capite 
libri, tamquam in compend;o fententiarum 
quz in eo continentur. Omnes enim Scriptu- 
rz eam quz de Chrifto cft przdidionem ad 
caput vnum reuocanr. Illud autem, iz »edio 
ventris mei kranflatum eft ab jjs qui dilectum 
intra vifcera condere de(derant. Vel, non 
fecundüm obuiam lc&ionem , fed & in fpi- 
ritali penu, & fecundum fenfum. 

Alius. Tmnc dixi, Ecce venio; id cft, Ecce 
 obediui. Cüm enim dixiffet, Q uoniam facri- 
ficium noluifti, fed obedientiam , ait: Cüm 


hoc percepi, ego obediui, obedientiam adfe- : 


rens pro facrificio. Tali autem obedientià 
obediui, & hoc modo decreui fzcere vo- 
luntatem tuam , ac fi ex libro illam didicif- 
fem, cüm fufficiat mihi promptitudo animi 
pro le&ione. vnde infert , & legém tnam in 
medio ventris mei; ac fi diceret , cordis mei. 
Vultenim dicere, Sicut ac fi haberem legem 
in medio cordis mei , ita fategi facere illa 
quz placita func tibi. ' 

10. ÁNNVNTIAVI 1VSTITIAM.] Idcircó et- 
iamnumsvbi multi congregati fünt,& milleni 
in Ecclefia conuenerint,annuntiabo iuflitiam 
tuam,quam erga nos demonftrafti. Verbum 
enim annnptiani proannuntiabo pofuit , vti 
patet ex fequentibus: Ecce Labia mea non pro- 
bibebo; Symmachus veró,tz multitudine, (iuc 
in Ecclefia, per gratiam diuinam toto orbe 
colleda fe przdicaturum pollicetur; neque 
ceffabo,inquit,hoc facere: neque claudam os 
meun,, ita vt non annuntiem quz fecifli no- 
bis bona. Tu enim cegnouifti , quàm iuflum 
fuerit redire iniuriam paffum. Quamobrem 
etiam ego promulgabo ea quz data fant mihi 
bona,& non abícondam. Feritatemactem ac 
falutare vocat falutem veram ; ficut rurfus 
per miféricordiam & veritatem. intellexit 
veram mifericordiam , vti Symmachus dc- 
clarauit, pro wifericerdia gratiam tnam po- 
nens, à concilio, à congregatione. 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRVM. 





Dauid is 
Ecclefia 
Deum que- 
tidie pradi- 
tat. 


12. Tv AvrEM Dowiwr. ]. Propterel, suis 
inquit, neque ipfe miferationes tuas à me De /«ee- 


abítulifli, fed vera tua benighitas me fü(ce- 
Aaaaa 3 pit, 


COM-— 
MENTA- 
RivVS PA- 
TRVM., 


Calamita- 
tes eff na- 
dunt menti 
tenebras, 


Dana. 1,19, 
1, Tim. 1, 


15. 
In Ecclefia 
muli pec- 
cAcorti. 


Auxilium 
Dei contra 
anima be- 
fles graci- 
pue tmplo- 
randum, 


742 
pi; & adiuuit. Deinceps etiam mala enume- 
rat à. quibus liberatus fuit. Nempe quia ob 
inobedientiam Ifr:cl defpe&tus fuic , in omni 
malo veríans , nunc refipifcit per peeniten- 
tiam, & mifericordiam. implorat. Significa- 
tur veró etiam vocatio eorum vltima. Vel cft 
hac vox Ecclefiz rogantis Dei prouidenriam 
ob tyrannos infurgentes. Vel etiam ex perfo- 
na Chrifti Saluacor dixerit: Ae elenga- 
utri , id cft, miferere eorum qui mihi 
obftridi funt. Maxima enim pars falutis 
non ex operibus, fed ex mifericordia Dei 
exillir. 

1j. QvoNIAM CIRCVMDEDERVNT ME.] 
In contas enim, inquit, calamitates ob ini- 
quitates meas incidi,vt caligem,ncque lucem 
hanc contucri valeam, Vbi autem vehemen- 
tiam calamitatum indicauir, recenfet etiam 
multitudinem. Quoniam, inquit, numerum 
capillorum capitis mei fuperant calamitates; 
& vix non defeci, & extra me fui. Hoc enim 
ibi volunt veiba illa, Cer meum dereliquit 
me; adeó omnis cogitatio mea infirmata fuit. 
Vel, q.d. Propter multitudinem circumdan- 
tium me malorum, excors aliquis & amens 
eff: vidcbar. Nemo autem hzc Ecclefiz per- 
fonz incongrua effe cenfeat: nam & tres pue- 
ti dicebant, Peccauimus ; & Paulus, Quorum 
primus ego (aum. Minime igitur Ecclefia hic fe 
extollit, fed peccatis annumerat quz facta 
funt, vt diuinam opem confequatur. Alioquin 
etiam omnis Ecclefia ex perfe&is non conftat; 
fcd habet etiam qui deliciosé viuant, & dif- 
folutam vitam ample&tantur. Sin ad Dauidis 
ifta per(onam referatjmeminit quoque malo- 
rum priftinorum, ne denuó in illa incidat , ob 
humanz vitz debilitatem;& rogat, vt miferi- 
cordià gratiajue cuftodiatur. 

14. Coureracear riB1 Doutwz ] Cüm 
hoc modo,inquit,conftitutus effem,compla- 
cuit tibi vt me à captiuitate liberares. Intende 
igitur etiam ad adiuuandum me. Vel dum ad- 
huc fentiret fibi multos inimicos imminere, 
vir iuftus liberari rogat. Non enim dumtaxat, 
inquit , vulnerare volunt, fed ctiam aterna 
morti me. tradere. Non deprecatur autem 
cos qui diuitijs vel corpori nocebant, fed qui 
animz infidiabantur. Circumucenitur au- 
tem anima etiam paffionibus. Conuertan- 
rur autem nihil valentes retrorfum ; liberati 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Sepia, drnadCtr un Q iGoionow . ET 
dwyerM pg] TÀ waxd dy dzpAdyn. i8 
à dm eilimuc Tragused 2n 0 l'aggh da 7ras- 
7] *452rl; xaxa , vu davit] vesc utra - 
roa , xg) oiertipiSdsa] zog, Xu- 
patiera, 9 nd) y UA! bord suo xAsOX duy, 
H' ig Gu aDnciag 18m Quai, deadline ic 08 
$8 eoesunoeiar, dfd v8; Vraviguadpuc Tu- 
exc, H^ Ji aro P Xeage As2oi dy 0 eu- 
5p, Mh uoxquvwe, dyri TE OU T1269 T2629" 
ipE opus s. T 20 zAeiser ci atm. 
ea, ux ee Eom, dAW. e ioc Sul aea- 
j5t1a. 

ry. Or! nrPIEZXON ME.] Toiv'meuc 
2p , «n . cuu toegit cim Uia in TI 
diopuzy vy] ui y ac oxo2diridy gj undi 
«€jcT) Qa c drei ev, T5 0 pod ej» dV eizruy 
TJ evuQoo? , PA xg] T0 239 D. On 7 
76A ya viv deiDubs T. apa, us ip Gai- 
vecw aj cvutoegi- Q wuxeso Q clum, wg) 
8x lulu dy Gru, TÀ7o 2 T9, Vi wa pd ja juu 
byraTOUTTÉ jp&* Vr pus TR; day ube 
GEndehw. H' dvr) 3 , dfi vo 33 (ge 
Vj. aXbtstiaoiymuy ut xaxov, axa pd iq ve 
iJoEa, xg] drac e) .— Mud eic d dyalpupsu 
v€96 T0 186 Cx? acias evesawaor TaU(z i- 
gei arol 30 EE raid is Wap ouo 50t59f. 
Kaj 6 [120A Qu , 9v Geor cul tyo . 
uJi 5 Cntacia dr ir avSu ptyaAopepréi, 
d2À duse p riauc drasiOnos và asd , ba 
Suas Yao^guy evesuaÜelac, Nuove m udi 
€x TWAéiUY 7rágu » CxxDwcÍAa CuptgHKE, 
dX £y] Q cut pagum cvCa vr, C drei. 
vor Dio» d azal cop ec. E) dV eie "vepowmor 
78 AaGiÀ imura^gu Car] , nay vigerrag T 
«vesTíey wuxav, aeu uÀ 8 (iG duSiC rt- 
&x3toi», dja và cuz or d ailes imm Loic 
C ir] D] Queolzra) Xy xderm. 

id ErAOKRZON KrPIE,] OÀv» us Jfs- 
xeuDps, Qnalv, dd ópmru dora?oa Za) pt 4 
auyuaoNooizs Tleroric iy € eic mo Boxbioué 
poi. H'moo9 d» £n aiSwrtulp Qe Vaxewá- 
var &um Ver, dDyvia] fodim à dU. 
xaO. Ov jà uv» vesou, Dw2orraj, 
Qrov , d? y) Saut e oam play aie 
Yí). Ov xgtíüneTa 20 7] ek aenuam à 
cda Conptal orar, a? 7] eic -duyli 
EdnGsAsU mew, EmCaAsos) dd duy, é 
Vg) qaOd» A'"mgeaQeour JA undi 
d'uvdodyoi , eic vx orriou * draXafinc 

à, 


IN PSAL 
Js , xg) noxeg -fubpdpor v Vai yerog T 
auri v YaoAslon(o xaxiag. O' duASTA 
4/9. T8 wopuc iO wrav, To di, Uo, dos, 
$ Xena Qu, dd , da , àyri av) ena a. 
pO» , nec ixuon T) iGegixt!. Qurs. 
Egi 9 seruasieós, H' zi, oi More, dU - 
9t, dUe, dvri 3, oi ipud iedyu aix uu 91- 
eorraj. 

i. ArAAAlAzeazas,] Oi iA Gi tA- 
miLornc; Ei ct, Co mo ripomrme «3aA- 
Aided , uà dvd dpos dO Suuas uta Gol. 
QJ 38 Giz dade doa7rd aw mm 8 2,4^- 
Ad qoit ddfo wor (yum br a ziv fom 
vt, OU 59 ei aw ,o] Üwrhrrmc, a9& ol (nri 
ov i à 0 Udd'as i irmos vi» xvegjor 7o, 
dAW à vus mre, H^ fuera, QA dsa- 
arieruc 62) aval vac ei d ub, alors) 
i ok xaxdc eedcüorr; dogiLorsborray. 
Kaj eir amuy Qà , drr) T8. eio T9 TO *om- 
suj, 6k TO dg rarróc Uuvey x; dota? ew 
cv. Tírtc dro! ; goi 1 Herd cw sume fan hut 
yor, wg) Son aU rw izrvmoi Jesu, 

(4. Ero AE nTOXOZ EiMI, ] Evcs- 
d'eía 33 ÓrGC uu ararzoc dabis , C axarmoc 
dreytgie , epo ios itejensds ta, nj) 
ifo agi paa ms We 22, ce. dorm xoupdl. 
A'puórrd TeUig xg) Tu! AaGid , wg) aravri 
emo Stag hwowcras, Em 20 
BAtaum iawiór xndsusiae , ainCoAK pd 
xesrisug 1l) viua mapu surmejan, 


MVM XXXIX. 743 


veró & elongati, malitiz fuz praemia re- 
cipiant. Hoc fignificatur per illud ferant. " 
Illud vcró , ente, euge , Symmachus legit ; 
4ba, aba, ipsà voce Hcbraicá, quz 
fic haber. vfus. E(t autem vox miferan- 
tis. Vel verba ifta, ui dicunt , euge euge, 
ponuntur pro, Hi qui infültant mihi confun- 
dantur. 

175, Exvri TEN T.] Qui igitur in te 
fperant, in multa fint exultatione , neque 
iucunditatis fuz viciffitudinem füfcipiant. 
Non cnim quoquo modo diligentibus hoc 
oprauit; fed ijs qui iugem Deo dignum amo- 
rem obtinent. Nam non dixit, Qui quafi- 
uerunt, fed qwi querumt , cüm etiam ludis 
quz(iuerit Dominum aliquando, fed haud 
modó quzrit. Vel vult quidem omnes va- 
care crimine;fin fecüs,confundi in quibus ma- 
lé agentes füperbiurt. E; dicam: , id eft, cà 
perueniant , vt affiduó te laudent & hono- 
rent- Quinam hi? Qui falutem à te expeda- 
runt, & in hoc confiüi funt. 

1$. Eco AVTEM MENDICVS SvM. ] Cüm 
enim omnis boni omnifj; rei neceffariz ino- 
pià laborarem , mirabili modo mei curam 
geffifti ,, & fa&us es mihi protedor acer in 
tempore opportuno. Hac etiam Dauidi con- 
ueniunr, vti & omni qui diuino indiget auxi- 
lio, Videns enim fe curz eius indigum , ro- 
gatne promiffam differat (alutem. 


CATENA PATRV M. 


MK oANAz1Or, Aafpiperaj ? Gd RC 


ZMAMIN meraTM TE Wa gs, Tüdyaxo- 





dissi D irroc dn Adae Dauree lax. 
Ela wa) eiotiperay 78 Xejeu eveóewmy 
ét dÜnaeis rre Did mor d olumouía: viv 
ve?moy. Ely qrauy ]) mz cboarrus Gn T8 
T'reghA 19 vegan diim joda] jc 
Jj rlà darei9exm. dugpias * dua di 2 
Joryudiem awoie và. guo axo (z d/S clu) 
dms íar xaxa, 
KrriAAOr, Twic éUaaesefietos 45207 
T» axaeov(z "ja? pui» , a & AaGid dran 
éXntór Qo dn v6 Sud , 99) V3 Y dtpprlas 
mwuwe1al», Ka£pi utsatv ad £iza^yra, 7S 
ewrüp(Se ro cessum, 3 olsovopóap v1 A- 
29v, v0) T&. dDayyahin mà XÁpr yug. Elm 
-"efcum» énegr , duopndt clougAcyi- 


EI THANASTI. Refertur Canticum 
E hoc ex perfona noui populi, qui ex 






COM- 

MENTA« 
IV $ PA 

TRYM. 


Spes exul. 
tatienem 


adfert. 


Hit Pfal- 
Hie & quis 
bua. Cr pros 


M icu lacu edu&us efl Deinceps » ME - 


— perfona Chrifti , qui gratas fibi g.- 


agentes modum fuz difpenfationis doccr.De- 
inde rurfus introducitur perfona eorü qui ex 
Ifra&le crediderunt, rogantiü vt ab infidelitacis 
peccato liberentur; & paiiter exponentium, 
quenam fibi mala ob ipcredulitaté acciderint. 
Cysirui Nonnulli afferunt; hunc PGlmum 
gratiarum actionem continere, Dauide iam 
-à Dco confecüto remiffionem malorum quz 
(propter peccatum pertulerac. Ceterüm etiam 
-introducitur perfona Saluatoris, difpenfatio- 
nem prouidentiz atque. Euangelij promul- 
gationem ;prznuntians, Deinde & alia per- 
fona inducitur , qua. peccata fua confite- 
tur, 


744 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


cAT*- tur, & corumdem veniam adipifci rogat. Sed 
king videtur potids hic Pfalmus dictus effe ex per- 
fona noui populi, qui per fidem veré ex lacu 
miferiz ; hoc e(t ex profundo peccatorum, 
eductus fuit. Interim & Chrifti perfona in- 
terponitur, quz ijs qui gratias agunt mylíle- 
riorum profunditatem aperit. Poft hac po- 
pulus ea , in quibus verfibatur, mala iterüm 
recenfet, idque ad maiorem Chrifti gloriam, 
qui tales e malis erípuit. 
2. ExerCrANs ExPECTAVI. ] EvskBir. 
Cüm nimirum p:tienciz vtilitatem infinua- 
re vellet , iftà ditionis geminatione vfus eft. 
Quin etiam in vocum iftarum compofitio- 
ne naturilis quodammodó confequentiz 
ordinem obíeruauir: attendit enim aliquis 
primüm precanti; deinde vbi precationem 
eius exaudiuit , eam fufcipic, Idcircó vtique 
primum dixit, isfe»dit, atque deinceps, 
exandinit,&c. 
Tusoponrzri Hac figuraté conuc- 
niunt Dauidis affe&dionibus, & bencficijs 
in ipfum collatis Excellenter autem con- 
gruit naturz humanz, in ipfum peccati fun- 
dum dedudz, mortijue traditz , & per 
Saluatoris nollri incarnationem  releuatz, 
pret & quz refurgendi fpem accepit. Laws et- 
eft. enim »wiferie iure, merito. mors. aprel- 

lata eft, cüm fit plena corruptionis.. Za- 
Lum fi" tum autem fec peccatum eft , vtpote plu- 
fum. rimum foetorem emittens , & re&dum cur- 


Pers Ee-. fum hominum inftingens.: Is petra autem, 


tfia. 


inquit, flatuit pedes meos, in qua a dificata 
eft Ecclefia e direxit ereffus meos: poftquam 
, enitm ab errore liberauit , re&am verita- 
tis viám oftendit, & pro impio idolorum 
cultu, verum Deum laudate. docuit ; & 
-nouuüm canticum. ; offerre , quod nouis 
congruat beneficiis. Et qui nondum bo- 
ma deguftarunt ,. confidentes | timebunt , 
-quód anteà non accefferint, & fpe con- 
firmati , à Dco falutem. confequentur, Ce- 
'terüm .rionnemo : dixerit , quomodo hi 
-Dominum .expedarunt , vel quomodo 
zemnino exauditi fünt, qui forté ne qui- 
: dem ipfum inuocarunt ? Dicimus igitur non 
folos Gentiles, fed ex-lfraelis quoque fan- 
guine oriundos,ad fidem -accurriffe; Cüm igi- 
tur vnus grex fadus fit, id quod ex vnius per- 
fona dicitur, vurifque conueniet. — 


qApor, X) Tv y6ir alT&y awyyepkowec, E'ounty 
&y CX aeg c 7r n Nor ipit, TS Viu Dg, 
dz exícwo, dre xoa Qo, dc d2nSdc 
éx Adxu vuDuaumelas , 6 0n^oi [Ba 9 D» 
d,Zndy, cia peraZü TE Xejeo!. 70. 72e;- 
eut , Toi, dÜ naese uw olor Cvm dyoioor 
78 Uvengfa To Bao. Me9"  vraDu 0 2goc 
elEougAoyeiTa TU n ol; là xaxa , vec 3o- 
£a» uela T8 Xe1e8 qe sus ou cx T x2- 
xalv dyap7rigusT Qo, 

€. TnowENaN rnzMEINA,] Erzz- 
210r. Tl) omow 4 varo usi upra, DuAo- 
p Os, v! diaJimanacud $ ur E 
aefou o d zraSwr . Hagerfipd EU E ql 
TuZ» d Queniic dxohuS ias iv fl cuuSixy 
vj MZwo. Tesco dp mc m taarnGo- 
A&rn aeg Gr, Cr ela d'eietoc aur. eicnzs- 
cuc dym^guCadn?). Aid s&To Tolruw eregct- 
9t9 egy spin claw, ek9' Uruc eiat, 
ag) T2 IER 

OroanrHTOt, Ta/ra vmxd t mi; v8 
AaGld eeseupuórr] maDiuam, ng) (ais eic 
QUTUY ye faowóyiaa etpoaa íauc. A'cubred ói 
dfsgtegrruc vij quad vj). dvDeshmum , eic üu- 
v) wg ritoBelon voe * duaprías so 34a, 
t9) m Sure c" oumutSelon, ag) 5 7 
78 c ries vwd) Gas esricwwc dye 
ev, € Pi£audpn à dyagdeos obi Vida. 
Adxxoc up 59 Ta Agrmelac, eixdnac 09 d- 
vavot Gk AiSm, QS3vesic Var a paa pic óc. ITa- 
Aàc di Dé Qe v duapría , o; duzud iar d. 
queo qol, yer do vf 7 drSesi- 
7 Verl, uu d'edupr, Eo) 7rivegs d ,tnov, 
ion? TG vródac pu , 96i lj duod dura] v 


-CxxAncia*. x) wgrrdUDuss T da Gi tert pu 


$ 33 sd ene Ds meslout , lu) 4S dian V. 
mid eda 9 dAnSrelas 6dtr , vj dvi v dvost- 


Bec v eid ous 7g gear , 9 Uva Sv idi- 


di zfm d urehs , 9) eveyotápow di ug wonir, 
vndc xguvaic Dure7iaue cvuGaiyov, Ka) oi 
pad ine ou yoi TJ aa 9 dv, Supidrnc 
Qo6nO corra) , aic Wn 3 avesotAnAuS ow, 
Q ci iAmid: xegrusÜarmwc , «bg Ti 9v 


TU Eo?) rarmeac, Qa£n d mc, gu rout 
tXpüitaom vot y Xveior J| gral c eiamcsowomy 


UA ol Tal a or und &Gorgurmie eoe) auos; 
Oajy dv died ubror oi e kvdr, dod xj ol 
6E aljtorroc l'agaiA a8 ríe d evesnid euge. 
OUx&y reir ua, roi pem rfe ap ar 
e toceeoc al7ra 2$) ,appudod diuqporíegic. 


A14 T- 


IN PSALMVM XXXIX. 74$ 


bar MO Ados d suum ag vl) 
cidwhoapiar dréugou , ac 9x. Vyamuy TO 
guuioAor T6 arf voir üdwp , dwAorbn 79 
aéZua mc dj. Dui 22 qgà dfe Veptuin 
exteptra, E ps vy Amor molo 03 a1 (9. 
(dvs Qs , € dav£ar baec 2dexue suum. 
vojutpuz , oix d m UN 0d up KXTÉYC, 
Ex 1$ Adugs miren TRQ TUAGCIMO)IG dri. 
jaa Tl & f£ iSvdly SemAvcÍas 0 xvgA 9v, 
Seba taie dl; Ka) ev c ai 
un 4g s on Deasizeas d'ezuluz c 
Dau, d« Eyorr Ge Üd'up, Th) ciduMona- 
Fior y? d lu rei meo rasopiUras, YAvoc 
dim, 12a 328 T dnulxc , C ra; 25v. 
esmonic VJordc oY)nace T cupeot , Cp aic ó 
vrMiupOM af3exm Gv 
Ü2 poor ditus Qn , 4/7 18i eias Cra- 
uartósweo Tg Xo197 £j en ii epi mien m 
esicuvc (sn eetsuerzd v £p àyvi TJ. mopso- 
md Zur. Juv utto) & lon Rc dc Jf cm 
gy/ mJ dv &ouaciag xdJüAOGwr, A'7r5 nv T8 
Acute mit rame ac, H1 i61 TR, mor OG; 
tJ uAo^gPpiac, C TE z^ $ V Os, rsría 
5$ Beopfooy der dau fic, driAuot , wa) 
ienzé uti, qnz v, eit al) aripegr, opu alaó 
dxpaday Gru) evptusiam Uo yin v 7ricvai C, 

J', KA1 ENEBAAEN EIZ TO ZTOMA 
xor.] Aeawaxzior. A'zAta (gurby ov vó- 
M9? àv das ^ Davon Tnzw. 

ArAYMOT. AT ua oluCior 71] seónm T& 

"mrXuar(e. Kajra2a doua xam, dra- 

xg er Je oU oleco Vg" Y unos di 
Üow eDaitic i2 deEoAoy las FX 18i 9vv- 
ela T]. »esttóxter, 

KrriAAOr, A'el ydp mat oi unco 7ncd- 
enit, TJ. Jw zwmg soxorter dead. erus) 
(vota, Q q cxehrcr our mise , C oixeias 
x21 lys irai omuduorne , deavitun 
7veic 9Asleir, Q amet To 7 d^ n9 Cac nn 
(dc, E12 m Tjj érm9er vor Bein ie ri 
tcd inn?) póGor.. CE Cia, Qro Aera] 
"Plplioi TJ. arms sUxovun, v, Win vov Sii» 
G3 wicurriG píCcy , rei xg] Toc E2yTa t U2- 
7d as dpy acre 28 Sud rap! dord. Q ui - 
nic ul dyaSds ngon yopnyias* gioi 
T4, iic] nr], Xj ? bien, € "uapuyn vic 

' xal uds xeu yud stor Trias dod Toymc. 

t MAKATIOZ ANHP OT EXT! TO O- 
NOMA,] AnoaAiNArIOT, Maxgo/ti Tor 
Ai Xeigór vo» don2mby Svr nAmue(a, xg) 

Towvs I. 


DipvMr. Porró /acum miferie voca- cATt- 
TE . NA PAÀ- 

uit idololatriam, vc quz. non habeat om- 1, ,,. 
nino fpiritalem aquam vitz , fcilicet Spiri- 14slolarria 


tum £ndum. Ait enim etam per lere- 4. "^ 
miain Prophetam, cfe dereliquerunt. fon- 
tem aque viue , c foderunt fibi ciflernas 
dif ipatas , que continere non valent aquam. 
De lacu igitur miferiz eduxit: Dominus Ec- 
clefiam ex Gentibus; ad quem etiam Za- 
charias ait, Tw quoqne in fanguine teffamen- Zach.s, 
ti tui emififfi vintfos. tuos de lacu, qui non ds 
babet aquam , idololatriam & infernum fic 
appellans. Porró /uzum feci nuncupauit zat fa- 
paffiones ignominiz , & corruptrices volu- Map 
p:ates carnis, € quibus miferabilis homo , ^" 

cüm ijs immerfus effet, extradus eft per 
diuinam Chrifli incarnationem ; & in fir- 

ma fidei petra confílitutus , ftabilitis in il- 

la progreffiuis anima: eius viribus, quas 

per pedum appellationem — fignificauic . 
Ceterim à lacu miferiz, hoc eft prauz 
idololatriz, & luto fzcis, id efl fordida vi- 

uendi ratione, me erexit, & flatuit , inquit, 

fupra petram , fcilicet inconcuffam & con- 
ftantem fidei profeffionem. 

4 ET IMMISIT 1N OS MEVM.] 
ATHANASII. Canticum nouum Euange- Canticum 
licam legem vocat. "€ 

Dipvn r. Canticum fpiritus nouita- 
ti proprium. Et forté canticum nouum eft 
innouatz domus noftrz ; hymnus veró ad- 
mirario cum laudatione eorum quz in con- 
templatione contigerunt. 

CvniLLI. Semper enim quodammo- 
dó qui necdum crediderunt , iam creden- 
tium amulatores effe videntur, dum mores 
corum ijfdem veftigijs fequi ftudentes , ad 
verit:tem adfpirant , & ad lumen veritatis 
accurrunt: hinc deinde diuinum timo- 
rem imente concipiunt. Qui igitur, in- 
quit, credentium imitatores fadi funt, 

& iam diuinum timorem conceperunt 
hi quoque fpe in Deo nixi , bonorum fup- 
peditaüonem ab ipío & folo quarunt; 
cüm olim & fortunz cuidam & genitu- 
rz & fato rerum omnium noftrarum regi- 
men tribuerenr. 
f. BEATVS VIR CVIVS EST NO- 
MEN.]APOLILINARIzI. Beatum przdicat 
eum qui in Chriftum verum Deum fperat, & Phil.;, 15. 
Bbbbb ad 


Icre. 2, 15 





&CATE- 
NA PA- 
TRVM. 
I1dola (unz 
YASLALUG, 


Pí31.38, 6. 


746 
ad anteriora fe extendit, & nequaquam 
(e vertit aut refpicit ad ca qua retró funt, 
nempe ad «anitates nominum idolorum, 
& infznias falfas , id. eft fal(as opiniones 
& (ententias , quibus infatuatus mifer ho- 
mo dixit lapidi , Tu me plafmafti; & ligno, 
Dcus meus es tu. Vera profectó infania 
eít corum qui creaturam pro creatore co- 
lunt, & opera fabrorum deos effe opi- 
nantur; quz vtique naturali cercbro fen- 
fuüjue communi illos deflitutos, & quz 
infanientium funt, ayere manifefló demon- 
fran. Perquam apté autem. f2//zs. nuncu- 
pauit, propter fal(as opinioncs atque fenten- 
tias ijs annexas. 

Tnmnropomsmrr:. De hifce vanitati- 
bus in przcedenti quoque Píalmo men- 
tionem fecit, dicens: Verumtamen vniuer- 


Ibl 1:1. fa vanitas. Et iterüm:. Verumtamen van? 


Deu in 
non tefla- 
mento mul- 
1a fecit 
mirabilia 
(o magna, 
dra veris 


1.Cor. 13, 
4. 


conturbatur. Et hic igitut eum indicat bea- 
tum, qui przfentia quidem defpexit, diui- 
nam veró fpem omnibus ancchabuit. 

6. MvrirTA rECIsTI TV Dowr- 
NE, ] EvsEn11:. Vildé accommodatas 
tempori hoc loco Dauid praíentes voces 
protulit, cim re ipsà edoctus effet, & nouo 
quodam modo falutem obtinuiffet , diui- 
nis fermonibus obediendo. Olim fiquidem 
facrificia per Moyfcm & holocauíta pro 
peccatis offerri iuffa funt ; nunc veró nouus 
falutis modus traditus eft , fine (acrificijs & 
holocauftis. Quin etiam docet, innumeras 
effe falutis affequendz medicinas , quas Dei 
gratia hominibus fit elargita. Non poreft 
etiam pro dignitate explicari; neque mente 
concipi diuinarum multitudo  cogitatio- 
num. czmuntiaui C locutus fum , mul- 
tiplicate funt fuper numerum. Hoc Sym- 
machus in hunc modum interpretatus. eft: 
Si marrave voluero (- mumerare, plura 
funt quàm vt narrari queant. Ex parte enim 
cognofcimus , Ci ex parte prophetamus. Vc- 
rim innumerabilia & incomprchenfibilia 
funt miracula tua. 

Tusoponzri. Miraculajinquit,quz à tua 
potentia fada funt,omnem numerum & nar- 
rationem fuperant. Non enim eft qui face- 
re poffit fimilia tui: quoniam opera tua maxi- 
ma & perpulchra funr. Vincunt autem 
humanas laudes, ca quz quolibet tempore 


m 


EXPOSITIO PATRVM GR.ECORVM 


avesCalya(a «vet Tw. Cia eoeccw, C uuda- 
plc Vans pépor'a eg) EXC eror meis T 
Um , Wo9uo £ Tac Moi mag v) ei. 
d'u2udy iogd'ma , ng) vic q.:50 € omae, 
Turic: mic diedsos días ach dex C do. 
Eas, UQ dy GnCaxysbleic 6 Tar m p Se 
allep O«, to mu 2o , cU ut izoa- 
cuc, C Tu/ £0Ao , 9nóc uu 6i oU. An Sid 
póp 90 uavia TÀI Pgpsosarmer 08 xziad 
«xg cbr xrislu , Q i fpja T] Tray 
Swisc Uzreeaporuer, ds dày Qua? Qp- 
vd», xg) xotraly Gevoic v Geeemedrae ksac, y) 
yu 7j utyonóruv d'edvrag ded Au dia 
xrvucu, TA a H3 M Cie drbueca Mas 
«e;cQ6e»6 d/d Tuc jz»pmjdpas iuruk 
dd eie moe ens nd) doas. 

Ozo^arnTOr, Tar u«aguoTümey Ty Troy 
tumuórduct wo) c» vdd eve) vé da^ud, 
TIAÍ) vui cuumav(a jugigimo , Aur, ag) 
axdAuy TAL ual vuegost). Kdrzoou 
Giu uaxaeitd vo vp py) mese xg. 
(a tesrieuv(a , 1l Vrida d Bulus aii 
azar» wnodadpor. 

s. Ilo^AA rmolHzAz zr Krrit.] 
ErzrBiO0r. Zgódea 6» mi cvesxeudpoi, à 
AGI. x?! wouedr (av (ae mesomty xa Tut 
Qurác, 1» adv , xaj tam nn reémo 
vícusa,, Tu fd Uamwosie vy) Detur 2o)iur, 
Ida 1A 53 Svcía, 3 Mactac x21 626- 
xQu(o. apaQoeg] «oecctvu TrorTO "Ud d. 
A£pnalv «vesa QipiSt, vus d$ gambe e" a- 
d ido) reme cumerar, 6 d íya Sucier xg] 
óAoxavGuaTuy,  Aida'cw] dà £ écte pu. 
£a awmelas Qdpuaxg, imp V T8 9a. yd- 
64; scit dyS'es quc idaphzuo. ix iam 
utr! dEidy eior£m , di dfenola apaAaCC 7 
7$ 9i Jfghoycad T mASÉQ. ATi 
je^a , xd) Dd2su , inabuui emus oap 
&ejluis, TG 6 Xuuua y (Ov vimor Vpu- 
Vot TOY rej zov" Ea) dimay yan waiay- 
299 , a/cío Edd» T8 QuryiÜsray, Cx uterus 
39 2tíexopdp, x) 3x ulegus emesqurstogdp. 
Ta^ ulw 'dyag/lurma 9) dprondfa v;- 
xd Td Sauusou cov, 

OroaorHTOr. Nod, nom 3e AD uv wg] 
7rdauy duro TO uo Ti oic duuudusae 
ynóoplpa Suvua(z. OUx "ydp £àw à rà 5- 
pupid oui dedo, duodudio Oy». uipiem Mp 
98 X; Eua coU TÀ. moifiua e pix dÀ uc 
aÜegozrivag Gzradrac , TU qgU. dugcor wgucor 

t 


IN PSALMVM XXXIX. 747 


vx d ciis toesun Sela olzoropasppa. Ta 
dp AljUTo, ui Cr ipliuaiyTa Kor] MoUc E, Tad 
£2 Iiozym F3 XauwQ TX ruweY aypt- 
eines, Tu x? TD) A'Geadp , TE xnzr 
guax , Ta x7 ? l'zxaj2, 5 dfz ducas vf 
l'uziip Bao, n) và 429a, irat i a 
Üxasor duZipyut. ATP TO v4 oyAcAmm- 
phon, sirva stop Saupacuireogr: st 
93 irc dydzoc, à ue trc, dA zy dedy 
dzrarsuv cea uavsUn alui cormelar, Q 0? 
gopazlu) Aa peiar, waiamasaue, vla) a5 a- 
daíar dtreia ovjASadruras, 3 xam) 1do- 
xgc xdeu , alu) oil) Aa eiar voupSt- 
7ETAJ. . 

Ü. €T1AN KAI DPOXOOPÉN OTK H- 
eraHzaz,] CrireNOrz. Tm Tut Soi 
apu ex cocco utu T8 c totiesc cipe Y enegt 
iGegíne Qnoly ÉcnigoM, wg] d'iduew deopuiw 
Go? Na? pip dic Ou aveso iro awrd voir, 
Obxux d Ab T9 mwrejc xaS* 0 npe 
vluj duaprías T8 xóc Ms. Ov 29 nAUGy, Qva, 
uou, T) DiAnua TÓ die, RO T DÉw- 
uas miplarme ui,  Kaj nÜeic mp ast 
dzrafus Bvaprixe , de aj dqertuc efleotis- 
m, tamtn 2ena P7 qii dyaprías Su- 
cígc. Kipa2ida dV (iGMa rao alu vo- 
plu) 2A yegtlo) , ardsu, 50 ci iv sa. 
QaAmurTO Y eeipprow 3 cei Xeigv. 

OroaaruTOr, Tuus Y ServsoAux ev- 
ydld4 2 Sairtow: THlaegao)d (pacdd zo), 
Jfz vu cnp TÀ Dws "Dg, TU 
coat uA) "Qucias Cd aus, d»izs, dips 
ew TU! xugio , alui Acyxli) Na pelor. avri 
y9 7)d vopuxd'y itpkuv, T€. Sj éree. pn x2- 
Suesuz ó darmi evesotruts, Tavslw di 
€&, Quoi alu) ydejr idv, iuausey c2 coeco- 
Cijasor 2&yav , Yd mdpewa. Tavsbu 
t&pTa 1l Quil) 696i 3 AayGavi Tlaó- 
^B eic xtv d'sazorlw Xeier, Y) ua^a ei- 
xóTaC. ThG 3] Wusrteac Questo cir dmup- 
206 aes rt api Ti MuiTieg Adr, X, C» 
lud cesruméiy di mup Yu) «eeociiq 94- 
rer. Ove ae? (Qe va! Pais uem aes: 
CEMAUSsr Tuy, NazodexvuG 11d 8 Pa sfin- 
uat Oy domm, sec t|e 786 módo 2) 
Ua Swryl , vavrewoterauune vudy dpywrumy 
«ecn9wc, Aid T&( vest ro oar (Qu, 
N'os d pn jjrte 52 agp eser Vg) 61 mA vesIauy 
«y dots duggucoustw, A puri moiru, tT] 
X9) 72 I! utTteg Acyem, d) nepaA cupa, 

lonmvs I 


à tua prouidentia difpenfata fuere: videli. cArz- 
cetin Zgypto, in deferto , tempore Moy- "^ r4* 
fis, Iofüe, Samuelis fa&a, & hifce anti- aai 
quiora quz acciderunt Abrahamo , Ifaaco, 
lacobo, & lofepho, cui per féruitutem re- 
gnum obtigit, & ália, ne fingula recenfeani. 
Verüm quod nunc fadum eft , omnibus his 
eft admirabiliàs: nof enim vnius hominis, 
vel vnius gentis, fed omnium gentium falu- 
tem molitus es : & càm legis.cultum cefífa- 
re feciffes, Iudzmorum imbecillirati accom- 
modatum, nouam gratiam dedifti, quz ra- 
tionis cultum prafcribit. 

7. SACRIFICIVM ET OBLATIONEM NO- 


Lvisri.] OniczN:s. Hofce verficulos tra- Hebr.re, - - 


dit epiftola ad Hebrzos , ex perforà Salua- &,,;j,, 

toris di&os effe; & prabec occafioriem to- «f preem- 

tum hunc Pfalmum ex eiufdem perfona in- us 

telligendi. oluntatem autem Papris intelli- odo 

git; fecundüm quam tulit peccatum mundi. 

Nen enim veni , inquit , facere voluntatem Yonn.,,3o. 

meam, fed voluntatem eius qui mifit me. Ec 

cüm pofitus fit pro peccato vniuerforum, 

quafi iam fa&à remiffione, non opus iam eft 

amplius hoftià pro peccato.Caps? autem /ibri 

vocat omnem fcripturam legalem. Omnes 

enim fcripturz quafi in compendium quod- 

dam rcdigunt przdi&ionem de Chrifto. 
Tusopontr 1. Hifce Apoftoli com- 

monitio concinit : Obfecro vos fratres per Rom 11, 

miféricordiam Dei , wt exbibeatis corpora ' 

veftra bofliam viuentem, fantiam, Deo pla- 

centem , rationabile obfequium | veffrum. 

Nam pro legalibus facrificis Dominus im- 

perauit, vt noftra membra confecremus, 

Cüm hanc autem, inquit, tuam gratiam 

perfpexerim , meipfum tibi adduxi, dicens, 

Ecce adíum. Hanc igitur vocem. D. Pau- Hcbr.1o. 

lus de Domino Chrifto accipit ; idu gd- 

modum congruenter. Noftrz enim na- 

turz eft primitiz, & illi omnium primo no- 

ftra dicere conuenit, & in eó priüs adum- E 

brare, quz à nobis fieri decet. Sic ipfe pri- 

mut d baptifma acteffit , nobis tacitó — * 

baptifmatis gratiam demonftrans, Sic pe- 

des difcipulorum lauit, humilitatis exem- 

plar nobis proponens. Proptereà loanni 

dicit, Sime modo: fic enim decet nos im. Mauh.s, 

plere omnem inilitiam. Congruit igitur il. '* 

li noftra dicere , tamquam capiti corporis, 


Bbbbb z vt 


rer etr pn Pr EP RED QUT SCR TOI 


A mus. 







Rem 


EE 


€—————— M ÁÓ— 


748 


CATE- 


vt primogenito multorum fracrum fecun- 
W^ PA- dum carnem. 
TRVM. 


Dipvwr1. Congruur quoque fit ac- 
cipere , hoc ex perfona vniuerfz Ecclefix 
dictum effe ; licet Paulus ille magnus Apo- 
ftolus hoc ex ipfius dominici hominis per- 
fona didum non inepté afferat. Nam quz 
de corpore ipfius di&a funt, mauifeítius 

o "- de oris l:bijs pronuntiauit. Os autem .& la- 


bri . 
v bia Chrifti accipi poffint' Ecclefiz Chrifti 
wa. ^ Do8ores. Omnes enim fumus eius corpus,& 


e **» membra de membro. Meritó igitur illud 
ipfum Chriftum dicere annuntiauit. Quód 
aucem in Ecclefiz perfona hoc dixerit, clare 
demonftari poteft ex ijs quz infrà dicit: 
Comprehenderunt me iniquitates mee, c 
mon potui vt viderem. Dominicus autem 
homo non fecit iniquitatem. Igitur Eccle- 
fia dicit illud, Sacrificium Qv oblationem, 
&c. Quaáfe aucem facrificium noluit? Vti- 
que illud quod erat iuxta legem Mofaicam; 

es t, de quo etiain per Malachiam Deus ait: Ne» 

eff mibi voluntas in vobis, d» facrificium non 
accipiam de manibus veflris: quoniamab ortu 
folis vfque ad occafum , nomen meum glori- 

Ii. 1,11. ffcatum eff jn gentibus. Et per lfaiam: Qu 

* — mihi multitudinem victimarum veffrarum? 
Quis enim quefruit bac de manibus vefiri? 

Sic omne fimul Iudaicum facrificium elimi- 

nauit, vt etiam incenfum eorum abominatio 

focii ,, Teputatum fit Deo. Ex oppofito autem intro- 

«fl iwr«- ducit incruentum — & rationale facrificium 

uei corporis & fanguinis Domini in nouo canti- 

1o»-633- co noui teftamenti, de quibus dixit: 9i 
manducat meam carnem , ect bibit meum fsn- 
guinem, babet vitam eternam. ldcircó di- 
cit : Sacriffcium c oblationem noluifli, cor- 
pus autem. perfecifli mibi . Perfecit. autem 
GR E fcilicet dominicum, ipfe 
Chitus; non fimplici ratione, fed tempore 

Man. 16, cena myfticz quando dixit, Accipite, come- 

i» «mme dite. Tunc vtiquecorpus perfecit ad com- 

d municationem. Quando autem hoc factum 

faeifcgm eft, tunc ex Gentibus Ecclefia dixit: Ecce 

titus. | enio, cüm nimirum nouum teftamentum 
promulgatum fuit , & udaica facrificia 
abolita. Ait autem, 7ezie, ficut i» capite 

libri ftriptum efl de me. Caput vero. li- 

bri nuncupauit vniuerfum facrz Scripture 

argumen:um. In omni enim Scrptura voca- 


4heli tá 
fnit vetera 
[oeriicin. 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


xm sl 


Y 


e mod» ddvAqaly nodi 
capi. 

AtATMÓr, E'x emeootrw Tli; np SoPu- 
15e ciaoono ía«, el gir wy TE( «vesc Qoesv iy- 
yotir* e x9) ó [laUA ye à ubyac Yero? (Bre 
GE dur. coeootemou TE xveBexz ai Seslacv 
Da 2Ba, emeganeórmuec eiu, Ta. 9 QUI G0. 
ua G9 durd. 2€ eyulyia , cu qícvom 
xe?Mor 78 cóuar Qo Pra. Emu Di ea] 
xebw't Xoeé oSaaagÜdt ai oi V GxxPn. 
vías Xeig& diduowaAo. Tav, 59 (cul 
aud cd ua, wg pn Óx uiegu. Cipisuc er 
üwroy Cneiro eizréiy xatiryy AM Tr Xoiciv , 
Qn dà dà xxi tcias à evecow Yonct và 
e»esiti dpt , des bios?) ou qai e d! ay xav 
Qwoí* KariAgGor pus aj dyopia) us , wg) wx 
Muvuk9lu 38 B^érres. O' dà w euxóc ai- 
Sep" Qr 5 sa imoot) drou(ap. Toryaepuir 
3 rauca Q2), 9ucíar e 47650 Q0egy vg] 
v ifi. Tlolas dà Suaías wx «ÜOwot; Ashor 
Énal) X?! ov Mevoetisy You? , ab Y x2) 
jg MaAgyí« Qno 6 $wc* Ovx fg up 
Sinauo 6» ply , ng Suciar d vesc d co- 


| uli in Sf veo ul! iom ia yam. 


Aly SM X) luc d'ucsifl mi Üroud uu Did. 
aca, Ca mt Órtos. x2) 3/3 H'onhe TÍ mpi 
2592» 99 Svadr Ud , Tí 32 ee. 
mot TaUa cn 2] yer Vp s OU ra 4. 
eur dd lu) Y'udaixly ceoceoxione Suclas, 
dc xy T) wap &uGX Suuiaua Boiovyuas 
A6 aj To! Sl ,A'rrei dA d cli dial. 
uxo Svolas, € Angola) q6 xvejaxé cal. 
Hg Ov wg) aluamoc ér Tu wand. dou 
fg Tj nani" dfsÜtuwc ; aie) dr Epyot , 
O' «ex*uv uu cl) cdta wg, Tri». po 
7) ai, Voy] Cla). adolnov, tid TED QU- 
a*  Ovcías xg, erc oe ex MOncas , 
caua di keemprie oo Mp, Kempríoum 
d eda ai cnx2noia Dwbgd3 vo xvcja- 
XY, &uTUG Ó Xeis&, Vy dzAalc, d» & md 
xp 78 usn d eleva, Grey 05, Au Ce. 
" x2) edem. Tóne Tori T2 caua p 
vica To ToesG psa. On T7ETO yt- 
ort , ín x9)" cc ibrdy Cx Xa ja em, 
12s fac ,d'ra d umpu^/elanc d igavi Mfg. 
avc , X) 0]J. Yudaixa » Svauly ónConlenur, 
Hxc df, troi, tg Sc p wspaAiói (Gin 
2tyegiila, Gb; ius. KttaMda di fi oiu 
al) &Alu «uoylu) dróuegs qe Deae 
esq. E» 7dc"22 (c pwra, apego - 
9o 


IN PSALMVM XxXIX. 749 
eudpn d 2E re GnDuías $ xNsox. O' tio Ecclefiz ex Gentibus przdidla teperitur 
dt Qn0,18 modigu, v) 9SÀAnad qu 0 9a, us, — Ceterüm quod ait, 7 faciam voluntatem 
xaT arndfasoMui imi T Vadaiow evejc óq — tnam Deus meus, pet oppofitionem Iudzo- 
foros 7 Gun $i. OUx ei upi 902. rum didum eft, ad quos vniuerforum Deus 
&p 0p , xg] Sucías d eveyod oua] cn JJ. ai Non eff mibi- voluntas in. volu , c facri- 
xeies vill. ficium non áccipiam de manibus veftris. 

AtarMor, KepaMda QuiGNs ráous ? — DipvMi. Caput libri vocat omnem Scri- 
Suómidosor y egtla) vouuxlui m X) eveotbim — pturam diuinam,tam legaléfn quàm Prophe- 
xli AVAE v uio 22 oA essila] ael 347» ticam, Nam in hac de fecundo aduentu Sal- 
&9 Quretac 18 gwríip G«. KepaMidu Jiei- — uatoris fcriptum | reperitur. Dixit autem 
m Jj vo slo. 7ráeuy ei; dy dyaxapaMw St. caput, có quód ea vniuería ad vnum caput 
A*wAac Ta 1 Xóuuay (Go To Cnugpd Qn-.— reuocetur. Aquila & Symmachus igsolucrum 
ew. OU di rdc Seas )eppdcpsyes eg) dixerunt. Sic autem diuinas litteras víque in 
cutesy ladalos wavucwtud/ew eió9acw. hodiernum diem Iudzi munire folenc. lilud, 
Tó í uizo ? xoiMas ue , cx uiatqoede el- — im medio ventris mei, ex tranflatione dictum 
pra 3 3. doi qva dfaxeudur , € bdo corum qui bené erga aliquem affcái funt , & 
ieiudp/ov iu6aAEs 2 moluudpor, Af mí. eum quem diligunt inira vifcera condere 
, vus, 8n 7rágay $ym avsd lo suc.cd; zw» volunt. Ait itaque: Omnem adhibeo dli- 
69a OrroAdt, wg) x? cir mo TAa 9í- , gentiam, vt impleam mandata tua , & Íecun- 
Anu, düm voluntatem tuam viuam, 

AeANAzior, SouGalv] dic dx C» zat] ArTHANASIL Conueniebat vt. non 
Mai, , dvi. cu gxivaut yegtiow?) à 9v-. in tabulis lapideis, fed carneis nouz legis 
. avícugrX TE guy vus, vau; Qvi di. oracula fcriberentur, quemsdmodum ait 
Y'igsuta TE. aveopira. Aidéc duct vóuxst us. per. Ieremiam Prophetam : Dass dabe le- 
ek, ? dfgyoias up], v 5i xapd iac &u T) ges meas in mentem eorum y C in corde eo- 
yeso uide , fa. dua? $n. moi Crdord- — rum fcribam eas: vt Ggnificet,ecclefiam inti- 
ToiG ig) votez 4 xgpd ias Tuutioic Woxx)w- — mis ac fpiritalibus cordis receffibus nouam 
ela vo xgpis ad er) róugr,e T3 (C4 0- legem recepturam , & mandara eius valdé 
Adcsqód ea SA. dile&uram. 

Í, EXATTEAIZAMHN AIKAIOZINHN.] 10. ANNYNTIAVI IVSTITIAM] 

Ozoaaruror. O S69» A«GJ moy) TusopoRkr 1r. Beatus Dauid promit- 
€» Giaigía uiydAn ci x7 7&7» sl) oi- tit in Ecclefia magna per totum orbem 
xspAplu vas v Días yaext O9 cv9we- terrarum à diuina gratia colleda , fe Dei 
en, Tlu) 78. v5 D egiosuulu umpírrew, Q  iuftitiam przdicaturum, & vaticinij verita- 
ala) $ evestnretas dAileas, wg] vl dz. tem , atque falutem admiratione dignam, 
gasw cumgjas , Q vov dues v , xg) immenfíamqQue mifericordiam ; & ipfa natu- 
&T) n éropdpn Quay, To clus mp d om-  ra-quz futura eft, hancfe pro falute remu- 
eas Umeneira, dl) ayridosm,T) suveiyem | nerationem daturam effe fpondet; nimirum 
eic GuxDaizias, Q di yen xev eicouro-.— in Ecclefiam confluere, & labia in hymno- 
días, Q 78 Oi nl) Das weiow draxw-— rum cantilenam mouere , atque iuftum Dei 
pirreu , & «là diro d'eLira sndugrían, iudicium celebrare , inexplicabilemQue Dei 
xd) Tjj «veofwnxo v" Vaeoyeciow ^ Jzod exc prouidentiam enarrare, promiffionumqQue, 
vuu/a) T6 duc, T di Sero vusazayR, ToA- qua pradictz fuerunt, veritatem oftenderc. 
Adv à Xunta 1o zuo], à dà A'xoae lllud, à comcilio multe, Symmachus, i» 
€ à Otodbriur , Go GoxDwoia utyd^n UH. * multitudine, Aquila veró & Theodotion, is 
x27w .&)6 7) deiAo, Uri dE] € auri epmute Ecclefia magna pofuerunt, vt pateret, de ca- 
xx ovs, dem Ecclefia illumhoc dixiffe, 

Qririxorz, Mo)a2n Cucodía S Ch — Om iGENTES. CMagna ecclefia eft 
pt, aAar x3 miACy cuuaAnesuuSm , eo qur magnis & perfedis viris conftat, 
«Ua Aire d iguowwlu «lu fj ísw« in qua annuntiauit iuftitiam per fidem 

Bbbbb ; Iefu. 


CATR- 
NA PÀ- 
TRVM. 


Malach.:, 
13. 


Caput. [i- 

ri eff Scri- 
ptstta ja- 

AS. 


Lex reua 
$n corda 
[eripit 


Sept c.f. 
in Lt. 31. 
vei. 43. 


Dauid 
praco Dei 
in Ecclefia 


magna. 


"n 


H 


750 
di Icfu. Cognoui autem hanc ipfius effe, vtpote 
rzavw, Qui probarim eam, & familiarem mihi fece- 


rim , vtpote indefinenter illam annuntians. 
Dixit autem, Labia mea non probibtbo. Non 


cnim illa prohibuit: fed rurfüm loquitur per . 


Euangclillas, & cos qui pro cempore funt do- 

. &ores, quosetiam aliquis Chrifti labia voca- 

e re pof. Porró dt iuftitia eius,c'amquam qua 
Mattb. ;,. przetantior fit legali, affirmando dixit: Nf 


T abundanerit iuffitia veftra plus quàm. Scri- 
barum c Pharifeorum. 

Ecclefia Hzsvcurr, Magnam vocat idis nor 

dida. ^ folüm quàd multorum hominum congrega 


tionem complectatur; fed multà magis,quàd 
altra fublimiaQue Theologiz dogmata capere 
valeat. Labia autem. & oculi Ecclefiz figu- 
raté accipi poffunt celebres illi Apoftoli , & 
poft ipfos omnes doGores , quos reliquum 
corpus Ecclefiz non folüm non prohibet an- 
nuntiare Chriftum , qui ipfa iuftitia eft ; 
fed magis excitat, conuenientem ipfis ope- 
ram pra'ftans. 

12. Tv AvrEM DOMINE NE LONGE. ] 
TuroponErr. Cám Dei Eccle(ia falu- 
tem confecuta effet ; rurfus eàdem proui- 

 dentià indiget, ob omnigenos hominum dz- 
monumque infultus, quorum in fequentibus 
grecs fecit. 
. - QVONIAM CIRCVMDEDE- 
Omne: [e Se ME MALA.] Evsg211. Nemo 
peccatore 
emfuri  CXiftimet ea quz hic dicuntur, non confen- 
&"^ — tire jjs quz explicata funt. Etenim tres pue- 
ri fummá virtute praditi , atque triumphali 
. corona ornati, in camino orantes , dixerunt: 
Dan.5,15. Peccauimus ,. inique egimum , delieuimos , 
E: receffimus a 4 praceptis tuis, e non cufto- 
diuimus iuflificationes tuas. Sic & admi- 
rabilis. Daniel , fic etiam diuinus Iere- 
mias, fic diuinus lfaias, fic fapientiffi- 
rTimi, mus Paulus. Chrijfes enim , inquit, vexit 
id in bunc mundum peccatores faluos. facere, 
quorum primus ego (um. Sic igitur in hoc 
loco Dei Ecclefia , impiorum fluctibus cir- 
cumdata, non effertur tamquam pugna- 


- 


re volens; fed ca qua accidunt, peccaris' 


& delidis attribuit, & à Saluatore opem 
' confequi obfecrat. Alioqui nec Dei Eccle- 
fia ex hominibus perfe&is tota conítar; 
fed habet ignauos, & cos qui remiffam 
vitam amplexi funt , & qui voluptatibus 


EXPOSITIO PATRVM GRJEECORVM 


Tui; fy d saialu uurd , dic Verod etd. 
eis, (9j oixes4dp Ov , oic ddfagá mos Ji 
doy yy6PRav., E Qno ein qeu. V ead 
€w. QuÀ1 à wexaliunt,AgA6i dO dUoo Ji* 
dLaygiug dr, X D xat x2ieo06 d idend... 
Aon, Éq aj noxa) Xe.g 8. yen waMcen, 
Ile Ji dueguomuwmc dwrd , dic xpeés ovo 
Son; v vopuxst, x Sgyfodv (jj E'dr uà 
«iaysUow » d'uguosuim Wm Tho Th) 
yeguuoius v, T] Qaexosacur., 

Hzrxior. Meyd Alo Quoiv CuxAaoÍap, 
s ubror lu) genug: roAvad eov yeu, 
dA Q md uxor chi Tu Vnd xa) 
MtyaAo ppt doyuag T OWACyIte og 
diat J'usa dl. Xelo d . GusAnsíne, 
xg) oi ópSuA uei esmzale 2»?96i ai oí 


'omardL Dipugi "erisohot cj 7T o] tT Cxei- 


vac didua xao, de à Aorzor ad «a. a8, On- 
XAacine, d Mupos v. xcuAUq Iu) RU Tod igo 
euplu dU ay utar, Ti» Xgigür , aod eo) 
MS?^or saespud al) dyd?osor tom 
au Toi, mpi voudyuor, 

(C. Xr AE KYPlE ME MAKPYNHZ, j 
OroaarHTOY, Kzj TvyUcu d cu me a; T 
78 OWi OxxAnZia , Ó'eira 7rdAm cic uri 
«esun3 tias, dfd uc garmdurd; Ty] ai- 
Ses mu Q d air Uravag adc, dv Ca ois 
£Eoic urtylus 2rmom'), 

ty. OT1 nkrIESXON ME XAKA.] 
ErzrBI0r. Mui; dyapugsu myeim T8 
eiprydya Tie WppansUpd oi, Ka) 39 ol. géic 
mrád ec $ d'xpyt dpyri reompupdon, y vlad 
viuipoeo drad no aadyoi cbpavor , i Tii xa- 
ui cesso ol poi VAtoor , Fudproid, 
Sousse idi, 8 utrq, xg] d orisnudpo rà 
79 àrdy c« , xgj x EQuAa aud Tz | dh. 
xguoíucg mái cw ÜmaC O rario Aria, 
Bec 5 vanta S.T epsaíae , v6 S56» 
H'aulac, vac 0 coto roc [146A (B, Xei- 
$06 ydp, Qna Ou eic ros xí7 ur dap 
28 Gl gu, , (v «e21(5 ciu) £49. One 
Toup XdrraU Ou. (ait og T dvosiGdy 
veixuuiau, [aoWopdyn » 78 S33 GxxDuigia, 
& utjategrél oic dun orn , dXX duap- 
vía Y, zÓmuusAiauc avavíomo) Tà )uout- 
92, 3) 7 Qd TE cwrilese banxepias Oa0- 
AgÜsm c'ogxaAd . Ass udi Cx m- 
Aeity zrüou cuvicmus 9» T£. Sv Conci, 
dW yd dj vds fag air eva vras, ug) vov 
dremnydyor [oos dama op uc s ng) vd'oraic 

duc 


IN PSALMVM XXXIX 751 


duAdieo alezoud puc. Ka] Vnd hir E od - 
ua , 0 (oz nest (gj muU TA. xdx€ira 
eve sDiperay. 

EnAHOrNOeHZAN THEPTAZ TPIXAZ,] 
OrirENOTS. Tstíg, z3 GUI vu; dsai- 
dg Dass") ax * dy ovv een 
gAow , exoovudpoi và opBdc dfavoricot "ori 
f xapó ias CyramAei ool. Verb dO 
Py iio QuAg o fray T]. evestioss puum- 
IV Ov xaxd» eejc vo uà dui aem ét 
mit iurrcic. Q 3 dra uso d d Eon T8 xpefr- 
qu utra Coi, dÜnae sus pats") € mes- 
gumxst. 

Krr1AAOT, Tir 7roniAoy x; mas duro 
icuiw vy Ames 0 «restinxóc A0y Ov 
expxanry)e M: av Tordiegy Y 08 Xeiso 
Cx eazia d)? Gur] ciwtt v]U eearyuamo, 
O' di Qna, 1) 9 xapdia uu fyugri umi ut, 

abri 72 , GizAag? y) xou aeACt) Clas, 
Tra deizn T vj. aDiuv Fanwoiar. 

id". Er&oknzoN xrrre. ]Chriresorz. 

E'n go) vu aldianra] arooals VAeudyan 
i^fodiv vil dud uif , d dv d ys) ju3- 
va, OU 58 sravorraj df Sora (poi, ga) voit 
iid n seAetoit, Gazp dé oi 53r dperl) ar db- 
d'ornc , éymAlu tyun uli cegtiro] cic ul 
óvría ar 62 gor 20* tec ol vve9c TU xaxa" 
$3eódpo , an sod Usacur Yaoc ttu), 
al Qav/ Alu d9vrirreq ef Qao. Ton 50 
(uni, Q o o5 aiio ad quias. Kop 
cad aour, xa) Cic. BuA«) 50 arapcaprircus 
€2) rai rac. €i dà pit, ai oria] $9 ok ua- 
xd («veg Grrica Ag orixalo Qna uoa, 1u5A. 
Ta za Jf acm oi tfleol v8 d ingíu , vrodic 
Eoozrrao Eau aAdc war dun, iD &ixdien 
«E189 emes2doxal rne, dUs, dye, a00 
iAvriouyTRc mNAdiun doréru n, A'XUAas di 
al £Cegixló qurlu) sieut , o) AMoornc 
dá, da* $a d$ Qui oremus T) ndw ve- 
pnayopar, 

IL. ATAAAIAZAINTO KAI ETOPAN- 
erizax.] Oroanruror. Tc 4 Óns- 
mie ve, Qnz], C UjeErrut, 9) df mavis i5a- 
zrdvsac, dunsxgz iuis dU tegoudn, i, v 
ci dodzmwc uta Gol) uh diyGulpoi , i3 
du£d vouy Svund La usz6oAlu, | OV 38 
Gic da)va € dara cw v mae clo Suvnd ian, 
d^Aad it dei Q dumxdec iyua yr d£iteg- 
ew fe». 


il, ETQ AE IITOXOZ ziwr.] frire- 


feruire decreuerunt, Et quoniam vnum eft c^*- 
corpus, tamquam ex vna perfona, & hzc & da id 
illa proferuntur. 

MvLTIPLICAT/ESVNT SVPER 
CAPILLOS ] Omiczwis. Hoc eft, uutiii- 
quz circum nos funt infenfiblia mala, (775,5. 
multiplicantur; quibus multiplicatis, re&o 4e» 
fenfu defticuti, corde defecimus. hxc au- 
tem dicens, rofat per mifericordiam. con- 
feruari , priorum malorum mentionem 
faciens , ne in ea rurfum incidat. Recorda- 
tio autem mutationis in melius gratos efficit 
& deuotos. 

CvRiLLI. Varum & omnigenum 
agmen moleftiarum propheticus hic fer- 
mo przdicit;quarum Ecclefia Dei experi- 
mentum rc ipsà percepit. Quod autem ait, 

Et cor meum dereliquit me , id eft q. d. Pc- 
nitus focors & negligens fui, vt oltendat fen- 
fum impiorum, 
14, Cowerackar Ti»1. Dowiwsg.] Oni- 
GENIS. Ádhuc etiamnum fentit multos ho- Semter i»- 
. T and um 
ftes anima: fuz imminere ,à quibus poftulat 5,5 auxi- 
liberari. Non enim ceffant inuidere. etiam "^ 
nunc perfe&is. Quemadmodum autem hi 
qui ad virtutem contendunt, przxceptum ha- 
bent ad ea quz retró funt non conuertendi, 
fiquidem id noxium eft: fic qui ad malainfti- 
gantur,feftinent reuerti, propofitum prauum 
deferendo. Tunc enim habebunt vnde etiam 
fenfibiliter confundantur. Ferazz, &c. Vult 
enim omnces effe peccati expertes; fin fecüs, 
confundi pro ijs quz malé agentes , fuperbé 
dicunt, euge, euge. Fortaffis eriam quando- 
que hoftes ipfius iufli,cüm multas infidias ad- 
uerfus eum excogitaffent , & é fingulis fe ob. 
tenturos fperarent, euge, euge; fpe tamen fz- 
penumeró frultrati funt. Aquila veró Hebrai- 
cam vocem pofuit a5a,4ba! elt autem vox illa 
lamentationis corum qui iam fuperati funt. 
17. ExvrTENT ET LETENTVR.] 
THEODORETI. Átqui quzrentes te, 
inquit , & laudantes, & femper dili- 
gentes, perpcetuà lxtinià imple; & qui tui 
amoris mutationem non habent, neque 
gaudij mutationem fentiant. Non enim 
fimpliciter amantibus gaudium precatus eft; 
fcd his qui femper & continué digno amore 
diligunt. . 
18. Eco AVTEM MENDICVS SYM.] On1cr- 
NIS. 


ANNO- NIS. Cüm in bonorum acquifitione flac- 
cefcerec, mend:cum & pauperem fe confi- 


TATIO- 


NES COR- 
pigri, Uctur; & Deo fui curam committit, proj- — m 9vd Td bi dur terrídu dsavíamev, 
cieüs folicitudinem fuam ;n Dom.num,  &mjpafer «Lb uigiusas £2ri xveoy, dic £7 
tamquam in prouiforem., xMà tort, 
ANNOTATIONES CORDERII. 
HEEL iTvivs nihil noui contine: argu-.— fymbolo firmitudinis, & folidz conftantiz : fiue 
e mentum habes paraphrafi przfixum; — denique à quadro fapientum , in quo omni co- 
3 BU V vbi optime ad perlonam Dauidis € — lumná firmiüs perfeuerantia fanéta contittic. 
sexi inaximis periculis tandem erepti re- 4. Et uimmijit in os meum cantum nonum.] 
fertur; icramen, vr vlteriüs ad Chriftum, cuius — Id eft, nouam mihi , ob tam fingulare & inufit- o, 1; 
Dauid typum geffit, referatur, Ouód autem ali — tatum liberationis beneficium, laudes eius ccle- canzieum 
qui ad morbum Dauidis, à quo liberatus fit, ar — brandi materiam füppeditanit: & lamentum, onum di. 
gumentum reftringant, bené norat Bellarminus, quo in anguftijsconftitutus , ad auxilium (ufpi- 
oni pror(us carere fundamento, & rabbini- — rando vtebar, iam obtenrá libertate , in canricum 
cum quid redolere, adeoque vt friuolum merità — exulaationis commutauic, Vide plura fuperiüs de 
rcijcierdum. cantico nouo ad Pal. 5 1.v. 5.annotata. Ceterüm, 
i. Expetlan: ex pettaui "Dominum. ] Suamin — inquit, videbunt multi hanc rerum mearum in 
Dawidu — (perando conftantiam declarat hac. vocis gemi-  mehus commurationem , & timebnnt , falutari 
conflantiá. natione, gen vt bené in Grzco. Commentatio — tam potentis füorum defenforis timore ac rc- 
"Í"- notum fuit, fignum eft intenfionis. Summaigi- — uerentià correpti; G- fperabunt in Domino, fe i- 
tur cft, cüm Deus auxilium fuum differret, Da- — milem abillo in neccilitatibus fuis opem rclatu- 
uidem dilationis moram zquo animo tuliffe,ne- — ros: vnde ad fideliter illi feruiendum incitabun- 
que prz tzdio clanguile; poftquam veróiultum — tur. Id quod Apollinarius pulchre in metaphra- 
padentiz faz (pecimen edidiffet, tandem exau- — fi fua hoc veríu exprimit: 
ditum , & voti compotem effe&um, Dco fofpi- Audire: Püguorz! oriri Tw upra mal. 
Perfentr&- tatori fuo gratias retuliffe. Docemur autem hoc —— AMetwentes videant, fperentque paflorem multi. 
dnm in[Pt- cius exemplo , non ftatim animum defpondere, | Non abs re autem hic timorem cum fpe coniun- iss cog 
quamuis pro defiderij noftri feruore tardiüs fuc- — xit Dauid: neque enim fpem quifquam de gra- fpecmins- 
currat Deus , aut ctam dará operá nos fufpen- — tia Dci folidam concipiet, nifi qui pris imbu- genám. 
fos teneat: quia fides non nili lorgà tolerant — tus eius rimore ac reuerentià. Quare. generaliter 
folidé probatur;cuius fi inuictum bor nosíuí-  hocloco nier accipitur profentu pictadis, quem 
tincat , tandem aderit opportunum tempus ex- in nobis generat, pocenciz, zquicatis & clemen- 
audicíonis, Vnde fubdit: tiz,Dei agnitio. Recitat ergo qualem bené fpe- 
5. Et flatut fupra petram pedes meos.) Videli- — randi materiam fua liberatio pijs omnibus datu- 
cet EL adamantinam bafim fortiffimz graz, — ra fit, nempe vt fpretis omnibus. mundi illece- 
prafidijque diuini, In eo quadro conítitutus,nec — bris, fetotos eius hidei ac tutela. fecuré concre- 
2 eucrtique potuit,nec ad omnem ventorum — dant. vnde fubdit: 
sen um leuitatemque moueri. Qui prouci funt f« eatua vir , cnini eff nomen "Domini [pes 
fyaielan. có toboris & conftantiz,à fapienullimtsantiqui- — ei. ] Diuinz fiduciz bonum, vtpote quod bea- pisi frei 
utis hominibus zwz&jeru, qw«drati, honoris — titudinem homini adferat, hoc epiphonemate « fuas 
caufsá nominati folent. Quales pingit Metho- — omnibus mirificé commendat; quod deinde bin 
dius Martyr libro de Virginit. cüm ait: zeeím, — Dauidem imitatus leremias , czleíti quoque af- 
vigry svptayorer, alone vit& , C confilio quadra- — Batu & - heroico veluti cantu. profcquitur , càm 
tos, Quadrum enim quomodolibet conieceris, — intimá latitiá delibutus in hunc modum excla- 
femper lateribus fuis ftat fixum, nec labat, nec — mat: Benediclis vir qsi confidit n Domino , C Tet. v7.7 
euertitur; eftque proinde fymbolum perfeneran- — erit. Domine fidncia eins! lubdens continuó de 
tig, inuidtzque ftabilitaus. Quare Ariftoteles | optabili & przdicando eius fructu: £r erit wf 
lib. 1. Moral. zzga?srw appellat, qui omnem — Ignem quod tran[plantatur [uper aquas , quod. 
fortunz varietatem zquo animo ferunt, femper- — 4d bumorem muttit radues fuae ; C non. tamcbit 
Que fui funt (imiles, nec vllo impetu aucfuren- — em venerit eflns.. Et erit folium eius viride, & 
us aut blandienris fzculi deijciuntur. Huc mco — in rempore ficcitatis mon erit folicirum, nec ali- 
iudicio refpiciebat D.Paulus,cüm tam (rpémo- — quando defines facere frufum. Id quod fimiliter 
"A Cot. t $, net fuos, vt ftenc immobiles : Stabile: effote, c- — pius Vates & Pfalmo t, Dauidis mutuatus eft. 
i Cor, e, "mobiles: abundanter in. omni. opere. Domini — Vbi vidc qua in hanc rem ad verf. 5. annoraui- 
14. femper. illaque fapiüs ab eodem repetita: Stare mus. Comparat autem cos qui in Domino fpem 
Ephe6, sm fide: State ergo fuccincli [umbos: State in.— locant fuam cum arboribus , quz iucunda viri- 
Phi Domino: State , viriliter agite , &c. Quz lo-.— ditate mine: velut honore veftiuntur, neque 
jP*'^ quendi ratio conftantiam animi fignificat; (iue — modà pulchrz funt, & ad hominum commen- 


752 EXPOSITIO PATRVM GRECORYM 








illam ducat exquifità. cognitione przdicus A 

ftolus à gladiatorio ludo & catris ( nam gla- 
diator & miles ftare in gradu dicuntur ) fiue à 
columnis, qua bin, Rn in bafi dicuntur, 


xorz. [lec «li 79 a3aSdv xtrfom di. 
vj», oT y5v wg) rima iawTor 097061, d) 


dationem decorz atque amabiles , verüm ctiam 
ad communem vtilitatem fructum ferunt. Non 
timebunt,fi centariones ingruent, fi venerit eítus, 
fi dif&cultates obijcientur , ficcari non poffunt, 


quo 5 


— — cm ^ "y 9 


ij, 


IN 


quos irtiguà femper vndà gratia fuz fouet Deus; | 

vnd. cfliorefcunt in dies vagis , atque ad inclyta 

Éxcinora conficienda renoiantar,| Facit illa cum 

12:0 coniun&io , quam pia fiducia conciliat, vt 

luimaná rmbecillicace fuperatà , difiectis impe- 
dimentis feliciter multa conficiant , qua alioqui 

pir fenumquam efficere poaiffenc. Pulchre au- 

tem de fperante ia Domino Dauid addit: £t non 

vefpexit im. vanztates, G infamia: faljzs. Dixit 

Moydax qi fous , hoc eft mendices, vt vertit S. Auguit. e 
F9  Seonag. qui ponunt earíar Ls, rm [ancas mcn- 
finta occi: D. Hieron, eleganter ex Hebrzo reddit, c 
nin efl asr(iun ad [unperbias, pompa(44e manda- 
cj, Nam veré pompa omnis , & pellucens illa 
pexcereuncium rerum felicitas, velut arte przfti- 
gixcoru n, illudit oculis perniciofo mendaci) ge- 
nere, animiqüe appedconem inanem dimittit, vt 
vali ab ea. beaciliimni iure videantur , qui auercunt oculos ne 
axrieMi. ruant in eamdem infaniam, quà multi bra&eato 
mendacio illu. bacchantur, Itaque Alterius 
Amatex Epiícopus in Homil. de Villico,aicillos 
obaubendos effc parapecafaate, vt ego interpre- 

tor, manu prudentiz texto. & elaboraro. Nam 

de cura loquens oculorum,ft quid forté fe lumi- 

nibus obijciar, quod perniciem anim: atque 
damnum adferre potlit, fuge, inquit, pretercur- 

| re , dy SArribe adunid cdnupua , velumque tibi spfi 
(opu Pbdaucuo. Quàd li dubites, quz finc ifle m fane 
fae infa-. falfa; quafi alia fint, quz vera fint , & aliquod 
s dfri- inter vtrafque potlicaílignari difcrimen.Relpon- 
xcu debo: (1 inter veram & falfam in(aniam ex Vatis 
mente diftinguere oportet ; vc illam appellas in- 
faniani veram, quz homini lumen mentis omni- 
no adimit, & veluc eítro percuífum, ad fuciati 
animi motus rapit: ira hanc dixeris sm [ansam fai- 
fam, cüm quis rationis compos, & cum 1udicio 
decipit, fiue infanire gaudet ; non aliter ac apud 
Horatium is qui affect. mentis vitio Ícenz fe 
continuó adefle , comadofque audire iactabat, 
cüm amicorum curi & medicorum curatione 
fanttati fatífer rellitutus, ac fefe fomniatz fcenze 
tripudijs fraudatum videret, fanus factus,multó 

inlantor redditus, atebat: 

-———— Pel me occidi[Hs amici, 

ANon fermailis ait , cus fic extorta volwptat, 

Et demptis per Tim mnis gratiffimus error. . 
Ad quem finé modum falsá, fed pciori quidem 
infaniá, ereptos exiflimabis eos, qut meliora vi- 
dentes atque probanies, deteriora fequuntur;qui 
mundi videlicet vanitatem cognoícerttes,eum di- 
lieunt, & marentes laudanc ; & cüim de aulz 
fiuc curi cumulcu indefinenter querantur , in- 
quietas camen. ambitionis fuz curas ab animo 
numquam prohibeant. Eft cam quadam infa- 
nia fanctorum , qua magna fapientia cft,quam 
D.Ambrolius fcribens in huuc locum , veram 
infamiam appellat, càm in mundanis fint faífa 
im[anta , vt Regius Vates meminit. Doctor Gen- 
1.Cor. 1, tium vocat fAuiiur Dei quod fapientime eff bo- 
"munbus. ; : 

6. eJMulia fecifli , &c. ] Symmachus, vg- 
Ty (zou 6 GU kUe;$ ÓDWéC jv TS. THpáisTd, du, X, TUS 
diasucpuie mw TYX Narip HL , vA rr euDen 037 ow; 
aliàs ey). *Perquam multa fecil tun Domine Dens 
menus prodigia ta , C Cogitationes 1945 I no- 
bis non eft exponere fuper te; aliàs (55 ; S. Hic- 
ron. non inxwenio ordimem coram tc.Plerique hunc 
verfum accipiunt, vc fit hebrai(mus , & ex He- 

Towvs lI. 


PSALMVM XXXIX 


7$3 


braica phrafi fübaudiatur relaciuum , ordinetur- ^xxo- 
que ia du: modum, A ulta funt mirabilia tua 1 ^ 110- 
que fecisti tu Domime Deus meus: poteft tamen NEs cog- 
etiam fine hac fubintelle&ione , quz durior vi- pzur. 
decur, fic ordinari, Fecifli: Dom.ne. multa. effe 
mirabita taa; hoc eft, non tantüm fecifti mira- 

bilia quzdam , (ed mirabilia tua. mulüplicafti, 

effeciiti vtca mulu effent, ira lanfenius exponit. 
Quamquam in verbis nonnihil dillenriunt in- Zdmirabi- 
terpretes; fatis tamen. conuenit, Dauidem hic lir Decrga 
cuim adiniratione expendere Det. prouidentiam, fms pronso 
quà gubernat eenus hamanum. ac (i dicerec: "P 
Non hoc tantum. vno fado Deum. probuile, 

quam de humano genere paternam curam gerat, 

icd generaliter in. fingulis mundi. parbus eiu- 

cere admirabilem cius prouidentiam, quain mcns 

noftra cogitindo aífequi ex zquo. non pollir. 

Quia licet ex parte reputamus , quàm. mirihcé 

nobis Deus profpicia: ; reftringitur tamen bac 
cognito ad modulum noftrum : id-oque intza 
immen(am Dei gloriam longe tubüitlit , & infi- 

nito diftat interuallo. Hinc ienfus & cogitatio- 

nes noftre dum iftam altitudinem intendunt ,in 
femetipfis fuà tarditate deficiunt. Vnde Hugo 

de S. Vixtorelocum hunc inrelligic de iftis. ni- 
rabilibus quz nos ad Deum reuocant, Omnia, Mirabilia 
inquit, qw funt fecit Dens: C tamen illa [pe- Dei funt 
cialiter Deua fecife dicitur , per qua bomo ad ^ pi emi 
Deum reuocatsr. [lla ergo mirabilia Deia quafi peu 
non fna fecit, quorum admiratio bumanam men- cani, 
tem ab amore spfins amevtit, Illa autem mirabi- 

lia, qua hominem ad amorem 'Dei rewocant,quia 

nos ilius. faciunt, quddam fingnlars primlcgio 

exis dici poffunt. Quia 19ituv | uperims P falmijla 
beatum dixerat, qui ad bnins mundi vanitatem 

non refpicit ; vis frucinofa effe pojfit admiratio, 
con(equenter adiungi: Multa fecifhh 1« Domime 

Deus meus mirabilia tma, (ciscet opera reftaura- 

tionis no|ire: que ,ne an eis fajdium mermar, 
multa [unt numero : C ne faciltatem contem- 

nai , profunda im. Sacramento. Hoc efl enm, 
quod cum dixiffet, Multa feciffs. t«. Domine 
Dens mirabilia tua; flatim ip[am corum profun- 
ditatem demonjlrare volens , adiunxit: Et cogi- 
tationibus. tuis non eff qui fimilis fit tibi. Fs eR 
multitudo mirabilium. varitate deleilationem 
adferat, C profunditas. exercitationem. Sic ille. 
Sequitur: 

T BIDEM. e/fnnuntiaui CF locutus (um, 

multiplicata [unt, &c. Symmachus, ia» im Il.- 

Muy ib t Rl zio Gur TU dirynÜüras. quam fen-. 
tentiam ita expreffit S. Hieron. fi marrare volne- 

ro C- numerare , plura [uut quàm vt marrars 
queant, Nota verbum isalluzfszsr , quo hoc loco 
vtuntur Septuag. optimé ncutralzer efferri, 
mnltipiicata [unt ,vtad mirabilia rcferatur. La- 

tini autem interpretes , qui id mafculing genere 
reddunt, neceflarió aliquid. fübintelligunt, v. g. 
vocem bomines, vel effectus, vel quid fimile. Ian- 
fenius putat optime quoque feminino genere 
exprimi pofle, multiplicar funt, ita vt ad cogi- 
tationes rcfcratur, Genebrardus credit eíIe enal- 
lagen generis , pmltiphicats funt. cogitatus. tui, 

pro cogatationes multiplicata ; & per zcugma 
comprchendi etiam mirabilia opera mmitiplica- 

ta. Graci interpretes de mulürudine mirabi- 
lium operum & cogitationum paffim interpre" 
tantur; & Apollinarius in Metaphrafi; 


Ccccc A'Sfia- 





| 784 


ANNO- Ay ayer uriaEa 1dmg cher eit deu. 
TATIO- ennuntians dixa que plus fint numeris. 
NfsCOR- 7. Sacnficium C oblationem noluifli: aures 


DERIL dtp perfccah mibi, | Hoc eft, facrificia qui- 
Aurei fusi dem. populo tuo indixilti varietate & cultu (a- 
ever crolancta 3 me veró. facrificij quoddam genus 

longe pisttantius habere voluifti, nimirum per- 
fcétam obedientiam :. 4wre; aurem. perfec] 
mili. Auris enim fymbolum eft obedientiz in 
arcanis cali codicillis, vnde aures in myftico Ec- 
cle(iz corpore, ijdein funt quod obedientes , vt 
Dorctheus Doctriná (excà docet,cüm ait: 24r 
6? Parca, aque in. Mofaica lege prohibetur 
ad facrofanctam Numinis aram accedere, & of- 
ferre. facrificium drmizjumes , trnmeis anribus , 8 
veriione Scptuag. nam in Latinis non habetur. 
Quod pariter de vidtimis alio loco przfcribitur: 
Heflianen. nevat enim legiflator ad. votum perfoluendum 
niue hoitiam offerri polle , e hr auris amputata, 
bus: Quo in effao Hefychius ditciplinam multam 

fiuc myiterium. agnofcit, aitque illum aurem 
amputatam habere,q:it inobedientiz morbo lan- 
gucat. Quod pariter vetuftt Ecclefiz Patres, Cy- 
rillus, Theodoretus alijque fequuntur Graci, & 
excogitatum. hoc itymbolum ad explicandam 
obcdientiz: vim neceilitaemque referunt ; fine 
qua placere Deo nemo poteft , nec rité facrificio 
vllo dcfungi. Cetecüm hzc de Meflix obcdien- 
tia Dauidem ccciniile teftatur S. Paulus, qui pro 
illis vetbis,d za JÀ xamwprlew pu, aures amtem per- 
fecifln mii, Septuag. lecutus, legit eda, corpm 
autem aptafls mibi; idque certe non (ine myfte- 
rio. Quod 1n Hebrao cft awrz , ille corps ap- 
pellat; quafi torum corpus effet auris,ob inflam- 
matam cupiditatem excipiendz voluntatis , im- 
perijque diuini, & promptillimé obfecundandi. 
Ceterüm quando de perfectione aurium loqui- 
xemrí^wr tur,lignificanter vcrbo veitur exrapriZes, quod cit 
-- PU opus ex omnibus fuis partibus concinne inter fe 
me nexis integré abíloluere;quale nominant Gcomc- 

trz Tívenr, in quo nihil defit, nihil redundet, fcd 

numeros omaes perfectionis contineat, Voluit 

igitur fignificare, fc. non loqui rantüm dc illa 

carüilagine, qux hinc inde caput exornat , deque 

illis Bexilibus mzandris fummo artificio com- 

pofitis, quibus bombi ad tympanum cerebrum- 
Aures cor- que vehüntur. Nondum enim aures eas ducit 
dis quali. effe perfectas, nifi ad cor vfque diuinz voces fo- 

nique perueniant. Et quidem cor humanum 

habere hinc inde aures,Galenus & Medici aiunt: 

vt intell'gamus , nondum effe perfectam audi- 

tionem, nifi verba monitufque falurares in inti- 

mum penetrale cordis fucceilerint, Ad huius rei 

illuftrazionem longé ftgnficantiüs in Hebrzo di- 

citur , * p2 Ops ofmum. charta l5 quod 
Debent efe. S. Hieron. vertiz, acres fodifl mibi, q.d. Exca- 
perferst&— gafti aures meas ad. excipiendam vocem tuam, 
aí iei ad lcgem monitufque fanétos audiendos, Patent 
dd mihi tuo beneficio prompta mentis illi aditus, 
quibus ad animam cana vericis obedienriaque 
dilabitur. Alté omnino perfodiftr hzc tornata 
manibus tuis audiendi vafa pretiofa : tue ad 
intimum cordis finum perunent, vbi lczem 
tuam vt gemmea in hierotheca po(ui : c legem 
1vam in medio cordis mci. Clemens Alexand. 
lib.1. Pxdagogi cap. 1. vocat aures ad fenfum 
perforatas, quibus eximios fructus mirandofque 
tribuic.O g0a^u2) £A Jar nivuqpatrot Mg) , Xj dm eis 


Leuir.zi, 
19. 


Hebr.10,$ 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


eiduar dienypnuira , 3vov. durch) dy dyion ola 


etendacwn. Oculi , inquit , verbo inntli, c 
aures ad fenum perforata , divinarum rerum 
auditorem C7 (antbarnm rerum. contemplatorecm 
efficiunt, Sic ille. Sequitur: 

Holocaujlem C yro peccato mon pofliulafis. ] 

Nora hic, Prophetam quatuor facrifiaorum ve- Quar 

teris legis genera enumeraffe , de quibus agitur £eoera fs- 

in Leuitico, Nomine enim. facrificy , pro quo pecora 
Jug 0; ad v 

Hebrais eft n3] zebach, bonificantur hoftiz pa- 5,1, 

cificorum pro pace, id cit falute ex beneficio 

aliquo fingulari obtento vel obtinendo ; in qui- 

bus fanguis, renes & adipes cedebant. Deo, fiuc 

alti, pe&us & atmus facerdoti , reliqua. caro 

& cutis ci qui offerebat. Siue effec Y»? eder, id 

eit ex voro; fiue 71222 nedaba , id ct. ponte. 

Nam duplex erat facrificium pacificum. Nomi- 

ne oblationis, pro quo Hebrais eft 1139 mancha, 

fignificantur ea quz de rebus inanimatis offere- 

bantur , vr de tecrz frugibus & libamentis , dc 

quibus agitur Leuitici 2. Per bolocamjhwm M 

cantür ea facrificia, quz. ex animalibus oblata, 

tota cremabantur. Denique per illud ; € pro 

peccato , deignatur genus. facrificiorum. quod 

pro peccato offerebatur; fubaudiendum enim, 

C bojliam pro peccato ; càm Hebrzis fit dictio 

quz proprie fignificat peccatum, & per tranfla- 

tionem hoftiam pro peccato. Hac porró hoftía 

in hoc diftingucbatur ab holocaufto, quód non 

tota combureretur , fcd fanguis & adeps ellent 

altaris, teliqua cederent facerdoti. Ficbat autem 

ad redimendas paenas certorum peccatorum, 

cüm holocauftum totum cremaretur prater pel- 

lem, & fieret ad placandum Deui, promeren- 

dumque de omnibus in vniucrfum. 

8. fn capite libri fcriptum efl de me, &c.] — 
S.Hieron. m volumine libri (Hebraice 1019 me- Hen 
ghilla. ) fumptá locutione , ex eo quàd antiqui P. fo 
complicarent libros in corticis morem, vt nunc 5, 
quoque ludzi fuam legem in fuis Synagogis. 
Symmachus, i mé 7d/y« v óturus gw, B volumi- 
ne definitionis tua; Aquilae md esupam, in inuo- 
Incro;Scholion,2» ripo,im temo. Notádum autem, 
hanc vocem sea»de & xagdnausr Gratcis non tan- 
tüm capat, Sp nm partem fignificare, fed etiam 
[ummam rei, liue (nmmarinm., atque ita Graca 
lcétio cum Hebraica confentit ; vt 1m capire libra 
idem fit quod im fumma legis , leu in ipfa lege, 
vel in toto volumine veteris teftamenti ; aut, 
quod in idetn redit,in argumento, in indice tTo- 
uus libri Scripturz. Nam vti argumentum libri 
in indice fcribitur, & quafi conuoluitur , ita aic 
Chriftus, tocum legis andicem circa fe & luam 
cbedientiam verfari, Senfus ergo cft. q. d. Illud 
e(t, quód à me poriflimüm tota Scripturarum 
fumma requirit; nempe vt non tam facrificijs in- 
cumbam, quàm vt faciam. voluntatem. tuam. 
Hoc enim, practer alia loca, aperté requiritur in 
Deuteronowio , przcipuo fcilicet diuimue legis 
libro, cüm dicitur: £z nunc Zfrael , quid Domi- 
mua Deu petit à te , mifi vt. timeas Dominum 
Denm tuum, C ambnles im. vip eius , C. diligas 
exm, ac fernias Domino. Deo tmo. in toro corde 
tuo, &c. quz pro(equitur Moyfes illo capite , & 
feq. Ex qua doctrina. proceffit. fapiens reípon- 
fum cuiuldam fcribe apud Marcum , qui dile- 
&ionem Dei & proximi przferendam aíferüit 
omnibus holocautomatbus & facrificijs. PA 

intel- 


qua. 


Deut. t$, 


1i. 


Maitt; 
3y 


^TUF Aa 


IN PSAL MVM XXXIX. 75$ 


intellectum huius loci probat lanfenius, iuxta — mes. ] Grzcéà xoa; , quod cít ctiam in Pfalterio ANNO- . 
qu Ájdtac pars ver(us non tantüim Chrifto, fed Romano, & in plerifque codicibus , atque à Pa- TAT10- | 
ctiaditDauidi & cuiuís iufto in litterali fenfu — tribus Grxcis multis modis explicatur. Hanc NEs CoR- 
competir; Chrifto cimen per excellentiam hoc — lectionem ait S. Ambrof. etiam je habere; & PERI. 
congruit, vt deco particulariter hzc verba Pau- — S. Hicron. fatetur illud venrris, apud Latinos -€— is 
lus citaucrit. Ipfe enim cft fumma Moyfis & — cords, cuphoniz gratiá cranflacum efle. In. Six- —-— 
Prophetarum , & quem Scriptura fignificat fa- — tina tamen editione legitur. etiam Grzcé qspJ/ag.. 4i cotlo- 
durum perfecté voluntatem. Dei , ita vt fu. Symmachus, eejsluunBlu 79» vipey 2wodo9w. iy4d- canda, 
obcdientià Deum hominibus effet conciliaturus, — zw pu, pracicgs ( feu, fludrose fufees ) legem 
Quód íi quis hanc partem foli Chrifto conten- — t4» intra. vifcera mea. Vide vbi legem Dei Quid per 
dat conuenire , & caput libri cum D. Auguftino | Propheta ponar, nempe in medio cordis, fcilicer cordis e 
& principium Ptalmorum intelligere volueit, vbi vbi fedes eft vitz; quia oportet Dci iuffa anima- veri 
dicicaz Viri beati. voluntas ellc in lege Dei; aut. re, id eft opere. implere, alioquin mortua ma- 7*4 - 
cum D Hicronymo principium Gencícosin quo nent. Vel ideó in medio cordis cam fe habere Á£"ft 
recté fit mentio. Filij Dei; fciat (inquic Iante- — affirmat, vt oftendat fe ab ipfa , non fecüs ac à 
nius ) parum folidam effe. dlam intelligentiam, | corde, quod vitz principium cft, viuendi initium 
nec originalibus conuenire. Solidior cit - vitamque ipfam indcfinenter haurire. Vcl certé 
intdHigentia, qui de libro przdeftinationis diui- — cor pro defiderio accipit; vt fit fenfus: Vnum 
nzx,duxa Symmachi lectionem fuperiüs alla- — op:ó, vnum hoc in vous habco, vt omnino iuffis 
tam, hunc locum accipiunt, de quo alibi dicit tuis paream. Secundüm aliam. veró le&ionem, 
idem Propheta : Deleantsr de libro viuentium, | qux habet, j» medio ventris mii , manifcfté in- 
Cf cum infhs non [cribantur. 1n huius enimli« — nuit,cam fibi pro cibo effe, quó ad veram vitam 
bri volumine ficut funt. defcripti omnes cle&i, aleretur, & ipiius effentia inter humanas. varic- 
, duin eiuscapite Chriitus defcriprus cít; vt qui tates &. vanitates. fubíitteret.. Ceterüm cüm in 
^ fu primósenitis in multis fratribus , pet quem — ventre qtioque fatus animentur & augmentum 
folum aliqui fant przdeftinati. capiant, lignificat fe animaffe & fouifle iuifa Dei, 
9. Ut facerem voluntatem tuam, ] S. Am- — & apto tempore in opus ac lucem Éclici partu 
brof. vt faciam; Grace ,su awe. Notat autem axiffe.. Vrrique lc&ioni ferum S. Ambrof. in 
Nicephorus redundare. articulum s, vt fapé ame Pfalmi locum ita fcribens: /des aly ba- 
aliás; quare ira verti poflet, Facere volwntatems — bent, [n medio cordis alu , Im medio venir»; 
tuam Deus mens volui. Quidam hanc partem — wr interioris bominis ventrem intelligas , qus 1n 
coniungunt cum co quod immediare pracedit; medio effe cordss accipitur, ip quo natnralis legis 
vt fit lenfas: m capite libri fcriptum ef deme, — prafcripta feramus: qua non folum cujloditur, 
nempe, P facerem voluntatem tuam "Dens — (ed eriam fut in cordibus noflris, Vnde C fcri- 
mens. Deinde -(nbiungatur, F'[wi, hoc ip- prwm e(l: Quia non auditores legis in[ls [unt apud Wom.a,14 
fum fcilicet quod de mc (criptum eft. Vbi He- — Dem, fed fatlores legis imjlficabuntmr. Sunt 
raicum. verbum "DY8n cbapbarfls tantumdem — enim. qui naturaluter eu qua legis [mnt faciunt, 
valet ac complaciit: mibi , vel libenter acquieui, — ficu gentes qua legem non. andiunt , C fibi lex 
vt notetur non minor promptitudo ad paren- fami, qw cogita fibi legis precepta. confermant. 
dum, quàm liberalis affe&us & pergendi con- — Vbi expendeilla verba Ambrofi] , /» quo natw- 
ftantia: ac fi dixillct, liberà (e pratulile colendi — ralis legis prafcripta. ferwamiu. Dicimur enim 
Dei ftudium alijs omnibus curis & votis; nec habere legem Det in medio cotdis, quando ita 
[ponte dumtaxat fe fuiffe morigerum , fed firmo — mandata eius amamus, vt quamuis nulla nobis 
animi propofito fc regulam pié viuendi am- — pracícripra cilent, nec vllo metu terreremur, aut 
plexum fuiffe, Alij-cam partem iungunt fequen^.— przimio alliceremur, nihilominüs ad amuffim 
t verbo vols, vc fit fententia à fuperiori (epa- — illa feruaremus. Pulchre item dixit, Qs non 
rata, & fit ordo, V'olws facere voluntatem twam. — folum cu|lodstwr, fed fit. Etenim illa qua in arca 
ld enim eft quod in fumma totius legis à me — cuftodimus, cadem inde, prout. inferucramus, 
0, exigwur. S. Paulus coniungit cum illo, T^»sc — linc vllo incremento extrahimus : fed hoc quod 
dixs, Ecce venio. Sed tunc magis conueniret ver-.— mulicr venire concipit, non modó cuftodir, (ed 
tete, vt faciam, ficut habet Epiftolaad Hebrzos, vfque ad partum matus in dics accipit inctemen- 
& Ambrof. & ca pars, m capite libri fcriptum. (um ; ta & nos non modo feruare debemus 
e[l de me,per parenthefin deberet accipi interpo- quz Deus noftrz hidei commilit , (ed ea quoquc 
fita ( vt bené norat Ianfenius.) Ceterüm illud, cumfoenore maiori cumulo reddere, 
Ecce vem, in. fenfu licerali , phraíi Hebraica 10. eof nnunitasi inJhitsam tiam in Ecclefia 
idem elt quod. Ecce adfum :. hoc'cít, paratum — magna. ] Non interiori tantüm affe&tu , vcl pri- Iuflitia Dei 
me exhibco. In fenfu vero. Chritto peculiari, fi-.— uarim Deo fe landem dediffe af&irmar, (cd publi. palam an- 
gniBcat eius in hunc mundam aduentum,quem- — cum cius fe fuifle przconem in folemni con- auntianda, 
!« admodum Paulus interpretatur. Porró voluntas. uentu: ficut tunc fideles hoftijs. pacificis fole- 
ci . Dei ( inquit Euthymius ) fuic HAN mors fe- — bant teftari fuam pietatem , fi qua infignis libe- 
"" cundüm carnem,ad humanz iffyafpeccata ex- — ratio ipfis conugerat. Dauid Kn non contentus 
6,58. Planda; de qua Filius ipfemet Mf nia defcends pm gratiarum a&ione , fideles ad confenfum . 
* celo , non vt faciam "voluntatem meam , fed. laudandi Dei hortbatur; non modo quia ad hoc 
voluntatem eins qui mifit me. voluntas etiam in.— pietatis officium oe incitare debent, fcd 
genere intelligi poflit vniuerfum myfterium ad-.— quia liberado fua, de qua hic agit, publico fo- 
ventus Domini, & vniucrla cius obedientia ví- — lemnique przconio digna crat, 3. Auguft, legit, 
Que ad mortem crucis. bene nunisasi, quia. Grace cft , da; loucaulo , id 
I»iptM. Er legpdzipuam in medio ventre clx, emangeliz.aus.quod. verbü optime quadrat in 
T 0 s v; z Ccecce a Chri. 


* 










756 


Chriftum, qui nobis au&or eft Euangelij, opti- 
TATIO- miQ;nuatijliberationis humanz,cui ctiá peculia. 
NES COR- riter cdpetit Ecclefia mayna, concilium multum, 
pERIL  &annuntiatio iuftitiz , quz per fidem obtinetur,, 
ps1. /nflirsam tuam non ab[condi sn corde meo, 
Beefa — &c. ] Idem quod fuperiori ver(u alijs verbis in- 
erra Dé culcat, dicens fe non occulcffe in corde iuftitiam 
— Dei, quam celebrare palàm conuenit in mutuam 
editicationem. Et certe quifquis eam intus fup- 
primit , ipfum Dei nomen, quantum in (c cít, 
fepultum vellet. Ec enim Deus preconijs noftris 
minimé indiget , multis camen de cauflis nobis 
valdé viilibus , vult hanc inter nos mutuam ex- 
ercitationem vigere. luftitiz porró Dci coniun- 
git hic veritatem , falutem & mifíericordiam , vt 
pluribus clogijs Dei beneficium illuftret, ceum- 
que prouocet ad connnuandum in fe beneficen- 
tz curfum. Cüm enim Deus, quoties fc nobis 
liberalem exhibet, toties nos viciilun ad agendas 
€i gratias inuitet; hec quoque vna ratio eft, cur 
munificus effe pergat, dum nos videt gratos effe 

ac mcmores, 
Pwwnti 13. Circumdederunt me mala, quorum non 

eccACH " . ^ 

propriis efl numerus. ] Significat (c poft peccatum à cala- 
quifque c. mitacibus, velua diuinz iu(titiz fatellitibus,vn- 
eiudunm — dique obfeífum, & malorum congerie quodam- 
modó oppreffum fuiffe. Intereà non conqueri- 
cur, vel immeritó, vel fupra culpz fuz modum 
fc affligi ; quin potiüs ingenué ur rependi 
peccatis iuis mercedem, cas quas fuftinebat poc- 
nas, fru&us vel cffe&us iniquitatis agnofcens, 
, Comprehenderunt me , inquit , sniqmitates mea. 
Id eit, concluferunt me peccata que commifi. 
Quid inde? £t non potws vt. viderem. Hoc cft, 
omnem fenfum & vim videndi cripuerunt mihi; 
Pecatwm | quia peccatorum proprium eft,vt menti tenebras 
eeniti tent- offundant. lta nimirum fapientia in. virtute eft, 
PS "7" & virtus cum fapientia coniungitur , vt difficile, 
qui alteram pellit, alteram feruare pollit ac tene- 
rc. Quare. S. Chryfoft. illa verba, vi viderem, 
fic exponit, ac fi dicat : Ft bonwm po[fem à malo 
di[cernere; cauffamque fubdit: q»ia peccatum 
tamquam caligo C- nubes tenebrarum incumbit 
mentis oculis. ld ipfum S. Ambrof. de fuga (z- 
culi cap. $. à fumo fumptá fimilitudine fic illu- 
ftrat: bus, inquit, fwmo sniquitatis oculus ani- 
ma cecatur,ne videat qua [unt Iucida. Scd non 
opus eft exemplis aliunde petitis , cüm ipfemet 
Dauid aptiflimá fimilitudine rem firmet , füb- 
dens: AMuitiplicate funt. (mper capillos capitis 
m; Id eít, ficut iubz in animantibus , & capilli 
in homine, fi longiüs excrefcant , proípectum 
eripiunt, nec finunt nos exadté quidpiam videre; 
non aliter peccata internum animi vifum impe- 
diunt, & menti tenebras offundunt. Et efl recta 
comparatio , inquit Hugoad hunc locum : ficut 
enim cum cre[cunt capslli, eperiunt. oculos , $ta 
Sue rnodo — peccata oculos cordis. Sed hic dubium oritur; 
—— quomodo veré Dauid dicat iniquitates fuas (u- 
ta babere PCT capillos capitis fui fille multiplicatas , cüm 
iniquirare, Omnino pauca cius in facris Litteris peccata me- 
«km fuerit. morentur? fcilicetilla tantüm quz contra Vriam 
mem perpetrauit , iuxta illud: Fecit Dasid retlum in 
» 7B: 1$» oculis Domini, G- non declinauit ab omnibua qua 
praeceperat ei cimtlis diebus vita. fua , excepto 
fermone Vrie Heibes. Ex quamuis alij alia ci tri- 
buant peccata, tamen illa aut poífunt à peccato 
excufari, aut certé grauia nom asa vt Pincda 


ANNO- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


nofter de Rebus Salomonis lib. 1. cap.3. fuse & 
erudicé profequitur. Refpondet ad hoc opüimé 
Euthymtus ; quia iufti aliorum peccata fibi iplis 
adícribunt, propter vnitatem & fidei commu- 
nionem. Similiter S. Auguft. locum hunc. de 
minuds proprijs & alienis peccatis fic ex- 
ponit dicens: Quis numerat smiquitates alienas, 
C proprias? boc eft, quis certo numero poteft eas 
definire? Ex ftatim Dauidem introducit fic lo- 
quentem: Parwa erant noflra, imponuntur alie 
na. Vnde prudenter idem S. Auguft. libro de 
Cantico nouo cap. 1. monet; Vos negligampus Parua pu- 
peccata nofira: minuta (unt, ftd mwita. (ung, oho vem 
Flutlus vnus validi irruens obruit namm,mi- mepligends. 
naturque naufragium ; bumor autem per rimas 
snfluens , C in. [entinams veniens , niji [abinde 
Jiccqgur, boc sdem facit. Parum fané, aut nihil 
intercft , qui mergaris & pereas , fi mergeris, & 
peris. Certé rem € fuo periculo meditanti, ac 
non potiüs é modo ac ratione pereundi , omnino 
intereft nihil. Id ipfum etiam ad hunc locum non 
dií[imili argumento cuincit: Quis , inquit , na- 
merat capillos capitis [ui? multo minus peccata 
qua excedwnt numerum. capillorum, muta 
videntur , fed multa [unt: pracamili magna; 
jam non faci adulterium, iam nen facis bomci- 
dium, non rapis res alienas, non bla(phemas , non 
dicis fal[um teflimonium: moles «ffe. (wut. pec- 
catorum, magna pracaui[f, de minutis quid agir 
e/fn non times minuta? Proscilli molem , vide 
ne arená obrnaris. Sic ille. Hinc fori& Dauid 
maerens fubdit: 
Inipza. Cor meum dereliquit me.) Cor- 
dis fui inftabilitarem incufat , quam fandi Pa- Mira bv- 
tres cordis fugam nominant, & perenni com- m v- 
ploratione lamentifque exemplo Dauidis profe- acera 
quuntur. Ita S. Auguít. miferabatur auolationes 5, arri, 
cordis, & vagos motus , quibus Deum & fe de- 
ferebat, & in vaniílima, aut etiam valdé Numi- 
ni odiofa, effundebatur. Dc inftabilitate cordis 
habet multapié cleganterque di&a S. Bernardus 
in libro medirationum, aut quifquis illius opc- 
ris au&kor eft: & alij Afcetici tra&arores pingunt 
fzpé hominem Protco mutabiliorem , cui nibil 
fit familiarius quàm deficere, atque ad eumdem 
lapidem, non modó bis (quod tamen veteri pro- 
ucrbio reprehenfum ef ) verüm & fzpiüs fa-di(- 
fimé impingere. Ea nimirum poft lapfum primi 
arentis confecuta eít cordis inconítanda, & 
lactztio voluntatis , vt nufpiam, nii admodum 
zgré, poffit confiftere. Quod fubtiliter animad- 
uerfum fuit à Philoneteftimonio diuino, quod 
Moyfes nobis in Genefi prodidit, Sic enim in- 
terrogat Deus, Adam vbi es? Rcáé , ait Philo; Gea- 1» 
quia propter mirificam illam & inquietam mo- 
bilitatem , nullibi elfe , aut fibi non przfens vi- 
debatur, quod dominans in nobis Deus cupic- 
bat , vt bené apud. íc reputaret, Eft enim non 
exigua pars calamitatis, & carum mifícriarum, in 
Fue eccando incurrimus , quód, fublatà con- 
nrià animi, cor fit fadum velut mare inquic- 
tum, atque vc ventorum , fic perflantis incon- 
ftanriz ludibrium: quod etiam in Caino cernitur, 
Qui poft immane fcelus, & inuidiofzam crudeli- —— 
tatem , fadus eft profugus ad Orientalem pla- Gen.até 
am Eden. lxa quidem nofter interpres: in Hc- 
rzo eft ad terram 443 sod;apud Septuag. rail: 
S. Hieron. legit said, & monet non fignificare 
tertam, 


gut 


IN PSALMVM XL. 

terram, fed exa uror, fluiTuans, inflabile, & in- 

&12 certum, Hoc veró proprie eft vagum effe ac pro- 
fugum fuper terram: quam illi spcanam & 
quodammodo ctiam nobis impofuit. Quam- 
quam Septuag. legunt, eírer £j zpiuor ey 333 Tí 
ym, gemens C tremens eru [uper terram. Vbi 
Scholiaftes Grecus, Apud Hebranm , inquit, 


7587 

atque. Syrmm legitur. vuhddunQgo d) dagsacusi/, PARA- 
finiluan: inflabilis cf- nufquam conflens : fic vt png A- 
numquam placidiffimz quietis víurá potiaris. sis pA 
Non diífimilem animi inbeciübuem regius Va- TRVM. 
tes experiebatur, quando velut vagus & profu- 
gus fuper cerram marebat iam fugere cor, di- 
cens: Cor menm dereliquit me. 


. 
IN PSALMVM XL. ARGVMENTVM. 

&. Eis Toc auos d And. — 1. In finem Palmus ipfi Dauid. 
Ex v Tío quo), of Sariuem n4; Y In finem Ait, mittens nos adextrema, que 
v TOcomia Tp] 48 d aAuE dw or. per. Pfalmum. figmificantur. eAtque ali- 
Kaj ott QÀ uf AaGid dylSucwr, ml, d) qui quidem ds Pfalmum Dauid, 
x] To E Cexía vov 7raofv( ^j aA dr *. xai dus veró Exechie adfcripferunt : eo 
Qaa ,  xhugn uavaellem vl) ces. ——— aiunt » vaticinium boc in figura beatos 
v emen rdc dU quiis ayedelorrsc, Y nro predicare illos qui re&f agere [atagunt, 
Pu 3 mescmod dp (De wv E (mías, Ex echiam enim pro argumento proponens, 
cane ao» ailes suc Dalupas 3i. fnadet omnibus evt ircnds int, quà 
rt y fra và] Gupior TU vom o E Qua, paria Ézechie confequantur.. Quin etiam 
Eiotápira, Jà ng) durd zá Xojygé vo evog- ipfius Chrifli perfona. introducitur , de 
eutzov, eJEÀ TJ. dpaetpkam x) T8 evesdt mu principibus Sacerdotum es proditore di- 

eimi Qo, ha 3 yegph zoesPi, O' ves. centis vtScriptura impleatur: Qui man- roa. 15, 


gum uo T9 d'prer, izripte VA" ip Aégrav, 


ducat mecum panem , leuauit contra ' 


ttem e — M 





MM HÀ — — 


AUT8 TÀ xvelw Tofu» d'enrudr e 93' 
ior qve By vs aud , Ne) 
8) vopdt cu dbodluo wol dfanh dra) Vul. 
Sw, 


me calcaneum. Ipfo igitur Domino de- 
clarante, prefentem P (almum in ft com- 
pletum. effe , temerarium effe. exiflimo 


aliud ipfi argumentum effingere. 
PARAPHRASIS 


HUP AKAPIOZX 0 CuUidP 2. 2D EATVS qui intelligit fuper 
S Hi slervor gj mín. ab egenum & pauperem: 

ECCÉGAA  Turiew wed» flde. UMEGMÉM ^ ioc et , qui cogitat de pau- 
X, € & qesrrídi yay T) dUauieiy alles. pere, & curam habet vt bené de hominibus 





— 





7186. mercatur. 
 Ersutezompij(eraq) Ov — ln die mala liberabit eum Do- 
à xygA C". minus. 


Tlormegy Wukegy X26 Cueivlo, 2 n 75- 
Yo e aora, , xgi SA^4 » X9] ium, 
djjzogía eere , d inkpo m xndvwo, 
AA d» , On voti mc iarsou om Vpeg ,0 
Borby Sc dix ero 940. liator Deus non dormiat. 

y. Koo QvAdEuab»X , Dominusconfemet eum, & 

Wco4 cwPv C putxaejsoA QU PC) — Niuificet eum, & beatum faciat 

Tiy8, C uà aeger avv de yá-. cum interra: & non tradat eum in 


Malam diem vocat illam, in qua labore Quis Mala dies 
circumdatur , & tribulatione & dolore vet 
cim in infirmitatem aliüdve periculum inci. 
dic. Ait igitur, quàd rali die incidente, auxi- 


eue EySpdy dura. * manus inimicorum eius. a cdprio 
OU uiros Y DJ. uiormuy doalidy Yaro- Non folüm autem futuris bonis pet- Vir míri- 


PAíovra] , dod Xx? v maejrnz (oris  fruetur, (ed etiam in przfenti vita diui. c 
Selac vdUt eras emespa olas , cb)QuS T€ nam opem confequetur , illu(tris & clarus/**- 
Ccccc 3 fa&us, 


PARA- 
PHRA-- 
S18 PAÀ- 
TRVM. 


Mnslignan- 
tium C 
inuiderum 
fiudia qua- 
hia. 





" F. 
758 — EXPOSITIO PATRVM GRECORVM d 
fadus', inimicorumQue in idias effu- jl. € d'en Qs, X, Tic d wt. 
giens. D PET 

4. .Dominus opem: feat Mifu- ^ 9. Kip o [ons eu diià 
per le&um doloris eius: cJ xNvng 0d Uync urs. 


Quin etiamfi;inquit, ralisin infirmitatem 
inciderit, diuinz benignitatis particeps effi- 
citur. Sic cnim etiam Ezechiz contigit. 

Vniuerfüum ftratum eius verfa- 
fti in infirmitate eius. 

Hoc e(t, omnem cius infirmitatem ctanf- 
tulifti & commutaíli in valetudinem ac fa- 
nitatem, 

$. Ego dixi: Domine miferere 
mci: fana animam mcam. quia 
peccaui tibi, 

Illas ipfas beatiffimi Ezechiz voces po- 
nit, quas prorulit in infirmitate, Docet au- 
tem illum qui de pauperibus béné meritus 
eft , & incidit in afflidiones, [ iftiufmodi 
verba ad Deum dixerit , fimilem quoque 
opem confecuturum. 


6. Inimici mei dicendis mala 
mihi: p 


Narrat quz. tempore . infirmitatis cius 
contigerint.. Ego, jhquit , confitebar Dco 
peccata mea; quj4eró non rc&é mihi afficie- 
bantur, voleBint irrogari mihi mala, & in- 
dignabantur: vnde erat etiam illos audire 
talia dicentes: 

Quando morictur, & peribit 
nomen eius? 

Ex infito ipfis erga me prauo affedu 
iftiufmodi verba proferebant. 

7. Et fi ingrediebatur vt vide- 
ret , vana loquebatur; 

Id eft, fraudulenter me inuifebant, 
linguà quidem falutem | mihi apprecan- 
te5; alia veró , quz proferre non aude- 
bant, meditantes.. Metus enim regni fa- 


ciebat, vt inimicitiam non palàm often- 
tarent. 


Cor eius congregauit iniquita- 
tem fibi. 


Cüm enim linguá;inquit, bona proferebar, 
mente contraria voluebat; ita vt (ibi ipfi pec- 


catum accerferet;propter ea quz inique mihi 
imprecabatur. Vnde fubiungit: 


AE 
^d 


QU 


A'RV. ei gi d fptie ela aei7rieui , tni, 
ó TET (Bu, vv ydv] ric tihi esrnías 38 
fy. oZ. $3 js e £m Ens, ] 

O Al» bà xiirluo durs fcpe- 
Nas 6 75 apposit durs. 

Turlg 7rácte durd alij dppucias utet. 
spejac , nj parieyugt eic o yies xg] au- 
mele, 

í. Evo dama xveis Phó 
us ia Con Tl) uolo ov, m s- 
Lage 

Aíric cí9mn Tu QuydG TR MONA 
Tm Een , dc cir &o n apps ia. Au- 
ducx| di Gm 6 moie mrérnow. SDmoidy , nga 
cca» OSAMw , (dy TuavrR eia 
d»vejc viv Syr 
Üciac. 

s. Oi £leol uou eiroy xaxa 
Moi 

T4 e 74 xoupad T diüpaigiag cuu Gavía 
A, O'n iyd cIEoughoysulu To! 3vd mi 
daZyrias pu, o) dV Hoy U-yeid c dfaxel dor 
«X4 gà, IedAorm ugi Eintaya] T gato, 
x nope" éSw x ld axem iw Y votaU- 
su Ayr. 

Ilore 2vroS et To4 , Q Xm) 

v oyop.at aui 3 

T5 30 4 üwow OP wm wat iud 
qau2wc anu uias , voa a Mons. 

Ü. Kaia | eireropdoeo & id àv, 
parlo $a 

A'rrl 58, irvoxinforró us do , v8 Ap 
yos Vr, youdpol agi sla oye dona 
di xar iud DuAsb6 por, mp eeréiv dx 
iríAuum. 0 38 QUC Q9 ? BaeAeias mpio- 
xiuagty GU TÀG yii GI Qanpd alu) ijBedy Yon 
deixvudr aj. 

H' xag) ít au 60 curry anf &i- 
opi &0U/TH. 

tud. 50 ^ yAwosic, Ono, d)a9d q2vj- 
yhp», 621 4 dfarolas vw Gracia. iCu- 
Aro, Gc$ GuTtd. «erm d uarias, iQ. oic 
dd incos ior pipdie jugi. Go Éndtpl 

Ef 


L. aU 


, TuuxaW| Tí. Cupiac Box-. 


IN PS 


EZezogéusG 2o, C Goat 


1 


y ud 


aUo. 


5. Kar iustiiloziorzavre 


£o , 
i p s NAR 
A'uid 3I iorrie, fuir y oí Tori 21 0] n 2 
«epum d iow ir Edudpot, Rot, yor 1 p 
&u icit vul 4p doAov, -laSrveioubc 4p 
(ew n 20egia waxoMyia, dap Aodogía 
lip Quispas xaxMoogta, 
.» 053 , 
Kar ius £Xyílo(o xuxd 
ua. 
^ o* L e LI m , 
To aure T"gw Gp Cs oic ayaTipo, 
. [i , 
— &. Aoyor axsevou oy xarí3 66 
xaT Sol. 
Apo «x bgiougr ^A, vir d Diaioc 
'oyeüUlpor xac. durd. Ere, aie eixoc, oi 
VBesi aurd. , Deni eg) v Dow Gslas U7rip- 


M o xousuSp €" dvi ces- 
S(4 E dgasiiiay 

Kofuuow Gara Qu. A 21) BaSvrisluw 
dipscias, BuMraj d» e7ré , dc murniAd 
Yavyrórno pu, nd) pnd'apiar Qerid'a umi 
Vyorrsc eei dus aenglaa dc dyagneoAja f 
dra?ar|oid piu Rucurriy , ste rada £y iut 
€ teen. 

íi. Ka) 5 ddSpur" 2 égt- 
yrs ut, éd or vm, ó 6r ag- 
Gu pu, iue dune im ui Tf - 
Vic UuoV. 

N'iGegen Cy» a Cite mentem , by Gab 
Cor malva. vesevrem ai? Rund t pi ma 
puoxA6r qaMerby , GU Ca TU wgubQ Tic 
djjwgeias Ves da9w. xd) 6 iDiuy 
apu, juu, rr) T8, 0 y T aut 49) xoa 
vdy veau, nai Ty]. auT)] dNav, ud9oy 
Bapivp 2» iqairtmo 6 esc, Óco 4/3 abl 
obteimi( v1) mro meas dix VyrtoorT ero. 

id, 220 2) xüpit $Aéngov 145 , xd) 


ALMVM XL. 759 


Egrediebatur foras, & loqueba- Limp 
tur in idipfum. 

8. Adueríum me füfürrabant 
omnes inimici mci. 

Denique, inquit, cüm egrediebantur illi 
qui in faciem tenus bené precabantur, laten- 
tem in ipfis dolum arguebant. Sufurratio swirrario 
enim eft clancularis maledicentia, ficut con- ^ 
tumclia eft publicum conuitium. 

Aducrfüm me cogitabant malàá 

Eadem dicit quz in przcedentibus. 

9. Verbum iniquum conftituc- 
runt aduerfum me. 

Verbum iniquum vocat illud quod non 
iufté aduerfus illum effcerebatur, Quoniam, 
vt verofimile eft, inimici eius, pietatis quo- 
que inimici exiftebant. 

Numquid qui dormit non adij- 
ciet vt refurgat? | 

Dormitionem hic vocat profundiffimam 
infirmitatem. Vult igitur. dicere , quód pe- 
nitus de me defperantes, nec vllam bonam 
refurrectionis aut. valetudinis mez recupe- 
randz fpem ampliüs habentes, ita omnia 
dixerint & fecerint. 

10. Etenim homo pacis mez, 
in quo fperaui: qui edebat panes 
meos, maguificauit fuper me fup- 
plantationem. : 

Homo pacis , id eft, quem exiftimabaro Fidu a- 
omnia agere, vt nulla moleftia me pertur- 7,,,, /u. 
baret, hic tempore infirmitatis inüdiator ap. elentier. 

paruit. Ez qui edebat panes meos , id. cft, qui 

eiufdem mecum meníz ac ciborum par- 
ticeps exiltebat, tantó grauior hoftis vifus eft, 
quantó propter familiaritatem — malitiam 
non manifeftauit. 


1t, Tu autem Domine mie. 


SIS PA- 
TRY M. 


diydicugoy (4s, gi auod ua to-. tere mei, & refüfcita me: &C retri- 


6. 


* , , » * 
AUXN Guysoc, vn, Pesos, Vor eid urTáG 


buam eis. : 
Sed tu ipfe, inquit, Domine , càm nihil 


SJw iJ iesca, Sa P3 ora düSmzur el ipfos leferim illi autem tales fe erga me ex- 


YyN oc o! ^ 1 s E 
ut, dyvimenoy Gor 5 7006942, v5) T1e0 


ap ung Role 


deeem y "ha anTo T5800 
, e PET E T £N 

PL TUlG 71721 261G uut, OUJd 52 üu- 
^od ? 0095 , Pg « * 

T66 UT 6 doiZ v46 ugxic. Cv a TTG, 6 OXT0- 


hibuerint , repende nequitiam illorum , & 
tuum circa me confilium innoua ; Nt illud 
ipfum prauis vláo exitat. Nihil enim 
adeb moleftum eft ibique viuentibus,quàm f 


de&de- 








PARA- 
PHRA- 
S15 A- 
TRVM, 


* Vulgata 
Addi ví- 
que 


Bratui qui 


pauperum 


Curam £c 
rit. 


Dies mala 
qua. 


760 
defiderijs fais fruftrentur. Hoc enim ait: £/ 
retribuam cis. 

12. In hoc cognoui, quoniam 
voluifti me: quoniam non gaude- 
bit inimicus meus fuper me. 

In hoc, inquit, oflende te mei curam ge- 
rere , ne lztentur ipfi de malis qux mihi 
fperant. 

15. Meautem propter innocen- 
tiam fuícepifti: & confirmafti me 
in confpectu tuo in zternum. 


Ceterüm , inquit, ficuti rogo  illo- 
rum. confilia irrita fieri — propter ini- 
quiratem corum , fic mihi contrarium 


facito. 

14. Benedidus Dominus Deus 
Ifrael à fxculo, & * in fzculum: 
fiat, fiat. 

Yr, inquit, ab omnibus laude ac celebra- 
tione dignus iudiceris, cüm fis Deus lírael 
fempiternus & termino carens. 


EXPOSITIO PATRVM €RAECORVM 


quía 7 ài) fn OuMigs. rie 79 c4: Kaj 
aJ Ta7100 60 (o üUTrIC, 
" * , wv "v ., 
i6. Ev vvro £u , on res 
, Ll , ^ TOS ^ € 
Ask ui, 0n à [à ei apio 
£yJpoc (uou &m' ££. 

E'y Térc^ tro] , d'éi£or Or: uw Qeevrif eic, 
Gicv pi Gxcetvac dO pegrO ma, 17 ois ien 
QavAoic E2* iub, 

iy . Eje2 d$ di Tbo duaidas 
drea Ca (C tes Gaipca.c [Le O90 

, , 1 * 
móv (ov eic vev auda. 

A?À' damp dxemas , Qnzir, dczegx(a 
erogxaAd jid vi BaUuala, 1/2 «l0 
au] morefas , &xac VÀ ius T) Crarricr 
aeator. 

, , , ^ 
id. EvAsyeres xoa" 0 0c 
Icegna 2v & aud", xg] eig vv 
duda" "Ppae, oro. 

le, ti2] , og. row Ctra wgj &- 
Crpud d£ xgiSeim; , Sic o T8 'o- 
ey arid ioc ma, y "rkegs d ngeatd you ot. 


COMMENTARIV S. 


D 


Enea EATVS Qvi INTELLIGIT.] Sym- 
d S) machus, Qui cogitat ta qua opor- 
bru dus fui; de pauperibus. Vult. enim 
dicere , quód beatus üt vir ille , cui curz ac 
folicitudini eft benefacere. Infinuat autem, 
quód Ezechias, cüm talis fuerit, idcircó cle- 
mentiam expertus fit. 
Alius. Pauperem , inquic, vocat Domi- 





num , quandoquidem cüm diues effet , pro- 


pter nos pauper fa&us fit. Beatum autem prz- 
dicat eum, qui iftiufmodi paupercratem valet 
intelligere, Vel hortatur, vt benignos fe ex- 
hibeant crga pauperes, cognofcentes quomo- 
do qui iudicat eos Deus, ad hunc ftatum 
illos perduxerit, cüm vr ipfos tum vt diuites 
fimul exerceret. Probatur enim is qui diues 
eft per pauperem , quzlem affedum habeat. 
Deinde eciam fpeciatim fübiungit, quibuf- 
nam dignus fit iftiufmodi in die mala. Diem 
malam non eam quz naturà fuà mala (it 
(nulla enim eft naturà mala, nam alioquin 
dics in au&orem füum culpam referret ) fed 
malam vocatjin qua quis labore, vel triftitià, 
vel dolore alióve periculo afficitur. Vcl, fe- 
cundüm Symmachum, i» die afflictiona, 


Sw M AkArIOz O xrNION. ] O' 

iL Xvuua.QN , 9 6mod» d. 
Dé cme;cixt «oi Tp omn. 
B^tra) jà. eimréiv , Un axes Qo ó arip 
Gxéiv Ojo, üt C» Qoorridi xg) uictum Vo 72 
&U. meoitiv, Airir rera) dV ic v8 E Lenin moie GU 
*fosud/a , xa] dfÀ Ero Tv yórroc Qi d en- 
riac, 

AP (Bs. Trrteoybr Qni A6] mv xuuor, 
Ure 70401 dy, iila Urs dI nuc. Ma- 
xaeÁ/1 Y rov vas loo vla Tila eiut unita) 
duud, ipo. H* oauréi Qoar2epma t) 
«vc? c qc Gad tec muniwTag aco XgiruY üu- 
T3e $c, cic uUTlu &uTS( 19a Tlu qa- 
usxgw, óu8 qo &uTéc  uuvat y, Ougü di 
quc éyorrag maior.  Tleregi tray 99 0 72- 
Ty) Jfa mim Qv, ima ty] dfe avow, Ei 
Tr T4 C xaT 6o (Do, civ atiiru o 
TudT(O» Gripápa myvpZ, H'p egy "To moge, 
d lU quod ucuv aromegy ( 9 ap fa QU- 
ed wowmeg, i civ mou) 2 a$ 9 juk- 
eg uiriptpge ql) alrías ) ed momegs 
xuAG, €r d exóro nC ciu ato) , wg] 
Avorm , mg) dus , À odripo xaduso. 
H' ggxi Xouusxos Or "uápm xgxoleuc, 
H' cli 





IN PSALMVM XL. 


H' sli) $ xgj cto alyvrevaj T. c Sorbuo 
grur ggxamxiu . Xnuewcu, di cic Go vul 
eresro *laA ud Té Paoeisa] T6 qgxs uaxd - 
gor lu r(iU 3a d vo Ford rag m dar. 
9. Krrioz A1A0YAAZzAD ArTOW.] 
Ou ubror y tu7iv Sarà wqo? potra TOv Tol TO? 
d^Ad wg rlu) Clu) dur. cae eiv] , no) 
ua xoig tr Sorod eism MA dà ? coesh- 
xu 75] irf) EG tin) y dd moDapdoic Gurriy 
expgdidsar. H' $n ag) x?! ov maejvra 
Bion «DJ miugrias imr] TÓv rur , x2) 
vs Gürrico i , oia Fix2t , dnua A. 
Noéiraj uA, óduiinc, v) T0 ol a T T- 
menmoctoc, Xpvle di clu woírl,s , dmaA- 
AMEas Tii, dipacias. H' uiTi 8,52 o (HA. 
mo Wuerlac Glo tl) wobrlo, abi Y , GAlw 
vl) abies las c pelas, X) uerhuerlas mejc 
Üyeíay. 
$, Era EImA,KrPIE EAEHZON Mr.] 
Aírac s9nzi vit Exin Quyac , de cim 
€ 7r 1070, x5] J'iduox] , Un 0 mit rim 
eesciy mv, Q apum dy SAP A roads ei- 
zu , aso tira) BonS9cias . 0 Zu Ov, 
l'acu, ? Avyir un, 9n Waeprov at, 0 tÀp er 
AaCid i) E Caxas s Suv uer sei eI eojupAo- 
yétoyoi aU Qacw. üuToG 0 0cuT»D TuU- 
T2 A À rc duapriae vj). oixentdp OM, v; 
Top d wowk QUewwc cesa teo ag - 
wAncw. Ela T x?! 7) 7rá Sor Urtyanfie, oi 
$oBesí uu emer xaxd uei, eol d Xexg s ol 
I'sd'aioi, y dud war vore Sdta mer. 
Q. Kat zi gizeror£rgTO ] Zeuua- 
«(Ov , Eizmopstóudp 2 TE Ede müizru, 
parle id. Tic; 0 l'ad'ac, clavo 20 gg) 
eov sunmtmiTTW To Oaeamuin6, Olor 
ci, el mc clou, E oymxede amoJov mec us Jf 
v) Tir ^2) Gp jui irruit , duos Or xg) 
roPwya ue bà, EAM 9 uatirlw rerícm, 
éx dali la. Tlesc Y ene as vi Ene, 
ur) 7, Ereoutslorro us d5Ad , y? alosn tAU 
ird, yopdpoi Uo eíar , doa dà BuAsboulyot, 
rp ei reir ix iroA uan. 29 BamAtias Q5- 
C» maptoxtua ir anrsic, uà &n Qartpdl vin 
Volpas ipdeinsuq 9 wapd ia dV aurd! cuueja- 
*flo abri 7,5203 Q9) 5uduoc 4/2 "yAoswc, 
T3 (paria Vor mic d/groias (GA o. A MEM 
AQ m) cele oi x? eoejawmo iréoy- 
pipoi WAryn Tós Ce wie xpuslópdpor 
Jio. ViSvexc ubt 59 damüpnzíasor qUiy- 
ug. VIS eor sv, rari, Mi 3eacust- 
ToMvs L 


761 


Vel iudicij diem innuit, quz iniquis mala cox- 


exiflet. Obferua autem, vt in primo Pfilmo 


MENTA- 
RIVS PA- 


abílinere à malo beatum przdicetur, hic znv a. 


autem noffe bonum. 

» Dowimwvs cowsERvET Evw. ] Non 
folüm, inquit, à malo talem liberat , fed et- 
iam vitam eius prorogat, & beatum demon. 
ftrat ( intelligit autem proiogationem anno- 
rum Ez«chiz;)neque etiam hoftibus eum 
tradit, Vcl quód etiam in hac vica felicitate 
talem repleturus fit, & in morbum, vri par 
eft, incidentem liberaturus. Intelligitur Je 
doloris etiam corpus humilitatis .. Vertabic 
autem le&um , liberansab infirmitate. Vel 
q. d. In meliusimmurafti vniuerfum ledum, 
id cft toram infirmitatem euerti(ti , & in fa- 
nitatem commurtalti. 

f. Eco pixi, DOMINE MISERERE Mzr.] 
Ipfa Ezechiz verba ponir,quz in moibo pro- 
tulit: & docet eum qui pauperum curam ge- 
rit, & cüm in afflictionem incidendo hac 
dixit, opem adepturum. Symmachus , 5424 
animam meam , quia peccaui tibi. Non mi- 
rum fi Dauid & Ezechiss , cüm confiteren- 
tur, hzc dixerint... Nam & ipfemet Sa'uator 
hacc ait, dum peccata noftra in fe füfcipit , & 
pro communi naturz deprecatur. Deinde 
fubiungit illa quz ad paffionem fpedtant, 
Inimici mei dixerunt mala mibi. Inimici au- 
tem Chrifli erant Iudzi, qui. mortem | ipfius 
machinabantur. 

7. Er s! INGREDIEBATVR.] Symmachus, 
Ingreffus ad. vifitandum, vant loquebatur. 
Quis? Iudas. Ingrediens enim. & egrediens 
confpirabat cum Pharifzis. Vt (i quis dixe- 
tit: Cüm ad me acceffum haberet , quód in- 
ter difcipulos cenferetur, bilinguis erat & 
verfutus. Lequebatur enim vaz?,hoc eflnon 
erat verax. Ad hiftoriam veró Ezechiz,idem 
eft ac fi dicar: Vifitabant me fraudulenter, 
linguà quidem falutem apprecantes , alia au- 
tem machinantes , quz proferre non aude- 
bant. Regni enim metus faciebar , ne inimi- 
citiam manifeftarent. Cer autem eius con- 
gregauit ; id cft, cüm linguà bona proferret, 
contraria mente volutabat, Itaque poftquam 
cgreffi eranc illi , qui fecundüm faciem bené 
precabantur , latentem in fe dolum prode- 
bant. Sufurratio enim eft fermo clancula- 
ris, Sufurrabant igitur,id cft clanculüim con. 


Ddddd uenie- 


Vit miferi- 
cors. qmife- 
ricordiam 
con/equtur 
i $ 


TAlc. 


Inda pro- 


ditzris pore 
fidia. 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TAVM. 
Ioan. 15, 


1j. 
Exodi, 
7 


Luc.1 5,1. 


Indes erat 
Jfimulator 
paca. 


Ioan. 14, 
17. 


Matth. 16, 
e» 


Ioan. 11, 
17. 


762 
ueniebant de donandis triginta argenteis. 
Poró verbum iniquum erat. illud , ToZe, 
telle, crucifige eum. lniquum inquam | pro- 
pier illud , Infantem c iuflum non occides. 
Vel iniquum , quia contra leges accufatum: 
tyrannidis enim ipfum accufarunt , vt qui fe 
ipfum Regem faceret , & prohiberet tributa 
dare Czfari. Quoad Ezechiam veró verbum 
iniquum vocat id quod non iufté profertur. 
Cüm enim pius effet , dicebant, vti verofi- 
mile eft, Quando liberabimur ab impio hoc 
& immani? 

9. NvMQv1p QY1 ponRMrr.] Iri- 
det Iudxorum fcommata , putantium mor- 
te illum abolere tamquam vnum 6 nobis. 
Q uomodo, inquit, morti putatis tradere vi- 
tam? Somnus mihi paffio eft. 

10. Er£NIM MoMo Pacis. ] Meritó de 
Iuda hoc accepit Chriftus. Ibi enim non ex- 
traneus quifpiam infidiabatur, fed is qui 
maximé videbatur fatniliaris, & commenfa- 
lis. Etenim & ipfe bomo pacis erat , vt qui 
cum ceteris toties audiuerat, Pacem meam do 
vobis. Item bomo pac , vtpote. inter bene- 
uolos & amicos numerátus. Hoc ctiam 
Chrifto víu venit. Quid, inquit, mirum, i 
inimici mei dixerint mala mibi , quando et- 
iam adeó familiaris, & qui fe mihi addictum 
fimulabat, cum hifce confpirauerit , fraudu- 
lenter mihi dicens, A4se rabbi. Symmachus 
legit, E? bomo qui mecum pacific? agebat; 
Aquila veró & Theodotion manifeftiüs , Ez 
vir pacit mes , cui comfidebam , dolum quem 
babebat denudauit. Dolum enim calcapeum 
appellauit. Alius , /upplantationem , infidias. 
Velq. d. calcaneum fuum inftar offendiculi 
intendens aduer(üs Saluatorem eleuauit. 

II. Tv AvrEM DoMINE MISERERE. ] 
Hzc à natura atfumpta dicta funt, in qua 
etiam fuit paffio. Simile enim eft illi, Pazer 
faluifica me ex bac bora. Poftquam enim 
homo fa&us eft, humanitatis abiectionem 
non fubterfugit.Mifericordiam autem & re- 
futrectionem non tam fibi quàm nobis pe- 
tit in neceffirate confticutis, Quemadmodum 
enim , ingreffo peccato in mundum , fimul 
quafi cum matre mors ingreffa eft; ita illo ex- 
pulfo , (imulexpulfa eft. Illud igitur refu/ci- 
44, humanitati; iftud veró retribuam eis (íci- 
licet inimicis) diuinitati conuenit. Non enim 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ai9wro T€ qi 156 dAoteee T9) Tel ucy- 
vt apugiav . AC) d exSovou Oe 
bi T, adipe, ipt, euvezoos üuri.' Viae; 
rou» 99 Ja m, AÜdor Q d'ingir xx 
Vaoxmwéic, H' ododvouor 70v 9g. Yóuto 
jentóulyor * Tvegrid O9 ydp xev. dud 
jesthà  imuteusG , cc fana favzy 
mui£i , Q xav qoos» dva) Kaioues, Ei 
di Etxías «"oairougr ^no» 26A , viv d 
d'xaloe ouüpipoy..— GtootG8t 29 i OM, 
iAtsor, o eixc , 7rUrw d ma? a Ap 78 
DICES 

'. Mu o koiwowtxoz.] Aie 7 
ludaíav Td cxiuga(a, olopdpoy Jf. Suya- 
TM Segue üurov , D fva T]U xu fud; 
T1d'c gro, Surio rouil ere eias sla) 
Calul; Üa1(B» upi £23 T6 ma. fir, 

í. KAt TAP O ANOPQIIQX THZ EI. 
PHNHz.] Eheim 78 Y edu ETO eia 
Qi» 0 Xeigbc , Exe 50 &y) v9 (Eo m 

FJ 6 VanCuAdUuy, dXX à pdougm dioxaly 
oixeig Or , xg) cvuutriyrum escrionc, eig- 
y»; 30 lu! a9 097 (Oy x, &uTic , dxeeuc 
AQ và Porra, Eipslo clu iul diduju 
vpiy, C eiptm, a Seem, cer mic ao- 
vo&ni C €l^oc marmpdp OM. Tí eic Xe- 
Sy iuo, Tí , Qno, Savuacir , &i oi iy- 
S'esí juu eror gud. ugi , Gus 0 rut oi- 
x6 G« x dUrocy Vaexeió pue , Tei; 
euyspztro, d'oAtest upt Mom, yap pacGi. 
ó Jà Zuuuaz Ov, Ka) al Sep y  eipi- 
»44 upi*. 008 A'ni/Aac X 0 Otodoríur mu- 
Qicvesr, Kaloa avip eiphric pi à izrvmoion- 
en Or décor €i , Vy uros. Aor 2 cl) 
Tipras dvótot. AO, depu uin, Xi- 
CsALu. H* dvrl s& , 2l aifipras dur. x2- 
Sdmp AaE Grey , xara 78 cuni (ON 
e7npt, 

4d, XY AE KYRIE EAEHZON,] Ta£(a 
"ari di ap Sreíonc eipnras quoc, aei lu 
Q x 40e. Cuir 22 To Amp caloóy pt 
€x 1 íi; dent (au mc. E 7e 58 429v allep- 
7 OQ», T ai ai SesmomtQe $cunéj) 
puxegayptnic. T GAsor dà Q 3 dya guam, »y 
davrl ur, d^W Tuiy Git & yeela ajrei, 
à; 22, eiatA Ud eve d gpríag elc o? xózugn, 
custo 5? 9r ola uxgl xj 6 Sara, inue 
eeu elane cuin hAao. E'en dy vo adj) dra 
enouy, ai 9 eooroqytruc T) dí al aorod o cte 
&uroi (Fn^gd9 Gai isfesit) votis. OV 39 

&mr, 


IN PSALMYM XL 763 


em , dyrimdülcje, dXX husiq oe izü- 
pp e TJ oaov neue, dilrod doo qua f, 
QuJ138 à 77e spives idira, On d vg) 
did eue v wg) Cai, Burro» disenosr idw- 
)uects eier dy Avg ate gov vibv TUTUP , vg) Cr 
ici» nutoguc i95 üvsoir, Ka). derumid oo 
xiv &urmeic , pai uai oue AuTHC «Dad xc Tleo6 
Jt E Louiey soc, E7rel, Qum ,ünác Jw 
AMintza , auro d'À roni rci Ünzas ei iui, 
aviiaeator aur) Ty mo mpi, fa 38 5 üs- 
m fjowras d'uupa, 9 mic Sonus auf 
VEomyia, O'u 20 dus durat 0 ua- 
xagi Qu E'Cenlac. 
if. EN ToYTO. ETNON OTI TEGEAH- 
xA. ] Te/?oas d'rri 0E, ydo à 
curo. Tí); Ce Tü| Vunou xg) dvagisey. 
[1d)ur 39 ayBpee7rivog vaJ(u. drag ars (Oe 
99 uh Fay agii 0 iofe?t d aylep $m: Qe 
« dino) Ou, Vaga» dfz d auaprias riv 
Sara , id y. aul urmcoryenqd pl 
«et apgapsiat. A'2. udi oi idixo) 78 
cutis, (oleo) l'uealor Varvydpizuy euv- 
eosuyra, 9yag d doi rl did guow. H' di 
Trag d yv out, dug eney, fg 1l) dea- 
xí2) arAdiou, dyes m aa, Moy, Ev &v- 
qu )À aptos o xg) poro y d'vguoc vj apuinr- 
^» 173 dea t/ox, doin mJ 24 
zaFi. Q'u 9à iacinotr dyaprian- pui dV 
aisé dyribw la. uic »dp iudi ol naio- 
Pu nearn ec Qoear, P euAd Sirnc ,8 
fisBauoSeris dr pice dmrsxole , ma) eie 
sd» auda, , Ka gnAeid d quj vus. eq dz 
ats lap qi aie, tc Ulp 7r vun wo 
d 7ravTUS ern pesudiinz TaUTMC TU 
Bi xg) 7rap;. h 


eis c A T EN A 


WA irxior. Eid mut s 





^O» 66er lid JV rouifen 
Vut, óc y Ma To T8 or xar T. Nau 
qn 2íi2o$ vryribroy . T dirus. n deri, 
red v. eeie ure d onaropíag 
*8 Xges Jfgtyeras, Up Anci gu pi- 
Qo (mc &r Or, dod «2j 4X» 
Gxaoertr, ow d 6 roc Mera rad(e Qe; 
inepto d) Voegx, x: Umiaun w/eun 
viy Sy i7 xj AaC)d vov Gama aw, * 
xau AaC)AA cre? ^d, jjodcy cw: 
Tonwvs *I.- 


à jaAvatc à aeopémed cm mde 


dixit Retribues;fed, Ego ipfe,tamquam futu- c ox- - 
rus omnium iudex, retribuam,inquir. Neque PPTAT 
enim Parer iudicat quemquam. Quàd autem, erai 
cüm refurrectio effec & vita, (emeripfum fu(- 1027.52 
cirarit , declarauit dicens : Se/uite templum Yon.1,19. 
boc, c in tribus diebus excitabo illud. Retri- 
buit etiam eis, cüm Rom?nis illos tradidic. . 
Ezechiz vero hzc fic quadrant. Cum , in- 
quit, eos nihil lxferim, ipfi verà tales fei mi- 
hi exhibuerint, retribue malitiz illom, vt 
loco vltionis ipfis fit fruftratio cupiditatis. 
Neque enim beatus Ezechias erat vitioncm 
expetiturus. 

12. IN HoC COGNOVI, QVONIAM VOLVL- 
r1. ] Folwifli, id e(t, dilexifti in hoc. quali 
ilo? in miferendo & refufcirando. Rurfus 
enim more humano hzc dicit. Refurgentem 
enim haud irridebit. inimicus. humanitatis 
diabolus, qui inducit per/peccatum mortem, 
videns illud commütrátum in incorruptio- 
nem. Scd neque fpeciales Saluatoris inimici 
Tudzi gauifi 1 funt, poftquam illum crucifixe- 
rant ,, videntes refürre&ionem. Tu, inquit, 
cüm "s omnium fufceptio, me füfcipe pro- 
pter innocentiam, humano more id dicens. 
In ipfo enim primo ac folo, innocens & im- 
maculata hominis natura apparuit Deo ac 
Patri. . Peccatum enim non fecit : nobis au- 
tem poltilat propitiatiónem: nos enim fumus 
qui in interitum lapfi fumus, & conquaffari, 
ac confirmati in Chrifto femper & in zter- 
num. Concludit veró etiam nunc Pfalmum 
in gratiarum actione, tamqua m' quz pro om- 
nibus, & ab omnibus ; offctri debeat Deo 
& Pam. alsace 09^ 


PÁTRYM. 


«€ rsYc yi 11. Etfi» frequenter. Pfal- 

ros f» finem infcripferit Prophe- 

BR ta; drbitrari tamen. oportet. cum 

noh temeré fingulis Palmis hunc. titulum 
appofuíffe. Scd quz cauff. 1 eft prafentis in» Cwr Fir 
fcriptionis ? Quotiam quz ad finem difpen- a. 
fatioriis Chrifti pertinent recenfet: quem non "P 
folus hic Propheta,fed & alius,Dauidem no- 
minauit, nimirum Ofce, qui Pofl bec dixit Ofes 5, s. 
reuertenttr fig. 1fraél , c querent Domi- 

mum Deum faum,C Danid Regem fuum; licet 

Dauid. per^multas generationes anre hunc 


Ddddd : | Prophc- 








. 
* 


764 
tArr-. Prophetam obierit: etenim in diebus Eze- 
usare chiz regis hanc prophetiam edidit , fed 

nouum Dauid intelligit, ad quem ica 

funt qui feruaci func. 

2. BEATVS QVI INTBLLIGIT SVPER EGE- 
nvM.] Evsgsit. Scribitur Saluator ac Do- 
minus nofter in Euangelio fecundüm Ioan- 
nem tamquam cx perfona propria dixiffe in 

1oan.13, fermone ad difcipulos fuos in hac verba: Ego 
"m fiio quus elegerim: fed vt adimpleatur Scri- 
piira: Qui mandacat mecum panem, leuabit 

contra me calcaneum fuum. Ac Scriptura qua 

hoc dicat non reperitur, nifi fola hzc pra- 

Yet1:e. fens, per quam dicitur: Qui edebag panem 
meum magnificauit fuper me fupplantatio- 
nem. Par elt igitur, quz ad perfonam cius in 
hoc P(almo referuntur , tamquam propheti- 
cé dida accipere; quocircà etiam jp» fínem 
'infcribitur, quód hac remittant nos ad con- 
füummationem frculi , fecundüm quam ca 
qua fcripta funt adimplentur. ergo,(i tjuidem 
ad Saluatorem ca quz. dicuntur referantur; 
rité dixeris beatum praedicari illum, qui po- 
tuerit intelligere quam ob cauffam proper 
Hi Cor.5, nos fufceperit egeftatem. Quoniam cum effet 
diues, propter nos egenus faéims efl, vt. illius 

inopid diuites effemus.Q uin eciam aliter quis 
intellivere poffit fuper egenum & pauperem, 

cüm audierit Chriflum dicentem in Euange- 

Maitha, ijs: Efuriui, & dediftis mibi manducare.qui- 
"i bus fubiungit,. Quamdiu feciffis vni ex bis 
Cofratribus meis, mihi feciftis. Atque ita vere 
beatus , qui intelligit fuper egenum & pau- 

perem. Quin & fecundüm tertium fenfum 

digere quis poffit , fermonem effe fententio- 

fum, & qui ad benignitatem & paupertatis 
amorem adhortetur. Decet enim etiam com- 

pati-& quafi communicare &i, qui vulgà pau- 

per vocatur. Porro fciendum, vocem paupe- 

ren neque in Hebraico teXtu , neque apud 

Intlime- CCterOS interpretes reperiri. Cererüm non 
etae" (implici modo beatum przdicar eum qui 
Alit. — egenis tribuit , fed. qui cum intelhgentia & 
difcretione hóc agit: v, gefünt,nongulli qui 

vnius & uico nobifcum fidei funt, & 

rerum neceffariamm.inopià laborant, Rutfus 

' verà lunt infideles, & nullius rei praterquam 

cibi egentes. Si igitur. non intellexeris & dif- 

creueris aliquibus quidem- primo loco'mife- 


Chriftus 
propier nos 
egens fa- 
LIB 


EXPOSITIO PATRVM. GRAE&CORVM 


oepTAGU TáTwU mdovime i irV- 2avtr, ép 
iegs 3 EC es T6 à Bann lu) aectu- 
vela coioem. did «bw viov 2A. AaCid, 
ares or oi aw3 irr éstepelar. * 

FÉ. MakArIOZ O XINION ET] IITQ. 
xox,] Ezzestor. A ra) eyesifat 0 awrhp z; 
xvex Cy» rej Co mud x Iwailo Eja: 
Mq, elc c[e oixein cpegat7ru eipmualc , Gy vi 
«re? nóc uam uaa , d) di tpazxv, 
E ol a $t cesaaluo, d^. dra v yeoth 
mneyUi, O' gx ye ua 3 dps, vripe $a" 
ip zpras dund , A'/W Wyegqh Eco Cou 
qu d cUgíoxera, uórn dà v raesson, d] ie 
eipiraj, 0 kDa aper un, iutyd uus EA" i- 
i dlpusuós, Gea ur eic To dyré eesaa- 
qu và iugtedidpa vul da^ pd, dc a! aes. 
Qrmxalc egi inAaGe, dio Q eic vi at- 
As Vmytyesüa) , dvaziumorTa vul; 
Ea «là suvsi^eias 1& aid ruo, x25 ld - 
VkwesUm Ti draswyegujdUa .. ei qp 9 
Vo? owl" dratkeorro vut «vest iqdps, 
€igoic ai ! saecu sir duvajAuor susdL- 
yaj, di lj alzius eint JY ipaq afoyelas, 
Hain 23 d» d/ 1x Vif diowr , ha 
Rpeiq q3.cneira afuryela. zOurlowidp. Ka] 
doquic Val mc cud V dT dy mf- 
nifu., dxsom. durd Atyerr (e €» Eder sj- 
Moi, E'airaau. , wg) id anger agi Q6, 
iK EOnqépi- E'p cos iworoum t) mmy 
vÀ/ dd. 0dv uoo , Luo) Vroihmiwre, Kj £A 
quí ur uad ey Oo diySwdc $ cunids £n 
gir arma yr ngp són m, Kaf sau vor rlo 
dU djfronr cii al mg ora ugnixor €) oy 
Anyor , wa) coast. quar S eserras, x) 
Qommaeylag. Vlesziz] 59a] n vq xoi- 
tóreccy A2oudi/ 7r T2 ad ees D 


xg) Of uirhd ogg. leor di L n 5 &t- 


y, v» E egi , 9n «bg ví 
Acci, ipsmimus inQsperay. ATAN dy 


' dahdic- ManaoM A] T^ utadidorza. arma- 


gg , d? vip uh wlcear, Q dfexejovse 
"8G damen miupor, olor elici tiec i; iu- 
siis io) tus RU anie ; xol xorSvi- 
pliosay vy). avail. E'v) dà ava dm- 
$94 E cdi dir A Tos ya «xt y torni. 
Ez &y d cuviow, xg) dfexolonc, vivat up 
evegn iar Siete pu, has Jt xrdner 
Marisol ebore ze Hit yu 


ticordiam exhibere ,. aliquibus verà fecundo loco ;. fcd defpeseri efuricates & nu- 


PRSE 


' imrébor Gc 


yyztNaifPRsAÀ 
normae Tub ti; OpSugtElas. Te9D/upus, 
dicor, xgy nuccubho Gic desolo , tg) 
mes gola x 9aiAux. d auals $5. 
ene I grün .GulMOY dps, xo) 
quts xdei di cli, T8 |MGxapiu oC i00)94 
eias dieat. 
s OkoanrurOr. Eve Sx ay 
dV nuc cntnoow iavsor efjoitópp Gv aJ- 
9e", div guuin? cud) «üg exTu- 
aas d'uwdadpor., xa) eic dua. druuii- 
eu mesSuluqlpor , ux Jos. Weroqg An 
&ira. dAeixium i T6 jaa EAo ug Oy sa prov" 
E'r Puspa., Quc3, moyapd. pu otra, auto à xJ- 
e». O' Jà Xue D» xixowwe vpÁ- 
eg! cipue, alynTeray d, ds oup, la) vi 
xolotuc Icon , QoCtegs Baur, X T3) 2-99 
POL too wgatmr , Vy vmi ayéira| adv CntgA- 
46 rdum d afe yeías cucine, 7 4 QoGtege 
Excirn; dau aa guae, 
OrireNOYz. TíóOw Ó cuf»; 8 vodly. 
Tí 62) 79m ; ü alui SA» dur qomu- 
2a Gavam, 0.0 jo rov dun alu gan, 


qradanec ay Uie hurriv Del. AusaTa 


^ ow ^ 


6 sube, Gre yby A0999 , € doíens LUE 
XaAS uoxgej ea) , o quMdy ior , "Gi 
vip wondle arseybr y dvor utetigest por. 
Ev duípzt sopa Petra) &vuràt 6 xPg1 Oe: 
kw de. aud papa donmongd. Ow jin 


LMyYyM.XL:-:: 765 
dos,qui (ànà do&trinà imbuti funt, & dederis cATt- 
clcémofynam -impijs & perperàm atque ini- iim 
qué viuentibus ; haudquaquam fuper. egé- 

num & pauperem intelligens repetieris , at- 
.que.adcó neque beati appellatione dignus —* 
gris... 

Tusoponxzrr. Quoniam cüm Deus ' 
effer, propter gos exinaninic feipfum, homo Phil 1,7. 
fadus; eum qui egeftatem hanc valetintel- | — * 
ligere, & pro virili eius recordari fludet,bea- 
tuin appellat. Deinde oftendit fru&um hu- e 
ius beatitudinis: /» dte, inquit , mal4 libera- cte NI 
Jie cum Dominus. Symmachus afffiéfiomis indu malo. 
* diem dixit. Infinuat antem , vti autimo , iu- 
dicij diem, quz terribilis et, & iniquis in- 
feíta: & promittit fincer3 illius paupertatis 
cognitiohe à terribilis illius diei malis ip- 
fum liberandum. 

QRuekNI Quid c e qui intelligit? 
- cogitar.. Q-id.elt pauper.? qui afflictio 
nem fugam percipit, Nam qui intelligit affli- 
&ionÉm fuam, omnino & (latim ipfius mife- 
rebitur. Poteft is qui intelligit egenum ratio- 
nis,'& fapientiz; ac boni, beatus dici , dum 
ivudp illum , fué communiter egenum , vel 
eum: qui: beatus przdicatur. Js dje mala libe- . 
pabit'eum Dominui- Quippe quafi vna dies? | 
mala fic tota (culi przc(ontis, vel iudicij. Eft 


ncd'voe aid» Go, 8 vis xelotott; Ec159» enitn harc tenebrae peccatoribus , & nón lax; 


ei'akcujt Qu: (2 duo pra?oic, C e s dc o 
vv veeypiertu ay edesh e quai y On a] 
sptpa, omcol ela . PRLLTE O 7ràc 2x 
AMnray nuc ÉA T9 ihe» 78- dcdit 
vowejU. Ylagneei d» Qu asDesijots ela 
eec dabis à D Ledr) 7» bueníat m 
C Meer e: pt 
(J'Kxrrios »ononzAt YT] 
Ararwotj'Dex96 de mu worn 
fa army Q aim y wa tl né rar ERG. 
O dei en 9i] aur E hw d 
duum dun, Q erous cl) naisloo dand 
ej rss jj eret urs , d raPod reos 
uiis elici oon " ajpyrelaz, Seo 
Peer Ti auc y y9e Oy Fay ee ei Q 
buuCaím aid gn qum dipsoua n (9$: 
Soa 9 d Lr TAM gru! waser b Yes 
c»^ot did esu] Aor , Ja ! 5G 5» uy mo 
ela Sw dog, P dpa Jv as MAGO 
Palicrio, Pis Acta Un Geo 
i ned suia ni ANO. 2 


$5 1 


luxq Propheram Et Apoftolus ait: Quoniam Erie $5 
diei mali fsorr. Ec icérüm: Fr eriperet "ei mes dis Ci Gal. 1,4. 
pra enti fecula. mequam. Hortatur igitur vt 
benigni fimus erga egenos, (iue, vt intelliga: 
müs enp:qui: velunaram ampleditur ege. 
d ot s 

! 4i Dowrhvs orEw "FERAT. 1ffLI. ] Di," 
DM. Adijcictauter intelligenti fuper ege» 
tiu & pauperem illa quoque qua: fequu- 
turt-Domirw open feret idi fa per leidum do^ 
lir ini, &reniutr[um Jfitaiüomn cius -ver[az da 
bis infirmirare eius, liberansillum ab hu; 
tana infirmitate j criblenfQue illi anima fae 
rüitdseti: jcaovt hcec illi aliqua (ecutidüm ahie 
&iarh: infirmitas &cciderit ( quales mulae fo- 
lent acéidete; qiéniad modam: Ápoftolus: do- 
Cit; dicens : IMelipter d os multi infirmi e x coti 
imbecilles ) etiam talem conuertit in: fani- ?? 
Gateni-, quii & éecera omhia przbebit- Do- 
rus intelligenti: ——— egenum. &. pou 


pem 


Desi inia 
mi jericot- 


eT uns 142'OT' ,. 1 [ 


Huyss: 


Ddddd 3 


* 


CATE- 


266 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


'Hgsvcuir. Quin & ín przíens víque 


Hxtxior. Ecgrray x9) ub y84 38 mods. 


NA PÀ- 
» "icing témpus frequenter propheticzc huius promif- 19 qux v 7 eer Dim iras PIT. 


Eleemofy- 

ma 1i "AÍ 

A morie, 
ec 


fiónis veritas reper. :ri paffic, Multi namque 
morbidi & zgré laborantes, vbi in egenos & 
pauperes opes fuas euacuauerint , illicó com- 


denn ; mroP9ol 38 von AUi , C 2es- 
ard wá More: eroe svólguty yt 8i rue oa 
3o 6 aj miae rov mA ov , dod C nem 


Dc 513: mutari func in melius. Nam fietiam in fututg Sneur 2696 TÀ xp£irmU. €i 20 Xa m1 pA Z 


- randi vires. Reperiuntur quoque genua luxa: 


die füperexaltat mifericordia iudicium; quid 
mirum, fi ctiam bic mortem guam expectas 


. mus pinguis miferatio aucrtat , & robur te^ 


ftituat?Cetcrüm eft & anima infiumitas;quae 
fecundum interiorem hominem accipitur; 
iuxta quam relolutas habez manus, fiucope- 


ta,idcoque non valentia ambulare viam qua 
ducit ad vicam. Turic enun animam graui 
velut.morbo focord:z detentam., & per.liac 
ad mortem peccati adductam, eleentofyna in 
pauperes erogata curat. & recrcat. Quapro- 
prer immediate fübiunxit: Ego dixi, Domine, 
miferere mei, fana animam meam , quiepere 


. taui tibi. 


€ 4," 


2 ATWANASTH. Víque id prarfentem verfi. 


6. INIMICI MEI DIXERYNT MALE MÍ- 


Hur.] Onigrwis. Inuifibiles Saluatoris: no» ' 


ftri ininrici volebant ipfum occidere, vt quo- 
dammodó extinguerent gloriam | nominis 
ciüs.Verüm przterquam.quód.non íntcrierir, 
in nomine etiam Iefu fledetur omne-genuj& 
ómnis lingua confitg bicur ci. Dicere quoqua 
' poflis ipfum pro difcipulis oráre; quos; «um 
, quafi anima eius effent, contigir ilo rémpora 
' egrotaffe & peccaffe , quando- omnes. ipíb 
relicle fugerunt; fed & illum Petrus ter, ne: 


gauit. :d 


culum de €niuerfa Catholica Eeclefia Pro- 
* phetam lotutum fuiffe cenfendum eft, ica vc 
cuilibet vira probo illa*potiüs quàm hogini 
Dominico conueniant. Non enim, vt, quidam 
" exufliniarunt , de.ipfo & folo ca qua dida 
- funr. natrat--. Neque eüim. cum-articulo ex 
preflic, Beatus.qui intelligit. jfnper buncieges 099g 
anm 6 pauperem Hoc autem fine. articulo 
dictum, quevilibet fignificat etiam :particulas 
rém;,: Pofleà: yerà trabfit,à cereris Ecclefia 
amemDris ad illurh ipfám-Dominum ; feili: 
. €et Clyiltum , qui. vrique, ctiam dixig;: dns 
mid mes&e sc gi ime 

.; 7. Er ts. JNGREDIEBATNA YT. Ps 
OnicrNrs. Oculri &. manifeftiáni . 
mici Chrifli mortem | ipfi machinabangurs 


$4 
- 9" 


Mans Wukeat , kgrawav ura) oso Xj. 
ctc, 7i | Qaviuaciy , ei XdiraüT& ? «eos: 
doxapdpor Srdlvasoo 6 das]iAe Aoc dvaptz 
7r, € aede pal ow ursa, Ald e xj 
T6 usc ddbacia, ^auGasopfpn x? 3 f 
d'oSw al Seserw , wa9' là] drcqdy ac tyuran 
Yéízac, Vror qut gegxnkdt duvdutic, Eg! 


* elzutaj 9j yésara e ao epda vi 3 


viro ny d'updzdpa anjsUecs vla dm 
eur odis esc Cali, — Trinaü Tx 32 cioret 
vlu) dul) dustophra: vito Tf paure; 
x27Vot) leo , wg) dS. (2 eneje vor Sdva- 
Tor TC juErpT las bred iln » 9 arejc ru? 
i Umupouun cedo, 9 need. 
&uiorep sca iría, à iyd €iz, , XUgAE 
Dinzóy us lagu 3 duvio un yn apris oui, 
€. Or xxoroi MOY EXIÜEN. KAKA 
Mo, ] QrirzNorz. Oi Zóeg(ot 72 oui 
€ nud. (legi , no amar lurriy YeroSaréin; 
e ha c Gtrwai 1lu) dozar 39. oben e 
durd , A^. apboc mud. ud ae yel 
xau de. t£. ibugm Yuod zrdy 6 , xo) 
dou Masa c eougAoyertTAf. eimoic di 
thu dla, de dar*p uir dur yg 
rovro, pod üjgeu X9. coieiyoy Guptón TC» xtgu-. 
€i", à) apoya) ,9T8 7r Tec Duro mit 
&urcy d xovG* Dpog di x, pilo Vpiomro, — 

. AeANAZIOT, Míxe4 d 78 nuedr o 
Siys «bi crac; * xa3oMxiC CuxAnCÍae 
€ proxina T eoy oim "Caro? Tg e ix T 
QUrud ax ay apubrven pop li quf. xugiax d. 
alÜesi zo, OU 33, dc mmt x atop, dbi 
dud Q uinc gon] v eipnid ln. QU 23 kpra 
es d appe, MaxaIcs 0 sula 53d rie 
CAPT. anri. Té dj aae 7 dp3éu 
2youdyor Té» mta onpaiol Q. paeunóy. Maza, 
Ji ran uirtram M) T 0 Ova lag, 
piv ta, àv3ct CxEiPOY bep , d'oro 
Xen Gers d) xa quow - Oi esl un, v vu 
y C Kar zi xizenorzxero ror jazix.] 
firirsxórz. Oi dpasci; Y) Ge poi lect 
Xeaca Saas. Guo! xgeraxdua o O' di 
m * Pjae 






IN PSA 
YéJas cizeztptueto LA à id éiy Tdi mouet, 
Q Anóulya à oISatoAaiz- DA di ux- 
slo, d't uh yes üurz voligu, , fg al 
qutAchrruruy Guo xgxiar, — A pub dV ri 
jrrór ad) r0 ro; ré imn. ét ops 
yo, olt €riogdooi, H^ ieu 78 awrip (e 
xd) ^ 75] Yeroe oum gis a owe Ydw -fluó- 
pu Ov udzlo Aa, dido naor evpora.- 
gopsUtr voy xv/guov , 79e xapd ías durd. dvo- 
uias uva nanyionc, OU Toe dÀ xj cemoptbut- 
t Ov, uvicm to 9c l'nz& ua Smrelas 05. 
pO», aM Fai mo vro mi, Dagumuior 
x?! 7ü coiriieot , C Aden Y axpod'oziar Gui 
rém. Ad y T8 "owed df/eho a op, v) 
78 Pam? oC T2 elpmad, 9 xapd ia mua 
dyouias üutd . Cei, xdv Aden » Sempdttra) 
VE. aei dv eipw'), Toi, d Mo e & e. Co- 
dit, xj v5cizo Sw 0 9ibc xol vl. 
í£, KA1 TAP O ANOPQTIOZ THE FIPH. 
NHZ MOr.] OroAarnror. Ov 59 uóror 
ol izBegl uu xameoxiunaór jugi vov Sava(Gr, 
dd 9, 6 uut ugi ad 9v Qu, xz) &- 
yop Varoxeirbodp (O» . xay auosir o 
dy utpi, By £12 d'ÓAY iyuuract. ABAcy 93 2 
dépras vb suoty Ón. ue qopac T mei T- 
zeet diarios y X, 5 TiTipry 78 mubior- 
1» ayoarTauiew 0p8 gg 7rimlew un aaro 
tov. T8G xg; H'onü. d ram9nic o 08 
Taxe (qu, Augieq «290 ro Üroutt durd 
YaxoC6- 5f ipt ydp ut dw dUness si G. 
quT qeooroxiz. uu unQ5, xg) ruo &. 
ian MgU. 
Erzrsior. XZ&Tok wbi T$ luda On 
TÀTo, T5622 35 S eni elpien: l9? ailon- 
TO» 6 l'as , diiisuc wg) auréc c yl 
Aorralv uam 8 awripBy. cipvlus vla) 
iulu) did epa Cus, dod Ep n fond, Qu- 
ew , A x? rir A'xs2ar, inve anout Vred h- 
mp x, &uTa! ójciot Toig Aoiaeis Xerocó^oie 
9j lcuv uiridid'u yaguc divos .. E'arvrci- 
Sec Ai E üpsir 0 gwrip , € dga9c cio 
Urrid'ag YA aur , df To à nxor, OU 
33 Là quesoc ddusdru cda] iuri, 
dX oiog mW li SwAneuG Oupiec Toi; Aoi- 
moi; erogóAoi; ua9aroDinag . d xombr dp 
ajroy cuvrn Tu didaexzAd pnóroy , aM 
€ 58 4 dvysc Spiilii uyaDdpGan , ei 
dej i ó cuip* E30 eiui 0 agro «x 78 
sear£ xara Gc. 
id, Xv AR KYPIE& EAEHZON ME,] 


LMVM XL 767 


Iudas veró ingrediebatur quidem vt videret c4r:- 
ca quz fiebant, & dicebantur in parabolis: lo- 7^ ^47 
quebatur autem vané, quippe non valens illa i44, pro- 
intelle&u comprehendere, propter malitiam ^" " 
quz ipfum exczcabat. Congruit etiam di- /e- 
&um illud omnibus illis qui arcana nuntiant 
heterodoxis, Siue, cüm à Saluatore & Apo- 
ftolorum conuerfatione iam deíciuiffet, vané 
loquebatur , przceptorem Dominum appcl- 
lans, dum cor illius iniquitatem congregaret. 
Hic item egrediens,id eft,à Iefu difciplina de- 
fcifcens, loquebatur in idipfum Phari(zis ad- 
uerfus Saluatorem, & clàm mouebat prodi- 
tionem. Q uin etiam cor praua cogitantis, & 
hzretica comminifcentis, congregat imqui- 
tatem fibi; qui quando acceperit , foras egre- 
ditur, de quibus di&um eft: Ii qwi foris funt Mardi 4, 
in parabolis, Et, Eos qui foris funt. Dcus 
iudicat. 1. 
10. ETENIM HOMO PACIS ME &.] TuEo- 
ponrTI. Non folüm enim inimici mei ma- dens ag 
chinati funt mihi mortem ; fed etiam homo /weplanta- 
qui mecum confüctudinem habebat, & be- "^ 
neuolentíam fimulabat, quique mecum ve- 
fcebatur, dolum,quem continebat, patefecit. 
Dolum enim ca/caneuz nominauit ex tranf- 
latione eorum qui de celeritate contendunr, 
& íuo calcaneo moliuntur, vt concurrens 
impingat fimul & cadat. Hoc ctiam Efau à 
Iacob deceptus dixit: IuJf? vocatum eff no- Gen. 7, 
men eius I2cob: fupplantauit emim me en al- P 
terá vice. Primogenita mea antt. tulit, é 
nunc furripuit beneditlionem mcam, 
EvsEn11. Manifcflé de Iuda hoc dicit. 
Erat enim Iudas homo pacis Saluatoris.cüm 
audiuerit etiam ipfe cum ceteris difcipulis 
Saluatoris: Pacem meam do vobis, Sed in quo Ioan. 14, 
fperaui, inquit; vel,fecundüm Aquilam,cen- zd 
fifus fum , cüm etiam ipfum , » zqué ac cete- Swirl 
ros Ápoftolos, zqualibus donis affecerit. 2 nl 
Confidebat autem ei, & bonam de ipfo fpem Eni le 
habebat Saluator, propter libertatem. Non pefeis 4f- 
fei. 
enim naturà fuà impoffibile erat ipfum falua- 
ri ; ed poterat, fi pariter cum ceteris Apofto- 
lis erudiri voluiffet. Non folüm enim com- 
munem cum przceprore panem fumebat; 
fed illius etiam qui animam nutrit particeps 
extitit. de quo Saluator dixit: Ego fwm panis E 6, 
qui de celo defendi. 
11. Tv AvrEM DoMiN& MISERERE MEI.] 


Os 1- 


1. : Cor. fh 











768 — EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


cATE- OnicrN I5. Mifericordiam & refurrectio- 

m nem non fibi ipli, fed nobis petit, Eft autem 

Cirfa illud Refwfcita me humano more didum; 

pejur- iftud veró Rerribuam ei , fcilicet inimicis, 

uc diuino. Gaudet aucem inimicus de aduerfa- 
rijs fuperatis. Deinde rurfus pro humana con- 
ditione dixit: In boc cognoui,quoniam volui- 
ffi me; fcilicet in. miferendo & refufcitando, 
id eft, dilexiftii. Nam in dile&ione eft omne 
detiderabile; me autem refurgente non gau- 
debit. humanitatis inimicus diabolus , qui 
mortem adducit per peccatum. Vel forté ct- 
iam Iudzos innuit. Illud autem propter ja- 
nocentiam, feu integritatem, humano more 
dictum eft. Porró confirmati fumus in Chri- 
fto, idQu? in confpectu Patris fa&um eft in 
zternum, 

Hrsvcurr. Non quód quia mortem 
ab ipfis (it paffus , vindictam eis referre ve- 
lit, hoc dicit ( ipfe enim crucis tempore 

Lu,:5, dixit, Pater dimitte illis peccatum; ) fed, cüm 
fine perfonarum acceptione & iuftum Patris 
iudicium vidiffet in. homicidas iftos decre- 
tum, idcircó, tamquam qui idem cum Deo 
ac Patre operetur, ait: Ef ego retribuam eis, 
vt camdem in vtrifque operationem declaret. 

-— 5 Nam sez potest , inquit, Filius à fé facere 
quidquam. Que enim viderit Patrem facere, 
bec x Filius fimiliter facit. Voluntatis & 
operationis identitatem — vtriufque — hinc 
oftendens. 

14. BEN Ep 1cTvs Dowiuvs Drvs. ] 
Tusopomntrrr. Meritó poft. cruciatus 
hymnum attulit, docens non modóà homi- 
nem qui prz:dictus eft, fed etiam Deum ante 
fzcula habere naturam. immortalem & in- 
finitam. Illud autem faz, fiat, Aquila qui- 
dem fideliter , fideliter , Symmachus veró 
amen ,amen, «ranltulit. 

Evs£gn11. Vniuerfo Pfalmorum libro 
P quinqua in quinque partes diuifo , prima pars hic 
rei d definit,quz incipit quidem à primo Pfalmo, 
fev — finit veró in hoc qui prz manibus eft. 


Liber P[al- 


mori elim 


firirexorz. Toy Vor C old dydcuow 
uxíiauTu, dA nus diréi, Ei di vo My 
drasnoo ut drleoro optic: Tà QV driamo- 
d'asu &urolc d gd V voit Besic Do mptmc, 
E'myaigei 9i vico eydpon ó 628296 , cir 
mraAuy dySroormvulnegy pn, &à Td rO yrs 
&ri Dia us, iv m Tof Usiey C dyacii- 
cxu y1utécy Tyamyouc 6p dy dr 5 73s 92- 
Anm. Epi di dyagdrr Ó)» w v3 Uin2a- 
[8 à cie dS eprmómmr Ow ixledc , o 4fa- 
oA v, 6 vw 3dvaoo JY diuaprias ima- 
ganytv, H^ 7d ya xg) Tadaiuc alvirmray, 
Kaj vb (uS dà Jf vl duaxias , iri d- 
páarmy , drSeomvonoo ciprray, E fe- 
Bauí3np d à Xeed , xsj viro &i- 
oy 38 svreóc *jobudpoy eic ov asa va. 

Hzrxior. Ot Jfg v) mawS$9a 
T S'dya(oy map &ury) , (Qoo iu- 
qut dy/grrod Sa) 5l) mutezias TWO Quow 
( A'vioc 99 Ojo Cr "md wapa! TE. suu. 
pg, Tlarep dipec auoic vlu) d uapriza]) dox 
iced cl) daesowmi^ntrGr wo] Jwalas 
x&eicw TE "uTe96 tDAem xac lntiopá- 
vl.) voi& paauoroit , TT xau , cic Tul 
Sid sg] mare mavvepyeit , ei. Ka] ds- 
uod 6/00 iu Gi-, f. d'en pias Vr du. 
qoi «là oripydor. O 3 58 duvara Ó ui, 
quai, qoiéir dq aue &dw. d jà (^d vor 
mui:a moir(g TaC(z xs 0 tjoc Gugici soie, 
al) Tav uias wg) TxvTuplar irri Du 
étarest maptumdu, 

id", ETAOTHTOZ KYrP10X O OEOZ. 
Oro^oruTOr. E'uxóémac utri 7u ja» 
Uuvov epegorveyxa , diduioxey oh; w uovon 
d»Sezm Oy 0 eestnrdooudp Oy , dd wa) 
O3 eeoauairi O9 dy As Deor yes 9 67) 22) 
amdomGs, Th d do, uoo , o up 
A z2gc ?rvms epu ax , "rv codec, à d 
Xvuua y Ov, Aul, dulw. 

Ers£Bi0T, Ampnodpne 7 5Awc BíCAu 7D 
aA eic 6 utgkyro aeger uteoc cro a 
eXSayeatera,, doybuluor up Se 78 d 
Aja? uu, Ar] dà eie or A xéiegc. 


ANNOTATIONES CORDERII. 







"OMA Lm 
E 





Aw 


2 x titulo nihil noui cft. Quód aliqui ^ cum Treueto Lotinus meritó nullam illius addi- 

P9 Afi addant, /nrellethus filis Corz,folido — tamenti rationem habendam ducit. Argumen- 
a Ee. caret fundamento, nec congruá ful- — tum autem huius P(almi, quod Paraphrafi prz- 
citur auctoritate, cm nec in Hebrzo — figitur, faris clarum eft , vt ei aliquid addere fu^ 


nec Graeco textu reperiatur; fed nec in Vulgara — peruacancum fucrit. 


editione, autalijs alicuius nocz Píalterijs. Quare 


a. Beatm qui sntellsgit fuper egenum C pan- 


perem.] 


ww 


" vr 
33 


(o 
liti 


[m 


RT 


IN PSALMVM XL 


jd fit em, ] S. Hieron. legit, qwi covitat de paupe- 

br in A rin eit verbum oig voj-hil ad 

Ini P9*. denotat atcentam cogitationem, ftudium , folici- 

P" — tudinem, benignam curam, prouidentiim, con- 

fideratam operam, quam Apollinarius in fua 

isis aen verbo se.xídvras eleganter. expietlit; 

quod (ignificat exactam cum. magna circumipe- 

étione curam: quo fenfu ctiam verbum. inrcils- 

£usquo Vulgata vtitur,exponendum cft.Nam vr 

pro limplici intelligentia , vt fonat, capiatur à 

S. Auguítino & Calliodoro; dum ille quidem de 

Chrifto Doinino fub pauperis. perfona fermo- 

nem cífc exiitimans , fic premit: ( /mrllige 1 eo 

eccultas diuitias , quens pauperem vides, [n eo 

enim (unt omnes tbefaurs [apinte C [cientie 

abjcondui.) Hic ver ita accipit, vt qui clc£mo- 

fynam erogat, non expectet vt pauper multo ru- 

borc fuffutus illam ab eo petat; fed cius indigen- 

tiam intellectu przodoretur. ( Z( 4m qo perenti 

tribuir, inquit Caffiodorus , bonum opu efficit; 

qui vero ta.entem inteligit , beatitmainem fine 

Magna ci- al.qua dubitatione. conquarit, ) Multó tamen 

rape (impliciüs, & lixterz congruenuüs, nec non H&- 

Psi brao (imul & Graco textui conformiüs explica- 

tur, vt idem fit ac prouidere, & curam ac folici- 

tudinem pauperis gerere ex affectu commifera- 

tionis, quem Grzcum verbum euwino inuoluit, 

vu optime S. Ambrof. obíeruauit; qui poftquam 

interrogauit, Qoid efl, Qui imtelisgit f acute fi- 

mul & doctiflimé re(pondet: Qui compatiter: 

panperi,qui haurit euw neceffitates,[cst qwid mals 

snopia adferat andygenti, Cur veró beatus? fub- 

Elm dit conünuó Propheta : n die mala liberabit 

liberatin — ems Doyinus, Dicm malam vocat acerbam ,mo- 

leftam;odiofam , periculo aut clade horribilem, 

hominum generi mctuendam;qualis dies mortis 

auc iudicij confceleratis hominibus effe confue- 

uit, qui, contemptà fanctiflimi Numinis lcge, 

fcíc in mundi & corporis vg mri cupide in- 

urgirauerunt. De vtraque. die interpretantur 

unc locum Patres, & affirmatilfimé Tobias: 

Tob.4, tt. £eémo[yna, inquit, ab omns peccato (y à morie 

liberat , C- non patieimr aninzam ive in tenciras, 

Fiducia magna erit coram [ummo 'Deo elecmo- 

J[yna ommbus facientibus enm. ANoli anertcre fa- 

€iem 14am 4b vllo pauzere: iia emm fict, vi nec 

à te auertatur facies "Domini, Beatus ergo qui 

intelisgit fnper egenum C panperem: in dic mala 

liberabit eum Dominis. Antonoma(ticé dies ma- 

Ja, vt dixi, eft horrenda iudici) dies, in qua libe- 

rabitur qui ad tribunal Chrifti patrocinantem 

habuerit clcémotynam . Lic fenlus huius loci 

genuinus, & omnium fandorum Patrum & 

interpretum antiquorum communi calculo ap- 

probatus ; gc tamen folià (và. impudenuá 

Caluinus ad Grammaticorum ferulas prouocare 

non dubirat, & intolerando fupercilio Arular- 

chum s, iubet vapulare, quód parücipium 

Heb opo jii ( Mur ipi ioo ad 

uod prudens & moderatum de hominibus af- 

liis iudicium fine iudicio imprudenter rc- 

ftringit ) latiori quàm Grammaticz leges ferant, 

figniticatione vlurparint:ó dignum helleboro ca- 

put! quod fibi foli Hebraice lingua intelligen- 

tiam arrogat, S. Hieronymo ccterifque Ecdeliz 

Doctoribus dcrogar. Sed fatis nota per fe eft inc- 

pua harcticorum íuperbia, in folo fenlu (uo 

abundantium, & quidquid cum eo non:conuenit 
Tonwvs L 


769 


dcfpicientium; quam fponte fuá rgentem, & fuo ANNo- 
iplius tumore crepantem & fuitluem , Iefel- TATIo- 
lece velle füperuacaneum fit. Participium enim. Ns con- 
nr mafia, quidquid obganniat Caluinus, prx. 
intentam, prouidam & accuracam cogitationem, Nm 
fludium ac folicitudinem importat, à verbo q- figni 
hoo fiatal , quod, Pagnino in Hebr:ico thefauro 5,,;. 
telte, mtelligere, profpicere , circum]petimm ejje, 
confiderare , & prouidentiam. babere lignihi.at. 
Vt alfuefcamus non negicctim & obiter paupe 
res obliquis, vt pallim heri tolet , oculis afpice- 
re, neque mendicis dumtaxat obuijs ftipem pro- 
ijcere, icd occultorum , quos honeítàs & vere- eruta 
cundia mendicare prohibet, pauperum necctlita- parperum 
tes ftudiofiüs indagare, & pieno aficdtu Iubü-. Hes! ipo 
dicque opportuno luoleuare fatagamus. Hoc p4 Dicsdd 
feníu B Petrus Dan;ianus O pufc.11. cap. 1. lo- 
cum hunc exponitdicens: De quibus vbique non 
manifcfie. fed occmlie pauperibous quanta jit rc- 
tribuo Propheta defignat, cwm aii: Beatus quis 
intclligit fuper egenum c pesperem: [mper pan 
peres qu. pre pannofos , e bwigsolos pera[goe ge- 
antes intclietiin non indigemus, quos vt149€ ma- 
mfesta vifione con[picimns : uper «pjos autem 
pawperes debemus antrin[ecus antelayere , qua- 
rum in fuperficie non poj/nmns mifjeriam presi- 
dere. lítiufmodi ergo milericordiarum. viro 
B. Dauid bcné precatur fubdens: 
3. Dominis confermet ewm, C^ viuificet eum, 
&c. ] Hzc Symmachus in futuro effert, evasze 
durrir, X, veis 974 durer , Xj paxxdtnci 552a, quomodo 
feré S. Hieron. verc, ewjlodses eum , G7 viij 
cabit eum C" beatus erit in terra.Proquo S. Am- 
brof. legit, & vimaficet eum , €? beatam faciat 
EH, C7 emundet im terra vitam eis. Nec mul- 
to aliter habec Pfaltetium Romanum. Additur: 
Et non tradeteum in manus inimicorum eie, Ita 
legit enam S. Chrylolft. &« 6g, 1n manm ,cum 
D. Hieron. Ambrofio alijtque. Vulgatus vero 
interpres cum. Hebrzo habet m amnmam. Vbi Deme eu- 
Varablus tradeic in animam no«at clie. hebrai- rae maxi- 
(mum, & idem eíe quod emn aliene li- ""^m gerit 
bidini, & improbiilimz voluntati. Vtraque ex- M" 
plicatio oftendit curam maximam & prouiden- : 
tiam diuinz. voluntatis in liberalitfimis homini- 
bus tuendis atque roborandis , qui demigrant ex 
hac vita, & vltimo in agone belligerant. Quibus 
epinicium mihi canere videtur. Eccleíiaiticus, 
cum de clcémofyna ira lcquitur: Hec pro te ex-. Eccli.15, 
orabit ab omni malo , (uper [ctum porentui , C 15. 
[nper lanceam aduer [us inimicum tnum pugna- 
bit. Hoc pnutlegium eftelcéimolynz maximum, Mors rran- 
quód eo tempore, quo multiabicdi & debilitat sa viri 
prope infaniunt, cum dolor vrget , vellicat con-. mierser- 
Ícientia,da mon furens infolenti audacia baccha- "^ 
tur; pij & mifericordes ferenà menre, incredibi- 
li lxtitià perfunduntur,& Dei folanus przfidium 
excipiunt, Nam mifcricordia impenía pauperi- 
bus tum ipfis vires fuggerit, atque facit, vr, pul- 
fis Erebi monttris atque fuperatis , victrices co- 
rum animiz illo € certamine defcendant,. Neque 
(c ad ignotasire oras purant , atque ad lemurum 
infamtum focietatem, fed ad pauiis humaniflimi 
complexum, & paratz gloria communionem, 
Sciunt enim fandi Numinis pollicitationem, 
qua feq. verfu exprimitur: 
4. "Dominus opem ferat sli [mper letinm do- 
lors euim, :).S. Hieron, vertit, Dominis confor— 
: Eccce tabit 


770 


ANuo- Pbit eum ingleUo infirmitati. Tunc nimirum 
1A T10- aderit Deusimitni con(olarione perfundens ani- 
NES con- mum milericocdem , & robur vimque infpirans 
'PERII. ad tolerandem zgritudinem , & dzmonem (fu- 
Dew fola. perandum. Paraphraftes Chaldzus ait. Deum 
fnr viros appariturum d, id Ícttum mfirmitatis ein ; ore 
sire videlicet amico humaniffimi genitoris, qui me- 
be ce affi 00m leuet, ac luctancem cum doloribus animum 
Wie, — incredibili fuauitate compleat, vt non. tam di- 
reffus ille ab hac vitx, quàm initium gloriolz 
Felicitatis elle videatur, Pij Vatis oragulum his 
verbis Petcus Chryfologus Serm. 14. illuftrat: /n 
die mala illi Dens liberator affiffet , qui à malis 
pauperem liberarit. In angu[lys ilum clamantem 
andit, qui pauperem, cum clamaret , andsmnt, 
INon videbit duin malum, quy dies bonos babere 
pauperem fecit, &c. Sic ille. Appolité autem opis 
modum in cadem mctaphorà hzrens adiunxit: 
Vnuer [um fFratum eis. ver[aita im infirmitate 
eius. Quod niciram,ex S. Ambrofij & Chry- 
foftom: (encentia, Dcus zgrotum , aut aliter af- 
flictum, ijs contulaonibus permulceat, ac Ii ei 
lectulum fterneiet mollilimum. Sicut quando- 
que principes feminz ancillantur zgroris non 
lie fuaut miicrationis affectu; fic Chriftus Do- 
minus, fic Mater cius, fic Angelus cuftos , fin- 
galare patrocinium gerunt hominis , aut morbo 
aut alià quauis calamitate prefli; modó nr qui fe 
dignos prarftent czlefti hoc patrocinio. 


Ceterüm ex ijs quz ad quatuor huius Pfalmi * 


veríiculos iam explicatos dicta funt, cum Hugo- 
$e bos. ne & Alenfi collige fex bona quz fuper egenum 


ie & pauperem intelligenti promittuntur. Primum 
quasar, Cl bonum vitz zteinz,quod omnium malorum 


remodonem & bonorum omnium cumulum 
comple&itur, Secundum, gratia conferuans,quz 
fignificatur iftis verbis: Co»ferwet eum. Tertium, 
gratia viuificans, de qua addit: Ez vimificer ewm. 
Quartum , gratia con(ummans : Beatum faciat 
enm in terra. Quintum, defenífio contra dzmo- 
nis impugnationes, de qua fubdit : ZN en radar 
tum in Animam inimicorum eins. Scxtum, libera- 
tio à peccatis qux proueniunt ex corruptione 
carnis: Opens ferat ills (uper letum dolori; esu, 
&c. Hzc eadem tribuuntur operibus mifericor- 
dix hoc verfu expreffis, 

Uifito, poto, cibo, redimo, tego, collige, conde. 
Coníeruatur qui tegic: viuiicatur qui cibat, po- 
tatque: beatus fit qui vifirar: non traditur in 
manus inimicorum qui redimit : opem fencit 
fuper lectum doloris qui colligit : vaiuer(um 

: ftratum verfatur in infirmitate, fanitatem refti- 
t Tim-4 tuendo ci qui condit. Reuerà pietas promu[fionem 
; babet vite qua nunc cit C futura. 

j. Sana ammam mtam ,quia peccami tibi, ) 
Symmachus, 7, 6 Suagris ew , etiamfi peccams tibi, 
Coniunétio quia ( inquit Ianfenius ) cauffam red. 
dit quare fanari petat; verum ratio quam reddic 

Qe fenfu e(t 1mpetfeda. Addendum eft enim, 7rccani 
ir nbi, c obid eger fatIu (um. Aut vis facienda 
quia picta. | pronomine rsb;, & intelligendum cum redde- 
vits rc rarionem, quare à Dco fanari s vt fit Ícn- 
fus:Tu fana, quia tibi peccaui , hoc eft, te meis 
peccatis ita offendi, vt à te hoc morbo fim cafti- 
gatus: proinde tu folus es qui me fanare potes, 
fecundum quem fenfum per. amimam fynecdo- 
chicé accipiendus eft totus homo , & intelligen- 
dum, eum non peierc folüm fanitatem fpiritalem 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


mentis, quemadmodum plerique intelligunt, fed 
totius hominis,in anima fcilicet & corpore, Cc- 

terim hic maxim notanda eft illa cauffalis quia 
peccasmi ubi, Videtur enim Propheta fao quafi 

ture falutem expoícere, quód peccauerit. Tali- 

báíne hoftijs promeretur Deus? Abfit. Quid 

ergo fuerit illum peccato innixum veniam poltu- 

lare? Reípondet S. Auguft. egregiam hanc Da- 

uidis confeflionem effe, nullis ambagibus, nul- 

lis excufationibus factam , vt fc Dco. mifericor- 

de & benigniflimo condonarore oftendat indi- 
gere ; ac i diceret: [m fattis meis (funt verba 

S. Auguftini ad hunc locum ) in peccatis meis 

mon accufo fortunam: non dico, Hoc sm fecit fa- 

rum; non dico, Adnlterum me fecit Venns, Cr la- 
tronem me fecit Mars, C auarum me fecit Sa- 
turnu: Ego dixi, Domine,m ferere mei: (ana ani- 

mam mcam, quoniam peceaus tibi. Sicillc. Bene 
quidem. Media enim fcientiam commendat,qui 
agritudinem (uam aggrauat ; benignioremQue 
remifforem oftendic , qui maius debitum confi- 

tetur. Sed *cur. podiüs ribi quàm : re dixi? Curdiserg 
Certé fi. Grammaticam contulas, refpondebit Pers pee- 
datiuo nos figillaim vti ad cam perfonam fi- ER. 
gnificandam , cui damnum lucrümve aliquod 
obuenerit: & veró cüm nullum ex noftris pec- 

caris Deo poffit contingere detrimentum , lobo 
fapienter atteftante: 55. peccawerss , quid nocebis Iob ss,€. 
ti? non abs re dici poffe crediderit nonnemo ali- 

quod Deo lucrum ex noftris peccatis , quorum 

veré penitemus, fi Dauidis locutio fubfiflat,ne- 
ceffarià ratione contingere. Quód fi hzc fenía, 
caftigatis verbis, & modefto cautoque loquendi 

genere dixeris, nonormnino inficias ibimus, imà 

tuz cogitationis bonum fideiufforem. dabimus 
Stephanum Cantuarienfem in A llegorijs Tilma- 

ni ad cap. 31. Deureron. fimilem locutionem 
Moy(is , Pescauerunt es , ic prementis : Zf/isd pear, ys, 
efl peccare Deo, aliud non peccare, C alind pec- j. 

care in Deum. Dupliciter peccat quis Deo, sd eft 

ad bonorem Dei , con[ccmtime fcilscet per gloriam 
sgnofcends, quia ex peccato fequitur (ape contri- 

tio, ex contritione remifio, qua eff gloria Dai: 

vnde, Tibi foli peccami ; item , Da gloriam. Deo. fal. qo. 
Fel peccat quis Deo per curam : quia qui peccat, lo. 7,» 
eure Dei fe [nbdit, quá ab eo falutem fperat, ita 
Stephanus. Opportune ergo Dauid ait: "Domine 
mijerere mes, [ana animam meam, quia peccaua 

tibi , quód gregi fcilicet laus, illuftrifque glo- 

ría, ex grauillimz iniquitatis mez remitlione tibi 
Domine obiingat.Quo refero fignatiffimum dif- 
crimen, quod inter iuftorum & impiorum cafus 

fiue lapfus intercedit; dum impij in. Scriptura 
retroríum, iufti verà in faciem tamquam adora- 

bundi cadere dicuntur , pulchram Deo hono- 

rem , & cgregiam laudem, per ignofcendi glo- 

riam dantes. 

6. Immnci me dixerunt mala mibi, ) Sym- 
machus, «i is, de me. Hunc verfum de Chri- Frwfrà 
fto exponit Ambrof. cuius nomen infliétá mor- Iu Chr 
te delere conati funt Scribz & Phari(zi , fed ca- /* «7 
men irrito conatu , celebre magis reddiderunt; pur iol 
adeo vt euam Dauidi licuerit dicere: AMemores. Pl, 44, 
€THMhE nomunu 1$ in generatione C generatio 10. : 
nem, Addit etiam illud Cantici : Oleum cffu(um C30 b 
momen tuum. Scd audi quid addat fponía : /4rà 
adole(centula dilexerunt te mimis, ld cít extin- 
guere conati nomen tuum hoftes , incrementum 


cclebri- 


x4$34 


M mom Él oc 


- 


—o-— ^ o ^ C e o. 6n 


Quantum 
man 
mein 
e Í«fp- 
dw. 


IN. PSALMV'M 


clebritatis nomini tuo addiderunt. Verba S. Am- 
brofij fant haec: /mmici mei dixerunt mala mibi, 


quando morietur. C persi nomen eius? Amen- 7 


tei, qui vite audorem mori poffe credcbant; fed 
vora eorum Ecclefia deftruebat, credens quod ei- 
iam mortuus (ccundum corporis condirionem, 
fuum nomen. anzeret; c ideo p(allebat ex dicens: 
AM emor ero nománis tui in omni generatione e 
generationem. Repetebat : Vnguentum exinam- 
tum cff nomen tiam. 

3. Et ff ingrediecbatur.] Grace, d, et &ovmtda- 
m. À multis libris Gracis abeft illud «4; neque 
agnofcitur à S. Ambrofio & Auguftino,qui ha- 
bent , &- ingredicbantwr. vt viderent ; S. Hic 
ron. tamen ad Suniam teftatur hoc manifeftif- 
fime, & in Hebrxo, & apud Septuag. & omnes 
interpretes elle, & habetur etiam in Vulg;ta; 
Aquila, iZriaBy mi iP&i», 6l »«xíre Symmachus, 
) dowylutQ- mxewkzas udrcud MAG. quz ita 
eré it S. Hieron. c fi venerit vt vifiter, 

vana loquetur. Ceterüm id quod fequitur , Cor 
eii in multis codicibus Graecis & Latinis con- 
iungitur cum przcedentibus; in multis alijs cum 
fubicquentibus: & ita. teftatur S. Ambrof. fe 
inucnitle diftinetum in Grecis codicibus , qho- 
modo etiam in Paraphrafi (uperiüs habetur. Hu- 
gode S. Vidore locam hunc pulchré exponit 
de malo curiorititis & vanz. fufpicionis , dicens: 
cM agnum ma'um eib curiofita: ; feque à vitio 
alienum c(fe non idw ar, quij uie animum (num 
ad (w(picioneim fcis anclinat, Neque emm alie- 
m peccati fu[peckus cor esia vreret , fí mon. grins 
em[dem peccat affetus in eo radicaffet. 1mjlo 
ergo sudicio, dum ex [ui cordis pramitate. falfam 
de alio fw [picionem colligit, per camdem fs exif- 
mationem in affetbum pramtatis amplius acccn- 
dit: C snde veraciter mens eius corrumpitur, 
vnde fallaciter aliena. atio infimulatur, *Pro- 
[tzr quod P(almifla contra. ein(modi loquens, di- 
en: Et ft ingredicbatur vt videret, vana loque- 
batur. Curiofm etcnim quifque tunc quaji ad vi- 
dendum ingreditur, quando alicnum. (ecretum 
fagaci flndio per (cruratur. Vana loquitur ; quia 
vr minus fn feti effe poffit, €os a quibue cauers 
nou vult, fc diligere fingit. Deinde iniquitatem 
congregat: quia cum libere admi[fm fuerit, quid- 
quid € inuenire potefl , frawdwlenter 
sn corde [(uocoacernar, Congrtgat autem panla- 
tim minima , vt poft longum (ilentimm cunila fi- 
mul obictla plus noceant, qua. miuus. opsnion:m 
laderent , fi per fe fingula prolata fuiffet. Scd 
quia hoc non corrctlionis, fed lefionts affcélu im- 
4i operarur, fibs potis nocitura colligit : quia, 
Jicut dilum cit, Vnde aliena athio fallaciter per 
snfamiam obfw[catur , nde. veraciter mens eins 
per nequatiam contabejcit, 

9. Verbum iniquum con(htwerunt aduerfum 
f^t] In. Hebrzo eft i3 pus yi*3021 denar 
belyahbal tar (ak bo, id c(t , veri um Belial fuum 
efl im ewm. N bi per Belial diabolus intcll:gitur. 
q. d. Propofuerunt & firmauerunt in animo fuo 
confilia peffima , quorum diabolus erat auctor, 
vel qualia diabolus cóftitucrat. Symmachus ver- 
Ut, Aber p avouf)- GuxivuTe indo aui, fermo ini- 
quus effufus ejl intra cos: quod S. Hicron. tran- 
tulit, verbum impietatis infundebant fibi , Chal- 

zushabet, verbum peruer[um € improbum 
effundet in (cip fum; ac fi verba potiüs in fe ma- 
Toxvs L 


XL. 771 
lignus contorqueat, quibus alios impetit. Sic 
enim víuuenit, vt qui verbis & maledictis noce- 
re alijs centat, nocca fibi priüs , & maledicus & 
calumni «tor audiat. 

Isip£M. N»oquid qui dormit nón adij- 
eier vt re[urgat? ] Aquila, O'comgedy 6 mestices 
Té dvacuras, qui dormierit, non addet vt refurgat? 
Quomodo fcré $. Hieron. interpretatur ; Sym- 
machus reddit, dj maar Vx Vmracievran, C^ cum 
ceciderit, non rc[aryct. Latini fere agii. pa 
nem in osito pofitum intelligunt prolatam 
in pertona eRfs qui ii Pfalmo loquitur , Chrlfti 
fcilicet, vel Dauidis; & ad eam relpondendum 
efle afhrmatiué, vt tentus. verficuli tocius. fit 
ciufmodi, ac fi dicat: Inimici mei fa&tá conípi- 
raiione ftatuerunt me perdere ac penitus delere, 
Verüm, numquid ego , qui iam in letulo agri- 
tudinis mez dorinio (quantum ad Dauidem aut 
qui dormiam moras fomnum in (epulchro (quà- 
tum ad Chriitum ) nonamplids refurgam? quo 
feníu Lcb ait: Psecafne mortuus bomo rur(ns vi- 
wet? ld eft, omnino viuet & refurget; vnde mox 
fubdit fe diem immutationis feu. returrectionis 
przftolari, dicens: £xpeto donec vemat immu- 
tatio mea. 1n. Hebrzo tamen textu. nouat Ianfe- 
nius, vbi hec uftecrogatio inimicis Chrifti aut 
Dauidis tribuitur, negandi potiàs vim obünct. 
Sratuunt enim Deum proríus infeftum effe Da- 
uidi, & forc implacabilein , quia tam atrocitec 
eum puniat; fic vt fpem omnem fortunz. mclio- 
ris illi penitus przcidant his verbis : No» ad;- 
estt vt refnrgar. 

10. Étemm bomo paci mea.) S. Hieron. 
vertit, bomo pacificus mens; Symmachus, 4:8,e— 
"T G- $c eipirdoskr ant, qui enc agebat. mecum. 
Similis (ententia cft in alio Pfalmo , vbi dicitur: 
Quoniam [i zpnimicus meus maledixijjet mibi, [w[- 
nnuifem vtique s C. [i is qui oderat me , fuper 
mc magna lccutus fmiffet , ab[condiffem me forfi- 
tan ab £o, T n vero bomo vuammo , dux mei, 
C notus meii , &c. Vbi vnanimi, Grace levv- 
x9 ,à Symmacho diciiur ópérperQ- jj eunilus uv, 
X ymcuG-: eorumdem morum , C familiaris 
meu, G- notut. Stylo Hebrzo vir pacs dicitur 
pro amico, cum quo pacifice & humaniffimé fa- 
miliariflimeque viuitur. De Abfalomo loquimur, 
ad cuius nomen alludit. Abfalom enim (ignifi-- 
cat paris pacem , qui omni ture tanto genuoii 
conciliare pacem debuit,& reuerentis animi con4 
cordiam retinere; fed ambidofus & vecors iuue- 
nis patris palatium, vrbem , imperium , furore, 
bello & defolatione compleuit. In quo fuit Iuda 
cfhigies, vt Seruator mund! docuir, quiin Euan- 
gcdlio propheticum hoc dictum ad proditorem 
retulit, qui magnificauit fuper magiftrüm. fup- 
plancationem: vcl, vteft in Hebrao, magni ficawst 
fuper elisa calcancum; hoc cit, (ublato velu- 
ti pede, calce illum petiuit, qua: ingradflimi & 
impudenutlimi imago eít. Hunc inter Chriftia- 
nos imitantur dulcitlimz pacis inimici & con- 
turbatores,cüm homines pacis effe debeant.Quo 
loco memini Abdiz, qui veluti leflum canit , ob 
corum calamitatem , qui fidem & concordiam 
maculant, & humano generi funt molefti .. ir; 
faderi tni slufernnt tibisinmaimerunt adwer (um 
tt viri pacis t4: qui comedunt tecum , poncnt 
infidias [wbtev te. Vbi oculos fuos intendens v(- 
que in legem grati , myfticam meníam intue- 
Ececc a tur; 


* 


ANNOQOs 
TATI1O- 
NES COR* 
DERI, 


Iob 14,14. 


Homo paris 
pro quo ac- 
ciptaiur, 


Plal. $4, 
13. 


Abfalom 
p4:ir» pa- 


cem [igai- 
LITT 


ge ty- 


pam inda. 


Abdiz v.7. 


772 


ANNO- turdé qua illi, quibus fas & proprium e(t edere, 
T AT I10- cüm viri faxderis atque pacis effe deberent, illu- 
NES COR- dunt alijs, eofdemque odio profequuntur. Pul- 
DEAIL chré locum hunc expendit S. Ambrofius, & 
in primis illa verba, [m qwo fperasi, fic premit: 
Numquid iqnorawir proditorem. (ui futurum,de 
Ioan. 1:3, qwo ante predixit, Vnus ex vobis metradet (boc 
dus raris. 100 dicebat de Inda, fict. fcriptum. ejl in 
A rfi Enangelio.) Non vtique, fed quo amplins con— 
dicarurig  demnaret eum,de fide eims [peralfe fe dixit. Aqui- 
Inda [p- — a Confifus eram dixit : serus, - m (on- 
vafe. fidebam. Plus enim grauamme em quo pluri- 
mnm [pei vel fiducia babuife nos dicimus,ji poft - 
ea [pem nojIram opumwunemque destituit, Simul 
oflendit quanta. vis diuine — fanilificationis fit, 
qua excludat malitiam, GÀ depramatum emendet 
angenium, fi forma propofits melioris accedat. Et 
polt pauca: /deà ergo ferafe fe dicit , quia sure 
prafumpf[crit , vt e/dpoilelus [uperiora depone- 
ret, anteriora. fcquereiur : C qui fantisficands 
alios munus acceperat, spfe in fe [anthitatis gra- 
tiam cu[lodiret , C finceritatis inbareret ofhcus. 
Deinde momentis, vti par cft, fuis ponderat illa 
verba, Qui edebat panes meos ; vt indicet credi 
vix poffe, vt homo qui Eucharilliam degutta(- 
fet, ad tantum fcelus prolaberefhr. Q sid cif, in- 
quit, qwod addit, Panes meos? Potuit dicere, Qui. 
edebat panes mecum;nifi illam sntclligas,qua [pe- 
cialis efl Chrifli, boc ejl verbi celeflzs alumomam. 
Maximum. Sic ille, Vbi pulchré premit illa verba panes 
Piiculum wies; Scilicet ille cum Chrifto panem mandu- 
4s /^f** cba qui Chrifti men(z afüdebar, qui fimul 
cum illo communis particeps erat panis; at verà 
ille panes Chrifti proprié manducauerat , quan- 
do cum alijs Apoftolis in vltima Cana Eucha- 
riftiam fumpferat, qui panis cft Chrifti ; vel, vc 
veriüs dicam, ipfe Chriftus. Ergo non tam vitio 
datur Iudz, quod, cüm effet ditcipulus & Apo- 
ftolus Chrifti, & cüm Chriítus eum pauerit, & 
menfa focium habuerit, nihilominàs magiftrum 
prodiderit; quàm quód cüm Euchariftiá paítus 
effer, tantum facinus mente conceperit & opere 
expleuerit. Tantum. enim bonum eft Euchari- 
ftia, vt vel. Dci fidem excedere videatur , eum 
qui illam fumpfit, poffe ad iniquitatem & fagi- 
tum defle&ere, Quamobrem non otiose addi- 
tur, eMagnificamit [uper me [umpplantationem; 
vel, vt S. Ambrofius legit , ampliawit, Sunt 
enim aliqua pecccata leuia, quz quidem non 
multam malitiz imporzanr, vel facile veniam af- 
fcquuntur; fed qui indigné ad Ven. Euchari- 
ftiam accedit, crimen magnificat , fiue ampliat: 
quia maximum hoc eft piaculum ; & dithcile 
veniam affcquitur. 

11, T'u entem Domine miferere mei , € re- 
fujcita me; & retribuam cii. ] De Iudzis, à qui- 
bus vin&us, fagellatus, irrifus & crucifixus 
fuit, fermo eft. Igitur, ó Pater, inquit, Filium 
ruum quem tibi percmerunt , viuum tu à mor- 
] te, eloriofum ab iniurijs excitabis , vt debitam 

Eres pollic,ft velir,de facrilegis vindictam fumere. Et 
dasrü vin- quznam iufta vliio tam impiz tam barbare 
dicam fieri. gentis? Num,dchifcente víque ad inferos tellu- 
pr ^lidMÀ. rc, vniuería Iudeorum gens vt abforbeatur? Id 
— 'm- proríus cuenturum expetabat diabolus: at con- 
pue sand trà cuenir, Vnde (abdir 
fo fmit 11. [n boc ries quoniam voluifli me:quo- 
miam non gaudebit inmimicui fuper me, ] In hoc 


Philip. 5, 
1j. 


cart. 


EXPOSITIO .PATRVM GRAECORVM 


videlicet, ó Parer, me hominem tuà. profecutus 
beneuolentià inimicum fefellifti: fruftratus ille 
fuà fpe, nullamin me impatientiz atquc vltricis 
irz vel tenuem vmbram videbit. Hoc enim fen. 
(íu verba Domini per Píalmiftam fic explicat 
S. Chryfoft. dicens: Exiflimabat diabolus, quod 
etiam fi Chrislus mundum: per crucem [erualfet; 
at cos quidem certe qui ip[um erucifixerant per- 
deret: slle autem non perdidit ; fed. etiam eorum 
aliquos. Ecclefia primitiae acquifiuis , Sic ille. 
Cüm enim diabolus redemptionem mundi per 
crucem & mortem. Chrifti non potuiífet impe- 
dire, ac fuam tamen aliqua ex parte malitiam fa- 
tiaffec, (i per aliquam faltem in Chrifto impa- 
tientiam, pédibus falutare quod. nunc habe- 
mus exemplum patientiz aliquo modo impediro 
valuiffet, & vindictam de inimicis in Chrifto 
nobis imitandam obtrudere potuiffet. Igitur 
Chriftus accepid fuper inimicos poteftate , vt il- 
lorum & patriam & gentem vniuerfam funditus 
eucrteret ; Ícruauit tamen ad exemplum patien- 
tz ex illa plurimos , quos in fuam adlegit Ec- 
clefiam ; & ex illa gente. Apoftolos conftituit 
principes fuperomnem terram. Non ergojnquit, 
gaBdebit nimicus mens (uper. me ; (cu , vt alij 
atque alij vertunt, Ao» swbslabit, (eu, mon clan- 

et,in morem triumphantium:(eu, Non sn (ulta 
[^ aut, non clamabit pre gaudio. 

14. Fiat, fiat. ) Grzcé, Jer, 5jporn. In He- 
brzo cft tow qp Amen, C amen ; quomodo 
Symmachus & S. Hieron. transferunt. Duobus 
autem modis hoc nomen ab Hebrzis fumitur. 
Primó quidem tamquam fubftantiuum mafcu- Qua vi, 
linum, quod firmitatem flabilitatemáme fignifi- [gqmfcuis 
cet; & quia veritate nihil firmius, ad illamip(am C */ss 
fignificandam trásfertur. Hanc ob cauffam Chri- tre; 
ftus (n vy men in Scriptura vocarur 24men, 
iuxta illud Apocalyp. Hec dicit /4£men , te[lis fi- Apoc. y, 
delis c c "Á veritas ipía & de "M 
ipfa. Secundó fumitur aducibiier, & ignifi- 
cat vere , aut versm, vt SS. Patres annotant;& 
multipliciter accipitur: interdum enim cft aduer- 
bium imperantis, interdum precantis , interdum 
confirmantis, vt S. Ambrof. hic annotauit,& in 
exemplis oftendit; longé tamen frequentiflimà 
vfurpatur ad certitudinem, firmitatem. ac veri- 
tatem alicuius rei ftabiliendam, inculcandam & 
confirmandam, adcó vt etiam iuramenti vim ha- 
bcat, eiuíque vicem fuppleat. Vnde S. Chryfoft, 
hom.10. in Marcum, expendens illud quod di- 
cit Chriftus, efmen dico vobis: Imrat, inquit, 
Chrifli. Quos enim in. veteri telamento dici- 
tur , Vino ego dicit Dominns ; in nouo dicitur, 
"Amen, id e(l. vere, &c. folet autem potiffimüm 
Chriftus in rerum arcanarum & difhcilium a(— 
fcueratione adbibere , ad plenam ijs fidem ad- 
ftraendam. Quomodo ctiam hoc loco famitur, 

& adhibetur velut figillum eorum qur dicun- 
tur. Tunc enim literis plena. vndique fides ad- 
hibetur, cüm Rex figillo fuo eas munit. Hic ita- Sisqul 
quc finitur liber primus Pfalmorum; qui, vti & £/aimev 
quatuor reliqui, finem & diuifionem fuam, Hic- 
ronymo tefte, fumit à geminata voce e^fgsen, ria 
A men , m obfignatur: folet énim. hzc vocula 
fiue fimplex, (iue gemina, effe nota. conclufio- 
num, & fignaculum precationum , vt orationis 
Dominice Matth. 6. 

Thalmudici malunt diuifionem fumptam ex 


Moylis 


YtYtS 


»** 
e 





Quinque 


IN PSALMVM XLI. 


Moyfis imitatione: vt Moyfes totam diuinam le- 


irri P [4l.- gem quinque libris complexus eft prosá oratio- 
py? V9" ne, fic Dauid versá & metricá ; vt credendis & 


gionem ba- 


bini (en 
perio 
mm, 


agendis laudanda canendaque refponderenr, 1l- 
lud eft quod Do&ores vulgó aiunt Pfalmoscon- 
tinere toram facram Scripturam per modum di- 
vinz laudis. 

His addit Genebrardus, Píalmos videri in 
quinque libros diftriburos ex argumento quin- 
tuplici & diuerfitate an&torum, cm aliqua cffet 
notabilis mutatio, Primus cnim liber eft de rebus 
triftibus & aducríis; & vni Dauidi tribuitur, 
Sccundus,dc rebus latis; & magna ex parte in- 


773 
Ícribirur fllijs Core. Tertio repetuntur res tri- 
ftes & aducr(z per Afaph cantorem & paucos 
alios; vt Quarto iterüm fuccedant. res lztr, per 


PARA- 
PHRA-— 
$15 PA- 


diuerfos (imiliter cantores decanratz. Quintus Tgvx. 


feré vni rurfus Dauidi infcribitur , atque om- 
nium maximus eft, mixtum habens argumen- 
tum; vt nunc contineat preces, nunc laudes,mo- 
dà querimonias, modó gratiarum actiones ; in- 
terdum fic de rebus lztis, interdum de crucibus 
& adueríis, &c. Primus autem liber finitur hoc 
Píalmo ; Secundus, feptuagefimo primo ; Ter- 
tius, o&ogefimo o&auo; Quartus , centefimo 
quinto; Q uintus, centefimo quinquagefimo, 


IN PSALMVM XLI ARGVMENTVM. 


d. Eig v TÉACP , eic cuia 
(ois uoig Kopf. 


1. In finem, in intelle&um fi- 


lijs Core. 


H' Éivyepth owusir] , Un 6n à dax- — Titulus declarat P(almum bunc. beati Daui- 


ph (Git qois Kopt , 58 jzxaeíu AaCid, 
£Y Jol £V Var iipyor Tot, WG1 4a uada, 
aii a v. pydray Vind eA , cic dido) 
6 da^u c3 T9 haCÀ . E'a Ji ex 
«vescurmu T] à» BaCuAdm EonSvpdr- 
quy ideiy mà oméia , wg) C-oaygrTy 
imartA Scy elc l'egueuAMA , Bon uyhiun 
idc oietxaum. H* cb) gale xg) M9 
xogs aly uaAwuoiay civit Tero, T Tedaiay 
VUrac , wg) eic 7r ra Ti $9 n dfaanoegr. 
Kaj ire auviatot di To àvrd ui^Worn 
soCiv ,dvany wgicic eic muita ci psraj" eic à 
TA di, ivrel. D méicon yedvos và 
At)ó fpa TÍA O)* ind Gaptr, 


dis datum effe filijs Core. Hi autem erant 


cantores [iue Pfalmodi , quy inflrumentis "t 


ludebant ,quibus à "Dauide traditus eft bic 
Pfalmus. Efl autem ex per onaeorum qui 


dn Babylone. de[iderabant 4 ion reutfc- 


re, (9 rogabant redire Ierofolymams cu- 
ius memoria ipfos exurebat. Vel cvltimam 
illam , longamqQue gentis Iudaice captiui- 
tatem , «9 in omnes gentes. difperfionem 
in[inuat.Et quoniam bec sntelle&furo opus 
eft intelle&iunece[Jario P (almus bic diéfus 
eff in intelle&um ; in hinem veró, quia 
poft longiffimam temporis feriem e4 que 
bíc ditfa [unt finem acceperunt. 


PARAPHRASIS. 


AREPE £adO" dm (c mlac 
* Ty Uca, Tus c) h- 
zrolà 9 Npvyyh uoo eee m8 9 3e5c. 

BuAera, cizréir, Un dap vopdp v6 (doy 
"E(? cw Quatuc , TETO xd) 0) "Bero cepupt- 
cuc 7rd trc, Eon uui T oru Tp]. d'yicn, 
e£ dy psruraenc ijpüplao . Ka] Eanplilom 
i repe, vod: 

y . Eurer si Nus us aveo; 
3» Si ey isrvey vy LG 

Elm ipumLan ví qo 4H 8v, Q ri eR; 
Vin9uulac vo ip Ga 29r, Vra yl 

TIore zo C PATET Tu t262- 
CU f 369); 





VN resroy &)hmro9á à io 






SP VEMADMODVY M- defide- 
] 


lL rat ceruus ad fontes a- 
Z3 quarum: ita defideratani- 






ma mea ad te Deus. 


Vult dicere: Id. quod illud anime] ex 


natura patitur , hoc ego patior ex volunta- 
te , dum loca illa fan&a defidero, à quibus P** 


exul fadus fum. Er permanens in figura, 
fubiungit: 


3. Sitiuit anima mea ad Deum 


fortem viuum: 


Deinde explicans qualis fit illa Gris, & 


quantus fit exceffus defiderij, fubdit: 


Quando veniam & apparebo 


ante faciem Dei? 


Eccesg 5 Id 


Fili Cere 





Velut cer- 
wa finire 


debernua 


PARA-— 
PHRA- 
SIS PA— 
TRVM- 
Olim fo- 
lürn lero- 
folymu co- 
lebutur 
Dew. 


* Vulgata 
panes 


* Vulgata 
fonus epu- 


lantis, 


Sela (pe: in 
Dtum v«- 
7A cenfola- 
tie. 


774 EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


' Id eft, defidero videre tempus illud , quo 
reuertir. Ierofoülymam , vbi templum eft, 
& Dcus adoratur; vt & ego przíens com- 
paream. coram. Deo. Nam opinabantur 


lerofolymis  folàm Deum  vei&  hibi- 
tare. 


4. Fuerunt mihi lacrymz mex 
* panis die ac nocte: 

Et tantum, inquit, erat in me defiderium 
redeundi, adeojue mihi deáderium illud 
fuaue accidebat , ficut fuauis eft panis efu- 
rienti, 

Dum dicitur mihi quotidic: Vbi 
eft Deus tuus? 

Nam inimicorum , inquit , exprobratio- 
nes defiderium meum magis accenderunt ; 
& qui dicebant, non effe mihi Dcum adiu- 
torem , illi mihi maius dcfiderium addebant 
auxilium tuum videndi. 

$. Hzc recordatus fum, & effu- 
diin meanimam meam: 

Reuoluebam enim , inquit, mecum loca 
fan&ta;populum, cultum & celebritatem quz 
ibi crat, & vel fola recordatio etiam defide- 
rium meum eloquebatur. 


Quoniam tranfibo in locum ta- 
bernaculi admirabilis, vfque ad 
domum Dci; 

Quomodo, inquit, ibam vfque ad ta- 
bernaculum Dci, quod eft admirabile ; intel- 
ligit autem templum, 

In voce exultationis, & confcf- 
fionis,* foni feftum celebrantis. 

Huius etiam , inquit , recordabar, 
quód in templo exiftens  audiuerim 
voces ills  admirabiles confitentium , 
& gratias agentium , &  feítum celebran- 
tium. 

6. Quare triftis es anima mea? 
& quare conturbas me? 

Spera in Deo, quoniam confi- 
tebor illi. 

Et quoniam, inquit, memoria eorum 
quz ibi erant, incurabilem mihi dolorem pa- 
ricbant, neque confolatorem reperiebam, 


mihi ipfi imperaui vt acciperem pro confo- 
lationc fpem in Deum, 


A'vr) se iro EnÜuud. str xaiei Mey, 
xa9' Or kravipyoua, Vol sd. Ttegotawua, 
tr2u 0 vabc , x34 0 9bt eresoxuptiTa. xd- 
29 muoisuua] Qum Ap Tu 9xd.. Kaj 
39 ar uev £o Éo moie Y'segoo2u sie uo - 
yoic */mcimc oixeiv voy vor. 

V. E*jn2» (g Aaxpud uoo 
&uoi aor" usen € vox 

Kaj voguvm , Qnoiy , là » onSvpía às 
Luo "Gap vic inasod wy wg] wrtclu) 43V jugi 
T Ün9Vunua , 5 en dioe ndoc mf 
zéed vn, 

E') rà ^*ys300 uoi xa S £xa - 
slu Wu£egn, ro iw ó Se0c (ov; 

Oi 5à óreid' in upi, tvi, TJ. loei mo 
Mi 1l) ÉinSuuias eek, X) ci ^Mosrmic, 
n zx cn 6 Bonlaly api Sc , ExCivoi pus 
uim eic bonluuier xnaSicus T& id6» clu) 
A cu Boreas, 

é. Tad (a &uvirlo va) dena, 

x3» '* A , 
e2' iut rl) Nul pov 

A'ver um ydlo, Qna , aT. (uauToy TC 
TOTO, T4 6 di, lt, Ov Aion ila) Aapciar yvl) 
€x6& mantyver , x) 1 uium 7 EanDu uias ug 


On deid)fgyun Gy "Pra exn- 
Wi; $aUMasH, fee TU oixs TS 
Se 

O'mc , quw , iGadi2or loc nic oxn- 
Vit TE 9wi eH; SasuesR ABA dà aw 
paio, 

E'» Quvii d'yaYudiaeux, C dIo- 
puoNoyia ac , oue Soeratovr Ox. 

Y'a moxáplus 39 qg) Tio , Qnow, dn 
yu5ulp e 5 m vad , Yuovor Dj -quidy 
Cucvoy Tp] Sauuacay vEougAoyw Aper, 
xj dU aei urTOP , wg) mranyugAY aniaqdpay 
T) "4^ ua. 

c. ya ví aeANoUT^C 6i d Vox 
pxu5 € ia, Tl ew egosac pus s 

E»moy d)3i 9v 9«0v, n dIEa- 
uohoyilo ua ard. | 

Kaj ézreid f , Qnow , 9 urf un T) en€i, di- 
vitró» jugi lai. 6d luo Vii, X, ov Q4. 
XaASyra wy dUgirpos , iuauTo! GripaAuo- 
Ulw 2aGéiy oauulias thu Vorida cli 
eis vor. 


Xork- 


IN PSALMVM XLI 77j 
Xorüees Savers jv, € — Salutare vultus mei, & Deus '^»^ 


$1S PA- 


0 306 jov. meus. 
I'ya ein «9, d'üEnc pae, vis dUappt7reiag Ac íi dicar, gloriz mez , & decoris mei. 7*Y*- 


pu. 2r , Quom, Gà iuauTul En (onov 933. — Dixi, inquit, in memetipfo , Spera in Deo, 
vio ihr , c dei igejrnat ag, i, swme/a; qui femper curam geffit & falutis tuz , & 


Gu, 1 TÀC dU ptrélns gu. decoris tui. 
C. Ileoc ipw Pr pv u$ — 7. Ad meipfum anima meatur- 
Gea on. bata cft: 


AUME 17! 8p Aoc. Tíruc , Qu), — Verüm poftcogitationes iftasiinqnit,denuóà 
rau iytearTóulu. Evbeg 59 » uvtus 9). conturbabar. Nam locorum illorum recorda- 
viru lu) gà 38 Aoycui c"Sauo9ia. tio fuperabat confolationem,quam ex conti- 
dw Einpiei deratione percipiebam. Vnde fubiungit: 

Aux T) umso cs en, 5; ^ Proptereàámemor erotuide tcr- 
T'ogia'ys xgj E'eemiéite bor 0e9tg. ta Iordanis & Hermoniim à mon- 

] te modico. 

Eszegrujulu d5, Qvo , Xy sx Wale és Conturbabar veró,inquit, & non eram in 
ipansy! , aopapmeoxbudo Quo 8c mt 5; meipfo, quando recordabar terrz illius admi- 
Savuae sic Cueimc, 'opdusa 8 7T(zp97, T€ rabilis, lordam fluuij, montis Hermoniim, 
Desu r& E paeomieiua, M rzeG *. TÀ fic appellati. Quód autem vocet modicum, 

4 eie éiy puxegO Naroxoe sem dfaxeqdps | indicium erat teneré affcdti, & locum illum 

LS ng) otddeg mo9rr Qo viv vom cx us-.— valdé defiderantis, ex tiauflatione illorum qui 
(aQoeac Ty) Toi xoa ev aud ía QiDMi TP , 2] paruos pueros amant, & blandis diminuti- 
Vaoxoei oda Td iia. uifjue nominibus appellant. 

f. A Cuore; d'Cvaroy daté), — 8. Abyffus abyffum inuocat, in 
ec Quvlu ry xa y jpaxrav Gv. ^ voce cataractarum tuarum. 

T'mauanexbulw d$,twow, $n exei dfg- Recordabar autem , inquit, quód me ibi 
vel Gor us cw S árra a9» daeieg qus) commorantem conueniens infinita mulcitu- 

cevuuitar(a mo)4udoi, rázzic , Eme Tl óp- do, & hoftibus alijs commixta, hoc modo 
plui o Vovieguo vl doa. A Gvoso 59. implicabilem iram tuam compleucrit. 4/yf- 47fe 
XXA6 T) "nc tera jii Gs di 7E 5 ? fum enim vocat multitudinem , ca/araías rum qudl. 
py. Bé^era] y eire , Un zAjSoc7oX-.— veró iram Dci. Vult igitur dicere, Quoniam 
pian cubi 3o YA' id, miwejuvTíc cu multitudo hoftium congregata eft contra me, 
al) àpyli) , aigurei Sa? sg ojuxTÀ| med iram tuam implens, qui cataradtarum morc 
€tesudpor. ingruunt. 
Tlayrec (9 uereuguruo( 78, 6 * Omncs füfpenfiones tuz,& flu- * re. E 
(9 xjualg cuir dpidsdw. ^^ Qustuifüper metranfierunt. —— eias» 
Ka) duc, tuom A tà aa alto 7rioat TX 6 Et fimul, inquit, excipiebam omnes mi- 
drei, cu Q Tuc pydc, amic, Qua, xv- nas tuas & iras , quz flu&tuum, inquit, in- 
parus dixo Oval amour YA iugi , €) vri-  flar fupra me extollebantur , & inundabant 
XAuz dy pt. me. 
Ü. Hyusenc émrioéray xV-  9.Indie mandauit Dominus mi- 

QO^ v ins" aurd, «oj voxwe adn. fericordiam fuam, & nocle can- 

eus. ticum eius. 

T nées B) eiaréiy d Y 9$ Bon9eacs. — Vult declarare. celeritatem auxilij diuini, Dewin, 

Scal cry. dcs dug m) avegcrazos ot, un-— Aci dicat: Simul ac iufferis , nihil me pro. redegi 

db xaDuou 4yetis rad pa £ und pícy — libet, gratijs agendis , & nihil inzercedit ^^ 


2) oi "eimi ug, xj ri, WrAgécwK. inter przceptum & adcptionem. 
Apud 


€i mimm t E E 





TARA- 
PHRA- 
$15 PA— 
TRVM, 


* Vulgata 
adii qu 
tribulaat 
me 


* Vulgata 
Addit ad- 


buc 


Crrni ped 


turá fnd. 


776 


Apud me oratio Deo vite 
mez, 

Sed illic , inquit, reperitur in me 
adio gratiarum. emiffa. Deo vitz. largi- 
tori, 


10. Dicam Deo: Sufceptor meus 
Cs tu. 


Quare oblitus es mei? & qua- 
re contriftatus incedo, dum affligit 
inimicus? 

Atque hoc , inquit, ftatim. fübiungo : Si 
fic me fufcipis , cur permittis me pari? Non 
enim amantis elt ifliufmodi permittere paf- 


fiones. 

it Dum confringuntur. offa 
mea, exprobrauerunt mihi * ini- 
mici mei: 

Etenim inimici maximam habuerunt oc- 
cafionem mihi exprobrandi, videntes ad 
quantam deuenerim infirmitatem. 

Dum dicunt mihi per fingulos 
dies: Vbi eft Deus tuus? 

Videbantut autem mihi , inquit , meritó 
exprobrare, vtpote benignitate tuà me mul- 
to tempore afpernante. 

Quare triftis es anima mea? 
& quare conturbas me? 
Spera in Deo , quoniam * con- 
fitebor illi, falutare vultus mei, & 
Deus meus. 


Omnia igitur hzc, inquit, mecum co- 
gitans, rurfus meipfum iuffi minime turba- 
ri, fed fpem in Dco collocare , qui prompte 
mihi falutem przítat , & rurfus gloriofum 


rteddir. . 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Ilag inà avejC49 v 3ed 
Tii Cac quo, 

NW. éalvc, Qnow, eUelawa?) €» uui eO ya. 
gicía vt Suo aiamyeropoy n , uf Cal) 
xaeimidyo, 

í Epd vd 9d, dómNiHop 

7 
us a. 

Aud Tí [Lov Er&Natbov ; C iva Tí 
exu rata zrop&oopuos , ey Td 
C3 Ale ety y &2/Spov, 

Kaj TETo tna v , &UUicoc U7rd*y , Um ei v 
S rtc dynAguGai uuyri Cy» larg cubita - 
piae uoi ma €, Ov 32 b v8 Qui i e 
Ute soiaU (a. 0v) ipfiou, 7rd 9n. 

i, E» TO xa (a9ado) (& o- 
gà ov , d:adlor us $3 esí 
Mov" 

K«j 52 utis lus €iney dtoculió ol iofes) 
7 óreid iT ew ut, Gem eio ooluo x miofáu 
détreas, 

E TÀ A£yé) crc [hoi xa 
&xatsbo Water r6 ic 0 9606 c 

E dox d$ upi , qnc] , € 409a eid i- 
ew , ox TR afe Qi S eorr ias V2 qoa. 
maesesnx Ms xejvor. 

i&. Tia vi aeiowr Q* & d jus 
gov, € ba 7i ( qu a egioses uf 

Em(oy Jai *» $e , 9n do: 
uoheyilopos ard , curig1o GÀ 
(QCoru7 UM , Xo) 0 306 Loy. 

Tlay (a 8/,9no,Tn0 g Co uaa! GaSuys- 
tA OS, mdAm Ono oulo iuevr! 
Txedii3t, da. VriC em Pon soy Sir, 2 
(nuoc mo piyorma! ugi Y aurmekas , Xj r8» 


2uv gdoor pt mei a. 


COM MENTARIV S 


Na VEMADMODVM DESIDERAT 
MéE CERVYs.] Symmachus, Sicut 

Ex feflinat ceruus. Animal illud di- 

citur effe finibundum, &, propter naturz 
ficcitatem, non difcedere ab aquis. Intole- 
rabilem igitur & vehementem erga Deum af- 
fe&um hic fermo fiti comparat , dum maxi- 
mé fitibundam inter animalia naturam 


quarit, quà de(iderij inténio magis declare- 





e. 3 N T?OnON EnImOOEI M 
N EÁA002.] Z/puay Ov, ox 
ar4Ud4 Vat». J| dw 
Ayer 0) vi der, e 43 9 oli 
pà aya ycpés T) udin. Th dovever dv gj 
cqo9 eàr d avesc Sv Vin Suudas , a3 dla 
evescemat d ó 20) O9, Van mrheuc vli di- 
Aude d'rlu) &y veis Cose Quom, dq af ud. 
Augur Vna maHor d Eanguudas and». 
Sem, 


a wl €e 


I£ 


— em 


IN PSALMSVM XLI. 
Sem. Taceo 99 To Edloy 13 29). ioC0AaY 
id'ad V, Eneórveov yiriras (9vpuugl 58 5a oi 
v4 i; Gor vuoi ) € dfZ. Evo eQodedre- 
es U9vué 38 (dar. Emulas di 
«j «eremi, Qqxow , idílnow 3» d»- 
y us evesc Tov Suor, ux eir vy 9vOv, aA- 
Ad «rei, 1» Svo. Td jà «eic vis Sor O 
dO» dr], dartp à duepraMoG Ta vesc 


PAS 


tur. Animal enim illud dum venenatorum co«- 
efu faturatur, ficcius efficitur ( venenatorum képuie 
enim animalium fuccus valdé calidus exillit) 7 5 v, 
atque ideó vehementiüs aquam appeti;. 
Ceterüm figurz infiftens, ait: Siziuit anima 

mea 4d Deum.Non dixit Desm,fed ad Deum: 

farctus enim fitit ea quz ad Deum fpectant, soi j- 


^ Hnwnr ad 
ficut peccator ea quz ad mundum. Congrue 7," 


xéc ugr. A puigdioe dà Sub lyra 9j iocvedv 
évoudem , (oic d^]z oic eid aAoic 73) BaGu- 
Aurian cesoty ores. 3n Tia Q 0 622 OP» 
dur B eionzilaj* 7) d'yoc 6 Swbc, wo] ic. 
EJrx igumdDaw 3í 0 dH, xg ví mi ii 
Vonluulas "Gp ea or, Qua. Tlórs Heo, x7) 
ó29/ooua) ; drrl 72, EÀnSuudl ai» xouedv 
id €i, xgÜ dr imart^ó scua) eic eegurn Aus, 
$r9u 0 rax, à ó 9X evesoxuwéira), dics i- 
qc tUa, Goo. ovre 22. &r YteoooA uoi 
olx£iy Tür Sor, H' 6 esQmmxóc maUTa AtÀ 
xoedc, dfshevmré onc turiz 15& Seat mnc, 
dfg Tc 18 Ag diouiaz, O' gdvrec 8» iau- 
ac u2xeay T8 9v, Tlóre, Quziv, 09 URcoua 
TU «veso 07r C'W , "reso umor 90 9 iaoni- 
xii A'uvapuc TE $q8, 1! Sac eaqeiou àurwc, 
H' 9, mbm Wet; 2n yop 21d eic oa- 
esr uote, € x) vus. cir cy Sos eot T8 
S, 

j'; ErzNHOH TA AAKTTA MOI.] 
Tests, quaw , imidiplo rà duxpoa , 3 
«Xe au ottidn deytudp Qe. Oi 53 dvegipefc 
Una Qulbr uoi , alus old wndeugrias, ix 
aOwi cejpiesrme. muTw) 50 T Geidiz- 
p. arapayrmaxcdp Oo , dudo , ng) 
éxirh9lo eic ódupusc. 0 Zuuugy Ov, 
A'razoAdly , di ya VÀ* iuawrioy. Tloia di d 
Jfeuurnexóuso Gy v/vueu ; On QuAdUoo- 
pa d» vor cxi S'auuetesic: olor , 0u6 
iGadiLor sec d cxmriic à Suo chic T8 98, 
( 46A dh ver tai ) 92u6 90g dp (Oo Co rf 
rad, iotwcoy f Quvaly Gxetiev 7) Sauua- 
ed, eEougA oy ulpa xy dU xapAg t rrwr, Xj 
«urvew TospA er T) ced ua. O' d 


autem Deum viuum & fortem nominant, 
có quod Babylonij inanimatis idolis adha- 
rerent, Hinc ctiam diuinus ille hymnus de- 
fumptus eft, Sanéfus Deus, &c.. Deinde ex- 
plicans, quid fibi fitis illa & immenfum de- 
fiderium velint, ait: 9 ando veniam c ap- 
parcbo? q. d. Dcfidero videre tempus , quo 
rediturus fum in Ierufalem , vbi templum 
exiftit, & Deus adoratur, vt apparcam ipfi. 
Exiftimabant enim erofolimis habitare 
Deum. Vcl Propheticus chorus hac dicit, 
cüm ipfos diuinus fons deficeret propter po- 
puli iniquitates. Videntes ergo femcetipfos à 
Dco remotos effe, 9 s4ndo, inquiunt , «ppa- 
rebo ante faciem tuam? Facies enim cít po- 
tentia vifiua Dei, qua ipfos auerfabatur. Vel 
illud, Qsando veniam ? verba funt defide- 
rantium vltimam vocationem, etiamfi modóà 
aueríi fint à Dco. 

4. FVERVNT MIHI LACRYMA MEA.] 
Cibum, inquit ,. faciebam mihi lacrymas, 
quando de te contumelias percipiebam. Ini- 
mici enim me deridebant, curam tuam tam- 
quam imbecillem traducentes.Horum enim 
cgo conuitiorum recordatus, effundebar , & 
ad fletum commouebar. Symmachus , a»i- 
maduertens effudi in mneipfum. Qualia porrà 
erant , quorum recordatus , defecifti? 9o- 
niam tranfibo in locum tabernaculi admira- 
bilis. q. d. Quando ibam. vfque ad taberna- 
culum admirabile Dei (intelligit autem tem- 
plum ) quoniam exiftens in templo audie- 
bam voces illas admirandas confitentium , & 
gratias agentium , & feftiuitatem celebran- 


dud 38 98, X) utro yesdp - dpro, 
x9) WT piri duzxpuow Tul "us dpi 
mi, dc TeoQt aefia] Gic d forc duxpuam, 
£x C» pw; drenxci; bro; , d "utegy wg- 
A€ , dod xg] i» Gk mbicumwoi , d 
wr Quzi.  O «eesQrnwc6 Zv oec d. 
xoUuY og Ty| dzricav Ti tÜrcus , GG udi 
alu) 9uoziGUer D» , T9, moy Dow Ó DaÓe 
Tonwvs I 


tium, Qui igitur fint Deum , & folo pane Quia fi 

vefcitur.,.coQue cum lacrymis pro virtute Pag 

laborando, is tamquam cibo vefcitur lacry- r». 

mis fuis, non folüm in rebus confolatorijs, 

quas diem appellat ; fed etiam in tentationi- 

bus , quas zecfem vocat. Propheticus itaque 

chorus cüm audiret ab Ethnicis infidelibus, 

quafi fruftrà Deum coleretillud, rdi eff Deus 
EITEI£ 


tuus? 


€OoM- juu? in femetipfo ludum intendebat,& do- 
MENTA - 


niv5 pa- lorem abícondens , in femetipfum effunde- 

Tnvw. batanimam fuam, Quale eft & illud : 1p/i 

eONRBM. ip nobis ipfis refbonfum mortis habuimus. 
Pertectorum veró illud, in. femetipfis perfe- 
uerare, neque cumultu linguz ad inuerecun- 
diam efferri. 

6. QvARE TRISTIS ES ANIMA MEA. ] 
rey F7 Cüm, inqui, eorum quz ibi erant recorda- 
Dew een- tio incomparabilem mihi dolorem conci- 
atii re neque confolatorem inuenirem, mihi 

ipli imperaui, vt acciperem pro confolatio- 
ne pem in Dcum. Inhibez enim dolores is 
qui fpe in Deum munitus eft. Vultum autem 
pro gloria feu decore pofuit. Dixi, inquit, in 
me ipfo : Spera in Domino , qui femper cu- 
rim geílit & falutis & decoris tui ; fiqui- 
dem hzc fperantut. Ceterüm hactenus in 
meipfe conturbationem abfcondi. q. d. Co- 
gitatione tenus perturbabar. Confolationem 
euim in fpe repofitam | fuperabat recordatio 
locorum terrz Iordanis, & montis Hermo- 
niim. Vellüic.q. d. Quanam rurfus cauffa 
dciedtionis? quando , inquit, meipfum vo- 
lebam confolari memoriá domus Dei , & 
exultatione quz in illa erat; memor adhuc 
terrz promiffionis Iordanis , & montis Her- 
fnoniim, rurfus animo cadebam. Symma- 
chus legit, anima mea liquefit, quotiefcum- 
que recordor tui à terra Iordaná, &c. 

8. Anvssvs ABYSSVM IN VOCAT.] 
udi Aquas & abyffos Scriptura vocare folet ca- 
talonuli. lamitates, & ingentem inimicorum multitu- 
d dinem. ità & hic , 45y/fus abyffum inuecat, 

id eft, inimicorum multitudo alterum ini- 
micorum agmen aduerfus nos inuocat. Hoc 
aurem contingit, quia mihi iratus es, & me 
clamore & tumultu impleri cupis , propter 
incurfum ingruentium in me inimicorum. 
Cüm enim inimicos abyffo affimilaffet, me- 
ritó etiam cataradarum mentionem fecit. 
Exundantes enim aqux cataradas facere 
confueuerunt. Cataractas autem Dei vocat 
hoftes, quia nimirum propter iram eius ad- 
: uerfus Iudatos mouebantur. 

, Alius. cCAbyffus aby/fo occurrit à fono a- 
queduciunm tuorum. Vifus cft igitur angi, 
quód nullam clementiam confequeretur; 
quam adepti funt, quicum Iofue Iordanem 
pertranfibant , quando aquz fiftebantur, & 


778 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


c0 , Cp üuTU T) ir2 Oe trtrent , x2) 
xporilun vl) d?yndbra , &Q davit CEious 
alu) Auli .— O'mioy x 90 uoi £p iau- 
vui 0 ÜwnxpAua TE SurdTos ehvapdp. 
Tieiur db vo, Co tam wapnpém, x uh sd 
Sop/C aH. Au rmc «esc dowusouulu 
exper. 

S INA TI DEPIATIOZ F1 H &1xn Mor.] 
E'"r€i , Quom , à uyiun vj. Cx€i ariaTOV. ug 
tlui idu Vri01, € atv Sakai dy 
dcioxo» , igawd Oresbbul, aaGóy 
«x5 uvDiap al &orida. lu) cic 9nir, Em 
mud 5? T Au7rd16 0 28 € iv iri, Di. 
qverpy Qv. TS ae;cors dT) si 77€ 
ddncnT eU pimus, E^t5r, qnam, c i- 
Mgvtd- ioneo Vari ? xveyor , &x del iqeds- 
7.08, X, 7 cu'mejas Cw, C d éü ptr ela gu 
Q vu Qi 5r Din TuU(z , Toc JÀ xar 
ipavriv ixpusttoy viui sueacy fo . 9 dvri 08, 
X?! Aog uby iirear ve plu" Grit. 3 3 ars 
vc tXzid e cxapuÜías Y urhun Tz 
T lorduyu 9c E puwviei a Segus, H' dotes 
2í d zd ur af; dlouias almo, eva Dk. 
ous, Bu?Üeic, Qnow, iuavroy fa Tà dvau- 
vmOmo, TE oixs TE OWG , xg) HC C» uu] 
doa) uasok tri uro cic Tic ie TG Vru*ye 
9aMas Toa 7E l'opdixya x9) 78 Epuavieit 
beu , 7ra2n vÜUpvau , o 9t Zéuuo y Gr, 


9 loh pu tgavainera) , 1 aj dyapaat- 


Cxcpa| c Cn yi l'opditve, x jt. 

Á. ARTZIOZ ABTZZON EUIKAAEI.] 
Y daa Q dvasut Soc adir Tl enti vic 
cup.toedc, x; T? T9) sopor 770223 0Cias, 
dic 19) vu, A'Guasoc d'Gvasor ÉàwgAira), 
move TToAgajom, Qnaiv 'treeor cítoc Cong. 
26i?) aU ROI rohegsev, T £o Vit), f 
a6 ov ópyi Oa] gi, C 2a] pi xeaviic 
iur iacit X, SopJ 6n , Mfg T imiAdbon 2) 
xai pros ürmas ue vroMulam, A Cucso 9 d- 
mrémdouc vat "TON MÍsz , exosut C pa(a]- 
pex iumusssoot, Td 73 m puuvpeyra U- 
Jae, nap ipan(ns rutiv ciui. Kalappax- 
vuc di $us. Tuc qoAsuleG aA , rei C di 
ópyiv al. dur. sxirlursa] xxr T Yu- 
daioy, . 

KO? Gy. A'Cuosoc dzrirra dbvosc Yard 
yu TU xped» cw. Euer wr dod^^es, 
pindepade my ydlyav QNS emat , cias 
moo ob uem Iw dfgGním Tir Yop- 
dil , dvasvhojdpon T). idu wr , xg) 


xupru- 


LN PSA 


aupra du dal Lyes dilfod'or.15 dt £m- 
&9A6iTaj, apr] 78 Catgefra), Mxdh & sr, Qn- 

ay, oer FA qu Svupdv , (duual ua) map 
iuauve? , cvutocgat uóvag óe9y donas EY 
d'9uuc. T dÀ utricooA0 up) gagrar)id a cio 
6 X/uuay Ov, ? xvri v8 , aj Opyaj eov xv- 
uds. dinh éd óonauy EA Ud gg) xai- 
xAyTUy, A'eretgu; 30 a Gvosto lw ceg- 
dy, Eher 18 veomk , xuMa xat X- 
utin 1l) c eórelu dr ciegas, H wamaj- 
jic) 9; 6l a dus. Bai rci 26291, i 
bi 9s; i&ecoil).H' 7 Ino votup didagza- 
Aja dawgAci ta) 9? dCvosor 7 muAguát )ea- 
qi. Ta ya di iei T3 »gíuaa TS 995 d- 
Cvasst "TON, mue/ cu?) n 79 xe uaa 38 
S3y8 Erbe xexoa suy pmoy. Mtrigaa ug) 
&y à] Uddotic: xv uai ol atraras upi v; aj 
Gbiedcer, H' d'óvasór Quow Eomae 
d^aSmv alow ? Sviar, A Cuase vraegimg- 


€2| € v aslowrim exta, dj Q'wrà paxest 


degraDwATe dn. AU Sir cw COnaeirat, 
ómmina m jyovaio x; qoGtedv 7 xa(nppax- 
LL or T eiolora xeapebrus cu. T8 Yero- 
gia xgTxuAUUA, de wg) Qurde dira) dua- 
agris 08 dcum oda ar Ei Rei Av. 
Ü. HwtrAz ENTEAEITA! Kr?IOZ. ] 
Tà mí^o; dos") eie» à v8. $n8 (BonS eia; 
ow. fYartg Neue xÜugmE TOY 
Gnpay« upr Sm. (ieimDek damAdta 
pt, vraslo vise Y Boer" dew dua 
TU. cococTuEa| mt , uxdir xerAo gu, dO 61- 
gc aj yd , 1, und ir ukcoy 67) TE 08 eneg emt 
yH9ToG, X) ^ YroAgugwue, H' dyr 5 ,mes- 
cL dya7riqeto xs T Sd & Coi p md 
ai» xaguraddpo . Ka civó, Qnzw, éra2n 
«»ejc ? Svót,. €i Eroc drn?gu Car un ,d/2 
ví cuwAy Gi gnz dic gt aS iy; Ov 90 luo viro 
irt Bs, rorérw maueseaSiras us qa] muv- 
Sesmat dr T ies Famxeudyor , xz) ódv- 
varsur, Kaj 39 v0 €]e omuu rlo xg rmofra| 
pt deis d popula) $oroy eic rà Gg Cd x) 
&reid idv ut. ida dE pi i) Dj óreid'i- 
v, oic muesanjyyrc us Yl mo£0» 7 qi- 
Mulesmías oss vu! qaraDAd aj. A'xuAac, 
E sw QasUonii pt à cboit uoo . Xv a- 
430» 0 m eus Au] 72 6p ps, 
AW. Mua mí uou imAdoo) ; 
4/8 ví vi, as evesvolac 9. us(ad idee , MI. 
i isa cd9 (9. ajSesmmo , dya94 
à Q Sé». 4y bU JÀ aufm; 
ToxwvsIL 


LMVM XLL- 779 
incuruabantur , quód exitum noh h3berent. cow - 
Pofíuit autem izsocat. pro esocat.. Cüm igi- sui 
cur, inquic, nihil horum videam , mecum 45 y, 
ipfe lugeo , cüm folas, eafque alias, ex alijs 
cálamitates percipiam. Exc'/fa veró Symma- 

chus procellam dixit, q. d. Irz cuz. fluduum 

inftar eleuatz funt fupra me, & inundarunt. 

Cüm enim exercitum: abyffo comparaffet, 
manens in figura, fluctibus & procellis cum- 

dem affimilàuit. Vel cataractz. Dci (int pro- prar 
fundiffimi de ipfo fermones , vel diuini vates. Pay my- 
Hoc fen(u itaque doctrina Iefu inuocat abyf- ius 

fum veteris fcripturz. Forté veró, quoniam 

judicia Dei abyffus multa, declaratur , quo- Pül., s, 7. 
modo iudicia Dei alijs iudicis fuperextol- 
lantur. Excelfa igitur funt cleuationes, f/s- 

Gus , centationes & pericula. Vel abyllum 

ait appellari veram notitiam diuinam. Abyf- , 

fo etiam affimilatur humana fapientia,vt qu 

vix etiam capi queat. Hac igitur tc inuo- 

cat, quando ingentes ac terribiles aliquz : 
catarzélz , feu folita iudicia tua, ad defpe- 
rationem exundant, vt etiam pufillanimi- 

tatis voces emittat, te rogans vt illam 

foluas. 

9. IN ni£ MANDAVIT Doniuvs.] Vulc 

indicare celeritatem auxilij diuini. q. d. new ei 
Quemadmodum cim voluifti, procellas ini- /P //7.. 
micorum fuper me induxifti ; ita cüm me li- 
berare decreuifti, celerrimum auxilium tri- * 
buis: ita vt fimul ac iufferis , nihil me à gra- 
tijs agend:s prohibere poffit, nihilQue inter- 
cedat inter mandatum tuum & rei confecu- 
tionem. Vel ac fi dicat: Rogo Deum vitz 
mez, qui mihi vitam tribuit. Et hoc, inquit, 
fubiungo ad Deum: Si fic me füfcipis, cur 
permififti me pati? Non erat enim hoc a- 
mantis, vfque adeó permittere me defpici & 
affligi ab inimicis mihi imminentibus, & me 
contriftantibus. Etenim quód ad tantam 
deuenerim imbecillitatem , occafionem ha- 
buerunt me iniurijs & opprobrijs afficien- . 
di, dum benignitas tua mc ita deferit , vt fa- 
tifcam. Aquila, dum me interficerent in of- 
ffbus meis. Symmachus , dum confringuntur 
offa mea. 

Alius. Quare oblitus es mei? cur me viia 
prouidentiz tuz participem non facis ? obli- mr el 
uio enim eft paffio hominis ; Deus. autem 4e»e /«- 
eft expers paffionis.. Ceterüm non omnes m 

Fffffs per- 





780 


cow- perfpe&tum habemus, quomodo Deus mife- 

MENTA" reatur; & fzpenumceró ea quz fecundüm mi- 

RIVSPA- 

"-avw. ferationem eius fiunt, eó quód. molefta fint, 
non libenter habentes, haud. cenfemus eife 
miíericordiam, ldcircó dicimus : 9 ware ob- 
litus es mei? Ax qui exploratum hábet, quód 
quidquid immittit Dcus , vtiliter immittat, 
nihil dicet iftiufmodi. 

10. QvaARE TR1sTIS ES?) Aquila, Cur 
me inclinas? Symmachus, Cur. liquefacis? 
Ruríum veró, inquit, cüm hzc mecum co- 
girarem , mihi ipi imperaui , vt non turba- 
rer, fed fper:rem in Deum, qui prompté fup- 
pedit falutem ,| & gloriofum me reddit, 
Proprium eft autem eorum qui aliquid. pa- 
tiuntur , vt in (emetiplis continuas voluant 
cogitationes, aliquando quidem defperatio- 
nis, aliquando vei fpei, 


CATENA P 







Fili Cere 
facri eram 
Cantores. 


3 


Z/THANASiI. Filij Core cantores 
m Ju facri fuerunt. Canunt autem canti- 
dcum, ab ijs qui illud compofue- 
rant ( id eftà Dauide ) acceptum, fignifican- 
tes ea quz extremis temporibus euenient. In- 
ducunt autem ipfius Iíraelis perfonam Chri- 
fto confitentem per poenitentiam, quam aQu- 
ri funt in confummotione (zculorum. 

Hrsvcuir. Píimorum hi quoque 
cartores erant , qui quos Dauid Propheta 





: bie — P(ilios fecerat, ab eo accipiebant. Pfalmus 
nime A. " * . . * 
énielgen-. VetO ca. forte de cauffa. inre//ecfus infcribi- 
Tiam in- 


deriptw fic, Uf» quód Core, proauus illorum, malus fue- 
rit, fimul cum Dathan & Abiron contra 
Moyfen infurgens. Verüm hi veftigia proaui 
non funt fccuti, fed neque illorum patres; 
vnde euerfo omni Core concilio , illi à Core 
iniquitate ( vti verofimile eft ) recedentes, 
feruati funt. Hoc enim tunc tem poris, ne vnà 
perirent, reliquo etiam populo Moyfes prz- 
ceperat. Ceteiüm hic Pfalmus longé veris 
in finem ad intelligentiam infcribitur ; quan- 
doquidem Bapufmum przfignificat,qui an:e 
finem poft ludaicas luftrationes inftitutus 
eft. Ad hunc autem. accedcre veré fapientia 

& intclligentia exiflic. 
2. Q.EMADMODVM DESIDERAT CERVVS.] 
Cemicw | HEODORETI. A unt ceruos feras venena- 
fiiewé^ t;5 dcuorare ; atque hinc.in fitim vehemen- 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


edo O«6 Ó S96 y xg) eti Dubut aei 
vd xar UVnugeusla aud noua , 
Vàrmwa €wa), xy Wc Pxorric , udi i. 
Aor. ety) vopitopdp, Aib 2ooiAp" Ai. nri 
9o exi Sos , O' dU diecarzac , Un máy 
8 era JA 0 Sx , cvpiQtefriu tzdA, idi 


/ pei TOIE TU. 


í INA TI HEPIATYDOZI E15] 


NíAac , T4 xdaxidlet ; XUMMay 3, 
Tí xgsutócn , Tuy dE , Qu , GU Ce 
iuautg! GSvugo)lp Qe ,. Goin i 
eur] wà (aegrTDa , ^X ri? en Ei 
qó» Svbw , T» V ouo; mupiyo m Cum. 
ekay , xdj tid oor iue moin (2... dv d 
T maf oy TOM T GuUty Ei A047 HG cpitew 
Gy tawmoit , oTi 1p "Porra oc, mori di 
Uvrid Ou. 


ATRV M. 


MK e^NAzior. ltee|a^ra 
mA 4Up. iran ol T8 Koph dol, 
iih Aun dial) iL0 aaO; 
ep. TH cuvStne lura, veria r$ Aa- 
€id rà. BÀ icaó rum emaabornc v] ngipdy. 
eictépuri diro durd $ VoggnA evejowmor, 
GEcug?oryusdpor vof Xesd, 4/3 vi a. 
qrácwak , ic arihcorra] Vi cuvmca Tff 
aiayor, ! 





,Hzrxior, YaModo € 6m, LaAude 
€54 78 AaGl2, dc aumocmosiqerdboe, da. 
vwiCotfpoi, Eic cvvtgn 91 lant 6 aA udc £2n- 
este), trei zvedoyovoc au(gic 0 Kópt iyA- 
)5r "oaroust, 6 vu Mucfi 4D! bala x2) 
A Cetegiy imavag dc, O vrai di rad oc voy 
4€3:y50roy uix i AAuur, dX ui ol rry 
munípic , G9 zracn; 7 T8 Koph cupazeyic 
Vaid nc, dU209 eura taumác d Cind^, 
Cueiyoi d 7à Kopl taxizc ioa 9mur, Tü vo 3 
xaT Ón£ivor o* Xgic9v, G cw u» YaoMSr, d 
&N.« 6 Mai, T ^ad drrizar. Todi 
a AnÜtcvesr eic và. 7$30c eic cucton 0 cjaA- 
uic yk yegnida, red eesumi] v) Qd. 
"ilis ua, Ó coegc sol n up 4 ide l'uno 
d'aixác xaSuejs usc vercucDem). ene 
di rwTo cota nca vl icr ap X; gUvtat, 

C. Ou Tronow rninoeri gn EAAc0z.] 
GOro^arHTOT Oac) TG iAa Duc TU. lo65^g 
Sona X, 9ngia, 1,0903 ej epi rni Svr elc 

^» Pda 


IN PSALMVM XLI. 78I 


dias dikalótd Sypubmep T dir üpl- — ter accendi , & aquas magnopere defiderare. cazz- 
eX. BaGuAodoic hus oi crecen Cüm igitur füpradidti captiui confüetudinem "^ »4* 


ewiorret , drdpzoi Jvost6eía C c Saropía cum Babylonijs habuiffent, viris impijs & Uem 
cv day, C dv vie mot ipmsnuoie ionón 91- 


iniquis, & veré reptilibus beftijs fimilibus; 
eiu tix2me; vui Ud Qoi eDasacías meritó dicebant fe inftaár ceruorum fitire 
ddr Oeyor 2 Uày;? Gncitr mr; am2A-.— Deum , defiderantes illinc liberari, & diui- 
2grylui Q eese ud orrie ? Selar polo. 


nam opem pra'(tolanres. 
XrrzoxroMor.Tém 7 ipsyrw icirtüoc, CunvsosTOMI. Conil hzc eR 4oanrins 
p3 xaciy]e si vov fom d ec v dc zw- 


amantium, vt filentio minimé tegant amo- us 

cíor cn pipirG Ayr, )m QA, Ka] red à 

Mo ciogekcorriviep rini, c 
28D) Orci. Vander una, ra xdy dro m qia- 
Por npdyésd el Emras, A fior d iem iere, 
«i d'íaom 76 o To (dor elc uoo arapijany; 
AnlaMor mit ien 1 é2a0O , xd). df3 v8 
gui va Ei ye SX ric mrydc Tjj daran, 
delaokor di y rtray Será m iic quoa, Será 
Tt 75 TH; UD] c wariD Hv. Kaj vU voiruw 7roím- 
Gr T& (2, TOv vowrov 0Qv xamdlqaoa, Mdipuror 
al dyueprían, € dlufove dv]dr vov 78 
Sy. gróSor. Ka dmp 20 79 some» cuset- 
di; pumepic Vus aipysoray, xg) eic 
dz osa id o0vi* Zo 6a y id'apiou dp 
UA Tuc duapriae , ty costa pro uy 5- 
pO lud ompías , duunoüps9 a. fa Cb, 
a»€9c sor ayyéojuermxdy 7r6Sv0r , ia) a 0AM- 
AR, aes Svpias aM iy Oxór, 

Q'. EAIHZA H *TXH MOY IPOZ 
ezox, ] Oroaornror, rlo9d 21, qr, 
xj del «l2 18 Ur» 9 us ^epeiar, 
Tà 53 éqlivay ul cess alere 78 938,7 Aa- 
gaben omuf x? my vau AA. T$ di l'ega- 
cu) void abuiers a, App ela, Kaj si- 
mo & uórocó Séioc d'id dax Moi, , ad. 
Q oi gei udprupte, A'ravíaz, A'Capias , ng) 
Muguihà ca viiauípeo vov. Svby. ad nGoA eret. 
Mag dt dpucdiuc ovedt Ó avg Tv Uy 
ropa sow jToe du neue jj xu nog vy) Bai. 
GuAavicoy cid a Aoit megan. 

XrrzoxrOMOr, OUx &izw, E'Qi!noer 
8 Nuyf pc sov iv sov (d'a, d o rl 
dig Sew éd erai, dioc inaoaow. dugó- 
mwpa rud duA diy jore df gg 0 d'y aam yr, và 
d'oeixic i teg Gy igÜamrp oi Qi] d rr ix 
Cy uud T& 2 7rd dc sow Fuipat ud à duo, v iz] 
(7&0 59 éd i» Sauugcis ) 4d 4/2 aarric 
74 Buy QUotuc Für T6 (o d uonc.O'vra dÀ 
?rdym« ol d^yoi Ux &v pud uoror fusa or ita- 
(au 4 Vy fro 2 rai ore p m9] 7). evSesl- 
mur, dd d mvexoq Q xalB ixaglw "usen, 


rem, fed proximis illum manifeftent ; & di- 
cant fe amare. Cüm igitur verbo amoreri 
fuum exprimere non valeret, circuit quarens 
exemplum, vt vcl fic amoris affe&tum nobis 
declararet. Dignum porró eft inueftigatu cut 
hocce animal in medium adduxerít, Siccu- 
lofum vtique animal ceruus eft , & ídcircà 
continuó currit ad fontes aquarum. Siticu- 
lofus autem eft, cüm à natura , tum ex efüu 


ferpentum. Ec tu igitur id ipfum prz(ta, fpi- qi pecam 


ritalem ferpentem deuora : prolterne pecca- 


tum, & poteris fitire amorem Dei. Quem. fuc 


admodum enim praua confcientia fordidos 
nos reddit, & conijcit in defperationem: fic, 
fi peccata noflra proftrauerimus , (i iniquita- 
tem noftram expiauerimius , ad. fpírirale de. 
fiderium attendere, & cum magna confiden- 
tia inaocare Deum poterimus, : 

3. Srrivir. ANIMÁ MEA. AD' Drvw.] 
Turopontri. Cupio, inquit, & fitio cultum 
veri Dei mei. Apparere enini anre 'factem 
Dei nihil aliud effe dicit, quàm ipfum fecun- 
düm legem colere. Huivfmodi autem cultus 
lerofolymz circumfcriptus eft. Ec hoc.non 
folus beatus Moyfes docet, fed. etiam tres 
martyres, Ananias, Azarias, & Mifael in ca-' 
mino Deum deprecantes. Concinné autem 
fortem & viuentem Dcum nominant , prz 
inanimatis & immobilibus Babyloniorum 
idolis. 

CunvsosroMi. Non dixit, Amauit ani- 
ma mea Deum viuum , fed vt affe&um de-: 


clararet, fitim appellauit. Vtraque nobis de- peus 4f. 
due fitsra 


dtbernuas, 


clarans , cüm ardorem dilc&tionis , tum affi- 
dude amoris; quemadmodum qui fiti- 
bundi funt, non vno , duobus tribüfve die- 
bus fitim patiuntur ( hoc enim nihil miri ef- 
fet ) fed totà vità, naturà ad hoc impellente. 
Sic vtique omnes. fandi non vnicá folà die 
in compundione verfabantur ( ficut mulci 
hominim ) fed affidué, & per fingulos dics, 

Fffff j in 


782 
deg in amore perfeuerabant,& augebant dilectio- 
Tàvx, Dem. quod vtique etiam ipfe infinuans, dixit: 

Sitiuit anima mea ad Deum , fortem, viuum: 

fimul etiam rationem reddere volens, ac de 

monftrare, quomodo quis Deum amare de- 
beat, rantüm non adhorrans , ne in (zcularia 
negotia effundamur, Quando veniam,d ap- 
parebo ante faciem Dci ? Vide hominem ac- 
cenfum : cüm enim fciret quàd hinc difce- 
dens ipfum effet confpe&urus , non expedtac 
dilationem. 

On1c EN 15. Ad Deum fitiunt hi qui in 

Euangelio propter fitim fuam beati predican- 

tur. Non dixit, Siziwit anima mea Dew; 


non enim Deum bibit anima, fed 4d Deum: . 


fanus enim fitit ea quz ad Deum fpecanr; 
ficut peccator non ea quz ad Deum, fed quz 
ad mundanam vitam , vel ad diabolum per- 
unent. Quin & Saluator fübftitit, & excla- 
Ioan.7,57. mauit, dicens: 5j quis fitit , veniat ad me C 
bibat. Et quia foli (an&ti apparebunt ante fa. 
ciem Dei,quiillam à peccatoribus auertit. Vc] 
cüm Deus prouidentialem fuam virtutem 
à populo auertiffet, vitam hanc deplora- 
bant; Deo autem volebant obuiare. Ce- 
terim hoc dicebant, cüm ab omni macula 
€xpiati erant: qui enim confpurcatus cft, 
Pül;o, iS dicit: íuerte f*ciem tuam à peccatis 
xs meis. 

4. FvrRvNT MIHI LACRYMA MrA.] 
eripi Turzoponszri. Dies no&eíque , inovit, 
Prérnim- lugendi fatictas numquam me capit , (ed vel. 
e " uti quemdam cibum lacrymas facio, cüm de 

tc opprobria percipio. Hofles enim deridenc 
me, tuam gubernationem traducentes tam- 
quam imbecillem , & minimé valentem co- 
rum robur fuperare. Idcircó dum haec affi- 
dué in memoríam reuoco , indefeffum lu- 
&um habeo. 

OntrcENIS. Quorum lacrymz panes 
funt, beati qui flent modó. Perfcái viri eft 
hoc poffe dicere: quoniam qui imperfe&us 
lt, is ob externas res conturbatur,& animam 
extra fe habet , deformis & reprehenfus ab 
omnibus, dum verbis animam denudar. Is 
veró qui fanctus eft, à rebus exterioribus ani- 
mum fuum colligit. Qui autem ex affe&tu la- 
crymatur , lacrymas fuas inftar panis mandu- 
cabit;non folüm in rebus profperis, quas diem 
vocat;(ed etiam aduer(is,quas no&té nominat. 


EXPOSITIO PATRVM GREÉCORVM 


ipal'mec ditum, na) rl ddzlu ire. 
vor, Ozrep dy gg) &vo; ttai ray $249, E'd)- 
Ndoowr 5 dul us ted; o» Sev, Tot ixvesy, 
wo Cav ope ng] vla) alriap Shaw eizéi, 
x9) d ia Budd pO , mec a nor S4» 
QiAMje , Mgroraoi «Xogurdr, uà eet Ta 
Biurnxd. w&yntraj "mecum. Hóm Piu, 
x2] 09licoua] Tof eveso uir TS Ser ; O ea 
d fan mioudpor diosmoy, eid de 39 dc érei- 
Su auvor Devas doanh, dd vl) draCo.. 
Mu) dyatdpei, 

QrirgNorz, ITojc vy. Sy di]dow, 
oi && Tu day fiia Yr vof dias netta os. 
Cojdpoi. Odx eres, idi-dnow 3 duyá ua voy 
Dc», $53 Sy eri] 9 donyh,doAd ere vov 
Sé. Td 59 evesc 9» 0 d (o 2 id, dc- 
qp o diuap Ta 2c T5. Li oe; Suby doa Tul 
«ejt xoz uxlaà (Lulu , jr evese dfgCo- 
Aor. Ka] 6 strip d éig had, v) éxpal^s 22v, 
id» cda ipy&oo "ejc. ut m 6r, Kaj 
Ün ros o) d'ou ópÜhcorra, qul «veg 7r a) 
75 Oud, "vroepiporrot aur) 2aro d apa - 
^d». H* de Yeoepilarr Qe 58. 99i nLà 
Vroslixlà durd dusapa Yet 38 2g£, da - 
Üpfru sl). éaU Sa Cul, mede ir di 
xorarrdy nGéAorro vor S*0y. TGro d YAt- 
2t vrarric uiu kapged apud iot, Ó 59 Vari 
2 wd Do, Xaréepe-]ón, qno , và Cedcu7r o 
cu Yao 7)J apapndr js, 

d. EPENHOH TA AAKPIA MOT 
EMOI. ] Gzoaarnuror. Nóxssp,0nc), xg) 
usP Sutegy Notuesu Dp By» xoeor ix og Bor, 
dX. Ulo wa negl) giga vel ding rd 
«Pi cÀ inidn Dy bulu Ov. Oi 99 d'vju- 
véit Vm Sal uni ui , led. ola) xmdeug- 
Vías evestieorzs; addi, xa) vic iwi 
[^ipne a beoe uà d'uuncisus, Toa- 
eju ub (a d'ctxal c 2o udpoc, d'mvsey 
5o Ty Spisos, 

OrirzNorz. £Éy sd ddxgua dproc, ug. 
X42101 oj XAaorrec vua] -T&Aelu 623 TO dug a 
& 7&( Aor Joni 6 d'Ac, Ttogastra) vosd 
7) (EuUtr, xo, ME cla) auri ola £4, 
dsuar € ey yin fog màn, M3 
Ay aroyuparaiv lui dull, O' dà duoc 
cuna Yer Tp «rej TU Vt olus Noxlui 
iaurü. O' dV er Mfalkruuc d'axpiam, rà dá 
xpua dur]. dra d'ixlw gaqhes")- dx Gp voie 
drtnwoit uóvor, d Wear xai, da y; às 
T7; abAswTWol,, d! vx (x Oroud d. | 

f, Ori 


I N 

£. OTI. AIEAETSOMAI £N TOIIO ZKH- 
uz, ] GroanrnTor, Zxwlii xai cl 
79 238 cxt luu. Mera 8. exoS'eo 7 d qoia 
qu Suunpi dfroocsUer, Q «vesdid acuti dc 
qu yis T drauNLgVec éUZorra) , Y Nan m 
Seiac m3 noU dot »ya eur Ow, eic rl zo- 
Dalila email um hà, vy vov Seior dyonwo- 
daudto ect; olaor, Q vac cuui S 0nmioszun 
qrapryopic. Q vov top.aenzón Wyovyo ? arvo 
uarniklu) usd pay qaít await Ciz d tzorran, 


xopdturr&c voi, mov awe 99r dro. - 


T6 Y, exidt XT! Thu). sropeiar "eroAduoymc, 
üze Tov Sor olucv to(aPw| cian , ai; 6p 
TouTTW "W) "euo. T iordrod'ov. TaUmc 
dixaormis T pot fsswme, 008 avit dv2a- 
gua, Msornt, Ira ví ab4A 706 619 a] vof 
usi x9 6, Una iv y Xuan, E uim ri oro - 


euim" ymtügeu UA) du wat v5 dor a29 waa rit 


d ridi eni odi eed z uemor à 9 esi 
prota vot, 5r d Y on ioni ae Ges a«- 
notan, MysG zeocoiode vu! ota exón Std. 

Qrirzn orz, H'jdp x7 Mocfa cy 
E'£52 9 eww v2 (O9 clucay tv mie lo*. 6 à 


x? Xo^u)(a vac, cure TE aiwÀnE 


Gita T8 Oii. Un, Qno, En eoexónlo C ry 
qiAe epu, cuueoAoy di 4 eresxoTi 
xm, Saujaei Qépes 2H Tv oixor aur 
78 Üki, reri ? meom nal. La oleoi uy 
$320 9«. Ol dà iso uenxdcioprato- 
mu yiy&or dyauetoi Q izopoAo)sydpor. 
H' v$5$ Qnot, VlagituSsplo 59i cia asc 
£L TOY EATELO ja T, Ayr zT AvroG én 
duy? uni, eme:otd inan 59 o Mfgd £Ceraj n 
T? uox teAoy 14^ D , V Dewjugoh axuyh TS 
O32, 6 34d orc rte oltoc dur! , eic Bv ci dii 
Vo d fusa dudes alodudpor ciu »- 
Üjcorras, ei dà yaeg tyrtray Go Tl; Meoso 
$3 $i dyuep redd pt rodrm, TU EX €ixc- 
mec dv ys jd uuracyur , elc a dota à 
imscaua. eiouoondyrc, Qurlu svtnugs 51- 
ncc ai9uc 7ramyvei orar , E 0 8 
colonus carmeja; aic FX dPn3in dirs- 
TO, GU yapiz €i. sa; TÍ GEZAV OS 5 gi ej6. 
AuzwUoK S» tavit Xpec DoTANTTM- 
ip , xa) euvTregosopdiort, O m cwrfetor 
0 96; ij] vi escala Vall. Eoi dye. 
xaAvuuo cessaQ clo dopar xvefu 
xaxo Test Gucppor , l1). url eincra. utín- 
Moule, 


(. Ilros sMArTON-H $rxH MOr.] 


PSALMVM XLI. 


783 


f. QvoNI1AM TR ÁNSIBO 1N LO- CATE- 


CVM TABERNACVLI.] THEODORE- 


NA TPAÀ- 


TRVM. 


TI. Tabernaculum vocat Dei tectum. Poft Sew la- 


triftia igitur grata. narrat , 
citó reuocandos, atque à diuina gratia dedu- 

&os, in detideratam terram redituros , & di- 
uinam domum inftauraturos effe, confuetat- 
Que folemnitates celebraturos , atque feffti- 
uum fonum & fpiritus concentum fuis au- 
nbus percepturos. Tripudiantes , inquit , & 
Deum Saluatorem laudantes, & in itinere 
vmbrá perfruentes, fic dininam domum re- 
cuperabimus, tamquam pompà quadam re- 
ditum infttuentes.. Cüm hanc. vaticina- 
tioneni intellexiffent , fametipfos oblectant, 


dicentes: Quare triffis es anima mea? Has, 


inquit, promiffiones , ó anima, cüm accepe- 
ris, quiefce quidem à merrore & dolore; fpe 
autem corroborata , vaticinationis euentum 
expedaa, in quo falutem partam videns, hym- 
nos Deo falutis largitori adferes. 
OnictENiS., Exitimo tabernaculum 
illud Moyfis in Exodo typum fuiffe huius; ; 
templum veró SiWBmonis figuram fuiffe 
verz domus Dei. Quoniam , inquit , adhuc 
proficio, & nondum perfectus fum. Cüm au- 
tem tabernaculum effet fymbolum profectus, 
admirabiliter tendit ad domum Dei, id. eft 
perfectionem , in qua Deus habitat ac com- 
moratur. Porró qui fpiritaliter feftum cele- 
brant, vociferantur exultantes & conficen- 
tes. Vel hoc ait, q. d. Memetipfum iftiufmo- 
di fpebus confolabar, dicens : sare triffu 
es anima mea? Expe&aui enim vt me excipiat 
beatus finis, admirabile tabernaculum. Dei, 4 
& interior domus eius, in quam fancti ab an- 
gelicis virtutibus eleuati introducétur. Quàd 


antur de 


& prrmonct eos in 
ainini cul- 
Hin. 


Mines 
ulum 
implum. 
Sa'cmenis 
[nnt figura 
nd di fpi 
TU a.d 


Cale fit 


gasdium 
Ecclefia 
exultAntit, 


fi veró gandium fit in celo. fuper vno pecca- Luc.15, 7. 


tore penitentiam agente ; cur non mcritó, 
dum poft lu&am anima in fanda illa czle- 
ftia introducitur,vox fiat exultantis & feftum 
celebrantis multitudinis, propter falutecm 
cius qui faluandus eft? Pro his igitur, vt veris 
bonis, gratias agit. Quare trifs es? &c. Sic 
igitur nofmetipfos triftes & conturbatos in- 
crepamus. Quoniam Deus nofter eft (alu- 


tare vultus noftri, quando reuelatá facie clo- m Pn » 


riam Domini fpecudantes ,i1n eamdem ima p. 
nem transformamur. 

7. AD MEIPSVM ANIMA MEA.] 

T u£o- 


CATE- 
NA PA- 
TAVM. 
Solicita 
anim des 


ferigiie. 


Deferiptio 
aran[itua 
jer torda- 


Iof. 3,16. 


784 
Turoponrri. Echopoeia quxdam eft 
onimz fecum collequentis. Quoniam enim 
dixerat, Conquielce à maerore , cüm bono- 
rum promiffiones acceperis ; refpondet. ad 
hatc dicés: Non fruftra triflitià afficior,quan- 
doquidem paterna terra memoria mouet 
mihi lacrymas. Terram enim. Iordanis pro- 
miffionis terram nuncupat , & Hermoniim 
montcm Hermon vocat. Per montem autem 
& flumen. totam illam terram fignificauir, 
Sic autem Symmachus interpretatus eft, 45i - 
ma mea lignefit, quando recordor tui. à terra 
lordanis, c Hermoniim a monte minimo. 

8. Apvssvs ABYssvM INVOCAT.] Tuko- 
DORETI. In illa autcm, inquit , terra degens, 
hoftium multitudini traditus fum , & veluti 
in abyffo aliqua fubmerfus.. 455/fos enim vo- 
cat militares. acics. & multitudinem. Illa 
vcró qua ab ipfis ficbant, aquis & antiquo di- 
luuio comparauit. Proptercà , inquit, doleo; 
verumtamen tuam benignitatem habeo pro 
confol.tione. 

EvsEn1 I. Ceterüóm videtur mihi di- 
&orum fenfus effe iftiuffhiodi. Quomodo ni- 
mirum, cüm poft Moyfis obitum lofue po- 
pulum in terram promiffionis introduceret, 
facerdotes Iordanem afcenderunt, arcam hu- 
mcris ferentes , Ez fleterunt aque, vt inquit 
Scriptura, deftendentes defuper. Stetit con- 
crctio vna recedens longé valdé vehemen- 
ter vquead partem Cariathiarim. Qua au- 
tem defcendebar, defcendit in mare Araba, 
mare falis, doncc in finem defecit. Et omnes 
filij Ifrael tranfibant per aridam in medio 
Iordanis, dum fluxus quidem ille qui deor- 
füm ferebatur, in mare falfum efflueret; alius 
veró qui defuper defcendebat, mirum in mo- 
dum virtute Dei contineretur , & retrocede- 
ret Tunc vtique abyffus abyffo occurrit,aquis 
Iordanis inhibitis, & in altum elatis. Huius 
ego prouidentix gratiam quz tunc populo 
exhibita eft memorià verfans , meritó in 
przfentiarum animo compungor, quód nul- 
la eiufcemodi Dei prouidentia nobis eue- 
niat. Siquidem illi mirabiliter Iordanem 
rranfierunt, & montem illi vicinum , qui 
Hermoniim appellatur , & minimus exi(tir. 
Circa me veró, qui hzc dico, nihil iftiufmo- 
di adum eft: fed omnia excelfa tua C flu- 
ws tui fuper me tranfierunt. Quamobrem 


EXPOSITIO PATRVM GRAEECORVM 


OzranrnrOr. H'Üomule vi 622 d 4u- 
2f €esc kavalu) dfo?toovdne. medi à 
62:,7abgu d 9uusau T) agaSdr diga. 
(Pin Té At yinde: oroxpátra ereic a. 
Tu,? €ye72 , 0n S jdalu) dv0 V 59 urípn 
4 wofaac sc xn6D ugi Td daxpua, lur 
29 Vcgd dva al) $ imagliAlac gaAc a2, 
£2) Fnit TX E'gpcr. Aid di TE Upuc uj 
78 "(a8 , zdous nlu) lu) Cneibo "- 
duct, Ora di wg) Xvucot Gr pud. 
(otn, 8 lod waleerioerat, Üray dva pari 
cxoua| Gu r5 8 Lope dye, kg; E ppaniein 
Üeruc Muxesma 8. 

f. ABTXIOX ABIIZON EDIKAAEiTA!] 
Oroaaruror, E» éxeivn dé, Qua), dfagun 
TP 2,2AKO 6 d uc pav ma pid Ll, x, icey 
dEvosu 1n) Var gu xioc iryoóplw. ACGvesuc 
29 tg A€i Tui c panumxd sui 9g yx) To 2A 
9$». 1'daai di sz s van à a, 
das (908, Y) TU dA) na(axAvc tug, Aid 
quüTH pwow, d uod yay dA. Outre nad obi 
Qu?as S esrías yo eosogoluylu, 

Erzrsior. Aoxéi dd uoi 8 2p). eigrydy on 
dvo E (jv t yv ? v8v Merz 1 Macc T 
Asta) Ynas 3 2ole €i, ? là 9 ime)hojak 
€i 450rr06 at o] Ispéic Ez iorouy med l'opd'a- 
rn 7 xi aor Và djuw Qieorricye ien Tai O- 
dug, Qno Y 9e209, xa (aGahorra dvor. 
dem rua 9 dQéemuc uexpay cQidea 
cc! esc luc pus KapiaDiaoin, vidi xo 
(aCaivor aai6n eic ? ÜdA esas A'egCa, 2 d. 
Agosay d2bc ievc eic viDociEum. Kaj 7rd. 
Tc oi 1]o) Tc eghA à Gwusos 4/9 Enegc, ca vi - 
cc 51 l'ogd aru y78 JO xe'ree Qsec /ua- 
TO, yUwesuü To; €i 7 SaAgosar ? dAUxlu, 
32 dt dioe xanóri Qe» o Sedotoc Sw 
duuatd dyasvAbopdy's , Y, cic Tum ya 
ejuc3 Tóm 9 àfvosoc d Over dzrie- 
yx ,dyagwA.culp an 7)J Ud atr 78 Yopd dvw, 
Q xepuqupdyrem, A'recroA dy 73 uyhqan v mómy 
fyoepdine TJ Aca Ednoxonrie aluo xdem, 
tixoTue6C Vi 78 mugire alo unis 
kg ot TE XOUAD, UNO tuia Tola WC rg) ED Ted. 
2rd 98 eemwolas. Oi ay 29 me- 
ead Ge v» Y'opd'atlo dii Sor, xo) mà 
Dept, o ve, àwTU Epuemeiu órouoto- 
idpoy , Muxesgrey vy dvor, Er ing dA 

vuU(a Atorr(O» , usur JA. idw mr 
aregxraj, vraies d* oi utres upí Cu, wg) 
Tu xUuan cw im uu dA Sor. Eixóra 

uv 


IN PSALMVM XLI. 


à eejciperh idol im iffe A 
ipà à loy? uu worm?) , Bray drapaun- 
exop.a| c ord ^i l'opBatva x25 3 vu gagogen, 
x 2m E'puticip Üpst uux oom T&.E v 20 TW- 
mic fob Loic 2d) 7o Tk d Gvosot dGvasq d- 
arri ,9or0 Voyu T Xeounav cu dyacvAop yn 
9 Ud avec, ei To uh dio AC rc? l'opd aym 
magic. A29 qum dA ua J/z 7 57n- 
cxomügUs RUTC CoCiTOIM, Yun) di 7r.ztH 
a) xa arid i; Ou Loo vu us TRA Sor ama- 
u)wLorrit ut, vg) waiamorTSvTéC ut, pd woe 
aiazP^orrot, Alopi dà vnU(z cá xot Ó xo- 
ejt ? qd» Kopi, eecpimxd c Varoeadiud or 
q YavGoAhu TE Yud ay (Drac, 

KrriAAOr. OU uror 78 £n sul Lopo zin 
"jua Su aate roii umm Ear aci- 
mela ? c l'aechà , d? waj vrkogs au- 
pd sun 2i3,) nau) br , nÜerres ipii, d- 
mp eubion jiueO( T waipuc, A'SNotuAO) 
MA) dp mure wa Ttceavslorm T ce YogghA 
ec Ma mais S y oaiTa, 50 iue or T Bagv- 
Míaut, e dÀ mecciasos eit ux lu, mov T8 
mius vóugy edepproydpor, d dime Y pod or 
oi G T'aegih ,"eesontouy qu jvarttio Xa- 
pA, xd) Tq Va A aQdv ws] micidu 
Mit, Dusdpa, O' di ailune dpra 3a2a- 
Smniy, v, Ud wp c Zoe 0 3 23, elc muro 
pusnej T8 x? Xzigir,Q xgmmizUn 7 qoAt- 
pudy T00ULUDl xata P qedor d muy Ta 
pod eóc uic mi es rr ay o mri. 
E'opttr à? 3 4 22a n; a «ero Qoggs ,dGuc- 
ecr 6r. dvo 0 Fs yucar iroud qr. To 59 Ei 
xaAéiraj, Qraw, avr) 38 GoxaA€ ra). Dura) 
di gamelfaxT , 95 DP CL x2 tog] 
1229 €f e, 

Ü, HMEFAS ENTEAEITAI Krrioz.,] 
QOririxors. T2 toy d2ala $ p$9horr e 
aid'voc 62) diduowd, v& Gr uker xad, eic 
s mk yia] , Cor , 0 93 or (utor dur 
€ic dU pesoudiw , Cn vUE kg) exb(oc » di vu- 
Yay cec Oo pua, wg) ndi sydy Ya. 
TO. 

OroAorHTOr. Á'e, Opa, xoprys vor 
"Uo Sw ror (26r Yong aud p (ue, a) voxmtep 
T8 iuaw ra! ^05, 5p (e, d xg) vvv 
T» Te TU x«9' nudo cesunSupdpor . 
IIeca teo d aum «oj d'atices, , Tv mc sv- 
x8* quurSes7rias . eir d iduiew] «gj 736 
cese yis a p'uaa. 

KrriaAor.TeiGr Eansuodz]] Gi: eipnps - 
Towvs lI. 


78$ 

meritó anima mea in femetipfa conturbata c^T*- 

cít, vel in me anima mea conrabefcit , quan- sis Me 

do recordor tui de terra Iordanis, (ecunduüm 

Symmachum, & Hermoniim monte mini- 

mo. Siquidem in iftis regionibus olim ali- 

quando abyffus abyffo obuiauit , dum à fo- 

nitu fcaturiginum tuarum aqua prohibita 

eft, ne illos qui Iordanem tranübant impe- 

diret, Atqui tunc ifta quidem contigerunt 

per prouidentiam ipfos protegentem ; nunc 

autem omnes fluctus tui fuper me tranfic- 

runt, obruentes me & demergentes, nemine 

inhibéte.Cererüm hzc merità dixent chorus; 

ille liorum Core , quando per vaticinium 

defleuerunt reie&tionem genus ludzorum. 
CvnairiL1. Non folüm mentionem 

faciunt miraculi quod in Iordane pro falute 

lfra&litarüm contigit, fed etiam aliorum 

miraculorum catalogum texunt , deinceps 

memorantes qua poftmodum  contige- 

runt. Siquidem alienigenz etiam aliquan- 

do cum Ifíraélitis conflixerunt in Mafphat. * ER 

Ira enim fcriptum eft in libris Regum. Vt D4eririe 

autem procefferunt ad pugnam iuxta belli j/jscizo- 

legem elati ; Iíraélitz infulum | metuentes, pret 

ad diuinum Samuelem accefferunt , & vt 

pro ipíis preces funderet , rogarunt. Ipfe , 

autem immolauit agnum ladentem, & 

aquam effudit in terram, in figuram myfte- 

rij Chrifti; & in hoftes tanta grando in- 

gruebat, vt, nemine pugnante, omnes fermé 

hoftes profternerec. Vifus eft itaque immen- 

fim illam grandinis immiffionem appellare 

abyffum in abyffum incurrentem. Ait enim 

inuocat pro euocat. Voces autem cataracta- 

rum intelligi poffint grandinis defcentiones. 

9. IN pi MANDAVIT DoMwiNvs: 
On:czENrs. Bonaquidem docet effe fu- 
turi feculi, dum hoc die» vocat, in quo, in- Die ? 
quit, Deus promifit mifericordiam fuam ad ,,," B 
lztitiam; quoniam nox & tenebra func com- ptg 
municatio cum Deo per hymnos, & conten- yr«fen- 
tio precationum. 

T usoponzri., Semper,inquitfciens mifc- 
ricordiam à Deo füppeditatam,& nocte hanc 
mecum ipfe confiderans, cano & laudo eum 
qui calem noftri curam habet. Affero autem 
illi etiam preces, hanc obfecrans confequi be- 
nignitatem. Deinde orationis verba edifferir. 

Cv R ILL 1. Przdidis (ignis tertium fub. 


Gggsgg 


jun- 


786 
CATE- 


wA pa. lungit. Hoc enim fa&um dicimus, quando 
rnvw. Rapfaces Babylonius lerofolymam  obü- 
8:5," dens, vniuerforum Deum blafphemauit , di- 
Rite cens: Non feducat vos EXechias verbis, qua 
Rap[acem. vos liberare non poterunt. Et. non dicat vobis 
Ezechias, quia liberabit uos. Deus Ifrael de 
mans mea. lunc vtique Deus promifit 
"5: Ezechiz dicens: Protegam fuper ciuitatem 
banc. Neque in longum illis dilata funt pro- 
miffa. Et facum efl notfe , C exiuit Ange- 
lus Domini , c pereufit in casiris «Iffyrio- 
rum centum. octoginta quinque millia. Hoc 
exiftimo eft illud: I» die mandauit Dominu 

mijericordiam c» noii e canticum illi. 
10. DicaM Dzo , Svscerron Mvs. ] 
Animi 4- THEODORETI. Hzc, inquit , ad meum 
med "" Dominum dicens, tuam femper prouiden- 
à tiam confecutus fum , cur me nunc hac nu- 
daíti? vc affidué moeream & lugeam ob ini- 
micorum opprobria? Czdentes enim me, 
& plagis & vinculis offa mea conterentes, 
irrident,dicentes: Vbi eff Deus tuus? obtuam 
imbecillitatem hzc me pati fufpicantes. Hoc 
autem, oblitus es mei , hoc eft, Tui auxilij 
me comporem non fecifti. obliuio enim 
hominis affe&io eft; proprium antem Dei 

 eít, (ine affectionibus effe. 

OniczrNrSs. Non petit vt ab inimicis 
non affligatur, fed ne tribulatus contrifte- 
tur: hoc enim generofi athletz eft, & rebus 
aduer(is congruit. In fequenti autem Píalmo 
cüm przponit illud, 9 ware me repuliffi? ifti, 
Quare triflis incedo? vifus e(t infinuare,quód 
illi qui à Deo repulíam paffus eft, proprium 
fit non ab inimico rribulari, fed in afflictione 
contriítari, Ceterüm,fi Chriftus ilta in fequen- 

(almo dixerit, vtique fimilia in fpiricu dicit 
in hzc verba: Tw verà repulifli & defpexifli, 
diflulifi Chriflum tuum . Ex criftis incedit, 
"RE *6, dicens: Tri[H» efl anima mea . Vel fabdubitan- 
d ter Chriftus dicir,quafi quid fimile infinuans, 

ac fi dicat: Quid dignum operz agitur, cüm 
ego repulfam paffus pro falute hominum, à 
tc triftis incedo;affligente me inimico? 

12. SeeR A 1N Dzo.] Tusoponzri. Cüm 
has, inquit, ó anima, promiffiones acceperis, 
deine moerere & angi ; fed fpe confirmata, 
predi&ionis exitum preftolare,in quo falutem 
fa&am videns, hymnos offeres Dco Salua- 
ton. - 


4.R. 
jj 


Pl. 41,2. 


P(al. 88, 
9. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


tAois enucloc, TE 59 aaredobay aud, 
órv P'a-jaxw 6. BaGuAwviBye ? YipscnAipa 
moAuopxlirec, 3-7 Aon (Ago Qj] 9o. MÀ 
dorsa Tt U ja Miri E exige A55pic, Oc 
Bà dusay?) jieuct juac Q uà Mtv U- 
uiv E'Codac, Yn. prawra; 0 996 Toea»A cx 
a eiedt uu.voTt 59 dii vu! ECtxóa 0 Sóc Emyf- 
yciouto, 2 yut* Y'avegamid "Gap d rout 
Tua. E Qa di ux eic uaxegdo vx 7 iza[-. 
9eMas iuri:. xg) Votre vuxroe, €. cIERA Si 
d[zAAoc xvo ju, Q dvéiDes p TÍ guptu Go? T 
A'exve av igo». üdonxor e mir oua as. 
vivo oluaj 521 và "pkogt Urin) xvei (BN 
qo (€ OV ard , 9 vuxvóc 433 avr, 

í. Era ra eza, ANTIAHIITOP MOr.] 
OzroAarHror, Ta?mX , Qroy, &ejc viv ov 
Aio Sal», d cfc del avesroiag svrU ynwg. 7i 
d'írrorá pat vu vat mc Vj uvaouc dc d'auv- 
Suc dies vw Q. Spliséir , Jfg T3. Ioa Ty 
d'OGuÀpu! y ireid n ; aiviLopduoi e£ p us yug) 
munait Q dscupiz d oed uu cuvpiearm, 
amuprouSn Moorme. 7r 699 0 Sóc ow; 
Aid 5l. clu) dfeevus ur. p ardoreo 
Vago Ag arorrc, Todi, Ead Su us* T8- 


, Tia, * cx evegioias i d uad id ac, Alo» 


297a 9vt ulÜesmvor 1d 10v dà uS dvraDeua, 

QrirENOrz. OU m à 9A/C&S(. diof 
und ipa, dod So4Cdp Gy» 1à ewile- 
zr em. Té'vo 59 dri] dGapse uude, xj dr 
(Gi; efbisumxoi, dpubf4 . c» dà m! iic 
"JaAud eoesros v qi ira Ti a7rolow ut; T, 
fa ví exu S'esrzrd' uv mropsDout| ; omtv ia- 
Qaíre Un Serodhirroc Seró 98 Iduor, d T0 vor 
tafpi SAÍGtOr , dod T) exvS epa em Co 
ul Ser. Ej d Gi 4 Xeiete Moo) 78 
i s Ux. deuda ber! M 
ridb uam duc, XJ d dsruiou, €) cauda 
cucina) $ Xencbroau. y) exuSosmratu 
ops) , Muy. afe iom Os 6o 8 loo uu, 
H' Gracropirmxol c Xe15be AA , olore oi Gv 
ijQaíyo 7i dut) dziov, Zroc?trg ua i 
cuneías alÜes muy, Sa) a8 suVÜesrr at or- 
(& mopsat Ex DA Gor c io Desi ; 

,'€. Eanizow zm) TON erow.] 
OzoaarHTor, Tav conci, «v3, J'«- 
Eaydn dc Vuewicen , mw d2wucu 
Q dedohuru, vf dà iArids enei oun , 
«vejc unos à 4 eve; pphawuc vA, 5n 
«id scfpn Mlle ion emis , ivo 
«vegntícev, rd atowxón 9d. . 

di AN- 


IN PSALMVYM XLL 


ANNOTATIONES CORDERII. 







3 w titulo norandum , illa verba js £n- 
ey gelicibum, Grace dc susim, quomodo 
Eufcbius etiam legit, in ahjs libiis 
c le euvizvus, utelicchius: & ia S. Au- 
gaft. ac Vulgata habent. In. Hebrzo cfl og 
m. [ch.l, quod iam ante ad. Pfalmum 31. anno- 
tias proprie folere Pílmis infcribi;ebi Da- 
vid e Dci manu caftigacum fuifle commemo- 
rat vel faltem aliquo atlliétionis genere adioni. 
tum, vt préficerettamquam fub magiftri ferula. 
Noxat hic Eufebius pro zeis jsie Kepi, Aquilam & 
Symmachum concorditer. dixille 25 jay Ksji, 
fiorum Core. Hi autem qui fuerint, in argu- 
mento Pfalmi fuperiüs didum eft; & in Catena 
Genebrardus ceníer, illos huius fecundi libri 
Swag ge & auctores fuiffe ; quorum fpi- 
1itus hoc. habuerit peculiare, vc de rcbus laxis 
meditarctur, ficut Hebrazi & S.Hicron. tradunt 
in Pllm.84.& 85.item Origenes Homil. vnicá 
inlib. Rcgum. Quare & hic liber fecundus to- 
tus feié eft de falute & Chrifto, & magnum 
vit prafentis tzdium & ardens futurz delide- 
num exprimit. Magis tamen mihi probatur 
Athanati] luperiüs in Catena citati fententia , vt 
filij Core non plalmographi , fed píalmodi fue- 
nnt, qui Pfzlmos à Dauide compolitos cane- 
bant, adhibitis muficis ainftrumenus, Nam cüm 
bic Pfilmus in Dauidis perfona fit compofitus, 
quem inter omnes. alios prophetico fpiritu ex- 
cclluiffe clarum eft, cur illi ab alio fuitfet dicta- 
tus? Et cüm ipfe tamquam communis tunc Ec- 
clefie Doctor, & infigne Spiritus fancti orga- 
nim, Leuitis, quorum ps erant filij Coralie 
quoque Pfalmos canendos tradidiffet; quid opus 
fuillet eum. precario ab illis mutuari hanc ope- 
ram, cui praffand longe fuperior erat? Teren- 
* dum itsque, idcirco inicribi filijs Core, quod 
apud cos depolitus thefauri loco, & eorum hidci, 
obinfignem quà praftabant cantandi. peritiam, 
s concreditus fuillct, vc fcimus ex cantoribus alios 
atque alios Plalmorum delectos fuiíle cuftodes. 
Quód autem nomen. Dauidis i» titulo tuppri- 
matur, nibil noui eft, aut quidquam adfert in- 
commodi , cüm idem videamus factum in alijs 
Pfalmis ; quorum tomen ipfum cfle auctorem 
nünimé dubium eft. Cecerüm cocus hic. Pfil- 
mus dcuotis fcatet affccbionibus magnx & reli- 
' giole voluntatis , in quibus os apericbat fuum, 
& refpirabat, X ;frirabat, & ad centrum honc- 
ficrum omnium delideriorum contendebat. Ex- 
hibetautem fe nobis Dauid im emblemate lucu- 
lento fiticnas. & volantis ad fontem cerui . qui 
ardore magno exzftuat, Qui defcripta fubtiiiter 
efhieies vim piorum defideriorum. & votorum 
praitannum magnitudinem exprimit, Quale 
igtur fueric diuini ums cera deliderium, ex- 
ponit claré & ordine hoc Pfilmo dicens: 

i. Onemadmodem d fiderat cermims. ] Notat 
Eufcbius Symmachum vfum efle verbo iípeir, 
quod irem fignilicat. defíderare , & cupidum 
cile: fed in Scdholio ira fcribitur : Symmachus, 
de ez db es Ioaeos , ficut fejlinat cermnus ; achi idem 
ellet defiderium, ac feftinatio & curfus; vc flatim 
diceremus , otiofum delideiium cfle non debe- 

Tomwvs Lk 


787 


ANNO- 


^TATIO- 
NESCOR- 


bti. 


re, & in rebus fpiritualibus cupiditatem ac defi- 
derium à re non abtungi. Ad. Deum ire non defi- 
dcrat, qui ad Deum non feftinat. Idem de fa- 
pieni: fonte dicendum eft ; qui bibendi deüide- 
rio tenctir, currat & feftinet: fius curfu proditur, 
& feftinacone. Etc vero zítuantis cerut more ad 
fapientia fontem nobis accurrendum cfle oppor- 
tuné docet Philippas. Ahbas. Bona fpci epiit.6. 
ad loannem: ££ farcer , inquit, pos. faftsdiofa 
fatietas ad profunda leonis dymma, [ed € con- 
uer [o snexplcbilitas amuidiratte cerman, "Nt Iali- 
cct non fecüs ac pernix certus ingenti fiti corre- 
pus ad dodtrinz fontem velocilluné curramus, 
ciufque aquas auidiflimé bibamus. Sexta edino 
locum hunc tta transfert, y gpio» md lor exar, 
qucmadmodum campus fitiet mbrem , Aquila, 
d sdvAa meyaziagei, q'temadmodum connalus fi- 
tiet imbrem. ita hzc vertit Auctor Noratonum 
in Biblijs Sixtinis:fed bené norat Lorinus nofter, 
verbum ereeezer vcl axanat ict, pro fitire;:pud 
nullum probatum auctorem lezi. Eft enim pro- 
prie porraccum effc , liuc prajnum , ficut eguprf- 
Quer, emuinm myrrbz , va loquitur Diofcorides 
lib. 3. cap. 94. Ceterüm cüm «aaa in hortis 
proprie fint areole quadrata in quibus porci & 
ali2 eiufmodi olera feruntur, quibus liberalis ir- 
rigatio neceflaria eft; optime vim Graci verbi 
exandt vi à Treueto citatus Hieronymus rcddi- 
dit, ficut arcola preparata ad irrigationes aqua 
rum, Hebraice eft ym Ua. cbezal. tbagarog , 
id eft. fíewt ceram clamat , iue clocitat. Nam 
Y gag vocem ceruorum propriam fignif- 
ca: , quod glecirare dicunt Latini. Sicut igicur 
ceruus vodiferaur ad canales aquarum curfu 
defatigatus , ita vociferatur anima mea ad te, 
Vritur autem exemplo cerui, quia hic inter om- 
nia animalia maximc fiticulofus eft, quód vefca- 
tur ferpentibus: vnde Gracé fa:Q- dicitur, 


cexnal 
quid. 


dre 77 


Dade - 


mupa sor TW 91e, co quod ferpentes ab(umat, vnde di- 


Sitibundi crgo cerui comparatione Dauid, defi. 
deri] fui, quo ad Deum anhelabat, magnicudi- 
nem emphaticé exprimit. Sicut enim fitibundus 


num. 


Pia Anima 


& ;nhelus à carfu ceruus. fontes defiderat ; fic 44 Deum 
a:core edam [aucta & anhela anima Dcum fon. V4 ters 


tcm acernum fufpicat, ncc alio quàm illo fatia- 
tur, non pozatur alio. Id quod. pulchté ad hunc 
locum es pendens Hugo dc S. Victore, Fen; 204- 
rem , quit, anctor ejf donorum : fontem aqua 
dej derat, cuins. defiderium non ampletur, donec 
ad Deum permcniat.— Qui dona. Des. propter 
Deurs non amant ,1] qraf aquas. C non fontem 
d.fiderant. Summnus auiem bonum ideo. phurals 
nonnne fontium exprimitur 334 licet in [e onum 
fir omninm tamen origo bonorim sn ip[o contine- 
147. Ad hunc fontem fititamans anima ; ignorat 
alium. Vnde fubdit: 

y. Sitimit amma mea 4d Deum fortem vi- 
sin. ] Grece sirisegir rir Corm. ltacitin quin- 
que codicibus M. s. Cafarcis quos vidi ; licet 
Sixtina editio Scptuag omittat s» Jovlr, fortem; 


ad fontem | 
ankbelat, | 


Vulgita tamen retinuit. Vbi. non polum nOn Cerreflio 

vehementer laudare vltimam correctionem Cle- Cleresi- 

mentinam, qua pro voce fontem, quz in prace- 94 Pius 

dentibus editionibus habzbatur, hoc loco fortem M 
*. 


Gg588 2. 


Icpo- 


788 


Awwo- repofuit. Vt enim fiti accommodatior videretur 
TAr:o- fontis fimilitudo, fublimior tamen fenfus, & ad 
N55 cog Vim diuinitaris exprimendam opportunior, latet 
prnir  Unepitheto forris, Eo enim Vates innuit difcri- 
Genriles & ien, quod inter fiim fuam, & eam quam fal- 
faculars— forum numinum, cultores ( hi etiam fzculares 
— homines funt ) intercedit: quód hi (itiant idola 
$i Deam inhrma & mortua, quz vt cor pellicere , àcrcm- 
fertem fj. que in co fitim excirare valeant. ( funt cnim ve- 
tiw. — nenatz beftiz,vt dicit Nyffenus Tradt.in Pfal.1. 
quarum fuccis quali toxico inficiuntur , qui eis 

velci confucuerunt; ) at eam depellere, fiuc ali- 

quam liquide volupratis partem conferre ne- 

queunt; at veró ipfe fortem viuumque Dcum fi- 

tiat, cui non minüs robur atque fortitudo infit 

ad animi fitim explendam quàm ad excitandam. 

Sslut Dew Ereo, inquit Dauid, Siret anima mca ad "Deum 
Pam firim foriem viuum , qui in animi mei fiti excitanda 
UP fords, atque adeó fortis eft, vt. nulli prater ip- 
fum humanarum voluptatum fontes , nulla íz- 

cularium bonorum flumina valeant depellere. 

Felix ó nimium fitis, quam explere folus Deus 

poteft, & folet! Prouocari hanc maximé in fe 

fentit anima in medio orationis fuz, cüm anhce- 

la quafi fugientem amatum infequitur ; auc laffa 

& amicé querula , coto pceítrata corpore , terras 


czloíque perambulat oculis, ficubi fors, quem. 


fitibunda quzrit, inuenit: aut plena alto dedu- 
&is pe&ore fufpirijs vuneburdi. de diuturniore 
Anima f- amati fui mora queritur: Quando veniam, e 
delis & Pi& apparebo ante facicm Dei? Hoc fine dubio aman- 


jux gere. tium eft, & magni amoris indiciutu. Non tan- 
tit P ^ üm anima mundi rebus cxuta videre appctit, 
fcd etiam videri à Domino concupifcit. Quid 
enim videri non cupiat , quz in fe xnnumerabi- 
lia Dei dona experitur , quibus oculis diuinis 
placeat, odium lcuiffimorum ctiam peccatorum, 
poffeilionem virtutum , deíideria fanctitatis ? O 
quantiu amor (exclamat Richardus in Píal. 118.) 
quanta fidwcia | amor inquam. pulchritndini 
diuina , fiducia forma ,non Aliena , fed proprie. 
LÍ HS, Tantus amor vt dicat: Defecit in falutare tuum 


anima mca,C- in verbum iuum femper fptraui, 
Pl, 142, Et alibi affirmat, diceni: Quia defecit fpiritus 
7 meus, T anta preterea formofitatis anterne fidu- 
€£ia erat, vt omnino ampo[Tibile credat, vt videa- 
tur, CF non diligatur. Sicille. Cupit ergo anima 
in hoc ftatu tamquam  amatrix przíentiam 
Dei, cupit & ipío perfrui. Hec amima amans 
(inquic S. Bernardus Serm 74.in Cantica) veris 
fertur , trabitur. defiderii , diffmulat merita, 
maic[fati oculos claudi, aperit voinptati, ponens 
in falutari , fiducialuer «gcns im eo. Intrepida 
denique C inmerecunda reuocat. verbum , C 
enm fiducia repetit delicias fuas , folitá libertate 
vocans non Dominum , fed. diletkum. Ceterüm 
differtur, adhuc de(iderium , vc crefcat, Quid 
ergo interim? ! 

4. Fnerunt mbi lacrymae mea panes die ac 
mole, ] Symmachus, &« £7 G- gui ££ als uy,tam— 
quam pams demenfi mei, Vulgata numero plara- 
li panes. tranftulit . Plerique intelligunt ideà 
lacrymas panes dici, quod animam hominis rcfi- 
ciant & paícant. Verüm illud minüs litterale 
eft, & praxer intentionem Prophetz,qui his'ver- 
b:s non confolationem , fed anxietatem mentis 
fuz: fignificare voluit; (icut & pofteà Pfalmo 79. 
v. 6, dicit: Quonfque srafceris fuper orationem 


Suo [mfn 
Dauid la- 
erymas vo- 
€8 panes, 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


fermi tmi? cibabis nos pane lacrymarum, &c.Quuo 


proculdubio noluit fignificare lacrymas animam 
pafcere, fed animam dolore ita premi, vr, cibo 
negleéto , pro co nihil aliud lubeat quàm la- 
crymari. Hunc anxium zfluantis animi dolo- 
rem graphicé nobis defcribit Hugo de S. Vi&to- 
re, introducens Dauidem in hzc verba loquen- 
tem: Pafcar doloribus, requiram fis tibus , voca- 
bo fn[pirus, lacryma nutrient defiderimm, donec 
prajentia. (utiet affecinm. Flebo, quia abeft quod 
defidero. Flebo , quia adejl quod non amo. [Non 
amo prefentem anfelicitatem, defidero futuram 
beatitudinem : irriguum fuperius , quia. defide- 
rat anima mca ad "Denm fontem vinum ; irri- 
guum inferim, quia duitur mibi , Vb eff Deu 
tuus? Hoc ad prafentem miferiam pertnet,quod 
opprobria malorum (ukhinco, quia tevremam feli- 
eitatem yon amo, Et qvia me in prafinti felici 
tate derelibum a(piciunt , me Denro non babere 
infultantes. dicunt, lnciderat in. hunc. ipfum 
Dauidis locum B. Auguft. & pupugcruc hz 
querelz zftuantem eiu: animum , & ad pares 
gemitus lacrymatque excit;ucre. Hinc pi illae 
ad hunc veríum lucubrationes : 5js diem , in- 
quit, imzelligas pro bins. [eculi projperiate, no- 
em. vero pro bun [eculi adner[itate y fiue 1n 


Dauid yr, 
Dei dejii- 
rio lay- 
mabatur, 
& Prage 
epprel via 
AR RÀCP 


Tam in 
mundi 


nam m 


profperis vekms feculi, fiue in admer[is vebus [-. aduerfa 
culis ego defideriy mei lacrymas fundo, ego defide- fendum 
rij mci auiditatem non de fero, Et cim in mundo [Aperi 


bene efl, nubi male efl, antequam apparebo ante 
faciem "Dei. Quid ergo dicis, quafi gramlari 
me cogis, fi aliqua bumana feculi pro[peritas ar- 
riferit? nónne deceptoria efft nónne fluxa , cadu- 
ca, mortalis? nónne temporali, volatica, tran[- 
storia? nónne plus babet deceptionis quam. dele- 
Eatiomis? cur ergo non C ipj« fiant laeryma mta 
panes? Hac cauffa illi lacrymarum , non perni- 


Lacy 


tentiz, fed amoris ; non terroris , fed defiderij; pierxm 


non maroris ex deli&to , (ed ex abíentia amati: 
nifi quàd inter amoris fufpiria & lacrymas in- 
tercutrat non raró metus , ne fors offeníio igno- 
rata cauffam aut morz , aut abíentiz & fubcra- 
&ionis fuz amato dederit. Qua criam cauffa, 
quód lacrymz fint illi fa&z in cibum & po- 
tum die ac nocte , dum quem amat. amans die 
ac node quant anima, ncc felatia vlla admic- 
tit, donec potíatur dilecto. Tales fuerunt Da- 
uidis, tales B. Auguftini lacrymz , à quibus 
mirum quantum diflidet etas noftra, Si ea la- 
tet in. nocte aduerliratis , tum eflluit in lacry- 
mas, eafque madenii ore bibit : at (i eminet in 
amena profperiais luce, tum in rifum ef- 
funditur , & infolend latitià extollitur; parum 
memor fibi alios Buerc & cxlo fontes. ac cor- 
rentes voluptatis. Non fic czleites animz; 
idem ijsin vtraque fortuna panis coquitur,ifque 
fletus ac lacrymarum , quz per ora libentes 
perennes ducunt riuulos , nec arefcere vmquam 
poflunt, vfque dum aípiret dies aternz fcli- 
citatis. 

$ Hac recordatia fum; | S. Auguft. bec me- 
ditatus (um; S. Ambrofius, borum memor;Sym- 
machus, &iemA», agitans animo, Ícu mente rc- 
uoluens, animaducrtens, Secundüm fenfum fu- 
periüs in Grzca paraphrafi explicatum prono- 
men bac ad ícquentia refertur, & effundere 
animam accipitur , pro animam tribulationibus 


ar&tatam dilatare per coníolationem,cffuse lzrari, ^fr* 
& 


-. 
tur fot 


a 
mam. 


rgtk 


[d 


l. 1l, 


tium 
um in 


"eft. 


l. 26,4. 


IN PSAL 


& (eíe exhilarare. In Commentario Grzco prz- 
ter hunc alius quoque fenfus traditur, (ecundüm 
quem pronomen h&c ad przcedencia referatur. 
q. d. Horum ego conuitiorum recordatus , in 
lacrymas effundebar, & ad letum commouebar; 
ita vt effundere ammam in fe ipfo accipiatur pro 
laxare menti doloris habenas, ac finere animum 
E libico indulgere dolori. Simili feré modo 
uthymius hunc locum explicat, vt effundere sm 
fe amimam accipiatur pro co quod eft omnem 
conftantiam eius & firmitrarem in feipfo diffoluc- 
rc; quoniam firmiora & conftantiora effe folent 
quz (unt folidiora, quz veró fluida funt, mol- 
liora atque laxiora. Quomodo & priüs dixit: 
Fattum ej] cor meum tamquam cera liqme[cens 
in medio ventris mei. quibus verbis fignificat af- 
fc&us (uos fuiffe liquefa&os. Nam anima ho- 
minis, quz cum fultinet , quamdiu colle&tum 
tenet fuum vigorem , dilfoluitur immodico af- 
fe&u, & quaít cuanefcit. Dicitur ergo animam 
effundere, qui fui compos non eft , quin fen(íus 
fui diffipari cffluant: ac fi diceret. Dauid, ani- 
mum fuum prz triftitia liquefcere ac deficere, 
dum reputat vnde ceciderit. Si de gaudio expo- 
nete libeat, talis erit comparatio: Mihi olim tam 
iucundum fuit ducere populi ordines ad fan- 
&uarium , vt gaudio animus meus liqueíceret, 
ue apud me effem : & fi hoc idem bonum 
mibi redditum fueric, eadem lztitia fenfus meos 
rapiet. Et cunc referturad id quod fequitur. 
IsrptM. Qxmoniam tranfibo im locum ta- 
bernaculi, &c. ] Symmachus, fn Heudimsuan. €ig 
gla) oxnvbd, djafea uy rotae ars 7à jew p, uris dogu- 
plat, à &Esusscyir vos hiluc rapvyotil ürruw, quoniam 
sntroibo in tabernaculum, peruebar v[4ne ad 
domum cum voce laudationz C confejfionu mui- 
tituainm celebrantium jolemnitatem;Aquilz, eiev- 
Adisouaa Ur. evexit wpaiDaT or dyrés Vos cixa Tü OW ie 
quiy acera x4 dyaesía; oy^u Vp TaCrT- , imgrt- 
düar in vmbro,um, adáucens cos vfque ad. do— 
mum Deis voce iaudationis Ck gratiarum atlio- 
nis turba fesiimuatem cclebr.nis, Senius eft, ac 
fi dicar: Animam meam doloris magnitudine 
contractam effudi ac dilataui, quoniam traníitu- 
rus fum in locum. admirabilis tabernaculy Dci, 
id eft in (an&am ciuiratem Icrufalem, víque ad 
ipfius zdem, nec perpetuó hic in iftis exilij lo- 
cis hzfurus. Me confolatus fum, quoniam quid- 
quid ifti dicant , adhuc tranfibo in locum vbi 
Deus colitur puré ac liberé. Quàd (i igitur fola 
Dei memoria virum pium etiam in malis oble- 
&at, nedum in profperis, iuxta illud, «JV emer 
fw Dei, c deleclatus (um ; quantó magis pra- 
fentia & vi(io? vnde fi: etiam exponi poilet.q.d. 
M: confolatus fum, quoniam tranficucus fum in 
czluin locum admirandi tabernaculi Dei, víque 
ad penidiore.s ipfius edem , nempe celum em- 
pyreum, vbi eft ipfius chronus , vbi & fe clare, 
gloriose, fuauiter communicat. 

6. Quare trifla es acima mei?]Symmachus, 
TÍ ngu nauriün i buy un, x Tí Spi «oT iui; A'rá- 
peor Tip 5r , 621. dinrexae sEoucAaynenums QuTQ Tdfé 
ewrpía; T8 ceyzamw um. Quare incurnaris anima 
mea, C quare conturbar.; fuper me? Expella 
Denm , quia ajfiduwe cosfitebor ex. faites faces 
eint, aut ecundüm Aquilam, meis cwrrgicus 7v wey 
cue aum , falutaribis vultus enu , quod habet 
S. Hieronymus; in Scholio tamen ex Aquila 


MVM XLI. 789 


refercur, sí agruistes; quid inclinas te? ex Sym- Awwo- 
macho, «ví x&m«zW« ; quid tabefcis ? Pulchre rAT10- 
ad hunc locum Hugo de S. Vi&tore : Cum ani- NES COR- 
m4, inquit, imrra fe cffnnditmr , latim ammali- pent. 
tai, qua exteriorem delcilationem amat , contri- Turbano- 
flatur ; quam vnu(quifque fidelis nutu rationis nes mma 
corrigere debet, dicens: Quare triftis. es amma 9 
meat Qnare doles te perdere , quod non potes rc- 27 


tinere? Quare conturbas me? Quia tibi per na- 
tnralem ajfetium coninilus [um , im tus tmrba- 
tione ego snturbatiua ejfe mon pojjum. Spera in 
Dto, quia fi nunc propier eum tranfitorias dclc- 
Élariones [ponte refpuu , perman urs polmodum 
ipfo tribuente con(equeru. Quoniam adbuc con- 
Jeber illi, Cum adeptus fuero quod. [pero , twr 
laudaboillum, d» confitebor ils : de quo dubitan- 
dum non eil ; quia sp/t eit ([alutare vult met, 
id eft. fimilitudinis mea, sd eff bomo; G efl De 
meu. Non. ell dubitandum, quim. mortalibus 
promifam atermtatem tribuat , quem pro falute 
mortalium a/fwmp/i]Jc mortalia conflat: Cc qui 
pro nobis nojlram mortem pati voluit, mmltà m^ 
qus nobis vitam (mam donabit. Quod potefl fac:- 
re, quia Dens efl: vt nec de voluntate eint du- 
bites, qui pro nobis bomo facbu efl ; mc de. poie- 
flate, quia Den eit. 

7. ed meipfum anima mea turbata ef. ] 
S. Hicron. in meipío amma mea incuruatur; 
Symmachus, 4 «vy uu zawTWaTaa P! dr dia- 
puuvérxepuaá gw b 35e lop dru , X) Ero Ejpamritige oput 
guxprT&Tu , anima mea liquejcit , quoticf[cumque 
recordor tui à terra lordanm, C- av He» monum 
monte m.nimo, q-d Quia in meipfo turbatus fum 
ob exilium, ideo te inuocabo pro terra Iordanis 
& Hermoniim, & pro montibus modicis , vt in 
ea loca me reflituas , vt in mea plana & campe- 
ftria ( cutufmcdi erat terra Iordanis ) & in meos 
montes, quancumuis modicos, me reducas. 


Per rerram /ordanis fecundüm fenfum | mylti- 1,» danie 
cum re& quis intellexerit Ecclefiam. militan- qud myfti- 
tcm, quz baptilimate,tamquam Iordanis flumi- € 


ne, in quo baptifma carpit, irrigatur. Vide hunc 
fentum apud Hugonem de S. Vidtore fufiüs & 
eleganter expofitum. 

8. e^ fby|[us ab) [nm inuocat.] Symmachus, 
dCvar(Qe dévarp dmivra [ vel dmariá ] ius e 0M 
xpouuwy cw, aby [fii by [jo occurreba: (aut occurrit] 
A Jüno aquedu "num tuorum. Ett hypotypofis 
poética calamitatum ingentium. q. d. Nulla cft 
mi(eriarum mearum intermiffio, nullus fundus. 


Abyífus enim eft a peoredian quafi 4tL»ffur pre 
amitatem attrahit, «alamuaze 
vt emergere non liceat; iuxta quod dicitur: Nul. eur. 


finc fundo. Calamiras, ait, 


la calamitas fola,| Adferuntur exiam alij huius 
vei íiculi (cafus, pij quidem , fed propolito non 
adcó conuenientes ; quales duos. indicat Euthy- 
mius, quorum primus eft : Profunditas peccaro- 
rum meorüm profunditatem inuocat tuz mi- 
fericordiz , idque ad vocem & pradicationem 
tuorum Apoftolorum, qui tamquam tuz catara» 
&z, plenitudiacm czleitis doctrinz nobis cffun- 


dunt. Alter eft: Nouum Teftamentum inuocat 4byfw e 
in teftimonium vetus Teftamentum ad przdica- 5«:/wa 
tionem tuorum Apoftolorum aut Prophetarum. facro. 

' Juxta proprium autem feníum (uprà indicstum, 


cft clegans allegoria, quà iaducitur D«us excita- 

ds toniruis, & ingenti tempeftate, Davidem 

obruere infinità imbrium copià. S. Auguilinus 
Ggg88 





* —À 
- o — 


—————ÓÀ—M——— M 


790 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


AwNo- ad hunclotum per «yf intelligit cot hama- 
TATIO.- Üüüm: 3i proj umditar , mquit, eff abyffue , puta- 
NES CoR- "Hits qued cor bominis abyjus ejl. Qred enim pro- 
pez ir, f/nndius bac abj([o? loqui bonnes poffunt , &c. 


H'uaT! dca5 Mor XO ras, Y, vux1) acies, 

Due rex m[tricordiam mandat,c* noile lucet. 
Tropologicé Hugo de S. Victore: M ifericordia, Deis nos 
inquit, Des eff , quod peccatum bominis in prec in bac vita 


Cer kemi-. Ingenioliflimus. omnium Regum, & diumà — fenrs vira punit, vt erermam damnatwnem home 7b 
ffud- mer 1" . TEMP def TEMPE RE f er fu- 
m Aly mente confilioque praditus Salomon dimentus — ewadere pejfir,. Hanc ergo m[ericordiam: Deut s, v, im 


cam altitidiaem videbatur, cüm ita memorat: 


per pradicatores bomini mandat , vt pre(entis altera fer- 
Calum jur[im, cr terradcor[um, C» cor rrgum 


Prou. 1$, mortalitatis vtilirarem ap nofcens pro l'iberatio- wet. 


3. 


m[crintabile, "Vantam cordi tribuit aliicudinem, 
quanzam aut cerra aut profundo calo, vel à terra. 
Q antis ad etocris cala [of petu olympum ejt. 


ne f furnra, libenter fles penalitates fufipiat. 
Hanc antem mijericordiam ideo in. die , hoc ejt 
in profpiritate mandats quia bomo minus parato 


Apoc.tt. Sed illa menfura non cít profcdtó arundo illa — animo fnfeiperet , quidquid im tribulatione po- 
aurca, qua beatus DAS ciuitatem fanctam me-.— fries de vtilitate tribulationis andirer, Sequeitnr, 
ricbatur , cim cor hominis ftellifero celo fit al2.— ficut alia rran[latio babet :. Et nolle declaran, 
tius, cerce centro profundius, mundo capacius, — fwbawdirwr ip[am mifericordiam. Quod enim in 

Ier. 17, 9. lique apud. feiciniam Septuag. Bad6ar xatPíar — die, id eff. profperitate , de. vtilitate bins com- 


exa warm , proundum fuper omiiia cor nomi- 
nant ; in quo nulla pene. ficora vltima, limes 
nullas, quodq; vel iptà mundi clauftra exuperet, 
Ceterüm in aliczoria fua pergens. Vates , fubdit: 

IniptM, Ones jmjpenjenes tut. ] Sic 
S. Augult. & ia explanatione [m /penfure , quod 
Grace elt, oi uezsotinui cw ; Vulgata, omnia ex- 
celfa tes Aquila , «i sosrecouol zu, con[raclones 


14: ; quod clt Hebraice 07372 mubarim, à — lectionem Vulgate, que habet, Er. note cant;- 1n aduerfis 
verbo 339. [bar id cft cosfriugere ; Symma- — Cm eins, fic exponit: /deo interim in nolla vita ^*^ eji eif- 


chus, aj a72054fiw 25, 4, 1d kvnaTx gu ird ux 
xuidw. quod ita videtur verdife S. Hieron. 
gerites rua, G9 lacus tii fuper me tranjcrunt. 
Per jn[pcn;ionss autem fignificat hoc loco im- 
bres , ex fublizmibus nubibus in aére. fulpenüs 
decidentes. 7144s autem in Scripturis accipi 
pro calimirazibus, nemo eft qui ignorat. Vndi- 
que, inqaizin me nimbt ruunt, alius fuperalium 
me peat; clades ex cladibus ingruunt,. Omne 
'xlum in me pugnat, nufquam quies : bellum 
ex bello feritur , vbique hoftes & pericula, vexa- 
tiones & dimua, vbique maxima malorum feges. 

9. Er no le canticun eius.) Grece do voxric dh 
&yrs; Eulcbius addit, uj! usi, apud mz, S. Hic- 
ron, mecum; Aquila, £j i roxr] dz; &78 pAT lei, 
C in nolle canticum cius mecum ; Symmachus, 
Àj XT ré&m gJYà vag" avri, C* per notiem canticum 
ab eo; Sixtina, g,ruezig Amhairen, C» nolle d:clarabit. 
quod eiiam eft in quibufdam. Commenarijs 
Gracis, in Palterio Veteri & Romano, & /£- 
thiopico; cui. confentit etiam metaphrafis A pol- 
linari], 


munis mnferie verbo docu , boc in noie , id e 

adnerfitate , per fu qua[dam tribulatio- 
ncs exemplo declaramit. Qualis enim in futuro 
panientis fructus fit, fatis mnotmit, cwm in pr«— 
fenus etiam vita nonnumquam , quam necejJar.e 
Jfnt tribulanones, offendit. Quod ergo qu dic man- 
dat, 4n nocle declarat: quia quod. verbo dicimr, 
experimento comprobatur, Ex mox. aliam ctiam 


huius mandauit canticum. eius , id ejl. landem 
fnam: vt [i im futuro die eius mi[ericordiam per- 
cipere volumi , 3n pra(cnti aduerjitate ab eius 
laude non reccdamus. Dignum ejf emim , vt fi in 
gloria [ua propitium eum babere volumus, mna- 
Jira bunc miferia iu|]um preadicemus. Sic ille. 

11. Dum confringuntur ojfa mta. | Aquila, 
Up m gorsozed ua Cr Prior pn, quod vertit S. Hicron, 
dum me interficiunt in oj[ibus meis; Symmachus, 
X, ut ztaylu Jia vi. óc» uw evedYQw , C. quafi oc- 
cifionem per offa mea exprobrabant. Pulchre hoc 
vno veríu exprimit A pollinarius: 

Aus avit rertaasar 97 dria mayTR ax ur. 

Hojles exprobrauerunt , quando ojfa omnia 

fratta funt. 

Id eft, dum ab hoftibus membra mea profcin- 
duntur, & tormentis grauibus afficior, probra 
inulta fuftineo: nam ad tormenta etiam conuitia, 
probra & contumelias adijciunc. Confringi autem 
offa, vel habere cultrum in offibus, meraphoricé 
dicitur pro fu'linereacerbilfimos cruciatus: ma- 
ximus enim dolor eftin offium confractione, 


IN PSALMVM XLII. ARGVMENTVM. 


i. Pfalmus ipft Dauid. 


Sine titulo efl apud Hebreos Pfalmus bic, 
- tamquam eumdem [em[um babens cum 
precedenti.Ob[ecrant autem Deum ij qui 
priora verba fecerunt y vt iudex fit unter 
- apfos e Babylonios , qui | 
tate eo ferind mente co[i funt. Idcircà 
e» ipfos gentem non [anéfam nominat at- 
que etiam eorum Regem bominem dolofurm 
e iniquum. Hac etiam de ipfo admira- 


bilis Dauiclit Prophetia edocet. 


multá crudeli- 


d. YaAuos; va AG. 


Aresryogtón £31 nap E Gegiois 0 "aue, 
d; vl) &ula) Cyr Tul neon ayulio 
- dfapoias,. A'rnGoAsi d sul Sud oi rdc 
«es ipud pac mms a udo Apu d nat zo) 
&u voit x BaGuAeyiUIC, omm aei te 
aenplyioic egy Smepuid q nu ume dio wj dvor 
&u rdc dyóc10 rona uoi, X AD d C vor 
Té (Jaca, adea dé/uor Tt Y dio, 
Taura abi aurd 2 (7S Sauuacis Aa- 
9àÀ «ees tnréía dida ex]. 
PARA- 


lande Dei. 


IN PSALMVYM XLIIL 


PARAPHRASI S. 


KO3$ pINON 4450 36c, C 0i- 
QBt xuloy lo Pi uov o 
* irae s 4 oris vri duJpai- 
mu atdixa we doe FCu ps. 

E'mJ/quaaf, Qno, ui Ti d'ou, dy o 
di dy Urs o ric xad Té; BaGoAonik, 
dyoc fec rac Q giapsic. 

6. Om cÜao 39; xeg ain 
udi us pa. ri dro us; 6 iat Ti 
exu dpa toy rop: duotLou, G9 T3 GA- 
(neu) ve £y eor uoo ; 

Eje &zÀ, Qwow, Sero GAu^lov d'éamora , 9n 
aci ue Don95c efi , xg) oic , xa] vus uix 
ópi^ec u$ dye a6 Asc Fyemaoorr ir , 821 
Gv yepiirmi jt Ul. mou exu Ser dew d- 
mec enu Cos por , wg) üduuf t dpor ra d 
ipfe?». 

y. EZamosaMo V ds (ou, 
xaj 1l dvi tr ga* 

Taréa, nl) Boreas! cu dAnSmlAJ. ed« 
22 Érruó 9a xa 61 rl). april, dAulew 

bol) aAnSvlo, 

Av Mus bí yn Can, Ci Eyayór 
pu6 €i; opos ary (ov , Xo] eis G 
cuneo cu. 

Y'a 9 Cosleid aw,tnom,» dam eicu- 
2d n us eic 18c so7r8c TG d^ fuc, C eis 7 valy 
qty d'y gw. và 90 dd yia 6; Tyacyor ut; 
aj) 38 ódrykces 20A, Q drayd*yuc. 

À. Ko) doe M ou ve); o 
Surit.ctieAoy 9eod* (xeX v 30r, 
vy &ipegwor (x Tl vom (o. ux. 

Ya eil Sw tnc), wo) A fuod à o oa- 
edatax ci zaucior 8 Suvnacno/a TE Sw, 
78 del d peaivorroc pt , xg) BonDiaurmóc ups 
én vtónmoC uu. C 

& Efouoeyileuat (9, 6s xi- 
Üdga. à 3àc, 0 306 tiov" 

Yja Tuv vov, (nni, dU yaeiefiam oui 

4 ipydyuv Q aid dr. 
Ta Tí aei)us an dv x 
"5 X9 iva, Ti muU negas s ue, 


Em(os ji 9» 3€», 9n d Eo- 








ente non fancta,ab homi- 


ne iniquo & dolofo erue me. 
Iuftam, inquit, mihi fententiam tribue. 


Gentem autem os fantTam vocat Babylo- 9 utt 


"S quód profani effent & impuri. 

Quia tu es Dcus fortitu- 
i mca: quare me repulifti ? & 
quare triftis incedo, dum affligit 
me inimicus? 

Ad hoc, inquit, refpice Domine, quàd 
femper mihi adiutor fueris & fortitudo , & 
nunc non debes me deferere víque in finem, 
neque permittere me diu triftem íncede- 
re hoc modo afflidum , & ab inimicis mce- 
rore affe&tum. 

;. Emitte lucem tuam & veri- 


tatem tuam: 


Id eft, auxilium tuum verum, Juce»s Lux pro 
" ^ . P . ^» 
enim hic vocat prz(idium , verizazem veró 


verum. 

I pa me deduxerunt, & adduxe- 
runt in montem fan&um tuum, 
& in tabernacula tua. 

Vrauxilium tuum, inquit, verum intro- 
ducat me in loca fancta, & in templum fan- 
&um tuum. Nam deduxerunt c adduxe- 
runt me dicit, pro deduces, & adduces. 

4. Etintroibo ad altare Dei:ad 
Deum, qui letificat. iuuentutem 
mcam. 

Vt introeam , inquit, & dignus fim fla- 
tione proximáà altari Dei, qui femper me lz- 


tificat, & opitulatus eft mihi à iuuentu- . 


te mea. 

$. Confitebor tibi in cithara 
Deus, Deus meus: 

Vt cüm hzc confecutus fuero, gratias 
agam tibi cum inftrumentis & cancicis. 


Quare triftis es anima mea? & 
uare conturbas me? 


Sperain Dco, quoniam adhuc 
confite- 


792 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
cow- | confitebor illi, falutare vultus mei, | uoto ard , curteum GÀ 


MENTA- 
nivs a- && Deus meus. aves eus quo, 0 Sreó aov. 
TAYMS.—— Sed & hacc, inquit, te fa&urum effe ma- NNI En, tno), G modise aU D Ror. 


nifetum cft. Hinc enim etiam meipfum con- — àrzeU3a 59 € avbauvS pai (uawmo , xg] 
folor, atque intereà non fuadeo cogitationi — &r su vira) ex Fngene f. ^7 9d. uo 
mea ne me perturbet, fed vt (peret in te, mrezrrem ut, d*' Dorife Exi ow sov 9v, 
Dcum; cui quoque gratias agere debeo, à. d C dU yasiciisa ópeiovo map 89, 7 cwm- 
quo falus mih fperanda eft. ear Gsir tait em, 


COMMENTARIV S. 
a PINON ME, O ezoz]Eo- 





Animi i^. 1, RZPSPSIvbiCA ME Devs.] Videtur vnius a. X 





Dtum ron- ^ s. * * y * & ' 
fient cuiufdam vox effe, v. g. leremiz, xe wc d) » Quer ( ox p 
ninumdd Ses vela!terius(ac fi incer Iudzos non iseghie uA r Urruy Toe Tuy Op lu- 


multi eflent iftiufmodi ) qui quafi in iudicio — da£ok) ofov Vigtuim, & érkeou , óc oc Co di. 
proprijsiuftitijsconfidens,roget Deum,vt au- — xaene/e Gic idi dpaoic Suppdv, alio viv 
diat eum & iudiccr;cüm veró dixit, De geste — fi» axüze, C d'dzuy eimis Ó*, QE 
non finta, vurfum ait, vire.Siquidem om- — dz órís mra)ur 24, Gerd Md d esc. x eoi 2 
hesin communi accufat, & quemlibetin par- — za/(ec aimá'ra, , xg) idit. Vngeor, oc wg) 
ticulari.ac fi & omnes fimul, & fcorfum qui- — srayzur ops, € i3ia &xasuyTlu) aurlu) 9n 
libet, eamdem iniquitatem commififfent. . — dry morve jar, 

2. Qvia Tv £s Dsvs ronriTVDo.] Deus, €, Ori zrzi1 0o exoz krATAIaMA,] 
inquit, qui es fortitudo mea, quare me re-— O'96c , qvem, $c el xesaiopd uu df3 vi 
pulifti & triftem incedere fecifti» Attende,;in- — dew oui eeu em imoinrit ; A vr6C0s- 
quit, hoc ; quód cüm femperfueris robur — Aor eic 785 , Qwow , én dei uu Eu tic, Ó 
meum, modó non debeas me deferere , ne-— vus x óteioes us Pyialau7rei , dd ovy- 
que permittese, vc mulcum triftis incedam af- — zepszey , Fari mA exvÜesr dem Gn 92u- 
flictus ab inimicis. Ceterüm, non quafi expo- — fBiudjor zo 73 (flesh. OU ad aai; 

ftulantes dicunt illud quare? fed tamquam — dt ^&j«zi zo, frat i5 d d rac vl. aPuv 
qui aliorum iniquitatibus minimé communi- — ezroulauc t3 xomatiaatyzee , d 3 (niat 
cauerint, vnde diuinà curà priuandi forent. 4. Suíag und turis 20v oer. 

3. EMiTTE LVCEM TvAM.] Hic Septua- )- EXADOXTEIAON TO ons zor.] 
ginta mutarunt tempus ; ceteri veró clarids — Evru£2u To» zeiror Criteri iGdopai- 
expofüerunt, E»itte lucem tuam, C verita- — worm, oi di Norm] autksvesr Gnd tdo'uaen, 
tem tuam, que me deducent. Emitte, inquit, | EZavrégesiy vo. Q'c o, xg] Y dAiSesay 
lucem tuam fcilicet przíidium verum,vel di- —0*, d'ma ódwyóod ut .. A'rócein, tva, 00 
uinam apparitionem. Tamquam enim luce Qalc ow, Wei lg dyrioaloy oli donor), 

——— carens petit hanc à Dco. Vel cüm calamita- 3 v9 Seías Xaàqdyesn ^ o, 23. sx yov 
li. tes appellarit zemebr.s,/ucem vocat earumdem Qdc, Jeaumet so og. 9v, H^ Tu covius- 
liberationem. Vel illuminationem petit quz — Q2e2« óroudouc ox5: Qv, Qd c xg , là 

fit per Saluatorem;obfecrans Patrem,vt mit- — f&zwr dau» alu/* H' so» 4/4 78 cwiiieoc 

1o2.3,11. tat. rutilans Verbum de fübílantia fua. Ego — GEairéisa] qermouóv , rium Ti manieg, 
enim, inquit, fs» lux mundi. Symmachus, | 7a) sivcn 4 icías dund dme; exar 

Ipfa ducent. me , C introducent me ad mon- — ^égov, E*0 "yap ciuá,Qnay, 7o qalc ? xózus, 

tem fanéfum tuum , id cft in Sion, c inza- — O' Supuayot, d'ma ódwyfod at, C d ws 
Bernacula, fiue templum ; vt illud ingref- — eicZegc d')óv cw, ruréem eic 2 idv, C eic se 

fus, dignus habcar qui affiflam altari füo — GXomoaega roi ? vato, Tra eoe Day dual 

Dci mei, qui me femper lxtificat, & o- 7 cx& easdctuc $ Sucaened's cu T 3i 
pitulatus eft. mihi à iuuentute. Poftquam — us, ? ei d teglorréc us, x) Bonfrauvioc cn 
autem illic fuero , cum cithara letus vmr Qv. Exei di )pdop Qo 42 x9 desc 


756 


IN PSALMVM : XLIIL. 793 


uc duoodise moie us) d pesnb UO». v cantica facíam.Tllud autem,Des,Demr mese, cars- 
dà U6x,,6 S5; uv, A'xiAas, né uu, Di ue, 

í. EAnizoN Eni TON erox.] A1) 8 
fama , dvduencr , mr 6 Xvpuay Sv. 
os , € vzeutl eit, 5 cric d za Tux 


Aquila in vocatiuo legit, Deus mi,Deus mi, — "^ "^7 
TRYM. 
fj: SezRA 1N Dro. ] Pro fera 
dixit Symmachus expeiía. q. d. Si expecta- 


ueris, fpes non confundct. Quid porró 
qu. TÍ JA Je Q Avr dja9or m7s- dolendum fit, cüm tantá bona. fperentur? 


wy UvmLoudpas , Em 28 juxecr Fon, o ip- Nam adhuc modicum, is qui ventu- 


xhóp « V] , óc 631 9dc y, diOtin gr) rus eft venict , qui e(t lux, & veritas, & fa- 
surgir. lutare. 


CATENA PATRVM. 
jy eANAziIOr, Tl &url Ni 













ESUB^THARASII, Hic P(lmus e(t 
^Y ro Tu 07:00 wg) 0 maezr 6y] 35 Us eiuídem axgumenti qvo przcedens. 
«:udui] da^uó. Dlescigxo?) 29 722m lteiüm enim accedunt. líraelicz, 
ei dE leeghà alu) dfg XeisoU cwwweia»  lalutem per Chriftum poltulantes. ideó dicit: 
CEanipNooi, dió Qnm , EfacógeDos và — Emitte lucem tuam,Cy veritatem tuam-N am 
Qc eu , nr) tli diei cou, AvTiG ydp — iple cosctiam introdu&turus erat in mont m 
Gyulc sg) eit To d'or ege Cia em iuo, — fan&tum , hoc e(t in czluti , & ad. caleítes 
qwrien, eic vi» degrór, 1) eie xq dy ugrzc, | manfiones, quas etiam tabernacula nominat, 
dp «gj cma vous 74, C eict voro — & ad altare intelle&uale, atque idem iuuen- 
Sunactej, Y juris àuriv tut9ey d peaí. tutem eorum erat lztitià impleturus. Imuen- 
vem là vió. Nibwma dA xg^éi ld 4). tutem enim appellat iucunditatem. & ani- 
tesowlo) xgy dvartedp lui uj). "loy. — mam corum innouatam: quare & in cithara 
Jib à) Gy xi9alpa Umerérra) ws esc. — je ili gratias aturos pollicentur. Sz pé au- 
Gigem 1 elo oA onm. xi9degy dimox?d. — tem diximus citharz nomine corpus effc in- 
xi T) C uA voci didt aud. telligendum., 
Erzrri0r.A 712208) mop E Gegicig EvsrEs11. Pfalmus hic apud Hebrzos 
xd) Gic Aorszit Éew 6 -jaAuóc, E'ome di pi- — & reliquos interpretes titulo caret:videtur au- 


€9c t2) 78 wel dvrd. (el 0 TE àuj/ mà. tem pracedents pars effeinam ijfdem de re- 
A 6ulya. ds C TET e»esoQip] 0 emeotn- 






i A 


A Ez 
? 


bus fermo cft. Q uire hunc quoque Prophe- 
mxic oce) eP E Ap8, C-oudo99T OO tarum ccetus pro poptlo profert nefarijs Gen- 
Wn mornecic , d'uidpoc wdxeirse mutps- — tibus tradito, rogans vc etiá ilz poenasluant, | 
S5), Q imos pori, Dap:p dt 1j T o8 — & populus l'beretur. Quemadmodum verà 
tax&z] ausa zn ol Jixgioi, utz^2p62-— condolent iufti ob populi calamitates, eotum 
vorm; Tj) mu vv, üre T0 N;2oc o^av incommodis & afflidionibus participantes; 
$ TJ doalo' Picgioaeuy'as Uyoviun v — ita multitudo fru&tum percipit rct fa&dtórum 
xj dodpsr mp. duré v, uc qure uix — à bonis viris, precátibus & fupplicantibus pro 
SÓuaste eoc d Die Tuv, ipfis, & voces qvafi ex vno ore emittentibus, 
1. Ivp1cA M£ Drevs.) Onicznis, Etiam 
Chriftus iudicari poftulat à Dco, ad quem 
ór cluaj T3 , reu C Tod xeireSaj o2, O puto di&um illud, Vinces cm iudicaris.Ys qui Pha. 56,6. 
i9 iavru! Sujjdr , xd mere) AQ 9)i-.— fibi bene confcius eft,& exploratum habetfe 
Xy y uxd erore iawzov óxó nomma, dA- — iniuriam paffum vindi&am minime intuliffe, 
Ad aber 73 Op) did oxtraj, Ta0(e ipéi, cz — fed dcdiffe locum irz;hzc dicere poterit, De. 4 impit 
Ürec dy oin , xj Vor. ei d o cwipAeAÀA,  gentenon fantta,&c.Q uod fi Saluator hoc di- pri 
6v d duor lÓaZor ei à o Zio, cat,gens non fan&a funt ludzi ; fi veró vir iu- 


b) adnixeuBpoy MeÀ Jud ust. Pura] ftus,de aduerfarijs pote(tatbus id dicit. Libe- 
dV 6 5ybq Ya asd esc dd xu xdi doM e, jr à 


d, KrINON ME 0 6roz.]C!rirzovz. 
Kaj 0 Xe1e3c xexSnmai disi Yao $35, Dlecc 


rat autem Deus à viroiniquo & dolofo,quan.- 
Bera] i w^ aoi). 103m? a£3Qep7« do quis non lzditur ab illis. Illud, ab bomine 


Towvs L Hhhhh 


iniquo 





794. EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
cAtt- — jpiquo Qr delofo erue me , dicitur de quolibet dd xs qg) doAin Uca] ut, céoi ieu dor. 
sie adulteranre verbum Dei, & viro iniquo qui. fw? A55or 7$ $i ; X9) ddics oesavone- 
. fidcm (imulat. pAps Tài 0 Triewvoc. 
z Qvia Tv es Devs ronTiTv-.— C. Ori zr zi o oroz &rarAInMA 
DO MEA. ] TuHroponsrI. Eafdem or.) Oroaaruror. rid và ayslió 
rurfus preces afferunt , obíecrantes ab ho- «esa Qiegum d uam, Jimaecuc vic dra?Wa- 
" flium immonitate liberari, propter quam tri«— 27/94 v oU moMuker auo Os, dI 6 oxu- 
fles & mocfti femper erant. Ces sol ngà wy m?6; Woay dei, 
OniczeNrs. Triftis incedebat Salua- fnrrxorz, Xxvlep7ra! uv qepéoera, 
tor, quando affumpto Petro & filijs Zebe- 6 ewig, in oGa^a6ur Dtreor , xa) vc 
"a !^ dxi dicebat: TrifHrs e£ anima mea v[quead | dox ZaGdals uen Titels Eom i o- 
X9 us toc Sasdre, 

y. ExaAnozTkiAON TO 60z zor.] 
OroanrnrOr, ErruUQu 70v yeso enA- 
AgEn oi (Gd ouhiworro , vj d er fpngdpa ei. 
pite ol iacula, * cic, Quom, onxwejas 
Yanvgugn, «oaa. dfa )9 vtm, du- 
va ty yg) Ti, 7nxege daroooanyira) ducis, 
à; it lad clu) mwresar iraytDeiv , wa) e 
Tol vag. «li. 2giptlas ccceowiyxen . Tro 
39 Atl exer ua * vege dà dur To Zia 
qd; dà C anii2er, 1l) Diwglar X curi. 
piov aingdreus, | Kaj 'aptp exor Tt euu- 
Qopat óvopa 1, V yts Qui c rl) mérus d rae 
2ylui, Alim d a! T8 Quric? dines, 
dri dh xgiya) ov 9o awroiq «g) BaGuA- 
Voi JLarrkourri , wg) eutac eidor« dx 
a^u9€ía Q uoxesDuuia yos tl C» 0 Sic, 
duciruv ad nalarlnqiéiran use ot i - 
Svesiad T; duAelar, 

firirexovz. T5 c£amewdpo Ui 3 
Ires ]vzlà Qd c 9d, ug] done ETE 
pgprorjlose Eos. On 20 (ral d enatis v 
ya» Vrowu Xeigir 3 tjor v8 2w8. Gd ed upá- 
yoy , dy^eizd 1p o camen SA uror 
Qdc 38. 9s , dofiDeias di cim dido- 
xe n eeeoxeudin Pégic. A"nva àucr 0d wf 
eura , Wyayor ei; To 71s) ugmeór dor Tl 
Sus pO ,. ito) 6; T dno cxi ug n 
ard , iva coc a pnetosDc eiciAUn cv); T) 9v- 
eagseioy 78 9Z. Tua di Bose dor 18 

es oixla 7? mravecc Eoi" xiva dà uurd, 
aj 9a] n o gra. Hi TO Danh T 
duré aloriot axo. Zwrroes e romeo e 


mortem, 

s EM 1TTE LVCEM TVA M. ] T u£Oo- 
poREII. Hocloco Septuaginta. tempus 
murarunt,& fucura tamquam praerita dixe- 

Linird runt, Tua, inquit, ope frui obfecro: per 
fau» pr-. hanc enim fieri poteft, vt à duriffima fer- 
5" vtae Jiberer, & in patriam terram re- 
uertar, & in templo cultum diuinum 
offeram : hoc enim vocat z4bernaculum; 
montem. vero. famítum Sion; luem au- 
tem & veritatem iutam & falutarem Dci 
apparitionem. Et quemadmodum esebras 
nuncupat calamitates; fic /uce», ab his li- 
berationem. Ceterüm veritatem cum luce 
poftulanr, tamquam expetentes, vt Deus 
iudicet ipfos & Babylonios, & manifeftà 
fcientes, Dcum veritate & patientià vtentem 
illos quidem condemnaturum; ipfos veró ab 
ipforum feruitute liberaturum effe. 
reta OniczE xis. Lux Dei & veritas ipfius 
in lefu animam emiffa , eft vnigenitus. Nos 
enim habere Ponuficem magnum Iefum 
Chiifturms qui indutus eft Filium Dei, decla- 
rabit quidem lux Dei in ipfum emiffa ; veri- 
tiütem veró non typum effe przfens dictio 
edocet. Hzc cüm ipfum deduce:ent;adduxe- 
runt eum in fpiritalem montem. Dei fan- 
. Gum, & in vcra tabernacula ipfius, vt ceu 
2s »". Pontifex introiret ad altare Dei. Fortaffis au- 
€» qua 14- tem mons Dei [a»éfus eft domus Patris; f4- 
MM * bermaculum vetó ipfius, multa in ipfa man- 
fiones. vel zaberzacula ipfius int acerna ten- 
toria, Porró quares , vcrüm in monte fancto : 
tabernacula exiftant, & qualia ifta. Deinde, e Tu dl ópi d exmalatgrroí on, oi rin 
quo ad Dcum ipfüm qui renouat iuuentu- Tui (i; ia Pt à viv -— dDpephor- 
* tem eius: non enim habuit fenedutem.Q uin — ?* Thu nma dond- 6 28 eid — 
eh & illud, ipdwentes nouum, propter hanc iu- Qr. x2] 72,07 vac plpoi d 6 cv vor , Jf € 
uentutem d:ctum eft, Ec iftiufmodi iuuenum | ?/ vla) venir. erra, xg) TE Tete rr 
eft bzc folemnutas, ia Epp X doprf. 
à". KA1 


* 
|— IN PSALMVM XLIIL 


d", KAt EIZEAETZOMAI IIPOZ TO OT 4 ET 1INTROIBO AD ALTARE. ] C41tE- 
xizTHPiON.] Oroaarüror, TSG 6. Tu £o poRETI. Hoc Symmachus fic in. riiinl 
X/uumy Qe druc Ppuivioes , a GA$n— terpretatus e(t, Vt veniam ad altare. Dei, ad t«taj 

Vos , ^ac Vos Y : . . eff in euita 
«res, ? 9vnagtietor T8 $i, ees Ti» 9€» — Deum laetitiam iucunditatis mes, Et confite- pe eat. 
vl pescuplu à dUluuias uu, Kui zEo- — Lor tibi in pfalterio Deus, Deus meus, Cu. "nim 
pug^o) omnet 02i 3r laA mot, 8 Sioc o cuá pio autcm reditum tuum, inquic , defide- 

M2. Yuceguzi TT immo) Quz T) TCI. rans optatffimum tuum altare videre ; vc 
ztó9nioY 001 Suziag leur id cy ititdp Ov, per illud e Dominum intuear, qui om- 
gj d) icis mt vi» dkanósla SvdiuDt 06 nis gencris iucunditotis anfas mihi prz- 
dU9escuuw, marGd ami, dpopude api a-.— bes. lilic verà cum cithara. folitas hym- 
pixeic. Exei dà a2! xl ogc mic musi9es norum. cantilenas faciam . Babylone enm 
vuvaiduts qoihcopa. C» BaGuAGM 9 E0379 — in (alicibus fufpzndimus organa noftaa , exi- 
Way Cuptud uud mi pass vA, x pa- — lLimantes trangreffionem legis elfe, (i excra 
Bacn 78 pn cl! E 18 c8 so 2gp Can — cuum locum te coleremus, 
isidpoi. OnicENIS,. Eam in * oogcíimo » Legi 
frirzNorz, Ka] y mu 13owesd Bi-. tertio. Pfalmo ait: Renonabitur vt aquile pone 
«0 "»ejc lu) duyluf Quaw , dvavgmicv?) | iuuentus tus. Hac mediante exemplo ali- 
óc dari Y veomo cu. av (z d m wjuomxd avez quo nobis explicantur. Deinde rurfus ad 
usc df uic. Era zrd2m «rec Sw 9o. Deum ait: Confitebor tibi im citbara, fonte 
78 cEouguy nao gu ir xi apa , tomm corpore quód à Ípiritu aptatum eft. 
qw app Dtrn zr) T8 mvdo ua D) c uan, f. QVARE TRISTIS £S ANIMA 
| INA TI HEPIAYHOZ EI H YXH MEA? ] Tusroponrr:. Hinc ctiom 
Mor;JOroaarnror. Ka crnó9w di^», — manifeftum eft, ambos Pfalmos eumdem 
«xc dugonep oi JaNug): uan Jf/xrois $yu- 


795: 


m, Xtin di uot o Sgyfod aw, oi mei A3- 
95. ui, di zewrudpo, Tut Aemsoregs 


habere fenfum. Qui autem hifce fermo- 
nibus vfi funt, femetipfos adhorrantur , vt 
optimam fpem habeant, & vincant mc- 


xem Uerid ac, y, vixigu, 9 dÜupias 3 7a- roris affectionem , atque à Dco falutem 
9», xà) eescuciag sl) eg 78 9w& — przítolentur, tamquam (fine dubitatione 
gumoxan, ox dau piGoNue d'o?mowdplw. «— concedendam. . 

frirrNorz, H' dus déra voropofi- Onr:GENTITS. Anima opus habct 
cc aiit, Tono Eon cy 2v». cuero A hac. commonitione , Spera in. Deo, Salu-. 
78 eveozaTa dyaker gv pgdpsyro] ls do- — tare autem. — vultus reuelati ; & gloriam 
Eas weis woo nTo Cem x0 vli avrld , aw. — Domini prout in fe eft, hoc eft eodem mo-: 
Tícm GrnU aC Cywrar, utz MoppupDpu may- 


do fe habentem, cernere, cit omnis transfor- 
TOC, X9] Mug TE Vuow. Go. mati, & maxime lefo. ! 


ANNOTATIONES CORDERII. 







Abg NsckiprIOnihilnouiaut fingu- — fende in indicio can (Jam meam. Ad Dcum vide-. Dauid 
(EM NS lare continet. Notat Eufcbius, bunc.— licet iudicem , quem fibi propitium & patro- «a«fa fis 
pos EJ. DPialmum videri partem przcedentis, | num optat, meritó appellat, quippe, qui à Saülc - h» 
$& ad quem pertineat. Grzcum. Scho- — Rege, nullum in terris iudicem agnofceate,con z "y Sad 
. lion ad nomen Dauidis addit hanc Glotlum, tra ius & fas Opprimcbatur.: Quamobrem non rice 
Iuerpata- 5,50)) ipu diras &EeBwriparG-,X, enuirG-, Dauid. — ociose fubdit, & ante omnia peac Di fcerne cau [-. appellas, 
n UT inrerpretatur contemptus, C7 mi[ericordiam — (am meam dc gente mon (anita, ab bomme iniquo 
"^ copfecmtis. G" dolo[o eripe me. X bi per. bominem antquum 
1. 4ndica me Dens. ] Grzcé eft, air p&— haud obfcure defignat Saülem ; c» gentem. nou 
Pro quo in multis codicibus & apud Theodo- — fanttam , miniltros eius ; quorum cauffa erar 
retum & Nicephorum cít in dauuo, xpirórpos, — rera iniuftitia, cüm innoccotem yeriequeren- 
S00 Pda mibi, id cít in commodum & vtilitatem 


ac fauorcm mcum, non tamen ex fauore , [ed ex 

iuftitia;camque lectionem videtur etiam. Eufe- 

bius probare, qui ex Symmacho fic legit , kei» 

poi y X, NartgBixmaoy 9s Jizne pu, Indica mihi, Cj: de- 
Tomxvs I. 


tur, ipli autem pleni erant dolis , iniquitate & 

impuritate. Contrà veró Dauid , cuius fangui- 

nem expetebant, fan&tus crat ; in. quo & inno- 

cenuüa wipe , & iuttitia cauli aguo(cebatur 
c 


manifcita, Vtràque ergo fretus, Dominum con- 


Hhhhh i &dcn- 


eo mS etis : 


*» 
796 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Axwxo- fidenter iudicem interpellat. Er benz (inquit Iuxta fen(am in Paraphrafi traditum, per Incem Qumels 
1 AT 10- lib.i de Prouidentia Saluianus ) pro confesentia — & veritatem iotelligitur anxilium verum ; iuxta De dica- 


urs com Pone canjja mon tem. [uifragtum. Domini quàm. Commentarium veró. Gracum , liberatio à ca- bend 
piRit Pedianm deprecatur gni 6234 can[Ja femper opti- — lamitatibus , quas alibi renebras appellat. lanfe. radi, 


Differentia veuibutionis diftinguens: eAfld cff, inquit, r- 


mum [af rryim . tribueret , ji cum iujhtia sudi-— mus lucem. & veritatem accipit prout in. Deo fuay,. 
caretir. lique innocentia perfonz.caullrque — funt; qtue tamen miti dicuntur, cüm opere de- 
iuftiià ficcus , iuflitiam à Deo requirit, Nouit— clarantur in hominibus fpeciali aliquá gratià il- 
emm Dominum zquillimum ,qui, vbi duo illa. luftratis: 
inuenctit, procul dubio pro inaocente iuítoque odis i [mam & veriatem [wam, Poffunt 
iudicabit, Pulchré ad hunc locum Hugo de — tamen hac etiam preíliüs accipi, vt noftro intel- 
S. Vidore inter iudicium cauffz & iudicium ^ ligendi modo /sx quidem fitilluminatio ea,quá 
perfunditur à Deo mens humana ad cognofcen- 


dicium fecmndum cam|Jam , alind [ecundum re-.— dum; veritas vero ipfacognirio,ad quam lux di- 


inter indi- 

VI I^ ril - wu ducit. Hzc eni io fenfu emit à 

fanc tributionem, Boni ergo, qui im prafenti antey ma una pet ucit, Eizc enim proprio 

tributienu. loi [ent , C tamenin canfa ei vmti non fant, | Dco dicuntur, & per hzc deducuntur homines 
in tabernacula czleftia. Subiiliori etiaia intelli- 


Cana,» habent, quà ab alijs difcernuntur. Vt enim ea- 


erant vt. Dens. primum corum caufam difcer- 
nat, C» fic adiacet. Quia tunc mos [alubrier in.— gentia (vt in Commentario declaratur) per iw- 
reti iontune sudicat, f prins can]jam nosram — cem & veritatem. Dei. rc&é accipitur fignificari 


bic agente non fanéta difctrnat. Vnde S. Auguft. — Chriftus, qui de fcipfo dicit, Ego fwm Inx mun- -— 
ux efl, e» 
verita. 


eife Martyrum pottulanaum , ncipfi cum alijs — fan&i emita € czlis poftulabant , vt iufto Dci 177 : 
."9» 


Serm. 5o. locum hunc expendens, putat vocem — di; Fgo fum via, veritas & vira, Hunc veteres 


confundantur;fiquidem in fanguine fuo cauffam — iudicio per ipfum liberarentur à poteftate. fata-. ,,, 


AL. dem fit illis pana cum impijs, at difpar crucia- — per nouiffimum cius aduentum plene liberemur 
n tus cauffa; quare quemadinodum ht infuppli- — ab omnibus inimicis , ac transferamur in cxle- 
/llo- ftes Dci manfioncs. Meminit huius incelligentiz 


1e. 


cijs fuis erubefcunc, ica illi in cruce Chrifti 
riantur. "Perfecutio (inquit. D. Gregorius liba: non rantüm D. Auguft. fed etiam. Euthymius: 


cpift. 36.) dum nn rationabiliter [nftinetuv,ne-.— qui ctiam monet, verba illa preterita , deduxe- 

quaquam proficit ad [alutem, Nam nnls fas f runt C addnxernnt,pto futuris acciprenda,quo- 

retributionem pramiorum HO pre cwlpa. modo in Hebrzo habentur. R. Selomo /»cem 

Ideó vox illa intelligenda eft verorum Marty- — Meffiam, veritatem Eliam interpretatur; in quo 
ram: Judica mc "Deins,C7 difcerne caujJam meam, /— licet quoad Mefliam,fiue Chriftum, non aberra- 
Non dixit Difcerne penam meam, fed, Difcerme — uerit, quoad Eliam tamen veritatem non auigit: 
can|[am meam: vti pulchre S. Augull. epill. $0. cüm enim omnes Prophetz. veri fuerint , non 
ad Bonifacium annotauit. Porejf zu impio- — eft ratio, cur Elias prz ceteris E veritatem in- 
rum fimilis pana, fed dimi eff. martyrum — xelligatur. Optimé Genebrardus per /wcem. & 
caufa, Ipfe Dominus cum latronibus crucifixis — veritatem accipit dona Spiritus (andti, quibus 
efl. Sed quos pajfio iungebat , cauffa feparabat. | homines illuminantur & docentur tam in crc- 
Et in Píal. 34. Pena fimilis et bonis C malis, ^ dendis quàm in agendis. Emifit enim Deus in 


Jtaque martyres non facit paua, fed can[[a. Ne-.— orbem terrarum lucem. fuam Spiritus fan&i , & 5, he 


mo duat, perficutionem patior. [Non ventilet— veritatem fuam Euangelicam. Hzc lux & veri- yrs 
tat deducunt homincs, & adducunt in montem vé . 


panam, fed probet cam[Jam, &c. Item in Pfal 68. 
eamdem rem'expendens veré pronuntiat : Z( o». fan&tum Dei, & in. tabernacula cius, id eft in 
perfecuiionem pati lans ejf, [ed babendo caufJam.czleítem beatitudinem. Atque hoc cft quod 


bonam pani, bac laus cil, Laus enim eft in cauj/ — Chriftus dilcipulis ante fuum ex hoc mundo 


bonitate , non. im pane acerbitare, Huc"fpectat — di(ceffüm promifit, dicenst Cum antem ventrit 1022.46, 
1.Cor. 1, illud A pottoli : Erfi tradidero corpus meum, sta — ille Spirstus veritatis, docebit vos omnem veritá- 15. 


vt ardeam charitatem autem non habuero, mbil — tem. Vbi in Graco elt ódwydee, deducet. vos in 
mibi prodejl. Sic patiuntur. períccutionem pro — omnem veritatem. lllius enim lux deducit nos in 
fua perfidia Iudzi, tic hactccici, ficmalefici quos | omríem veritatem, & in tabernacula Dei : vnde 
non reddit períccutio bearos, fed infelicitlimos, — Spiritus fan&us lux vera, & i/v;ir, id eft, dux 


Vnica períccutionis ferendz cauffa nobis Chri- — via in cxleftem patriam. appellatur. Quoniam 
ipfe lucem veritatis facit, ac przbet hominibus; 


Matth. $,— (tus (it, & iufticia, Nam eati, inquic Dominus, 
icut € contra fpirírus rartareus tenebras men- 


qui per[ecutionem patiuntur propter seltsam... 
dacij facit, hominefque exczcat, ne lucem veri- 


uo fenfu etiam Vates ajr, Aiit "Deus p(3l. se, t. 


nz ; hunc & nos fecundo emitti poftulamus, vt Loan. 14, 


x 
uot 


pin 


llo 
Bm 


ps 


a. Quia in es. Dens forruudo mca, |j Quo- 
tatis tecipiant ; iuxta illud Apoftoli, Dese buine s. Cor. 4 


modo Deus. iuftorum foreudo fic, & dicatur, 
vide fupexiüs ad. Píal.17. v.a. expoficum, vbi — feculi ( ita diabolum vocat , quia in idolis cole- 4. 


plura habeprur qua ad. himc verfum illuftran-— batur ) excecasmsit mentes infidelimm, vt non ful- 


dum faciunt. Tenrationi ergo fuz validum hunc — gear sllis abesmnatio Enangely glorie Chrifli, ln 
rima mundi creatione lucem tecit Deus, vt or- 


vmbonem.opponens diniuz fortitudinis ac pro- 

tectionis, qua non femel experuis fucrat fe pcri- m illuminaret;in eiufdem reftauratione Euan- 
' culis ereptum; fubqueritur fe,.cüm tali prziidio — gelicam lucem dedit, vt hominum tenebras pel- 
erct, filiofque lucis ex filijs cenebrarum Padi 


muniatur, adhuc ma ftum incedere , dum. ho- 
ret, iuxta illud: Eraris aliqwando tenebre , nunc Ephef. 5, 


ftium iniurijs laceflitur. Hinc vero animum col- 

ligit ad precandum, vt Dcus gratiam fuam ite-.— awrem. lmx sn Domino, vt. fily Imcis ambulate. 
rum exerat , quam ad cempus vifus eftabícon- — Noa malé ctiam Hugo de S. Victore locum hunc 
i Md in fenfu myftico exponit de fidei luce, atque Dei 


ffe. 
3. Emitte lucem tuam , C veritatem tuam]. in remuncrando veracitate : Per. fidem , "rs 
. 1lln- 


^ 


CYrETE* 


IN PSALMYVYM XLIL 
Quemede | illumina; pev veritatem fidem remunera ; illumi- 
jiscthen- nando m fericors, remunerando verax. ipfa dico 
dun ad &l- e dederunt a malis mei , c adduxerunt ad 
M bona tu. Q ua bona? in montem, an tabernacula. 
In saontem dnilas [um per operationem. lutroi- 
bo ad aitare per diicilionem. In montem, vt alta 
ercdercm in tabernacula , vi forria facerem ; ad 
altare, vi me immolem. Dc quofubdic: 

4. Er introibo ad altare. Des. | Symmachus, 

fra n da ue); T9 3SunagWns me 9w,UI venam ad 


797 


foris atteritur, tantà magis mens interiss [pirita- AN w o 
hs gandio con[olatur. Sic ille, Nec minüs ele- rA T10- 
ganter ac. veré. S. Chryfoft. locum hunc de zs con- 
Ven. Euchariftia exponit: ad quam qui digné pr nrr. 
accedit, in primis hoc bonum adipifcitur, quód Remewanda 
in prillinam iuuentucem renouctur,& quamdam €f anima 
lzütiam hauriat fpiritalem , fenectutem. excu-. */ dmi 

. " s » M tOómhnnibe 
tiens vitiorum, & ad pietatem. reiuuencicens, ,,,. 
Sicut enim iuuente. los quamdam anim o lari- 


tiam afllat , it Ven. Sacramentum digne fum- 
Doiliti- ;]j,5 7 Do, quod autem addit, ed Dem qi pum fpiritali nos laatià. perfundit, Vel cercé 
€— latificat inuentutem mcam, S. Hieron, vetat, ad fenfus eft, vt quicumque ad hoc altare ingredi- 
miume.  Dcnm latitiam exultationis mzs:in Hebrzo cnim 


tur, abie&tà prius vitiorum fencdtà, ad. f picitus 
iuuentutem aifurgat. $i veró quis Lope , qua- 
nam ratione poflit digne ad altare Dei. introire, 
& abicíto fenio, iuuentucem. induere; audiat 
quod S. Vates (ubdii: 

Contitibor tibian cibara Deus , Deus mem. 


ferefsc- nomen. iwentris non habetur, Vnde eciam | 
hoc omirac Symmachus , qui legit, eeis zv 3r 
lu) dizgosunlo) 14$. dÜvula; us , ad Denm laetitiam 
sucundutatis mea, lnicllexcrant autem Septuag. 
lzüitiam tantam, quz quodammodo reuocet. ad 


florentem alacremque zratem. quod fic verfibus ^ Confitere Deo in cithara, & hac ratione Dei al-. Quomodo 
exprimit Apollinarius: tarc adi, & fenectam exue vinorum. Quid verà fr cenfinen- 
Beubr djachra 9ys. ua oreiuta T, fit Dco in cithara confiteri, lic. exponit idem. 4 Do- 
O's us. dippürets pem run A (Q-. iEn. S. Chryfott. Oportet, inquit, in cithara contexe-. 
e^fliare glorio[um Dei adwbo sam, re confejfionem, boc ef in compuntlione P (almo- 
Qui meam latificet gratiam vircfcentis pu-— rum, velim mortificatione , vel concentu viriu- 
bertanis, tum. Mortificationem eaim neruis, concentum 
Annouuit hic przclaré Genebrardus vocem — awrem barmoma fignificat. In primis igitur con- Qualis 
"m ghili , quz elt in Hebrzo , redé à Sepruag.— fitere, id eft excute confcientiam, & crimina per. prapararie 
| Grace nómzs, hoc eft, sswentutem , non folàm — confeffionem exue;tum dole de peccatis àte com-. 4dbibenda 
Dan.1,10. hoc loco dici , verüm etiam Dan. 1. vbi 02733. miílis; ac dcin Deo laudes concine , meditare res dud 
cheghilchem,, cum littera feruili (imiliudinem — cxleftes, diftra&iones inter meditandum occur- , r^ 
indicante fignificat , i»xta  adolefcenriamr ve- 


rentes, & improbos cordis motus, quos partim prie 


] firam; pro quo alij vercunt, isxta fimulirsdinem. — diabolus , partim caro noftra fuíciat, viriliter 

Dmili — veflram. Sicut ergo Dauidi praecipua maeroris— comprime, & demum per concentum virtutum 

| aum cauífa erat, exulare à edet piorum ; fic etiam. — Deo. accinc. Hac omnia iuxta S. Chryfoft. 
e. ^ caput bonotum omnium fore ducit , fi frui liceat 





feniu myftico , hzc Eos vetba fignificant, 
quz optime animum dilponunt ad: Ven. Eucha- 
riítiam cum fructu percipiendam. Hinc olim 
priufquam ad altare fe conferrent Sacerdotes, | 
ritu pio adhibebant precauones quz diceban- 
tur oejrisau. lta quidem. vocat S. Dionyfius 

epift. 8. de S. Carpo loquens, ecymea 4ydc 

orationes, quz. facrum myfterium: precederent, 

Vbi interpres Pachymeres vocem pütar. € .vetu- 

fto more ductam. Nam «esee , inquit, pre- 

ces eas dixere. Athenienfes , quz. vnd tum Ls 

ftijs nupuas przcurrebant. TàAG- enim voca- 

bant 32:2, hoc eft nuptias. Nunciguur , cüm 


pietatis exercirijs, Deumque colere in fanctua- 
tio. Vbi notatu dignitfimum eft, Dauidem,cüm 
vxore, fortünis, domo alijffque commoditatibus 
effet (poliatus templi (emper defiderio (ic zftuaf- 
fe; vt pra.hoc alia fer& omnia negligerec. Ta- 
| cite igicur hic vorum gratiarum actionis nuncu- 
pat , tunc foluendum , vbi liber paterec reditus 
in fanctuarium, vnde hoftium tyrannide expul- 
fus erac folermne Deo facrificium promittens in 
memoriam liberationis. Neque enim de quoti- 
diano tantiim vcl ordinario cultu loquitur; cd 
altaris nomine, in quo pacifica offerri folent , il- 


lud quod dixi gratudinis fignum | exprimi: 
ideoque vocat Desm qni lerificat snNentutem 
fam, quiaex maerore ad hilaritatem. traductus, 
hoc beneficium. profiteri in animo habcat; Pul- 
chré ad hunc locum Hugo de S, Vi&ote,expen- 
dens illa verba, Qui letificat 1ementutem meam, 
fenfum inde myíticum ac fpiritalem elicit: Er 
Den liti- benc , inquit; swuentutem laetificat: vetnjlatem 
iced enim non letificat, fed contriftlat. 5i exterior bo- 
feneBute P9 nojler vetus. corrumpitur ; fed smterior. ille 
Ípirau. — bomo noster dc die in dicm renouatur. Caro enim 
moffra, qui per mortem dsffoluitur , in pra[ents 
và non rtnonatur. Spirits AMLCP. iMHCHTHICP 
fiam in bac vita renomare incipit, quando per 
gratiam. Des virtutibus renouatis defideria. ve- 
"fla deponit. Deus ergo non vetu[latem nojlram, 
fed. innenintem latificat: 4wia quanto magi caro 


hoftia (t otferenda,: quà nulla maior aut fan- 
&ior excogitari poteft , quaque fponfum dedu- 
cere debet ad animarum bonum & fi ngulatem 
felicitatem; fané opportunz fuerint eegréveas, 8c 
nonnulle precationes quibus commulnicaturi 
& acrificaturi fe parent ad digné comimünican- ' 
dum &.facriicandum, In eam rem mulu qui- 
dem in varijs libellis versn orationes pro- 
ponuntur, pulchrz admodum: & pictaiis rcli- 
gore pleniflimazqua non fine magno fru&u ad- 
ilberi poflunt: íed nulla 1n hanc rem accom- 
 modauor. hoc P(almo; quem idcirco Ecclefia, 
quz carrmonias Liturgie, & deuouonis adiu- 
menta fapienter expoluit, inftituit , vt. facrifi- 
caturi Sacerdotes , fub initium. Miffz. recitent, 
qno àd tremendum illud facrificiuin digniüs of- 
tcrendum przparentur. m 
-9 


à 1 


 Hhhhh 3 lN 


798 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


PARA- 

mu IN PSALMVM XLIII. 

"ix 1. In finem filijs Core ad in- 
tcllectum. 


Etiam bic Pfalpits. cüm futurarum verum 
prediconem babeat , finem expeéfare wu- 
bet. Appouitur autem m[criptiom ad in- 
tcllectum;vr uh intelligentes ea que gefta 
funt, de quibus propheticus [fermo vatici- 
matur, binc vtilitatem reportent. Predi- 

rMahab. — cit autem "P[almue Macedoniam crudeli- 

* tatem, illuffrifque Antiochi impium. e? 

férinum ammum , atque. Macoabaorum 

audai — fortitudinem ac. pietatem. SNLam. duimus 
Matatbia ! * 

foris — Matatbist ille ter beatus, pofiquam [epis 

v^" —— oc diuino zelo cum filijs vfus effet , [upe- 

rauit multa millia Macedonum; multitu- 

dinemá; elepbantum imbecillem reputans, 

tamquam dium gratiá deílitutam , cum 

paucis. aduerfus. illos belligerans. vicit. 

Cumque idolorum altaria reuul fet, dua- 

num templum Verre eo» vitatum cul- 

tum. fuis contribulibus: reflituit.. 2Non 

anodà autem ipfe , verum etiam eiut filij 

poft ipfius obitum deprecantes , bofles im 

fugam vertebant , & diuinam opem con- 

ficuti , trophaa. erigebant .. £x perfona 

igitur. illorum prophetica. gratia pronun- 

tiauit. Pfalpum ,. premonens , quibus 

- eyerbit eos im. diférimimbus 7Uuti. con- 


ucurt. 


ARGVMENTVM. 
d. Eis v TA Gi; ois Kops 
es cusa, 


Ka CHE «eaudma iephypar meon 
fya» , dimucivo| Er) or mapt; fud, 
Tlecoxerra) 93 ii Ej eat? , eic custom, 
lv. suse, invo Td tyr forno a, xod 
av Ó mesprmvóc TaUTa. Cocsoani] ^5. 

y Qv, 1l) àrnüSw dpmaaman itcr, 

llecayopsti dà à ^a? ix ale) Mani ou- 
xlu) dubie, xdi vli) A'vnbys Tà Ema. 
r&c dvossG Q. Sneuuld n yr ul y ea) lad 
TJ MaxxgCalus asdpcias v € dUonCeiar. 
Mar (aS ias j9 0 9ilox € ve10 uaa 1 ON, 
xg) TéTQ mode (rio Sei a2 T 
muiduy yexa ddp e, 5j Tic Tode Tu 

. Maud ése uuu a , xg) TI). Dal Tty 

v) 25/3 e diera uy Qe , vc niic 
Seas fps «»esun9eias , ut! 0APyur 
. X2! TH Tta cearsoadudp (O» Crinmos, eg) 
quc 7 eid a Any dvaaydizac opc, T Sky 
raby cEmalnee ,.Q rh suum 2m 2gptiap 
Qi; üuptu^oi, dorid unes, i ucvor d àn- 
vic , dA xj oi rra raid te 40! alu mi- 
Tu miAsorli) eso soy odes , mic moo- 
iuíac Ee mop TO xo Ti, eias. pore oro- 
Dgwlorre, ieu a Ter aua, E X avec 7r 
qoiruu uw? * ees yaeic Umnyo- 
PMlaAur, eesdiduaxurn. oio, àu- 
a8 & iz xd Vroi; sega nent Aooic. 


PARAPHRASIS. 


LIdes DAEAEMAEVS - in. auribus noftris 
& PS audiuimus, patres noftri 
Ex innuntiaucrunt nobis, 
Opus, quod operatus es in dic- 

büs'corum, in dicbus antiquis. 

Auditu, inquit , percepimus , Domine , à 
progenitoribus, quantam confecuti fint à te 
benignitatem. : 

;.. Manus tua gentes difperdi- 
dit, & planrafti eos : afflixifti po- 
pulos, & expulifti cos. 

Gentes hic wocat quinque fatrapias, 


B - 






TETUR EETE/AM 
3p nen, C rates 
dese LU) oammyle ow. viguit, 
| Epyor, 0 eigyds a 6» (aris hus- 
eas to TY, Óp WpAspous. apo aticus. 
A'xoil , Qna , mapeiNi peru dlp , daro, 
cg j| «eryóvam , moon. Vsvxyoy Gg 


e. 





cu quar eom iac. 


y H' xedp va £m eu A99péo- 


c&, € xa recpuráorac aickü Gat- 
xu( ag Nate, C o Eee Nee QU) Ts. 


Ern ésaU Su ^£)4 aq 7b ry eurez- 
L7. 


"- 


IN PSALMVYM XLIIL 
aha Tic 6» VleAuim, de x? tese à. it 
e£ ian , vy ai réiémana TS; TreanMiras. 

Ü. Ov EL) fouqaia aray 


799 


quz in Palzftina erant, quas figillatim Deus sAna- 


exterminauit, & pro ijs líraclitas introduxit, "FA^ 
$15 PA- 
4. Nec enim in gladio fuo pof- 1v. 


Exo oouman »ló, gj à [ ezg- Íederunt terram, & brachium eo- 3; 
* raeli- 
xov. a£ rdv GI $cuc ey airés rum non idaxdit eos: an 


Qv 38 kJ. Quai a, 7 eeryoun duua - 
psu 2e); oria ap ngay Un , dra iov v 
eg x9) motis. 

A?^d f itla ce, € o Bert 
es, € o qune ux Mi (ov, 
07 &udoxucae ép aw Cis. 

Tirígisyt ávila lg ou auri, (Gon Swotr* 
8 98 dwc»or Ru(pA, kmWuuonw , dnAgdh oi 
muripie nl. 

& XónaaT; 0 (QnaMos ux, 
Xo] 9 959; aov" 6 reply" (gs 
cumeyte Yaxej2. 

EJ yap,Qnzn, 0 auro; el Dvrzo a 94 Y) 
vuU , 0 xn cuui cir Tac oürmofas xa£A- 
Ulp Qe vd Y sepia. 

g. E»coict Lylegic [n 
xeoormapóp, xa) 6s rd ovopuatri ou, 
dEs)uooulp ché bronzo gos 
uiv. 

Kaj ra2, Qrn , fg ow duuwd iba v3c 
taf egvc, xg) dis zou BwrE« , sd irae fi 
cos cx Baisia, 

C. Os od qd VE uo £A- 
m, G 3 pape cata, queo d cod uus. 


Non enim erat virtutis progenitorum, 
tantis gentibus refiftere, tam fortibus & bel- 
licofis. 

Sed dextera tua, & brachium 
tuum, & illuminatio vultus tui; 
quoniam complacuifti in eis, 

Id eft, przüdium tuum ijs fub(id:o fuit: 
non enim illi ipfis fuppetias tulerunt, fcilicet 
patres noftri. 

$. Tu es ipfe Rex meus , & 
Deus meus: qui mandas falutes 
Iacob. 

Tu enim, inquit, Domine , idem et- 
iamnum Deus es, qui folito more falutem 
das Iír:cl. 

6. In te inimicos noftros ven- 
tilabimus cornu, & in nomine 
tuo fÍpernemus infurgentes in 
nobis. 

Exiamnum , inquit, per te hoftes noftros 
vlcifcemur , & ipfos perfequemur, cüm ope 
tuà nihil (int. 

. Nonenim in arcu meo fpcra- 
bo:& gladius meus nó faluabit me. 





Ka] 52 &wroc Vyai, Qnam, diranp oi eei 


Etenim ego ipfe, inquit , quemadir odum 1»/sle De» 
eeroi uu, 3x Far Gugural mimtiSu, do E21 


[pes vile- 
maiores mci,non in memctiplo confifus fum; Ti&s 


ail Bon9-eia 78 08, qe) 73 d une. 

s. ECo(ac » nude cx "m 
S2uCoyTaV Y Ld Xo cEo- uar (ots 
jte xar unats. 

On cose Ypdc, tao ex 0j. S2uC9- 
Ttt Wudt , xo) xamatruo6is mic tec. à 
xesv Ge 29 Gnowax]) rà? éao9. 

0. Evvd 9s4d rau moo ue a 
0Abo rlo icon, (C6 r0 $ ouaTí 
(ov 3Eouonsyn osa cie v da: 

AIAYAAMA, 

Cn del cQ Ch TU ravydo; éxmes. 
ptu , ig) T) Drouz ov , Qno , alno nu 
bito 7& dU ragieeiy aui. cg. 0 20dei 


fed in auxilio & virtute tua. 

8. Saluafti enim nos de affli- 
gentibus nos: & odientes nos 
confudifti. 

Quoniam faluabis nos , inquit, de affli- 
gentibus nos, & confundes inimicos. Tem- 
pus enim hic iterüm immutatum eft. 

9. In Dco laudabimur totà 
die: & in nómine tuo confite- 
bimur in fzculum. 

DIAPSALM A. 

Q uoniá à te femper gaudid obtinuimus, & 
nomen tuum,inquit, cauffa nobis fuit , vt cibi 
gratias ageremus.Cum enim femperà te auxi- 

lium 


PARA- 
FHRA- 
$1$ PA- 
TRVM. 


Deplorat 
efolatio- 
nem popu- 


li. 


* Vulgata 
corum, 


$0O 
lium confequamur, neceffarió tibi femper 
laudes offerimus. 

10. Nunc autem repulifti & 
confudifti nos : & non egredieris 
Deus in virtutibus noftris. 

Id cft, At nunc, inquit, Domine, cala- 
mitates quidem multz funt; fed auxilia 
deficiutt : non (ic maioribus noftris, 
quorum affictionibus folatia. admifccban- 
tur, nobis veró fola praualent calamita- 
tes , nulla accedente. confolatione . 
verba ilta, No» ezredieris. Deus in virtuti- 
bus noii ris, lonant. q. d. Non opitularis no- 
bis, neque defendis, fed contrarium agis. 
Quale illud? 

11. Aucrtifti nos retrorfum.poft 
inimicos noflros: — — 

Id eft, in fugam nos dediti, ab ho- 
ftibus euerfos. Ecquid inde? 

Et qui oderunt nos, diripicbant 
fibi. 

Ec Omnes res noftrz in przdam ceffe- 
runt volentibus occupare. 

Dedifti nos tamquam oues 
eícarum: & in Genübus difperfi- 
fti nos. 

Ceterüm expofiti umus tamquam oues 
ad victimam. Et quid opus eft multis? 

1. Vendidifti populum tuum 
fine pretio: 

Id elt, vendidifti nos. nihilo in genti- 
bus ( hoc enim ait ffze pretio) tamquam 
inutiles feruos & nullius pretij. Et hoc ipfum 


. explicans, fubiungit: 


Et non erat multitudo in com- 
mutationibus * noftris, 

Id c(t in venditionibus.Et,quod magis eft, 

14. Pofuifti nos opprobriü vicinis 
noftris, íabíannationé &  derifum 
his, qui füntin circuitu noftro. 

Vt hinc, inquit, etiam vicini ( Moabitas 
intelligit, & Ammonitas finitimos ) ipfi no- 
bis exprobrent illa qua: patimur. 

1$. Pofuifti nos in fimilitudinem 
in Gentibus, commotionem capi- 
tis in populis. 


Nam 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


svyysirerms * Bou9 eias, dvayxaiar, ei et 
166 Pun draiumoed, 

í.. Nuwi 2 xam 0 , xai xav - 
eruat Vds * Xo GIX c Ee domm o 
9«0c CV (gig dw ec np. 

A'vri, aPa vul, Qno, Diac, aj uU 
evuqoegl qua , aj d* (QonSera] VonAei- 
7rucw. OU d'oawp ai 7 «ves ivy Taj; 
SA ker] dvauiuyeDyar our aj ma- 
eguAncex dXX d nup) ua TE cuu- 
Qoesiv iod , va d DJ ISauAnsor, udi 
iUc. Tb 53 , ex cIeedbon 0 Sh6t Co mie 
J'uud uam Wal. dvs) 59, d evuugou 6 n- 
pl» uÀ8 Uraptusex , dia xg) TÓ CyaeTiv, 
Tloios 56; 

iX. A's sepas nudas, ds v 
omíde «Sd CEU e acp op 

A'rri 38, Qv adag Tue dicun 2 »a. 
tis SaPouirus ear Vf pay. E qid TuTM; 

Kw Q uedvres npsac, dena - 
(oy &awris, 

Kaj iSutro Tài Butrteg rama prag 
Gic uou poi «mifer ias, 

iC. E Taxes 5 juds P, m 
Éptirsas * xo) 6 eis iem we 
eos uas. 

Ka] 3nxei ida 2or7rir Co Tu ubroy Suse 
dixo eesedno. sid TU oNAd fei, 

y- A'ríóu vv ^ar (y. do 
mais * 

A'vr) v8, rbzeaxac Wudc io voic Ert 
TE und tóc ( 7&9 99. Af)À al, mpi; ) ec 
doeksou, duAu, Q ud" dc dE, Q To avrà 
épunséon iran 

Kai cix lij 232530; G9 Gi; dA- 
Ad puoi Y XU , 

Turio Tui; eg ato. Xy vo ueitor, 

i9. ES fvudc oed Gic yd- 
(ow SU, Quoxmesc ov Xe x^Mv- 
a7 14.0. Pis XUXINO pap. 

£c cx THTM , Quo) , X9) HC 43A XU 
(Maa&imc d$ A64, € A'uuorimac vic zi 
e£); arie ónJ i dv Yu (9 oic md oropfp. 

i£. Ets nds d a Saeo li 
&y Gic yn x new xe Qa Nic 6» Gic 
?.&.0is, 


^ 


Ka 


IN PSALMVM XLt1tt. $OI 


Kap uy uan eb , quay, dina Vo Ét breuiter dicendo , inquit ; fabula f:&i vana- 
yb lla manu Tj] iid, TdcjbWurregt — fumus omnibus gentibus Omnes enim cala- asi 
evutuega dmypui say alm i |xkyorri, — mitates noftras recenfentcamquam nil maius zs yx. 
s u&iLor esc aot Mfg ira. xivon— habentes quod fibi mutuo narrene. Motio- 

* Jiostalis MAY NaipoaoNora aredisuón. — mé verü capitis vocat extremü improperium. 
i, Ole rliispsogyhérveo- — 16. Tota die verecundia mea 
moe trea Tio posts 6 ais;o- contra me cft, & confufio faciei 
m Gj eessuma uoo 6xaw|s us, mes cooperuit me, 

Ey dp , mn , v iQ) dxor , và di Ego enim , inquit, dum illa quidem au- 
$oy 5p iugi go pa , xdi Tàc órediCorias, dio, hac veró video in me fieri, tam ex- 
ag) vu aetorr as TG xt)aAdc, VyxaAUso- probrantes quam mouentes capita fua, eru- 
paj , 6d drwiza| Ó uud,)pos eegcüwrw;,  befíco, quód non poffim illos obtueri, Vnde 
ó9w Énetgl- Dd fubdit: 

(C. A'xó duris ialilosO* — 17. À voce exprobrantis & 
xa] xa ga) &r1O", Yom eesss-  obloquentis, à facie. inimici & 
qz Ey ps C GxdwxoyrO". perfequentis. 

Ereghisfoual , Qua , /$ vic indio — Suffundor , inquit , pudore , propter ex- 
va; , € Tàc cEuSwrürras" T8 9 MiAcu- — probratores & contemptores : hoc enim ine 
dios Or. dicat vox perfequentis. 

i. Tad(a zoe nNb ip à- — 18. Hacomnia venerunt fuper 
ps, G GhoimeA alo usa (99: xg). nos,necobliti (umus te: & inique 


Gio, dva up &» darn (ov. non egimus in teftamento tuo. 
A9! duoc , Q0) , aj Giara ev toe2! Verumtamen , inquit, iftiufmodi calamis Prewer ea- 


lamuares 
dx 2Ekaouran Sae ord gu, dd muptoxiua. — tates nOS minimé deflexerunt à te , neque fe- nil reien- 


emi iuis EY dps mma Áo em mis Vvridas. — cerunt, vt in aliquo alio fpem haberemus. BIHNN 
iw àd al farla sd wong dp, rwris, | Sed neque teftamento iniuriam fecimus , id 
SJ. vopiiazv 8d er rapigalonqp cic sac moi- — cft, ftatuta legum non violauimus in tantis 





au rac dya^yxgc. necefficatibus. 
. if. Kajchzaaígnes (x ori- ^ 19. Et non reccífit retro. cor 
co » xxplía Vu noftrum: | 

A'2W. sÀV irrhSnu y, Cni, Tai; cvi o- Sed neque calamitatibus, inquit, vidi 


esit , «gj dm lxiv mapiengdp ri vimua, | fumus; neque fponte, neque coa&i lcgitima 
' Sd drayxgd rre, dvd xdv Svcíac td violaumus: verüm quandocumque facri- 
eeorwtyxa) , vesctkogicuudp , x3] aUa — ficia offerenda erant, illa obtulimus , etiamfi. 


ropas boneApow. hoftes imminerent, 

Kj cix dÉbouyae rds seco, — Et non declinafti femitas no- 
Ww Xa vii 238 Gv ftras à via tua: 

Ka] Gjg« x? cvy tpe alu) d utis Tametfi permiffu tuo fas erat, legitimis 


SY) vouípas , wo) use iust Urha C»  negledis, etiam in Sabbato arma capere; 
eu&Gd ra, 5d ipyóulu mouse dXX fpec haud. tamen bellum inchoauimus ; quin 
ali vf vouíucs Qugxló dyr' ürii; eiA6-— immó legitimorum obferuationem ipfi vitz 


piu à Coriic, przelegimus. 
x. O'n imag $us» —— 20. Quoniam humiliafti nos 
"Par XOLXOEUS, in loco affli&ionis, 
Tóm xoxlqtat xgA6i, en d TU. xaxa üu- Locum affliclionis vocat, in quo mala ipfis 


Ci YanewwvBedicw. Tà d irxmremoue,sw-  accumulata funt. Hwmilisfli autem , id eft, 
tx pna vidc doy picoc urinis c AA. valdé nos humiles & abiectos fieri permififti. 
Tonwxvs L Iiiii Et 


802 
PARA- Et cooperuit nos vmbra mor- 
PHRA- 
$15 PA- tis. 
TAVAM. Vmbra mortis, id cft pericula morti fimi- 
Vmbram 


moria ve- lia, Et quoniam in his omnibus paterna legi- 


lemar^ timaque ftatuta non dereliquimus , te ipfum 
hmi — te(tem habemus. Vndc fubiungit: 


11. Si obliti fumus nomen Dei 
noftri, & fi expandimus manus 
noftrasad Deum alienum: 

21. Nónne Deus requiret ifta? 
ipíe enim nouit abícondita cor- 
dis. 

Fieri non poteft, Domine, vt te lateat preua- 
ricator legitimorum , vcl qui omnino cogitat 
prauaricari, cüm tam exadté mentes rimeris. 

Quoniam propter te mortifica- 
mut toc die: 

Rurfus 1014 die ponit pro femper. Quo- 
niam, inquit , femper mortem optamus , ne 
legitima ftatuca violemus. 

ZEftimati fumus ficut oues oc- 
cifionis. 

Et quemadmodum , inquit, oues non ad 
vlcifcendum, fed ad immolandum cocis tra- 
duntur : ita nos quoque no(metipfos tradidi- 
mus occiforibus , ne aliquam paternam ob- 
feruationem. violaremus. Quid porrà ad 
hzc? 

; Exurge, quare. obdormis 
Domine? exurge, & ne repellas in 

finem. 

Ex cala- Ceterüm , inquit , Domine , cüm opera 
— noflra talia fint , vt legitimorum obferuatio- 
44 mini" nem vitz noflra przferamus ; tu ipfe nc dor- 
mowt,& mientibus diu fimilis effe videaris. Sic enim 
anxiiium 
Deiimpe. Symtnachus interpretatus eft, P7 quid dor- 
"x mienti fimilis es Domine? 

z4. Quare faciem tuam aucr- 
tiS, 

Attende nobis deinceps Domine : nunc 
enim nobis irato & auerfo fimilis. appa- 
res. Vnde in tantis zrumnis relicti fu- 
mus? 

Obliuifceris inopiz noftrz. & 
tribulationis noftre? 


Nequidquam, inquit, nimia tribulatio, & 


Quomodo 
pre lege oo- 
eii hme 


Barra. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Kai imet duas exi 
Sw, — 

Xx Surdrw , drri sg xdunoi ea 
got Surat, Ka) Un &à curo sow ix. 
VyxeaMNoroudp và srázejs dV ra voa, 
cvayoy wxrh uide. AT veg, Sow Entglp[: 

xa, Kiim2aSoussa f ooua- 
6c $356 39JU, 5 d DU 

xaens nu ex S0y dorevv. 

x6. Ovyi à ó 3e0c Suri (J. 
(&5 avec » 29sod (x «podia T 
Xaeóiac, 

Mà d uuarir, et ^a9 rv JD iomera 9$s- 
fafrs TÀ vóMuet y 0 OC Ca Sun irma, Ty 
wc dxeyGad 6 inferdinn Ta dfavoine, 

On &axéiy (y. 3a9a94492., 
8o rl Waipgr. 

Vla2wy Alo ql egy fara prie 6A. 
O"n, enis, aps n Sram raf ori, Ga 
78 | co oa iva] Tal rig. 

E^syídnudp ec cesare. 
cOayn. 

Kaj ggÜdznp r3 evel Cara, Qnem , ux eic 
v3 d'aui/eg, dox. ek x) Sid, mí gel 
eoi; ixdid o). re wg) Wie taucdc clesd u- 
xau Toiz cl nom, ra uh m e'oreseu. 
d TE. mures oo grmplavor. ví dy $n 
TÉTUC; 

x E Eeyfpom , int Tí aye 
XUpA&, Civi TA, wo) ux aurai cis 
T£AG". 

AW. erred h se LAU rutmiez, tro, Jic-.. 
WO, ToaÜTA eveenyrourra lu pf voui- 
gts QuAaxl «iic ng aur) Cui , &uvoR 
qun Eri r0) mapevigco eit Qi, Urvaow, OU- 
qe 50 x2) Xue y Oo Wprsbotr , Tra oí 
V7rrérn omae xUejt ; 

xi. lva ví 9 «veouzror (gu 
Dome péQete, 

Ileqtc Tuv ^ommiv déaguTt* vus j3 
óppid opio xaj amspupde *udt toma. 
Ü3w xg) Cuo oru rtv xe p mudo gvu- 
Qood; 


E'mn»3 am 7 7Wveiatg iu 
x9] ? S2uLsac S pU, 


T Uii VepGaohuca, Qna, SA, 9) 
dd 


IN PSAL 

1 7pj adfayalar ldem. Enepipé cs mes; 
nudis. | 

xí. On &aavodn eig yir à 

A. s 

Voy p 

On dt drpoi; vix 2: iobuaudlp déame- 
mt, udi Té») e*t Pg pe. 

ExoNn9n d& yl 9» yan - 

Ovi fn pli) elexzi ida y éroipigi 7r2- 

(a md sem o TE vag, v, Té vópu, i If 
sí To LAeic nuc, 

xs. A'vása. xuzje, oom (oy vi- 
My, X9 oret c npud évexes o0 
eyop.a ve eu. 

KaAal c clu) is, vegrlogy arias &x maL- 
quia) Ter piyar. 6i 59 dfa (Um, Qvi, 7r rr 
su eipid/a. avaror xejiDdudp 9 Un95- 
yaj, d^^d GJ cwrev vago p Oy, doma, 
Jfa 70 oi» Üvouta o 2nd yoy Vr pais, 
acrdoalor nuc Ty]. sopor, 


MYM XtLiil. 803 
rerum inopia neceffariarum , te ad nos con- *^n4- 


uertit. TRRA- 
S15 PÀ- 


15. Quoniam humiliata eft in :2:» 
puluere anima noftra: 

Quód vero infepultis mortuis affimilati 
fimus, neque hoc, Domine, te conuerti? 

Conglutinatus cft in teria ven- 
ter noftcr. 

Sed neque quód antequam occumbamus, 
omnia pro templo & lege tolerate parati ü- 


mus, idcircó noftri mifereris? 


16. Exurge. Domine, adiuua 


nos: & redimenos propter nomen 
tuum. 

Pulchré potiffimam cauffam in finem fer- 
uauit. Etfi enim, inquit , ob omnia przdica 
mifericordià indigni habiti (imus; attamen 
tu, Domine , temctipfum zmulatus , pro- 
pter nomen tuum , quod inuccatum cft (u- 
per nos, libera nos ab inimicis. 


COMMENTARIY 5 


e. Gzoz EN TOIZ OTIN H- 
Max. ]. Avaxrteqdpa oi A6 
95: Tác Tu TÉ] i à Voci 
SJ go^uiuy xa(aGAnDerras. Ka] evesresrá 
1231, 70 dy Eon mor Sr prbap ^u 3 
4| ducite Vrid Gy diEapriiseg 1l vila. 
dud aí di mi, oi Tri yap me up] à?9o 
dx]; Korby $3oc 62i, Gg nc vrAneoQo- 
pulpa danys), e»eznÜia, Gi; doy duweok- 
yay. Toigmy 3y 75, 2] x61 Pod eprtaan- 
eur. Üpad i dc d end rao orm Mosa, 
0 xg) vo ird Sujdp Jfu 0* , Boh mao ny. 
do dg oxéiy uxdw Wyorr&, doa9iy e 
mujjncías, cic vol vzls avesyoreois mp uva 
eg 9 xgíatsr yen. Vloky dy dinum 
M dpi, diem. 

9. H xri? zor EGNH EXoAoorzrZE.] 
Enn Tuc mir A£jÀ eureg7reiag TU OP 
sraAaas int, FeérSuíut , A'Larríac, A'kaepri- 
aac, Faaduc, A'axaAuv vas, O ea ài vrais 
xvejox, xen") 73 ME]. Ol p 29 xartyor- 
ak , Qna , al 555 eredi ot daran 
auy, oi AAVTÁAUdie, voATtUM yero luoray xal 
olxjroptc. Tb 3i xeípaw di, dri và » dud agus. 
el, Quaw , Gnéirac Vh wdas Ürras d'usaTu- 

Tonwvs I. 


EVS AVRIBVS NOsTRIS.] Hzc 

n j verba funt erigennum eos, qui Névete- 
EE* multitudine ac. robore hoflium i5; pra- 
proftrati funt. Et adhortatio eft, qux totum ^"^ 





. in Deum proijcere ; & cx cius fpe victoriam 


fufpendere iubet. At cur auribus? quonam 
enitn alio membro quis audiat? Communis 
enim con(uetudo cít , vt quando quis cerra 
narrat;addat auribus fe audiuiffe, T ale eft & 
illud, Et manus ne[lre contrectauerunt. Ob- :. Ioan. 1, 
feraa veró,quomodo,ctm afpera queque paf- " 
fi fint , non dicant, Hoc & hoc paífi fumus 
propter te, adiuua nos: fed, 2c fi nihil habe- 
rent boni quo confidant,cófugiunt ad ca quz 
maioribus fuis à Deo facta funt. Qualem igi- 
tur antiquam narrationem referat, audiamus. 
3. MANVS TVA GENTES p1sPERDiDIT.] 
Gentes vocac. quinque fatrapias Palz(tinz , 
Gethzxos, Azotios, Acaroniras, Gazzos, 
Afcalonitas. Obferua veró quàm proprie 
verbis vfus fi. Siquidem , inquit, qui ter- 
ram illam occupabánt , radicitus. euulíi 
funt ; extranei veró ciues & inquilini facti 
funt. Manus. autem /u4, id eft potentia. 
Si, inquic; illos, cim extranei effent , incolis 
liiiia potea- 


$04 
cow- potentiores oflenderit; quantó magis nos pa- 

MINT^7 trjis fedibus eiectos non defpiciet. PLantaffi, 

2 "" id eft flabiliuifti, radices agere fecifti. Quid 
igitur, inquit, an non tranflati funt? vtique. 
Sed à propria malitia, non ob plantantis 
imbecillitatem. 

4. NEC ENIM IN cLADIO svo. ] Cer- 
yidwim. t€ qui armati crant, expugnati funt. Verüm 
men armir, : 
fd De  nonerat hoc armorum opus, fed bellantis 
rbi. Dei Hereditatem veró hoc negotium appel- 

l;t, quoniam extabat eius ad patres promif- 

fio. Cum autem dexteram & brachium vo- 

cabula illa craffiora memoraffet , fermonem 

iterüim reducit dicens: Ez iwminatio vultis 

tui, id eft protectio, prouidentia: cuius cauffa 

cil, Quoniam complacutffi in es, q. d. Quia 

voluifti, quia dilexifti eos,adeó vc grati opus 

elfer,non facinorum ftrenuorum.Sit & Chri- 

ftus brachium & dextera, qui & illuminatio 

Hcb1,1* eft. Q uoniamFilius dicitur vultus Patris,ima- 

go incommutabilis ipfius,& figura fubftantiz. 

Quin ctiam jZwminatio clt intelligentia , ex 

ipfo emiffa in mentem eorum qui ad redem- 
prionem miffi funt. 

f. Tv zs 1Pst nEx.] Symmachus, 7s e; 
Rex meus Deus, manda de falute Iacob, Qui 
mandas, id eft, qui iubes, qui praecipis faluari 
Iacob. Aduerte auxili] facilitatem. Non fim- 
plici autem. modo progenitoris mentionem 


fecit; fed pro iuftificatione fua virtutem eius , 


allegat, volens Deum exorare. Verüm qualis 
hzc eft confequentia refpe&u eorum quz (u- 
periüs memorata funt ? Magna profedtó. 
Q uod enim ait e(t eiufmodi.q.d. Nos fumus 
illorum foboles , Deus idem cft, & non alius 
qui tunc erat, etiamnum efl. Quznam igi- 
tur muratio ? Át qui à peccato regitur , non 
dicet, Tu es Rex meus, & Deus meus; vti 
nec is cuius Deus venter eft. 

6. IN TE 1N1M1COS NOSTROS. ]entilabimus 
cornujd cft vlcifcemur per cc inimicos.Cors» 
enim potentiam-fignificat , à metaphora cor- 
nutorum animalium,;que hac armaturà vtun- 
tur adueríus iniuriantes. Q uoniam,inquit,fpe 
tuà cófirmati fumus;in hac expugnabimus ini- 
micos. Ef im nmomixme tuo, id eftin honorem 
tuum (hoc enim defignat nomen)nihili duce- 
mus inimicos.Vel] fufficit;inquit,nomé cuum 

inuocare , & non rantüm füperabimus, fed 
ctiam ad nihilum redigemus, neq; putabimus 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


víegu T). Cvoncimmm doríQmi md. udA- 
Ao» Wudk vy] maresur Ax I Dnudret, d m- 
eo|s?). To iquvstauc, adri $, Vnzas Uu 
Cumue, Tí dy, Qnaw, 8 usrtenruy, Naj. AA- 
Md eda clu oixeias xgxias , d lag Qu- 
qdocuyr G» dear. 

d", Qr rAP EN TH POMOAIA Arrax,] 

Na] ulii dducydooi ix eoo. d^ i ld? 

7)J dnm o (poor , T£ d cegtmouur Qe 

S38, Kouegronias dÀ vo 2e) 2 26, 

Uri coejc vé mrient ld 3 uen, 6i 

mu» Ji d'izidy x) Begyiorz, vrel majyvit- 

£3» ipshd AdEewn , drd?A zrdouv s Aoyov, 

Acyur. Kaj 0 (umo ja T8 ebe9T 7T Gv; dy. 

7l 3E, 9 drrizav]ue, 8 coefros- em Q 1 ai - 
vía , O'n éÜjixncac à auis, olor, On 
ICuN inc, En 3d mac uS C , dea dores 
Là, d na epu suy vo pyoy. ein 9 ad dy- 
Éía xg) Begyiev à Xess*c , 06 X) Qumnc uo 
6h. E'7rel aypóg utm» Moy) 7€ 7636 0 
qM, exa» ac-og2^axr Qe dud , C 2u- 
egurip fs Vzosactac, Oumncubs di qa) 5 
eE dunf awemoudon. ewtex, , eic vüy TJ 
mi orlowr €ic "YerAvappow. 

(£, x $» arroz o saxiarri, ] 
ZXéuuaxGN, X) d Dae; uu 6 Si; 
irreia] abi 9 cwmeas laxo G. O' irnA- 
Madp Ge dV, drsl v& à kar, 6 o ISg- 
29r ca (Ar Tóv TaxelG, O eg clu) dUxa- 
Mas $ BosSeiaz uiuymra, JT reg)or«, 
ux dzAdt, aw dvi) digi Do cll 
dperlu) dur] evesGu^wra) , divaurige, 
B«A&dp By vi» 9óv.. [Ioa Ji. duoasSía 
d'vm «ob sui dvo eipiydpa ; VlonM jà 
Ago, ruiE xr 60 .. H'ueic duemay Íxsoror, 
ó Quoc 0 &umoc, ux. do (Q9, 0 mm 0 rus. 
Tí; 5 utaGoM , O' Éamstou s dà 
"uo Tie djapriae , SA ip) , Zu eio acr 
AsUc gu, Q s à Svbc 9) xoiA ia, 

e', EN xo1TOoYz rxororz RMON.] TÀ 
xieangzly, aiv) 7$ dur uie 8fs c« 186 
ipu. Ktegc 20 «lu dus apu enpaiv] Sad 
utíeQoe dc T xtenr toon , d vta xéenra, 
boo x2 ? adora. E "reí, quin, 7$ coul 
cu SA7ridi duse ny, 23 (nv T xaa- 
ma2gícvup Tic iof esc. Kal Gral ürb ati ou. 
dyri 7 xg1 Gr 78 dcn es (T& o à enuairi ro 
Ürosg yid i A05ip4d t TG iB ecuc. H^ dpner, 
qnoy,To Uno. ooo gre. Q d arbucóuiSu 
p5vor, aW. Xj clau tra vog iu À Tnópada 

i IE 


,1N PSAL 
n iwré (d). mp Xiguusoy Ov xgmtrani- 
evyp, Cms, ? x? xenoe vixlto Y meis Qo- 
s ua xlu d'en, 

C. Or rar zm ra Toxo.]. Avril si, 
aix Fi voit (2Aotc ag) Tf locui , dX anri 
fora nj ci. Ti &y xí aenza, régi, On 

éxiAdbcw 9 nic, Jà xin uA iR, 
«à di adr YA! aurrir pio, Ka) ví dei A- 
9e, Qua, TÀ suu , xg) rx 7| awe;- 
yin , hpdic (o (Al. vii, afi evespn- 
Qelac d mae) uico Criyuen [P , F'ow- 
eut 53 uc * dX , On fous Tu. 


Kaj dz dude fuat oe elou, do uer! al-.— 


epuuive T anota, — olt dA outg- 
Acycir, üc d dY dde "udi mapéid «, 
do^ qu! diaLius (9). A By dV sb tow- 
eu; , ^VÀ air) T& Cacec, Tb di, Ev 
sy 9d eraumimoóus3u , à ZVuug y GN 
qguyaa utu, 244. Tà 91 Go lui 7, 
ey», a1) 78 dfgmarrót , x?! ác nutegs* 
xy Ürar BoxÜgc , 229 X) Ora VyxgraPuu- 
mnc. 
í, Nrx1 A5 Anozo,] AA», dm- 


MYM XLIII. 80$ 


eos quidquam effe. Hoc Symmachus ait; co 4. 
conculcabimu , fortem. vidoriam & abíque xixr4- 
timore pugnam declarans. 

7. NoN ENIM 18 ARCY MEO.] Id eft non 
inarmis & robore , fed in auxilio tuo. Vt 
quid igitur his vfus es? Quia nimirum Deus 
praceperat;idcircó quidem illis vfus fum, ac- 
tamen in ipfum reijcio totum. Et quid inquit, 
vetera commemoro quz maioribus noftris 
contigerunt?nos ipfi plurima prouidentiz tuze 
figna obuia habemus recenfenda. Sa/sa[li 
enim nos ; alius, Qsi« faluaHi nos, Ex non 
fimpliciter nos exemifti,fed etiarn cum igno- 
minia eorum qui nos inuadebant. Videntur 
autem confiteri. q. d. Non prz imbecillitate 
nos defpexi(ti, fed quàd auxilio indigni effe- 
mus. Alius autem illud. faluafli ait pro fal- 
uabis. YMlud veró, i» Deo laudabimur , Sym- 
machus ait, i» Deo exultabimiu. lud veró 
10t& dic, id cft (emper, omni die ; non folüm 
quando fers opem, fed ctiam quando deferis. 

10. NvNC AVTEM REPVLISTI.] Alius, 


TRVM, 


R1V$ PÀ- 





reieciffi , & non venisin caftra noftra. Quin poeni 
& repulfam ftatim fübfequitur ignominia, & fericis ad | 
omnium ipiurijs expofitos effe. Is viribs NN 


Deo cem- 


vcr ait, pro,In caftris noflris non compares mí miferatia- 


Bau, X) & erostpyn Gr mol, cogrdluoon $- 
pU. A096 mul duo wd aiec un dU She 
in), C v "ria evesxeict cest và 7 oen 


xaxalc.Ev duas s, quow abri Y cv cog- 
ado jugo d d coda irn , Dorian vui. 
Os cezmlei vq! y y 6 pbrov d muvipyv, i2 
bra c, 49d cdsarvríor dme pe] ac 8ngt, 
Q énxci ida ^ci rbv Ga Tof. phórov SV st. di- 
xl «eeoCd vy . Kd» dá nt dfgQv2oi*? ua- 
xuiega ad x ua Ata se d94?). Kaj 70 yaMtzu- 
Tiesv,m) C. Jfoipilioan ix esc roc dr, iW Gn 
mi; £2ytzi d/yan a pira, mp d» v, Ux- 
urouc, eig. O ea dà vrdcizralp]| ro! 50 
zu d'end , Xj resyud €i ql) evupoegy. 
ry, ATEAOY TON AAON.] Tám Xiu- 
MBoyoc rte, Qd Na) Voroinguue mulu) üu- 
Sy) , a9 dUriode dorf) meis dv, ng) $3apu- 
viv. oo dUairuc , Quoi, eame , Q duama- 
Qegríras, E'9o 90 TU Und, dvo mudic 
Xerdid óraj, Tro d aj 9 (raza duct. 
Tó dx LJ m9 ir m dA) uacw 
dyri 8 , ddawnfe mule 7) xa: nuác i- 
woincue gua aya , Ei di yedtera| , Cr 
Gi doge , onuatid 9n eic Ti TO X2.- 
xo) fwoulp, Gc «Ad» wr xegr(OM, 
xg] Vu óMouv ieyv xerxxverdbOi- 
94. OMooi 23 Rr iua or, "62 3 


nobis opem laturus. Non pugnas pro nobis, 
& non folàüm nonfuccurris, neque defendis; 
fed à contrà auerfatus es nos,& de cetero ex- 
pofiti fumus tamquam oues. ad vidtimam. 
Quin, etfi quis effugerit gladium, i in captiui- 
tatem ducitur. Et, quod grauius eft, non 
diftrahimur in gentem vnam fed in gentibus 
difpergimur: quod alius dixit vestila/li. Ob- 
ferua veró, quomodo calamitates verbis ex- 
tollat, & miferiam tragicé defcribar. 

13. VENDIDISTI POPYLYM.] Hoc Sym- 
machus fic vertit, &*. son magnum feciffi 
pretium eorum, vilitatem eorum declarans,&c 
nullitatem. Tamquam comparatu faciles, in- 
quit,& contemptibiles reliquifti. Solent enim 
res viles abfque pretio dari. Hoc veró etiam 
fequentia declarant. Nos fuit multitudo in 
commutationibus , id eít, nullius pretij com- 
mutationem pro nobis fecifti. Quód fi (cri- 
batur && ot dag2w us ( id eft. im complau- 
fibus)fignificat nos ad tantam. miferiam per- 
ueniffe, vt violenter & à paucis hoftibus ca- 
peremur, & in poteftatem eorum redigere- 
mur. Pauci enim nobis infultabant. Nam 

11111 3 E d^a- 


806 


€0M- ;Duayux eft vox vicoriz. Et quod maius 
MENTA- YT . "WE . 
xivs pA- Clto Pofnifli nos opprobrium vicinis noflris; 
TnvM. alius, pompam; alus , fub(annationem. Hoc 
idee durum & iritolerabile fupplicium eft, ab ho- 
visit fibus opprobrium pati. Talia verà perpeffi 
lamuarem, fumus mala, tamque memoranda , vt hi qui 

in extremas calamitatés. inciderunt, piouer- 
bio dicant : Ne quidem Hebrzi talia. paffi 
funt. Motionem autem capitis vocat. fum- 
mum opprobrium. Quando enim quis ma- 
gna fperans de aliquo, contrarium viderit 
euentum, mouct caput ; vt qui alia expecta- 
uerac , & alia videat, Vcl quód illi qui nos 
alio abduxecrunt, propterea quz pali (umus, 
moucant caput, affidué dolentes dum nos 
vident. Vel valdé exultantis infolentiam de- 
fignat illa capitis motio. 

16. ToTA DIE VERECYNDIA. ] Alius, 
pe totum dicm dedecoratio mea contra me 
eif. Suffundor,inquit, & non poffum obtueri 
illis, propter ea qua vidco nos pad & audire, 
fcilicet propter. exprobrantes & contemnen- 
tes. Aducrte, vt magis hzc ipfos momorde- 
rint. Cüm enim omni femper profperitate 
fruiti fuiffent, & femper victoriam obrinuif- 
fcnt,omnium quos fuperaucre ora aperta funt. 

18. Hec oMNIA vENERVNT. ] Verum- 
tamen,inquit,cüm tanta pateremur,haud ob- 
liti fumus cui, neque mandatis tuis iniuriam 
intulimus : neque contrariam. viam ingreffi 
fumus , cogitantes quód nos deferüiffes , & 
fpes in te repofitas rcicciffes. Semitas cnim 
hoclocofpesvocat. . 

Alius. Ao recefit, id eft, non abijc, ficut 
illi qui cordibus reueri funt in /gyptum. 
Exodi. Pro eo autem, Ee declinafli femitae mosiras; 

alius, Neque inflexa funt illa qua nos erige- 
bant; alius , Er non auer [um cft retró cor no- 
Jfrum. ld quodanté,hoc & nunc dico.Q uàd 
nimirum in tanta malorum procella ne tan- 
cillum quidem commoti fumus à vi« wa , id 
cft à lege tua, ita vt vcrimque fit negatio. No» 
recefit, & non declinafli. Huic enim fenfu 
ceterorum quoque expofitio confonat. Se- 
cundüm Septuaginta veró illud dec/isaffi 
hoc modo explicari poffit, q. d. Nos quidem 
hzc obícruauimus , tu autem à templo nos 
: remoui(ti , & in aliena terra conflituifti. Pia 
enim etiam templum eft, quippe ad cultum 
Dei manuducens. Vel q.d, Permififti nos de- 


Inafflicis- 
nt Deum 
mom deje- 


712 


' 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


d2a2gryi qam aru Oo . Kaj 70 UECor y 
E' Un suc Ove 06 GK "yeh oon ud * 29x, 
amr) oj; xvxAG Ye *. d2^o6, yAdLa- 
c uv. Umrsp nari elc muaejar 621, X, do. 
pror, vo 7r ap Ces» óreidi ec. Toa ya dÀ 
iori Soup xaxd , v rtc cJ dieu Jie Tic Cn 
cuMQoeai; dico, «ExrHHOr Tas Pty, 
quiRU 70 id $ oi (Gegipi avrórguai. Kino d 
x4paA RC tra Ty "ap6ao^orra. óreid'io por. 
O"rar 539. pta2g. mc rione dei m Ov, 
T Garrias idw YeroGagw , xvi 7? wepa2lo), 
&x d29 emeocdoxiouc,G do» Saca utro, 
H' én xaonuil pde àQ oiz irerir Seu, 
xnéiy clu wspaAMu) , utra dAorudvag 
TÀC eras »udc. H' 18 0903 ea itid on 
Tl zraggiiíap Csd eixsuTA| V o6 xAQRAR ki- 
no, 

ig. OAHN THN HMEPAN H zNTrons.] 
A'^ Bv, dI! &2v€ TK Tusoac d ynuóynzi 
Muyuinxpu uu , ExgAUdloua) qun, € i) V 
dwisu, duJaua, «vet üursc , iQ ok ogg 
ard oorras visae Q dxeen , fra dfo sucórei. 
d iorrae xg) c GesSwrEvras, Oa mde 
I20or Tala id aper, E'7rei 90 ao Ac del 
7 iic dUnuto fag doriianct , se) aci crine, Td 
7rd Toy ror góugma vr mirsuv. 

/i. TAYTA ANTA HAGON, ] AW. stai 
Tu, 0101, qvrttUTa. aor vui, ux UrsAg- 
S6uld cu, «di abi à ce;cmí usa 78 
ifocuita. ddixor udi Y dawariiac 1.3- 
tp, Aoi adpoi Un Varum Bud C Tog 
ir ew Dvrid'ag ámipmouc Yero cu, TeiCan 
39 Tat iArid'ag aet vus. 

A0 Bv .QUx drken ui] T, Ux dort yal-- 
pnotr c oi cop qirmuc 7 wgpduauc eic AY) vaifr 
dyr] d 5, y) Io vas, T c Pi Cue pd , dA 
Ao6 8d 1 ueri Aim 2 No perra ud cd. 
AQ, C sx dawegqn ec và mico Y gap- 
dia zug . O ucesOw, 8o C rud Aix, 
On & Gowro x2ud wen xaxd , 3 used 
mupizu do 2ngdy "Sao TRCÓÀ S cw , dyri a, 
Ya) TE vOugu Guy , ha 9 EY duQorteps 9 
pna, Ovx a 7rigy, 9) ex cuyas, suma 
20 «ii d/nola xg] à 7 Aorral éxdooi cus- 
dde. Kar di asc iGdouizorz G cEt- 
x2uras ETC tpulus, Sein. n nui, dd 
uUa WuARZaLlp , cÀ di dargxirue qol 
»&à , xg) 6r Zoveía civaj mvmvintaz, O'- 
Jic yap ag) 6 ax: «esc sla) Jof eies vei. 
€you)d» . H^ air) Ti , cuti pure cx 

n2ufsra] 


IN. PSAL 
auia, oro 1 vous ma , vcrwQpig ation) dy 
dAydio , d' iege ' óxpi jay iud; ud 4 
ódi, ou. x7 22 ovy yt pray alu! Busirmudp 
7 voulu , C utmyeoiod ida 02a c^ ra G- 
Caro, 

xd. Ej EHEAAGOMEOA TOT ONOMA- 
TO. ] E763 d dvaniey duremi, oc ix 
in2gS buda vi Óóuaris cu , xpi upra 
xguliymic vus dart Vyxgvyaudpó , qu- 
ev, &i imeAglo ia Xy Quse moii M ves 
eU judioxes, ,0 T T). ai Desi uv Verüp pnr 
uuu , Un ex enDaSouda , dt erex; 
Sir dPAóroAor TU; y6eat M commis 
eu;dy ; u?^or yi u; wg) op ou Saratu- 
pila GAlo 1l) Fudegr, ei dv TEC, xg) C Ch 
mu] pium xptepyw da "op. mu y Tí p roy 
d aenudnsor "uis veómov ow, die üzrvoy Yero- 
mataulp (Ge , Bovléic s rs Gp v of 
din paso goto, 7&9 dV olv] duru- 
Loro , TO xaxalc aráoorrag , adem vo d*- 
anórlo Sueazrólovt . x9) T9 uéiLor , 9m & 
pbvor Svegzróluon , 49a. Q xnduvor E- 
xeuApar Jfzm290n 1l) ay mo ,— Aid 5i 
Ji eeszxérra] voy oov ;. CEA 0 eg) ut- 
sumi z act yj doirras vi matesia es doqa- 
Acla £). TleGara 9$ o qai , ón dUxdA ae 
dipauesU ila. Cy Cixeyum a, d weg lus 
Ümeixeus, Tb dà , ra ví Umyoi ; a2». Os, 
Va «í oc varay & , dX evmidm., 
T'7rwov éd 9a. Tli) Yav las wo) MgxesSu- 
uias Quoi, X) drdeuow alu) d rridomm, 
«rey amor alo errinnie vl evesvcias, 
T$ di Ymoepiten, drri TÀ xpo Aes, E'reid W 
58 à wal4UÀ cv Ex knvEipoeraf mni TJ. A2v- 
mou , NV. nav xd d, alui à TÜ u2xXe5- 
Svuía li 9wi Tovzias , wg) 1l ac d uuiw; 
"ap Quam usu y uàv C Parvor Cn ow. E'm- 
Alan d Tt eene We, X apagt oe tas 
xíac.O ea d yrpuseudlu, dix cie TI) xg- 
vopSeoa d mey- DV oie dipuonot y grido, 
as qéswr diio: c eOap, dad Oayov. 
Ovd* 5 imp eauion SAP, X. $T drag- 
xalay 'éócia Voc ptt av eed iud , udi 
Ón du or vixerit Glpguto * 0 Um eoyn- 
vic xeipaOm , rou) apaTA za or68, T] 
vtxe9, Quaw, udi diuemoy dfantiut 9u, Au- 
xaicc dV aj ng eimi, wg T)) Toi; maegün 
«eso vxor lu) Yoxhd eic X58r TyTt- 
vrepd x. A'uAas xgrínpo de, Zo (Qs 
xul ap om, 


M V.M XLIII. 807 


clinari à lege tua dum tantis nos difficul. co w- 


à MENTA- 
tatibus cinxifli , qua fatis erant ad nos à ,,,..,.- 


via tua auertendos.. Nam permiffu tuo legi- 1av x. 


tima negleximus,& arma (umpfimus in Sab- 


bato. 

zi $1 OBLITI sVMVs NOMEN.] Cüm 
fuperius affirmaffet, quoniam haud obliti (u- 
mus nominis tui, licer millena mala paffi; 
nunc quafi gloriando ait , 5j ebditi fumus : & 
ipfummet teftem adhibet. q. d. Tu qui ho- 
minum arcana nofti, fcis quoniam non obliti 
fumus, reque ad Deum alienum manus no- 
ftras extendimus, quin potiüs pro te morti- 
ficamur totà die. Quod cüm ita fit, & inftar 
vidimarum excarnificemur propter te ; quid 
ni moleftum nobis agendi modum tuum 
velut fomnum excutiens, adiuuas nos pro 
honore tuo mala fultinentes. Hoc porró fer- fra «f. 
uorum eft beneuolorum,etiam cüm malé ha- eam cam 
bentur, in obíequio Domini perfeuerare ; gm 


bentur, in 
quod maius cft,non folüm obfequuntur, fed, pee eb- 


[equio pera 
periculis etiam ingruentibus, copfíeruant di- feuare. 
le&ionem. Vt quid autem additur. propter 
te? Potuiffent enim ctiam ordinem mutare, 
& relidtià patrià in fecuritate verfari. Owes Verf. 13. 
autem ecciffenis , quia facilé € medio tolli- 
mur. oftendit quoque illorum | manfuetu- 
dinem, Porrà illud , Quare obdormá? alius, Veit. 
Quare tamquam dormiens. e5? ceterüm ex- 
pergifcere. Somnum hic quietem & longa- 
nimitatem appellat , & refürredionem , re- 
tribut;onem ; faciem , przíidium , prouiden- 
tiam. uertis veró,id eft abícondis.Cüm enim 
is qui dormit neminem accufe: aut vlcifca- 
tur iniuriantem, fed quie(cat,Dei in longani- 
mitate quietem, & vltionis dilationem, dor- 
mitationem ac fomnum nunpcupauit. Ob/iui- Verf. 14. 
fceris inopia noffre, Symmachus erumnarum. 
Aduerte modeftiam & zquitatem : non dixit 
benefactorum ; fed tamquam muti & rei ab 
his poftulanc faluari. ac fi dicerent: Nequc im- 
menfa tribulatio & rerum omnium inopiate 
ad nos conuertit, neque quód ipfepultis mor- 
tuis affimilati fimus: neque quód proni ia- 
ceamus, omnia tolerare parati,nequidquam, 
inquit, mortuis mehori loco fumus. Iure me- 
fito autem quis dixerit, eciam eorum qui re- 
bus prz(entibus affixi funt animam in pul- 
uerem humiliari. Aquila,aL/condiza e;f;Sym- 
machus, i»curnuata eff. 

16. Ex- 





$08 


16. ExvRcE DoniNE,:ADIVYA. ] Exur- 
ge protegens nos, & libera nos propcer" mi- 
fericordiam tuam. Vide quomodo fetmonem 
claufent. Omiffis enim bonis operibus , pra- 
pier mifericordiam & benignitatem poftu- 
lat faluari. Quid porró, prapter pomen tuum? 
ne illud, inquit, contaminetur. 


CATENA P 


s iLtis Conr. ] HesvcurrHi quo- 
7)! que cantores crát, qui prophetiam 

: ;à Dauide canendam acceperant. 
Lone be — Ad intellectum vero probé Pfalmus infcriptus 
iraduur.— Cft; fiquidem multa intelligentiz funt qua in 

€o continentur. Nam exhortatio elt ad fpe- 
randum in Deo, & narratio eorum quz ex 
Dci auerfione eam paffis mala prouenerint:& 
quomodo ca per patientiam ceffent , dum 
Deusipfe deinceps ad ferendam nobis opem 
exciratur. Quare mcerità i» finem inícriptus 
eft; (iquidem perfe&orum eft his ftudiose in- 
cumbere, & ca continenter meditari. 

Evszgnrr. In prioribus duobus Pfalmis 

zrumnas deplorabant »nunc. veró etiam af- 
fe&tus ipfos,quibus lamentabantur, exponunt. 
vnde neque P'(almus , neque quid fimile in- 
fcriptum fuit. Siquidem de cafu gentis fet- 
mo eíl; & intelle&u opus c(t , ad ea quz in 
fine futura funt intelligenda, quz tamquam 
praterita propheticé exponuntur. 

2. DEVS AVRIBVS NOSTRIS AVDIVIMVS. ] 
imer ,. CHiRisosrowi. Pfilinum hunc Prophera pro- 
chaise, tuntiat ex perfona Machabzorum: qui cüm 
aduerfus Antiochum  inflru&turi effent bcl- 
lum, quod pro patria religione & legibus 
fuis fufceperant, qualia dixerint , videamus. 
Deus auribus noflris audiuimus. Cüm enim 
nonnulli eorum qui cum ipfis in acie ftabant, 
Antiochi multitudinem & inflru&am aciem 
cernentes , fegniüs opus hoc aggrederentur; 
animos eorum excitans, & cotum in Dei du- 
&u fitum effe oftendens , in modum preca- 
tionis exhortationem facit ad. commilito- 
nes; & Deum alloquens, eos promptiores 
reddit & alactiores, vniuerfum iubens conij- 
cere in Deum. Cur dixic, 4sribus noflris au- 
diuimus? Quonam enim alio corporis mem. 
bro quis audit? Communis hic eft mos ho- 
minum, vt quando aliqua narrant de quibus 
facti funt certiores, przfertig res magni mo- 


CATE- 
NA DPA- 
TÉV M, 





FEN 


Exbertatio 
Macbabai 
fuos ad 
fpern exci- 
tanti. 


EXPOSITIO.PATRVM GRAECORVM 


xg, ANAETA KYTIE, BOHOHZON, 
A dí esi amp uGai poe RU, y Dom 
Jiudz 4/3 Tà Vebc oO o 7rd v Aboor wa. 
qieAccw. ate, 20 T€ xal; paa, Ya 
iMut x. qiAarDe»7rias a£ioi caet. ni d 
Sow, frau T£ orba oC cu; ba uy &vm, fno, 
penati. . 


ATRVM. 
d. 


Oo1z rlO1Z Korr. ] Hzr- 
xtor. VaAado v; évu mu- 
ed T4 AaCi dew us ud eig 
7 eesQureiar ^guGaiorme, Eic cuscam qg... 
Ad c6 a2 pac 7m) vyenar, Vdreid i ouk - 
ctoc Toit Ta eic àyTiy qeesuipa, Tiles. 
resmh ap 621 0 eic Sy Ucrid e, doo 
uli) ga dina , Tha LA E 7 Yee eg tie 
7E Si vci, Gul) symorÜGow Vripyeras. C- 
qu di aUa d) var Mpric mavt), durd Sui 
mda 6ic 21 y AU V/Aespu ciem, 
Ó ew eixcsut ec 12.06 Eon yt egoifa) , ined Y 
mAcior TaUsA C. Qi^o70 Q6 xa] Aoyif Ou, 
.ErzzBIor. Ev Gig ares roc dvo "a2 ugie 
qc cvtoegc dre auguro rud) di gg) rd 
ar 9n d] dorep ipis, Geri). Our £a 
a^i irt m oi roy Var) eyeadifay. aei 29 
Yeronfogwoic 78 (Drac 0 A9) Ge, 15. esc 
Tu! 3M fjonaóqdpat J'ira) cuskowuc, d 23 
evestimxa c dc ^90 cxTidw)). 
€. O eroz EN TOIX OXIN HMQN 
HKOTZAMEN,] Xrrzozrouor, Tir 4jaA- 
pi» TERR Ó« «vescumw VQ) Mag Calay 
Quy 6 voegpiamc , oi utA^ormi 170 TO xa 
A rnóyu «gu os$0 a a 0Asjuy , e Vp 
qyaTeylas Dpnontiag , xg) oixeitor vóuas v. 
Cieurro, 1d tp cla QUE, o ovra, O' Sio; i 
(Gi, ioi fa aianpip. Ere à jap mnc 
TE muvTiGry dpa uoi , To 38 AYnincu 
2$ 3ct ng) 1l cou TaEm Ses vnc , uaaa- 
x mec Wilorm 19 (poou , dieyeiess tu]d. 
TX Qeonquua , xg) deus Un o rad Cp cfi 
cegtéía xéira 78 98 , Cr co ys To E] am- 
ezitcir mra t»ejt muc Tv ey mtras ari). 
x91 To! 99i dao 6 dp Ge , mesSuugrtesu 
cx€rag ipyaLtras , Tü 7d» 3i for pig 
xObor. Aid ví C7 , C9 Toe Go) TA 
Was ; mío 9 rigo ip] dx mc 79 
c oues Qr ; Komiy Soc £23 2]j ad Ses mur, 
Grey wa d'orya rra] , "GP. e» eic) mwn- 
e» topnalyior, Gap. Vyxam üuri) ud ug. 


IN PSAL 
dera, qdicuorm vo, iiy diameolrat, e) in 
downs TX Uu, c T0, ldaydp Toc ó0- 
Ba upíc, Ka] 2. f. dom dpa eli 
eta. Duguidyu monu 621 mor aizeoanien, 
chi jj o'may coesOsalu) miens. O ea 
Ji aur) xdvis2Ut du. emesorpiem abs dpi- 
eld) , oru dew. malirrw, dg vov Sin, 
dde Tboc TéT) Qz0i. O n v x; cina 
So dp dfa ot, Bonüncor wy. AU. ic pna 
mra on üirec dntauoAoiak, eic vui Toit m29- 
gno vu npypda cog 9E xarupsye- 
ew. Oi quciptc sog. avimferiar aio, Anud- 
eum, dou T] sraidoy dusséim 7| vusri-. 
e». O'n fíGa bmwrTo Tue 700) Tài 
otia góuaa, ol se fjorménc, Eten dii 
| du rivo Xy vo Bua IQ! dra cx 
2aÉbrre. On 91 dilez m GO» ?192"t, x9) 
eic &earác dmi x Und. Tivoc di iru ma- 
Mus e) 9 y] mesr tira v&un)) damfucaroc; 
O'n opg ,Up. dvlesmoie eiuómuc moie uia, 
48 esc Qr alui disynon dr P runc ap - 
ai dn Owiont* maed J'émf 91d , md 
gras d üuaioc madaud. C evpic qaa, 

Qrirtxorz. Ex eegca7rw 7] 
dp vii dfzapopá 6 da) p , i óx eveoc au 
d Xai vU iordv, Ómres Kdisdouy c 
dxoic uta o eaa, Ti» 0ov Xr 
7$ l'apanA, d diÓn à uix. TÀ Ji iei 4g 
qi, Eatesimoor o» vraies c9, tg) dya)fi- 
Ad mi, DAld & m drayj€es mui 
6nr. | 

y. H xti? zor £oxH rznAoersrzr.] 

OroagürHrOrY, Xv, (now, w Jíaro TW6 
Xararaígg jd Tp AM tO9vey &ynÜU€ 
SED aout rác Yptripuc murieac dr Cweirtm 
xoTolucuc. O'vn 53 pap Sappour mcm 
avo a. oa dot ToTud Tt iyu darsQatt- 
Üngur xpeí vue H0 vaso V ai modi) udo 
ele Qu 786 DD tameórnar nec did» 
AdUen ia xau or eid ojie awTwt "Ei 
guc olxeimrr Gy Téro *jà cirw, E ud óxnete 
&y au Gic, deity di sadi ola) Goneut, wg) 
(uno ubt (vega ui zu 1l). Éanqeseszs, 

XrrzozTOMOr, Aeg irbyram 

mor AA 4Óajagr , cian vixluo; n dsAcY 

agi fuis, v. io rye , Tjj ep i iph- 

pa , Y) à» 08 8 7 imu fias , 0i dpdb 

(aur üw(pfoi vic «eMe 6A, ad) 

clu) cedTm wr; dmurrnncuy TOU 

vl) YwsxsS xaD9amwp copfrme pae 
Towvs I 


MVM KXLIII. 809 


menti, dicant fe auribus percepiffe ; & in alijs c^7x- 
oculos teftes adhibent, iuxta illud , idisse 7 ple 
oculi: & in alijs fimiliter fenfibus. Eft igitur 1 1022.1, 
eiusqui vult fidem facere auditori, aures ad- 
iuncerce. Vide autem eorum vel hinc ex pro- Medeflis 
qemio virtutem , qui cüm tot & ranta pro vases 
Deo paffi effent , nihil corum interim dicunt. Meri d 
Videlicet, Hoc & illud paffi fumus propter te, 4». 
da nobis auxilium.Sed tamquam omni effent 
deílituti opere bono , ad ea quz maioribus 
corum à Deo fala erant confugiunt. Patres 
noflri annuntiauerunt mobi. Audite, quot- 
quot nullam hberorum veflrorum curam 
geritis. Quoniam parentes ora propria filijs 
fuis libros faciebant, Quin & hoc verbu 
anagogicé fumendo nobis proferre liceat. 
Quoniam Deus homo fa&us eft, & nos in 
calum fublati fumus.Sed cur antiqua, & non 
alicuius recentis narrationis meminit ? Quia 
apud homines quidem iure rei alicuius no- 
uz narrationem inflituimus , vtpote quód 
ipfis fit imbecillis memoriá;Deo autem zqué 
funt omnia cognita vetera & noua. 
OnicENis Píalmus híc pronuntia- 
tus eftex perfona eorum qui fuerunt in di- 
fperfione; vel ex perfona Gentium, quz cre- 
diderunt, ex auditu fermonem percipientes 
ab Ifraéle , cui Deusapparuerat. Quod au- 
tem fequitut di&um .eft propter illud , Is- 
ferroga patrem. tuum C annuntiabit tibi. 
Cüm fi quis annuntiet pater fit. 
s. MANVS TVA GENTES DISPERDIDIT. ] 
T usoponkzri. Tu, inquit, ó Domine Cha. Narrat vi- 
nanzos cum alijs gentibus hinc expellens, Püsbalunat 
patres noftros pro illis habirare fecifti.: Nec eps 
enim robori fidentes, nec armis vtentes,tan- ebrei. 
tis gentibus fuperiores apparuerunr;fed à tua 
gratia deducti, hos quidem confixerunt , hos 
veró in feruitutem redegerunt; quoniam tuà 
familiarirate illos. dignos reddidifti. Hoc 
enim dixit, Complacuiffi in ei. Dexteram 
veró nuncupat auxilium, & illuminationem 
vultus apparitionem, 
CuRvsosroM1. Agnouiftifne quodnam 
bellum dicat, quam victoriam? Vtique ma- 
nifcftum eft,quàd eorum qui in ZEgypto,eo- 
rum qui in deferto, eorum qui in terra pro- 
miífionis abfque armis, ipfo folo clamore . 
vibes ceperunt , & primam vrbem, quz cis 
occurrit, Iericho ,. faltantium potiüs quàm 
Kkkkk bellan- 


Deuüt. 11, 
7- 


d 


€ t E 
———— 


X ——À € RÀ Ra 


— 





* 


$10 EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


CATt- bellantium ritu diruerunt. Nouum fpectacu- 
tex 7^" lum : nam tubarum clangore murus cecidir. 
Fw Sed qua de cauffa fic aggreffuros lericho 
lerichnn- "m s : 
tina quaj, ulTit armis indui , quibus haudquaquam il- 
ÍÓ""^  ]sopus erat? fuiffet emm admirabilius , fi 
hoc feciffent (ine armis. Maximé ergo cüm 
iubeat aliquid. humanum  & fenfbile ali- 
quod auxilium accipere , hoc facit fe dimit- 
tens ad eorum imbecillitatem : vt qui hacc 
iubentur,ad fidem adducantur. Anima enim 
quz coalita eft corpori, & nihil vmquam vi- 
dit incorporeum , ab ijs qua: videntur, ad ea 
quz mente comprehenduntur deduci debe- 
Dew 44. bat. Quoniam igitur Dei operatio erat quid 
ium nu intellcdlile, ne illi qui tunc erant non crede- 
buco rent, ponit etiam aliquid fenfile. Si enim di- 
Proihsit.— xiffec, In feptem dicbus euertetur vrbs, vobis 
quiefcentibus;fortaffe multi non credidiffent, 
Septem autem dierum numerus nobis foluit 
fibbatum , & ipforum otium tollit. Sed ob- 
ferua quàm propric hac dictione vfus fit. Non 
enim, inquit, renes vicloriam & cladem res 
tunc fübfliterunt, fed omnia vlteriüs procef- 
ferunt; vt inquilini quidem radicitus euelle- 
rentur, aduenz veró ciues & incola ficrent. 
Et ideó de illis quidem dicit, Mam tua gen- 
t5 difperdidit; de ludzis autem , plantauit, 
€Manum autem vocat eius potentiam. Quid 
e[t autem p/antaffi? idem quod fecifti.Q uàód 
fi vero poftmodum dimoti fint, non propter 
imbecillitatem cius qui collocauit,fed propter 
malitiam eorum qui plantati erant id fadum. 
Porró illud, «ff/ixifl populos , nonnulli vo- 
lunt dici de /Ezyptijs ; mihi autem videtur 
hoc: didum effe de. Gentibus. Nam de illis 
quoque fumpfit fupplicium;in vtroque fuam 
oftendens potentiam , in delendis fcilicet ini- 
micis, & fuis corfirmandis. Neque brachium 
eorum (alusuit eos,&c. Atqui vinccbant om- 
nes armati in bellis. Armat quidem , at non 
erat opus armorum, fed du&ris Dei. Vides 
quosnodo in modum oratienis attexat con- 
filium? Quomodo autem negotium hoc vo- 
cat hereditatem. patrum & auorum ? Cüm 
autem dexteram & brachium dixiffet , quód 
craffiorum iftarum. didionum | meminiffet, 
vide quomodo rurfis attollat orationem, fub- 
iungens, £f 4Zuziinatio vultus tui; hoc eft 
deicnfio providentia: deinde ctiam cauf- 
fam , Quoniam: complacuifli in eis , id eft, 


Aor à goMueyme , garhotyna. Kunbs Sia. 
Mg ca Mri yy 30 Wt To mot nu emfes, 
A?a Th(De wer tuc Cro piorme 
mop Sip vla) Yeu , mia. GEIXELST xt 
Adi, d undis 62€ uoi £v etia A. 
fima; Gau actae 20 € vue iooay 
Tro Uxor, udAicu pU er uz) xeAdbet ci 
dies mro, qj eveso au Gare mid cup. 
MuDpas aiOvim, euuxamu» durdy cj 
dctela TEve o1, 0 5 x). Cic rie doa Sr 
T8c rae seAeLopd ec H 8 vol euwcezs 
qeu ct tom , xg) vd dz uae idgcn 
mvm, Was T£ cesQdka», Eno rond 
xtegQusn9 ga) dde. E^rti D»ou) 
Cripyja 7E Syd ven my Ti 60 , a. p dm- 
eateciw ci ors , víOwa ag) dime, Ei 9] 
eri, trà. Wulpai: taoceaqirtraj 9 7r. 
Aut , Yavyatórzey px , icut av mod 
ag) Wrisnous, O d Gifa dpiSui€ vo cafl- 
aor vui coaAe , xz) Thi aur] dp. 
2ía» draupel. O'en dU mde xugiat v5 5. 
Ee xt2enraj. O'v 52 aboei vnm nz) rm 
T GEH y/42(2 fenus ToTk, Crow, dA. wg) 
mpauriee 7rdvra. exeghei, y oi pd) wari- 
xorv« , evel jpi'oi dvcardéiyour, oi d Yi 
Aude mra Q oxsGpe vefmra,, 
Aia. TETo Er. V Exelram Quoi , 9 eio cu 


d9wn clone SpiLow. oni A 77 Yedalor, 


xaTWUToot. y6ien d cli duraum à. 
7E Quoi, Tí ó$ EX m EQuacLUonc ; diri 38, 


Cni£as, Ei dà 1! var dz evgur , 9 ma- 


ed vl dé&xiveiar T8 ta Sir OS , dod 
wued sl xoxias yj Qurd,36v uw . TO 
dV, ixzxecut Agsc, mc GE? 7y/ Au. 
guifius Qao) Pot Qu di dexcl, afoi 
v i9val'y vívo ei pir. Kaj 59 Cnt rec npo 
Kay d7r imos c Gramlpoo n Là éanrg Juya- 
py Emo dovdip On TU i 196 meMuluc 
aivap£y , C mc oineion, cvyxegrém, Oud ó 
Beaian àuTj) ioc üuréc , 9) Cic, Ka] 
ulii. aizu0 y/oi rds 3xedirur Co Toit qo- 
Mgugic ham aoc pAp zo» ex ld UzAoy Td 
fpgor, a?^d T8 ceamooucsr Q« 9x8. O'egs 
7rdic &y nazi 40 1c qaid vla) cup uon; 
vrl dà wAvesrcuias và ave) o. x21 lf 
muieoor y "ra ran, Ey olv dà Jenn v Cea.. 
aiera emr1d» ma antep iumiion MER ez 
TIG Qro ava d 269r, Pr a*0:, X1 6 $a- 
"ic oc TH CesD OT PRU, eri Alu yt E) e»eó- 
soia, eig x» 9 auia Uni dU dox mat Cv au ie, 
m £n 


IN PSALMVM-XLIIL. 


8n yam &uruc, 9n IGuAiOm, de$ yd 
gir» ld, s xavp9wudnw, 

fleir&gNOrz, TÓTe mímAfesora) v9 
tiunt y tv wgen Do rao aurae eie üe oc x2u- 
esropias au, é9ym. di xaxiag cleoAoS psoe- 
aj opi» tg zturso Siva] adr yeip d deo 
A9 psboe v." de ud xamequrcoow dV, im 
aen dn Mj. Qj ue; 9 Die 
za TiQUráLmt, 1 awe» 5 xeip, dal DeZia, 
EC nip T& I'zguhA; ol Yat 4]) $3vdy 
mé; Seu paqaic CrtqursbUnous. O's6- 
uat di Tea qa aic xaoxeudyu Jig 
Qoea. Tó» 90 awriiea Qni y&ep , dia, 
Geg yiora, xg) Qna p. "reso d ma- 
ejt, dk aacaxTio "rs deve duro. Dus 
mcus y ule) oe awTE rue opiy G)e &ic 
v r^) xg in ei, aoi pamn, à 4f T8 
5l uo (Qo euvicu, S enegsd^yuam vc 
Qn opdpac Oi pestis Jé Ate oro yl, 
4 uet ou lpot, dh foutala xNwesvonidan. 

á. Zr E AyrOx. O. BAzIAETZ MOT. ] 
OzoaoruTOr, O' aum cei Qnov, ó vud óf- 
ar od vl àuzla) dupagur Ear. Apxei aoi 
265o« cit c armplar. NeÜdur, Xj Tuum Ó Aabc 
YaoAavostan O us 52 t) Xv upA yocBouf. 
vé,ctr t zesa| QUI 7 c méfac Yaxalf, 

.. XrizozroMor. Ka] 702 dim dioMs 
Sís , TloNr oA dy mede eid, 
38 AbA , Tuidisor Ew, H'eic Gneivoy Xaro- 
99roi, gdj €U.6 3c à &uroC , Ó Ig) TUTE, XUJ 
Vas tpasduiy (Go. T10la d» » mouvm ut- 
qu Gon ,.7ie dé Gov 0 Ger? D, 0 xt- 
Ast, cgo y Pur caue à Taxes 
O'vy dzAdt dT aecyóiu viaa, 308 
vlu ipte &uT8 epoieaNwra) , "onds 
gu, Toy Sabi Bu^op Qu. 
o Qnrzxorz. Tav Jt nA s Jd 
apubos, Q rois espkrakc.. My oikoia aai ct: 
& iucAoy gn. duudues, aal. dV, 0o d 
alippiLorra, 18 au AO, E rri ras 0 Ütbc vci 
díoic 7rysU unen cái, €i dfguoriag dorezuA- 
uan, d D mu ior ac NM eor sam- 
eas. Tou dica mold), dc Qua. 
.$. EN zoi TOoYz kxoPO»£ umaN.] 
OzoaorHTOY. Td xsega Qüga*Tp) Cuv, 
Üzor ve xiege 4a Cs cog. 7 quataic. Vjacle 
d i xÁege carmigías , ng vntpoesr aor rà 
civ Cyordp brojuz, C m4 yes poni» 7] 
muMuitoy qxugoud)a. 
^. XrrzoxrOMOr. Ka] QU 9 dw 796 , QUIE 
Towvs E 


Srt 
Quohiam dilexifli eós, quoniám voluifti, ita c^12- 
vt effet gratiz,non piorum operum. sien, 
On1:6e£N15s Tuncimpleurm eft illud; 
Introducens , planta cos in monte beredita- Exodis;, 
tis tus. delis: extermitiat, antequam 5, ros. 
plantemur tios, Porró manus & dextera ex- d n j 
terminauit; fed neque manus neque dexterá srminar. 
plantauit, Non énim pars, fed torus planta- 
uit. Et faludmit non manus , fed dextera: 
Eic&o Ifraéle,gerices Scripturis diuinis infert 
funt. Nomina autem pofita funt cuilibet fub. 
iecto diuerfa: Nam Saluatorem vocat manum 
dexteram, brachium & il'uminationem. Vul- 
tus autem Patris eft ; tamquam figura. fub- 
flantiz. eius.- Illumínatio veró, qux ex ipío 
emittitur in mentem eorum qui in redem- 
ptionem vocati funt , eft fpiritus intelligen- « 
tiaquz ad Dcum adducicilluminatos. Man- 
fueti. autem qui terram: poffident, non pu- 
gnando, neque gladio illa poffident. 
f. Tv Es iPSE REX MEvs.] Tuzopo- 
&ETI. Idem es, iniqüit, nunc Domine, eani4 Dew fel» 

: ; «L Lu, verbe fal- 
dem potentiam habens. Satis eft cibi verbum ars perfi 
ad (alutem..Ánnue, & hanc populus confe- * : 
quetur. Sic enim etiám Symmachus inter- 
precatus eft, u0Mtanda de falute Iacob. ir. 

Cnunvsosrowr. Ec quznam eft hzc con- 
fequentia? Magna profe&tó cum his quz di» 
&a:funt. Quod»enim dicit eft eiu(modi: Nos 
àb ijs originem.duximus ; & «u Deus ille ipfe 
c5, qui & cunc & nunc illa feciti. Vnderniam 
ergo eft tanta mutatio ? Quuís eft ergo qui 
mandat? qui przcipit, qui promittit lacob vt 
feruetur ? Sed neque parentis temeré men- 
tionem fecit; fed virtutem cius adducit, vo- 
lens fibi Deum reddere propitium. | 

Onicgxi1s. Hzc autem conuenient 
ijs qui de populo funt, & Prophetis. Faten- 
cur.fe non faluari' proprià virtute. Iacob au- 14e& esie 
tem eít is x quo. mala. fupplantantur, Praci- 
pit Deus fainàis fpiritibus in miniflerium mif- Hebr.rt4. 
fis propter eos qui lyereditatem capient falu- 
tis. Multz autem | funt falntes, vti & vitz. 

6. IN TE INIMICOS NOSTROSs.] 
TuroposRrzri. Animalia cornuta pro 
armis cormr acceperunt à natura ; nos verà 
cornu falutis victriciaque arma babemts nQ- Nemen 
men tuum; & hoc vtentes;hoftibus fuperio- radio 
res cudenus.. dpeon. 

Cun vsosTOM i. Ertu idem esjinquit, 

Kkkkk z & 


CATR- 


812 
& prouidentia eadem, & nos noftra tibi ad- 


N^rPA- [cribimus.Hoc enim fibi vulc illud,Z» £e jss- 


TRYMe 


mices noffros ventilabimus cornu. Quid cft 
ventilabimu cornu? ld e(t, expugnare, ac 
debellare;ac vincere fperam dá ; corneis tubis. 
clangendo, & hoftilem vrbem clangore fupe- 
rando. Et quid dico iw ze ? Vel nomen tuum 
inuocare fatis eft, ad omnia. excellenter per- 
agenda, Nihili enim, inquit, ducemus , nec 
eos cffc aliquid putabimus; (ed tamquam qui 


nihil funt, fic perícquemur-eos. Quod ahus* 


dixit cogculcabisus , per vim. partam victo: 
riam & pugnam fine metu oftendens. 
OnicsNis, Sandi quafi cornu armati funt 


Loc.1,65. Deo,qui eft corum cornu. Sed & corzs falu- 


t5 erexit nobis, inquit Zacharias, Et folum. 


, modó pronuntiantes nomen tuum fortes, in. 


quit, erimus ad cos in nihilum redigendos. 

7. NON ENIM IN ARCV MED. ] Tuto: 
nonErri, Neque arcubus, neque alijs armis 
confido. Periculum enim de tua patentia fe- 
ci, cüm per te hofles iam. pridem o 
ucrim, 


dim qub. CunysogroMt. Et quare his vfus. es, 6. 
beds, [dd quidem his non confidifti? Quoniam ira iuf- 


villeria 


feli Deo 


fit Deus, proptercà eis quidem vfus fum, to- 


T tum tamen fn enm conijcio. Sa/saffi enim 


Deo femper 
gratia a- 


ges. 


qs; alius , quia faluaffi mos. Quid opus cft, 
inquit, dicere, quz facta fint maioribus ? nos 
ipf mulra pignora prouidentim. & auxilij 
tui poffumus recenfere, . 
.9. Iw Dzo LAvDABIMVR. ] Turopo- 
RETI. Deprecamur autem femper , vt tuum 
auxilium confequamur, vtque continuó tuo- 
rum beneficiorum multitudinem enarremus; 
Hoc enim 1244 die pro (emper pofuit. 
CunvsosroMr.Aliusait, Deum fau- 
damus toto die. Victoria enim praterijt qui- 
dem, fed nobis manct gratiarum actio. T'o- 
ium cnim die .vocat totam vitam. Non 


- folàm quando nobis opem fers , fed etiam 


quando deferis.. Hoc enim eft. tete die. 

E1v 5D M. Beatus quidem in Deo lau- 
datur totà die; at qui laudatur. quidein , fed 
pon in Dco: vt fi quis in artificio , tamquam 
auctor cius, laudetur, vel in fal gloriz: ver. 
bis, non vt beatus, laudabitur. Fortaffe veró 


;. nec totà die, ncque omnino dic. 


10. NvNc AVTEM REPVLISIL ] Turo 


boni. Hxc quidem fuperioribus vempóri- 


EXPÓSITIO PATRVM GRECORVM 


9j? aesvoia Daueh, C »ucic car eatout- 
Su, T8ro dp Éda , E'v oo) dt V BesueTye 
xeegma dp. Tí £01 ssegnóqdio; adi neon sug) 
qOAAC SU vnidio vrl ouo , Yero 8 aegri 
pauG Gd Norma vyliaat , Vs oM 776A) 
iAéiy dfd 7 Yyd, Ka] i 2j p aci; dgxéi db 
Upoputd. au totu nbvors xg] Trama. dyigul 
p4B' "GmlpCoAie. EEudecieoglp 7d , ttov, 
udi ioseljiaSa à aurcs D 71- doA' wc s3ty 
Ürrax , éste diu Zoui, Mia sos Pty 
meratíenuo, aloj 1! xedvec vinloo v x 
eic Q06ss gud luo d'en. 

,^ QOrzyorz. Kneeoturra) oi dii vof 
Sud , c xseac 6e» bu]. ATA x2j *icat 
gurmeac irpeisb, Qnai Za zoe iac, x) uo- 
yor Moorm: T) b»ouid cov, lema uir, - 
vesc Y) ced tá su. 

C. Or rar zn ro T0220 xor. ]Oro- 
AürHTOYr; OUr» vUEo, , E TW dXcit mol 
ÜzÀtu; Sujjo, Dilegs 53 * afic duualutoz 
Var, 4fg o v] Coarium id n xoatimmc, 

XrizoxrOMOr. Kaj vírot hte oer 
uu) , emp p civac vrimolac ; O"n duet 
eniAdiow à Sybc, 4d d» 186 xéoenua) iQ 
uro y10 horas" Gwviy 9n Br ree, Eee 
eut )3 Sac do, On Yaucwe nudt, Tí 
Js, Qno , mi 9JU amosyovuh 2A ; Vis iu. 
Toi mai 5 oit eveproía à) BonSéíaz &ri- 
Xven V youty dsuejfuéi. . 

V. EN ra ezn ERAINEOBEOMEOA,] 
Ozroaaruror. Vxenwopsr d* dei 75; cie 
Sano AgUsuy paru; 5 dimvix dlc Sy od» &ip- 
gandly dn£ ita) 09 059 Oo. To 53, OL) 
vlu) utegr, ad T1 T8 det viÜemi, 

XrrzroxrOMOr. AUAM, £r, riv 9» 
pri x?! od ou Wakegr. Td X 2 
runc map iow, d Ji v dUnnoieias pi 
vq Mi. Oli à Wulegy , Tli) d'aacus M- 
"i Cola. dp Üigy BonS- 3e suf udvoy , à 

xa) G(» V) xalgDupos avc, sio »* rin Dur 
slo *wiegr.. 

Tor Arrot; O' uA uixaetoc Cr ecd 
Sid) iraméisag luu elu ien, O DES 
mawsesdiO- Dp, ux 5x ud Ji ; dice me 
0d rym vic taiep9 dv aero Erasm, h 
Nat dsdtiias Mippis, y dic uetuat onse irai. 
nS7evra,, Tara di ud' Cleo m Mie; 
ud" Qua riear, 

í. Nrx1 az Anoza.] OroAariHror. 
Tara 4A) dy i m1; dia eivai ze fjon- 

72J , 





IN PSALMVM XLIIÍ. 813 


TU oos cu, $n di a mueve pni Tf 
vfi duty 9nu9 eocounSr eas (Q dp alouum 
Jfdooutr, uo « osic & cesmnydumoi ydes- 
79». 15:22,x JE dUon 6 S35; £p 3 Q'uva- 
geton A , devi 78, 4 cegmy 5s sull , udi 
guwi$u Trapiyei T oA uude xegréir m aic 

59. cesscias p "PoroAasormec, vd ( did Orrec 
Vercd id e rxopttr ,opBoi dV oi impo Ly 
aptrreg. 

Xerzoxióior, Es, dod eek 
2674 dmi eg dx oaodUow donor Ow 
"wesipyx 0n oli cepmwugaw gu. Td 99 
ixuc ut) 9 adora dU oci) , X) o ord 
eveoxti9y avedc vo salem xoxa'c. Auvdiueic 
dida Su, rd cearimda iwjy/ sgAd, i- 
vere) r üurcis * T Banc duras. "Ti 
di Ey wabrip dara cs fn C uad 
quÜórrec ix aque d jid! vs d'oEoNo rr, Gy 
eni x920omt óutroi- A 7; pelas fie: doe, 
ra ac ipdz Word rue "rarvoz Crtwrís. O'eg 
arde eraíp] vai d'émd. vof. A6 x9) Gereo- 
god ? svuqocga" d eiróc 1r e xg) diuag- 
quoi Waur Sil) ded iggon ingrlw ,ugrora- 
2l 2v Tladrees o óra pay d muore ci Vnd. 
.dÀ riic esc Pyoudi oua eveoroias. Ka) udi 
eine Téróes tor at dea, dX a Sou 
qo trape T moAtpicit ga" cIEuciat fud 
^v nepron. T£m 28 £21 DfpmoQon t lavmit, 
Soi i órrot 78 káPUorz ev. 

AE; Eadik AE WMAZ DX DPORATA, ] 
Oro^nrnHYOÓT. Aixhu dV gres ur ipf 
ques moudp (B. um Ty ad y arare ut9u 
mA, (oi roy S'áraoy dfaQuyormo, Tf- 
d'e xdlxécu : dorsperoNsifpos , JuAcen d. 

yeyeal usta. 

UU Xmxoósrowor. Ti Vow oc «vesGara 
Besizeue ; durte Demyeipheroc , dUricie 
tmoinauc. E cr 99 eve? Gare x450ttc jr ereic 
syl) Yonsid eva, T2 D Mfg vo 2) lieac h d 
e doro» eic Bow ubrov onmi cis, To 
Ji 2) yahescmem, C xe] ee mi 39m 
dfsipsS raj , ig) nire vé dAuxaa) ain 
dlxejGeios: vaa TTei Ónél , dXAd adj Tie 
metes ac ónmifuxoa atn eias * xg) edd 
eie i9v(u , aX ears, era, Q eec 
$» uóro» (zQÀ Vrwjuos, TO epdoyew xaxd 


bus à te facta fuere; fed in przfetitiarum tuá carz- 
prouidenrià defticuri fumus, & in pudo- sis PA- 
re dcgimus, à tua gratia minimé ducti. Hoc di 


. enim , 22» egredieris Deus in virtutibus pe, ma- 


noftris , id cft, Non esdux exercitus noftri, ^"^ oo 
neque fólito more tribuis victoriam de ini- rrabene, 
micis. Nam tuam prouidentiam non confe- ned 
quentes, terga dantes aufugimus; hoftes vero 
res noftras depopulantur. 
Cunvsosrontr. Alius, Sed ad hec reicci- 
fli, c non egredieri, alius, c pon progrede- 
ris in militjs noftri. Repulfionem enim fta- 
tim pudor fequitur, & ad mala patienda om- 
nibus effe expofitum. Virtutes autem híc ap- 
pellat exercitus eorum, quoniam in eis fita 
eft regis poténtia, .Quid porró (bi vulc, 


"D uamuis repulifli nos? Licet, inquit, tot & 


tanta paffi fimus, tamen non deficimus te 
"laudantes, in te gloriantes. vfuertiffi nos; 
alius, pofuif]l nos extremos cuiu[uis inimici. 


Vide quomodo mala: verbis extollit, & cala- 
"mitatem rragicé defcribit, oftendens cos, et- 
"jamfi effent peccatores, fatis tamen poenarum 


dediffe, raritüni hon dicens: Omnibus abie- 


-&iores eafimus ; quandoquidem, prouider- 
"tà tuá nuda fümus. Nequedum huc vfque '; 


mala fteccrunit; fed etiam prada fa&i fumus 


inimicis, qui no pro arbitrio diuidebànt. 


Hoc enim eft Niribieten) Jibi , nemine p» 

«hibente. ' 

12; DrDisSTI NOS TAMQVAM OVES. ] 
TutopoRnrr:. Porró vt oues paftore ove a 
deltitatae à tuis inimicis confumimur : & qui fP*rf* i 
rhortem declinauimus , huc & illuc rapti ner 
feruiré cogimar.: : 

Cunvsosrott. Quid eft, tamquam oues 
efcarum ? Fic eft; ad inuadendum faciles, 

"wiles feciffi. "Sünt enim oues quzdam acqui- 
fitionis feu paffeffionis, quz apta fünt ad ge- 
nérandam ; funt Verb aliz, quz propter fe- 
nium, vel propter fterilitatem , cántüm vti- 
Jeifancad comedendum. Potró grauius eft, 
'étiam in gentes effe. difperfos, & ibi leget 
áccuraté feruare non poffe ; quin & à patri 
*nftitati$ excidiffe:^ Nec in vnam, inquit, 
gentem, ícd vbique difperü fumus , & ad v- 


uuvraa d dy abrtípen xéientc vx WMeo- "uni foluni, fcilitét malé patíchduni , parati; 
php. Tim yip , id |teticend eia) dU- — fed vlcifci ; à manus oppohere non válc- 


" Aof. $ 
fnirzxOrz, OP ES "roy Ca 


rca9 * 


inus. Hoc cnim fighificat fimilitudo ouium, 
OO mricENIS. Non cnim ófnés oues 
Kkkkk 3 come- 


CATEÉ- 
NA PA-— 
TRVM, 
Pl 125, 


Deu va- 
riAs ob 
eau[Jas ve- 
plit ali 
quem. 


Vili pretio 

dantur re: 

eontesbpii- 
1. 


"" $0 


Iüiz (21,3. 


Rom. 7, 
Ede 


Ifrazlua 
levmit utem 
nbicclam 

feruierunt. 


814 
comeftionis funt. Quoniam veró dedifti nos 
tamquam oues comeftionis, cum exfurzerent 
homines in Bos, forte viuos deglutiffent nos. 


Repellit autem Deus à fe. non femper pro-. 


pter peccata; fed etiam ob alias quas nouit 
cauffas. Non omnis autem qui retró conuet- 
titur, ignominiosé hoc fattinet ; fed f quis; 
cüm mala fugerit, ad eadem nidbs reucr- 
ti velit. Si quis veró poflquam Sionem, 
hoc eft virtutem, attigerit, vrgeatur ad ma- 
lum, quod Babylon nuncupatur , rctró. fe 
conuertendo, beatam rem aggreditur. At qui 
nànc dicunt fe auetfos effe ab inimicis, con- 
tumeliosé retrorfum ceciderunt. 

13. VENDIDISTI POPVLVM TYVM SINE 
PRETIO. ] Tuzoponzrt. Hoc Symmachus 
fic 
fine fubsiantia, d" non multum fecifli pretium 
eoram. Sunilia quoque per Vatem Ifaiam 
Deus ait: D ualis efl hic liber repud;j matris 
veflre? aut quis est creditor meus ,cuj vendi- 
di ves? Ecce enim iniquitatibus veftris ven- 


diti eflis, c in fceleribus veffris dimifi ma- 


trem veffram. Ex rurfum: Gratis venumdati 
eflis, & non cum argento redimemini. Er di- 
uinus Apoftolus: Scimus emim quia lex fpiri- 
tualis eflego autem carnalis fum, venumda- 
ius fub peccato. Hic igitur etiam admirabi- 
les viri dicunt , Quoniam ctim nullum pre- 
tium ab hoftibus recepiffes , vendiditti nos; 
verumtamen ob peccata nos tradidifti. 
CunvsosroMi. Quid igitur cft quod di- 

citur? vilitatem & abiectionem eorum often- 
dit. Tamquam vilis, inquit, pretij, & con- 
remptibiles nos dimi(ifti. Hoc autem dicit 
more humano. Solemus enim quz parui 
fiunt, & func vilia , dare vel fine pretio fre- 
quenter. Hoc ergo dicit: Perinde aci homo 
quifpiam rebus fuis cedat fine pretio ; ita. et- 
iam ipfe nos tamquam nullius pretij dimi- 
fiti, nos valdé contempfifti. Hoc itaque fi- 
gnificat ctiam per id quod (übiungit: Ez.nop 
fnit multitudo in commutatianibus noffro- 
rum jd eftin emptione no(tra, Pretium enim 
eft permutatio quz datur:v.g. damus edi 
&. recipimus argentum. ... 

oif. PosvisTI NOSIN S1MILITY- 
DINEM.] TutgoponzrI. icinos in 
circuitu habitantes, alienigenas vocar, Idu. 
mazos, Moabitas, & Ammonitas, & alios 


interprecatus eft,vendidiffi populum tuum — rug 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Tu Ges oue &iaw, E7re À d oic 9i dz 
avesoa(a Gopowet 5p QVaasaciva) dyDos 
aec iQ nude deg Cavras dv qgrinovWust, 
A'nuéray Jà eic dq lavi, 5 mdrron dj 
aupra a 00d € di a?^a; dcoidw alTías, 
Q'u 7r di ei; ma ó7rizo "ave tovc Qe, 
Aexerd'g épiguaa, Rm d2W él nc Qv) av 6 
xaxd ces clu Trou aoc pep]r Voi el 
Jio 3 Xidy n2(gAeh lac , uri) 7 dpalul, 
izreiopi medc ? xoay, Bafu^dra «22x 
tpa, Smeg pytoulp OQ». eic briow, ua- 
xdg1ov drad zara) oes ya. OT 23 rud M. 
gorncere eg nit legis a oracn Xm 
ceatirm,ni vx oio erdt deitnov;. 
ry. AIEAOY TON AAQN XOY ANET TÍ- 
Muz,JOoAarnrorx, Tro 0 uua y e 
Wpicysuger dida 2 Agr Guy Vorde.. 
£tut,x) H TN duo ioromo te al) ul v7). 
Touav(a QJfg TE «eti u. H'auls pnoly.ó 
Üsoc, lejos Tro rc GG Aor Ti Derogmarín P ure 
phe Du jer ron aene y arr pax ud, 
148 32 ma dyopitus Updfpl oes Dime, v; TRÀ 
 dikgpriam v1 igasis ea d uiis ipii, 
Kad zou Anptds &gpalyms, 9, à uet dpyo- 
. es Aupultaus .Kaj 006i Ge A'aósoA 3, 
O'daup 5 Ón.ó vópoc, zrwéopamxis Gow, 
yu di cat uve cia vases Qe oum d 
Auaprías K'aymaUUa Tou oi fand awi M 
yum dydgc, O'n dias nului etg 79. 
cuiu» AgGu; doridu Nude, ad. TJ 
d uapndy big qat) wxac. (3 

XrrxozroMor, Tí &» 60» 70 Af) Buon, 
T) doc avzy] x, ódapuriy maejcnow, dk 
29 durus, Qual, dUnalateirkrus sue ia. 
cut *uZz. Kaj v& 9 ?«9 7 ouwwÜcuut Qu 
dilegzronc. Uo 59 Tu 7 dnca C sUm- 
AC dy, mpi, did oraj mobs, TETo BY 
qnov , &azip. &r 1 nc arlepar C)« drsb m. 
Mis Cugain TJ. aund , stes. wg) ttrric, vx 
dius; iudc ciaouc , xymoegnons Vul 
c 16d ea. Tiro pub x, Ca nii Grm d'wADi, 
im av. Ovx loi zl G)e Go sol; dA ay ts 
«v ill rurion rri dri do pdt 
jd, Hj) oid dueyud 1x Jigln 
dida)p cixtrhe , xg) AaufMrodp dp- 
20g. 

Á. Eeor HMAZ EX DAPABOAHN,] 
Osz0auruTor, lema xi qg- 
TouWrac, TSQ &ANOQUAMC oA, Idw- 
ak, Maa Bhras , x9) A'uugriac, x) Tà6 

a^ 


IN PSAL 
eu ooo y/tlegus, ol, Exi yap: ey iram 
moASueppot, Tac ut)aDar di cuu toegt 
ga) dorysqdpoi, gg) axsormic, xwcir Ta C xa- 
QaAdc eia usdp Va! Gto TRO dbar 
fia uon. Ec 9uadp di D T49|midhwn 
axsaCaPMen, y 2A , Un quiaU Ta Era Sw 
ó d éya cla à d eiya, Turo xdyrud 9a od Vesr- 
ea). O'n exa Co» yejlorida Gi; as Sesl- 
mc Q xmgon &Q nac racxepaAd c oi ud 
bgrd Gdpoi, o] Ji c) mou) T. efon- 
phion Sauuatorne, 

XrrxoxrOMOY, XeAerh dum? muo- 

.efa xj dtípr e, udousu vo cra Tlf 
dacds ediiOu , v ota TJ Ger» 
quia ara ovdv, 1) NUR) abixeidt rue Grau 
Calyor Tag àumit, Tí dl 2a «Sg CoA; Ait- 
uua , red (e. To xmow stai d. (B 
ut(zxnmua Quo. 8 870 Qnow* O n utrwxi- 
mous 42, , n dfi Ti. qefatetoG aic xumieeno 
d xipaAk, T& aq0d eo idoli rl) o ga- 
viay Cad chay), 

Orir£Norz, OÍ yemds(z dio, uox 
Éyorme, eirotz*. ol dé d20oi, xix, E"3u 
TWudc ei «Sg GoMu à (i; 9veon * ( i 79 
Yao 79 iSvdr , dic ooa Cold tysn vt 
I'ceghA , €) c &y aea GoAf Auam (nr&aw 
Wi vj wur üwTSC) xg] xWrcm xsQaAA, 
( vvtley Xo1g 8 ) énéiron S45baow n nt 
Aaciz, 

ic/, OAHN THN HMEPAN H ENTPOTIH 
Mor.] Oroaarnror. E94 di rec 1A 
soAsuivT ak , 56 d i AMI vrac x) meld. 
Corrac DDierum , ausruuime iem nua, xd) 
«zamuy Yukegy id Vesp. ei Tl). cixéiay 
d'aidow dpivlai , oi Tac A'rnóya majid'ac 
dfatv,b «c, xg) vi; dosÉelag Tuc dpxu, 
"vam fouyr«. 

XrrzoxrOMOr, Taj(a 7p muw£iav 
pi?9.oy Gres Ed axrir. iored nj ai cUnus- 
glas dakAawoy , wg) 7] moPaMiav CXegirum, 
Auooxtiud irney ào1] Q moore r2 7ras- 
su TT Wroi-Én eouale. 

&, TAYTA IIANTA HAGEN E€' HMAZ.] 
OroanrHTOr. lubvctzer cUixU- 
xAalivn d ea dr yun id sta bn 259m T cov 
€rroAar, udi coxa Gia] vor mor érA uia 
pp vójapr , dt alic evesTkeat cEtreo mue 
Qyrsunt. 

XrrzozroMor, Aor, dt muptÀcyn- 
caja 7 cu Inkl, cu, A zrüanTH, Mi^ To 


MYM XLIIL 815 


finitimos, quibus ludibrio fa&i funt, bello c4rs- 
petii. Porró maxima diícrimina narrantes 24 7^7 
& audientes , capita mouere folemus , ob raclira 
ftuporem hoc facere coacti. Solemus etiam abet 
cruciatus cruciatibus comparare, & dice- ^ »ati- 
re, talia illum paffum fuiffe, qualia illum. —— 
Hoc etiam hic deploránt. Quoniam ho- 
minibus fimilitudo fadi fumus , quin & ca- 

pita propter nos mouent ; hi quidem lztan- 

tes , hi verà exceffum corum quz accide- 

runt admirantes, 

CunvsosroMrtr. Graue eft. hoc cc sf 

fupplicium & intolerabile, ab impijs maxi- prier 
mé affici contumelijs; ab inim:cis hzc pa- 
ti, & effe circumcircà qui eis. infultent. 
Quid porró eft parabola, feu J[rwilitudo? 
narratio , probrum. Cop»motionem capitis, 
alius zranfmotionem vertit. Vel hoc dicit: 
Tranfmouifti nos, vel. per geftum | motus 
capitis oftendit valdé lerancis infolen- 
tiam. 

On1icENrtS. Qui affinia dogmata ha- 
bent, vicini funt; alij veró in circuitu. Pofui- 
ffi nos im fimilitudinem in Gentibus; ( Gen- 
tes enim. velut parabolam feu fimilitudi- 
nem cenfent Ifradlem , & velut in. parabo- 
la folutionem quzrunt rerum fuarum; ) & 
commotienem capitis ( id eft Chrifti ) ipfi 
fath funt i» populis. 

16. TorA DIE VERECVNDIA MEA.] 
TuropomErr. Ego veró , dum hos qui- 
dem bellum gerentes , illos veró ridentes & 
illudentes confpicio, verecundià fuffundor, — e 
& totà die lugeo. Deinde propriam virtu- 
tem narrant hi qui Antiochi laqueos. fuüb- 
terfugerunt, & qui impietatis reti tranfi- 
lierunt. 

CunxsosroMr.. Hzc fupplicijs ipfis ma- prius 
gis cos cruciabant. Quoniam enim eis fem- ned 
per euenicbant res fecundz , & hofles vin- i»eritm 
cebant, omnium tunc ora aperta funt ; quód MN 
ipfi cecidiffent ac proftrati effenc. 

18$. H£c OMNIA VENERVNT SV- 

?ER Nos.]Tutopnonzri. Tor malis fmedurf- 
circumuenti, tuorum mandatorum minimé ours 
obliti (amus, neque legem tuam prafumpfi- 7; " ak 
mus violare , nequc à priftino propofito re- 
filiuimus. 

Cunvsosrowt. Alius, sec fraudem fe- 
cmas paiío tue. Nos, inquit , alijs coucia- 

rià 





816 
carr- ria vià ingreffi fumus. Illi enim, antequam 
: leot res v]Iz adueríz eueniffent, proftrati funr; nos 
autem etíam polt res aduerfas immobili ani- 
mo conflitimus, Hac autem dicunt, vtbo- 
nam fpem conciperent qui cum eis erant. 
Porró quid fibi vulc illud, Nox iniqut egimu 
in teffamento tuo? hoc eft, Non iniqué nos 
gellimus in ijs quz nobis concredita funt, fed 
ca feruauimus accurate. 
OnicENrS, Is qui peccat, fcienter ini- 
G^!» qué agit in teffamento Dei. Er ven recefíit 
Luc.s, 61. retro. cor noffrum , vt vxoris Lot , vel eius 
qui miferat manum ad aratrum, vel po- 
Er0di :6. rid illi qui reuerli funt. cordibus fuis in 
4Egyptum. 
19. Er DECLINASTI SEMITAS NOSTRAS.] 
Tusoponzri. Symmachus ait hoc modo, 
De Ion declinata funt ea que dirigunt nos à 
tiam I[rae- Via 14. Vc autem fenfum Septuaginta inter- 
n pretemur, fic intelligendum eíl: Multis, in- 
^".  quiunt, & omnigenis malis nos circumdedi- 
[ti, quz fufficientia erant ad auertendos nos 
àvia tua. Quia & in feruitutem nos tradi- 
difti hominibus impijs , qui crudelitate con- 
tra nos vfi funt, & internecinas poenas no- 
bis inflixerunt.. mbram enim mertzt voca- 
uit difcrimina quz ducunt ad interitum. 
Nonnulli veró illud, decizasi nos, fic ex- 
plicanc: Quafi I(raél cüm Chrifto non cre- 
didiffet, etiam perdiderit illud quod in lega- 
li cultu placebat. Vmbra enim legis ad. veri- 
tatem tranflata cft. 
CunvsosroM 1r. Quod anteà dixe- 
rat, hoc & nunc dicit; quód in tantorum 
malorum fluctibus ne. tantillum. quidem 
commoti fint. iam autem hic appellat le- 
gem, à qua, inquit, non defecimus; ita vt 
vtrique periodo negatiua particula fübaudia- 
tur. q. d. Non receffimus retró , neque de- 
clinafti femiras noftras. Et huic fententiz 
confentit etiam aliorum explicatio. Quód fi 
non fubaudiatur particula negatiua , erit fen- 
fus iftiufmodi: Dec/imafli femitas moffras à 
via tua. q. d. Nos quidem omnia cuftodiui- 
mus; ipfe veró migrare nos feciíti à templo 
tuo. Pia enim etiam templum eft, quippe ad 
cultum diuinum manuducens , & maxime 
conducens adiuuanfjue ; & in folo alieno 
commorari fecifti, quod non finebat nos di- 
uinum cultum celebrare. E; ceeperwis nos 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


aoi; Aue MASopdp , Exérei dp 39wa v7 
«ej 79] devdv Varauihiinowr, Wuéie di 
Qna, qd) AQ! Ti dtod iciadp , dm. 
eispiifos vl) ynoluloo orm, TaUva d 
AMfuzw dUmiac mwrT TG Ure utr 
&rj. Tí dé é2v , Ot video cr 
7j dfaOmem g4; vwrínr, wx ni ncaudyp 
qi TuUTA & Ung do wy , 4X. $Qo?a. 
Eayp. i?! axejGeiac, 

É!rirgxOrz. O' duaprivan eid ac dd. 
x&i C» d/zSixn 9v. Ka]. x deren eic m2 
orig à wgpd ia vu , dC aic Ao v usar. 
xót, h T8 GaAorr Oo nl) yen im des. 
Te» , f ud2^or moi Ürarte ie egtnouy Tad 
xapd iauc eic A'ry viter, 

iÜ, Kai EREKAINAZ TAZ TPlbOTS 
HMQN, ] Grosarnror. O Ji Zeno. 
x (Qv re queir, O'o uermodfy Tu Nong. 
Üzvin uae eri d 6d 6 ow. Ya di nga vj 
iBdouiu(n Tus dfdvoar igumábomóp, 
Brtw vols euo, oro NoiC YuidG, C01, wa) may 
modas; abri Ca? sr dy enok , dmg ixara 
là wg) cniin m 008 cw, Tlapid'angz d 
xà) cic d'uhcíay Yudc ducssGiom. ad S esimus 
«e uónm x28 XJ wanerqBpon , xg) Sura- 
nOóeguc Ppdy mucej as Vmrdysci, Xx 
90 Surdrs Tc «veio SUvavo? xndudwg 
éxa)scs, Ta, di vo, cIEouvas nut , ire 
qacn, dt dzreSfouz l'rogiA v Xd, 
xg] 70 df vopux sc Ag pelas dUd xii ees - 
ew oct. Merten 29 9 à rua cud. aet 

dAn9tur. 

XrrzozToMor, O'np (uces- 
er cipia, TETo xg) vue At): im Or mow- 
Tut &Aud wvi xaxov , ddà paxeiy mpm. 
AdU3vous, O'dts di GaoÜa ai» vóupr ^4- 
31.6 4 uh dn2ivavfy , qnom , la d Serb woi- 
VE 70 dpmemyór pidexor vr! dips) oexo- 
d'y, dx drscnydp eic và ó7ríato , 8d ctt. 
xJuyas 6c p ieus VU. Ka] aUvy Ti dia- 
yoía quodiei xg) v vj). doAur ixdont. Ei 
Jii Vari xóm m dpremxiy iaDotlein 
pógioP , Ei dy ó rq mubTOM - ELeAu- 
va& Tuc TpiowC Wu Da) Tc ÓdS c. "- 
uic Mp) man ttu). appo, üwréo dA dra- 
xim Wudc Sa Té vas cu. O' dic 22 wg) 
yabc , ülc a»ejc cl) 2gpeias xeiepgudv, 
C cuotp)bi uisu var dpywy, Q x dNo- 
Pio eia, "rvmoimxac , op x €ia vaG Aa- 
peas Vom. Ka] VmwxudAv|e susc 

E exid 


IN PSAL 
dud SuraTw, A'vm upi d'exéi n Yarodooy; 
«»ejc Toi doo eivai, 5v oit Tt xgud. d mopud - 
T, M950/TKC , Y dicun TE qmeoTUTTM pa 
éudAwid ua, Mad Queis iid iZorme s] 
xgaAa^MEvT(. wg] Óm iuvene K- 
uc, € ura eec v, Eteurag Taq 
Fife AOI Varo 9 028 gu Geo) me iu- 
9), érmÜSu duoAsS ay yel, x7 alo &- 
vouaa lu) eipitgudp. AwAor j9 mu Cn Ty 
apGor dur] dimora avrs( , Tic moXI- 
tía, Ay) xg] TEYaS, kg) Ty) vonincw. 
T» 6i; o7ruc iplusc d'musayeir , wg) uta- 
EU moMula» dgéivaj, Eso "yap 6o1 à, ixdi- 
Avlw nude exa Sume , Tue xadwudw; 
Abyar rc vía vrac Sava(ov, Ka) To dtvx- 
mw TJ. d'endly Jfg TY 7 cwudc df m Ym- 
xg O» mae/enzw, 

QrirrgNoOrY x, O' ri inxaAvifa 
eua Saríra , Ur d Ames, H'v2 cd, 
d ur enaiguu( axid. 621 Quyarw d 15 c XI 
yiri ray, 

xd, Et EITEAAGOMEOGA TOT ONOMA- 
Tor. ] OroaarHTor. Taírbe ime 
£u lu dprrus oi MaxiaGalo € oi abi 
vv Marianas, wg oi C2 7raid sc, cuD Tl 
une, € E^alapo vu ipei, m 20 xo- 
Agueiauc, i78 mung aac Gata ug nra, dX. 
78 d AnÜEz 9d yo c áGas a y ratpor darigugus, 
Ka] raUTe , Qai, 09 01a diaro(a* ov 08 
ubvar à. 7r 29 yuan dÀAa , d29dd ng] TU T 
xa pdiac xnhugia GAnonjityat d eoesaid, 
- Undudda cess usu 0 ASyocihle ae. Eipe- 
xac 52 9m € ylo Sic Ox orrim] ace iu- 
T7629 nag x] và xpuqia 7 xapdias* imEja- 
u^, Un bexd cw DasaséusDa. BAlo 31 t kenr. 
Tavm di 3 d drmmuuíac Coal, x, 0 
iGegioc 174, € ol Aon mlelznaw punsbrar. 
(— Xrrzozroxor. Esa 2u C à dxsor- 
mut SegaraUeo é» 003i xo poi o7 Sor Ó- 
raid sUuan, Old s ydp, tua, vi Vartfinra 
d/ascias. Tad su dV A6y:ses QoGEy TIS auTsz, 
doa und'i ayaZior 988 2 iowrtai. O ea di 
pty d Mao Exrid oai» 4 d ptric , Vra JÀ 30 2á- 
gut. O n exa cu ÜaraTd usa. OAxt 7 Wu eg 
ua. tQ 23 xy 39. jp eis S«eazróborrac Toy 
Siby C. udi evescinieor Yero Soa. T0 
di peior zo uw ade Jayd voor, E xal rote— 
vay inju cor Cul pla dfermpeiw T oia 
aluo doy mr lui Of pa d Gi Go Mad d ap Quoi 
YlaGAo, p 75i xasril, Kaf" tjkogr SnoDnioam, 

: Towvs L 


MYM XLIIL 817 


vmbra mortis. Hzc mihi videtur tedhibitio c^75- 


«orum quz fuperids di&a funt , vbi mala 
narrabant, dicentes: Cesfuffe faciei mee 
ceoperuit me , à "Voce exprobrantis e oblo- 
quentis. & quoniam humiliafhi mos , fi quis 
ita acceperit, vt referatur ad illud , Dec/i»a- 
ffs femitas noflras à via tua; habét hic con- 
fequentiam conuenientem, fecundüm fen- 
fum quem diximus. Significat enim , quo- 
modo eos à vijs fuis repuleric, inftitutis, in- 
quam, & templo , & legibus, quód eos in 
loca deferta abduxerit, & inter inimicos 
dimiferit. Hoc enim fignificat illud, Ceope- 
ruit nos vmbra mortis, pericula. intelligens 
quz mortem pariunt. Porró hzc ineuica- 
bilia effe mala, tam. per vmbram quàm pet 
operimentum oftendit. 

OnicENi1:s. Mens cooperitur vmbrà 
mortis, quando non vider. Vel corpus humi- 
litatis eft. vmbra mortis, fub cuius vmbra 
nafcitur. - ; 

i1. $1 oBLrTI SVMVS NOMEN. ] Turo- 


ponETIr. Hanc virtutem demonf(trarunt Con//aviia 


NA PA- 
TRVM. 


Macbabao- 


Machabzi & focij Matathiz, & fcpéem pue- rmn v- 


: r er- 
ri cum matre, & Eleazaro Sacerdote : neque 7/42" 


enim illecebris fe demulceri paffi funt,neque 
füpplicijs fuccubuerunt, fed veri Dei cultuni 
intadtum conferuarunt, Et hzc , inquit , ca 
nofti Domine : ribi enim non folüm res func 
manifeílz, («d etiam mentis motiones. Ce- 
terüm norandum eft, fermonem du;s perfo- 
nas infinuaffe, Cüm enim dixiffet, Nónne 
Deu: requiret ifla? ipfe enim nouit ab[condi- 
14 cordis ; fübiunxit , Quomiam propter te 
mar tificamur tota die. Hanc autem prono- 
minis mutationem & Hebrzus habet, & 
ceteri interpretes pofuerunt. 

CunvsosroMi.. Hic etíam docent audi- 
tores feruire Deo corde toto. Nowit znim, 
inquit, P/cendita cordis. Hac autem dicunt 
eos terrentes, ne quid Deo indignum cogi- 


tent. Vide autem magnum virtuns incremen- Qwiridis 
] , : . pro lege 
tum: fübiungit enim dicens , 9 woniam pro- y, pori, 


pter te mortificamur totá die, Magnum eft ferraen- 
mi eft. 


cnim, vel manere Deí cultores, & ad alium 
non defeciffe; multó autem maius eft , cim 
mors affidué & quotidiana pericula immi- 
neant , calem conferuare dilectionem. Con- 
fidera autem exceffum eius. Nam id quod 
Paulus in noua lege ait; Qworidie morior; 1. 


L1111 hoc ?* 


Cor. 15, 





| 
l 





818 


hoc etiam hi non experientià , fed animo & 
fpe femper moriendi, Quare autem dicit 
propter te? Licebat, inquit, deficere, & à 
patriz legibus recedere, & tutos effe ; fcd 
maluimus raala pati, & patria inftituta fer- 
| vare. c/feffimati fumus tamqnam oues occi- 
ffonis. tatn. facilé nos interimunt. Hic au- 
. tem oftendit corum manfüetudinem, & iure 
admirandam Dci potentiam , quód eos, qui 
tamquam occifionis oues erant expofiti, con- 
fcruauerit, & quotidie morientes non fiuerit 
in mortem incidere. 
23. EXVKGE,QV ARE OBDORMIS?] T HEo- 
Qwe  DpoRETI. Somnum patientiam , refüfcitatio- 
Duas dica- ; 1$ 
tur dormi- Ctm veró vocat motum in vindictam. Dein- 
r^ P* deeadem rurfus aliter narrat. | ware faciem 
tuam. auertis? & qua fequuntur. Defpicis, 
inquit, Domine, ea quz contra nos patran- 
tur, & fimilis es auerfanti, & idcircó non cu- 
ranti; nos verü egemus auxilij diuitias 
non haBentes : quin vfque ad terram ipfam 
incuruati fumus , adeó vt venter nofter ipfi- 
met tertz adhzícrit. Per hoc autem mul 
tam humilitatem oftendit , hoftiumQue po- 
tentiam. 
CunvsosroMi. Inopie noffre, alius , mi- 
féria nofira. Quod autem. dicit cft eiufmo- 
di: Potes mala foluere: neque enim propter 
tuam imbecillitatem , fed ob tuam permif- 
fionem hac fiunt, Somnum hic vocat quie- 
*  tem,& exfurrectionem retributionem, & fa- 
ciem protedionem,, prouidentiam curam. 
Cur obliuifceris inopia noJíra ? Vide rurfus 
pium & gratum animum. Non dixit rede 
factorum; fed cüm fe aliqui defendunt , álla 
dicunt : quando autem petunt auxilium, 
muti funt velut rei, & inde faluari poftular. 
Quoniam, inquit, poenas dederunt ; quo- 
niam extrema paffi funt, Deinde poftquam 
dixerat,ob/iui ceris inopia naffre,id eit affli- 
€tionis, recenfet demum miferiam. Quod au- 
tem dicit eft eiufmodi : Perijmus, nihilo me- 
Trrre- - Jjiori conditione fumus mortuis, Iure autem 
c w»4 dixerit quifpiam,eorum etiam qui rebus prz- 
Ms." (entibus affixi funt animam in terram effe 
humiliatam , eorumáue qui gulz feruiunt 
ventrem effe teriz agglutinatum. 
OnicrNrs. Etfi quoad nos hzc ma- 
gna fint; refpedu tamen tui parua funt & 


CATE- 
NA PÀÁ- 
TAY M. 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


TEQ ng) s roi, Vy) vi arcifa, d20al v5 pu. 
pai 9j Tu. Uri? en dfx7rarrit Tb) Savavot, 
Aud. 7i dá Quom, iru eov ; Un CIE vu 
urraTiL ada], wg) atOra) 109 marosas 
qoutelap, gj 6) Gk daqaAMeía, dX alogu- 
pi9u 7ráeem kaxat ud or, wa] mu ma- 
repa QuAda ew , E Ao) inidp aic eneioa. 
(a cta)8C ZrwQ Tac apaieoUow pado, 
12) al avrbf Éncixerw end ehervray Coen; - 
Sut, x2) T8 9v Tho. dua dior Gaza 
9tivaj , 9n Tuc Vr cresxendpu, cc melon. 
Tx 09ayi, d eráptet , wa) wur nion "|ero- 
Ürüa xor ac dx di pies cuorea € ei € atv, 

Xy. ERHTETOHTI INA T) TüNO!x,] 
OzroanrnHTor, T"rror cl) ugxesSupiar, 
erdeucn di alu) Ydi mutejas xirmow óo- 
uud. ea vx avrà ardJuy Wrkopt Quoi, 
Dia 7/00 apescarzós 00v , x9) c. mueg- 
pdt , qun, duapora , Tdi eic nuác yobutra, 
X9 5t Yoocpipoulo, wg) vero »deyr, 


vind odo * Jpéis dU. arpexdbudp Tk 


Éawouefas toy mÀ&(or Ux ÉyormK, uten 
Th Tc yc kacrixtutmudp , e 01 aci 
en il iri mida vij. 283 Jorre 
vl ood) enualyi a7 eivtocm , 6,7 75- 
ula» 7? xedr yo. 

XrrzozroMor. Te ofuytas vd, 
do^ d waxías 34. O' JY MA, uico 
É21, AUraza Mou, Tl gxd, sd 0 map d- 
dinsias 0l) aUa yet!) , dd og lo 
Gy tépnow, "Y'7rvor 50 Gra Qui 1 Vou yin 
Qno), Q aydcuaw cl) avzmód oce, «ej- 
ewmoy alu dysiar]w, ali) evesyout, vh 
snd'éugrias. l'ya. ad EanhasSatyg anc no 
Xtías ua. Goa ordin tvyreupudlu, vx 
612 71]. xa opUuti vus , a^ Pri My Xu 
iau Th) Xerohonoud Taj, Gecira Mopucw, O'- 
(àv di al) cvi lao on rro , dpo- 
voí €im, oc xgrudiwot, € ard ré ite dEii 
cui Say, E7redÀ dixho $9 anat, non, i- 
zi) Tl. éorarx mr Sueno, Eirx ined 
eio, Fono Uem rii iT einn Wr ,mert- 
&€ clic ngxoctet , 20A Normoy rli vanae. 
ow, O* d ^tÀ Guzxér Vm. Aou 
Xp » TE. vexeso idv ductor dfaneiutSa, 
Auxaíte dX 3) mc eimor , wg) vl) Git m- 
exÜcn eescremsism el) Nul) eic yy 
ma mena St , € 7)j 9acetua pour eic yl 
tl 3ackeg xod. 


Qrirzworz, [Uu 6 ec wejs "pz utydAg TaUx& , dAW Gc erejc cà uuxeg x7) 


Tlo- 


eum 


"Y 


IN PSALMVM XLIII $19 


dfuya. Níonp iwerdboudp, Vreionp à "lun 
WI. elc x mr apreirorra) ov fsalyay f dcs- 
peíag Vw. Aor Xp. gg) lo actez vj 
ivmvoues, ji Lar (dr i 
ajudpius di 'GapGa went eie hd duco 
S. AnAo7 dVi, 8 oo oA ugrixon , f T9 ju mpug- 
yxp $ ^] oye eo 9 7rd vi DUUT^ATOJ TÀ MAC 
Ünala h ime y6t aeuxetpala moy £n 2) 
mud, df£ T&(o 2ayuubpipeic saofjotiuitSa. 
A?Ad yj ele l8 inc Mn Sacip TuOJ, 
id ir opspotl pir Segrior, dA. x2! voy. pov 
9l suorum, 

X9. ANAZTA KY?IE BOHOHZON HMIN.] 
Oroaarrror, OU dà yao drnGonz 
e dízmoa E mnpursiva, X; Aou Tc evjaqo- 
edt , ta) xpeirrac Saetnra] v4J duzudpa. 
Taf à Ji d'mur(a ce; ora n 79 7140 eG 
2829, moi Uo Cneíyon, vof Demcis beopd iore, 
d'idoxsou C Purajac int «€» T «esami. 
"ferr, rà d. 38 wi TJ GAwr airiiacu 
3 c rov aao) là, Porep dài ded polea - 
ew oi Suuudewoi dyd pte Cxtirot, Toi 39 Ac- 
95ic Tor Sor losalouy o, x Um aur cexm- 
sido réc moMpisc phare, C 9 eer 
eas VAL eas moi; Op QuAoic yes irvmr. 

OrireNOrx, Aigom? mav(g ec TOY 
euriieg, à v8 xapl a 7 y dfareiCorra 
x7 278 ra Ou xaigzv* óc alu *|uzyme, wu. 
78 20regy did dc Gur) mar, moei TaUTR 


UaP 4 doti v8 ocu e der. 


egeta, Quaproptet obfecramus, cüm anima 
noflra in puluerem humiliata fit, vt condo- 
nes infirmitati noftrz. Oportuerat. quideni 
ventrem noftrum repletum eífe fonte aquz 
viuz, fed ex nimia ficcitate in terra adhacür. 
Significat autem iudicium rationis ve] me- 
moriam, in qua omnes difciplinz conferuan- 
tur: vel cüm puluerem paffionum circumfe- 
ramus, idcircó humi-repriles fadi fumus. 
Q uin etiam terra agglutinatus eft venter no- 
fter, dum nil czlefte manducamus, fed inftar 
ferpentis terrà vefcimur. 

16. ExvRGE DOMINE, ADIVVA 
wos.]Turopontzri. Proptercà obfe- 
cramus te Domine , vt appareas , & noftras 
calamitates Binias , vtjue inimicis fuperiores 
nos reddas. Ceterüm omnia hzc Spiritus 
fan&i gratia predixic , docens eos qui futuri 
erant in illis grauioribus rebus, vt ea quz ac- 
ciderent genrerosé ferrent, & à Dco vniuer- 
orum liberationem poftularent , quemad- 
modum admirabiles illi viri fecerunt. Nam 
verbis Deum placarunr, & ab ipfo conducto- 
re dedudi hoftes profligarunt, & priftinam 
libertatem contribulibus fuis conciliarunt. 

On1:cE£Nr1s. Hzc dici poffint ad Sal- 
uatorem in corde terrz commorantem tem- 
pore paffionis : qui cim animam fuam de- 
derit redemptionem pro multis, facit hzc 
pro gloria nominis fui. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


infcriptionem , nifi quàd ifta verba, 


1c Pfalmuseamdem habet cum xzí. — im awribzs noflris. Cur addidit moflrii? cüm fa- 
tis effet dicere awribus audinimiu? An quia e£ Mesi, au. 
els custam, ad imtellem, hic poftpo- — aures veré noftrz funt, quz funt mentis? Nimi- 


CATÉ- 
NÀ PA- 
TRYM. 


re propri? 








nantur, quz ibi filv; Cere przfigun- — rum adcó à carnis fenfu diffims homo eflc de- fut nofira. 


- 


tur. Sixtina editio Greco-latina addit vocem *Yaa- 
pi, P [almw ; Eufcbius tamen notat,neque P fal« 
mum, neque odam, aut hymnum, aut quidpiam 
iftiu(modi prz fcribendum; fed nec Vulgata quid 
fimile addidit. $. Ambrof.. ait Aquilam pofuilfe 
XP (almum difciplima: in Hebrzo cft »55 ma- 
fihil,hoc efterwdiens. Conftat autem tribus prz- 
cipuis membris. Initio enim víque ad verfum 
decimum continet commemorationem diuing 


bet, vt alius à carne corporeque effe videatur. 
Hunc certé fenfum ex his verbis eruit S. Am- 
brof. dum hunc Dauidis locum íta premit,Dese 
auribus noflris audiuimus. Auribus andimimmns ; 
plenum erat. cur ergo additum el noftris ?. Quid 
fibi vult, nifi vr intelligas , illa effe nofira qua 
mentis (unt; C ea ejfe meliora. quam qua iine 
corporu? C 1deà quafi de alio dicit bic spfe Pro- 
pheta: Non timebo quid faciat mibi caro. Scili- 


, "oni : iriuftus alius à carne fua effe videtur, ex-. Home iu- 
erga priícos patres protectionis. Deinde víque — Cet viru c , Aa 
T. E aiia nit populi grauiter op- — trancam cam purar; tantum abeft vt cius vocem flue Alim, 
ad ver. 18. qu pon popu! g I di : b wr Dei verba au^ à carte [ua 
prefli. Tertio, víque ad ver.1 . ad commiíera- audiat, ciqueobtemperer. Igi DU eft vide- 
tionis affe&um excicandum, populi fic afflidti m dienda cordis aure lunt, non corporis tantiim: ,,,, 


fincero Dci cultu conftantiam proponit : ac de- 

mum víque ad finem fubijcitur precatio , ne 

Deus indignam fuorum oppreffioncm negligat. 

-onn Den anribus nofiri anduimau.]ln Graco 

additur prapofitio &r, in. quz ctiam exprimitur 

in Hebrzo,vbi legitur. 320182 beafnenu, id cft 
Toxwvs I. 


impuris verà fermonibus,& quicsrnem fapiunr, 
qui voluptates fuadent , nec corporis nec men- 
tis vacuz prebenda funt aurcs. Dei vocibus 
aperiendz funt , carnis & mundi adulationibus 
tcgecidz. Auribus excipiatur quod profit ; quod 
nocere poteft, eliminetur. Denique menus aures 


EHH a poxif- 


$820 ^' 
AWNO- potiffimim cuftodiendz funt, quz veré noftra: 
TATIO- Dam corporis dumtaxat suribus Dei verba rc- 
NES COn.- cipere parum proderir,nifi & mente recipiantur. 
pn£n1r. Ccterüm quod fcquitur, is diebse antiquis, apud 
Ceráu au- Chryfoft. alius tranftulit , & spéesus Tazc eyiv, 35 
76 Dei ver-. dicbus priflinis; alius, vais dz, iw , qus à princi- 
pumds, — Pres füpple fuermnt ; Vulgata legit, c in dicho 
' — antiquis. Verüm coniunctio c tam in. Hebrzo 
quàm in Graco textu abeft, vti & in quibuídam 
antiquis exemplaribus Latinis non reperitur: 
uo ad fenfum tamen eódem recidit , fiue adfit, 
duc abfit. Alludit autem ad dies patrum de AEgy- 
pto cerefforum , vt ex ieqo- patet. Non quód 
patres, qui ex ZEgypto redempti fuerant, poft 
annos mille & quingentos expofuerint pofteris 
Dei beneficia, fed quia continuá ferie , non tan- 
ràm prima liberatio, fed varia auxilia, qua: fub- 
inde attulerat Deus populo fuo, de manu ( quod 
aiunt) in manum víquead vltimam zratem per- 
uenerint, Qvalia autem illa fucrint, deinceps 
receniet. 

3. eM anna tua. gentes difperdidir. ] Narrat 
iam opusillud Dei patrum fermone celebratum, 
ifmslias Quomodo videlicet veteres incolas terrz Cha- 
in palfj. naan, qui longi poffcffione illic radices egerant, 
maplana- Cxflirparit , vt in eorum locum filios Abrahz 
wr. planaret, & fuá ipfis bencdidione adderet in- 

crementum , quà in gentem magnam excrefce- 
rent, ac longe lateque propagarentur: ficut arbor 
temporis fucceflu, tam radicem quàm ramos 
longiüs emittens , magis confirmatur in loco 
quem occupat. - 

4. Non enim in gladio fuo poffederunt ter- 
lfrazlia — ram.] Claris nimirum fignis tam fua infirmitas 
Chananass. populo quàm Dei virtus tefata fuit; vi meri- 
7» [và | VO fateri debuerint , terram non fuo gladio par- 
Dod Du ei tam fuiffe, & falutem Dei manu fibi fuiffe alla- 
- wierwp;, tam. Quamquam enim ex ZEgypto egreífa eft 

magna multitudo hominum; tamen ciun imbel- 
les effent, & feruilibus tantiim operibus affucri, 
flatim confumpti fuiffent ab hoftibus, qui & co- 
pijs & virtute atque armorum víu longe pra- 
Ítabant. Tam potentes itaquc hoftes ab imbelli 
líraclitarum manu fuiffe fuperatos , non huma- 
nz fortitudinis aut. bellicz virtutis , fed diuinz 
potenriz per brachium defignatz. opus erat, cui 
vi&toriam iure merito adlcribunt. lta nimirum, 
cüm vult Deus, brachium fuum inexpugnabile 
in noftrum debile quafi infinuat, vt poflit infini- 
tisctiam hoftibus przualere. Senfus igitur cft, ac 
fi dicant: Talibus fignis eis adfuifti, vt przíens 
intelligereris.Nwmqmd emm(inquitad hunclo- 
cum S. Auguft.) qwando nobis Dem aliquomi- 
raculo adefi faciem spfius oculus mofIris videmus? 
fid effctin miraculi [am pra[entsam infinmat bo- 
minibus, Denique omnes qui mirantur ad buin[- 
,, medi fatla quid dicunt? Vid Deum prefentem. 
llumina- arare vultus Dei hoc loco(vtalibi) 
rad pro fauoris declaratione capitur: quia ficut Deus 
away, faciem fuam oppofitis miferijs. quodammodb 
obnubilat & contrahit ; fic eamdem profpero 
rerum interuentu quaíi ferenare & | expandere 
perhibetur, Apollinarius hanc vultus illumina- 
tionem videcur intellexiffe de fulgore quo Deus 
hoftium oculos perftrinxerit, & ipíos terrefecc- 

rit, & exánimarit. 

A1: T mun, 7, aiit ula ly « 2meesr. 
Sed tna manus ,C7 tui ingens lumtn vinti. 


Deu eunl- 
fis gentibus 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Is1DtM. ÜOwmomam complacmisli in. es. ) 
S. Hicron. cemplacwif eis; S. Ambrof, compla- 
emit tibi imn sllin; Apollinar. in mfaphrafi ait : 

O' vrats c9 Sung oymÜus aola; kUsate Toren. 

Quoniam two. ammo confidens apfos volmli 

coercere. 

Vbi obic&tum proximum placiti diuini facit ho- 
ftium coércitionem. Sed communior. expofitio 
cít,vt fignificecur dignatio quxdam fauoris diui. 
ni; vt in Commentario expofitum eft. q.d. Quia 
voluifti, quia dilexifti eos , adeà vt gratiz opus 
€[letnon meritorum aut facinorum firenuorum. 

$- Qui mandas falmtes L4cob. ] Symmachus, 
TE 44 Gfel Tig co mplag l'axa, manda de (alute Ja- 
cob; S. Hieron. precipe pro falutaribms [acob. 
4M andare autem idem cft quod mandaro procu- 
rate, aut celeriter & pro arbitrio facere; nam 
mandare,vti & dicere in Dco, idem cft quod ce- Mandar, 
leriter, prompte, & iubendo cfficere; iuxta illud: & dium, 
Quia spfe dixit, C falla (untzipfe mandamir,cy. 194 fim 
creata [unt. Ec illud Chrifti: Quod eff facilna, [^ 14d 
dicere paralytico , Dimitiuntur. tib. peccata ; y, — "t 
an dicere, Srrzge, tolle grabatum tuum, (f am- Marii, 
bula? Deusitaque,quia innumeros fcruar'li mo. 5 
dosin manu habet, felutes dicitur quafi nun- 
uos quocumque vifum fuerit deflnare. Vbi 4»geli a 
expende cum $. Ambrofio nomen illud plurale fede 4- 
falutes, quas Deus immittit; vt fit fenfus iftiu(- Paied ad 
modi , ac fi dicat: Non .hoc dumtaxat bonum, pi, mas, 
aut illud mandas , fed omnia pariter bona largi- du. 
ris Jacob, id eft fenfu fpiriuli luctantibus ho- 
minibus, & fua vitia fupplantantibus. Quznam 
autem fint ha falutes quas Deus mandat, expo- 
nit ibidem S. Ambrol. dicens: Salus in prote- 
ione e^fngelorum,qui ad minsflerium bominum 
depntamtur. Vniuicuiu[que Angelum rutelarem 
intellipit qui falutes in plurali dicatur;quia omne 
bonum fimul cum illo immittit Dcus,quod qui-- 
dem ad falutem corporis & anima neccífarium 
fit. Vnde quidquid boni expetere poteít homo 
velad corpus vel ad animam, totum id cum 
Angelo & per Angelum largitur Decus;qui A4n- Pal. pe, 
gels [uis mandamit de te,vt cuflodiaut se in om- 11 
mbi vis tuts. 

6. In te snimicos moflros ventilabimua cornu.) 
Pulchré inhunc locum S. Ambrof. expendic il- 
lud zermw. Armauit enim natura animantia, vc 4simli 
fc cutari pollint,varijsarmorum generibus;nem- rod 
pc dentibus, vnguibus, cornibus, roftris, & his 4, agi, 
fimilibus, vnum hominem cffnxit inermem, fslum ori 
Cur hoc? Nempe vt omnem fuam vim in vnum ^emises 
Deum refunderer; neque putaret fibi vires (u puri 
petere, quibus fe tutari poffet ac defendere, (ed a 
in Deum omnia refetret.. Hoc innuit his verbis 
Dauid, J» te inimicos noflros ventilabimus cor- 
v9. q.d. Armantur quidem animalia varijs ar- 
morum generibus; cererüm tu mihi, ó Deus, 
inftar es armorum omnium: tu vires fuppeditas, 
quibus inimicos meos, cim ex me nihil omnino 
valeam, repellere poflim ac (uperare, Hac nimi- pameisr 
rum tatione homo humilitatem facilé cuftodiet, mi «f v 
fi fua omnia in Dcum referat. Ira S. Ambrof. ^? /*» ?* 
cuius ifta verba quz fubijcio: Dedit Des corwu yea 
pluribus amimantibus, vit po[fimt [e à ferarum im- 
curfione defendere. Quz. poftquam enumera- 
uit, fubdit: Sed bemo cornua non babet. Quonre- 
do ergo ventilat? Vndc? Vide Scriptura quid di- 
Cat: [n te, inquit ,ihimicos goflros ventslalbimus 

&éorns, 


Lut 


"sg 


LS 


— —— — -— 


"5E" 


IN PSALMVM XLIIL 821 


coruu, Cornu nofirum es tn Domine Iefu: C — (vt Philaftrius in. Vita Apollonij memorat) Aw xo- 
sdeb, ficut non in brachio nollrb prefumimms; tà adamantinos gladios feptem. humo obruit , vt rA T 10* 
meque sm. cormibus mojlris. eentilando. babemus regionem nullus vmquam timor inuaderet. Sed urs con- 


Wetu- 
eum 


prafidium, fed im Chrifli. Sic ille. Quod autem — India fzpé victa populataque fuit, & mendaces pz x 11 


fequitur, Et m nomine two Jfpernemus im(wrgen- 
165 im nobit, idem valet quod przcedens hemifli- 
chium;nift.quàd expreffiüs fignificent fe vidto- 
res ideà futuros, quia fub Dei aufpicijs militant, 
Pro fpernemws in Graco eft izePurdenur , id eft, 
ad mibilum ridigemus; Syrymachus tranftulir, 
evum ríesatr; quod etiam S, Hieron, vertit, con- 
culcabimne aduer farsormoflros. Atque huc Ípe- 
ir aeg illa fimilitudo d tauris fumpta , quà fi- 
foi cat, plus quàm humano robore fuiffe in- 

ructos, vt, quidquid obuium effet , cornibus 
dificctum calcarent. Quod càm David apud fc 
reputaret , in. inclytis facinoribus coníciícendis, 
& ad profperum rerum omnium curíum obti- 
nendüm, id propemodum faciendum opinaba- 
tur, quod à plerifquenarionibus in przliorum 
contentione fieri confueuerat. Nam Gr&ci qui- 
dem Romanique in przlium abeuntes , nomina 


illi pugiones ftultà & imprà hominum opinione 
confecrati vt glacies dilliluerunt, vis, ardor, 
tentia bellicoforum in leuem fumum abijr. E- 
tendum proinde eft, fine beneuolentiffimi Nu- 
minis przfidio humanam omnem potentiam 
effe debilem, nec (pem rerum gerendarum, po- 
tiunde que vi&oriz, in ferro & acie gladiorum, 
aut acerrimo dele&u legionum,eífe reponendam, 
Vnde fubdir: 

8. Salwafls emim nos de affirgentibus nos. ] 
Iterüm repetunt fe diuinitus tuiile feruatos, & 
ab eodem Dco expulíos fuiffe hoftes tuos: cui 
proptereà in gratiarum actionem laudis canti- 
cum decernunt, dicentes: 

9. In "Deo laudabimur totà die. ] S. Hieron. 
vertit, im Deo gandcbimu ; Aquila, zsvyrsépala, 
gloriabimur ; Symmachus, zr. 3i Jpriewar x! 
"Aur Wuipzr, Deo bymnum dicemus per omnem 
diem, Tantam nimirum agnofcunt. fzculis om- 


^ ducum imperatorumque fuorum in fignis & 
iré labarorumaftolis folebant infcribere, ewrer litte» — nibus fuiffe Dei clementiam erga genus fuum, 
sd, rM,vtin Thyeíte Seneca canit;vel, vt Dio Hifto- wt continua gratiarum a&Lionis materia füppete- 


ricus lib. 40. meminit, eenrmoic 2 pdpuunmi, pHnicess 
literis. Quod. fan&iàs imitatus Conftantinus 
Magnus, non fuum , fed Chrifti nomen Tro- 

uchi & Callinici in vexillis auro & gemmis 
radiare voluit. 


Chriflus purpurenm gemmanti textus inasro 





Signabat labarum. 
[mà veró Imperatorum nomina etiam in pilis 
haftifque nebant; quod in bello Cimbrico eue- 
niffe aic Plutarchus in Mario. Et in Hifpanienfi, 
Romanos milites Pompcij nomcn in fcutis quo- 
que infcripfitfe, alij produnt auctores, Sic, opi- 
nor, cxiftimabant, (c longe magis in re gerenda 
fortunatos, & proniorem futuram victoriam , fi 
Ducum nomine armarentur, cuius du&u aufpi- 
cijfque pugnarent, in quos deinde illuftrium fa- 
cinorum gloriam & omne decus non inuiti re- 
ferebant, Hoc, vt aiebam , Regius Vates cupie- 
bat vt in vita faceremus, fi quid. nobis bené 
eueniffet, totum id victoriz largitori ac fofpita- 
tori Deo acceptum referremus. 


ret. Etc certe tunc demum ex rebus proíperis 
fanéta & rité compofita latitia concipitur, dum 
erumpit in laudes Dei. Vide quz fupcriüs à no- 
bis hac de re annotata funt ad Pfalmi 19. verf.é. 
& 8. & Pfal.3 5.verf. 3.qàz ad hunc locum illu- 
ftrandum faciunt. 

10. ZN nc autem repslifli c confudi[Hi no1.] 
Hic incipit fecunda pars Pfalmi, n qua cala- 
mitates fuas cxaggerant, & pracfentes fuas zrum- 
tias deplorant, nec non à Dco fe penitus defertos 
e(fe conqueruntur. In eo autem quod fubdit, 

Non egredieris Deu in. virtutibus nokiris ) 
Hebraicé non eft vox Dew; & S. Hicron. notat 
hanc vocem cffe fuperfluam ; Symmachus , à, 4 
eescipys 6n mic seyidiuanr duy, Cf men progre- 
dicris sm exercitibis noltris. Scnfum redté ex- 
preflit Apollinariüs: 

Q'vl i xogvarou rore peraricraaa dq yly dqgeryir. 
ANec prius vt foliue pugnantibns egrediefis 
dux. 
vcl: Neque. armatis accurres vt. antea adin- 
tor. 





& 
[2 
i 


7. Non«enm in arcu meo fperabo, &c. ] Per- 

i» ar- vic Dco in folidum adfcribere vi&orias fuas, — Sic ín alio Pfalmo dicitur : Nonne t Dess, qui Pal. qv, 
fedi». quia nihil tale gladio vel arcu fuo confequi po- repulifli nor: C non egredieris "Den in virtuti- a & 
ÍM- terat. Sine Dco enim langucícit potentia, remir- bus noftrist Ceníchatur enim Dems egredi ante im 107, 

titur arcus, mucrones hebetantur, arma flauntà po alum fuum, quando eum pugnantem adiu- feni dire 
ila, Pe- manibus, calamitas ingruit. Atalz confidentiam — uabat, vel etiam abfque pugna victoriam largic- barnr egre- 
* Gas- in bellisnotam, barbaramque ftrenuitatem , non batur, vel eum rut deducebat;iuxtaillud: Deme, des quando 
'/? diuina quzdam oracula, non tefferaà czlo vi- — cim egredereris in confpeHu populi tus , cum poe 
»Left &rix, non generofi animi ratio aut bellorum iu- pertranfires im deftrtoy terra mota ef,&c. —— pales. 

, ftitia faciebar, fed gladius, quem à veufto prz- i1. 4wertifn mos retrorfum. poft smimicos 


TAE MS RLOEMGAP S WR EEoRess Co me por 


liorum duce Marte peruenifie ad Scytharam. rc- 
ges memorabant, quemque ille fpe illuftrium 
victoriarum exultans ad latus gerebat. Eumdem 
vt Deum agnofccebar, ei prop? dicam litabar, in 
eo vt fofpitatore confidebat, fi lornando de re- 
bus Gothicis fcribenti credimus.Sic edam Suidá 
tefte Peleus gladio vtebatur vt firmiflimo vitz 
prz(idio, quo fibi in animum induxerat , quid- 
quid fuiffet aggveffas, fiue in bello fiue in pace, 
omnia feliciter fucceffura: quippe illi à Vulcano 
fuiffe traditum fabulz prodiderunt. Quz vana 
quoquc fuit Gangis Indiz rcgis perfüalio : qui 


noflro. ] S. Hieron. vertifls terga nofira bofhs- 
bis Symmachus fms£ac iussi scd res var artis, 
erdinafli nos nouiffimos ab omni aduer (ario. Pul- 
chrà hoc exponit Apollinarius: 

xopslérwe nqotgair pofosasda. peetores Vy pa. 
Ciner fi horridus facis [umnme iferiores bofhibus. 
Ideft, timore panico perculíos in fugam nos 
coniecifti, & hoftibus, quosanteà facillimo ne- 
otio fuperabamus, terga vertere coégifti, & ijs 
in przdam expofuiili, Vbi notandum,ipíos nott 
imputare forrunz quód expaucícant ad hoftium 
confpectum, in quos prhis intrepidé fortem 
Lili ; impe- 


ANNO- 
TATIO- 
NES COR- 
DERII. 
Ratror[nm 
auertitur, 
qui Deum 
prafentem 


mon fencit, 


Gen. 15, 
16. 


Vxor Lot 
in exem- 
plnmpofita 
re[picien- 
fium retrà. 


Luc. 9,61. 


Dnlex ee- 
mu onum. 


Indai tan 
viles fue- 

vunt,vt pro 
nilile vtn- 


822 


impetum facere foliti erant, fed czlefti decreto 
adicribere,quo retrorfum agantur. 

Tropologicé, retrorfum auertitur, qui Deum 
mente przíentem non fentit; qui non medita- 
tur Deum hominibus vbique przire. Quifquis 
itaque hoc modo impingic,captu facilis fit, & in 
predam ceditinimicis (uis, Vnde fubdit: Er qwi 
odcrunt nos diripitbant fibi, Etenim nullo nego- 
tio vitijs fuccumbit, & à dmonc diripitur, qui 
Deum in animo przfentem non feruat. In huius 
rci confirmationem S. Ambrof. ad hunc locum 
adducit exemplum vxoris Lot; quz cüm ducto- 
rem viz füz Angelum haberet,recroríum tamen 
rcfpexit , vnde merito defedtionis panas dedic. 
de qua dicitur: A efpicienfque vxor eius poft fe, 
ver[a eft in flatuam. [alis. kaque ftatua falis & 
monimentum fit pofteris, quod cüm Deum ha- 
beret ductorem, oculos tamen ab co auerterit, & 
ad ca quz retró funt re(pexerit : vt inde colliga- 
mus, quantum malum immineat his qui ducem 
itineris fui Deum non afpiciunt,fed ad tempora- 
lia conuertuntur. IVon bene progreditur , inquit 
S. Ambrolius, qui retror [umi auertit: quia ncmo 
mittens manum ad aratrum, Gr refpicuns rerro, 
babilis eff regno Dei. Denique vxor Lot , quia 
retro rejpexit , ad verticem montis , boc ejf , ad 
Jiperzora peruenire non poit; [ed in (alem con- 
acría ef : qua fpecies cito. foluitur , nec poteft 
v[um babere dssturnum. Sic funt. qui tempo- 
vália fequuntur, C» non fequuntur eterna: C bic 
infamantur à jinlritia [ua , C7 futurorum gra- 
tiam babere non po[[unt. Hoc exemplo docentur 
illi qui ad perfc&ionem tendunt , Deum. habere 
in omnibus prafentem : vix enim aliud eft mc- 
dium quo faciliàs perfe&ionem affequimur, 
quàm fi Dci memoriam femper habuerimus, 
Vbi nota, vxorem Lot non lapidis aur aris fpe- 
ciem induiffe, (ed. falis, que cito foluitur ; &, fi 


: vel parum aquz immittatur, liquefcit; vt nouc- 


ris cum citó folui ad vitia, & ad omnem volu- 
prarem laxari, qui Dei mentem abieccrir. 

11. Dediits nos tamquam oues efcarum. ] 
Duplex diftinguit T ins ouium ; quarum aliz 
fint faecundz ,& afleruentur ad gregis incremen- 
t3; aliz veró fteriles & infaecundz, macello de- 
ftinatz , quamobrem oucs cícarum à Propheta 
nominantur, quippe in e(cam deputatz, ac breui 
occidendz. Non aliter in hominibus contingit: 

uorum quidem aliquos virtutibus feecundos 
Deus in zdificationem aliorum afferuat, & eo- 
rum vitam protendit in auum ; cos verà qui 
omnino fteriles funt, ftatim occidit, Hanc ex 
fitionem clicio ex verbis S. Chryfoftomi fupe- 
riüs in Catena citatis; quam & Hugo Cardinalis 
fcquitur in hunc locum commentans. Sequitur: 
£t in gentibus di[perfijis eif. -— Sym- 
machus & Aquila, tefte Ambrofio, reddunt, in 
gentibus, aut inter gentes ventilafli nos, videlicet 
tamquam palcam grano exutam, finc fructu,(ine 


vlla foliditate, prorfus flaccidam. & leuiculam.: 


Vlcix Dei iuftitia, cutus ventilabrum in. manu 
cius, vt Ecclcfiam fuam velut purum & czlefte 
granarium purgaret , in omnes orbis partes po- 
pulum Iudaicum ventilauit. 

o0 Uendidisls populum tuum [ine pretio. | 
. Hoc eft, pretio tam vili, vt nullum reputetur, 
Non modo, inquit , non multum cos zítimafti, 
fiue, qui vendentium mos cfl , licitantibus pre- 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


tia auxifti; fed neque permutationem vllam pro 
ipforum capitibus poftulafti , ac fi ca pro nihilo 
uceres, Ita Diodorus: D1éavesuas nuze, enoi , vic 
iÜreer 9 pond rds, 790. 99. Myet drtu-T 6, 6€ d ne nicuc 
Jéíus , x) iuis diee , 1j m wr purior , vrayt. 
Kai €x li shi(G- &» Tic dAuAdyuanr, Turis? Tuif 
qe&cyor, Aarytua 22 Tl) qedcn (XAR, dvr TV Vg 
ris idi, Tw n3 spe trümout a)atyua. Vendidiits 
mos, mquit, gentibus pro mlilo ; boc enm fignifi- 
cat. fine pectus tanquam ynutiles fermos C nul- 
lina prerij. evf tque sdem explanans anferi : E 
mon erat multitudo 5n. commutationibi , 3d. cj 
venduionibus. Commmtationem enim vocat sp(am 
venditionem. ac fi diceret : Nullum preti fecil 
commuiationem noflram.. Aquila apud D. Am- 
brofium legit, tradidifls populum guum, vt non 
effc; Symmachus, tradidiffá populum tumm fine 
Jnbjlantia : nec immerito, vt pretium merci rc- 
fponderct, & populus nihili pro nihilo vendere- 
tur, Efle autem nihili Iudzos, re&é concludit 
D.Ambrof. No» funt enimjnquit,qui repsdians 
tur aChrijfo.ficutécontrario: Swnt autem inquit, 
quicliguntur a Domino. Quoniam Dominns vocat 
qua non [unt tamquam ca qua (unt.Hebreis itaq; 
ad nihilum redactis, & omni honore denndatis, 
quid fupereffe poterat , nifi vt nullo in pretio 
apud homines haberentur? Ita plané factum eft, 
iuxta illam maledictionem populo lfraélitico di- 
uinitus inflictam: "R edweer te Dominm cla[fibus 
in ezEgypium, &c. [bs venderis sninncis tuu in 
fexuos C ancillas , C- non erit qui emat. Vatici- 
nio confentit Hiftoria: nam,vt cx lofepho lib.de 
Bello Iudaico Lyranus tradit, ("apta cinitate Le- 
rufalem, multi Iudei fuerunt captini sm tantum, 
quod dabantur trigimta pro vno denario , v1 di- 
cunt aliqui C» deo onerata fmerunt plures maues 
de ils, quibus dulls funt mm Alexandriam , que 
efl in eIrgppto , vt ibi renenderentur carius & 
mercatorious, Eamdem lIudzorum vilicatem fi- 
gnificauit Deus apud Lfaiam dicens: Ecce iw ini- 
quitaubus ve[lIris venditi eflis. Vbi Lyranus do- 
cet hanc prophetiam impletam effe, càm Iudzi 
Romanos in fcruos & ancillas vendebantur. 
Et addit, quod fuprà dixerat, non defuiffe ali- 
quos venditores, qui triginta Iudzos pro vno 
numiímate darent; & citat Hugonem | Floria- 
cenfem, qui non fine myfterio celebratam fuif- 
Íc hanc Iudzorum venditionem arbitratur. Nar 
ficut Iudzi Chriftum Dominam triginta argen- 
teis emcrunt ; ita vice versà zquum fuit, vt tri- 
ginta corum vno tantüm argenteo vendcrentur. 
Deillorum quoque vilitate Corn, Tacitus lib.z. 
Annal. mentionem faciens , vbi agit de Iudais 
Romá in exiliü expulíis: Etfi, inquit, imterijffent 
ob afperitatem cels,vile damnum;id cft, pro nihi- 
lo corum fiue vitam fiue mortem effe faciédam. 
14. "Pofnifls nos opprobrium. vicinis. noflris, 
&c. ] Quibus nimirum vel. fimultas vel aper- 


Rom. «, 
17. - 


Deut. 1$, 
68. 


Triginta 

Indai pre 
vno dena- 
rie Á 


TGiz f6,1. 


Indai e 


tum odium erat cum ludzis. Ac (zpé quidem sibu af 
accidit, vt vicinitas , quz ad conciliandum mu- ?" 


tuum amorem valere debebat, inuidiam, difcor- 
dias & contentiones generet, Sed peculiaris fuit 
ratio in ludzis , qui omnibus inuitis terram oc- 
cupaueranr; & quorum religio apud alios quaü 
belli clafficum erat. Sequitur: 

Sub(annationem C. derifum. bis qui. funt in 
circuitu nojfro. ] Mali attocitarem hzc circum- 
ftantía quoque non. patum amplificar,quód vn- 

dique 


—ÁÀ 8$ 


**tuzkE 


"-- 4 9" -— au 


Iulsi poíi- 
fi mpara- 


bvlam cm. B^ 


tenptia. 


Maxima 
eanfwfio 
peti. 


' cüm fe anima fentitin ocu 


Nom fidin- 
dnm pro- 
[rii meri- 
tit , cium 
Tufhin vix 
[aluetwr. 


IN PSALMVM XLIII $23 


dique fixc probra ingerantur; quia toto circuitu 
oblcffi erant ab hoftibus, vt ne momentum qui- 
dem illis quietum forec à moleftia, Aquila apud 
S. Ambrolium legit, fPretionem c pompam po- 
fist mos. y qus sm circuitu. noiiro Jis Hoc 
eriam quoudie Iudzis vfuuenic , przícrrim ijs in 
locis quibus contra illos viget Inquifitio, vc in 
Hiípania & Lufitania ; vbi damnri ob ludai- 
fmum, fummo cum opprobrio per vrbium pla- 
teas miícrabili pompá pertrahunturad publicum 
iudicium fan&tz Inquifirionis , & inde nonnulli 
ad incendium. Subdit: 

1 j. Pofuifls nos in fimilitndinem in Gentibus.) 
Grzéé ei Là, in parabolam: quam S.Au- 
ft. exponit effe maledictum ad fimilitudinem 
deductum, ad hunc modum: Alle pereat,quomo- 
d^ idle, Alij ad fimilitudinem etiam referunt, fed 
alio fen(u; ita nimirum, vcin. parabolam deduci, 
perinde fic, atque. vulgó vfurpari vitij nomine. 
Qua rationc Neronis pro crudeli, ac Sardanapali 
nomen pro lafcfno & molli accipitur. Nullum 
fané inter Gentes. vfiranus quàm Iudzi nomen, 
pro infami turpique metu, & imbecillitate. Do- 
teft itaque hoc loco parola, ícu fimilitudo, vci 
& Hcbrzum $zp mafal ( quod alij promerbism 
verint ) tam pro graui imprecatione quàm pro 
di&crio (umi: (enfus ramen eódem redit, nullum 
fcilicet fub cxlo fuiffz populum magis detefta- 
bilem; quia vulgó cius nomeu coptumeliz cauf- 


sà inter prouerbiales figuras volitaret. Eódem 


etam fpectat quod addit, Commetidhem capitis 
in TM qui geítus (ubfannantium eft ac dc- 
ridentium. Habemur, inquiunt , velut extrema 
populi fax in grandi hac mundi naue; cuius 
veétoribus , nimirum cunctis Gentibus, fumus 
ludibrio, itrifionibus & cachinnis, Promeritum 
fané vfque modó luunt fupplicium omntum op- 
probriorum, quz ab illis identidem ij rri 
tibus (uper Dominum noftrum Ie(um Chriftum 
ccciderunt, 

16. Tota die verecundia mea contra me cft, 

C* comfwjio facies mee cooperuit me. ) Hzc vt 
ad literam 3 Iudzis ac de Indzis dicta funt, ita 
in quemlibet peccatorem cumprimis quadrant. 
Confufto enim à peccato nata, quod hominem 
cxleftibus diuina gratiz veftibus fpoliat, nu- 
dumque clo & inferis fpectandum & riden- 
dum przber. Ec vnde maior naíci verecundia po- 
teft, quàm cüm, czlo tefte , omni fc grauz cz- 
lcftis vefte nudatum peccator fentit, & filiali 
diuinà fpoljatus velte, mancipij inferorum vefti- 
bus induitur? Potcft fingi pudor maior , quàm 

fis omnium volunta- 
te (uà folitariam, nudam , exalem vitz , heredi- 
rate cxutam , glorià exclufam, inimicam. Deo, 
ignium materiam zternorugn , famula dz mo- 
num,ludibrium hoftium in omne zuum factam? 
Integamur ergo caftitatis ftolà , & nuptiali vefte 
charuatis; rune ftabic verecundia , & forma pla- 
cens Deo, & czlo limilior, 

, A8. Hacomnia venerunt fuper nos, &c.]Hzc 
eft tertia huius Pfalmi pars: in qua non obftan- 
tibus tot tantifque quas rccenfuezunt. afflictio- 
nibus, fe 1n fiacero Dci cultu femper conftantes 
petícueralTe at[erunt, ucc ad dcos vmquam alig- 
nos deflexille; fcd. teftamenti ac fadeiis cum 
Abrahamo percuíli fexper memores vixiffe, 


quod optima (caper fide coluillent, quantum- 


uis propter illud duriter habiti effent. Locum Awxo- 
hunc expendens S. Ambrofius; Quomodo ,in- TAT10- 
quit, declmarmnt 4, quibus nulla disimitatis ob. Nks COR- 
repfit obliuio , nec alicuims imiquitatis confcien- DERI. 
tia, nec vlla defidiar' Huic obie&tioni congruam 
extempló reddens refponfionem, fubdit: 5«4 fi 
confideres , quia ueflns vix [almus fit , antelga 
ér^fc 9, C spfins nonnumquam ritubare voi- 
fi, C amclorem declinationis eorum. Deum vi- 
deri: quia ipfe quoque patitur iw]los [apt tentari, 
quo magis probantur, tentationibus erudus, Vbi 
vides, nc in ipía quidem innocentia turum fatis 
przfidium reperiri , cüm tam multis cafibus ac . 
periculis exponatur. Vnde lobus fuam innocen- 
tiam teftatus, nihilominüs diuinis fe Rlagellis ex- 
pofitum confitetur: AN'ónne, inquit, dr/Jumulasi? Tob 3,16. 
nénne. filui ! nónne quiemi?. Et vent fuper mein- 
dignaue. Vbi D. Chryfoft. in Glofla ciratus; 
Dillnrus, inquit, verbera, pramijit retlt fala: 
vi in bis qui[que confideret , qua. pana mancat 
iniquos, fi ita buc cafhgat injlos. Vbi in primis vi- 
dcs, nec iuítos à diuinis (uppliciJs fecuros elle. 
Deinde colliges, quanto in timore. verfari de- 
beant. iniufti : nam /i isfIps vix. falnabitmr, sm- 1. Pet. 4, 
pin c peccator vis parebunt ? 2 m 

10. Hwmla[h nos im loco affütlionis.] Aqui- 
la vertir, eüuifAazvs iade i» TU dontiTp, COhtri- 
sifli nos im. loce snbabitabi!i ; qui nimirum ab 
hominum confortio difficus erat, adeó vt fera- 
rum cauernis comparari poffet. quod fcguentia 
verba confirmant, £t ceoperwit nos vmbra vsor- Carctr di- 
ti. quz fic Quinra editio vertit, Zj àmeouaut reels 
War cxidy Susére , C tamquam operculum impo- 
Jsijls nobis. vmbram mortis. Solcnt quippe ( vt 
norat Agellius ) quos in foueis atque cauernis 
viné&os tenent, mole ados fpeluncz aut fouez 
impofità claudere, vt ne exiguum quid lucis 
afpiciant: eiufmodi autem clauftrum. ac moles 
impofita , nihil aliud cft quàm vmbra ipfa mor- 
tis, quá tamquam mortui & fepulti detinentur. 
S. Hieron. pro /oce affliblionss vett im. loco 
draconum; apud S. Chryfoft. vero alius legit t 
Tbrg celu, in loco firenum, hoc cft ( vc rcm 
illuftrat S. Ambrof. qui le&ionem hanc Aquilz 
adfcribit ) in fzculi voluptate , carnis illecebris, 
oblectatione fenfuum; in quibus humiliamur, & 
onerarias frangimus , Wi TY in littus ad om- 
nium ludibrium proijcimur. Vel bumsliamur, 
hoc eft pudoris pudicitizque iacturam facimus, 
faperante voluptate, nofque deor(um ftu libi- 
dinis ferente. Hoc enim in diuinis (zpé Litteris 
bumilsars fignificat , titillante voluptate in fcclus 
labi, virginem florem perdere, vt idem animad- 
uertit Ambro(jus, Quis ergo locus afflictionis, Mundus 
in quo fe Dauid & Itraclitz: humiliatos eife la- bsceff loc 
mentantut, nifi mundus i(te , in quo anima im- affiihweng. 
mortalis cum vanitate & deliciarum importuna 
fimul & impura conflidatur concupiicenda? 
Rcdé aurem mundi bona, honores preterum, & 
maxime carois voluptates , vocantur dra:em:J aC yoluttates 
Jirenes. Draconts quidem , quia permoleftum funt draco- 
anima bellum inferuat , fuarumque illeccbra- »e 6 me 
rum lethale'virus afflant; ranzaque vi & feroci- "" 
tatc hominem adoriuntur, vt niii cpitulata ei 
fuerit przfcas Dei graiia , illicó exp. zuetur. ac 
dilacerecur. 3sremes veró ( quód. multó peiicu- 
loíius eft ) quia fallaci quodam praux fuauitatis 
cantu fic animis illabuntur; fic illos derinent, 


faíci- 


— angry 





24. EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Aw x 0-. fafcinaht, & dementant,vt à blanda & lethifera — ommibus fmperamu propter exm qui dilexit wot, 
TATIO- vitiorum dulcedine fefe expedire (inc. Dei gratia — Felices, qui mortificantur propter Dominum , ac 
NES COR non poffin; vc miferi lamenzaddo exclamare có-.— tamquam oucs occifionis, facti funt. intez pertc- 
DERIL ginturile male (renes , víque in exinum dul-— queniium manus ex illorum numero, qui ibant Aà. 5, ar. 


€es, In hac igitur terra, vbi dracones & firenes gasndentes à con(pcilm concili, quomam digniba-., 


in iniidis cxcubant, humiliat viuimus & ab- — dur fwnt pro momine Jefu conturmtliam. pati, 
iccti. etiam czdi, Quz enim gloria maior , quàm pro 
Virijpiri- — x3. Propter te mortificamur tota die, 4fimaz — illo fanguineifi fundere, qui prior pro nobis no- 
tales quo-— tj fumus ficut owes occifomis. | Hoc vic fpiri- — cenribus innocens fudit? Atque htac illa gaudia 


1idie mor- 
tificantur. 


tuales, prafertim Martyres, iuro dixerint;qui & — & quzdam quaft wripudia Martyrum in medijs 


Rom.$, gaudentes cum Apoftolo fubiungent, Sed i» biá— tormenus. 


37. 


IN.PSALMVM XLIV. ARGVMENTVM. 


1, In finem, proijsqui commu- 
tabuntur, filijs Core ad. intelle- 
&um, Canucum pto dile&o. 


Cüm molefla propheticus firmo pxedixiffet 
em. 39 Pfalmo precedenti, iucunda. deinceps 
larmm— euaticinatur, marentes confolans,c- edo- 
cens eos vitfores eua[uros, co 1m vitforia 
per[éueraturos , auxiliumque à Deo con- 
fécuturos 5 im quantum. die£fus Filius ex 
ipfis fecundum carnem exoriretur , atque 
mutatfonem illam nouam gentibus ador- 
sgaret.Dilectum enim'Dei Filium "vocat: 
Murj aho nay fjcetiam duuinus. faias ait , Vinca 

fada eft. diledto in. cornu in loco 
vberi. Hoc cs ipfe Pater de Filio predi- 
Mb» ^ cuit : Hic cft Filius meus dilcétus, in 
quo bené ee ase Hic per fanum 


baptifma Gentibus mutationem donauit. 


De hi autem Pfalmus  vaticimatur, 
difque precipit , cut. patriorum. deo- 
rum obliu[cantur , at coerum Deum ve- 
ré laudent. 


PARAPH 


' 4 RVCTAVIT cor meum 
NA. verbum bonum: 
Ex fundo £  Pamum,nquichunc,quem 
€oriis pfal- ^ » : 
iit Dawid, ICcitaturus fum , ex profundo mentis quo- 
dammodó crudo; non ficut de ceteris rebus 
prophetias facio , fed hunc Pfalmum excel- 
lentiori modo concino. Q ua de cauffa? 





Dico ego opera mea Regi. 


uia vniuerforum Regi oblaturus fum 
hunc Plmum. Ops enim vocat hóc ipfum 
pocma Plmi. 


&. Eig TÉA O^, "agg Tur d, 
[! ^v CM n A *, 
2ous9uloulgov , Gi; ois Kept die 
CUUeW , üt agp & acya meo. 
* 


Td ^vmeg wesepixac à eoeotimxóc 2ó- 
395,9 TU «ej Tira aud , TE Dv. 
.grhgn, Aor7üy eoesasopdt] rdc düvudrras 
"usaseydy , xzj diduiawam Un C nxioun 
13) dfospxkzu0t, gy t, cog. Ow TÓUzOP- 
vai BonS eias, Vos ai De aunt, 0 oamy- 
vic doc x? adpxa [has] y ed) nli wt. 
vlu) dole oi; 29101 Gg ugTéo m- 
qu. A'jammor 29 xad T& SW vOv dor. 
£r 53 «dj 6 9€ (Bj H'aukas quoi, A'u- 
aru ijomm ud Tyazmpiyo 0 xéegm, 


y Tvzr( «v ioni , T&(o C àvvoc 0 mai e ] 


vor jor dxfquEt , OU rie Eom 0 ^x usu 
&'aznmoc i» o dUdtxman, OU rot Tl) dfj 
7E dle BaWicuer(Ge down wit 
Értaw id a promo. Vite vnus 9t ó jaa- 
pic coesSaril4 oit xa) mapt)fod v). Ai 
mureoluy VànAa.3i8t Sudlv , viv dà din- 
Suis dAnS dt o«egite» 9s. " 
H 


RASI.S. 
€. Saga sunErzATO 9 xap- 
30ix tus Ayo dafor 
Tor NJaÓubr, quor o uA 





Au AeyAy En 3 Bou vic dfooiag olor ipo C 


201a ji Gang Eoi T. Aor Y regoy acinuy 
TTOija2) TC ces nrelac" xar cioadperey di 
sEros dd t ? "la^ up. Tiro évixa ; 

Aíyu £yd (x teya Mov T 
fBaa&. 

Ere vf raros Baci? drains 
M9 vir laApur, Egger 30 ài xaA6 
iuro 19 moin 4g T8 pi. 

- 


IN PSAL 


H' yAdosa! uev xau 
y eaupuarías ocv yegiqa. 

E'redfà cbrv, cn xà asus, 4 Mfgrolac 
qUtysoua, vc» "La uiv , AA, On «aj li 
3^ desaé uso Gapulle , dcoy Zziy duua- 
my , Vmiptriize, mà dfgroia ie yder (Ou, 
4c Umperei xdAguos vyexpa Ayo 
aves) spl . Etro)? d yet TéTa T) evesti- 
puor , tg] anjtdivag eit vira uio] Aeylp moy 
ah uir, aBziray Norris 74 Cyxouiay r- 
m5. 

y. KYeniG? xa» aa ch* 
tjouc Tuy du9pdizra, 

Kao(B dnAosón ld düfas ^6 , xj 
zaAdc cog Tic uosc v]J al Desimuy* w- 
deis 58 & allÜesimeie lad éneivu d'üZan cn 
Tácuro, 

EZeyru 9n W ydosc Gy yeihení Gov* 
Ebrut 11a) doas , 6r aS AA To fp- 
7*9». O'n ddaxaDíac di cot mÜd. sorum 
Uil) , dew wai dE dues» year pios 
iqUuert Tc uaSvrtvoidy/uc.  H' 99 ap 
G3 4 ev tiag ux id'erro Azuy 7oNadl Y aree 
T) ?teí Den, 

Aud GG pj ymo c 9 36; 

eig t» aidia. | 


T) J/d 7800 id iod E38 E Cepiicór, Bul. - 


Atraj 39 &iméi O nere eic vim o8 D- 
Pryías wavkenaw 0 vic, dieu y] wd opor B 
WcP 7rWrac abes, xd) mOuro m 
7Midwa qixuizia * dprric. El di Qvor dun 
€rTaU 9a xaAC 70v marlea , ac érarSep- 
eriousr OQ» 78 ijoU , udiy Sauuaghr, Kaj 
99 àuro( Ó xe» drag de ix wxes AtA 
vol Ata (iz , mepéUopag emej Tiv mation 
M90, xg] Tuleg VM , xg) Su uoo , wg) 
Sn UU. laria Mou» iaurd. x" qom, 
Sibr iy awróy. 21 lud oixorouias i 6rn- 
S'eormict sc. 

d. YleeM (Cou rli pouqauas 
cu di vv uneóv ca, d'uwarrs. 

A'íÜesrz iac avis rera] lo) d'uvagur 78 
Xescü* (MAsraj 20 erzreiv , Un 9 ubvoy cuj 
"Dejztcw o'egióm xg) mO9urime Adr dA.. 
2d dj J'usapic (Gig; eic mpeías Edi rat 
geiDUrTac, E'x ueraqoede 3 iuo AT 
eeanrydv v] eei ervopdp ur E21 m4G us- 
€9Uc Td Lion, v) éroiquy ürrv m jauperc di 
&) wow, - 

Tonuvs L 


MYM XLÍY. — 2j 
Lingua mea calamus fcriba vc- 


lociter fcribentis. 

Vbi dixerat, ex profundo mentis P(il- 
mum hunc recitó, ait: Quoniam quoque 
linguam meam apto quoad fieri poteft, vc 
fcnfui grat:ze fübferuiat, quemadmodum ca- 
lamus velociter fcribentis fübferuit: przuio 
fcrtmoni. fm  ha&enus pioxumium fe- 
ciffer, & dixiffet in quem Pfalmum hunc 
pronuntiaturus effer, deinceps hinc laudes 
exorditur. 

7. Speciofus forma prz filijs 


hominum, 

Pulchritüdinern nimirum glotiam vocat, 
idque pulchré prz filijs hominum : nemo 
enim inter homines gloriam eius acqui- 
fiuit. 

Diffufa eft gratia in labijs tuis: 

Cum gloriam recenfuiffet , modóà opus 
edifferit: Quoniam, inquit, tanta tibi doctri- 
nz aderat fuadcla , vc vel ab extremis dum- 
taxat labijs difcipuli allicerentur.. Excellens 
enim fapientia non multis opus habebat ver- 
bis ad perfuadendum. 


PARA- 
PHRA- 
$15 PA-— 
TRVM. 


Sua dila 
Chrifli 
quania, 


Proptereà benedixit te Deus in 


eternum. 

Illud proptereà modus loquendi eft He^ 
braicus. vult enim dicere: Q uoniam tantam 
tibi Deus largitus eft benedi&ionem , vt & 
gloriofus fis prz omnibus hominibus, & 
perfuzdendi vi polleas abundantià virtutis. 
Quód fi autem Patrem hic Deum vocet, 
vtpote Filij incarnati, nihil mirum eft: nam 
& ipfe Dominus refurgens ex mortuis dicic 
difcipulis: * Fado ad Patrem meum, c Pa- 
trem veflrum, c Deum meum , c Deum 
vefirum. Patrem dicens fuum fecundüm na- 
curam, Deum eumdem fecundüm difpenfa- 
tionem incarnationis, 


4. Accingere gladio tuo fuper 


femur tuum, potentiffime. 
Humano more infinuat Chrifti poten- 
tiam: vult enim dicere , quàd non folüm 
tibi adfit fpeciofitas & perfuafibiliras fermo- 
num, fed etiam potentia expedita ad vlci. 
Ícendum eos qui perfuaderi nolunt. Dicit 
autem hoc ex metaphora ducum exercitus, 
qui fuper femora gladios accingunt, & para- 
i funt ad vIcifcendum eos quos voluerint. 
Mmmmm f. Spe- 


* Vulgata - 


Afcendo 
Ioan. 10, 
17. 


Chriffus 


pottns in 


fermone (t 


vVirlMele. 





PARA- 
FIIRA- 
$15 PA- 
TRVM. 


* Vulgata 
emis Et 


Chrifli re- 
gnum in 
vera man- 
[nctudine 
Cr iuiluia. 


1.Cot. 1 5, 
16. 


* Vulgata 
emittit po^ 
tentiffimc, 


Chrifti 
verba vil- 
ut [agita 
corda traij- 
tint 


826 
5 Specie tuà & pulchritudine 


tua 

Id efi, fpeciei tux & tis tuo 
iunge eriam vlcifcendi potentiam. / 

* Etintende, & profperé pro- 
cede, & regna, 

Intende, id cít, fortiter age , vehementius 
infta, meque dimittas: omnia enlm tibi pa- 
rata erunt ad regnandum. 

Propter veritatem & maníue- 
tudinem, & iuftitiam: 

Vult dicere, quód profperé tibi cuncta 
fuccedant ad regnandum , ex veritate erga 
manfüetudinem & iuftitiam , id eft , propter 
veram manfüetudinem & iultitiam. Q uo- 
niam hzc minimé fucaté habes, idcircó et- 
iam ftabiliter regnas. 

Et deducet re mirabiliter dexte- 


ra tua. 

Deducet te, pro fübiugabit tibi dextera 
tua, hoc eft, virtus tua tibi omnia fubijciet; 
quemadmodum B. Paulus ait, fecundüm 
virtutem fcu efficacitatem eius qui poteft 
etiam fibi omnia fubijcere. 


6. Sagittz tux acuta * poten- 
tiffime , populi fub te cadent, in 


corde inimicorum Regis. 

Interie&us. eft ifte verficulus, Populi fub 
te cadent. Sequela enim. hzc eft, Saeirte 
tue, potentiffime, in corde inimicorum Regés; 
& runc. populi fub te cadent. Nunc veró (vti 
dicebam ) verficulus ifte interiacet, & facit 
obícuriratem: vult autem dicere , quód 
dextré fermones veluti fagittas in corda 
audientium infigat. Inde etiam omnes 
populi fubjjcientur tibi. Ait autem hoc ex 
metaphora eorum qui fagittis vulnerant, 
& fubijciunt vulneratos. Dicit veró. tam 
potentes effe fagittas tuas , vt non folim 
difcipulos fubijciant , fed etiam inimi. 
cos compfchendant, cofjue fub iugum 
mittant. 

7. Sedes tua Deus in fzculum 
fzculi: 

Ft quid, inquit, opus eft mulcis? cürm fis 
altiffimus, & perpetuó regnes, neceffarió ha- 
bebisomniafübic&ta. — 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


£, T8 Gexiomri ce Q Td x&A- 
A& 

A'vrl 38 av C dUEor 7f] degicmtá cux ag 
^)uue?mri cu JS T4 nuwejfas day, 

Kai &yretoy, xo xatróoo3o), xg] 
acids, 

Tà éyremor, aj) 18, y vegmos , x, Sod. 
TEWOV, pà &dd c Trad ra dp eu éga dUlcin 
«ejt v? DanAsben. 

E'vexev ang éiauc C irenéufis, 
x04 Qveuo( unc 

BsMra eizr€ &n ondind co 
7ra/ T 4vejc T0 anAdUen , x d P4 sls 
«eamm Q d'utgucounlu dAnS las, viri-. 
elu, dris d) Soie eoim C dugiony- 
rrt, 2n av(g six FanaAdsut (x66, fg Tiro 
xj PiGaloc Qanhdtex. 

Kai ódrysol cs Tunc » 
0E (ov. 

Odin] a, apri 78 , Vae e à 
d'£id c, ume 9 od cu TX ré Ta 
eoi inm tóc à ugxdipsor TlatAoc 2A, 
xal € ripas dud si Juiiat iri) 
Varvrébay ual à rada. 

s. Tà Gn c'a iom dusa.- 
v6, Aaoi Nzroxcimu (ov re( ovra ép 
xapdár quy $ Spy S Gamhéus., 

Tlapt)xeira 0 €1y (Bu, v) Ago) arena v 
cu 77819). H' 0 dxo^sDia Civ, vol 623 
e« Q'uuari à xaodía v) iegy 8 Bam 
Dot .. eg) ovt gto) "rokaérce CoU TTG). 
vuÀ) d, xalac cloro, maptyxserraj 6 61, 
x9) miei al) dod eur, Bu2eraj d$ eizréin, 
Ün eUcbrruc Té; 2boou , dc Bion , cic vue 
xod lac T] dxulrmer Geagoriod. Eri 98 
601 X Ago) ror yfoovra) aptírtc ,— Ex ute 
mQoeg t 28 wr) MÀ IJ mresawórrn 1/8 
iAdy, C aros órzev vic mesi ro put. 
At? din src éoiv T. Béon a« Qusama, 
dew uà ubor uamrooud iuc Ugonlasem, 
d» 9 i lesr sida. xg) humi; d ydy 
elc mont). 

C. O' Spa" ca à. 3506 eis mv 
eudya. & aia 

Kaj 7j dei yd ood yy, Quobr; P eoe 
vVoray tr, xg) Baadboy dimexalc, dyay- 
xglex, À qy/Ta Vets No TVROCy iga, 


IN PSALMVM XLIV. 


* Kad 8 pae Q» ric mr 
pa530 ric anAeaccE. —C 


páGJor xaA& ? BanAetas. BaaAcla dv 


£s, Quar , 0 dDDvreoim rad (a ooi roy eeu 
mu. 

3, H' yam, Cas dyueuozublu, X9] 
$piouca.g voc ía* 

H'gudysLcs ví 5àw dU Um, 9n 12a ui- 
ev, oi ri mneg, C ato aei T€. dafs. 

Aud GU(6 Evetcéy c& 0 S606 o 
$60; c £Aauoy d'y a9 ise Tr- 
eg. CR uerus c. 

Tà fd Tür sra2uy apio, dc v eo Gs 

aJoríegic. OUd V 59 4/2 780 ky eA, red à 

Wydamo J'onguocublu, y iuionoty diquiar 
ed saxeuridi Qe vd 7 vdlugm m. d- 
già, rwToIc agio mí, irm d/ugos, To d 
cg r6 pim yus ou, xT Témw 26A mv 
vesaov* On oi p do3oiol IL uehe Maio 
Vyeiorm, li evepprreias, n epouonc, à Ba- 
exwiag*. hyvoc dà mrydÜ urn doi Vei, 
fla2w di Ge QUSu qf oixovopóag urnhe- 
v4/], hora € viv uv iÀusaro vas QA Sr 
aA, o); Co TU. draripo , O Seir ew 
6 Six eic vs aidlya T aldy Qo. vu ma - 
m, Ün Éygusós ct 6 9c, 6 fc ou; AO 
&y (oic dymrlpt clu) Quom eim , crai 9n 
«là olyorouías eica'À .. Meri ysc dA aun 
a.A£i xueAuTICor TEC eroe 0A st, X) TEC EERG 
Bou utrkoor cn fc aur. ydesr Ov. 

Ü. Xqviera, xo) saxth xg) xa- 
cit Dro vay ipu Tay d'a, 

Aud) ruina Tp] dogm , y Savaro 
ÜmruyrTVTO| y xd) xaAd( tran 9rd vd 
iin cis. E'Aujéimo 99. ljdénov T0 C42, 
a9) «Ji i ca ua iSwupei ra vut deg ugma. 

0 AÀT0 ? [Baipeav Paurrisan" oE 

L7 &Jdbeawa» cs 

Bape«t 786 oixut AA, Dsparaiyac di clo 
2gumeg nim vl oixom dud sume d rdc 
OnxAna ias Or autirreraj, OM 8v eiréir, jn 
A Toy Sdlyavoy 78 XeAgü, dyagnow") üu of 
vao) Agutveg] V, CANC ola vus oes") 
ej GnxAnaíag, 

í. Ovyarips Bahia à ri 
7L m6. 

Gvjarien; Baar lurmlt ras BaniN- 

Tonwvs I. 


$27 
* Et virga dire&ionis virga nARA- 
regni ui. $15 PA« 
Virgam appellat regnum. Regnum igitur, defe 


inquit, tuum rediiffimum omnia tibi fubdita ipis Et 
facit. 
8. Dilexifti iuftitiam, & odifti 
iniquitatem: 
Explicauit quid fit re&itudo, nempe odium 
erga mala, & affc&us erga bona. 
Proptereà vnxit te Deus Deus 
tuus oleo * exultationis pra con-, : Bata 


fortibus tuis. 

Vocula propterea iterüm redundat, vti & 
fuperiüs. Non enim proptereà vn&us fuit,quia 
dilexit iuflitiam ;& odit iniquitatem; fed cüm 
ynáus effet. Spiritu fando, iftiufmodi vicz 
inftitutis vfus eft. Porró illud pra conforri- 


bus tuis fecundàüm hunc modum ait: Quo- 


niam alij quidem vn&i, vngebantur oleo fiue 

: i 5a Chrift 
propheriz fiue facerdorij,(iue regni; ipfe verà j4, 1,siria 
Spiritu fan&o vn&us fuit. Rurfus ttiam hic 4» 
meminit difpenfationis. At quomodo cum - 
dem potuit modà quidem Deum appellare, 
vt in illo fuperius, Sedes £ua Des ip feculum 
f«culi; modó veró iterüm, Quoniam vnxit 
te Deus , Deus tuus? Scilicec cüm in. loco 
priori naturam dixiffet, hic difpen(ationem 
introducit. Confortes porrà cius magis pro- 
prié vocat. Apoftolos, & exteros qui gratia 
ipfius participes effe&i funt. 

9. Myrtha, & gutta, & cafia à 
veftimentis tuis, 

Per hzc aremata mortem infinuat, pul- 
chreQue fubiunxit, à veffimentis tuis. Cor. ou 
pus enim lmivibaput veftimentum , & circa pos " 
corpus vifa funt ifta aromata. 


A domibus eburneis: ex quibus 
delectauerunt te 


Grzcé Bape«c vocat domos , eburmeas vero 
propter fplendorem ; per illas autem infinuat c 
Ecclefias. Vult itaque dicere, poft Chrifli few rem- 
mortem fplendida & perpulchra ipü tem- pecus 
pla exítruenda effe, quales Ecclefiz modó 


videntur. 
10. Filie regum in honore 
tuo. ] 

Filias regum appellat ipfas reginas ; 


Mmmmm 1 ait 


.$28: 
»ARA- gititaque Reginas etiam conuenturas in ho- 
PHRA- 
nore tuo. 


31s PA- * - * * LI c 
TRVMs Aftitit Regina à dextris tuis in 
veftitu deaurato : circumdata va- 


rietate. 

In imaginibus folent facere reges confi- 
dentes, & iuxta illos collocant quafdam mu- 
lieres; ijfjue adícribunt fiue regnum , tiue 
iuftiiam , fiue quid Gmile. ex metaphora 
igitur imaginum vult dicere , quód ipfe fc- 

deo deat in throno celüffimo , affiftat verà ipfi 

tema i 

Jor Chri- Ecclefia, regina locum tenens. Illud autem, 

do fite iy veflitu deaurato. circumdata varietate, 
fignificat varia Ecclefie dona. Nam eorum 
qui in Ecclefia funt, alij quidem habuerunt 

4.Cer.1i, fermones fipientiz , alij fermones fcien- 
tiz , alij operationes virtutum , alij prophe- 
tias, alij difcretionem fpirituum, alij veró 
genera linguarum.  Varietatem itaque gra- 
tiarum varietati vcítimentorum reginz affi - 
Anilauit. 


na aurem tuam: 

Ipfemet Dauid Ecclefiam adhortatur. & 
Ijuznam hzc exhortatio? 

Et obliuifcere populum tuum, 


& domum patris tui. 

Eccle(ia ex Gentilibus & Iudzxis conflata 
fuit. Pulchré igitur dicitjos/ipifcere populum 
tunm, d- domum patris tni , fcilicet idolola- 
triam,& legalem obferuationem ; nouum ve- 
10 cultum,nempe in gratia,cupit exhiberi, 

12. Etconcupiícct Rex decorem 


tuum: 

Sic enim , inquit, decorem tuum Rex 
magis adamabit , cüm te fibi coniunxc- 
£it. 

Quoniam ipfe eft Dominus tuus. 
Conídera, inquit, & hoc, quód cüm na- 
turà Dominus tuus effet, propter benigni- 
tatem fuam te fibi coniunxerit. 
uult: — Etadorabunt cum * filix Tyri 


. in muneribus. 

Tyriz mulieres tunc. erant. in opinione 
diuitiarum. Vult igitur dicere,quód cüm Do- 
minus tuus effet, «c fibi coniunxeric,& diuites 
omnces,Gue magnificentià quadam przcelleu- 
tcs, tibi fubijciat, vt etiam tibi munera offc- 


Ecclefia 
diunes t 
tobties [ule 
idi. 


11. Audi filia,& vide, & incli- 


EXPOSITIO PATRVM GRAÉCORVM 


d'az nugAei - MA Sv, ri ng) facidd e, cum- 
Ads?) € 7) mii ev. 

. llagícu » Qacizuosat ox de£idg 
cu, 6 iue mn jud deevsa* aeu 
Ree mun rero? pn. 

E'7) T4. eixóvat cld.Suos sy Daavei 
xa9uÁyuc , xg) maeicdom uoi nra - 
vaixaz, «gj VaryediQuom, h acier 8 di 
xauoguu lu , f m moii, EX. utm Coed uy 
vy Coiyur [iéoava, eimeis , 0r àwTbc xa- 
S48 ec 9i Seda (d icu, muprciu] di üw- 
TU. Y Cun2noia aad Bo Crkysoa mévor, 
T5 9$ , & iuamo ud Jfgaeseo aei n. 
(Mn maxi , TàÀ moxíAg. ACA aael- 
cjua d OnxDanzias, Ta 39 Cr 78 xxn 
€ la od 617,» Aout ootlas 32001 d$ Aa 
yroctax , 49a Ji &pyh uai duod usus, 
d?^oi dt evecturetac, fruesi. d dfavguow 
aris uires , do3oi d fum Aosdlv, Tl) 
qmnaMas et 7pJ. aeuo ud vay vj moi T 
grins mupeixgze 7 Bn. 

e A'cdor SvyaTSp , wg) id, 
igi XAiyoy 8 c c 

Avv; 6 AxC)d suse 7j ÓinQucig, 
6j Tí» Bahn, 

Kai chau $2ad cau] 
oix E zareés ov. 

H' Gxoazia eI, Ea ng) fululeo 
vunicn, xaAdcór ^A FanAMaDa r$ Agà au, 
xZ| TÀ 0itu TE TU TEC G7 61d uo) peat 
qol, à) P ym vá ur e ar mpiatan , vias d$ 
nom diad eiZaj moPut élan, vl ip xem. 

i£. Kod eSuudcd o (Qaa- 
A&uc E xa Was cu 

OZ'ra 50 al , Quov , V2 aor Veaicin 
T aic dU ptm eias, 0 adc, à uva las 
caua. 

uU » F,- 9 , , 

On ase $8 xUz10c mu. 

Aran, , Ore), Q 180, Un dtarónke 
€u uy vil Quod, Jfg QAasSregr iar cuiu 

Kal axegoxtuticany aa Su- 
ya Típs Togsu Gs Que oic. 

T'oréoo- uw Écor a] Tu guai róm yunaiysc 
dic nuc lay, Bury dv eizreiv , 6n deam ome 

G8 d», cun l4 cser sul , X Tic arias md 
cuc, li voi i moi utat o ape eia dfamipa- 
€2 Ng T0 90i, d$ coi 5 ddea cess 
Koi 


IN PSALMVM XLIV. - 829 
atouitem: «] 30 "$ vapttís ms] dÀAOr Üri 


xj eic ald wi utluo dfgGniyum, x3] eu qisvogr 
furo mud ta: 

ry . To avescamo (ev 2a- 
d Q5 ano E 2l. 

A'roriem mac zAucias eim? , erai (a 
mc 7a is irigarye xdx€l eiu Ün «»es- 
exuuícuw iut, Gau AA, E &n Ail. 
ydUzuzin coi. d'egesot, & imp eim, uias €) 9 
malu) T8 vou Qiu Q 9 vouqre, 2/9 3 38 ue 
poe taies nas, 

id. Tagan doza 7 TO 
E BanMos £rwSex. 

KaAad vL àurlà movi dp vw pntlo w2- 
Adi, qori Ji Svjarieg" a 59 dein , ün s 
X2! vóuegy Spy muudisif a) 9 vo ptu ref vo 
(ig , d^ x2 vüugr dod oxias € yxesr. 
Tlort 4A vUpglo. à tl) naci 4/3 Y cuwa- 
(tias, mori d$ Svyavtea dx To afin ua, 
xgj là dva-Surnow. MÀ Sr dni » wur am 


koi Svya mp 18. Bjaniséec mou 11 là. 


d Ear , gy viv E rot On Gc i duod 39o- 
parhuzm, Au 39 vy alQur) TX x? u- 
sli aisír mera), 2/2 8 Eng] 

— Ew xegosurri; seUrá; WAGE- 


foa uon TEE UU 


Qrsp dy quom , $en ideis £i 9ugarej 
Bxovtuc aüiktiu ua TX 2evcomacu T 
iuseriam , way alu) moruiPdas dncitlo, Tv) 
vu» id éiy Voi rrr me 086 ritu 5r (Pu xt 

dota qAeonzíuaci T AE getirumo. 

ii. Aree 6r) a [Dai 


aroglévoi ozríau ars" 

O' ría a à fic ciis voi Due, Quar dou 
Sio eon Q 7rajlou, Ezredià 30 pne 
peso Gode Tic GnxAnTIas Y artpSwría , cn- 
puaiv] die Va] v dooacía wa] mapÜlru, eic 
- Ai abusos cu? dre Dio") (ou. 

A/rüc Ti, vujTue Quo]. "Wa cioW* ona] 
mupdiror aj xr'ct, dua) eoi dyoNÜcwow, 


"go 7C rior (O9 mec 1lo alu) caao- 


£u mulus. 

"uj. A met Sio") &y &bes- 
guum x9 dy pa $ 

Kal uy o x dsci^ww, Qno], vd map- 
Suas Vinmó usn, Auruyaw eiim , doW 
c axEcu] ü Qvwquay RAUS T) ct- 


rant: fiquidem honores fponfi clarüm eft ec- vana 

íam ad fponfim pertranfire, Er hoc dpfam ^ oce 

S PA-« 

magis declarans fubdit: crude) 
1; Vultum taum deprecabun- 


tur omnesdiuites plebis. ^. : 

Cuni füperids opulentas nominauerit,hít 
opulentos fubiunxit: & cüm 'ibi dixiffet, 
quód ipfum adorarent , hic ait, quoniam te 
deptecabuntur;oftendens,vti dicebám vni 
effc honorem fpon(i & fpont , pom eli- 
gentis humanitatetn. 

14. Omnis gloria filiz Regis 
ab intus. 

Pulchré eamdem aliquando quidem ez- 
fam vocat;aliquando vetó filiam, vc oftendat, ii o 
haud lege connubij fponfo (ponfam. coniur Ine 
&am effe,fed lege beneplaciti ac gratia. Qr. 
doque quidem appellat ipfam fpon(am , pro- 
pter coniun&ionem; quandoque veró filiam, 
propter baptifinum & regeheratiorem. Aic 
itaque,fponfam hanc,feu filiam regis,otnnem 
habere gloriam & diuitias in opibus fpiri- 
talibus. Per fenfibilia enim fpiritalia infi- 
nuantur. Quapropter fübiungit: , 

In fimbrijs aureis circumamicta : 


varietatibus, 

Quod igitur dicit, videre licec in £. 
lia regis fimbrias veftimentorum auro in- 
tertextas, illamque varietatem ; hoc eft, 
cernere in hac fponfa quoad fpiritales opes 
atque gratias. 

15. Adducentur Regi virgines 

oft eam: 

Poft ipfam , inquit, fponfam fequen- !» Fels 
turetiam virgines Cüm enim praftantiffimá qoia. 
pars Ecclefiz fit virginitas, fignificat, quo- 
modo habitura fit Ecclefia etiam vga 


mre 
Chnfi fi 


. nesin fe, 


Proximz eius afferentur tibi. 
Eius , fcilicet fpon(z, ac fi dicat : Vir- 

gines quz' circa te funt, ipf te equen- 

tur, per caftitatem ad, cuam gloriam eue- 

hendz. . 
16. Afferentur in letitia & cx- 


ultatione: 

Et non quafi ex neceffirate,inquit,virpinita- 
tem feruantcs difficulter fe cótinebunt,fed cá- 
quam fpontanezcx animi fui fentétia caftíta- 

Mmmm:m 5 iem 


830 — EXPOSITIO PATRYM GRECQORVM 


, PARA- rem eligétes;iuxca hanc viuédi formá & ratio- 
iere né cum iucüditate & exultatione te fequétur, 
z2& — Adducenturin templum Regis. 
Scquentur verà , inquit, etiam hz, ad- 
cà vt etiam ipíz fnt templum Regis. A 
virginibus enim feminis clarum quód & 
viros virgines fubinfinuet, Nam non fole 
feminz virginitatem. colentes futurz. func 
templum : Regis , viri veró nequaquam : 
quoniam communis eft lex viris. & fe- 
minis, Quemadmodum enim cüm Da- 
Fl 1/1. md ait, fearus vir qui mon abjt in confi- 
lio: impiorum , haudquaquam | excludit. fe- 
minam à beatitate, fi etiam ipía non abi- 
uerit in confilio impiorum: eltQue ibi bea- 
titudo communis viro & feminz; fic et- 
iam híc, non quia feminas introducit, ideó 
viros excludit, fi eamdem elegerint. virgi- 
nitatem, 
17. Pro patribus tuis nati funt 
tibi filij: 
I5 Bahía Cüm Patres Ecclefiz fuerint Iudzi ; qui 
2m salue. VerO baptizati funt fan&o baptifmate , & ac- 
fe Deam Dem ceperunt gratiam. Apoftolatus , inuenti finc 
amr & ipi Ecclefiz filij, pulchré dixit, Pre patribu 
"9. tuj nati funt tibi filg. " 

Conftitues cos principes fuper 
omnem tcrram. 

Quos, inquit, & facerdotes & principes 
fuper omnem terram conflitues. Przdicit au- 
tem quomodo vbique przdicatio fufcipien- 
dà fit,& quomodo A pofol fpiritaliter in vfii- 
uerfuch orbem principatum effent obtenturi. 

18. Memor ero nominis tui in 


omni generatione & generationc. 
Mciautem,inquit Dauid, femper erit me- 
motia per te Dominum . Cüm enim Deus 
meus ac Dominus exiflas, non dedignabe- 
ris ctiam Dauidis filius appellari. Illud enim 
memor ero dixit pro memoria mci erit. 
Proptereà populi confitebuntur 
tibi in zternum, & in fxculum 


fzculi. 

Ec ob hànc, inquit, cauffam, & ob ma- 
gnam hanc tuam condeícenfionem , non 
ceffabunt populi, & tribus, & linguz 
benedicere tibi, quoufque fzcula proten- 
duntur, 


urn, Tv scie x9) ceo ts! teg. 
eun xij dysPSudos Hora Gui, 
A'y3oy.) eic vao» Qaa éus. 
A'xos Shawn À$ , Qwn , xg) dural, d- 
$1 xgj àurdl, uit var Daciae . Ao 
93 TIU srapS iram yusamdi , door dn wj 
uc muplirec didegs óranirmra). «3v 22 
yuodixa; exdp9wdUugu, prov valo iptA- 
Ao jirOa, Bacptec , alópe Ji dximr 
xoi, 50 à vo Os 03r aider xg) "yewai- 
xdv. KY'arip 50 Uv 0 AaCid ^£r Ma- 
xeu drip Uc dx. &mopdU9n &» Qu^ di- 


*Gdr , 4 ood rli "yasaxa. 78 49x9-- 


cus, el gj dum pà mopsleiyés QuNs d. 
e6d. 9 íew cn& à ugugesa lc xotóG 
ad ejc x9) yuudlx(Gu* dr xg) Grraó2u, 
Sx ized à Tue "yupaixgc eiganA , dAWa wa) 
Tic alf egt, ei alu) Gurl) doro zrap9n- 
Vinh, 

(C. Ari Ty a rípuy 1 £ys- 
yiigucay uoi coit 

E'zreid h wréptc iic Gaudia not 1u- 
duty" Bash dió ds (ailicua, 0j 
AaGÓrre, và vi; SasoAii yeast, Tupkan- 
cuts oi iuro) & Gratia ias toi , Kg cela 
On ail Jd mrkeor cuiu mad ovi iol. 


Ka(gst(ec a)cR* apyo (uc 


cii má Tl ylu. 

ox mra , Qu , xj itplas Q dpyorras 
£3 7rdous 1l uS yyrachedc. Vespirsti 
dV d d'eofietra, rar yd TO XrpU yia , xg) 
(c dpEun 7rrécb uormxal q oi SerógoAot 78 oi- 
xouLdp nc drdamc. 

it. Mmiriicopuou & ovouacec d 
&y mds "fa x, pret. 

E^ d, Quow ó AaCi2, éco qux dfamarsoc 
pmporáoóudp G» df o3 v8 xugfs, Ck 29 
(zr dpt iios y d anóm, ex d'atiodosc xj 
$joc AaCld xouSiva,  Tà 20 rw ioo ua, 
dyri TE umuoré) S nooua| 2A. 

Aud 0G 22oi Eoo yt ov- 
T0) C0, Hc 99) Gaya, C eic TY auda 
S aur. 

Ka) 4fd vau alu» , Qno) rl) aieiao, Quitfg 
quual.o cu slo mM) evytroGagw , 
mutícog") oi Ago), X) aj QuAa) x aj )^dosay 
dyagieégaf eu, V9 (cov oi aid ng curl. 
?orraj, 


CQ M- 


—A ia 


IN PSALMVM XLIV. 83I 


COMMENTARIVS 


vw ahud à zyu- 





Kop. dO, Td simcheid , 9i moi xej- 
voi; sf. d» Kopt- 0 d EGegi(Qe , dvr) và 
we Ívoic yip iy duvictut doug eit vor d. 
gammiy * d^ (Ov, Eme furor daa meo 
QiMaz d^ (B, Toit Tyazmdyoc *. oi 16- 
douixorm d'i-, Ei; 76A 9 , Sap T dXoie- 
Snoop Toi; qois Kopk. eic auviaw, udi 
va 35 doamnS. Xnusin di, dic vut dA- 
Aoi Sydoud luc , 6 Ap Ahu/Aac Q .À Oodo- 
ahy , xaira , 6 dà ZuuMey Geo, dr9n xi- 
xw" aj 9n d3 xd) xefra, neoc BAgcol* fap 
Jig) xeiva 18 curüigos ? saesucía, 

ZaQk dfi sur , € tie Toy Xeier o 
Nai dvaqéperas, di Q es viv d'a nrróv 
€noi, € va 2. dorem dpa. do9ui- 
exw 9 Wu ue d Meo elpydau(o Qareic e 
ix a Ouic xanegis à XeAeóc. A 9Woltcy di Qe 
ei oli) ad 59 Évnor ier oM), Món 8 
xpeivruy dXXouozeoc V Sela quex, 8.53 154 
«»ejc 8 yelovras 18 Tor , T8 pl aod 
dnrióvvr O) Seu , ud E yuan d m fani 
xpárrw cep B us eriraj, Maris dà cr 
veo $ Q dodici. Node sr 66 2 Xe1- 
br 6 laAu»c drazipirai, wav EGegioi fia. 
Cora, eit Tir XoAopAd (a e pit eroe: 
vl 3 uy, mie rd cóus(2 n, O Se9- 
voc cu 0 9voc, C mu EZ. 

C. ExurErzATO H KAPAIA MOr.] 
A9, Exai9n 8 gapdia ju A0 dja- 
9d. 4 243A, EIrw 9 xgpó (2 pi dw Vra- 
d Media Q ovo uod (uar ipei, ul 
brbuen d py Ero rapienowr, pulo vla 
evesqnreias qgAdv, H'gs/^«( 52 ola Q ia- 
v&iC, xà) Ex 6 chua D 6 T€ eria dexé- 
te Qv, doX f nagd'in, Ti D sd ipso inópon; 
26y/S dyafióc. Yya 9 r0 utyaA o ptr 9 
£x Sv o baeiien T Morelos de- 
p obo Qvow, Xm year, dA nli xap- 
day. (1t2 79 08 propric iX T6 9v 4- 
seva, xd) rliz TéT& ec vudc Und wie, 
8x War" dxgyy 1d d yciSies mic Adoou ,d2X 
Wes 7À (hdSou cit wzplixs cetorfüphr. 
E'gja JY wa26 vlà «xestureiar pgor 98 
. epeppimo, Go *vesprrelas ípzyes. Ey» 


v xc Píalmum infcribir Symma- 
chus hoc modo, Epiricion pro flo- 


COoM- 
MLiNTA- 
RIvVSPA- 
TRAVM. 


De caria 
[alm bw- 


ribus filiorum Core , ahus , Vicfo- iu mai- 


rie effellori , pro liljs filiorum Core; Hc- 
brzus vero, Pro liljs galfofannim , intelli- 
gentia canticum in dile&fum ; alius, Scient& 
Canticum pro amicitia; alius, Dilectis Sepcua- 
pinta veró, 7s finem, pro hi qui commuta- 
buntur , filijs Core ad intelletium, Canticum 
pre dileito. Aduerte autem, quomodo «es 
qui commutabuntur , Aquila quidem & 
Thcodotion, /i//a; Symmachus veró , ffores 
appellarit. Flores autern & lilia veris germi- 
na funt ; ver autem & lilia ; prazfentia Sal- 
uatoris. 

Ex his manifeftum eft, Pfalmum hunc ad 
Chriflum referri. Quocircà etiam pro diledfo 
dicit,& pro 5s qui commutabuntur. Commu- 
tationem enim nobis magnam actulit Chri- 
ftus,ctüim extremis tem poribus appzruit.Com- 
mutativnem porró vocat in melius mutatio- 
nem.Sola verà natura diuina commutatione 
potior exiftit: nihil enim habet,propter quod 
opus fit mutatione , cüm & mali expets fir, 
neque quidquam fe habeat. melius in quod 
commutati poffit ; nos autem in conuerfione 
& conimutatione verfamur. Perfpicuum igi- 
tur eft, Pfalmum hunc ad Chriftum referri, 
quamuis Hebrzi contendant. in Salomonem 
di&á effe: omnino enim ora illorum obftruit 
illud , $edes ua Deus, & qux fequuntur. 

2. ER VCTAVIT COR MEYM.] Alius, 
Motum efi cor meum verbo bono. Non ait, 
Dixit cor meum : fed quia czleflia fpirita- 
liaQue dicturus erat , nomine erudtationis id 
expreffit , eructationem appellans prophe- 
tiam. Eru&abat enim qualia & comederat, 
non ftomachus qui cibos recipit, fed cor. 
Quid porró eruauit? Verbum bonum. Vt 
enim eorum quz dicenda erant magnitudi- 
nem & affc&um declararet, ait eractaffe non 
labia,(ed cor.Nam eum qui de vnigenito Dei 
Filio eiufqQue ad nos aduentu locuturus erat, 
non decebat ab extremis dumtaxat labijs, 
fed ex fundo cordis verba proferre. Opera 
autem vocat prophetiam: fiquidem. Pro- 
phetz opus eft, texere. proplietiam.: Vnde 

epus 


puyone. 


Cer eruflat 
affeium, 





COM-— 
MENTA- 
Riy5 PA- 
TRYM. 
Rex ab/o- 
lut? poni- 
twr pro 
Deo. 


1 


Lingua 
Propheta- 
fum funt 
qua [i cala- 
mua [andi 
Spirit ut, 


832 


opus hic eft canticum fcu vaticinium, Non 
dixitautem quali regi;fed abfoluté fignificans, 
quód Deo vniuerforum. Quemadmodum 
eaim cüm oninipotentem dicimus, non opus 
elt adiectione , eó quód non fit alius omni- 
potens; fic nec cüm regem pronuntiamus, có 
quód non fit alius Rex Deus; praterquam 
quód is qui hoc dicebat etiam rex erat, vnde 
manifcítum eft, quód non de homine locu- 
tus fic, adie&ione articuli dominatum decla- 
rans. Deinde oftendens,quomodo non hum:- 
nz fententiz erant quz dicebantur fed gratiz 
diuinz; ipfe autem linguam. dumtaxat com- 
modabar, fubiunxit: 

LiNGVA MEA CALAMVs.] Alius, Lingua 
mea "vt flilus feriba celeris.Ex qux fcribuntur, 
nc à calamo vel lingua principium fumpfiffe 
putes,fed à gratia qua: ipfum mouet. Quem- 
admodum enim inquit, calamus inftrumen- 
tum cít (criptorium manus fcribentis , quz il- 
lum mouet ad exprimenda illa quz fcribun- 
cur; fic eciam Prophetz. lingua erat. Spiritus 
fandi, qui eam moucbat, Calamus enim ca 
fcribit quz iubet manus eius qui eum tenet. 
Scriba igitur fpirirus erat, quippe fapiens; ve- 
lociter verà fcribens,quia mentis motio velox 
e(t. Vel velociter fcribentis dixit, vt hinc et- 
iam gratiam declararet.Qui enim à femetipfo 
loquitur , cunctatur componendo , dum ob 
ignorantiam vel infciriam meditatur ; quan- 
do verà fpiritus mentem mouet , nihil eft 
quod impedimento fit. 

Alius. Filij de fub(tantia Patris generatio- 
nem parabolicé declarat per cor & verbum. 
Non enim corporalitergenerat cor Verbum, 
quod femper fibi coéxiftit. 

Apté autem fenum appellauit Verbum, 
quippe quód femetipfim pro mundi falute 
exinaniuit. Per illud autem , Dico ege epera 


' me4,dc incarnatione fermo introducitur. De- 


Chriflus 
fieciof/ms 


mas n $ lys 


inde ampliüs hoc ipfum explicans , & often- 
dens nihil humanum effe quod dicitur, fub- 
iunxit fic encomia incipiens. 

3. SpEc1osvs Fon Ma.] Aquila legit form 
ornamenti, Symmachus, formá pulcher es. Et 
nonnulli quidem illud /peciefus de lingua 
acceperüit,quàd fit calamus fpeciofus formá; 
mihi auté videtur potiüs hoc de Chrifto di- 
cere:fpeciofus fiquidé formá,propter figna di- 
uina: in paffione auté non habuit fpecié neque 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


8v 6 Uu & eestrrela.  OUx em A 
mito Bam ,: dW aot , duo dv in 
mu 9d vf Guy, C''c 99 mar mxesimen ei. 
mórnc, 3 da «vesc? evesd hum, , d/À v) p 62) 
Ves» ravToxesiropa * V muc 3d Dacia 2- 
$»rr« , dd Tó p D) inep fana Sw 
dX d gj à Ayr BanhiDe bd wr d i- 
Doy dit. 4 f&i apparu (Aer , 78 ees 
78 àpO'eou sl) xveg1ónrra mueig dc. E"na 
Jenoüc , Ue sx alOepziw, Jfsrolar là 
TE A6)pa , ad. 9eiac xaoy1 Os, &u- 
79e dV lad. yd era plelus idaveww, erf. 
22. 

Á. TAQzzA MOT KAAAMOZ.] E'n- 
ex , H'3Adasd. Uu a eat6ior ventis 
Tuo. A'pyló uà TE xaAduu , Vr vic 
92ehimc, Yópul/t $7) v ego dpa, Pa d 
ximo, üuov yaeur G^. XYapip 9dp, Qr- 
ew , 6 xaAgp D» opoarós Ets yeptimóy «3 
xevedc T& Eder Bo xiraonc auvot eic à 
si dE 7l 3esntoulpay "avonueiacw. s. 
qu ka, 4 cesoWra Aa Ta lo Xverr(e 
ài là 8 d yis my) uere. O' 90 xdog- 
M96 Tal TA "yetd , di 9 arrioyuom. uror x- 
A44 aep. VeguuaTdU, i» ro YU ua, 
dim evgíór .. GE yegtor d , dión üteia o 
éavolas 9 xivnav, hi O£vyeg Qu cian, ba xat- 
vd/9w dei£n sl) v»dgu. O dp jo dp 
fend 0956» O», X] supnfeic » 9$- 
My doa à duglia* gr dio midoum 
xii la dfotoias , Md vo xceMor, 

A». Tl ere f mow T8 20, 1 
Cx ch, sciae TE TTvTOjG ea Corde d»- 
?oi, dfa 75 xp ías Y 78 Au, ov 22 e- 
1d cwn c 9 egpdía my abor, dé ài 
eumd por. 

A'9alis di «vesc iere Tr A6oov Gnd 
Duct», Gc tuwTCP ^GGP Tl TS X00 M9U GUT 
gas xerolgurra. Aid digg , At io T 
fpya pu , 0 eei 7 rares kaec eia doa) 
AGyDOe. mz en auro Tügo ajawaD ui opor, £ 
d'enüc aic ud ad es mvor vl] 2«opuf yon, 
brijan T] C xoviur aj tuli e. 

y. QiPA1Oz KAAAEI, ]^o^as xa^ 
Xa Nur hos ue; zéBeuny Gs, xa^ xac 
el, Ka] mic tj vi dei Qo ai vix 22r 
m eei^gGor , Un wéogu (Oy desioc xdxM-* 
doxéi di uaoor Gel Tii Xeyc 8 2ydy, di 
egi» up 99 xa» , Jd. Tic Svocnucias* 
c» Ji suf 7130], x Vcr Fidoc dd A xa Ov, 

. 49 


IN PS^"ALMYM.XLIV. 833 


48 1 T49 O9. 333 «ti d upnplas Quziv, 
dd «iT rmpsre. el àpvr dy 
Pur] T Ao) Xa mA; Dpubm: QD. 
dc Q laxoG avra Aorror Jis? i24") frSvu 
jflvóudp B» , E'x B2acc gt us aiicwe, d 

cJ y2216v .d' mw desimpN, d?w c 


exi Qe , 9h wo D 0h don emoir, Dele 


99 às arSex mus Tudtlu Gntícnme, Xuónd 
d rd'c vóv dbi nfic olumouías xni A535 
xjdjRorim TE Wc T 

EzEXrOM M XAPIZ EX xriArzi.] 
XeiAn dt 0 9e ix £1; dal ril; Gecsoníze 
Ecl vo iA Ojo. E^rasoc di, Aven aloe, 
quQiew »)» Hwy, qirkcy , A'viyu Om » Edo 
geu , driGAvew , Uri. eimi 32, d. 
exi Qv xd 94, oyedod va al d2j- 
m2, yg) tnoiy , EEeyu 9n yaoue. Xdoy di 
al iS suy E20 rli gdtka 264. riu 
» SEryo 9n ti; 2 vay Cnelvoy y cc 5p fud 
& spec . H'utic 33 dx T8 zÀves uat C ^ 
6d Dbewerr wild Priaraeu t, TAvai: 
Qa» Oy» 59-5: xoc Mon ; E30 SASvr ra 
Cold byen. Music uM pr ydz , Y 
dr, & aaro m8 xdox nexu: 
34, Áo» eg] 5 dfsomapAgn der! 58 o7 
vod kann oyr pn xnDorien . O'tdt mu 
dibAu eveyc iuri» Yar eura] £x MfaDcwur- ; 
TÍídE 9v; Aid sEm UA oi. Emcidi 
woruyan; eap dud ci Bua 4t. 
Tut, UC &Axep deer üpriy d ouvrar. 39 Jl 
eiievs dU uoa, undo mtem by Epod 
«Wei 29 4 cupxic 6 26) Ov , wa) ric olzs- 
voulas * à dUrnze , tyr) v8 dUAcyn Bop 
romae. erad 

d'. ITkrizüzAi THN. POMOAIAN, 
TlegG» tp3or 38 doa i£ Wer Gi yei)en 
xens. malt 9 ydomtaearm, v d. 
Qva duaptias , To doy 70a, CY. 
es! S« us ei, quai d ^W dyz 2a Cs v 0s 
T6 màyozAias 4/3. rst Iniras. N09 (ON, aoi 
Suo sli) uz yetess- doA Qe, tq ua aaa a 
Vai TB uiteso. A' vr) da ly T osi 
€vo* ép Qu, rd cod oeómrrieu, wgà di dis 
qxpreiaio quU, Tie Y uen oA mu. psu ; 
«bi 3 dudacuzoa Map Oo (9- 
C 3 us d, "ECyv En 9 yd uc , IRA ) 
eal Qris Ay. Baia rmyezt| xaSu 
Souojdpon . 3a] x42. Oy i üzM zi araudz 
que- n i orlo At: Tà Bion 53 cd, 
Quai, Timid ya. Efre zov uo v eig yA ud 

: Touvs I. 


"y 


decorein »propter paffionem.Non enim de de. 
formitate loquitur,fed de defpectu.Ad ipium 
igitur ex magno ardore orationemi conuertit. 
Quemadmodum etíam Iacob deinceps ceftro 
diuino percitus ipfi lóquitur, Ex germize fli 
mi afcendiffi Non dixit autem per éómpara. 
tioncm fpeciotior,fed fpeciofus , fiue decorus 


'"COM- 


MENTA- 
RIVSPA- 
TRVM. 


Gcn. 45,9. 


glorà,inguit;nemo enim inter homineshanc. 


adeptus eft. Contidera autem quomodo pri.- 
müm de humanz naturz füfceptione loqua- 
tur, vt patet ex ijs quz fequuntur. 
Dirrvsa EsT GRATI A IN LaBi1s.] Labia 
autem Deus non habet, fed naturz affumptz 
membrum funr. Alius: autem clariüs dixit, 
Effu fa €98 ratis, id eft, quz erzt intus, fcatu- 
rijc, emanauit. Cüm enm dixiffec , Speciofie 
formá,hune eius fpeciofitaté defcribit, & ait: 
Diffufa eff óratia . Gratism aucem hic dicit 
eam que ad'carheny venit. Omnis enim gra- 
tia effufi eft in templàm illud , non in men- 
fura, vd in nobis. Nó$ enim" de plenitudine 
eius accepimus ; ipfe aütem vniuer(am ad fe 
traxit. Duleloquus enim Dominus ait: Ego 
veni vt itam babéant. Moyíes quidem ct- 
iam inuenit grapam; fed fuper Filium pater- 
na omnis gratia cffufa eft. Vnde eciam illaque 
natiuitati-éíus füb(erujuit, erazid plena dicta 
fuit. Vidés;quomodo ex affc&tu vttobique ad 
ipfum ofationem dirigat; Quid porià (bi 
vult illud,Propzerea benedixit te? Nimirum 
vcrba eitis tántà gráná farffe pleria, vt omnes 
ad fe allicerent. Tu autein tüm audis vcrbuni 
benedixit n humile: Cógítaueris: ide !earne 
enim fermo cít, & de fefcepra lrámanitaté: 
veh Éénpdixir id et BehédiDum fecit". 
4 ACCINGERE GERADIO.) Primtini'opus 
dilcái e efatia in labis: Oinhia eiiigraria 
fecic diWiitrendo pécéstum , doriándo Spiri 


Chrifihu- 
mantas 
graiia ple- 
La. 


Ioan. te, 
19. 


tum fapttutm:- Speciofüs igicur, inquit; 6s; fed ciijus 7 
affume ármaturam tuam propter fupplices; free 


Aliis; Cirtumda enfe j alius, famgnam eni 
Jémw fapér: femur. Pto fecie jua alius.Kegit 
claritate 84, e propter decorem "tiunr. 
Quinam eft hzc mutitio' verborüni IC 
eni de Doctore loqueretur ( hoc enim fibi 
vult illud j D/ffufa ejf gritia ip labys tus ) 
armatum "Regem hobis^ répemé defcribit: 
& armaturz: admifcer pulchritudinem ; de: 
inde fagittarium :. $4gi/te enim; -fnqint; 
tue acus. Pofteà éomdem inducit vrguené 

Nnnnn ts 


C pum c 





834 


cow- ris delibutum. Myrrha enim inquit, d caía, 


&c. Quis ergo eft, cui & hac & illa conuc- 
niunt ? Sciendum vtique hzc nomina opera- 
tiones cius fignificare. l(tud accizgere igi- 
tur vltricem eius defignat operationem, dum 
per nota nobis arma hoc explicat. Alibi verà 
oftendens, quàm fit facile ipli fupplicium fu- 
mere, & vt armis non indigeat, ai: Exwrgat 
Deus c diffipentur inimici eiu. DDüm autem 
armorum mentionem fecir,vocauit illum po- 
tentiffimum , vt oftendac eum iftis minimé 
egere; & omnem victoriam dexterz cius at- 
tribuit , hoc eft naturz. Vnde & alius Pro- 
, pheta ait : Cuise principatus fuper humerum 
eius, Nc autem gladium fenfilem intelligas, 
(ubiunxit , fpecie tu4 ; id eft gladius, fpecies 
cius,pulchritudo;au&toritas & gloria. Nullius 
cnim illa indiget fubítantià ad ea recte agen- 
da quz propofita funt. Eum ergo adhortatur 
Propheta, pro vniuerfo orbe terrárum illum 
ad bellum educens. Cüm autem dixit. iszez- 
de, arcum nobis & fagittam fignificauit. Pro 
rezna vero alius ait premoue. Porró regnum 
hic intelligit id quod vltimis temporibus 
adueniens erexit , nempe cognitionem fami- 
liarem.. 

Alius. Figuraté, inquit, exiftimemus hzc 
dicta effe propter incarnationem verbi Dei, 
quod omni gladio acutius eft. Quoniam 
femur fymbolum .eft operationis generati- 
uz. Cüm veró Chriftus infirmitati carnis 
copulandus effet, pulchré additur perentifti- 
me. Maxima enim potentiz erat;poffe Deum 
nafci in natura hominis. 

f: PROPIER VERITATEM.] Vides 
quomodo feipfam interpretetur Scriptura, & 
oftendat victoriam hanc effe. fpirkalem? Qui 
enim meminerat armorum, nunc manfuetu- 
dinis mentionem facit,& deinceps regni eius 
infignia facinorajue pandit. Siquidem alij, 
inquit, Reges pro opibus & ciuizatibus bel- 
lumgerunt ; hic veró propter veritatem, & 
qua, (equuntur , vt ea plantet jn tetra. Cete. 
pim pro, Dedzcet te mirabiliter dextera tua; 
alius, e 4Muminabit 1e, alius, c effendet ti« 
bi; alius, terribilis dextera $us. Quod au- 
tem dicic eft ein(modi: Ipfa fibi natura fuf- 
ficir, & potentia ad videndum quz fint 
agenda, & ad finem ijs imponendum. Red 
autem. dixit. alius, zerribilis dextera tua. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


esc agitudpo Xpspr 450, Qro, gendi 
4A. Tic y Ed 6 TaU(a xd welra vy ydyuy 
Icio $y d; mura TÀ óua(z TJ) GrpyAav 
durd eia ongynxd, To El aru, dr las 
xoacxlu) Gipyeus aurd. cnuaird, Dd vy. 
yfoei uu Ny GaXan Tio Reg dy. AÀ- 
Agx8 dà ví dÜuoAor ve matelas Ayr, 
xg, T và dei, Unam. — A aime Quoi, 
Sibc eg) J/gaxopmésisaou ci iPepl durd, 
Mrnugsdboue dV oziuos , dAuuasós iauToy 
End Asc: 15 dytrd'üüg aurd du^ dy , wg) Alo 
alui vixlo 78 d*£id. aur. ino iouo, muria 
ail QUod. O' C doa58, O0 à dpyi EE T 
ua dud , Yya di gi ua oynaege voa ad. 
irl) , rias, Tf d egiémei vu, ruiem, 
à» udxaieg 9» egióm dur , To 1d e, 


m aEioua, «2j n dora. Ocd'tic 5À éiraj 


n écía ineirn, eie vo JtgropÜd su) T3 evesxei- 
gp. cata roin cestinmc ap Tic 
oix dpnc eic T0Atugr Bey clum, eimci» 
dà, xg) tremor , o vélos Wy id Auot x; rà 
Et». ai) d 8 Baciadis , treoc quo 


" ewexosh. Baceias di Ga( at Su Ab, lu 


Voy xaaopSucty Cr Lord(us xgugyit , sls 
Kg oixeiaom "Wa gw. 

Ne. Tesmuale Tyé idu vana 2s 
Moda, da vl) cápiusom 18. O6 Mryu , O6 
63 mum (e "wp mricuy uayciegs. 
Aun 0 uxeóc ov uGoAC $21 fic A urew 
Cptpyeiac , ned dà A0 cuna dcicX «n 
d&weia 4 supeix ó Xe1g , xad ej- 
exetraj ü d'usast,  Meylenc 20 dusdusuc 
qb duum9rira) Sup Ga ad Desi mou QUod "ft 
Ou. 

í, ENEKEN. AAHOEIAZ, ] O'gac vac 
farla) tum] 8 yesqh, € deiwa ma^- 
nexlu doup alu vixlu $; Oo 9 Pru 
urmpgióoauc , vus aeatmr(O piprmay, - 
€ 264 horis , ric DamiAetac dud T3 ru 
ea uai , wo) T wgropÜa uera, Ol uA à 
doi Baciit muouior, qux) , trout 2en- 
puero» wj r6 , GGDt dV irticer da Srelar, 
x9) 79/. jc, ra va(a QurdUzn E21 4 ye. 
Ari d 38 , O Dye] c avus den ds- 
bd ee inge, qi) teríot ei do Qe, 
Vd el eu. a^^), Qo6ted » Pig oov, 
O' Ji At, vorirov Ov ; du Tli lap Tii dox 
QUaxc , xg) 8 duiapuc , eie T9 ma) idi 
Gegx1óa, & TIG) avos fanoéay, Ka 
agAd (rip Ge (ir , Qooreg. si diii ow. 

^o. s Qa 


." "— "- 


4 —— 


Á- 


Wo 03 


j^ 


IN PSALMVM XLIV. 


deíuns ap mé xarpooueTR yeu 
Sdya(o, (AU 9m, «gd evuc Woryn , uem 
ad ererain , 9o; ai.S'eoraot ^ toon , x, dou 


fw 


ie. 

9. TA sEAH ZOY HKONHMENA.] 

TÀ iic dno , Tài Dm av, on) ya D'usa- 
si, 6» xopdía vjJ CPegr T8 Danisuc. 
Ilem» 50 Ti Wwomwjdpa n Sisscwra) 
qaod vic xaídiac Ty) ife , Fare Ago 
"soydque coU "rw Bra] , iaStrn (ox Di- 
Moi Ty 8s». Ore di Qiu ums 
e*, Tim 30 [uz T8 D'uuA TE. cescigCm, 
fra ua-Owc, Ün d d'éira, fdv , dD97 tard 
dixéi, 8 dy alu) deam quz) và Yaduixiv, 
J/z T8 , Agol veroxd rte 0s "riz 6))). hi gra 
aj asurylud Tl 38 Abou d'uxauur 6m ga 
A&, Beide 59 ücuTteor vla) olesgdpilur 7re- 
&JsÀSw à TE wii" unos ^3, vg) vd 
»e$ T Tw infiey T& Dame iam y rat 
dytoa, dA. ira nam danraj. Bin Xexgd x) 
oi 'SerícoAot, oi EAgqaror d. 70. Vocat, Gi 
d Deguouamo 6popit, xgj ^uffac amxpid vovro 
eic Tac T]. uaSmrobpA pan -]uydic , x2) m- 
puousDa Lov "arondh'yte 7ririfem Xeac 8, 

C. O erowoz zor o ezoz.] 
Tle/Tteor aibi d oiwcvouiag eiit, vui GU) 
aii; omi Oy Ja teyerai, xod »dj Mar- 
SuiQe. Tzm «bi ric Banelac dur 
eiprrat, dn dicU B 08m 22 dfo T 
aiovov c-oadyAci, KYaptp d 0 Seb» 
Bana aU u Socr, dne C 6 ped Qv , n9) 
q Ba aVuxsic, xg) cfc dieaemiic e«ucias" na- 
Sue )à Gxéi To xexheyo, ng) SU, 
8d eàc Eanaxia f udo" n 52. pao Or v 4U- 
Ü/mrr Qu, 7) dd utgsor purs] 9 xejcwux, 

5. HrAHDHXAZ AIKAIOSTNHN. 
Ti di érmüSa Vot 0 Tndalor, doi viv Ge» 
mu Afyoudpa ; i d B aipirisot; ei 20 O1 
"à maTeoc 70, 0 SesvOv ow , dc dpuóod 
lure To (ie. ud Ro (pA; O Sur diio 
0n ase] v& ugrorfjoic eipi)). 

A». B, ai1l 78 dz Téro , Voi rv 
quais, Eoi 7f. opa, 3i eiprudya . ni 
di Eow foguor dazu toc. Kaj ulus) ial 
0 X24s0c Sdaul Éxer n , 4d. mro uam 
doiu- €i di (muon GuTO XaÀ€3, aiyry aoa - 
dd dfa^irra4, ite) xaAdc 6v djaXud. 
ctc, drr) 78 yaoge Q dU qecounnc. E" hauor 
d» dxécuc , uh Vau vopu(. , dO. bo 
Xelow* o) 39 T9 Vau. cuueoAor lo 78 

Towvs I. 


835 
Sunt enim horrore plena quz geffit: mors 
deleta eft , paradifus apertus eft , clum pa- 
tuit, Deus homo factus eft, &c. 

6. SAGATT.E TV ACVT &.] Quod 
fequitur fic legendum: Sagitta Iu& ACuL 4, po- 
tentiffime , in corde inimicorum regis. Pri- 
müm enim fagittz fient acutz in corde ini- 
micorum ; deinde populi fub te cadent, poit. 
quam fagittis fuba&i fuerint inimici. Quan- 
do autem fagittarum meminit , tunc vocem 
potentiffimi fubiunxit, vt difcas eum haud 
egere fagitis, fed (ibi fufficere. Vel igitur in- 
nuit ludaicam captiuitatem per illud , E 
populi fub te cadent. vel per anagogen vim 
verbi vocat fagittas. Verbum enim prz- 
dicationis quibufuis fagittis velociüs terra- 
rum orbem peruafit : & eos qui priis inimici 
erant tetigit ; non vt occideret, fed vc ad fe 


CoMw- 

MENTA- 
RIVSPA- 
TRVM. 


Sagirta 
Chr 
ACUTA 1n 
corde 1ni- 
micerum. 


acraheret. Sagitt&: Chrifti funt etiam Apo- ssgirra 


Chrifli 


ftoli, qui elucebánt, quód operibus iuftitiz 5, 


effent armari, & fubtiliter difcipulorusn ani- 
mos penetrabant, eoíjue Chrifto fubij. 
cicbant. 

7. SkEpes tva Dzvs. ] Cüm priüs de 
humanz natura fufceprione locutus effec, 


nunc de diuinitate verba facit, vti & Mar- Mauk. r, 


thaus. Hoc autem de eius regno didum eft, 
quód fine careat: hoc enim per fecula 
fignificat. Quemadmodum enim thronus 
fymbolum eít regis , ita & virga regiz & 
iudiciariz poteftatis. Purum enim ibi iu- 
dicium & rc&dum, quod à nemine obfufce- 
tur: nam virga re&itudinis incorruptum 
defignat iudicium. 

8. DirzgXisTI 1vsTITIAM.] 
Quid hic dixerit Iudzus, de quo hac di- 
cantur: quid hzreticus. Si enim de Patre 
didum (it fedes tu4; quomodo conueniet 
ipfi id. quod fequitur, propterea vnxir? 
Vnde manifcftum elt hoc, de vnigenito di- 
&um effe. 

Alius pro preptereà dixit infuper, ad 
perficienda quz. dicta funt. Quid porro fibi 


vult illud , o/eo exu/tationis ?. Atqui Chri- Chrift 


ftus numquam vn&us cft oleo, fed Spiritu inse "ub 


(an&o: fi autem ipfum oleum appellet , zni- 9 
gmaticé loquitur. Rete autem dixit exs/ra- 
tiona , id eft gaudij & Ixutiz. Itaque cüm 
oleum audis, non tam oleum arbirrare 


quàm vndionem : oleum enim erat fignum 


Nnunnn 2a fpiri- 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA* 
TRVM. 


Paffio 
Chrifti 
fu: beni 
edori. 


Vejlimenta 
Chrifli 
funi fida 
Its. 


In bonorem 
Chrijls 
prenofiffi- 
ma templa 
ert. 


In Ecclefia 
Dei reges 
C princi- 
pei ei fer- 
WIuht. 


836 
fpiritus, Res autem principalis & neceffaria 
crat fpiritus. Quando autem vn&tus eft Chri- 
ftus ? cüm tamquam in fpecie columbz Spi- 
ritus fuper eum venit. Pr confartibus vero, 
id eft fuper omnes chriftos fpiritales , quales 
erant Prophete & Apoftoli. Vox enim pr« pro 
f"per pofita eft. Cüm enim multi in lege chri- 
fti fuerint dicti,hic folus verus Chriftus eft, & 
fuper omnes illos eximius. Siquidem ipfi de 
plenitudine cius acceperunt ; fuper hunc au- 
tem ipfíamet plenitudo defcendit. 

5. Mvn&Ha £r cvrrA.] Coniunxit autem 
cafiz guttam , vt fignificaret paffionem fuiffe 
bom odoris,non autem faecoris mortuorum. 
CA veflimeatii veró dixit, veflimentum vo- 
cans corpus Chríli; quod etiam Paulus 

elamentum appellat. Re&é autem dixit 4 
veitimentis , non ab ipfo, vc diuinitatem in 
Chrifto paffionis expertem declararer ; vel 
quód etiam veftimenta eius gratià redun- 
darent. 44 domibus inquit, eburnei. Grace 
Ézpis quidem omnis turris nuncupatur : defi- 
gnat autem hic Ecclefiam turritam virtute 
Chrifti. Veftimenta porró Chrifti funt hi;qui 
ipfi per fidem propinqui & fpiritu familiares 
fa&i funt. Ab ipfis igitur, & à domibus ebur- 
ncis,(cilicet Ecclefijs pulcherrimis, emanauit 
myrrha , & gutta & caia, id eft, omnigenus 
odor fuauitatis fpiritualis. 

Alius à remplis dixic, fignificans hono- 
rem, qui poft przclara eius facinora confe- 
cutus eft; nempe quód in pretiofiffimis cem- 
plis fit adorandus. Ipfius igitur Chrifti & 
Sanctorum diuina templa fignificat, quz poft 
paffionem & refurrectionem ere&a funt. per 
omnem quidem terram , fed. per excellen- 
tiam lerofolymis, vbi & paffio contigit , vbi 
filia regum Helena & Eudocia, alizQue 
plurima, templa pretiofa & magnifica zdi- 
ficarunt; quin & ebore illa adornantes, hunc 
textum opere adimpleuerunt. His peractis,ad- 
fiftet tibi Ecclefia fidelium tamquam regina, 
in fujeido fcilicet virtutum. ornatu , quz 
tibi amabilis futura eft, non folüm ex Iu- 
dziis, fed etiam ex idololatris ( quod per ff- 
lias Tyri infinuatur) coetum fidelium com- 
plens. Quód autem dixit ff/;e Regum, often- 
dit quód przdicatio non priuatos tan- 


tüm ranget, fed etiam reges &  reginas 


fubiugabic. Quin & particulares etiam 


EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 


«née Ge . To d$ ecmsudpor C dias. 
atodor 0 "TWO Mg. lo, Ka] mróvs dyeion 6 
Xeicóc ; Ort de c» eld d, atio dc nati ow 
ÉX àuy. llagg rec uero uc 99, dv] oi, 
Va, 7raíras és Xe1eue 9c ry ouam, 
ol ol evestiira| vy oi SarócoAo. 9 à os 


adici cric, CP. muNd Y 29 Cr TU 100 Xgj-.— 


ed» Atoopdyuv , Gi. i De douie Xej- 
SU , xz Xa3P ra Pac Cnetrac czalptr(O; 
énelyoi ap 58 Cx 7E shwes ua Or GogCor, 
É71 TETw d t (A C4Dweo xoi Our. 

, 0, XurrsA xai xTAKTR.] Zusé4ls 
d aif qgaia, old cuxalid , enuaívan , dq 
dDudias vo ara 9 Bo , aW v vexesov dnd lag 
Wav(o, Amo ijaniuy Ot Cow , iudmor à 
caus T8 Xeisu xgodv , 0 x2) laA (o 
xaMi xaaziacum. KaMdg dU Yard off 
iutgtiay Cima , xy ux Dor dud , ba lu) c» 
Xeig d. S»ónrm a'uéroyor d Cn T8 7rd Sot 
5 $n x Tu iud na xaeiT Ó- toaudp. A'7rb 
B apkur d, Qnow, Vparrivor .— Baosc ud 
arát mvpy Go. Anci ds vud alu) CuxPwciay 
7ervpyapiplu duodpu] Xexc9.. Yuana di 
Xexe8 oi £93U€ s nororic Jf q. 7Ísvac, xd) 
oixetaS'trris qu rvóUugm. — AUT ail] ir, 
xd Wed y apu yj fawparrivos , iot 
TV. déuaoocdirar inxAnndt , Gxd ídovag 
CJ pra , xg) eux Th xg) xacia, vuriciyTed oe 
d'ne orvsb emi dud lac. 

E"neoc, Varo vaa v eizrw Anal» ala) m 
xgrpÜo.uuom VraxoNsO Gur muli (n às 
yao uM eeesaxuueicX, moAvriupic. T8c 
aurd. dy Xeicd , xg) 7j). diary AA Ses 
vase, 8C A) Tà 7rd O)- «3j «là dsazucm 
dyeyi pulp, vara 7rd enc JXp 8C, vu 
eaigtmor C» YtesuouAiu, 8 C v0 máu, 
&rmaUSu À1 x, Svjaripic Dana EAím 2x 
Ecdtxía, dA) "à 709a] , vast olwodopmsd- 
pXpai soAvnAÓC xgq mpíec* da xg) ok, 
durd. iAQart Oe oo utottoa) , 1» Aor fpe 
2»ic Eos Cy mA pur oeste 
aj coL 8 7 me dly daxAuaía , oloy mc [a- 
cb'uoxa , ày dgegaTorm Tod dpirraic dnAc- 
vón xóa jut) , eaa uu (Do ievtdin. ooi vx. ch 
I'ud'aian dà uiros, d? qg) GE eid oua- 
val» (0 fà suc Téegu Wizaro) vo cUenuta 3] 
msdY» cuwmAoru, Aid d T] Suyaciue 
famen, d'etesuom 9n 7à xipv) ua x idu 
jj d^|eray uror, 40d i) facio kar, v; fa- 
mid as or, Elio d'à ai à) a geret pápog 


———MÀ— 


IN PSALMVM XLIV. 


dux] Svyavigs; Xeugi , 4/8 78 doin fa. 
slísuaT (e. On xj Band s; cunAd)ow?) 
&» rf muli au. — Efn usa qosixdlc xisenra) 
qu Abye , Gaptp Gy eixón. alu) Guxomcian 
VoyesiQar , Mfg Ti, [Tapicn | faci?vosa; 
ó fnp Ov eim » av xorr D» xgj d'eixrvom 
eic Boo doc diua (Bye rli) xvn oves- 
ilo dviarfio , ec dva mapicaa, uer 
 dyyihuw al) Wall , alu) épais, O' 
p 3 dx y* dn ópuónu(B», ex duzids 
xd Ora], dum di lem. 6i 53 x) Baciuz- 
od You , dX! ix én d rris dolas, Qd cn 
diEidy 9$ oxSgeunc cl mulu engan, 
KoW» Ji rr) vi sapien, Quoi icai am, 
aeria BeGalzc en, d pt(gouv imc.) )9 7rU- 
Aaj dd'u d xamopiowow àuriic, Ev ipto juod 
dfeaeuao . Un rà dfseveor pápn 1p Cd 
aeurd, uápa d' eugaxa, Aud. By TB Toi 
viru xóz pas, la) monu) NeyÀ mo)wreias 
qi Cauanoégs , V6) 29 u 7ramic Bis ioc 
d 0 1X crapSwrian, à dA oyrpéas, 6 01 
' yxedirreias dax£i. T fdipoeor 1). dpi- 
v) 9» diiQoepc xócpmcwW . TE ipai aisi 
maj, zd mondAa yagko ursa, 7i roouMa 
L2 xepudas mage gott " Í mromxi2or Ej W 
uro i, — Evrel dx cn. dogs 601 oudi- 
saj ubroy , dA 266a Q mise; Q apri. 
Y'ew uh ipd na. vó6i , doc , Ev dfad fuco 
quod. cx cu 2eig. l'evby Ji dc n euxri ait 
cup pie Kn o Man Ex96T OO» 
98 38 de» 4219s, Dow Asilola(ov qgà àu- 
muphpuro , €i, sla). guxriv ero useieerag) 
ow Ji mra yv merr , cuv pra «essuopsta;). 
àiy à Qj 72 Ge duae, c d rh) ei dd 
xgmiGacs. H' dà xacla Qiu, E21 2«ifo- 
qur y xj dad v, & £uAud d xdptd t- 
eonun, À 7E euueoÜ vo 749 divi TTt- 
aJ, d/g vla) d cu pxós i4 à EU Aor oixcra- 
pian, 

id, AKOYZON OTTATEP , KAI 1AE.] 
Ao AtÀ , A'xuco, x9) M. m ey, Qno, 
[^tm Gi, plan uoi, và d dxoi dixe. 
ird jà &» duof lu) d (us?a. AguGdven 
( murísm er ied , ix 5r ravod.) Td 
qp 33 id anum avril olor appa Gira , Td Ji 
inr? . Edwxe duapmudmur alu 
d'Qiow , dace, avro d'aromó cd- 
pua CVnry yao di dyaguow , dQlapzias, 
d itlaAuis ix dde dud iro AfÀ Aur, 


837 
animz Chrifli filie funt per fandum bapti- c o x- 
fmum. Quoniam & reginz conuenient in M*"7^- 
honore.tuo. Deinde metaphorice vfus eft : i 
hoc verbo, tamquam in imagine Ecclefiam 
defcribens , cüm ait , 4 ffitit. regina ; alius 
dixit concubina [ feu fponfa ] & oftendit ad ,,.,., &,. 
quantam celütudinem dignitatis humi re- cia 4f- 
pentem euexerit, vt illa quz defpectui & cxc- dr 
crationi fucrat, cum Angelis fuperné adílitc- ad 
rit. Filius enim, vt qui üt honore zqualis, fe- 
dec à dexgis, ipfa veró fletit: quamuis enim 
fit regina, non tamen eft eiufdem fubflantiz. 
A dextris autem affiftentia honorem fignifi- 
cat. Alius verà pro affiziz legit fabilita eif, 
id eft, firmiter & immobiliter ftetit. Nam 
porte inferi non praualebunt. aduer(us eam. Mach.i6, 
In veflitu deaurato. Quia veftimentum de- '* 
auratum partes quidem habet aureas, partes 
vero fericeas. Per hanc igitur ornatus varie- Ecclefia di- 
tarem varium intelligit. Ecclefie ftatum; pipi 
quandoquidem nonvvnam omnes vitz ratio- "^'^ 
nem tenent: fiquidem alius virginitatem, 
alius viduitatem , alius continentiam, colit. 
Diuerfus igitur veftimenti ornatus virtutum 
diuerfiratem in(inuat ; vel diuerfas gratias di- 
uerfitate colorum affimilauit,(iue varietacem 
& non vniformitatem: non enim ex fola gra- 
tia falus exiftit, fed opus eft etam fide ac vir- 
tute. Quare ne veftimenta intelligas , alius, 
In diademate auri ex Ophir. Sciendum au- 
tem,quód gutta fit id quod in myrrha (übri- 
liffixium exiftit. Cüm enim aroma illud con- 
teritur ; id quod renuiffimum eft, & fponte 
effluit, in guttam fegregatur;quod veró crat- 
fius exiftic;myrrha nuncupatur. Quorum al- Suid diy. 
terum quidem paífionem, alterum veró ad fa fia. 
inferos defcenfum (ignificat. Porró cafia 
cortex eft tenuiffimus & boni odoris , ligno- 
fo furculo circumpofitus. Hzc crucis paffio- 
nem iníinuat, propter carnis in ligno fufpen- 
fionem. 

I1. "ÁVDI FILIA;ET VIDE.) Duo dicit, 42d, 
&& vide.Hocquidem,inquit, oculis cerne; il- 
lud veró auditu percipe. Siquidem ad audi- 
tum pertinebant quz accepcuraerat( fcilicet in 
fide, non in fruitione.) Hzc quidem illi de- 
dit tamquam pignus; illa vetó promifit. De- 
ditautem remiflionem peccatorum , fan&ifi- 
cationem, ipfum corpus Dominicum;promi- 


fit verà refürredtionem,incorruptionem,qua oculus non vidit;quapropter ait, 4sdi, c* 


Nnnnn ;j vide. 


838 EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


cow- vide. Aduerteautem,quomodo nil corpora- 
MENTA* Je, fed omnia fpiritalia finc. Quomodo enim 
xciedieai "t fli ^ . d d fili 
rnvw, [ponfa filia fit eiufdem, & quomodo filia 
Quomodo fponfa. In v uidem corporeis hoc fieri 
es, Co n ebus q id m corporeis hoc fieri 
fimul fpes. non. poteft ; in Dco veró vtrumque locum 
Boa habet. Siquidem ipfe illam. & per baptifma 
genuit,& fibi defpon(auit; Q uale autem pris 
facic preceptum ?. Ez. obliuiftere. populum 
tnum. Atqui obliuio non coufert pulchtitu- 
dinem : certé fpiritalem confert obhuio rec- 
catorum. Cim enim ad Ecclefiam , qua ex 


ed Gentibus eít, verba faciat monet ipfam , vt 
ebliui[ct s » ! 

tempra-  patriorum tituum non recordetur;id eft cul- 
lium, vt : * . J ENEXE 
Dem. tusidololatticos ex animo dcleat, eijciatque 


inngamar- non folüim fugiendo, fed ctiam. eorum non 
' recordando. Er demwm patris tui. Quando 
autem dicit & populum & domum , intelhit 

omnia quz illc fiunt, .Cüm enim  fponfus 

Deus effet, fponfa veró natura humana, quz 

nihil [pon(i opulentià dignum adferre pote- 

rat, vnum ab ea poftulauit, fcilicet affectum, 


4f«hu — iubens confuetudinum & cdium paterparum 
sinu" Obliuifci;& in pofi domum introire.Et non 


Page dixit, Ne accefferis;fed quod maius eft; Ne in 
qua pa- animum admittas.Porró animz pulchritudo 
— eft pietasmodeftia,benignitas,Sic enim magis 
adamabit rex pulchritudinem tuam : fi hzc 

feceris, inquit, tunc eris pulchra & amabilis. 
Quoniam ipfe efl Dominus tuus. En fponfus 

etiam Dominus apparuit. Non dixit autem 
Pater,fed Dominus vt magis compungeretur. 

Hoc autem.crat benignitatis, vt ferua dzmo- 

num fponfa fieret. Obliuifcere igitur:non ve- 

nis enim ad alienum quempiam, fcd ad eum 

qui te fecit. Accede igitur, inquit; funt enim 
maximz cius vires, & omnes ei obedient. Ec 
omittens dicere orbem terrarum , dicit pro- 
pinquam ciuitatem ,qua impietate laborabat, 

ex parte totum fignificans, id eft omnem im- 
pietatem: folet enim à ciuitatibus vel parenti- 

bus mores defignare. vt ad Iudxos loquens, 

liz t,1o. ait: Principes Sedomorum.&: Pater fuus Amor- 
C rbeus&:Genimina viperarum.Sed & hos;in- 
"^ quir,fuperabo,& ita fübijciam,vt ipfi me ado- 
rent; & non adorent tantüm , verüm ctiam 
dona offerant. Illud autem deprecabuntur, id 

e(t colent , honorabunt viti magni & fubli- 
mes. Et pulchré dixit eu/tum tuum , id. cft 
gloriam tuam,pulchritudiném tuam. Deinde 
quoniam vultus mentionem fecerat, & pul- 


3. 
Matth 
35 


y 19*. O22 dt erd'c ido owes , do 
«ua rog. Tdco8 » num $vd. 
mp 621 vg dry , erd'c dà & Svydlmnp wat; 
Ear) Ap D oue muli dx ei, 901 di oS 
Ss duqonea 1w; avri, 20 uil) Q dn 
Pfjvrot dfg. v iiio ato Ov , oe dà Yz- 
MóruTo, Tloor dÀ- e Sg yua moie) 
eer; Kaj VanDeBe TE Ag o8; Ka] ul 
MOn wu mud c ora) muc donis 
NiSu 5 Tj duapmpdmur, E'7ti 98 eic 
ali. c ihe» CuuPnois Vip , Sand? 
&urf T manes ji uerit yrviien d mu 
eld Aoi; SVuom , da aA Aur 7C d/g- 
volat , X£) ph novo. Qv)6 , dd uud 
papse], Ka] TE Oheov 7B TuTE)6 Cwv. 
O"rav d 2gbs eizrm gj olnct , eocíTa Td 
ex «eara ^v. Emu 29 6 wj. 
ol dp Gy Sube li , à di dgugopn n 
allezmim quax , éd d fu» TE; m- 
e1uzlec mU vuupiou €iytr eigttt xciv , 


idymoe azap! ayvils uiro, Tis jralulio, ma 


ezua Vana 15/ mares os 9a Q oi- 
xias, x; €t? T8 vuuqie clues EY, Ka] ix 
eri tài utrio.9nc, dX. 0 aoi bo^, uds e 
yes owe, KdoWor 2 uic coms Ceia , cn- 
Qesetuin Faneixea, Orc 59 740r iegDO'em 
6 Baci Ue TE xac cu lay ua Toa y 
quo), ín 6ow gh x ertege OQ». O'n vss; 
£21 xvgíóc aw. I'd'€ ó rupctpioc xo) Panic 
drepdon, Qox. ez dà machp,d?0d xVes Ou, 
dr noy rii xgBiun?). Kn eutonías di vo 
qi» dauuoram dil fet nulo, En- 
Ddllu $y. à 3À «eje dorguer Vpyn, ad 
e»eàc vir ariiaurm, VlecosA2s dr, Qno, gj 
39 0203 9 leet dur vj mf kom órra- 


, 


xscopra, Kaj Ggeiq vy oixpdpluo lu) 6i. 


ua. MÀ mop , 7l aci Gela wameyopt- 


vlyo , ero noct; masc a TÀ OAQy,. Voi má- 
euy dciGeas, £io9w 90 3a TOMoy P ma- 
Bav resmu 2aenxmoltem, dc j2 dpyor- 
TW, Xodóuc» «e? ludaíou As» , x9) Ó 
urip me M iiie, 5) ineo iod- 
var, ATA. gj rester, Qno, aferieotual, wa) 
STA xegrücu , Oc xg) evescxuue àurgc, 
X9) E vrescwuucir uüvoy , a^a xg) diea 
€vejctiper. Tà d 2uarcbovunr dri TR m- 
Uicun, diZacuom o) utyaAo! wg vvDol, 
Ka] xad em, 15 cesow7róy cw , dyrl 
T8 vli düzor cu , v uaoot eoo, Eia i- 
"r£ cese moo Myvhan , s xdo0us , C iua 

Tier, 


— 


o ———X 00 L0 


IN PSALMVM KXLIV. 839 
alor, bà uh ncc]) wuyvrieer aom n. chritudinis,ac veflimentorum,ne quis rudio- cox- 





wouícm, VTE yan rum fenfile quid opinaretur, fubiunxit: edet 
id". YlAZA H AOEA THE OYPATPOI 14. OMNIS GLORIA FILI REGIS AB qvx. 
TOr PAZIAEQZ EZQOEN.] ErnüQw d3- 1NIVs.] Hinc manifeftum, non de aliquo 4»« 


puabritu- 


Aoy dic d abi mro; 9wrrá 6 29,9». H'j8 mortali fermonem effe. Mortalisenim gloria 4» ai iare | 
Sn dita , dx Yord v fidos eg] Aar-.— non ab internis & occultis fed ab externis ^ | : 


Surbrrar , dod Sarà 7]J fen üegra, Kaj 
phó v3 iuam udAgm ru Tuv ÉzeDw. 
A" dra 3 owpatngg , ógs d ouo 
xà, &dorg pio] vo aic dforolac Uus, eveje 
elu Jfévoias eiaii^3 Tà x20. Ón de 
Ti dperie mE Aeyopdpa . OUrtec 2 duop- 
SucdudpOy vi mud axeonslid , gran 
Sujpirne; Ed Toe cwugade éxóvas xo- 
TuÀ- Uv A5nos , xgí Qnow , E'» xeoosaGiz 
aquovi*. à Bs, fg. eva Qryrfeg aevody 
Squad» momíAg, ado m buon 
38 aeucis Tu) dpili) xgoout,  Kesosa- 
fu di Aigorra] ol Eoi m. dup 78 Uqa. 
c 497 (O) aJesrrdlornic cfhgric: roi df8 6 
«vec Tu! doo (), h fg o 8C xeu 
eEtxen. Qc iy oua xa2ly quina] vos 
Tuc iuris, aeree ndor , ne  duyà 
tauri era) , dperlo cedkdugDUv. Kaj d 
É2w & 9vjarg/ Baa uc deir, bum 


confpicitur. Quin & veftimenta omnium 
maximé exteriora funt. Verumtamen fiue 
corporalia fint, fiue fpiritalia, mentis oculus 
ad interiora fe conuertit, ad animum pul- 
chritudo illa ingreditur ; quoniam de virtute 
hzc dicuntur. Cüm igitur hoc modo rudem 
auditorem informaffet , ruríum confidenter 
ad corporeas imagines fermonem transfert, 
& ait, In fímbryjs aureis; alius, per aurcas ar- 
millas varie induta, nomine auri virtutem 


rurfus appellans. Fimérie autem dicuntur rimbria 
quad. 


ftamina quz in extremitate texturz redun- 
dant:fiue quód in extremitate fint,fiue quód 
in fubtegmine emineant. Quemadmodum 
igitur corpus apparet pulchrum , cüm iftiuf- 
modi veflimentis ami&um eft; fic etiam ani- 
ma exornatur, dum virtutibus induta eít. Ec 
quod videre eft in filia regis aureis. veftibus 


circumdata , hoc & in fponfa fpiritalibus opi- 


bus ornata. 


aquo ómacu, T&w C» 2j vua qu Go QU x21 u- 
adv Tsortxríuacm, Alius. Omnis gloria Chrifti fponfz , qua r«rerma 
A's. Tldou à dfe ric Xejcü róus — per adoptionem filia regis facta eft, interior ^in». 


€nc , «sic oouDpinc Aorir d/2 19; u:9woiae — eft, in homine interiore fecundüm virtutem curanda. 


Soyusesc so Kunde, tulo or dp wy 
dco e$ 9er mo xav dprlu gj yrdow qoa. 
Ahy Sweesuudyn . Ylesptm] 6 Aoooc Ko 
qu Gnd ima yopeir TR; Garten, d6- 
Enc uvgfigua, aic dor irr (Qo T2 xou T 
v/uuC. Toigro, 61 0 UO 8 Gegosa eje 
T) jara, 

&. AnENEXOHZONTAI TO BAZIAEIL.] 


& cognitionem diueríam eluceps. Hortatur 
hic fermo , vt ad interiora Ecclefia(ticz glo- 
riz myfíteria penetremus , vtpote fpon(i pul- 
chritudine intrinfecus exiftente. Talis eft qui 
nil agit, vt ab alio videatur. 

1j. ADDVCENTVR REGI. ] Alius, fegquen- 
tur .Vidifti fimbrias?vidifti amictum aureum? 
florem virginitatis? iíla eft veftis Ecclefiz. 


K^», auoNnmusw, EJ vi xegose- — Poft fpon(am, inquit, fcquentur ctiam virgi- y;,ji,, 
vu; edt; vl 2«ucls o^; Ti; mp. nes,cüm virgines fint pretiofa pars Ecclefiz, pelo 


Swía; 1) aj.9 y ; Ero 7/c Go0aIciaz T qua: node ac die registemplum frequentant; s»obilfima. 


ipdnor, O gris, Quo], asc vu patn6 duos 
. Stew qo) sapor. Virei à vipuor pip Ge 
€ic] & GxAieías aj srapliroi, aj xot wg) 
Wege 7$ Dacos mu vad eoesrsd pstiu- 
ew. 3 dyohuÜtcuow , dcw x, aursác eal 
pz? Üacokw, Oa JV cl) axeiGeun. 
Ee 23 4x dic «sc cuxMGÍag avedam, 
b» Snoty & mop 3wía, dDX Ücxepr, dud Tü- 


vel fequentur , ita vt & ipfz fiant templum 
Regis. Obferua veró di&ionis accurationem: 
nam non ftatim cüm primüm conftitura cít 
Ecclefia, floruit virginitas,fed pofteà. Propter- 
cà quoque ipfe pofteà id ponit ; nempe poft- 
quam ea oblita fuerit populi fui, & domus 
paternz. Et ideó dicit, Poft eam propinqua 
afferentur non tancim loco, fed & moribus 


o xg) üuri; uer TuU(a Tí9mc, Mi Tb PanAgÜiOa 7E a8, xa) vÀ OÉcv TE TMTE)C. 
Aid E» , Umico , Qual , dy Sriowrra aj maior , V virQ dade, dX xg) rejO, 


" & 


840. 
& dogmatibus cum ea congruentes. ( Hzreti- 
corum enim filiz non (unt virgines.) Idcircó 
adducentur in templum regis. Futura figni- 
ficat, quando cum ornata lampade occurrent 
fponfo. Templum enim regis hic: vocat re- 
giam & thalamum, feu cubilia eius. 
Quels —— Ajius Sequunturfponfam Domini virgi- 
€ nes animz, quz alieni verbi femen non fufce- 
£99. — perunt; quin etiam illz , quz fecundüm cor- 
pus-virgines exiftunc. Sequuntur autem poft, 
ne ab ordine Ecclefisftico aberrenr. Non in 
quemcumque ve:à locum adducentur , fed 
in templum regis. Sacra enim vafa, quz. vfus 
humanus non contamirauit;in SanGta fancto- 
rum adducentur. Non abibunt autem , fed 
imn adducentur, iuxta illud : Rapiemur i» nubi- 
bus , & c. 

17. PRO PATRIRBVS TVIS NATI SVNT TIBI 
FiL11. ] Alius, erus? tibi Filg. Poftquam enim 
dixerat vt obliuifcererur populi,& domus pa- 
ternz; oftendit etiam in hac parte quantam 
acceptura fit retributionem. Qua enim erat 
fterilis, mater erit filiorum innumerabilium; 
qui tam illuftres éuadent , vt orbem terrarum 

pet impleant. Mihi autem videtur dicere Apofto- 
epn Ecl. losloco Prophetarum: quorum ctiam in vlri- 
Pal 4, mis tempotibus glorim fignificans ait; Co- 
d JlHitues eos principes. Fuerunt enim magis pro- 
prié principes quàm ipfi reges , cüm & viui 
principatum tenuerint, & magis poft mor- 
rem, Alij autem hoc tamquam ad fideles di- 
&um acceperunt : hi enim poftquam fuos in 
Iudaifmo vel gentilifmo: Patres reliquerunt, 
filios habuerunt eos qui per regenerationem 
ipfis nat: funt. Quos etiam iubet principes 
Conftitui;non partis alicuius, fed totius terra. 
quod nunc per Epifcopos perficitur. Qua 
x porró propter hac fidclibus retributio eft? 
. Quód. nimiróm nomen eius ( Chrilti dico ) 
femper in memoria futürum fit, à generatio- 
ne in generationem tranfmiffum.Conftrudtio 
fic fe habetz Filyj pro patribus tuis nafcentur 
tibi. Cetéerüm pro, memor ero nominis tui; 
alius ait,rewocabo 1p memoriam nomen ruum 
In Eclefa ip Qualjbet generatione propterea. populi 
inne laudabunt te perpetuvi "Dixit magnitudinem 
Dee — principatus à latitudine ac longitidini térra, 
à rültirádine gentium quz' fubie&z fünt. 
Recetfet etiam aliam dignitatem. Quia im- 
mortalis erit memoría tua, & defcripta per 

I * 


tox- 
MENTA- 
RIVSPA- 
TRVM. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


xd) By cus Dura, (0) 59 TI]. aittm- 
xà v,8 rag S'iyoi. ) J/€ sivo dew?) elc vay 
Éan^Mac. Td uioWornt, trow rov AD! qai. 
Desc Agumdd y derariiawa T vutíu, 
Na jà Ban^iet rZ ose: P rcu. 
cadas qrofr. 

A? OM». Bmw) T8 vípntn xvela mu 
Séroi Yos » 8) i oed iezudpa mde 
Ma)» Aóyor dora , doo i dj warn 
caua 7rap9 wor. O'mriet di, aic pd actu 
x)wciaen Dias Yavzeic8r. Ovx eic 
Tór Tu yóvrt dà somos , dX ic rale fam. 
Ait disco). T4 50 head oxóUn, dae 
exc aj S eorrim zx. iub , elc ma 7 doiay 
arto icm") d'y, OUx. dayAsuoo) JY d o! 
aw; Bhcor?)- x1 v2, A pranzóuida. dy ve- 
Qipauc. ut 
- (4. ANTI TON THATEPQON xor 
ETENNHOHZAN IIO! £01.] AA- 
AQ», fcwra] ow ju. Evred) dp c- 
mw FhAaSiDa AE, xg] cixcu mapa, 
dieixsvow jc xdv tíro TU uipl , m»0; 
doro Aguctut dup Gr, Eva) 20 uvgfav vrai- 
Jur "^ cien uemThp. zd] Tw c)Qarc 
'Égorra) oi raid wc , he Mene, 2l clyou- 
ppl, — one 9 Aeyew ric XaogbAuc dr- 
71 3y[ estu] o» xo) dna cl Y! 
tyi res Dean , Qvo), Kaiaerod, aurét dp. 
Xorrác. ' Kugxdhmteg: 38 yryiraei wg) usi) 
Éacotas, € Cyr dp arn à) i2 mdr 
pdNor, A?6oi JV esc edt mex v9 ci- 
pit Um Aa Gor, cc 29. &r Tudaicua na- 
Tent tauri, 8 ép Xwicud » iot 
ijou€ vàc dfa qii difptóeun vopirras à pz 
Th. Ot wgj xs iva d'ovorrag sd, 
& Uiegu , d2^.d. zrdonc 9c "yse; B vus ; 4 
vf Soneuborum miAira), Tí à 3 Jg s- 
vr Tj medv dup. Tà dei deluinces dud 
de * XeÀco. Qrjii ) à Proto dfssoivudu; 

"Wes (üuedt eie foa: oSamuslilpo. 
n cusmtuc Sut Vy , yol drei 2f mri 
£s gib Sieresd 69i, dd di 32 , uni 
Qícous) T8 Ones cv , d^ ON, dia: 
uice , Quol , TO Dvoum cou x29" Gale 
Wyrsd» «df mU Ago) Vurtevuot ot Qus- 
wxc. Ehe € MAS Tk dpt 
Ww) m6 zd(ou wu) uíwou TL 3s, X5 
Tü 7 Sou, vh] Naoieefiuvim VOsdv ^ APA 


x9) Vio? dle, O5 ag] daa? 
ice) ) uvim eoo , ag) dvd agio dI 


uid» Ov. 


nme EM Dc — À———Àá$00 


IN PSALMV'M XLIV. $4I 
CATE- 


aidy Bj». H' dc utyd)nc YavNioneu dó- — zuum. Vcl Ecclefia,tamquam magnam glo- ^7. 
Enc 4 GaDoisía Üurov alain m! urjd- — riam confecuta, laudem defert Alciffimo, qui zy, 
Av, &url) ai ourn , MymScoua; Moo«- — ipfam honorarat , dicens, Memer ere. quod 

cu. 0 «gj d) (pour vhxest, Xeierayh xex^wm».— etiam operibus implet, càm Chriftiana nun- 

gin. Tro d$ ug) afro ol m^ iuí , Qe, cupetur. Quin & hoc ipfum omnes, inquit, 
qomcua Ano. Ele sov Xeietr, d$ w FpZaG, populi mihi fubiedti facient. In Chrifto, vn- 

€ «grlvow, Aid Em), Qno , Un vruUrx — de ceperat, etiam definit. Proptercà, inquit, 
xadpSxwauc 6n Girsctzrisneuc dpyoc, quód tot ac tanta re&é gefferis, quód cales 

[n xaxíns iAacuc , 6n dptrli ép/rGou;, — principes conftitueris, quód vitium expule- 

n 78 uveja eipydow doa Sd , gáza cu ris, quód virtutem plantaueris, quód millena 
elesadn Duvor dyolod. 4f 7rarme T$ did- — bona operatus fis, vniuerfüs orbis cibi lau- 

"Ov. dem offeret per omne ízculum. 


CATENA PATRVM. 


M IZ TEAOZ YHEP TON AA- I. N FINEM PRO IIS QVI COMMV- 
J ^oinenxowsNaN.] BAzi- TABVNTVR, ].Basirir. Videtur 


d A AEror. Dai?) L3p gai ir ,& hic quidem Pfíalmus perfectio- 
6 ja) uix vuAemxóc mc dy vicalepzi- nem quamdam humanz naturmz (imulque 
(it QUowec , x9] eic T) evesxeiqdpor AO — vtilitatem ijs fuppeditare, qui ad finem pro- 
Gi war dpirlu) (ji& eresnpngdp/oic rli )-.— pofitum confequendum fecundüm virtutem 
qeu supeySudp Oe. Kepupqdpoe dici. — viuere ftatuerunc, Te&é autem dixit pro ho- 
mw, cap T abS'es'me. H'iéicyspicudp, o) minibus. Nos enim fumus, qui prz ceteris Hem afi- 





LH ^^ 1 . . » n B » " BM. 
Uu )ugn. 7rapstey T. Aogataly diWotigesi ve) creaturis rationalibus fingulis feré diebus ac 7,;. 22 


«esit voit ét xen; peat x) Desc oJXr — horis alterationibus mutationibufQue obnoxij 
Uzoxeljduoi, Or 39 cue, yrdun, oí. fumus. Neque enim.corpore neque mente 
&uvoí ic dp taut, dd ro 1ÀP cale f ijdem & fimiles nobis exiftimus; fed corpus 
pil , dei o xurtod 52 wg] utm CoA. OUÀY , quidem noftrum femper in motu ac muta- 
39 9 ur 6d Tu dpmjluéi made» ó ei& tione verfatur. Non enim idem cft infanti re- 
dudxexgAGor Qurj] wai, xdi «Sz T» cens nato puer qui ad (cholam vadit ; & re- 
$tnGor ó drip doc cic zw, H'ucic orup — fpe&tu adolefcentis alius item vir eft. Nos 
ic; oi dPAoréiDpor v 28 drj Aor Éindt- — ergo fumus qui mutamur: non enim angeli 
aora) 2l) do9oluew , dxtogis àyTy! X, d- — fufcipiunt mutationem, fimplici & immuta- 
fu« «ic cvcdcwoc cwLoj)yre Aue dà — bili nature fübftancià eadem manente:nos au- 
doin , x? iX) cd ug ci dide), x? | tem mutamur fecundüm corpus quidem, vti 
J'duylu) xj viu aj9esm» , mic de oftenfum cll; fecundüm animam veró & in- 
*»esamiec «ves"y uem cvuutmxn3írm; teriorem hominem, vnà cum accidentarijs 
Tic favors , AQ ap Vo udp sÜSuusiDpoi, rerum cuentibus,fententias femper mutamus, 
Xj doi à ot EAS nxeit oues, dAPud. — Alijnamque fumus dum latamur,& alij tem- 
pila Jj x? vi cpydc jJ» xnmic EAÜ»uias. pore aduerfitatis. Mutamur item fecundüm 
Aionp doxéi uoi mo igumstTy] sv0vGoAee iras & concupifcentias. Quare quidam in- 
Y àvihà Sfr. di vriegz evesewy»eKas terpretum appolité mihi videtur camdem 
Cadtduxirat arl 5 oap T dowlncouáirem, | fententiam alijs verbis expreffiffe, dum pro 
hri eru "Gap Tj) xejvam. v0 GXÜugeov — 5s qui immutabuntur dixit pro lilys: lorem Fragilitu 
99 as9dy, dior dtjurs cvyxeiriiay m — videlicet cito pereuntem dignum putauit — 
amore fic aj. egerhwc Quotor, Ere — qui naturz humanz fluxz frazilitati compa- 
d eic nón or efron tyxbOura 8 Car) retur. Quoniam verà. ad futurum tempus 
( eiptra 52 "id 3l domne , i, hzc vox deuergit ( di&um eft enim pro im- 
eit Ücvedr mus ^fic dAAodawoc TuUT dya- — mutandis, vclut hac mutationealiquando pótt 
Qanopámcsun ) fhowelé dida , umm v» — nobis appariturà ) confideremus, num forté 
Tonvs I. Ooooo refur- 


CATE- 
NA PÀÁ- 
TRVM. 


842 
refurrectionis nobis rationem innuat , in qua 
mutatio nobis dabitur ; mutatio, inquam , in 


1: Cor 5, melius;ac fpiritalis. rea fe minatur , inquit, 


4t. 


in corruptioney[urget in incorruptione,quan- 
do omnis corporea creatura nobifcum im- 
mutabitur. Quoniam veró non omnibus 
cloquia Dei (cripta funt , fed habentibus au- 
res fecundüm hominem interiorem,qui fcili- 
cet fui ipforum curam gerunt, quique per 
exercitia pieratis [emper ad maiorem, perte- 
&ionem cendvnr : hzc enim eft pulchra mu- 


—— tatio. Immut:tio igicur eit hominis interioris, 


ien ricTH. 


Chriffua 
dilectus 
Fara, 


er qe 


qui de diein à.cm renouatur. Quoniam ve- 
ró nuntiaturus nobis erat ea qua: de. dilecto 
funt , qui difpenlationem incarnationis pro 
nobis fufcepit, qui hac gratià digni fumus, 
canticum hoc Propheta dicit fe filijs Core 
edidiffe, Canticum enim eft, non Pfalmus; 
quoniam nudà voce , fine affonantis mufici 
inftrumenti harmonia , cum vocis alioquin 
concinna modulatione emiffum eft, Dile&us 
quidem Patri eft tamquam vnigenitus; omni 
veró creaturz tamquam pater humanus, & 
bonus praíes. Idem autem naturá eft , & di- 
le&um , & bonum. Idcó re&dé quidam bo- 
num effe definiuerunt,quod omnia expetunt. 
Non cnim cuiufuis eft ad charitatis prouchi 
perfe&ionem , & eum agnofcere qui veré eft 
dile&us;(ed cius qui veterem hominem exuit. 
quantum enim dilcdionis in hzc. inferiora 
infumpferis , tantum neceffe eft vt adimas ci 
quod rotum cft. 

1. ERVCTAVIT COR MEYM VEREYM.] 
Basirir, Nonnulli exiftimauerunt ex perfo- 
na Patris hac dici de Veibo exiftente apud 
ipfum in principio: quod nimirum, inquiunt, 
ex bono quai corde, & ex ipfis vifceribus 
produxit, & ex bono corde bonum verbum 
prodijt. Mihi autem hzc ad Prophetz: per- 
fonam referenda effe videntur : nam quz de- 
inceps hanc fententiam fequuntur, non fimi- 
liter explanant nobis de Patre narrationem. 

CunxsosroMi. Hic Pfalmus in Chriftum 
eft inf(criptus, & ideó habet inícriptionem i» 
dileifum , & pro bis qui immutabuntur. Is 


pier enim nobis magnam fecit mutationem, re- 


tationem. 


rumqQue conuer(ionem atque traduCionem. 
Hanc mutationem fignificans quoque Pau- 


a. Em » lus, dicebat, Sj qwa ergo in Chriffo noua 


creatura. Ecidcó cxordiens non dicit; Dixi£ 


EXPOSITIO. PATRVM GRECORVM 


$ dyag dotar mupssiosyra] Wab» Aor, Cp d 
doloe tius dokotray d ANoioi di Ean 
72 D) mor , xg) eryób jagrmuóv, Xoreiptray ^) ip, 
qnow, ca eUopá , v) éipera, í dpSapoia, 67 
"rdcu ^ cuum XTricw, eusaA^oiTa). 
Ez6 di 4 z4n 26 egílu T3 Aij TÉ 
Sys, doa nick em dra x2! vir tou ailes 
qn, oic oia) Toc iaugy] EonptAcaDone, ig) 
del 4j2 SJ ,uusacias 4 éLov Gela Uo à 
p&Cor eveguiniTuow dum *dp ow » xg203 
aola, A '29okvat 81 62178 i7 à aves 
T , dyawgnopdps vp xg) T pipa, Ere 
£y dara) ie Yu» per TÀ. qiOÀ 78 doa 
mri , 05 vlud olxoveuizs 9 epxedatéoc Nas 
"wj dydizaT, Gp vp dziw» rhe ydej- 
7B» avowc, cli dd iv aluo Gud sd ai. 
va, Tot uois Koph Qclv ó e»esQirmc. C23 
yip yx) 4 "aA ubc, Jión runi qon, 
pà suswysrr(Qe url 9 Opydyu , uer" 
ipse TR, GnQuríctut mpididom, A- 
gamnzt dV d 7ravel tp , ee ugrojiuic * 
af xríc] di 7rdow dc QuevSerz (o 
vtarhp, xg) d9aO0q evecgd m, T) kurà 

LX ej e, ej) dpemis, aj) djs 
Sá. Aun xad t d» dojsurró ric aa 
Sv AQ civaj d 7ras(z (tierra. Ov T. TU- 
xóa ji Zw ek ww veo) vupica 
alic d'ydru6, sg] Tir oruc dyamis fi- 
yid, dj d ggj 78 dnd'vousd/a mv 7ra- 
Aii dyes, (t 8 9 d'ydarm, cog- 
yaMicdc Edi và. xa ma, vorum 00i Ai^] cle 
dydyunc "Per 78 dA. 

f, EzurETzATO H KAPAIA MOY AO- 
rox.] BAziAg 10r. H'Z'n 4p mie ailrany 
€x «zegca^« T& "rave? c Mot TaU(a aoA 
7S £y apri ir Oy ames aui» ^u, Óv Cn 
4 okorel xgpdias , Q ku] vj. maAdry som, 
Qao, mesigana y ri dali xapfas dra 
Ub; A6 Oy esialtw, ku! dà dox qaia 

i 79 «ves qmxór dyaqipser evescamm. Td 
39 (ER, T8 prr , éxen Ougiee Doug Let 
nudy lu «je a8 7ra6c c Erywow. 

XrrzorTOMOr, EX T6» Xe1ebr 0 ] aA - 
pic ér B» dvab eaa, - di C. eic vor don. 
roy, Gap 2j. doWousÜnoo dpa T reo. 
yegtla $4. A'20olear 59 uta Alu vui &- 
qw6 eipd'au(o, X, ze?) ad vy pe Go Mu) 
ptraieuon, Tauslu lu) dAMus ow ÓwAdY D 
ó TlagAot (Atv , dice € mc C» Xetcd xai 
xác, dio 1 doyopdpoc doy rto Quar, Eres 

ii 


IN PSALMVM XLIYV. 843 


Wxapdia uu, Eme) 20 udi ases mor 
ld T)f. Aoojdvom ,. dA Vegria wa) 0b. 
puma dweyes9t iue , wa] ux cfe oixeias 
éUphcwwe , dX Cm Shelas Crtpyelae , Td 
óróuen Tie uys& TEO mae/snow. Epso- 
youiQu jà ix Ür& Éu^buifa, viv pÀ) 58 
Aóspr 1&6» Qvy yd a Um S4Aoudp , x3) 
MoouAp. o) xasixopip * alo. d igo 
x 0pp/st, Ackauc (Giu , in vx a9ep- 
qrirn; apud sc 603 Td. ^e ulpa , dX relax 
Eamroías Ti, xime, urit , ipeyl ? aes- 
Qureiap Cusco. Klaptp j0 Ea T6 igu- 
gie 4 TJ. evríam aiómoc $23 76 ngon, 
vo xg) Fori rfc volete didasugóMas, 
muiaUrx. oír) WpsboA Go ,01a € larre?m, O en 
di Q doo Ines eesthrlu aidwrii ei- 
xón Tiny cai Tor( 7 Ceipyens , x9) 
idiorm alu x1QaAl2a vs BiCAln , xo) jud" 
A ori; kOiova E rtr )dp, Qnem 2o vo $5- 
Maxi us ac ui yAvxdtos, Ere dy idé- 
| orn)? avo uamxin ydp , vua sa y) Wpso- 
96. On 5à & qj ipic ó 265»« ? air- 
af vm , 30V de] orrí os, d'kuoy ví ipt 
yea s, 2 TíG Éew o ips ddp; Ex ó 96 
ugx D 5 va! aiia deySudpoc, AA" 9 rap- 
die. Etspdlgem )do , tuor, 3 epplin 
aí ipsiouea]; 8 olov , dt morir , dowd 
qd cvyjpS TW egmricm. Aber doa Sir, 
3 dei ? uprofjosc. GE 9 a2us doalac. 
E'rn/3w gj Vneov v uaslatoudlp In cl ces- 
Qva, & y Gc 0) uapréic Duy, Exi ud 50 ó 
d'aiuto rey eic Nul Sumrhoot, mes? 
daroiap, 9; exoroi ? A07 Mot, C wstec d my a 
06507), id'ir TJ. ^eoojóur Emicat 
dfavoias yy) , dAX olor &uAB mro dv 
Q9wvygopdps. AX d o 7r Ü ua (9 áo, 
rra 7oi£i , AAA la) ggpóias a Qinow ed C 
yaj à At 6jutia, 61 22 uh lid d, "ra CoA, fn 
2559v d5a Sor ; 

BaxiAEtor. Evreid n9 £uys £231 WA 
xpo quor , x71 tow Tii6 eot, Seroppmyruui- 
son vJ) souqoAvoun. Edi Tà dre dfomisbc- 
tdpor" 9 regq£on vU Cdvn. dpa, vul cx 
7& Seg8 xgraGa/n , x9) didórn oe ud 
xócu , xg) Gic egis uada Yvy?, 
«veíatoesr vui, Beso tao eoesht?) Y Epguluf. 
Au. 870 red À Aogodi l € da  Poth, 
250» d9afbr desgab") Ó desti. 

. Qirirzgorx, T5 Ji ceisoam , ai) 
76 iQ9O Ea cic - dx fra moy or (v ld 
lonwvs I. 


cor meum. Quód enim eorum quz diceban- c^rt- 
"E . ; .. NA rA- 

tur nihil erat humanum, fed czleftia & fpi- 55. 
ritalia erat narraturus , eajue non ex propria spreta 

. , "T ; Cernflatio 
inuentione,fed ex diuina operatione , eructa- ,,,,, 
tionis nomine boc fignificace.. Erud'amus 

enim non quando volumus, fed fermonem 


loquimur quando volumus, eumque & dici- 


mus & reprimimus, eructationem aurem non 


itidem. Oftendens itaque quz dicuntur non 

effe humani ftudij , fed diuina infpiracionis 

quz eum incitabat,cructationem prophetiam 
appellauit. Quemadmodum enim eructario 

oritur ex ciborum qualirate;ita eciam doctii- 

na fpiriralis. Talia ergo erudibat, qualia 
comederat. Vide autem alibi quoque alium 
Prophetam hanc operationem firgilitudine 
fentibili exprimentem,& volumen libri com- 
edentem , idjue cum voluptate. Fzi£ enim, Ezech. j, 
inquit, iz ere meo tamquam mel dulce. Qua * 
ergo fpiritalem gratiam acceperunt,talia quo- 

que eructarunt. Quód enim non de hac gru- 
&atione fenfibili , nec de cibis agatur ; audi 

quid eru&et, & quis ille fit qui erudat: non 
ftomachus , qui eft ciborum receptaculum, 

fed cor. Erucfauit enim,inquit, cor meum. Ft 

quid eru&ac ? Non cibum, nec potum , fed 

quz funt menfz cognata & fimilia. Verbum 
bonum,nempe deVnigenito. is eft enim maxi- 

mé bonus. Hinc etiam aliquid aliud. difci- 

mus, Prophetas nimirum non fuiffe fimiles rer pro- 
diuinaroribus. Illic enim quando dzmon ani- "^ & 
mam inuaferit, orbat mentem , atque obícu- re 24 
ratrationem ; & ira omnia proloquuntur, vt ^ ^ 
mente nihil intelligant , non fecis ac fi cibia 

aliqua inanimara loqueretur : fed non ita fa- 

cit Spiritus fan&us;1t permittit vt cor coguo- 

fcat quz dicuntur. Si enim non cognofceret, 
quomodo diceret, quód eru&et verbum 
bonum? 

Basirir. Cüm eructatio flatus fit occul-. grsgario 
tusqui bullulis per fampti alimenti feruorem 277^ 
erumpentibus furfum verfus expirat; anima, 
quz viuo illo pane qui de czlo defcendit , & 
dar vitam mundo , facrifque difciplinis enu- 
trica elt,conuenientem fumptis edulijs emit- 
tit eructationem.Q uoniam ergo fpiritalis erac 
optimufqQue cibus, Propheta verbum bonum 
eructauit. 

OnicEeNIS. Verbum erséfauit pofuit 
pro dixit: non quód Filium eru&ationem 

Ooooo z vOcct, 


T oct 


P 


€Q———— 


CATE-— 
NA rPA-— 
TRV M. 


AA ceu[atio- 
* nem diabo- 
hi oportet 
AntcHIrLCYE 
per eenfe[- 
Jfrenem., 


Eccli.43, 
9. 


Calami of- 
Kinm qua- 
lc. 


Sprritus 
jon&lus 
feriba ve- 
lox. 


1.Cor. 5,5. 


844. 
vocet, fed illam quz de ipfo eft narratio- 
nem. Perfona veró qua. loquitur poffit effe 
Dauid : nam fi Pater Filio hoc. annuntia- 
rec; reperiretur Filius ignorans , & operibus 
poltetior. 

TuropogETr Quem titulus dilecfum 
vocauit, Plalmi exordium Rege» nuncupat. 
Opus aucem prophetia eft fermo verus , qui 
futura przdicit.. Aic igitur fe de Rege ipfo 
vetba facere; & docens fe non humanis, fed 
diuinis verbis vfum effe, fubiunxit , Lizgua 
mea, &c., 

BasiLtt. Ad fenfum perfonz Prophetica 
valdé nos adducit etiam hoc verbum , Dice 
ega opera mea Reri- hoc eft , Confitebor iu- 
dici, &  accufatorem  anteuertam — pro- 
priorum facinorum annuntiadone . lp- 
fi enim mandatum accepimus, quod fic ha- 
bet: Dic tu primus iniquitates tuas , "vt iu- 
ificeris. 

LiNGVA MEA CALAMVS SCRI- 
» x.] Tusoponzrr. Nihil, inquit, pro- 
prium loquor , neque mez mentis partus af- 
fero. Alterius enim operationi lingua fub- 
feruit; & ipfa quidem calamum imitatur, 
gratia veró fpiritus velocem fcribam. Cala- 
mus enim illa fcribit, quacumque iubet ma- 
nus quz illum tenet. 

Bastrrt1, Quemadmodum calamus in- 
firumentum eft fcriptorium , quem periti 
fcriptoris manus mouct ad illa quz fcriben- 
da funt delineandum; (ic viri iufti lingua,dum 
Spiritus (an&tus illam mouet , cordibus fide- 
lium aernz vitz verba infcribit , non atra- 
mento tina, fed Spiritu Dei viui. Scriba igi- 
tut eft Spiricus fan&tus, quoniam fapiens eft, 
& omnes docens; velociter verà. fcribens, 
quia velox elt mentis motus. Cogitationes 
aurem nob:;s infcribit Spiritus, zo» in tabulis 
lapideis, fed im tabulis cordis carnalibus. Ve- 
rüm, iuxta proportionem latitudinis cordis, 
plura vel pauciora infcribit cordibus Spiritus 
ille fandus, eaque vel manifeíta omnibus, 
vel obfcuriora , fecundüm  praparationem 
puritatis. Propter fcriptorum veró ccelerita- 
tem vniuerfus demum orbis terrarum Euan- 
gelio repletus fuit. 

Oni:cE&NrIs. Calamus fcribr velociter 
fcribentis,eft lingua omnis illius qui dicit ope- 
ra fua Regi. Nam bené tibi confcius propria 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


emn, dod. al de: wr diryrow. T5 2. 
9»! di eeoaurmo ein dr à Aapid, 6i jap suf 
gà à matip ario fear, Upidirwra, dyrody 
ódocyegi 79). (py ut aficievenr. 
Troaaruror, O doazrwmi 9 Cinopa- 
qn xaxAwt Gaia wg2.di T8 dau ro reg. 
oig0s, poo» di d eneotireiae 0 dw Ad. 
99t, à Tài igouljea ce sDtarit uv. 26A oiram 
n ai durd. 78 [Javi "roig Tue 25. 
26, 1 didaoutr, uc six avÜpzmiroic, dA 
Seiucxioerra, Aiooit Farina Jio, 1 92alosd 
uu, kZi x. 
. BAziAE10T. Tldru eveo2a*À fade 18 dfg- 
voia TE creo Qirmui eneggarrs gr, TO Tc p 
ug, Ava vyd Ti Épya Us T! Dana dez) 
T8, c o ugAcynsona, v xprri, € eves?au- 
Gaio Tiv ggthopesr , 3/2 ^ eei P) iiw 
Ípyuv dmu)fMac. irm) 2 eongaydp 
al) Myscy , Aie cV aes drouias 
cu, Tra DrxauuDic, 

H rAQzzA MOT KAAAMOZ TPAMMA- 
Trüz.] Ozo^arnror. O'vd ir Quow,oixéip 
SaotÜv ouai, idt v (uiis dfarolas did vac 
«estiosy , Vriegt 20 irtpyelas arrupy 9 
yAdr(s, £y iurà pA pauéirag vdggugr v 
d rl anvcDugrroc yd pic opa uiuoemia ua), 
O' xd^gpu(B 59 taU »patei, damp e$ 
xg T$ ura. duroy xaAdUei veip, 

BaziAzior, fYaptp 6 xa2gu Oo 0pya- 
vé» £1 2patixór , 4 xeiejc 0à Vinci e 
xmion üuri eie vl) «bi Tf opatopd in 
Wavenueiongu* Grec) v6 dixaiu Adosa, x. 
yévroc dul «à doi vrrsÜuar Gy e eso] 
Bhuaia. v alavia Loic vai; wapdins T m- 
eorr Ga STon Dn V uai 40 d rv ua 
n té dir Ov. Teguugr Dc 8v vo rre uan, 
d'ión ev por, C 1d amd E2y dn d yray Oto - 
spator d* , d'ión cia «^ dyavoiae n xri, 
Nonuara di ifegt] sud vo "riu, wx da 
ai NÜirasc, do Co mz) xupdías aup- 
xiaic, Kara v!) di dyaAoyias TU zai rc 
X2pd iac, zAeiora n iaa vsora Vedi vais 
Xapà aac To 7rWJ ut gars ram , 9 d uu 
Jefneg x1? mesmueneus)lu) d nalaefm- 
Tw. Aid di o Ta y G9 v. opatoj iia, 
zone rou. Aor7rbr 9 ond 16 Uefa, 
NS sjefjinraj. 

Qirirgxorz.KdAaugc 9p2]uariuc ó£u. 
2020, Ad osd 691 mar Tóc Atooy (oc r2 ipa 
durd qul GanA6. Eveuweid n: jà vd dx 


&qu- 


IN PSALMVM .XLIV. . 845 
duy ai desyaDiparm. O' Fé ri pap. reto gefla promulgat; .qui autem malé fibi crz- 
día iauH guotid dc, Atouy Ta ipysávm — conícius eft, is lentà linguà Regi opera. fua unam 
Td Daci, Bead» Auas Qro. dicit. fa 

Y" ÜPA1OZ KAAAEI HAPA 3. SPECIOSVS. FORMA PRAE FILIIS: ] 
TOYZ YIOrX.| OrOAnQPHTOT, THEODOR ET 1. Tu, inquit, quem Rege» Chrifw 


Xv, Qun, d Baca , à e 455 fede 
T. «vesyestic dyammiy evesenyipstau, 
3d M A ric 1 ad Üosizre 3 Quom, vopíae 
JV oesysdc, 3/3 y drm mrydc 9 ec 
8 "eic alea d alayia $yen. Tefor di ofc 
8 T8 94a , d(Ad mà alÜoszzswa 1G dtapóre 
Xe1g8 0 cestirmuót mapidiAuct Aóy Ov. 
KaoWor d durd xa) , d 75 75 caua s, 
dd 4 dperi , wg) 7ralenc J'otgucousc, à 
auaprias 9 d'a jyor arioy, 

BaziakiOr, XYegíor dy xaAM e»ogeu- 
9opóoi ? xvexor, ó Cra Twiguc dund TÍ !L. 
"m. OU 59 vo d cupxóz due x4A^ 
eidoudp 39 Guror , wg] Ex ett 6 B 5A 
xdAAe. Aw d, Ün Cdey durd Tff 
Aguevesnm, vg) vj] inéiSu aPbuepuydy, 
dyazAnD tie 0 evespiam , munyetc vl ^u. 
Ali mro Tu xd)on » eC TOy brOvor 
esr Tc vowTsG Megirm Gy ciam, Se 
Emeaieion, 0$ aiSeomrbn Juss, auf 
Gio eg wgy Ya GAwr Tu Tfax, d*avrul dua 
Xaatainra). Aid Tío y) 6 TlaG^ yo, ra 
eid t Toy dl ogioy XANM, "ra/(a 1o fouro exti. 
Ca^, 2 Xexcbr xtpÀsgn,  Téyesifa) ép 
TU Gaye Moi, £n i9uU alor Ed vi; AM. 
9515 Tii: xot, Gi; Cropsooud ioi; df 
eua dud. Aubzrep iu Tapnxalc 6 daa- 
Us o zDiSec d vatime JJ € TE Xv- 
e Tu fru sun cISaciisu Bap, 
EZeU9n det Gy Gi, veioszí cu eia, Dg 
T) d Sw oic Go m Abyo x4e1* Qu. Kaj 
dz Tiro à yu apro 7rávur oid by lu) 
eixutdplo digAD: à Xupu'y ua Areid ) Aca 
x9) dpSwr Ov 5 AxUueis Cakyvra Yo muc 
x/purgc TE dU a AMu, dle xet^n Xe1evO. ai —. 
rjuactr 5 yeapá. TÀ d*, dDopuzl ce o 
Sy ee mo» aida ; Ks ay Jes mor 
AQ dragipsDo, , eu3d ceci] eotía, 
x2) Wuxía , yop vorm, Kara gro duncr- 
ón ag) d9Ao aj es)aSnudur aval 

vosudp. duJ6try cl xüow. H' tze- 
dh 5» émmAwcia cq. ud 601 TOU) XUBAOU , 
XXj àuTbc xeQa2jy T, ZxxAwciae , Cc- 
7p Pod: Tm xen Era TE Xgi- 
SU mc UmwAQUp ou T Sea AL 


nominaui, quem & per inícripionem d/z- fpeciojna 


éfum appellaui, pulchritudine quidem homi- 
num naturam füperas ; fapient:a: veró fontes 
per linguam profundis, &- hzc non témpo- 
raria , fed. perennía obtnes. Sciebdum eit 
autem , propheticum fermonem non diui- 
nas,fed humanas Domini Chrifti res demon- 
ftraffe. Pulchritudinem-autem cius vocat, 
non illam corporis, fed virtutis, omnifiue 
iuftitiz, quz peccati labem non admifit. 
BasiLi1. Speciofum igitur fzr»a Domi- 
num appellat, cüm aciem mentis intendif- 
fet in cius diuinitatem. Non enim carnis pul- 
chritudinem laudat : nam vidimus ipfum, & 
non habebat fpeciem neque formam.Mani- 
feftum igitur eft, quód Propheta. eius infpe- 
& claritate , & retilientis illinc fplendoris 
irradiatione circumfufus , animo tantá pul- 
chritudine perculfojad diuinum fpiricalis pul- 
chritudinis amorem permotus fit : quz vbi 
humanz animz affulíc, cetera omnia qua 
tunc vfque diligebantur,turpia & abominan- 
da videntur, Idcircó etiam Paulus , imul vc 


vidit hunc fpeciofum formà, omnia duxit "ian »h 
vu flercora , vt Chriftum lucrifaceret. Scri. 
prum eft in Euangelio, quód. »sirabaptur jp Luci 


verbis gratie , qua procedebant de ore ipírus. 


Quapropter fignificanter Píalmus multitu- Qs» 


: i e d 
dinem gratiz verborum Domini noftri Iefu » 
P 


rarta de 
re Chrifli 
romana- 


oftenderc volens , Diffufa eff, inquit , gratia Lors. 


in labys tuis, propter exuberantem. copiam 
gratiz quz eft in fermone. Quamobrem bre- 
ui tempore in vniuerfuüm propé terrarum or- 
bem hzc przdicatio permanauit; quoniam 
diues admodum & luculenta gratia in 
Euangelij przcones diffufa fuit, quos Chrifti 


labia Scriptura nuncupauit, Porró illud, ge- Chrifibs- — . 


rs ! 200 marita 
nedixit te Deus in eternum, ad humanita- 4eneuica. 


tem referendum eft; in quantum profíciebat Luc.a, ga. 
fapientid, c etate , e gratiá. Nempe fe- 


cundüm hanc ctiam intelligimus, gratiam 
illi ceu przmium operum heroicorum datam. 
Vel cüm Ecclefia corpus fit Domini , & ipfe 
caput Ecclefiz ; quemadmodum interpretati 
fumus labia Chrifti effe illos qui diuini ver- 

Ooooo ; bi 


CATE- 
NA PA- 
TRVM. 


Matth. 9, 
T 


Arma 
Chrifli 
maa[uetu- 
do, verita 
(n iuilitia. 


Matth.1t, 


19. 


Hebr. 4, 
11, 
Fiamur 
fymbolum 
gtneratio- 
nu. 


Exodi 1,45 


Quis fit 
gladius 
fgiritalis 


$46 
bi fant miniftri : fic etiam reliqua corpo- 
ris Chrifli membra fumus omnes quotquot 
credidimus. Si quis ergo. datam Ecclefix 
benedidionem ad Dominum retulerit , is 


vtique neutiquam aberrauerit. Illud. itaque : 


Benedixit te Deis , id cft, membra tua. & 
corpus tuum impleuit bonis fuis, ezermum, 
id eft in infinitum. 

ORniczNwNis, Ex perfona. Prophetz 
hzc dicuntur, cuius lingua crat calamus 
fcribe velociter fcribentis. Ceterüm, diffu- 
fà eft gratia in labijs imitatoris Chrifti , & 
ipfiufmet Chrifli; non folàm propter fermo. 
ncs gratiz qui procedebant de ore eius, fed 
ctiam propter gratiam. dimittendi pecca- 
ta, dum dicit , Dimittuntur tbi. peccata 
tua. 

4. ACCINGERE GLADIO TVO.] 
Turoponrrr Cum defcripfiffet fpe- 
ciem & fapientiam ; oftendit quoque poten- 
tiam & armaturam , quà víus , aducrüarios 
profligauit. Et nos omnes rem maximé ad- 
mirandam docet. Illam ipfam enim fpeciem 
cius armaturam & potentiam vocat. &frc- 
cingere enim, inquit, e/adio tuo fuper femur 
tuum potentiffime, [pecie tuà c pulchritudi- 
nt tud, Et cüm dixiffet, Ipzende, profper? 
procede, c regna, adutum fubiunxic, pro- 
pter veritatem, & man[uetudinem , c» iuffi- 
tiam ; manifeftó per hzc docens, veritatem, 
& manfuetudinem & iuftitiam effe eius pul- 
chritudinem, & potentiam , & arma, & vi- 
Qoriam. Ait enim : Difcite à me quia mitis 
fm, &c. Poftquam veró gladij meminit, 
confequenter dexterz mentionem fecit, 
Dexteram autem. eius appellat dextera con- 
filia, quibus vfus, peccati confilium feu fug- 
gcflionem non admifit. 

BasiLir. Exiflimamus vtique illud 
tropicé referri od. viuum fermonem Dei , vt 
carni coniungatur , qui eft efficax e pene- 
trabilior omni gladio ancipiti. Quoniam fe- 
mur fymbolum cít operationis generatiuz. 
He cnim, inquit , eram anima que eereffa 
funt. de. femore Iacob. Vt igicur vita eft , & 
lumen, & panis, & vitis, & lux vera, & innu- 
meris alijs iftiufmodi nominibus Dominus 
nofter Iefus Chriftus nominatur , fic & gla. 
dius , partes animae affedui feruientes diui- 
dens , & motus concupifcentiz. mortificans, 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


99 , Un» xd) và Porrd. uw sS cu uat o 
78 Xe1goU oi xgÜtra vd. arvmc seis. ic- 
pÀ. Tli dy a8. nazi jid oui lo dO. 
yino E3 eor xueiov ó dvatgleys , 5 y djh- 
Tod. To &» EuALuot 0* à S06 , Turic) Td 
uin Ti cd Q vi cua 9$ ety iex? 
7rap laynl. doalaly e o digva rure cic 
T) d7ricgyzy, 

OrirrzNorz, Ex 5$ eestmki 
d»e90 Uu aU Ta Mota) , 8 9 y^ao3d Xa- 
Ag ust ld ,eguuasioc &Evyeats. EZtvSx 
di xdeAc &r vviz xen Tí wai 9? Xescu, 
Q dud 7 Xeicév 3 ubvor Sfd 4c Moyse oie 
xderme muc énmpstojdpuc df cóuar je 
aud , dA dg lao 7r $0 dZsndy 
dqQicsue , 2áoorroz durd , GQ&oyTA) cvi aj d. 
afptía, mw. 

d". TIzrizazA? THN POMOAIAN zor.] 
OtoaarnuTor. Th) dep» df est lac ga) 
alui aopías, varcd eixvuct aj oli J'uvam, 
x2]? arasozuas , 9 zen a dp (Qo Tuc Cras. 
"Íu; xaT $AUgS,  Kaj 7rayrac jit zeoadb- 
Eorum» aeg yp Jiduen]. | Avalui 59 avid 
alu) deguimmo. Xj ayozDiay 2A à Duva- 
pv. TiteilLoos ^y dio, qnos, vla) £opiQaias cv, 
EH vOv wxedy cu d'usa t, 75i d egiómi etw 
Q Tu xd AM cw. Kaj eipmast, eret, v) ag- 
mucd 8 , € Qaciocts, 40 9c infero, ti- 
xer àAnS lac, x9) deam OV, C. dnguo- 
GuüWc , autolc d/2 vivo dida cium , oca 
a2436a dun] Q «aegóm x2) Jugiccwis, 
Q xZAAQ» durd , Ó Juvapus, y, mata 
duré, £j viam, Quo )dp* MaOvri Yr iui 
n aegioc eiua, xg) o. E. 7rei dt fouqalas 
iamucpóbgtr , aoNs Sw6 d tziat Urwiaum 
whip, AEiay di durd. và diii 23A Ée- 
Asiualz, oi xs enu (Do, vli dyaptiaz 
zx idiZar QuMw. 

Bastagrov. H'osada Grup reymxaq 
dragípea) eic Toy (dv 75 $i Abopy , D 
cuyadifia Tjj cupxd , Oc Éow énpyi wa 
Gu np ap 7rdour ud y menr d icut. 
Aión 0 uuede cvutoAóy E21 afit aloe ofotem 
Crtpriae, — AUT ag yap, Qnam, noe uoo) aj 
SES) rn, Cu. s]pf unes?y Yaxele. aic uv Co 
Éà», xg) tdt, dpr Os, 5 dum? Qu, x2) 
Qai c durs, wg) dA uota 0 xvex (Oe 
hU Ywoüc Xeseoc óroust Ce) jT 9, ud yaueg 
dfgriurus. «b mu Simus utes viis duy, 
&gj vxegíou. Td ae9c Von guias xmpura, 

Eia 


IN PSALMVM XLIY. 847 


Er ied. pAxM| 08 ddtrela vii oupuóx 
vuv ddheX, 0 Su ^6, xad evejexei!) 
m) d'uuari, Món piens, 9rd etim dv- 
sdusoC , To duunOsra, Obr &r ai Sesimu 
Quai "fon T deguómri qun, OT xd. 
T? 33 degior TÀ xdANuc dfatip]. On degior 
pA) AMeyera, , 70 cvphnepudyor ror Éanrf- 
d'etor xauedr ave)c vh olxeias dxulu . dq 
aegiot 0 cr B», 0 d'eiupc Ton evejc 9w- 
gu oy a2ly dA Eds mo Co 08. cun T4 
ply dDap upso (rapÜGaur hui 3) yao 
Vxor. aei woe Sr vl) popigalas au i vor 
pes cuu d'uua sk, as doguómá eoo, mus- 
ew, 5p vo "wes uan TEÀ waipalv: wu) ol 
XAAM cw, TW 9weprmi xg) vrai Svomm. 
E'wéiwo 99 T) üivrtc wa» , Tó Xara lv 
vTAouy ci Ses rivlu) wg) duvapwr xa eal. 
vor, x9) d/ayoig uin Svwprror. Ka) £jralei- 
Qor dund 50 xd (B oi uai9raj y oic ire 
Aus Tác og Gode xav. idiar- eidor dU 
durd T) x&X (B , Tiéreoe x) oi uj) i6 
Berri £n vu! Up], x) T3 vesolpua 9 àpdo- 
E« durd. maeguciac óp9uA cit 2a Gy xa- 
mEid 9wous, Kaj érremór Qno), xai xavébo- 
8, xa) Bacindit, curte apEdaop D i 
vj! aj Soci 3/9. an puc VinfieAeiaz , cui. 
movoy xg) dapi , way und emos VaweAvous- 
»lo mii sli VApivu* | 080 39 000r 2) 
d'ejuo Traps Tu. xnpu? «om 3 x qyaj a6 
Weite cü DacnAea cw. Mh feQi- 
va d Rue , Tb eseccremxd t TaUra. 2- 
y » E] xa T,od o7 df ali ouun- 
Seas T; yesQü. Ure del xrusnis- 
en; zi dÜxmxa, Geo, TtvSin Q 3i 
Awmud cw. Tla2w ó Ab, 6 MglonG ion- 
pángs) , dapwpei wucw muUa Pgued. 
vorr y» 7E xve/'a v? xarsbod ua € fa- 
eiAebes , "Gap. donOelac X; eveaómr Os, 
Q J'ugioswne.. Aci à ma votis , jn Vmrei- 
dà au 44004 mesd conia, v3 ui Seyl- 
"ma. , hys VOnam eique ala). doilevur , faci. 
Adis do (ois ados moie [T Baa bog oic 
Vago ai dpaprías" ov 20 €i dA eia, wg) 
bou eoim Or , ra va! xor cv Varodei- 
jusm 7raínc € aegima Q aneixeas 
«vesa^Bda.. Maure yap, tnaw, Sar iugi, 
n area; epu. Kaj 0d ymo ow owe ac 
8 d tia ov. bs 

Hzrxior. Thejfuew cla) pougaíar. 
P'oupaías wgA6 vi» euuejr* wm dp 


fe coniungere decreuerat, pulchré. additur ? 


Deinde quia Deus Verbum infirmitati carnis cArs- 

NA PA-^ 

petentiffime. Quoniam maxima potenti " 

demonítrationem habct, poffe Deum in 

natura effe humana. Specie, inquit, c pal- 

chritudine.Nam fpecies à pulchritudine dif- spec && 

fert: id enim fpeciofüm dicitur, quod accom- Ret 

modum & neceffarium proprio vigori tem- ** 4e 

pus expleuit, vt frumentum id tandem fpe- 

ciofum dicitur, quod maturum & ad mef- 

fem paratum eft. Pulchrum autem cfl, quod 

in concinna membrorum compofitione ex 

fe efflorefcentem gratiam habet. «ccisgere 

igitur g/adio tuo fuper femur tuum potentif- 

fime. fpecie tná, hoc elt, in plenitudine cem- 

porum; e pulchritudine tuá, id cft, contem- 

plabili tuà & intelligibili diuinitate.lila enim rami 5 

vera pulchritudo eft, quz humanam omnem «eo re iul. 

cognitionem & potentiam excedit, & quim etes 

folà poffis mente contemplari. Nouerunt 

autem ipfius pulchritudinem difcipuli cius, 

quibus priuatim parabolas foluit : viderunt 

etiam huius. pulchritudinem Penus  & fiij Matth.is, 

tonitrui in monte, & gloriofi aduentus eius * 

exordia oculis vfürpare digni.funt habiti. Et 

intende inquit, profper? procede, c regna. 

hoc eft, hominum curam per carnis difpen- c,,;r,, 

fationem aggreffus , diligentiam impende de à 

conftantem , & fufficientem , & numquam qnse. 

deficientem : hac enim & viam & curfum 

przdicationi przbebit , & omnes fubiugabit 

imperio cuo. Neque veió nobis peregrinum 

videri debet,quàd imperatiué hacc dida fint, 

Profer? procede, propter Scripturz con- 

fuetudinem, hoc modo femper figurantis ea 

qua optantur, iuxta illud, Fiat voluntas tua. Mauh.€, 

Rurf(us hic fermo figuratus eft; perinde ac fi '* 

Dominus hac capiat mercedis loco , nempe 

profperé procedere, & regnare propter veri- 

tatem , (CF man(uetudinem , C iuflitiam. 

Oportet enim fic intelligere. q. d. Quia res 

humanz iam inueríz funt mendacio ; vt fc- 

ras veritatem , regna in hominibus peccato 

fubie&is, Tu enim es ipfa veritas. & propter 

man[uetudinem, Yt omnes exemplo tuo ad 

manfuetudinem & bonitatem reducantur. 

Difcite enim,inquit, à meyquia mitis fumy&c. Matth.is, 

Et deducet te mirabiliter dextera tua. AN 

Hrsvcur1. Accingere gladio. Gladium Crwx 

vocat crucem : hac enim quafi gladio vtens, tuu. 

duos 





CATE- 
NA PA- 
TRYVM. 
Gen. 49, 
19. 


Chrifti 
proprium 


«ji faluare. 


Gladius 
mylli 


iuit. 


$48 
duos inimicos & medio fuftulit, fcilicet dia- 
bolum & mortem. Femur autem carnem à 
parte totum denominat; iuxta illud , Neque 
dux de fernore eius, Crucem igitut carni ac- 
cingere hortatur veré potentem fpecie & 
pulchritudine , id eft diuinitate & humani- 
tate: vt hac quidem paffiones noftras affu- 
mat; illà veró paffiones fuperct , velut expers 
paffionis. Vcl etiam benignitatem intellige- 
re poffimus fpeciem & pulchritudinem. ni- 
hil enim adeó Deo conuenit, ac. faluare 
proprium figmentum, Et istezde. contra 
hoftes, & profper? age veípe&u fidelium , e 
regna vtrifque ; vt hoftes quidem fübigas, 
fideles veró corones. quoniam id iudicis & 
regis proprium eft. Quin & propter verita- 
tem Chriftus Indrorum hypocrifin redar- 
guit: & propter manfuetudinem fu(tinuit 
cüm tentaretur. Ceterüm dextra quoque 
Filij Pater cft, (icut Patris Filius. A Patre igi- 
tur Chriftus deducitur, non quód duce in- 
digeat; (ed quód quodammodó communis 
quzdam via fit Patris FilijQue circa nos 
difpenfatio, quam Filius quidem perambulet 
( fiquidem ipfe .myfterium hoc perficit) Pa- 
ter veró ducatum przítet , quoniam ipfius 
beneplacito peradum eft. 

OR 1cENr5s. Fortaffe femur f(ymbolum 
fit natiuitatis ; adeó vt id quod dicitur , tale 
quid fit. q. d. Accommoda natiuitati tux 
vim quamdam tollendi inimicos.Etenim na- 


CL rfi ao- tiuitas Iefu manifeftus vtique. gladius cxtirit 


aduerfus inimicos (uos ; vel cafté viuendi ra- 
tio: cüm paffiones € medio tollat , gladium 
accingere dicitur fuper femur fuum. Primus 
autem hoc fecit Iefus,quoniam nihil in Chri- 
fto fuit remiffum aut diffolutum. Secundüm 
hoc intelliges illud ise»de. Ceterüm Salua- 
torem ac fan&bos eius dextera ipfius deducir. 

6. Sacirr& TVA ACVTAE.] Tuzoponz- 
T1. Verba hac cranfpofita funt. Ait autem hoc 
modo: Tu acutis fagittis contra hoftes vten- 
do, illos quidem red iaculando configes, & 
eorum corda vulnerabis; populos veró ab 
illis tyrannicé oppreffos tuum cultum do- 
cebis. Sagitte enim ftue acutes0 potentiffime, 
in corde inimicorum regis. His autem con- 
fixis, populi fub te cadent , debitum hono- 
rem tibi deferentes. Cüm per hzc fermo 
propheticus ea qua in incarnatione acci- 


EXPOSITIO PATRVM GRIECORVM 


xaSdorep fouqaia zen didpoc, Voflesuc dvo 
dyei?t, df 6oAór 7w X; Sdravor, Muejr 9? 
cprg Yerü uieow o mdr Quo. oc T, vdd 
FysudpG in. SQ unos dud. Cuiem3a 
Toivuw TOY ubegr &n a1] cupxi , 1 órmuc du- 
var» Tj Geginm v, qul X&AM, mirisr fl 
Syourm C a5 ui Üeerrómm c DaxaAS. fa 
Tl MÀ drdorwra, vl EI fp) Tra Om , 8 
di Tjj ma9 dy aq dmSie abefywra). p 
Ej QiAstÜesrrias Y. degiémma x 70 xdA- 
AO rim, dd» 20. Srt d) apio vol 
Sud, de pb cow m (dur zdoum, 
Kaj trrewe x Fifpdv, € eme dL 4 
"med, x x, Basiada i ixgrievn , ira Tuc aid 
VaosaEnt dc iof pé c, tuc JÀ eupasofowe cde 
mew. Téne j9 xextS xj Baoyor idus, 
A?Àd. qgj dAnSeías iru ó Xexcoc 2 2). 
I'udaízy rixe1n 6$)24 , C «eacnn 
Ji xdg éxaprip] regione Go. A?d 
x2) à i£id 58 1o7 0 ma rp , darip 78. ma- 
TE$6 0 ujóc.. Tleeg 78 suTe9c morlu o XeA- 
eic 6d wyeira), Vy 0dwy8. Aeztm , au» dio- 
ap xomlu) üdiv $2) Té "rwreÀC mg) TE tjoU 
Tl) xa9' nude oworouias li) odd] p 
0 di ( $rQ» 3 ing vi Mg 'texor ) ó- 
drei 9 6 mti, 9n aur dodoxía imedin- 
TT. 

ÉirirzNorz, Migen 0 uneot ev GoAdp 
621 "flukawuc , olorei d» T0 Aw)óptror Todo? 
621, Xus'a^loy. oi oflukr] avo 7o aiptumóv T 
oM. Ka] awqhe qp 9 futt Yneod Eí- 
eO» eje xot 99 ines iunl- à à de 
d»rtía. Bia 2o (Qu dvalegoy ci rei 9m, a 
e£a à foutalas Me?) Voi 3 wnesr durd. 
[le di Yns&c So Uroinot , rel dd 
dyeiutror, & Cu2sAwppoy Ce Xegd.— Kazol 
7&( vonzei, To trrevor. Ka] br 4X9 owrii- 
ez, «uc dylou dund 9 diia dud. 6dwyci, 

TA 3EAH ZOY HKONHMENA.] Ozo- 
AnrHTOr, Mt2umpGaro! 52s vu pne. 
Af dt , voit éZkn Biowm xot vfJ moda 
xesóutroc, éxeírac up aD OvCoA ec acis, Ej 
va; xapdíae av7)d xgupaojc , vé; di xar 
excisa TuegrruyDUuc 2guic , vlto clu di- 
dues erescxudnow, Td. Bion *ydp Taern- 
tipa. duwaTi é ngpdia TE. VySesy mi 
Éacmi$ac. Téme dA TesSirmr , Ago) 
Vasoxd TU 60U "TACEVTOM, : «ve99 Qiesrric evi 
alu ópeAoulpls celcxusrem, Au Tu- 
Tw xgj TÀ XgrÀ Tl) Ghas S jénOw "jnA- 


mia 


IN PSALMVM 


mmpa eveotoopslauc 6 «vestrmxàc Moor, 
dud. à GparS oorrkouyr (Qe Sw Abe, 
quü(g didox| vlà Quew , O' Seévoc ow, 
ad) ic, E7reid'h 20 urenómiea vii, Seiaz 
lj aZíac vl dye eipnpa ( oni (De xao 
bg vdc duc v9 dySreshrue, ng) 4/3 1806 
dU ioter 6. 9i ele vov aidlya) eixoTtec Ja 
mirum did ox], 9n C Suc 622, i alie 
BaadD , x, d'a dpylu) elosgaic, dv ri^ 
AmjódSp Gy. Tr 23 dA vv aietiov, € 
gran $20 Tut aos zma xgraGal;!, 
BAziAE0OT. BiÀn 78 d'usaTi lxomutra 
U2iv ol sÜgoyoi A291 , oi a Sari 1d pci Tii 
xgpdiac Tjj. axeowudyur , Baonornt qgy n-. 
epoxormc Tic óUudiruc uy dt. bog 
ydp, wa, cotdv, die vd Bénwrren. Ago 
"da^? bc poPmad TroTt Duro T d'oMego» T. 
x? vlià *fjuszv auri. Gy bul), eic Svea- 
vreías *yAuosnc dAoMag Td [Jn 8 d'uvaT 
Wuorndya. Ürréi, Emiméi 9$ «gj ric ai- 
S'eaxac mupeiva uc ipnuuxsc, cu Qaur aj 
p xad ora, 43 vl) mem 9 wapd'iar 
v Aoyuud [6n , TÁroIG érofulun e) Tl) xi 
gw , là) xj épnpuxé aj 9 egnac coesomo-. 
pírw, O'ooi 22 ipiupus T8. 98 ggntenouy 
tauri , ru (oi6 dya yo Bye 0 &Upymo uc 7 
ipiuxdy dySoduan , Nu. $» Td. (fn cov 
Weondpa, Ex airov 74). sd» npaloxor) 
aj «X ogósza uera] tl rim dua, i) eic 
al) dxegy 6 93 dydnlu GnnauDéizeu. aj 
ÉdaAziÜdvoy?) uA oixeiut maj QiAuv, EeAg- 
Sóptra dt «gj 7 cmuamxii eic vo iiem E 
arivem a'vd-ysmc, uro Tal Sei wg) xaSupdl 
«vescreritqgow £eson. Nohger; dà lzompta 
BU, xg) c Sercevooplpiec Ü To ascia) 
vrácw vi onsudon day uo. Oi dfa v 
Worit-3t , Ag umor (Gic 7 d'utgiorusing $p5ouc, 
X Mila c 2 Tuc TyJ. didazuoudpay dvyac 
maedsborm, TaU(z 59 Tà [Un murmys 
muróptya. mapiatua] e vic Agéc Vasoxai ve 
mriiles T8 XegigU.. Aoxci dé uoi duoNDon- 
eo » 2iZis ^ oxalicuiDt dY "Gp eaiB, dcs 
Toi (gv 6) viv viv irrent,x) xamwod s C fla- 
ci), 0d wyhod ot Üauacalcn deZua cv, 
€ 220 oxa ve au zio): uf T2 4n o 
Wompdjia 67) &x xapd ia. T. ipd» 7$ Ban- 
Acc, OUd eig Svoua y (Ga 8i daa or ront 
Tu 7ii1| T8 9i, dA oi 7? Gc 7rieuoe v uo- 
(Gris xarxdezd utroi. Ta d$ Ben 3 gapdiauc 
iumcórra TE mori (fpa TE 20: ut , 
lonwvs I 


XLIV. 849 . 


derunt przdixiffer; poft hac ipfius diuini c^r*- 
Verbi incarnati naturam edocet , dicens, $e- 25 47 
des tua, &c. ,Cüm enim ea qua fhperiüs 

dicta funt , diuinà dignitate inferiora fuerint. 

( Spectofus forma pre filjs bominum; pro- 
piercà benedixit te Deus in eternum; ) me- 

ritó poft hzc edocet , Deum effe & arer- 

num Regem, qui neque principium acce- 

pit , neque finem accepturus fit. Hoc enim 
declarat vox «erersum. Deinde rurfus ad 
humana defcendit. 

BasiLI11. Sagitta potentis acute , funt 
fermones folerter & ingeniosé excogitati, Meist 
audientium corda penetrantes , animatque fwnrimfur 
fenfatas fauciantes. P'erba enim (apientium, neg 
inquit, ffcuz fHimuli. Q uare Pfalmifta cupiens Tug f» 
quandoque à dolofis hominibus zracis fuz 
liberari; contra dolofam linguam fagittas par ::15, 
potentis acutas in remedium exquirit. Quz- * 
rit item carbones fibi adeffe defolatorios, vt, 
quorum corda ob duritiem callofam fpirita- 
lcs fagitte non contingant , his paratum fit 
fupplicium , quod carbones défolatorios ap- 
pellauit. Quicumque enim fefe priuarunt 
Dei przfentià, his carbonum defolatoriorum 
apparatus eft neceffarius. Nunc igitur fagirz4 
tue acuta. His fagittis, quz fidem amplexacz sapra — 
funt animz , fauciantur , & quz fummáà in x. T 
Deum exarferunt charitate. Q vz domeflico- 
rum obliuifcuntur & amicorum , quin etiam 
his inobliuionem venit corporis alendi necef- 
firas, puta edendi & bibendi , dum folo diui- 
no plané & fincero amore colliquefcunt. In- 
telligere item poffis fagiztas acutas eos. qui 
per vniuerfum orbem miffi funt ad femen 
Euangelij diffeminandum. Hi,quód fefe exa- 
cuiffent, operibus iuftitiz fulgebant , & (ub- 
tiliter in eorum quos erudiebant animos in- 
fluebant. Hz igitur fagittz. quaquauerfum 
emiffz, populos, vt fe Chrifti iugo fubfterne- 
rent;przparabant. Videtur autem mihi fermo- 
nis iftius ordo magis confentancé ad przce- 


Viri Mpo- 
fl elici. funt 
jagiila Dei. 


dentia per hyperbaton referendus , vt fit hic 


fenfus: Intende, pro[per? procede, c regna, 
C deducet. te mirabiliter dextera tua, c po- 
puli fub. 1e cadent; proptercà quód fagitta 
tue acute (unt incorde inimcorum regis.Nul- 
lus Deo aduerfarius , aut fuperbus , füb Deo 
cadit , fed qui fidei obedientiam fufceperunt. nai 
Sagittz autem dum in eorum, qui Regis ali- «ria ini- 


Ppppp micorum 


Sagitta 


quando ,,,,, 


850 

C^Tt- quando inimici erant, corda incidunt , ipfos 

tan in ad veritatis defiderium trahunt, & ad Domi- 

num ipfum pertrahunt ; vt cá inimici Dei 

exifterent , eidem per doctrinam concilien- 

tur. Deinde veró, quoniam circa humanita« 

rem verfando multa dixit; nunc fermonem 

ad altitudinem gloriz vnigeniti conuertir, 

Sedes tua inquit, Dens in feculum fculi. hoc 

eft, Regnum tuum vltra fxcula fe porrigit, 

eftáue omni intelligentià antiquius." Ec pul- 

chré admodum poft fubie&ionem populo. 

rum regni Dci magnificentiam concelebrat, 

Mis eiron Virga dircifionis , virga regni tui. ldcircó 

ei propriam reddidit. appellationem, ipfum 

cl:ré appellans Deum, Sedes ?u4 Dem: Ett 

quzdam virga Dei , qux erudiendi vim ha- 

bet; erudiens autem minimé obliqua vel per- 

Vir^ di^. uera, fed reti infert iudicia. Ideó virga di- 

qua. reilioná, virga regni ipfius nuncupata eft, 

PG 33. 5j enim dereliquerint. filij ius legem mean, 

C in indicys meis non. ambulauerint , vifi- 

tabo in. virga iniquitates ipforum. Vidé[ne 

iuftum Dei iudicium,quo non in omnes (ine 

difcrimine, fed cantüm :n peccatores vtitur? 

Sed & ipfa etiam confolationis virga dicitur: 

Pl. 12,5. Virga enim £24, inquit, c baculus tuus, ipfa 

ME me confalata funt. Eft & virga contritionis: 

nad qu. A66 eos in virga ferrea, tamquam vas fí- 

ums —guli cenfringes eos. Confringuntur autem 

$a. ,5. terrcà & lutea, ad eorum beneficium qui 

1-Cor5/5- reguntur, fecundüm quod etiam traduntur j» 
interitum carnis, vt [fpiritus faluus fit. 

On1ctENrs. Eius qui füfficienter pro 

ur veritate concionatur , & potenter redarguit 

*  falütatem , rationales exacutae. funt. fagittz. 

Et qui fub Chrifto cadunt , hi in corde & co- 

gitationibus (unt inimicorum Chrifti , qui eft 

Rex. Manifefté autem Chriftus Dcus eft. Ec 

fortaffe poffit quis facere iuftitiam , & abfti- 

nere ab iniquitate, timore Dei , & non amore 

Dci propter iuftitiam, neque odio iniquitatis. 

Virta dire- Sed noniftiufmodi Chriftus, Virgi Chrifti quà 

x -— vtitur puniens peccatores , virg« direifionis 

""^ ^ appellatur, dirigens, & ab omni peruerfita- 

tc liberans cos quos regit. Et quoniam potefta- 

te regià per illam punit, virga eft regni ipfius, 

8. Dirzxisrr 1vsririaM.] Turono- 

nErI. Vcl fecundüm Symmachum, pr« focgs 


Rationales 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Dad eric elc sov aei viii aAnlelscmró or, 
xj x] üué« aves c? xveyor , dew puc 
&urdc Urrac anf Sud , xo oayiras aw- 
Tu. jja T did ary urn, Era oreid à mood 
vvejc mo ad Ses mor dyavenb,Ap Oy un- 
AE 8n, imayd A vui Yori rà |n 56 fe: T8 
pasto fusis d Ene viv Mov. O' Sess cw 
Qnaw , 6. óc. eic aiv aldya 78 «iare, 
TwvTiem , 3 Dama evo Vrixema Ty] i.. 
f0*» , Weg Cnolag 7ráow 60) exta Gurteg. 
Kaj x22 a ali) varo vj. Agals v3 
utja^oqptzrk vii Damas Té 9w dwu- 
véi, P'a6Joc sU mre, 9 jaC2 Qu «ie 
Bactíarcw, Mud rETO X) dd wy, n. 
74 3lu) id ía emescnoogyas, cud &ury 
dyayopUrus Sy» , O' Sese mu 6 s, 
ITaid cnet mc 62r 9 pa Gdoc 78 9i , rau. 
dura. dÀ dijeias ngj € ao bgrireaujá. 
vag Vr&^À vic xeloex, 4f Timo jtd (ge 
dU (Qe & pae oc che Damelar dur 
«oe5ory6psLe?). dy 90 VytarraMoruow oi dil 
durd vi vóugs gu , wg) voz Xe unai jugo 
E opidi ow , Ymext]oua, &y paCo vis 
avouiak uy, O pde riu) duis xekon 78 
Dis, dx F2 7]J mv órmwr aera], dx Yd 
VE dufparirze 5. Aim di xg) eo pad 
rua Mya, jit. V [dA Qe op 
Gu, qnc], yy » Baxmeja cw , dvraj us ma- 
peiitouy, AUm Ó suvretupi $21 fable. 
Ilonzaséi; »à iude &v pad vo cid npá , ai 
extun x&caukac euvrei lei homi. Xuu- 
t£A era) D ol xoxa, Q mia, Vx dUu- 
gAcia 7 stiuatro udo am, 195 yy cod id or 
vapcic UAsleor d awpuós, tva "rvsC ja aul. 
QrirzNorz. TS ixgrd'c optaCsborr Go 
ep aha elac ,us) duoaTde T) 4404 Qe 
taaiagu sec TU oid Yormraa Qm, Ka] 
ol Vaio sb Xesg d jrílorme co vi agp 
día Q seit volicgow eiat Tj Vp T& Xej- 
98, óc 621 Daci. Xagdc d $i3c 6 Xe1- 
góg, Kai Tu24 6c qoieiv drrauorun luo , xa) 
dzy&9t arouias Qi60 38, xg) d «f aj 
$ys 209 Té d iguoy d'yd7rn , Sd TO puzeiy 
al,) dyouiar, AY « Toi (DO 0 Xexeóc, H^ 
píG2oc Xexgü 9 nera) xohdoy T4c d- 
4&yrsivormac , pdGaoc dUvmros Cipro, o- 
DSuiscu , x; zràcn; exoNlmc dzmuNadr- 
qucm Àp féecwAsboudp ee. Ka] iud ou 


cía facvaxi di! üvTíe woN2(i, pudor 62i viic Bac ieiaz dur. 
f. HrAnHxAX AIAAIOzZINHN, )] OroaornrOr, H'ggzu ZUMAMgyon Cp iC (Guepu 


gu. 


IN PSALMVM 


vu. Miro2ei Ji dud da ij) ddeeol, x? n? 
ailesrmUmtia , oi medlouyne eie huror, xm 
abr A'7rógoAoy* Míronot *yyórajdU, Quot, Tg 

Xe1g8. Kíyeica dà ij To] marais 7r9db- 

— MED, Ex, alc just, dV. ie allÜeerr Oo. Qe 
92 9b; buodinor Gy] ro 7rwÜ an. aic D aj. 
Sep, oi»' n xyeícua , ^zuGdi| T8 
mua oc T 2acízua( a. OUT C 9ya- 
7178 d'iguostslu, Q iulanzei dvouías . Tyo- 
px, 30 Tu(a. aipkzent , 3 Quandis duuz . 
pac. £c J jc fa CJ or coUe nmroc t Ed TH 
e ^ Daneias. 

. XrrxozroMor. | Eze!) à eizw dvo 
Tu xsopÜciua , TU rique, TU Tp) raus, 
d obuudpng ole) guratoías , Un. dm las 
&urlo) Grizhaowr, Un eabm Oy , 9n. du- 
xum Ww, , demrüc Un Sd ir azremóc TuU TA. 
eji, dfaMeeras Aorzror ael 38 aiu a 
Gc 78 xa nepÜunor Go, (n. 9wbc, 1n faa 
Ad, Un d nAdUmr Oy, 9n d'isac iic dd ing 
v». 9n 7I diae ieacit, Un pusombn- 
pOv. Ewa uso, qu , fa Tiv 
Gian a0 Tu xaroipÜcra. — Mn eic rorum 
ans eine , Quair, O' 30 xamepDolouc voini- 
G, vs) Jud spo, efi Beides mins 
xatopluge, Td «iic 9vómOQs U-|nAa 9oud 
durd. igit , 7a Aus Eo vla) capo ami 
qüy Aboov, xgj Qnal* Aud s8( tyeioi oe Ó 
S150,0 9vóc cw. dXoc Quir ori ro iAei- 
lá ct, Eo) rof sampüdon; TX cipuópa 
Quo , avopuay cu GaAEir, d'ixguocusl,o qo- 
TIUcu,, 1, moligcu darep imcingue. Xu. di ph 
SopuGnÜR; , dxuu 0n TaU(z cud. a TeJ Ao- 
jiCsra,* € à. vio Xerogue so T) xa Top- 
Suyudqur alg Qu , dX TÀ T8 7r dd Uc 
T0 ma rej dvanlac, darsp Q Td 38 maeeót 
durd Quaw &2). Tí dé Gow. kaauoy daa 
CVV; 5g. T4G utro yuc 7&5 T1001 dp 53 
«ve? durd Xgisol, &w di udeic, Yap 
No) djust, àusoc dt lap (Oe. Ove 
qol jo) , àuvec * ugrofio*— 7T 98 
dud. Kaipt(a, v! vi $ 9vomc uóror, dd 
Q T9 4 oluevopiac, UssU orm à 836i 1,0) - 
On Gucro, El J'à Agios àusà xaA €, ui 32u- 
pates «etim ay air) uared isvoor dfa- 
AMeaD). | Kaj xgAalc ciaw dgaNuactut, ira 
dein , Un eUpessuin. O' 99 xp 78 

"méouar Ou, dam, 3ae2.,eipirm, d (O9 
Ji , eio dis ud cimi 0 d$ E Gegio 
poporerís , taPome us, dAOp6, óc ugu. 

Tonwvs I. 


ALIT. $85I 


tuis, Confortes autem eius , & fratres fecun- c^T*- 
NA rA- 


düm humanitatem, funt credentes in ipfum, 


vt Apoftolus teítatur : 


M. 
Participes , inquit, ! n br. 5, 


Chrifli effetti fumus. Q uin etiam fan&o Spi- coitus 


rizu vnétus fuit, non vt Deus,fed. vt homo. 


flantiz; vt homo autem , veluti quamdam 
vn&tionem , acit fancti Spiritus dona. Eo- 
dem modo etiam dilexit iuftitiam, & odit 
iniquitatem: Nam hac liber funt cledionis, 
non potentiz naturalis, Vc Dcus autem vir- 
gam dire&ionis habet virgam regni. 
Cunvsostowi. Poflquam füperiüs prz- 
clara eius facinora commemiorauit, victorias, 
trophzza, faluteui orbis terrarum ; quód eam 
veritate repleuit, quód manfuetudine , quód 
iuftitià ; oftendens fuiffe confentaneum vt 
hzc fierent ; loquitur deinceps de dignitate 
eius qui hzc fecitmonílrans eum effe Deum, 
Regem, fine carentem , incorrupcum | iudi- 


cem, iuftoruni amatorem,& malis infenfüm. 


Q uoniám , inquit, eft eiufmodi, proptcrcà 
talia ab eo facta funt. Nemo ergo, inquit; 
his fidem neget. Qui enim cilia fecit, cum 
poffét,& cüm vellet, hec fecit.Po(tquam ergo 
de diuinitate eius füblimia dixiffct, rurfus 
ad carnem reducit fermonem, & ait: Pro- 


ptereà vnxit te Deus, Deus tuus; alius dicit, 


fuper hoc vnxit te. Quód nimirum illa qua 
commemorata funt feceris , iniquitatem ex- 
terminando, iuftitiam plantando, & quz fe- 
cifti faciendo. Tu autem ne turberis, dum 
audis quód hac Patri attribuat : non enim id 
facit, vt eum priuet re&é fads; fed vt ea quae 


Vt vi kema 


vni spi- 
Deus enim fpiritum haber eiufdem füb- riujasdo. 


func Fili; Patri adfcribat, ficut etiam ipfe ca toa. 17, 


quz funt Patris fua effe dicit. Qvid eft autem, '' 


oleum letitie pre confortibus tuis ? Multi C^rifne 
.eleo (at. 


enim ante illum Chrifti,fiue vn&i, fed nemo saw. 


fic. Sicut etiam agni multi , fed ipfe eximius. 
Sic & multi filij, fed ipfe vnigenitus: funt 
enim omnia eius eximia, non ea folüm qux 
pertinent ad diuinitatem , fed ea. etiam quz 
ad humanitatem . Nemo enim vn&us cft 
tili Spiritu. Quód autem illud. e/eum op- 
pellet, ne mireris: nam, cüm Prophera fit, 
pauló obfcuriüs loquitur. Re&é autem dixit 


Aria 


exultationis vt oftenderert id effe laetitiae. Fra Gal. 5:2. 


us enim fpiritus eff , charitas, caudium, pax. 
Alius autem dicit , e/ee vezw/fati; Hebraeus 
auté fafon, id eft elegantie glorie ornamenti. 


Ppppp fin 





EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
e di à) dopegauin; Q sii dfc. Cra 


$52 


cAT*- finautem firlxtitiz, id quoque verum eft, 


*^*^" Quemadmodum ergo cüm audis gladium, 
gladium non intelligis ; & cüm arcum & fa- 
gittas, non arcus & fagittas, fed operationem 
eius hzc perpetrantem, vti iam anté dixi : ita 
. cüm oleum audieris , ne oleum f(olüm arbi- 
tieris, fed vn&tionem intellige. Oleum enim 
erat fignum fpiritus; res autem principalis & 
neceffaria erat fpiritus. 

9. MxnnHa, ET GVTT A. ] Basi- 
L 11. Propheticus fermo paulatim confequen- 


ter defcendens , ac priüs ea omnia quz ad 


incarnationis difpenfationem fpectant profe- 
cutus ; Spiritus illi occulta reuelantis, inten- 
tione ipfum dirigente, venit ad paffionem, 
Myrrba enim, inquit, c guzt, C cafia à ve- 


Mymha — fiimentis tuis. Myrrha quidem, quód fepul- 


turz fymbolum fit, Euangelifta loannes nos 
quoque docuit , dicens, à Iofeph ab Arima- 
thea ipfum cum myrrha & aloé fepultum 
effe. Gutta. veró & ipfa myrrha fpecies eft 
tenuiffima. Ex hoc enim aromate contufo, 
quidquid liquidum eft in guttam feparatur ; 
reliquum quod reftat craffius , myrrha nun- 
cupatur.Iraque Chrifti bonus odor myrrham 
quidem fpirat ob paffionem ; guttam veró, 
quàd non immobilis nec otiofus aut ineffi- 
cax in fepulchro permanferit tribus illis die- 
bus ac no&tibus, fed in infernum defcenderit, 
propter difpenfationem | refurredtionis ,. vt 
adimpleret omnia qua de fe erant oracula. 


C»fa quid. Cafiam demum fpirat; quia cafia cortex qui- 


dam tenuiffimus eft & fragrans , lignofo für- 
culo circumpofitus. An veriüs in vniueríz 
creaturz beneficium füfceptam crucis paf- 
fionem alriüs nobis ac fapienter hic fermo 
per cafiz nomen innuit? Habes ergo myr- 
rham ob fepulturam , guttam ob defcen- 
fionem ad infernum. (quoniam omnis gut- 
ta ad inferiora delabitur; ) cafiam veró ob 
carnis in ligno difpenfationem. Ex hac dc- 
nique cauffa dele&awerunt inquit, te filie re- 


Filia Re- pom in bonore tuo. Filie vero Regum quz- 


" namaliz fuerint,quàm generofg ac magne re- 
giedue animz?quz ob hanc ad humana con- 
dcícenfionem Chriftum cognofcentes,ipfum 
dele&tauerunt in honore;in vera fide & chari- 
tate perfe&a diuinitatem eius honore profe- 
quentes. Porró hzc aromata non tenui ratio- 
ne ait Chrifti veftimentis adhzrere ( fcilicet 


&y foupaías dxscuc, w fouquías vo6ic" wg) 
Bw 4g] TéZa , 6 Ea x91 BO , a». rl 
Cripyeuty durd , lu) ToiaUr. xgoploleucag 
ép aves re Q uuo dadon; , uà 
Viauor végul^t , d20 alu) zo low v6]. Kaj 98 
qv) Duuor cU ueoAor T& 710i Qe B2, xg) 
T) ceoryulpor xg) adatyxglor To. 7THU4cA 
ly. 

J. ZurrNAN, KA1 YTAKTEN,] Bazi- 
AE1OT, 'augigemivov dxoMé Sue 0 epeg. 
qrnxóc 25 Qe, x) máo qo x? ud olus 
sokias «vesenGaady * su Ganmeud 78 
arua (e v8. YerougAuaTorres Guo va) 
xgoafd, Sw fori vo a0 G9. Zuvpa ydp, 
Quai, x, uxTi , xj xoosía Sao yy) uerius 
€. 9 uA er oi pra , Qn rat 623 ou uCo- 
Jor , dj 0. darius Tuis T aarrec idí- 
Aum, eimuy zo Yooho 78 A'Ciuo uiu 
Gm tile, 10! auv prio xg) dAómc, H' JU 
suxrh, Q auri op prit Gcis eid o vj 2«- 
ww. ExÜxGbT« 9 T8 des.arGO, 
Dowr LU avr. prin, vis old coxrlid "erous- 
e/ D, A red ener, eid ra ees- 
euoppd/vra, QuxEs eg) Pere tX à o8 
Xeig 8 dDaudía , cai pris pp 4f vo 
eder; dV 4f và ul dxinioo utiray , pod 
dviripyrmy én Ta reach» Rpiegun , ag] vake 
eic] vEy* dd amiolés elc du & aoi 
ala) dyd guam oigoroplas rur, ya mes oy 
íaurd Td cvgwura, Kaoxlag dà SerezriM, 
dió * xgosía QAoq mc 62 2«3Torx« Oe 
€ ded wc, Evu04 2dpod diiren sp Or. 
Morzors i» 70 78 suveo) ard uc Và dDtpoe- 
cía 15 xrimwwe rone «aArp9 Vw , Ba. 
Suc iy X 0Qdi c 6 A050 J/2 78 9 xgosíae 
iria oc mapiniEaso; E'yen àv cpuíprao dg 
Jf vla) atl) , euxelió dà 9 clu) ei ád'u 
xd Svdby (med) zrdcu. guryely V3 a xd- 
exe Qiperay) sgosías dA dfa vl) vic aupuoe 
abi T) EUAor oixoropias, Ex di quiam; fe 
alvias d Qegyds c8 , Qno], Suyarípi Baar. 
May C vi nui gu. Ovjarlp JÀ Bacon 
civic aj etr, 8 dDojoeie x) utydoas , x) Ban- 
Axa] "uxal, dj 4j cl) aves, v3 ales! 
mma cvytgriGaon Firyréca, ? Xexciy, dii. 
eem üwoy Cs 25 mpi 5o dAn uii 7icd,X) 
dyd orn hen IiaL urn durd. 9? 2b, 
TZ Ji desino TuUTA 8 QuxeoA bye Quz) 
«vejo tira mi iugrrion 7 Xgig& ( ruri à 


' IN PSALMVM XLIV. 


ex SuboA TMI Aiyam , wg) Vo) doyuadu 
«Daoxduh) d^ Yas Dun T]. oixodojan- 
pua'ran Qipeoc. Balpee à 746 pabousots T oi- 
xn AA, 9) Tévo, o Départ 6) xaíac- 
xdjac ias ro zu ior ola, 4 Xesg ui ai 
$xócupt admi TS vespná diduaxo c, 

XrrxozroMor. Tok jJ dy qam , m 
"riqor auirTeSt df Tuv Ty eneptrilo, 
doovi d à Onihacyudyor vfi yellow du- 
AX», Ov 39 cx TuTur 7). veo" T) X047» 
Ma cuwExero To sandy , &^N d (ries, 
Ka] fra pan , in Inest xgícwac por ge. 
vm 601, r$ dfatopi vj) UAdt cl) dfaqoecs 
ais Grrytlas idus, To JA Seri vj iea- 
«ian gu. d'eixyuaw , nx và ipd na uri 
xse G«$yuó. Ocr») 50ud 9 aipóipuc 
quc 7p). aljudwy ignoti, xeourdc T8 xegari- 
dia d.ajA n, En dV 8m eri éxéiso 
él , id eit ua) u| ^5 (G** dutómegn 
99 ug] "eroducrdl, CY'apep às (éd'i 50 x9) 
gréour à jus Moy ) vizor Xj poutalas 
dxdur xs) (cw Tuajya , sx GiÓnrO, 
dew , vro jndÀ cppras , xd xosiay 
dxsouc, aldiwrolc vofow, , &Xi. voee. 

í, TIAPEXZTH H BAZIAIXZIA EK AE- 
zinx, ] Bazrazior, Feel «86 GsxAnoías 
idw dfaAi*era) , qi Rc C» Tu do uam pt- 
uliea dp, fn uía £21 meia '] Xeigá m- 
£Asted. , Inc eic dll xdeos 78 xesee 
AguaCs vic VA fpoois dao, yraeuco- 
trucs dfaxodvura Bard qp]. QauAov, dansp b 
mouulu) dfaxolv] vic dpias verd )d. igiQan . 
Ilagícuea, à» n jaciNosa ( &h wf vujtixal 
25, xaSnpugr pn suy, $ uà BaniMto- 
Xn and 4 d rias, dA $ XeAgS Baci 
Acla; utríyucu ) ix ddzidv T cwrheo; t 
iuencug  djsaevco , Twrkem x d) uon 
votegit, x2.-9vQacy)p/ok , xg) arena doit 

Petaurlu Q iteoayptmit wgTuko0 us - 
ex, E'7reid) Ji & jugroedd s T diua mt d 2- 
MÀ aonáog d 700 poma (59rest 70,42) Quci- 
xc, xg) TU« Vrorinuis Mosudpuc «buio 
Aya) Jd vüro armonaN dor €) vo? iue 
muy 0 vo pq 0 A690 Quaiy. 
— 4d, AKOTZON OYTATEP, KAI IAE. ] 
OrzoaAnrHTor, Ta)/(a sjeudc Yu 
daíoc apuorri , 5X diotCcla eegyhuy 
evuvuoodpoi , d^ 78 cl éOrdv CnxDan- 
vla 43 murtege iydon eidolAo dx. 
xét, Ta/rs dy evpGuM Up, grow T 


353 
parabola fermonum , & dogmatum appara- c47*- 
tus) fed ab voiuerüs zdium (irudturis defer- 7 cea 
ri. Bápec enim maxima nuncupat zdificia; 

cadue ex ebore conítru&a, Per hec , vt exi- 

ftimo, copiofam Chrifti erga mundum dile- 
Gionem Prophetá declarante. 

CunvsosroM1:. Nonnulli quidem 
dicunt,Propheram per hzc fignificare fepul- 
turam; alij veró, vnlionis varietarem decla. 
rare. Neque enim fiebat olim. vn&io ex his 
vnguentis, fcd ex alijs. Et vt fcias hunc fuiffe 
olim alium modum vn&ionis , per differen- 
tiam materiarum operationis differentiam 
declarauit. Illud autem à veffimentis tus ioa . 
oftendit, eius quoque veftes plenas fuiffe gra- sion ime- 
tià. Quz nimirum fanguinis profluuio labo- 175. ,, 
rabat, hoc. modo fanguinis riuos repreffit, 
poftquam veftis fimbriam attigit, Siue hoc 
ergo fiue illud fic accipiendum , nulla pro- 
hibet ratio : funt enim à me vtraque admit- 
tenda. Quemadmodum ergo ( nihil enim 
prohibet eadem repetere) cüm arcum & gla- 
dium audis, & quz funt eiufmodi, non ea - 
fenfbiliter intelligis; ita nec cüm myrrham 
& cafiam audis, ea fenfiliter accipies , fed ad 
intelligentiam referes. 

10. ÁDSIITIT REGINA A DEXTRIS.] 
Basirrr. De Ecclefia modó verba facit , de cii re 
qua in Cantico didicimus, quód vna fit per- a m 
feda Chrifti columba , quz ad dexteram f^ 
Chrifti partem rapit eos qui bonis operibus 
confpicui funt , fegregans illos à prauis, fícut. Mattb.a;, 
pastor fegregat oues ab bed. Affiftic igitur xi 
Regina ( nempe anima fponfali verbo copu- 
lata, nullius iam peccati tyrannide oppreffa, 
fed in partem admiffa regni Chrifti ) à dex- 
tris Saluatoris in. veftitu deaurato ; hoc cft, 
doctrinis fpiriralibus intertextis ac variegatis 
fefe grauiter componens,& adornans religio- 
s&, Quoniam verà dogmata minimé vni- 
formia funt, fed diuería variajue ( quippe 
morales, ac naturales, & myíticos feu con- 
templatiuos fermones continentia ) idcircà 
Scriptura dicit, veftem fponfíz circumami- 
Gam effe varietate. 

11. ÁvDi FILIA, ET VIDE.] Turopo- 
RETI. Hac nequaquam [udzis congruunt, 
qui de maiorum pietate gloriantur, fed Gen- 
tium Ecclefiz, quz parentes habuit idolis 
feruientes, Huic itaque confulit, vc nullam 


Ppppp 3 parer- 


res 
De filia. 


CATER- 
NA PA- 
TRVM. 


Vultus Ec- 
&lefia quis 
Gr qualis. 


Gleria Ec- 
elefia ia- 
EEThA^ 


Deo aure: 
inclimanda. 


Olliuieni 
tradenda 
[nnt mala. 


1. Ioan. 1, 
5, 


854 


paternarum copfuetudinum memoriam fer- 
uer. Quin imó Spiritus fanctus ipfam fi/iam 
appellit, vc qua fpiritalem fufceperit rege- 
neraionem. Promittic autem ipli mandata 
cultodienti. regis amorem, & ait: Concupi- 
fiet rex decorem tuum. Deinde ipfius atque 
regis dignitatem edocet ,. Quoniam ipfe eff 
Dominus tuus. Acque. Aquila quidem inter- 
pretatus efte adora eum; Theodotion veró, 
ipfe emim Dominus 1umi , c adora ipfum. 
Septuaginta verb docent Reginam, non ipfius 
effe folüm Dominum fponfum , fed eciam 
eorum qui adhuc contradicere audent; ita vt 
eciàm filie. Tyri dona adíerant, & feruitu: 
tem oftendant. Pcr hxc autem innuit om^ 
nem impietatem. Mos enim eft Scripturz, à 
parte totum demonftrare.: Vultus antem Ec- 
clefiz proprié quidem ipfe Dominus eft; 
deinde etiam ordo facerdotalis , tamquam 
maiori fpiritus dignitate exornatur. Nat di- 
uitijs & nobilitate illuftres facerdotibus mu- 
nera offerunt. Deinde rurfum ait: 09mis glo- 
ria filis, &c. Intus, inquit, habet virtutis 
decorem , & omnigenis Spiritus fancti gratijs 
effulget. Ceterüm cüm ex multis fpiritalibus 
hominibus qui diuer(a dona acceperunt Ec- 
Clefia conflata fit; merità fimbrijs aureis gra- 
tiarum diflributionem affimilauit. Fimbriz 
enim à fe inuicem diuifz funt, & rurfus con 
iunguntur ; quippe quz ex eadem ftola dc- 
pendent. Dixitautem ab iptu, quia extrin- 
fecus tegumentorum vilitate athletz virtu- 
tis exornantur. 

Basrirrr. Docet ipfam nudam habere 
mentem ad contemplandum , propter quod 
ait, Vide: Confidera, inquit, creationem , & 
eius ordine adiuta, hoc modo ad ipfiufmet 
creatoris contemplationem afcende, Deinde 
infle&ens altum elationis ipfius collum , 7»- 
clina, inquit, aurem tuam. Ne cutras ad ex- 
térnas fabulas; fed fufcipe vocis humilitatem, 
quz in Euangelico exiftit fermone. 7»clina 
aurem tuam ad hanc przceprionem , vr obli- 
uifcaris prauarum | iftarum. confuetudinum, 
& przceptionum paternarum. Quapropter 
obliuifcere populum tuum , & domum patris 
tui. Omnis enim qui facit peccatum; ex dia- 
bolo natus eff . Abijce , inquit , demonum 
do&rinam,obliuifcere facrificiorum , no&tur- 
nz chorez,fabularum denique ad libidinem 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


wu aan ir uvxupiben, Kaj Svyarioa JA 
dun ld rope d 9 riCje vo den, die nli 
arvso uernxlu) avacfymow daGapby lr, T7 
duré D wr Qu Tow Tal (rib gc 
49 fjaeuuc 10v Tou (o , x2) Qro ,. EonB- 
ubad à BanadUc va Xd 9t, 78.6 ig] all 
&uTW dbi xg, "8 Qacvéuc dudwexn, 
On àvset 621 xsg1oc gu, Kaj 0 QUE. Ax 
Jas pute a, 4) avepouiviooy Tad * Cno- 
doríay d, burrit 0 UcJ0, cis x; tecexiv] 
dvyu. Oi di iGdowixorra. al :Qaovida 
diduoxsow , Gr vx urhe 601 MÓRE xCE1oc 
Ó "uiv, LN wg) 73) 1n ai nA&yes mA. 
wav, eq Q qud TOgou Svsattfege deg 
evetesizu, , € tl duas yAdza; tud 
dà cénwr , mdauy vitam tlà)-dciGeins, 
XímSw 3b cj yegel à ray Pa) páesus 
dwzv, Tleóotzros à mic coamcies xvelas 
JÀp) uri 6 deazóme, eV qo) G' itesmwdr 
Tíue, dc qo.eiova: rv uoenxles aeu C 
GAwndlyoy dgiar. x, oi mwrro wg) aieitaria 
Xo) TW. , "46 fap€ic o eogieguom, Eira 7rd- 
ur, Tlacu fh doza Tic 9vjaboc, xg) ie. 
E'd'ogur $ed , qne) & dper fe 7 eDmptrresnr, 
xu) Tk mayToÓ a mois 38. yia 7rióUj at (Oe 
dfa^duu7r] 2acic aom. XYc n tondy di 
arrso errzal» ad Desi cr , d Lapin dfoqo-. 
ea yagía uera Y Gau ia cuvecr, exo 
me; X€9ayoK, aeucor, diari kgot 3 vj) xaei- 
cuz'vuy dfz9vou, Anipw?) 50 dar. aoo 
oí xegasol, x; vrd?uy Woyra] , &« 5c Rutfic 
eEngmudoi soAfic, Evd ow D Clpmun imei 
di iZuSw dUn2.ela aibi GoAgior, oi ^ d piri 
a Awra] vxor plur). 

BaxiAE10r, Aidzioud iwi cAfuuvac utror 
Vydv ? iy evesc Swapias, J/3 7 TO e Kara 
yongór, tna? wriow, X) pin Cio "ord «8; 
kat! pria rote vac, Uruec dvd Gam avc jc 3 78 
xrÍzayrec Sofas, Elra xaqtiuy aue 0p 
ÜdnAiy T d PaCoreías Ba ynhor Kis euni, 
To &; cv, Mh 3a) ex uc «63 T8c Ven uta 
Suc, did wgrídiai vo Taceo 9 Co qf 
dUayaAixg 200 Quy, .KAio To dC cuu 
€ejc sl) qs Qidacanias , la EnadSy 
TJU uozDnesi Stn dnelvur , xo) 71). srazej— 
xav did ayudas, Aib VanaaUs 78 Aag cu, 
X9) 78 lucu mre9c aw. Td 20 0 2roiy alu) 
duaprlas cu 5 dfaGÀoe cyefiinD) Cn trat, 
Tuc T dauuóyun Qidacxodak , fora Su- 
€idv , soptlag vux vigi, pud Suy cic mopreias 

19) 


IN 
ag) 7rÀ7ty dotar Cuguormey. Aia Ti 
Svjarieg cvipauTs aesomyépsoau , iau 
cázuc 4 munieg viv are oreeóy au "jrkausrma 
6l dod) &iar, E a4 3 df. V Af One donet] nc 
«dc aziNst T qompol jns rum , Varo 
Gru T) ido iavtiit xa A0oc, Enlsari qa- 
riowJ. voutio Xy Bani. O n arit 6c xU» 
£10t m4 ig mesoxuuhzucw auo! , TÀ d dn 
xaior Ti Vni e*Sadwol , fg 38, tu 
T in ipii e, Iepownefrun J* ày- 
y cou » xríng, Am e» qu uon 
Irz8 Xpig zy oóro xau] , &xuemiur, 

v) Fh, é xao, Ka] 9vysmp 
TUpu,X, TO. ETC, Aoxel n V Gap God $ eiduDo. 
aPelac y rj] Xarayind xyalpa Vf «C. 
e. Magi di à Xasaz) ÀTvesc. lesv- 
er doc &v eic Uzrmucoly 7? Gaatmioian ó Alfoc, 
Kaj Su/amp,twa), TU pa V4 vro a doe. 
X6) vo có» di eeejcu7: 0] o0! TR Ag 
evesoxuuizugn ep à deo, Ovx eizrw , ol 
evesouuunzucw et d aeo, dA To tvejou- 
qw» Tí cóv. QU 99 Cnt esci ray, 
da 5C Gnx2atziag » 149223 , 0 Xpigoc, iy 
«ve$atrroy Qyoj4000y. cL r9 Q01,7üc2 9 do- 
Za,Q IZ Ere taz p 9n ord T aDuudiy 
dida ua sur iic ome as , Umlauon ul 
dudw»y uam , dim£ray m aXpÀ aurli qo 
erue T) dy. wg] Vreidh eie alc &p 
qul xpu7r Tt xa9ued ma.Uldoa qno, 5 d- 
£a aii; Xpig& voutn , ilc sfloonó no Aorrür 
J/Z ? qoStelas SvjaP 3$ Bannkuc, four 
621. Tlez£ r1 0 2655c Eri T8. Crd'or mu ya- 
péin & Goemaaendis dé, pug fpi, d dor 
Ürroc 78 xa Xu; ? vo utnc. V 53 sb peritus 
hawriy Tu! mel, Tu. D^ mor &r mu! xgusiid, 
Q ceci yo OS, Q malva cesso, à 
«762; T0 SuaÜiva, voi; ales qoc da. eococ 
T) udro QurtopD in ul Sud , G2 d má- 
cuv 7 dofon iau i Sys mp'? Qanótax, 
Kaj TZ xegostovà Giu TU 2c00d., o6 GOL 
GiGow) X mmi?) 8n énev, atio Là 
90] md das xoc uisu, 7? xgT eiua T xL 
eupmo. Kajé Gd uodsdpot dt ayAids ya 
eixnpug sens oma m7 do tescvyw ueuteg- 
Suuiar megom erdor EA CIUAn"), € T ow 
e Üecorres seno n?). Ol dà vo mrs jectn- 
xàv iudrioy GzutaiviR, Gros ud didaws d 
Aeryno v diedAaloc COrnxin2w)) avez, Cl avtp 
59 sul eun asc xeium, CiortAouAone, To 
euuxmwor ipanar cvpant)* dua '? A$yu 


PSALMVM XLIV. 


855 

& omnem incontinentiam accendentium. cars- 
Ob hanc cauffam te mei ipfius filiam vocaui, N^ r4- 
vt eum parentem oderis, qui te prius ad per- 
ditionem genuerat. Si enim per obliuionem 
prauorum praceprorum | maculas deleueris,* 
proprio decore affumpto, defiderabilis appa- 

rebis fponfo & regi. ueniam ipfe ef Domi- 

nus tuus ,. C adorabynt eum. Demonftrat Obeditia 
obedientiz: neceffi itatem, ex co quod ait, 7p/e rua 
eff Dominus tuus. Adorabit autem ipfum 
omnis creatura. Quoniam js zemine Iefu 
Christ omne genu flectetur, celeflium, terre- 
Jffrium, c infernorum. Et fília Tyri , &c. 
Videtur fumma idololatria in. Chananza 
regione perpetrata fuiffe: metropolis autem 
Chanaan Tyrus, Ecclefiam igitur hic fermo 
ad obedientiam adhortans , Etiam fí/ia, in- 
quit, 75r; veniet aliquando cum muneribus. 
Et vultum tuum deprecabuntur diuites ple- 
bis in muneribus, Non dixit, Te adorabunt 
cum muneribus , fed s/tum tuam. Ecclcüia 
enim non adoratur, fed caput Ecclefiz Chri- 
flus, quem v»/rum appellauit. Deinde ait, 
Omnis gloria, &c. Vbi perpurgata fuit ab an- 
tiquis malitiz doctrinis, obediens precepto, 
natrat ea quz de ipa funt Spiritus fanctus. 
Et quoniam intimam eius puritatem vidit. 
Omnis , inquit, gloria Chrifti fponfz , quz 
tandem in filiam Regis eft adoptata , intus er a 
eft. Hortatur hic fermo, vc ad intima Eccle- e 
fiafticz gloriz myfteria penetremus, eó quà 

fponte pulchritudo fit intrinfeca. Qui enim 

fe adornat Patri qui videt in abfcondito, & waub. e, 


Phil.z,10. 





orationi deditus eft, atque omnia facit, non f 


vt ab hominibus videatur, fed vt foli Dco 
innotefcat , hic gloriam omnem perinde ac 
filia Regis habez ab intus. Quin & fimbrias 
aureas, quibus tota circum amicta & variega- 
ta eft ab intus , cogita effe amictum qui di- 
gnus ficornare hominem , qui ad fui condi- . 
toris imaginem creatus ef. Porró qui induit — » 
fe viftera mifericordia , benignitatam , bu- veli fi- 
militatem, longanimitatem, mapfuetudineg; Viu er- 
is intrinfecus amictus, & fccundüm interio- 
rem hominem ornatus eft. Arbitror autem 
fpiricalem pertexi tunc veftcem quando ope- 
ratio comes attexitur verbo doctiinz-Q uem- 
admodum enim pallium. tegendo «corpori 
tunc detexitur, dum fubregmen ftamini in- . 
netur ; fic vbi Verbum primas in ordien- 

$^ do 


| 
| 


856 


c^ATE-  doobtinuerit , (i mox a&ionesfübne&antur, 
: tdm fplendidiffimum animz indumentum confi- 


cietur, vbi vitam fandam verbo & opere 
perfectam. habuerit. Fimbrig autem, quz ex 
lla vefte dependent , etiam fpiritales funt, 
ideoque aurca effe dicuntur. Quia verà ver- 
bum opus excedit , quafi fimbria quzdam eft 


ab operis textura redundans. 


OniczNrIS. Inclina aurem tuam di- 
cit Pater ad Ecclefiam. Laudabilis autem 
obliuio cauffa eft vteius qua fic obliuifcitur 
pulchritudoà Rege defideretur. Porró'cauffa 
gloriz quam habct Ecclefia; in occulto cor 
dis exiftit. Et gloria eius ab intus ell fub veris 
indumentis quz funt fecundüm Dei fapien- 
tiam, & in confcientia plena confidentiz, 
Quocircà de ipfa dicitur , Omas gloria filie 
Regis ab intus. E(tQue gloria eius fimilis glo- 
riz quam habet filia Regis. Rex autem mo- 
dó Deus nuncupatur. Quin & veftimenta 


eius funt virtutibus variegata, 
1j. AppvcENTVR REeGI 


TuropomntÉrr. Cüm non fummam om- 
Qua [pmm- nes habeant períe&ionem ; alios quidem vo- 
cat onfam, vt virtute confummatos ; alios 


Je, qua 
virpines ac 


VIRGINES. ] 


Pius veró vocat virgines, eó quód quam accepe- 


rant fidem , inuiolatam fcruarint. Dicit ta- 


men ctiam has pediffequas effe Reginz , at- 


que in regale cemplum fimul cum illa ingre- 


di. Hanc differentiam docuit nos Chriftus in 


1o2.14,*. Euangelio dicens: Apud Patrem meum man- 


Jfiones mulie. funt. Pro patribus tuis , &c. 
Dicant Iudzi quofnam habuerint filios , qui 


toti orbi imperarint : quin potids extremam - 


fcruiunt feruitutem. Diuint autem Apoftoli, 
cüm patres babuerint Patriarchas, terrz ma- 
rijue, etiam poft mortem, dominantur, & 
poft illos etiam Martyres diuini, 
CunvsosTOMt:. Quia non flatim 
, Ecclefià conftitutà virginitatis floruit decus, 
fed poft tempus aliquod ; idcircó etiam id 
poftcà ponit ; nempe poftquam oblita fue- 
rit populi , & poft cetera. Quocircà dicit, 
Pofl eam proxima eius, non loco dumtaxat, 
fed & motibus & dodtrinis ipfi confentien- 


Virimiu tes. Pulchré autem alius dixit, 
laetitiam 


Afferentur in 


moie ad-. I&titia C exultatione. Quemadmodum 
jur $ enim, fecundüm beatum Paulum,tribulatio- 


18. 


, : . 
nem carnis habebunt. quz nubunt; ita hz 


lzctiam & exulcationem. Non folüm au- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


«»esUQte a roc, €i ducAndor aj ated idc Ural. 
9», ct uorum mc ai nfjuoro eei6o^3 v8 
Nuxíic Aye C lpgyo ? xav dperiv Dior cuu- 
mruweryipor Vydauc. Kesose di dzrauu- 
pav?) 3€ ipse vorm wg) 86i , dio 2&uov) $2) 
2430v"). E7red ferp dA 0 26506 mew £21 T8 
1p), olore] xe5esóe n6 Gàir, 90 78 «vesc 
«vean uU tau gro efpuosav. 

Qirirkx rz, KAyor v2 8C ou,2e9t alu) 
éxxAncias Quo ó mwrip. Cruser di n Aj- 
9n , aivix 58. Fonfupaiva, o. x« 2^ (C). T8 
Un2g Svudps uo 78 (9n tC. E'7reima ai 
qíam d gne hd Vel niesanaía Cr Tod XpU- 
"Td € xatd jas 603, Ka] à düZa. Gveiiz trd'oy 
&Hv Gy uoo n9 iow Toi omo colas 
OiE,Ó musei 6v 29v mra Dprcia - 4/3 vio 
Pop?) «X64 apre, dau à d'oEa v Svjapoc 
7$ fjacesc gud, Ka) ew À da wi, 
défar énzias 174 a) Qao ec Svyd mp. Ba. 
e1ALc dV va 6 9i A94.) ATA y i. G- 
dV eis urcie sroniAg. x?! vd, d pera. 

i. AHENEXOHXONTAI TQ BAZIAEI 
nArezxot.]Oroaoruror, Ezreds ay d- 
muvret clu) àxegy oem vu eiem, muc ud 
xa2c voptlw , dqmelac aperi , adc di 
maplerut , tóc dxheg2) QuAdZaPTas le) ma- 
p*AaGor 7rígn. A4 d jue DE 
Pula $7) 8c Baader , C eic ? Éacvuxor 
Gu) iri] Cigisa) ver. avais 7 df; Coegy, 
19] 0 Xeigix, idid aZe £y dUayyaNo Myo- 
Toa] ugra] cog. ul mare pu clo. A'v- 
al 09] mu tesn o, Gic cima mum oi 1d- 
d'adoi miras uo0€ opor T obiil ne dp arr ac- 
oj ud»9or vla i diebrlua dudas Cou yuov, 
A'XW. ci. Si) Vert eoAci , mr TkonG Lo won 
TÀC maTQAap y  'yiic v] SaAdoyw wg) 2 
Savaro dpy en, C ut! eia od iot AP 
Tue. 

XrrxozrOMOTY. ETE) £x «US ieri, 
CauIDíaz cue digno, và T rapOwias Yrowca 
gis dd 1? xesray má* Jf Ero Q üw. 
vi 47 aU (a 2| war rro" x 1 0 02 
Sy ucl) a9 2g, x9) 123 và. dona, Aud 
Quam, ó7rígu uic aj mncior àusC , 8 qo— 
7r dade, dvd wg) vedoro, wo) vi; dy 
go üt suodd wr. KaAdic dV treo (e 
€i mw ,dirtrio Door a e d gescuim e d^aA- 
Aug. carip )9 x? Ty uordetor TlaCAor, 
92e vf oupi tiro ol ssi pat, c 
dy?) djasMaaw Y, dU Qescudlu, OU vi ma-. 


IN PSALMVM XLIY. 


erra dà unos 264 0 estime, doa C i 
pio9ora, 0G» Pauapuis Agumao ? vuu- 
qíos aod (zov), Nar dà éraUÜa,, Qna, à 
flacihei, A'vri T maios mu , xg) Ec. 
E'red i dio 6i 2g y, marieon Jéis 5in- 
2g St , 'enrüc 9n ao Wit Yarnhav eura) X, 
agire Tb. uteot dnutpic, Ee o uni 
pelo» raid ay à ceteg. XY gg) &i 2»yiov 
aimvaz dw d^W oi 2)U 7ra4d ay 23i dec 
Vaid o£oi , dic vrdowr image, T oixeutiln, 
Eu). di d'oxéi rdc Yerogóhug Mydr . Efrx 
Vastu» dus] al los , € «là Jüeow 
quo), Ka(achzes; &ur& (d pyorras Y3i 23- 
gu» al) yb. Kai 59 3 obdpleo Vrid'eaug 
oi PadeoAot, wg] 7ray uy t pyórsuy ap vorn 


peo. 


LI , 
BaziAEtor. Eguraj 75 voj4tu 78 Xueju 


duxdi, si uà ead sfida, avíqua(a 05- 
gav d?Aorgim , aime darwtoDncorray ud 
Baci, dua hora] 18 vopQr. Aust 
ewr Ji xgj aj vla) zrapSurías iran Pop - 
v2) Tu xvgjto , Un araplios aere; fnoorraj 
TU Duci 6, TlapBiror di aj zincior dor T 
éxxAncia4 , C ó7rlome Gucic monta) , x2) 
pà ero avoi dpa, Tic CD moieniit d a- 
iac , Wy aj 4g mayvaco utroc var aoa, 
lij 7rapSwiar iri x A U7ryC, f C, dvd?) stc 
xs decl pas viv awurir Blor , d. ép dD- 
Qesou/n xg) dyaPuded| Và md uro xa- 
GpÜu Mam. aaípuruj, abra dzrwtofioorrag 
TM Dani , wo) dofisorta] 8x. €ic ss Tu- 
xr rémoy , 42. eic rhy var 58i noi? bac. 
Td 30 heomnxd cxiin , d ux iuóAuut dy- 
Sesrrira 2cfow, eic mà d'a vj dion ei 
ovrt)Dioera, E'rei dà ajwriep «xvcsotri- 
492 Fiol a) T& 298, xd) TE cluou T8 
qu e3c, €i arid ogw 18 Umaxont , yug dr- 
71 9j] maiegy AnpGayd dose , Gr wxi- 
Qu, auo uaoi dz yi mrrat, de artesi- 
yaj &urü; dpyoreac ài zracur vli) 54, 
dy € emu. clu) olxep Apo DEAD à 
Q(96)g«. Ea) dí m; nartegc muti 
AaGy a8c muTQAdp yas » xg) STO Ab) (Ow 
gy "XavcóAoy d daria]. Avr) 29 Gxetvuy 
efjurhmpas às qoi df3 7E Xeic ol cisr- 
TK TU. fia 78 A Gegana , xg) 3/2 190 in6- 
iugi Guo, senptgeriLormit, Ck TS 7VTOWIXE- 
vay Td üura éuelvoi, d ov T]. pn) Ar m- 


eX Sud Dorn ol sarápte. A permis id Gu 


857 
tem pra-fentia , fed & futura dicit Propheta, 
quando fplendidis lampadibus fpon(um ex- 


cipient, Porró templum hic vocat regiam. 


CATE- 
NA PA- 
TRAYM,. 


Pro patribus tuis, &c. Quoniam fuperius . 


dixit , populi & parentum memoriam obli- 
terandam, oftendens,quód etiam ex hac par- 
«e magnam capict felicitatem, Qua. cnim 
erat fterilis, e(t mater innumerabilium filio- 
rum. Itaque licet auulfa es à parentibus , ta- 
men filiorum. tuorum chori tam iilu(tres 
funt, vc orbem impleant vniuerfum. Mihi 
autem videtur Apoftolos intelligere. Deinde 
deícribens eorum virtutem & gloriam, ait, 
Confl itues eos principes fuper omnem terram. 
Vniuerfum enim orbem terrarum peragra- 
runt Apoftoli , atque omnium principum 
Principes extiterunt. 

B Ast L1 r. Sequuntur fponfam Domini 
animz quz non fufceperunt femina fermo- 
num alienorum ; quz adducentur regi fc- 
quentes fpon(am. Quin & audiant illz quz 
virginitarcm Domino vouerunt, quód vir- 
gines Domino adducentur. Virgines autem, 
qua proxima funt Ecclefiz, & poft ipfam 
fequuntur, & nufquam aberrant ab Ecclefia- 
flica difciplina , minimé coadé virginitatem 
confectantes, neque ex rriftitia ve] neceffirate 
caftam vicam amplexantes; fed. in latitia & 
exultatione tali ftatu gaudentes, hz addu- 
centur regi , & perducentur non in quem- 
cumque locum, fed is templum Regs. Si- 
quidem (cra vafa , qux non violauit vfus 
humanus, in San&ta f(anctorum introducen- 
tur. Quoniam veró Suprà pracepta fuit ob- 
liuio populi, & domus patris ; in remunera- 
tionem obedientiz in przíentiarum pro pa- 
tribus accipit filios tantis dignitatibus infi. 
gritos , vt conftituantur ip(i principes fuper 
omnem terram; quorum in omnem terram 
exiuit fonus. Si quis autem fponfz patres in- 
telligat Patriarchas, etiam fic fermo Apofto- 
lorum .minimé excidit. Nam pro illis ' nati 
fumus ei filij per Chriftum , facientes opera 
Abrahz, & ideó zquali cum ipfis honore 


digni habiti; eó quód eadem ipíi geffi. 


mus, propter qua: magnos honores coníe- 


terra: funt fan&ti; cüm propter propenfionem ape 
ad bonum, ipfamet natura prarogatiuam 5, 


eic w dr d ons 35 iic ol d puoi 4/8 T 6396 7) x9)gp oixeluow GuTik Tilt TE k9AU QUoWot GUrTIO eon 


Towvs L 


Q4444 ipfis 


Vireinita- 
tii facup- 
düas. 


Praregati- 
wA Cr ek- 
eellentía 
virginita- 
Ws 


Pal. 18,5. 


cuti funt. patres. Principes fané vniuerfas $4» cov 
: it 


Mti prin- 
vui- 
4 iur- 
4, 





853 EXPOSITIO PATRVM GREÉCORVM 


cATr- ipfis tribuat, non fecüs ac ácob fuper E(au | à»Gix v evegrréio , dc rf Tau 3 yo s 
: i eia poteftatem, Qui igirur pares honore patribus — H'eu ebwsfer. OÍ voire innui Gic ra 
' fadi, & fupra omnes propter vittutis exer» — regarjiradpoi, Q Y x2 aram apo, 
citationem przeminentiam acceperunt; hi 48? 8 dptrik domom eesageiym:, 6 ol 
demum filij Chtifti (ponfz funt, & à propria 9 Xejsün/ugu elei, Q 93 ? días ur£on 
matre principes con(licuuntur. xalisur") dpyormu. 

OnircrNrs Immaculaz ac purz,& — ÓirirzNorz, Ai dues), C saSuegl, v, 

Jfà EG mp9 iroi^]u ya] P ireu , dmn 
abeo") v! Xeszd às Upecsuiy y, da^ 
Add. O' Sdhaygoc dV T8 Banc, vuiigi 
Xess&, € abs Éow dund rei à, à ivi Eas, 
Xj abri T mu64ap7 y tiva oí YrrisoAor, 


propter hoc virgines anima egredientes ad- 
ducentur Chrifto in lzcitia & exultatione. 
Thalámus autem regis, id eft Chrifti, eriam 
templum eft ipu; , quoniam etiam Deus 


ell, & pro Patrirchis tati func Apotlolí. 
1$. MEMOR ERO NOMINIS TYI-] ij, MXHE£OHZOMAI TOT ONOMATOZ 


LaDe TutopontkT I. Hzc vaticinaudo przdi- zor.]Ozoaoraror, Ta/yz aessvarizut 
Peut cens Plalmitla, ia qualibet generatione pet — ó aA uude, &y bdo rfi 4E 7 n7 no- 
Aniur. homines pios qui pro tempore erunt, diui- — es» saved y vo Oro o 9 £ico drove óm- 
num nomen celebrare pollicetur. Vtentes — wréi?), T8 29 vu lug cvyseatelow yes ut- 
enim carminibus à me compofitis, omnes, vor utAad la, qna) , rain oi x7 vla) oia- 
inquir, per vniuerfüm orbem populi, per — 4djplw Ago), ij 4/9 a mc tà ea ed 
hac etiam falutem fibi cogceffam, anté prz — wur àur verme a) dyuSw &esjpn2ciour 
didam difcentes, te beneficij au&orem & — uasSdyorrée, et o dopo ,Q ooo 7 
bonorum largitorem concelebrant. a 3aSdv drvuvéem. 
CunvsosroMr. Alius, Reuocibo XrrzorToMOr. E'meoc Avvunow T 
in memoriam nomcn tuum in qualibet ge« — óroua! avv , tg9" inde luo foede d/& r&v» 
nceratione; proptereà populi láudabunt te — AaolVpeíewci cw Juvexals.— Ebr 9 ue 
perpetuà. Dixit magnitudinem principatus à Sec eic dp Herd v&. foot rH ye, rà 
longitudine tertz , à latitudine orbis terra- — 78 zAdreg «fe olxwApine , 9 78 2S; 
rum, à multitudine gentium quz fübiedz — 7/ ird , JJ reef rr. AA xg) íri- 
funt: dicit ctiam aliunde eius dignitatem, éz3w avri T? d£iuua , in 4 Ta Ys 
fcilicec quód non folüm extendetur per vni« — «3 obusdinc cna mera) uovor , dd y) 
ueríum orbem, fed etiam per omne zuutn. — ararr yd 78 aldy (Oe. A'Saramet dp ,Qr- 
Immortalis ením , inquit, erit tui memotia — em , $eaj 9 fan ov, dy egi Qe o mo 
defcripta in libris, in Rebufpublicis , & prz- — fféAoic , xgj moourelauc , g) vesci yua- 
ceptís. Vide quomodo füz quoque prophe- — éw, O'ea JV ard'c xg] i5 oixeias eoeptn- 
tiz przdicit perpetuitatem.Cüm enim dixit, — reías v» dfepxl; mes tnrdb]. Eiruir 59, um- 
Memor ero nominis tui Demine inomni ge- — &ieopa, v& ibuetit cov à ow fta 
meratiene C gentratione , hoc fignificauit: jut, Ero idÁAnce. — Kdr£y moria, 
Etfi cgo , inquit, niortuus fuero, te tamen. $xzly, d^»' d'roua, ek; ci, Xj A7. TÀ 
cantabo vel moriens. Corpus enim diffol- 499 59 cda Jfg?uS mtra, , Tài D yedu- 
uctur, litterz autem manent. Preprereà pó» Mama QA]. Aid To Aoi Ceo goo - 
p»li conftebuntur tibi. Vnde coeperat, illic. T4.. O'8t pam , OóaU9u Q xarlAuct, 
& definit, nempe in Chrifto . Propterea. ti Tí» Xgig br. Mud TET, "oiv ; n mo- 
Propter quid? Quàd tot ac tanta re&é geífe- — vaD tgzwupO uoac , Un mmrec dpyorras 
ris, quód tales principes conítitueris , quód — &zíeuzae, £n xaxías iAacuc, $n dprl) 
victum exegeris, quód virtutem plántaueris, igrsbouc , dm 7l. qew npubex» lu) 8. 
quód noftram naruram defponderis , quód — ptrsear , dn su Verdijnn muUa eip dote 
hzc bonaineffabilia feceris ; vniuerfus orbis d229d , aro obesgdyn Üuvor dvolzd dua- 
perpetuó tibi laudem offeret. vexdc. 
Basirrr. In omnibus, tamquam ex BAz1iAEIOT. Ev) zen oc Óu ves. 


perfona Eccleiz , hic fermo didus eít: ede TEC cmxAmolas , ó MN eiprraj. 
On 


Lilium ef 
typus vir- 


pua. 


Cant, 7 





vcl pro llus : vbi 


IN PSALMVM XLIV. 


859 


On pmónovua) TU yópterms evo iv ma. — Quia memor ero. nominis tui ip omni gene- ^ Nw o- 
^ ^ ^- , F-4 * E] H 
e» qu*Z wo) mi. Tí di om 5 wo ranene Qr generatione. Qua porró hzc me- 


TATIO- 


NES COR- 


 éxxMDÍas p/pu , » chousMwno TU — moriacít Eccleiz? vique populorum con- p i1. 
Adr, 


Ícffio. 


ANNOTATIONES CORDERII. 


S. ITVLVSs, quo hic Pfilmus przno- 
X. tatur, caxieite concinit epithalamium: 

p? infcribitur enim, Pre 4s qu commu- 
2s abuniwr filis: Core ad iutilltium, 


Canticum pro diclo. Quz prorfus nova eft, & , 


inufirata inícriptio, plena myfterij fpiricualis, 
S. Hieron. legit Cicori; Aquila, 9 wxozug, 
villoriam facienti; Symmachus, Gino, trium 
phale carmen; S. Auguft. quem pofteri Latino- 
rum fequuntur, vocat epitbalamiwm , id cft 
nuptiale carmen. Hzc aucem victoria Chufti 
Domini eftin primis ; dcinde per illius gratiam 
eft caftorum hominum viriutque tcxus, virgi- 
num maxime; quibus egregié conuenit arcanum 
illud tituli , Pro s qus commwtabnuniur , à tct- 
reítri nimirum concretione ac vilitate. in Ange- 
licam, & ( liceat dicere ) diuinam puriratem pa- 
riter. & dignitatem. Quod diuinz metamorpho- 
ícos genus in gamelijs anima (an&z. & caiti- 
fimz Dci (pontz R«gius Vates hoc epichalamio 
celebrat, vocans Plalmum hunc vidtoiialem & 
tiaumphum  pudiciiz , fecundüm  Hebrzos 
D*ygg-by ghel-fofanmim , hoc e(t, fuper lilii, 
t lilia S. Hicron. intelligit 
virgines; quz , rciectis veieiis. vite. exuuiJs, 
& mortalem exuentes luxuriantis. animi. cffi- 
giem, ia. Angelos commutantur. quo raihil 
dici poteft gloriofius , nihil po:eatias ad. exi- 
miz 1llius amorem incendendum. Rem fufpicit 
vchementor, & fuauiflimé expendit n.cilifiuus 
Bernardus Epift.42. Quud cajtitare , inquii, de- 
coris, qua mundum dc ummundo conceptum fe- 
mint, de bofle domeiiicum , inzelum demque 
de bomine (acit? Differunt quidem inter [e bomo 
pyricis c Angelus [ed felicitacenon virtuie.la 
codem i(to incuendo fixus Chryfologus ob(tupe- 
Ícebar; cuius illa (unt aurea verba e Serm. 143. 
In carne prater carnem viuere, non terrena ti 
tà eff, cà ce'cflus : Co, fi vult (eve, AMngelicam 
gloriam acqwirere mayas cff , quàm babere. Effe 
e/fngelum, Felieitacsa ell; virgimem ejf: virtmtis. 
Et quoniam fimilitudo fons amoris eft , dici ne- 
quit, qua bencuolentià, quove puro liquidoque 
affc&u proíequantur Angeli caltos , quos vident 
à corporis commercio diliundtos, alienos à libi- 
dine volupiatis , à vitiorum contagione liberos, 
fui denique (imillimos. 

Pro ijs igitur Pfalmus hicinfcribitur, qui per 
animi corpori(que manditiam , de mortalibus in 
immortales , de corporcis in fpirituales , de ho- 
minibus in Angelos tranfmutantur. Quz cnim 
alia fint lilia, qua: rofze, qui flores, quàm quibus 
cxlcitis (pontus dele&atur , quá. pafcitwr mter 
lilia? feptus nimirum ( vt Ecclelia canit) choreis 
virginu;n, Defcribit itaque, vel potiüs aperiens 
9s fuum eru&at hoc Pfalmo Dauid. Meíliz. ge- 
nerationem, pulchritudinem , perenciam , bella, 
nupiüas , gloriam , maieftatem , triumphos. In- 

Tonuvs I. 


fcribitur autem ad inrellelum, vt (cirent le&ores, 
in hoc amatotio carmine nihil effe lafciuum, (ed 
facrum & fpirituale Chrifti cum Ecclefia con- 
iugium hic d.fcribi. 

i. Erwiiaws cor menns verbum bonum. ] 
Tertull. ermonem optimum veut ; Symmachus, 
Siu à xatd id um 55) djalg , commotum ej) cor 
meum verbe bono ; alius apud. Chryfoft. pro 
ALesL Lan, ermilanit legit, &£aprvow , exprompjit: 
in Hebrzo elt tpm racha. quod. proprié per 
modum fcaturiginis vel ollz feruentis cbwlire 


fignificat. Eodem fenfu alibi P(ltes ait, £ru- rogi "$, 
Gabunt labia mea hymnum; iem, AMemoriam Hed 14 ^ 


abundantie fuamitatis tu& eruilabunr. Quibus ;, 


in locis aptà eructationis metaphorá boni curdis Erudario 
naturam oftendit , connaturali & quafi necctla. qr pro- 
rio modo rectum fermonem e.uittencis ; non fe. £"* 


cüs ac (tomachus earum quas concoquit efca- 
rum odorem exhalat , & eructando efflat. Vnde 
S. Ambrof. Serm.12. in Pfal. 118. (Non poceft, 
inquit, quis antca eruébare bymnum, niji didice- 
rit aujatias Des, C. didicerit ab spfo Dowino 
Do no. Sané Gizicum verbum iEydi£an, prz- 
ter eruétauonem , conformiver. Hebrzo, eciam 

crborum cbulliiionem , emanationem , germi- 
nationem fignihcat, vt fimilibus & appofitis 
metaphoris , camquam ap olla cbulliente, aut 
Ícatutiznte fonte, iue etiam à (emine, aut radi- 
ce arboris, [erinones recti ex intimo pe&ore di- 
manare & erumpere intelligantur.Et veró.quam- 
uis polteriores hz (innluudines proülientium 
vim fermonum eleganter declarent, eructationis 
tamen me magrs fimilitudo dele&at ; quód illa, 
przier abundantiam cordis diuinis conceptibus 


initructi, iliud. etiam oftendit, vix in potefta'e pong, j.. 
hominis'Dco addidi e(fe, vt de ipt;us rebus non ma, malss 
loquatur, vti pulchré ac fuse S. Bafilius in Ca- (mata erm- 
tena fuperius probat ; quemadmodum eriam fa. ^*^ 


cit S.. Chryfoft, ibid. citatus, vbi vim huius 
verbi eleganter expendit, & premit, S. Hicron. 
inluper rem. exemplo Pauli confirmat ; de quo 
in cap. 1. Epift. ad Ephef. ita (cribit: Hec a«- 
tcm. paticbatur "aulis dc nimio Amore Cbrijis, 
vt eum quem diligebat , etiam. f[uperflwe C ex- 
traordimarie nomisaret, Quafi ille qui Chriftum 
in animo haberet, non iecüs ac fibi ingcítum 


cibum non pollet non erutarc. Ex. abundantia Matth.r:, 


enim ceras os loquitur. Bonms homo de bono tbe- 3 
famro profert bona ; & maius bomo de malo tbc- 
Juro profert mala. Ex Augiz ltabulo immun- 
do quis odor nifi grauis & tetzt ? Sodomorum 
vincz dederunt odorem fuum ; contrà pudica 
meniüs homo cum Píalte diserit, £ratlaunnt cor 
mcum verbum bonum, Nt pyxides amomo aur 
cinnamomo plena ,vel Lucculi rofis turgidi, cüm 
primüm aperiuntur , odorem fpirant tuaucolen- 
tillimum ; ic animus Deo plenus Deum & di- 
uina loquitur* Vndc S. Bernardus Serm. 67. in 
Q4444 1 Cand- 


4. 


$60 — EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 2 


^NNO- Cantica, P(almum hunc expendens, quantamex — vire «terna ; tin£la quidem non. atramento , fed 
T^TIO-.— eo fDiritus futaueolentiam perciperet, his verbis — fparit Dei viuentis.. Impiorum linguz & ora 
NES COR- luculenter declarat : Doe verfi fingulos dico, more. (epiarum atramentüm fpuunt , quo omnia 
DENIL — feno ruilus, CF qeidem odoriferos [uper omma — inficiunt, & proximorum. obícurant famam: 
aromata. Quid de Pauli ruilibus loquar, quantá. — verüm iufli lingua etfi velut calamus fit , eft ta- 
erbem. (waustate vepleuerini ? Demque  Chrifü:/| men calamus à Spiritu fancto motus ; à quo ni- 
bos:us odor erat in omni loco, verba certe incffabi- — hil in linguam venire poteft , quod íplendidum 
lia, etfi non. profert vt audiam y offert tamen vt non fit & lucidum, vt nonad obícurandum , fed 
enpiam; G libeat odorari, quod andire nonlicet.— ad illuminandum valeat. : 
ANejfcio enim quo. patlo, quo plus latent, plus 3. Specofus forwa pra fils bominum, ] 
placent, C anmidlins inbiamaus negatis. Sic ille. S. Hieron. Decore pelehrior es filys bominum; 
IsiprM. Dico oprra mea. Regi. ] ld cft. Aquila, he cnasus2ss. [ aliàs éxasarricwe ] iss 
carmina mea ; v Symmachus, 7 zenmpartá px, — ddr dy3psmor , psichritudine pulchruisis à filys 
poemata mois Aquila, và Jieonará pu VEayfeod, — bominum; Symmachus, x4xie xa^éc € wugd Tés dag 
in fhificationzs mas enmntiabo, Nowyin Paraphra-— ey diSeacmw , pulchritudine pulcher es preter fi- 
li Grzca verbum »i5«, id eft. dico, expont pro — Jjos bominum; Quinta editio, xàxer dpauu3w wapa 
drain, id elt dedicare, efferre vt etiam Beda, — és dus 9M di3pomor , pulchrstndine florm[h pra 
quidamque alij accipiunt, Verum, vt ex verbo — fi/ij bominum; Tertullianus, T'empe[limus deco- 
Grzco & Hebrzo 47 omer patet,verbum Lati- — re citra filios bominum; Cyprianus, decorus fpe- 
num dice acci piendum interria coniugatione po €. fuper filios hominum; Chaldzus, puslchrundo 
loquor,profero, nuntio; vtbené obferuantlanfe- — fs à rex Chrifie prajlantior. eit filorum bomi- 
nius & Lorinus, quomodo exponit Apolliuarius, mum. Pulchré Genebratdus ad hunc locum: 4 
Epp! yi2ar Bana: destegX wt dyp&eu. Encomium ( inquit) eft Chri(ti, vt reddat eum Puldiein. 
: Opera mea Reni (cdulo loquar. amabilem à pulchritudine & forma,ab eloquen- 4» Civifi 
. Ccterüim hzc prazfauo fatis oftendit, non effe tia^& Euangclij doctrina, à fortitudine bellica, f»4»^ 
vulgare huius cantici argumentum; quia promir- — & victoria de peccaro , morte, farana , idolis, & 
tit, verba fc facturum de rebus magnis & prz- idolorum cultoribus, à maicítare perfonz & 
claris, Cüm aucem non foleat Spiritus fan&tus — regni cius, à iuftiria, & alijs virtutibus magno 
buccas inflare ad. fpargendum inanem fonitum; — principe digniffimis , denique à magnificentia 
colligere licet, hic non dilleri de caduco tantàm — aule, & comiratu, Ac fecundüm fpiritalem qui- 
rcgno, fed aliquid excellentiüs tractari. Confen- — dem pulchrirudinem neminem Chrifto poffe 
fum deinde cordis & lingux. praedicans, fubdit: — comparari, indubitatum eft; fecundüm cor 
c bDuptw. Ligna mea calamis fcribe] Sym- — Team vcró idem fibi facilé perfuadcbir , qui vcl 
machus, $ agas pu p2065r opxtiee mcm; qu cius picturam ad veritatem à S. Luca expteífam 
S. Hicron.vertit, [impu mica jt y lus feriba veloci; Vidctit, vel epiftolam Lentuli Proconfulis de 
Cypuanus, fi riproris acute feribenta Aquila,gsr- — cius lincamentis legerit , vel ad rationem phyli- 
YO- 2papuarios mmyns, uncus fcribe veloci, Eft cam & medicam attenderit. Quia enim pulchri- 
Qua fü  audtem proporzo quzdam inter linguam & cala- — tudo ab interiore naturz craft temperamentóvc 
Irene mum; quoniam ficut calamus notas defcribendo — proficifcitur, vt Chriftus optimo incorrupiffi- 
ee ua percurrit, fic lingua per fyllabasac verba labitur: — moque fuit temperamento, ac corpus melioribus 
vt item fcripta exhibentur oculistamquanr ocu» — proportionum numeris compofitum fibi ipfe af- 
lorum fermo;fic verba autibus infonanr,adcó ve — fumpfiz ; quale fortaffe ad pondus querunt me- 
verba noce quzdam finc aurium , vc oculorum dici:ita & colorem & formam & totam co 
fcripra.Sicut eleganter Gregorius Theologus ait, — ris habitudinem le&tiffimam habuiffe necefle ct, 
Ej J xat less en; vtpote ab interna naturz tempcratione manan- 
Tuan, x, £06Ie juan TÀ coding. tcm, quz fefe poriffimüm in facie oftendic. Hinc 
T veo calame defcribe fileny verba , e — Nicephorus lib.1. Hift.cap. vlt. ex antiquis mo- 
eloquere oculis cogitata cordis. numenis & hiftorijs, illum fuiffe tradit vultu 
Aut ideo calamo fcribe linguam fuam fimi.  viuido, dulci, egregio; non rotundo, neque acu- 
lem dixit; quia voceseius non vt verba; qux — 19, fed aliquantum longiore ; cuius color ad tri- 
fufa in aére foluuntur, erant interiturm, fcd — ticum accederet , modica fufcedine. rubefcens. 
ad memoriam aternam duraturr, Rem pul- Satura (eprenüm palmorum fiue ternüm cubi- 
chr exponit S. Ba(ilius in Catena citatus, dudtá - torum & femis (id cft fatis procera, nam maxi- 
fimilitudine à charta, in qua chara&eres fuper- — ma non folet octonos palmos fiuc quaternos cu- 
inducimus. Nam (i charza lenis fit & tería, fa- . bitos excedere.) Ocllis fuluis cum aliquo ni- 
cilé notas excipit, & librarius multa poteft fcri- — grorc fplende(cenzibus , venuftis & acribus , fu- 
pu m bere & percuricre.Cornoftrumtabulaeít,in qua: — percilijs nigris , nec valde reHexis, barbá Hauá 
jula Spiri- fapientiam fcribit Spiritas fan&us; quod íi (ic — nec admodum demilsi , capillo fubflauo, pro- 
tw fang; pictae tamquam pumice leuigatü , facilé Gipien- lixiorc ad occipiium leniter. declinante , nafo 
feribenia. tiam excipit; lin veró. multis fit vitijs afperum, aquilino, collo tentim decliui;ita vt non arduo & 
quam Deus fcribit fapientiam ,abijcit. Quando — €xtento nimiüm corporis flatu effet ; per omnia 
igitur hic linguam fuam fcribentis calamo com- — denique (uz genitrici fimilem , quam idem Ni- 
arat Dauid , calamum intelligit à fulzenti & — cephorus detcribit lib. 2. cap. 5. Chriftus igitur 
uoles diuini (piritus fplendore illuftraum, — mundi liberator iure merito. fpeciofue ferma di- 
qui non atramentum , fed radios, fzd lammas — citur à Dauide, qui ctiam aliás pro amiculo ho- 
pariat. Subícribit huic expolitioni D. Bafiliusin ^ norato regiaque purpura illi decorem. attribuit. Pál. 91, 
Carcna dicens: Língna im|h, Spiritu fanélo eam — Quod idem in magnifico clogio ponit Ifaías, 
montnte , cordibus eredentimm. vfyba anferiue — Formo[us in [lola [ua, Hac veto dc e Lag 6j, 
nc 





"- ——— —À o 


To o 


anu 


IN PSALMVM KXLIV. 


dine corporis intelligi, przftantiffimi viri mo- — non folüm Iudzorum , fed etiam Gentium. 
nuerunt; Chriftumque in vultu Yrs oculis (i- 
uod 


dercum quiddam habuitfe, js nemine vi- 
deri poffet, quin fingulari & humaniflimá animi 
Chrifti mi. Voluptate caperetur. Huic autem encomio pul- 
rabilis elo- chritudinis facer Vates deinde addit eloquentiz 
qw» — laudem, quam nominat gratiam sn labys diffu- 
fam. Hanc non immerito in rege laudat ; cuius 
partes funt , non modó confilio & auctoritate 
populum regere fed etiam rationibus & (ermo- 
nis gratiá ailicere in obíequium: vnde vcteres in 
orc Herculis aureas carenas finxerunt , quz vul- 
gus hominum auribus traherent, Hac igitur or- 
natus czle(ti facundia Chriftus, quam ie cum- 
que in partem orando dediffet, in (ui admira- 
tionem omnes rapiebar,adeó vt dictionis magni- 
ficentiá & fuauicudine obítupefacti clamarenr, 
Ion.7,46. Numquam fic locutus. eit bomo. Ouod autem 
fequitur, "Propterea benedixit te Deis sn eter- 
num, vt rc&te norat lanfenius, aliquam difficul- 
tatem habet, ob cauffalem. coniunctionem pro- 
Yax "po pterea ; có. quód illa quz przcedunt , non vi- 
pe in- deantur effc cauffa impetratz benedictionis Dei, 
puro fed contrà, potiüs benedictio Dci cauffa fit eo- 
per rum quz przcedunr. Ex diuina cnim benedi- 
. &ionc iplum praueniente Chriftus habuit & 
pulchritudinem fuam, & gratiam labiorum, non 
autem (uà pulchritudine & gratiá labiorum pro- 
meruit fibi Dei benedi&dionem, Similem , imó 
maiorem difficultatem exhibet eadem coniun- 
Gio verfu feq. Proprereà vnit te Den tnim, 
&c. Non cnim quia diligit iuftitiam , & odiuic 
iniquitatem,ideó vn&us videtur à Patre ; cüm à 
Patre vn&us fit Spiritu fan&o ab initio conce- 
pos atque ab ca vn&tione habuerit quód di- 
xerit iuítitiam, & odiuerit iniquitatem. Itaque 
vt has fugiant difficultates , quidam ex Hebrzo 
vertunt vtrobique proprereá qud, vt non quod 
recedit fignihcetur eife cauffa fequentis ; led ' 
ped quod fequitur fignificetur cffe caula 
* eiusquod praceflit. liídem de cauffis in Latina 
' ledione quidam coniun&ionem propterea. ac- 
cipiunt , non vt fignificet id quod fecutum cít, 
& przcedentibus meritis obtentum, fed poriüs 
caullam finalem; vt fit fenfus: e^fd bunc fincm 
Den Pater te benedixit, vt e[fes (pecifus form 
pra filis bominum, c diffufa effet gratia im la 
bijs tuis. Similiter sdeo te Deis tune. unxit pra 
con[ortibus twi, vt d.ligeres iuJlitiam , C odi[Jes 
iniquitatem, Sic enim S. Auguít. hunc poítc- 
Chriftus — riorem verfum enarrat. Potelt tamen vtrobique 
qum." coniundio preprere& accipi , vt figuificezur 
sep przcedencia cauffam effe eorum quz tubijciun- 
wmüiewes Cur; ita Ícilicet, vt. intelligantur hi duo vertus 
menwri. non de prima benedictione & vné&tione, quz 
omnia merita przccílit, ícd de ea quam Chrittus 
fuis meritis confecutus eft ; eà fcilicet quà exal- 
tatus cít fuper omnia , accepto à Patre nomine 


(C 


Philip.z,9. 
"e; es frequenter. vnctus .cfl in regem ; femel fcilicet 


1. Regii, fecretó à Samuele in domo patris (ui; fecundo. 
4 à tribu Iuda; & tertio ab omnibus tilijs Iírael: 
1. Reg. $, itam Chriltus vn&tus eft ia concepuonce , ira 
vt fit natus Rex ludzorum; ac deinde in ba- 

ü(mo veluti fecundo vnátus cft, cüm de co 
Matth. 5, ficum eft cale(ti voce: Hic efl. Files mens dilc- 
UV. 077 Kn, &c. ac poltremum per re(urrectionem & 
alcenfionem íuam omnium Rex declaratus eít 


quod eft [uper emne nomen : ficut enim Dauid . 


861 


. ANNO- 
4. e7fccingere gladio tno, &c. ] Introducit zAv;o- 


hic Dei Filium tamquam ducem & imperatoren. zs cog 
&d bellum fe accingentem. Ec quidem Origenes pen, 
hom. 9. in lib. Iudic. Chriftum Saluatorem ap-. Chri 
pellac principem militia noflrs ; D. Hieron, im imperaer 
cap. t. Abdiz,dpyeseemyr preliorum. Ipfe enim. C ins 
Agetor, ipfe Hegemonius, ipfe Stator & Mats y, 
vcrus cft, fiue, vc Graci nominant, A'erc, quem: Mars. 
dictum gm s$ dpseem, à f/mccurrendo, putat l/hilo 
de Lege ad Cainum.Q uare Regius Vates hic ipfi 
gladium C fagutar, Habacuc fplendida iacula pa, y, ir. 
& haítam fulgurantem atrribuit : quibus armis 
Cyrillus ait defignari Myftagogos & Ecclefia- 
rum praíides, qui, inquit, 4/ aperit ^apseimz, 
virtutum [plendore fulgurant , & mirabilis cf- 
fulgent. His vtitur gloriofis armis & porenaffi-. Quibus 
mis Deus, ad expugnandam impietatem, fceluf- armis im- 
Que obterendum. Hinc S. Gregorius Nyffenus Pam 
in Orat. de occuríu eleganter D. Paulum. nun- ?^£"^^ 
cupat 9wydaxdyrr Bia G-, à "Deo fabrefatinm ic- 
Ium ,in manu potentis, quod in corde RE 
mundi tenebrarum. lethale vulnus inflixit: Et 
alià quc Orat, Theodorum Marryrem co- 
piá fuz dictionis exornans , ipfum vocat 4vei- 
p 78 9w, Dei fatellitem,atmigerumque ftrenuum 
& animofum ; cuius dextera. Numini deuota, 
fan&tos pugiones ftringeret, ad veritatem pro- 
pugnandam, Ybi fufpicienda eft diuinz proui- Viri Ape- 
dentiz machinatio, qua Apoftolicis viris vtitur. 'eiii e» 
tum vt armis, tum etiam vt armatis, Arma funr, 44 C" 

. . . miiutes [unt 
quatenus Deo inferuiunt, & ab illo mouentur ad Cini. 
ca praftanciffima facinora confcifcenda,quz (- 

Y s omnium atatibus per religiofos viros 
confecta videmus, Sunt ijdem & milites à Deo 
le&i & decuriati, & de(cripti fuis ordinibus ad 
fimilitudinem militiz Angelorum. Horum vti- 
que omníum fupremus Imperator eft Chriftus, 
qui iure merito. "Dominis Sabaoth, hoc eít, Chriffue 
Princeps inuidorum exercituum, nominatur; pend 
quippe iam inde ab eo temporis puncto, quó 5,5. 
naturam noftram vt fponfam fibi admirabiliter 
coniunxit , factus eft bellator inclytus, fcuto, 
gladio & latà illà. infignique loricà munitus; 
non ferro, vt de regio iuuene dixit Homerus, 
migaior, lcd virtutum omnium fplendore col- 
lucens. Quare hic eius Epithalamium canens 
Dauid, non priüs fponfum quàm militem in- 
fignit , armatumque inducit, velut fpolia iam 
legentem & triumphanrem: ef ccingere, inquit, 
gladio tuo faper femur tunm potentijfime.N ctrüm 
non fibi, fcd potis nobis armatur. Gladius ille 
fulmineus, eit gladius noftrz gloriz; aureum il- 
lius fcurum, noftra prote&tio. Nobis merct,bel- 
ligerat nobis, & vincit. 
g- Specie rmà C pulchritudine tua intende.] 
Noct ingeniose Crefollius nofter Anthologiz 
parte alterá. cap. 9. gladsam, de quoveríu prz- Chrifti 
ced. ficta eft mentio , quem ait defignare bonis glas et 
animi vim & excelfitatem , hic vocari pulchri- 5am «8 e$ 
tudinem, vt hanc virtutem matrem effe venufta- iw Me. 
us & fpeciofitlima: dignitatis intelligamus; idque 
fadum de coníen(fu vniuerlitatis , vbi monita 
fapientum locum habuerunt, Nam prifci pu/-. Pulcher 
chrum pro forti dixerunt, & ab vno alterius dem quod 
nomen excogitauerunt. In Gracia enim, vbi poft feri. 
Hebrxos cunabula fuere fapientiz, & fontes 
eruditionis, primüm fuit aeree , quaíi mxiti- 
Q4444 ; mAnum 





$62 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


ANNO- manum dicas,index fortitudinis, quam ing;gan- — potuiffe videatur. In ea quoque feliciffim? re- 
TATiO- Uibus, vtin Centimano Briareo, tufpiciebant; à it,in qua nihil fibi conrrarium aut aduer- 
NrscOm- polpches autem di&um à Romanis pwicher, ium reperit, & humanitatis regnum ep t 
prmir —Cüm lignificure vellenciplam fortis animi clari-.— Quibus autem virtucibus vcluti fulcris OC Chrifii re 
tatem cíle pulchritudinem honefti luce deco- — Chrifti regnum. ftabiliretur , fubiungit dicens: n 
ram, aut hanc ab illa. vt aurcs faxum progi- — Propter veritatem, C man[uetudinem , G* sw[hi-. ^ f^ 
Vera pul-. gni. quod & alio modo oltendcbant. Vera enim — tiem deducet te mirabiliter dextera tua. Ex He- 
ebriwde — & elorianda pulchritudo manat à virtute , quà — brzo docti quidam verunt , "Prefpere mequita 
é rend fpeciofius oid dici poteft , & p.oinde idem Jwper verbum veritati , e man|uctudinu, G* 
puuef. — prudentes & antiqui zut lumina, cüm foriru- — swifnsa.vbi aptilfimé has virtutes vehiculis com- 
dinem fummam eífe virtutem puiircnt,cius no- — parat, quz regem in fublime atxollant ; & cas 
men omnium virtutum gencri impolucrunt: — opponit inanibus mundi pompis , quibus terre- 
Man (nam dpsle, hoc ell virtutem, deduxerunt ab — mi reges efferi folent. 


ma à Vit- du à Marre, apud. fuperititioros Genio bclli, 6. Sagitta 044 acute, porentiffime.) Gracà 
bab »' S clrorum facinorum Dco. in quo maximé — Jwaré. quam vocem notat S. Hieron, ad Su 
. 


conftantiz lux & pulchritudo eg.icaie:ivt vide- — niam redundare, & additam efle ex v. 3. in Eu- 
licet fit IMrere ab 24res; vnde eiiam opud Latis — febio quoqucabeft. Ordo hvius verficuli ( vt in 
nos mare, in quibus mofcula vis c elaum — Paraphrab & commenzario notatur) inucríus eft 
animi robur vigeat. Originem qu.dem petunt — fic enim conftrui debet , Sagrta rwe acute n 
à Syro vocabulo, qua in pente rierb & 4drsel — corde [ alias im corda ] amicorum Regu ( alis 
dicitur. Leo fortitudinis hieroglyphicum, Inde — tworw» ) fupple infigentur, vcl quid fimile. q.d. 
dprrà virtit , & A" gs martia virtute pollens , & — funcefficacitlumz & magnarum virium ad hoites 
djww marci, &Napud Latinos 44r)es dux yre-.— fubigendes , je on [wb te cadent. Nifi hoc 
gis, & dominans fortiiudiue, Quam fecuti opi- — poftcrius malis elle parenchefia , vt in paraphiafi 
nionem Poétz, & vetufti Annalium fcriptores, | notatur, Sagitta autem meraphoricé vocat pla- Sagitta 
quos memorant in militia fuifle principes, in- — gas (iue panas, quibus hoftes fuos Rex Chriftus qd 
credibili animi robore feptos & munitos,coidem — afficit; vel certé Euangelicz przdicationis iacula, 47, [ales 
& pulchros cíl: voluerunt , quafi inforimdine — quibus transfixi moriuntur vitz veteri, virijs & ai p" 
pixíbibilis quxdam intit pulchritudo. Qua — concupifcentijs priftinis , id elt, vc Apoftolus «iam. 
quoniam in humanis rebus boni decus & ma- — loquiiur, peccato. Ha fagitta: javxvmqur funt, Rom. €, 
gnum inftar obunet, prztereà. fadum elt, vt quz feriendo quidem lancinant, fed, vc Tertull. 
quod elk frre , non modo puicbrwm, fed idem — att, vitimanr ad medciam, lllis (uauiter cruenta- 
nominctur & bonum. Sic bonus miles apud va-.— ci iniiiciaterni Regis , sm fanimnt falmbriter , G* 
rias narioncs dicitur ftrenuus, audax, bellicofus, — mormuntuer vialiter, ait S. Auguft. lib. 8. Con- 
iminione opinor Gracá. Nam apo, hoc eft fefT. cap.8. czicíh us prd in vfti, in charita- 
proprie bons, fiue oprti»s, nuncupantur genecofi: — tem incenduntur, quod de fe magnus idem Au- 
qucmadmodum apud Homerum acsss dicun- — guft. refert: Sagittaweras cor nofirum charitate 
tur beroés , qui nunirum pulchiis facinoribus — tá, CF geiabamm verba tma transfixa. vifceri- 
Chrflw — inclyti funtomniumque foráíiui i. Cüm itaque. — fue. Geflabanms , inquit, non vt ceruus qui pcr 
pe vr- Chriftus omni virtutum. pulchritudine ceteris — campi aquora fugit, cüm telo vitam in dumoío 
per mow longé Regibus antecelleret jfigaificat hic Vates, | nemore pofiturus, fed & vulnere falutem hauftu- 
procedit d gloriam quà forebit non euaurc im fore, ficut — rus. Idem habctalio in loco Dauid, dicens : S«- Pfaltts, 
mna, — Uerrenorum plerumque regum elc folet often- — gitra porentié acuta. quem locum idem S. Au- * 
tatio, quz ftatim concidit; fcd proíperos & diu- — guít. pari fapientià illuftrans,eas fagittas ait elfe 
turnos habituram fucceflus. Hoc fibi voluat illa — verba Dei, que hominum corda cum transfixe- 
verba, "Profperé procede , & regna: S. Hicron. — rint, a»or excitatur , non interitus comparatur. 
vcrüt, "Profpere afcende; & in Commentario fic — Nifi forcé dicere lubet, ex eodem vulnere perire 
explicat, e cele veni. lam fi primüm ambigas, | mali:iam, vigere virtutem & lanctitatem homi- 
cur Dci Filius à Regio Vate ad detceníum in — ne Chriítiane dignam. Atque omnino fiten- 
terras, humanamque carnem fufcipiendam,tam- — dum eft,plurimum ea valere tcla,cüm zelo diui- 
quam ad profpetam rem inuitetur, cüm é czlo — nitus inflammato fapientiz lacertis & amentis 
procedenu niuil fortunatius euenire, nec pul- — diuinz eloquentig mittuntur. S. Bafilius fzeit- 
chrius ornat.üfve domicilium. occurrere poffe — tss acmtas ait elle dicbus )bpur , fermones foicr- 
videatur ; dcinde, cur € (inu Paris aduenturus — te; & ingeniose excogiratos, qui ad corda au- 
Dei Filius non tam deícendere quàm furgere — dientium perüngant, & ca feliciter lacerenr, 
P..t$t, dicatur, iuxta illud eiufdem Vatis, Surge Ds- — quemadmodum vetba fapientium ffimulos vocat. Eecle. 13, 
: mine in requiem tuam , tclpondebo, cam virgi — Sapiens.Sic Ieremias vocatur fagitta cletta, quz. 11. 
Desa — nalis Mariz vteri,Filium Dci é cxlo progreffum populorum corda mirabili modo ferijt. verum Ifiz 45, 
Pri d "fufcipiehtis puritatem fuifle;ralemqueac tántam — ex laga, non fanguis aur po&ticus Zxap fun- 
Dciparz dignitatem exitilfe, vc Filij Dei ad ip- — ditur, fed lacrymz gemicufque falutares, quos in 
fam aduentus non potuerit, nili lub magnz — Chriftiano Oratore S. Hieron, optabat, fic ad. 
porc vocabulo,áügnificari:adeoque nihil — Nepotianum fcribens : Docente re sm. Ecclefin, 
uerit in. Virgine, ob quod Dei Filiusé (inu Pa- — son clamor popmls, [ed gemitus. [u[citentmr 5a- 
tris aduenicns cadere, (eu de(cendere,dici polit; — eryme amdstorum laudes tma fint. 
cüm perpetua ci puritas, & qua(i natiuus candor 7. Uirga direthomua , virga regni tmi, ] Ex Serptrum 
femper conftiterit, vt hac ratione cum ipfofiau — Hc quidam vertunt, Seeprrwm reilitudi- reb e é 
Patris ( przferüm poftquam it eam Spiritus s regni tut, Vbi Vates accuratiffimá 22s, 
fandus agucnerat ) comparari quodammodà  Jocutionc, vt Chrifti fceptrum, hoc eft regnandi 
« 


— 


UO w.- . Ww 


»- 
nh 
LI 


- 


IN PSALMVM XLIV. 863 
& gubersandi rationem , ex iuftitia & reQtitudl- — dmm exmir, ma fle mortis fatorem abolimit, lta- Ax wo- 
ne commendaret, qsrgan direiloms ( -- vi« que aduerbium proprerea hoc loco non meri- TA 110- 
dclicet non modó recta atque dire&ta , fed dire- — tüm importat, ob quod aut Filius Dei Deus fie- NES con- 
&ionis ác rectitudinis fons & norma fic) appel- — ret, fecundüm Arrianam impietatem (quam loco p & & 1 1. 
lat. Quz portó ifta virga dire&ionis fit, S. Pau- — fuperiüs citato refutat. Athanal. ) ed denotat, 
x. 1, t, lus hanc verfum citans exponit, ira eqwirats, — quid Deo placuerit attendere , ac prz Oculis ha- 
virga rtgni twi zquirstem idem cum directione — bere, vt mitteret Filium fuum in terram. Addi- 
faciens, ncc immeritó, quód Hebrza vox zqué — tur pre co» fortibie tuis; quia humanitas Chri(ti Toon. 3. 
vtrumque figniicet, Eténtm cüm quitas mo- — fine menfura inun&ta ett S piria fan&to, longe- Cif »- 
deratiorem ftue temperaram iuftitiam figuificet que effufis quàm eno facerdotes ac reges, 11,5, exi- 
( quo fenfu Tullius lib.de Sene&ute dixi Now — Prophetz , lij Dei, confortes & coheredes ip-. mia. 
moderationem animi tui, C- aqumitatem. & pro — (ius, quibus cercus accipiendi Spiritum fanctum 
Cacinna; Ex eqmo C bono, non ex callido ver- — modus definitus eft : at Chrifto data eft ipfamet 
fstodme inre rem wudicari oporfei) iure colligas, — Spiritus plenitudo ; & de plemusdine. eis nos qoan, v6. 
iuftitiam modcrarione duritiam emolliente conz.— omnes accepimms, Icilicer, fcemndnm menfwram Epheía,7. 
ftare, hancque illius partem. velut. integran donationis Chrifh. 
effc. Vnde Agellius hunc locum explicans, vif* 9. Myrrha, C» gutta , C cafa à vefhimentis 
gam zquitatis appellat cenfuram atque feuerita- — ta. ] S. Hieron. im cwnclis veflimentis tuis. Vi- 
tem zquitate & clementiá temperatam. Quade — derur. hic (upplendum aliquod verbum, v. E . 
rc ita palchré S. Ambrof. de obitu Theodofij: — fprrant, manant, diffiwwnt, vcl quid (imilc. Pul- — 
Neqne infhitia , inquit, fime miferatione efl; mec chré hzc fecundüm allegoriam exponit Gene- CPnfUwsr 
Jine imflitia mi[erato , quia fcriptum eft : [Nol — brardus de gratijs & vittudbus anima & corpo- suras utem 
effe mmism w|Ius, Quod [upra men[uram efl, &-— ris Chrifti. excellentiffimis. Veftimenta enim /pecus a7 
Ji bonum eff , tamen tu non. fuitines, Men[uram — Chrifti funt anima & corpus cius. Hinc vela- «rammta- 
ftrua , vt fecundum men[uram recipias, Nen. mon ab Apoftolo caro cius fiue humanitas expo- 3. 1o 
impedir ramen [titia mifericordiam, quia mife- — nitur, C- dicitur babitu inwentumé ut bomo. vbi ,,,— — 
ricordia va inihitia € 


. Sicille. Significat au- — S. Auguft. lib. O&ogintatrium. quaft, q. 75. Philip. s. 
tern hocloco Vates, Chriftum Regem nontyran- — babirum docet (ignificare indumentum. Poflunt 


nic& dominaturum , fed re&is & zquislegibus — etiam Chrifti vejlmen:a. intelligi fpecies facra- 
fuos fubditos dire&urum ; ideoque folium eius ^ mentales panis & vini, quz per modum vefti- 
omnibus fzculis fore (tabile ac perennarurum in — menti Chriftum circumdant & contegunt,à qui- 
zternum, bus in nos gratiz promaaant; quibus fabri, c 
8. "Dilexilli iuflitiam , c odifls iniquitatem, | uff, C pie vinamna in boc (acnlo, ab inquina- 
Qe rati- &c. | Hilce verbis Píaltes, vt ben& notat lanfe- — mento carnis & fpiritus TOR Aromata 
* Chrift nias, alloquitur Chriftum fecundüm divinita- 'enim hzc optima non folüm 
catur iu- xi : * . : : 
fim dj €; quod tamen caute intelligendum et. Nam — verüm criam falubria, & omnibus animz mor- 
lcifn. 





unt odorifera, 
Arriani Filium creaturam effe contendentes ar-.— bis medendis accornmoda. Quare nominantur 1 
que mutabilem, dicebant eum dilexiffeiuftitiam, — hic myrrha, C gsria, & cafía ; quorum vus eft 
& odiffe iniquitatem liberi fui arbitrij,tamquam — in medicinis frequens: nam humorcs deficcanr, 
boni & mal capacis ele&ione, non naturz bo- — impediunt cortuptionem & putredinem, vermes 
nitate, Contra quorum blafphemiam S.Athana- — necant & abigumr, alia(que plures afferunt vili- 
fius Serm. 1, contra Arrianos : "Dilexir, inquit, tates, quas fpiriraliter in animis efficit Euchari- 
iu[Iitiam, non vt obnoxius legibus, nom vt in al-.— ftia. Ac myrrba quidem mylticé intelligi poteft 
terutram partem deflexibilis , ut boc amet illud — profunda eius humilitas, quà (ub vili tegumen- 
euer fetur, fedgotims vt Dens G- Verbum Pa-.— tofuumimmenfum occultat fplendorem, vt no- 
tris, vt Iudex C virtutis fludiofms , vel potius — ftra hinc clatio & fuperbia curetur. Gurt ver 
cboragi , (uppeditatorque virtutis. Pr ergo cit prompts obedientia, quà ad vocem facerdoris 
wanera cum jit G- fanzius , boc fenfm wu[litiam — con(ecrantis adeft in Sacramento; vt rebellzm 
diligere pronsntiatur , & odijfce smquiratem. Sic. noftram comprimot volunzatemn,& diuinz (ubij- 
ille.Senfus itaque e(t.q.d.Pro zternatuabonita- — ciat. ("afía denique pia cius mifericordia eft,quà 
tc decreuiftilapfos ad inftitiam tibi placitam rc-.— femetiplum nobis in cibum proponit ac potum, 
parare; & odio iniquitatis,indignatushumanum — vt efunentesac (itientes (arit czle(tibus alimen- 
genus iniquitati (ubiacere, cogiafti illudexvíu- — tis, & bonisomnibus replear. Hi (unc etiam odo- 
Cw,Ó ris & iniquitate redimere : quod vt conuenienti res Chrifti, myrrba, inquam , &* gutta, c ca[ia 
s td: modo faceres , propterea. vnxit te, 6 "Dem, Fili à vefhimenris eimi , fcilicet vel ab ipía Domini 
fun vam. Dei, Dei tuus, Pater videlicet, qui humanitatis — humanitate, vel à Ven. Euchariftiz Sacramento, 
"fit. tuüz Deus eft, & (ccundàm camdem te vnxit oleo — vel à SanQtis;qui etiam non femel in facris Lic- 
latitie, id e(t, innifibili Spiritus (an&i vn&one, | teris dicuntur veftimenta Dei. Spirant enim om- 
quando Verbum caro fa&tum eít ; vt humana — nia in Chrifto virtutum & gratiarum. fuauiffi- 
matura (inquit S. Auguft, lib. 15. de Trinit. mos odores ; qui deinde excepti in. domibus 
cap. 16. ) fime vilis precedentibus meritis in vte-.— cburneis, ab illis etam refunduntur. 1nde igitur 
vo Virgimis Verbe 'Dei copulata in Verbo fubfi- — hac aromata petere debemus , & ftudio (an&to 
fleret, &- omnium bonorum Verbi particeps red-.— conniti , vt cos odores habeamus , quos Dauid 
deretsir. Quod oleum dicitur leritie , vum quia. hic commendat, m)rrbam, gnttam liae ita&xen, 
pro moré fuo humanam eciam Chrifti mentem — € cafiam ; quz 3x faptor, & domibus ebntnew, 
exhilarauit; tum quia Chriftus fuà incarnatio- — afflarum mince atque inauditz fuauiratis emit- 
; nc( vt ait S. Ambrof, lib. 1, de Spiritu fan&o — tunt, hoc eft, à templis magni&icenaffhimis & re- 
cap. 8.) facit exultare morituros, rrifliriamuns — ligiofifimis, vbi Sacerdotum odorata teligio at- 


quc 


864 EXPOSITIO PAT 


ANwo-' que pieis, & morules fuo. exemplo recrear 
TATIO 3tque aliicit ad imitationem, &  Diuos animi 
NrsCOR- fanctimonid exhilarat. Bip enim , vt notat 
PAmILG Euthymius, templa. figaificant, qva Regius 
Píaltes nominat esurnca , hoc cít, vt idem ait, 
fplendida : (iue illud ad fpeciem cam auguitam 
& illaitrium ornamentorum dignitatem. refera- 
tur, qui in Chiültianis templis vifitur , feu po. 
tiüs ad virturum  admirabilium | fplendorem,, 
quz in choro diuino my (tarum collacent. 
Myfücé Arnobius hoc pulchré exponens, 
€burnca do sin, inquic, eff corpus caiTum, im quo 
CPI 7 Linea non facit vilam lindimem peccati. In. ioc 
fané pulchro domicilio, multo fibenciüs quim 
Salomon in folio fao eburneo, Deus confidet, 
eoque lacatur, Quod enam. propter fingularem 
animi [andtitatem , quz. pudicitiam comitatur, 
templum. appellari [olet Sic enim perípicué 
1. Co. 5, D, Paulus :: Z'emplum De: fanilum cji , quod 
dd ejl is vos. Hinc Tertall. elegantilfimé , cüm pu- 
dicitiam exornat: Cum omncs templum fimus Dei, 
tato im mos C confecrato. Spirit fanflo, eim 
temipl; ediraa c autihes pudicitia ejl, qua minl 
gmnundum nec profanssm inferri finat. Pulchre 
eiam S. Aucuft. ad hanc. Pülmi locum: J^, 
Demu — inquit, desos ebmrne fpiritaliter accipere 
eburnea vL agaas demos, O mama tabernacula. Dei, 
font cordt. c4, fantlorum accipe. Cuius forte imitatione 
Jendorum. i3«m Sanctus Tract. 4.in loan.votum fuum ex- 
os plenum religiofz pietatis & memoranda 
pieni: e/Edificemus Cx nofmetipfi im corde 
noflro, C faciamus domum, quo vemat. [efus, 
C7 doceat nos, G collequatur nobis, Tale fponfo 
tabernaculum zdificauerat in. medio cordis fui, 
& vbique circumfcrebat. Catharina virgo Sc- 
neníis, non vulgari fan&kimonià przdita; in quo 
femper cum Deo agebat , & dulciilimis cius col. 
loquijs & amore fruebatur. Hzc vtique vna 
erat ex illis filiabus regum, de quibus Vates 
fubdit: Deletamerunt te. filie regum in. bonore 
t4o. Ad quem locum S. Hicron. & v gam,inquit, 
fanfa fa- lie funt amma [Ancla que Chrijimm. delcita- 
pos x runt, bonorasdo nomen M aicfbatu eua , C pra- 
rr canando mi (ericordiamy ear. Scníus igitur eft, ac 
bu: Deum. fi diceret: Sicutolim Hebrxorum filiz reges (uos 
sbleBiant.. aromatibus & vnguentis dzlinebant ipe itr 
bant; ita & regum filiz, id c(t iuftorum animz, 
tc [uarum virtutum odoribus oble&abunt. Eó- 
dem ctiam tefpexit fponfa, de calefti fponfo 
Cut!» Chrifto Domino dicens : Oleum effu[wm nomen 
tuum ; ideo adolefcentule dilexerunt te. ach di- 
ceret; Sicut olim virginum chorus cum myrothe- 
cijs & alabaftris vnguentorum plenis fuos reges 
fequebantur; ita & te (an&arum animarum co 
tus profequetur, 

10. djlint Regima & dextris tuis.) Locus 
hic in Paraphrafi, Commentario & Carena ad 
literam exponitur de Ecclefia; non defunt ta- 

Raginaeff men qui i Virgine Dei Matre intelligendum 
D. Vire» docent; inter quos (unt S. Athanafius , S, AL- 
qu phonfus, P fellus, Hugo de S. Vidtore, S. Tho- 
rA res mas, & alij à Lorino citat. Et iure quidem opti- 
mo. Siquidem Regina e(t Virgo Matcr,non mo- 
dà quia peperit Regem mundi , cuius rcgni non 
crit finis; led ctiam quia Virgo, & virginum 
omnium prima & fumma extitit ; atque idcirco 
à dextris Dei Fili; (ui adítat in. cxlo przrogatiuà 
dignitatis, Non fine myfterio autem Pfales v(us 


Domus 
eburnea 


4AMnima 


RVYVM GRECORVM 


eft verbo aflitit, id eft ftabilita eft, immobiliter 

& firmiter ftetit, nullo vmquam peccato etiam 

originali à ftatu gratiz dimora.id quod alius apud 

Chryfoft. eleganter innuit, quando vertit iea- D. Virge 

Ads , crella Jletit , tamquam. columna (cilicez/me fr. 

firma , labilis; non velut arundo , quz huc il- mac 

lucque omni aurà moucatat, Quanto autem 

plura illi dona tauquam onera Deus. impofuit, 

tantó firmior conftitit, Quemadmodum enim fi 

quis rc&z columnz onus licet graue impoaar, 

non deijcic tamen, fed ftabilic eam. magis, quà 

grauius eft onus; ità quoque virgini accidit; 

vude iam Marer. Dei clecta. fe vocac ancillam, 

quia fcilicet uo fc loco dimoucte tanto digni- 

tatis onere noa nouit. Hinc ctiam à Dei dextris p. yi, 

qu imn vejlitu deaurato. Nam reliqui om- femper fua 
hlij Adam, vtpote in peccato concepti, in ? em 


stt 
u 
nu 
xtrü 

rerum naturam nudi prodcunt, & omni virtutis puis 
diuinzquegratiz amictu. fpoliati , fpuzcam ori- pa(agnr 


ginalis reatus veftem przferunt ; ob quam Deo admitir. 
inuiói,ad illius finiftram abijciuntur, vuque dam- 
nandi exilio fempiterno,, nifi infelicilimo illo 
habitu exuantur. Vnica in toto. genere noftro 
bearilfima Virgo, quam Deus fibi matrem iam 
inde ab omni ziernitte delcgerat , ip(o ftatim 


Ait 
fuz conceptionis vixque momento , adjtuit ad 


- dexteram Dei, vtpote Dco gra, Dei amica, Rc- 


gina mundi, & Mater Dei, in vejliim deaurato; p. vip 
quia ftolam praferebat , non ab omni dumtaxat femper ee. 
macula immunem ac puram, íed etiam auro f fs 
charitatis & diuina graciz fplendoribus fulgen- rl 
tem. Per aureum autem. variumque. amictum gj, 
non folüm infinuantur omnia virtutum maxi- ra ve 
marum ornamena , quibus (upra omnem crea- ffi dita 
tam naturam Dci Genitrix adornata eít; (ed illa pr cnet) 
przcipué dignitas incomparabilis, quz illi obri- uei 
git ex duarum coniunctione rerum , fecundüm ,,jj, 
natura vires maxime variarum ac diffiarum; vt 
videlicet fimul eifet Virgo & Mater, Quod mi- 
raculum diuinz potenti ceteris omnibus antc- 
cellit. Nam ( vt pulchre Chryfologus hom.7 5.) 
diuinitatis injigne efl, clam[am virginem reliquif- 
fe poft. partum. neque alio (an& opere Chriftus 
excellenáüs fe Deum omnipotentem eífe de- 
monítrauit , quàm quód de mate femper Vir- 
gine natus fit. " 
Ceterüm, pro im vefliti deanrato, in Hcbrao 
elt, im diademate aureo liuc ophireo , vt Thco- 
douon & D. Hieronymus vertunt; Symmachus 
i» aqua aperui, in auro primo; Aquila , i fáu- 
paTi azep, in rintisra opbir. Allegoricé autem 
ftylo poécico hic depingit Ecclefiam. quafi, re- 
ginam cum fuo gynzceo, loco honorato , vario 
ornatu decoram, Vel etiam animam deuoum Qi ft 
Chrifti fponfam , qwe in. velisrm deaurato cir- free 
cimádata varietate Dei Filium amore languentem A 
capit, & his plagis irrerit , vt. cztli plagis ipfa ca- 
piatur. Huc enim Dauid  intuebatur, cüm & vir- 
tatibus contextum amiculum Dei fponíz , ani- 
mz Chriftiane , vellet in. epithalamio fuo ex- 
primere, & ftolam plane dicit pulcherrimam & 
retio(am ; cui etiam explicatione fnà D. Chry- 
foft. iplendorem adiungi. Ait, aurcm illud pe- 
plum pw. ratiam; qui tegificus eft ornatus ani- 
mi, & iphus corona miré collucens auro ophirco: 
illam autem additam varietatem , idem Pater ore 
aureo loquens, ait fignificare mulplicem virtu- 
tum contextum , quz in graux limbo , gemi 


Au 


T 


mis 
& 


IN PSALMVM XLIVY. 865 
& verficoloribus filis mir& colluceant. Non  fempiternam felicitatem. Sic etiam grauiilimus Axyo.. 
enim, inquit, conftat hzc veftis ex vno tantüm — Tertull. in Scorpiaco cap. 3. era ornamenta x Az10- 
genete, nec feruari licet tantummodó ex gratia; — awrium, Des voces. Hic cumprimis efl laudibi- x45 cog. 
ícd fide quoque opus cft , & poft fidem virtute. lisaurium vías, cüm ad Dei verba audienda, & pi, 
Hoc ergo inítructu ornatuque anima progredi- — fermones bonos, honcítos , pios accommodan- 
, tur ad Deum, vt fedeat à dextris regni. poflcí- — tur. Quod in arcanis literis fymbolice oftendit 
fione felix. cothurnatus Ezechiel ; apud quem Deus de Ic- 
11. e7f ndi filia, & vide. ] Ante omnia cz- — rufalem , multis ornamenas diishus circum- 
Icftis fponfus à fponía poftular vt audiat, hoceft — ueftita, loquiturin hunc modum: Deds smawmremo. Ezech. 16, 
vt credat. ita S.Chryfoit.Hom.in Eutropiumlo- — fuper ox tnum y C7 circulos amribus tuis , C co- V2 
cum hunc exponit, dicens: "Dos fponfa sn awdstà — ronam decoris sn capite 10. Cruod nofter intcr- 
9 — erat. Quid gie andiuu? [n fide, non im frmitio- — pres ait, circulos auribus, ali] ex Hcbrzo vcr- 
Rom.16, ne. Nam fides ex audits efl, inquit digrucd omi tunt, globulos s& aures tai, hoceft vnioues lz- 
14. propter accedentem ad Deum iubet credere, — uore & pellucidà vndique rotundicate pretiofos.. 
Hzb.1t6: Quemadmodum hic czleftis (ponfus accefla- — Ita vocat Dei verba, quemadmodum in Euange- 
ram ad immaculati thalami nuptias fponía* au- — lio Chriftus margaritas nuncupauit, quas im- Matth. 7, 
dire iubet. Quin ctiam totum po 


um lfratli- ^ mundz (ui & lutulentz negat abijci oportere, $5. 

ticum à fide izpenumeró percgrinantem reuo- — Et forie vnionesdixit & margaritas : quod ficut Fees 
cabat Dominus , & ad audiendum , hoc eft, ad — o(treailla felicia, & margarititerz conc 
Pl. 45,7. credendum hortabatur, dicens : 44d: populus. ter expanduntur ad. czlcitem rorem luminii- 


luben- £sudum., 
E 

mea, C loquar;l (rael, c teflificabor t«s: Deus — Quetillas hauriendas, vnde opulentá fa:cundi- 

* Den tuni ego [um Hinc ctiam in Canticis (pon- 


íx in peculiare decus aurez. murenulz à fponío — piditate inhiare debeant ad ea audienda, cx qui- 
Cantiio. promittuntur his verbis; Mwremwlas awreas — bus noh gemmas , fcd defideria czleftia. conci- 

faciemin tibi,vermiculatas argento. Nbi D.Ber-— piant,quabusin omnem eternitatem venultentur. 

nardi Serm.41. in Cantica & aliorum mihi pet--— Sequitur: £t obliws[cere populum tuum, c 

placet opinio, qui murenulas non colli,íed au- — domm patris tw.] Qua ia egregié expen- Vt Deo pla. 

tium ornamentum e(fe exiftimant: aures veró à — dic Pafchafius Ratbertus in. huius Pfalmi ex- **"»,» 
cxlefti fponío predoíis aurium ornamends de- — pofit. Dco dicatas virgines alloquens ; fic enim 4274 
coratas, quid aliud quàm diuinis cepa fuzin- ille poft multa: 4£sds quid dicat: Oblia[cere po- cotunici 
fpirstionibus & auxilijs ad obcdi 


tate redundent ; fic animi (anctà & honcità cu- 


portotes 
endum fidei — pulum tuum, C- domum patris tui. "Uude C in deber. 
in omnibus inftrudas elfe dixeris ? Sic namque — Ew 


elio Dominus: Permittite morimos, inquit, 

Prij, inProucibijsdicitur : mauris aurea , & marga- — fepelire mortwos (uos , tu. autem fcquere me. Et 

n. vium fulgens, quy argsit [apsentem , C- awrem — notandum , quod oblimi[cere dixit , C non tan- 
obedientem. Quz vct 


fic exponit S. Hierom. "tm deferere corpore mandawi ; quia quod obli- 
Rel e bumilis auditor inaujs comparatur aurea; 


Luc.5, 69. 


sifcunr , nullo affetiu cordis retinetur, Parum 
quia dum libenter increpanti ac. docenti aurem. — igitur eft, paternas ades terrenumqQue patrem 
accommodat , sam (e ad recipiendum. claritatem — xclinquere, ni obliutícaris. Nartratur apud Ro- 
fapientia caleitis. preparat. Ad quem modum — manos in morc pofitum fuifle, vt fponta obnu- 
S. Grego 


riuslib. s. Morsl.cap.1:. optimé com- — beretur caput obtedra velo, cüm & paternis 
ic 4», — ponitilla verba lobi, Er dedermnt e$ vnm[q(4we — zdibus pedem extulifet, in gyrum. verteretur, 
n. 





oncm vnam, C inaurcm vnam, cumillis Domi- 
lxn.t5, siipud 


atque ita duceretur in domum tponái, Cuius rei Cr elim 
an 


Ioannem dicentis,Owes me vocem m.am. — cauffam hancadfcrrTiraquellus dc legeConnub., /P*f4 ob- 
: : Jue . 4 3: - ^ nuberétuy, 
t,dicens: Quia nimirum innocuis menti-.— ne vidclicet (ponía, poftquam ad (poníi domum ,5,, in 
bus ornamentum [emper obedientia sungit,wr. Ya — perueniflet, ad paternas zdes redeundi viam [ponfi da- 
quidem loco citato Bernardus , hzc aurium or- — agnofcerer; fed. fibi cum fponfo totà vità fuà mwmindn- 
nafhenta animas deuotz ab Angelis per bonas — permanendum effc intelligetet. Simile quid boc tantur. 
in(pirariones & menüsillufranones uibui, tra- loco Spiritus fanctus à ipiritali fponia exigit, 
dit his verbis: T s, 1nquimnt , 0 [pon(a, ntuende — cüm ii omnimodam paternarum zdium obli- 
* diletli snbias claritati, (cd. boc. alterins temporis uionem indicit. Felix. profe&tó patris obliuio, 
efl. Damus antem 5n prafentiarum ovnamenta — Quz verarum virtutum matet. eft; no(que fpon- 
envibus tuis; quod tibi mterim confolatio erst,& — fo Chrifto nexu iungit ineffabili, & przítat , vt 
. praeparatio ad ip fum quod. poftulas. efc fi slud — fummus ille Rcx fponíz. (uz, quam vilis ifta 
Prophete ei dicant: Andi fiia, C- vide: videre . obliuio inuaferit, decorem concupilcat, vnde 
defideras, (ed audi prius. Gradus esl anditus ad.— fulpdit: 
vifum. "Proinde andi , C inclina aurcm twam 1a. Et concupi fcet rex decorem tuum.|Gran- 
ornamentis qua tibi facimus, vt per auditis ebc- — de prz mium parenüs oblici,ipfimet Dco amabi- nima fi 
dicntiam ad gloriam permessas vifjioms, Sic ille. lem fieri. & deiderabilem. Felix qui tettenam fpreioja e 
Ad quod propoitum praclare Clemens Alex- — propter Deum cognationem repudiat , diuinam D*? bara, 
andr. lib. 2. Pzdagogi«ap. 12. requirit autesad — pro terrena cognaüoneni cum Deo initurus, prod, ain 
fenum perforatas , quibus eximios fru&us vri- rris filius effe definit, vt in Dei &lium [uon obli-- 
buit. Oculi, inquit, verbo imwntli, G- awres ad — adoptetur, quin imo in (ponfam , camque dile-. wifütur. 
fenfum perforata , dimmarum rerum amditorem — ax, Hinc illud vom in Canücis : Ojtende Caar, 3, 
C fanttarum rerum. coutemplatorem efficiant. 


mibi faciem tuam, Sc paulo poft: Facies tua de- 
vbi etiam vir do&ilhmus rem hancexpendens — cora. Hic animz decor, quo pulchre amicitur, 
ornatus 


ait,nullum effeaurium meliorem ornatum quàm — adeb (fplendorem fundit tuum , vt eodem ipío 
oh fj agTijsmv, hoc elt piam & cziciteainfttunonem, | ornamento iam czleíti & diuino vt chlamyde 
fMim. QVE Viamin czlum aperiat, lique dux bona ad — regia Dcus và velit, quemadmodum melliuus 
lonvs 1 *ORritrec Bcrnar- 
A 


866 


Awxwo. Bernardus Serm. 82. in Cantica tradit , iuxta il- 
TATI0- lud, Domum reqnawit , decorem. indutus ejf. 
NEs con- Quod fané elt proprium amantium , wt non fine 
prRu, —Cauífi in (pondus cabulis eam toties appellatfe 
Pfal.91, t, vidcatur, G- decoram, pulcbram,C fermo[am. 
03. Filia Tyri in muneribus vultum ium 

Quid pr deprecabuntur. ] Tyci munera vocat magnifica 
f Tyri. dona, & oblationes Ecclefie factas,quz vndique 
PsnÁ-T"- Qodis hominum incredibili conuehuntar ad 
Praales religionis & facrorum - adminiftros. 
tum alendos , tam etiam magnificé exornandos.- 
Tyti autem meminit, cüm abundantiam & af- 
fluentiffimam rerum copiam vcllet exprimere, 
ob illius vrbis notas vbique diuitias. Tyrij enim 
lupra omnes gentes mercimonijs clari fuperbi- 
Que fuerunt; quam obcauffam Tyrus in diuinis 
Litteris maris velut dominatum | habere dicitur: 
& pingitur apud I(iam. coronata. vt regina po- 
tens , cui ad beatiflimam fortunam niliil. delit. 
Echíae Fila igitur Tyri, hoccít inclyze nationes, in- 
ma»ra mitis copijs circumfluentes , quidquid in terra 
, rine magnificum eft ad Ecclefiam dererent, & ad fa- 
ctorum adminiltros, qui mortalibus cxli opes 
& gratiz fouzes aperiunt. Ifaias quoque Daui- 
dem imitatus cüm T yri meminillet , aiias ne- 
| Mag qs atque merces fanchificind.u Dommo, 
oc eft coafecrandas ; neque in apothecis com- 
munibus reponendas, fed donandas ijs qui ba- 
bitauerint coram: Domino, qui videlicet fanctitli- 
mis templis atque arís przfident. Quem locum 
illuftrans S. Cyrillus, Erwnt, inquit ,. merces 
sis ardua, x uapsezsplap , 1n. facrum donup. c 
oblationem , quz Dci miniftris fient, Procopius 
Yía. €e,16. item exponens illud L(aiz, *Diwitias regum come- 
des aic intelligi xapmopopéac, dratiaaTá 7 5, Sae 
erp , oblationes, donaria , demen[a regia, at- 
we ftipendia, quibus, inquit , pi2c: ruz in ho- 
jiernum víque diem principes atque imperij do- 
mini facrarium exornant iacredibil liberalita- 
tc. Atqué hoc eft quod ait , situm. tuum dc- 
— precabuntur omnes diuites plebis . Theodotion 
fis. * verit, Plum fuum bonorabunt reges c 
duces, Vultum autem Eccleíiz nominari Sacer- 

dotes, ait Euthymius ; 4»: , inquit , pfi. etim 
reges bonorabunt , tamquam [uos apud. Deum 
sntercejfores, 

14. Omnis gloria filsa Regis ab intus. ] Scili- 
cet in virtutum fplendore internarum; qua vera 
Íunt animz ornamenta, in quorum Deus ipíe 
amorem rapitur. lllud ab stus latis innuit lo- 
qui illum de ab/cond;to cordis bomine , vt S.Pe- 

* trus vocat: vbi non minus fapientie quàm fan- 
&imoniz domicilium cft; vnde vera & ingenuo 
animo digna laus redundat. Eamdemque rem 
infnuant commutatis verbis Septuag. qui fic 
habent, ar&z« 1 J4£a duis Svyazgis T8 Baader E'v- 
Cdy, omnis gloria cius filis regis He[tbon, Quam 
vltimam vocem Didymus fic explicat : E'z:£u» 
Mppwdbvraa Ayoui* 6 Bands DÀ TM Mryui TA 

mE rg . dixaioy bor à xveiQ-. H céfebon exponitur cogit tio: 

- da. PtPi- yox enim cogitationum i [Larum eft ip fe Dominm. 
ignificans omnem gloriam animz peti à rege 

Helcbon , hoc cft Dco rege cogitationum : qui 

cüm in corde piorum hominum verfecur fplen- 

didiffumas & pulcherrimas cogitationes in. id 

immittit, lumine fapientiz: fulgurantes. Vnde 

quidam Graci, vt notat S. Hieron. Epift. 140. 

pro eo quod nos. habemus 4b snig , legunt iz 


lüir 13, 
-ü. 


Sueerdotes 


Virtutes 
f»nt vera 
Cr interna 
bominis 
gloria, 

1, Pet. 5,4 


B 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM | . 


Urud», ex cogitatiombui , quz incredibili varie- Gloria fas. 

tate exornantis animum fàpientiz: decorem effi- M" in 

ciant. Quà referri quoque poteft vocis i mg eiim 

interpretatio; quam docti praterea volunt figni- 

ficare opus textile & variegatum, recondii cu- 

iufdam artis excogiitione. perfedtum .. Nihil 

fan& varium magisip(a fapientia, nihil eft magis 

compofitione aut infisni pulchritudine [pecio- 

fam. Huius autem omnis gloria eft ab inb: 

nam, vt Iob tanto anté przimonuit , trabitur fa-. Yobas ig, 
ientia. de occultis , ab anima fcilicet penetrali, Sapimuia 

vbi fapientiz gemmz reconduncur, vel quiddam £loris d 

criam omni gemmá pretiofius. Quod Hebrzus Magd 

textus fic eflert , "Pretwfior eff fapientia marga- 

ritié ,Septuag. véró hoc modo , iauwewr. ovtíss 

Varo T kowrara, attrabe (apscntiam (uper mtuma, 

vel plus quàm intima, Vocant intima, que no- 

fter occulta, ea videlicet que recondi folent, ar- 

cani(que in thefanris ob. pretium. (peciemque 

mirabilem fcruati.. Vc euim in principum viro- 

rum zdibus tutillimo in loco teneri folent vnio- 

nes, pretiofi lapilli, aurum, argentum, purpura, 

dinorque fupellex , cüm tamen reliqua donus 

latis ornata videatur ; ita in fan&is'hominibus 

Deo confecratis, cim fpecies cultufque. exte- 


rior, & communis in P 


ublica luce conuerfatio 
incredibili modeflià refulgeat ; tamen inrus vit- 


tutes longe pulchriores tenentur, quibus pori(- 

fima cótum gloria continetur, & vni Deo fpon- 

fo fuo patent. Eft enim ibi regalis proríus opu- 

lentia, non exquilità magis elegantia, quàm my- 

fterijs venerandis plena, im fimbrys anreis , cir- 
cumamitla varietanbiu, Quas varierates Grzci. Qual (in 
quoque: nonnulli apud. S. Chryfoft. vocant fmbria 
mui^7á, variegata. Scd ex Hebrao iia viri doGi vifa fpi 
vertunt , ex vefhb»s awro ocellatis smdumentum nw 
eius. ld. cft, veftitus eius eft diftin&us oculis 
fa&tis auro; quaft regia fponfz veftis oculis in- 
tertexta circumquaque foret. S. Hieron. vertit, 
fafeus. aureis vefhita efP, sn. fewtulatis ducetur 

ad Regem. Vbi vides fpon(am tunc egregià pul- 
chritudine confpicuam ,  fegioque faftigio di- 
gnam, cüm forus & fcutis armata conipicitur; 
tunc veró armatam fortemque ceníeri, cüm 
maxime oculata eft ad przuidenda cauendaque 
pericula, & ad omnem vulnetis füfpicionem cir- 
cumfpecta & trepida inuenitur. Trepidare enim 
virginum ejt. (inquit S. Ambrof. lib. 1. in Lu- 
cam ) c ad omnes viri singre[[m pauere. 

Vt ergo locum hunc B. Virgini prz omni- p.e 
bus dile&itfimz Dci fponfz apphcemus , fuic gra 
omnis gloria ciusab intus, ab ornatu gratiarum "P" 
diuinifhimarum , quibus à mormento conceptio- 
nis repleta fuit, ac veluti fafciolis charitaus & 
virtutum aurcis inuoluta, Erant etiam ocellis di- 
fun&z. fafcig Virginis ; in quam fcilicet Dei, 
Angelorum & lominum omnium oculi ad 
amorem pariter & admirationem incenderentur, 

Etant fatciz. (cutulatz ; fiquidem tota erat. cir- 
cummounita Ícutis, vt omini peccato, tam oriei- 
nali quàm a&tuali , omnique tentationi ac praua 
fuggeftioni eflet ympenetrabilis. Ceterüm, cüm 
hicad litteram ex communiori interpretum (en- 
tentia pins Vates Ecclefie ornamenta profequa- 
tur, dam pingens glorio(am in fumbrijs aureis 
circumamictam varietate; illa vtique virtutum 
& czleftium donorum. multiplex varietas non 
poteft non excitare fummam 1n omnium men- 


tibus 


Li 


He 
DT. d 


E 


IN PSALMVM XLI. 


tibus admirationem ; fed przícim fimbriz 
Zana [pen- ille aurez tenenr oculos. quas fimbrias zemam 
(Chrifli. effe vult Euthymius: quate & alij quidam in- 
terpretcs cingnla hic vercunt , à * gy pendent 
fimbriz,, & quidem aurez, hoc cít pulcherrime. 
Zonam autem, vel cingulum, idem ait effe tem- 
perintiz fiuc modefliz hieroglyphicum : quz 
modeítia cüm motus animi ninios rationi mi- 
nüs obcemperantes vc. fluentem laciniam cohi- 
buerit, non poteft non fpecie ipfa, pen& dicam 
aurcá, intucntium animos capere, & honeftá vo- 
luptate perfundere. vnde (equitur: 
15. e"fdducentur. Regi virgimes poft eam. ] 
Hoc tam de Eccle(ia, in qua quotidie multi vir- 
ginicatem Deo confecrant , quàm de B. Virgine 
ad litteram accipi poteft : que iure merito Regi- 
D.Virge  nà virginum per excellentiam nominatur. Recte 
ef prim& — autem dixit poff eam, non ante ; quia ante ipfam 
o Ms nulla voco virginitatem (uam Dco obtulit: igno- 
t ante B, Vicginem hzc oblatio , imó & negle- 
&a, quemadmodum S. Bernardus Serm. 7. de 
cà pulchré oftendit : Offzrantwr , inquit , regi 
virgines poit eam: nam primatum [ola vendscat 
fibi, &c. Vbi obiter oblerua de virginibus, Pro- 
phetam non fine myftcrio vfum ifto verbo a4- 
ducentur ; cm de ijs quz virgines non funr, 
quas proximarum nomine circum(cribit , dicat, 
Expee- Proxime ew affirentur tibi. Siquidem addu- 
mi virti-. cuntur ad Chriftum virgiaes, qe expeditiores 
p 7 foriore(que funt in ambulando ; leues & fine 
Chifus COniugali onere ad fponfum pergunt : eunt, & 
wr, non deferuntur. "Proxis vcró , nempe viduz, 
cu nuptiali onere farigatz, fed rancüm continen- 
tes , zgré admodum (uis pedibus incedunt , ac 
proinde deferri dcbenr, ne in via deficiant. Lon- 
g& nimirum expediciüs ad Deum virgo currit, 
quàm quz virgo non eft; vti pulchre ad hunc 
locum $. Paíchalius Rarbertus exponit his ver- 
bis: 'irgimer dicuntur adduci quia corporis in- 
tegritate robufliores [unt ; vidue vero afferrs, 
ue plerumque frati diuerfis mnlti(que mole- 
ur, multà sam corporis imbecillitate fatigant, 
Quod de corporis tobore & integritate affirmat, 
ad affectuum integritatem. flecti non incongrue 
poflit: quo illad tetert Hugo Carenüis , qui hzc 
Vetba expendens ait: Bene virgines dicimtur ad- 


$67 

eff affetlus incorruptos ; vidue antem. € conti- ANNo- 
nentes efferri dicuntur, co quód babeant pedes v ATio- 
morbidos , id ej] affztlus fratios. Vclox ad Deum wes coa- 
currir, quz eft. Hinc cft quód & Ioannes psg. 
citiüs. Petro ad Chriftum cucurtit : nempe alas 1022.15,4. 
ei virginitas addebat, vt S. Hieron. lib. 1. in 

cap.45. Ifaiz de Ioanne loquens ait: Qui /erro 

tardius ambulante , elatus virginitatis alis. cu 

currit ad Dominum. 

16. "A ddecentnr in templum Rcgis.) Tem- Templa 
pla hoc Chriftianorum docent; in quibus innu- vertoabw 
mera propé virginum millia virginitatem pro- 
feifz, virginem íuam Chrifto maritarunt. Hz 
funt quz fequuntur agnwmm quocumque ierit: Apoc. 14, 
hz (unt. femen illud, quod ferpens caput con-. - 
terit. Nam ficut virginum prima fcrpentis caput 
conttiuit; fic videmus omni fzculo, per magnz 
Virginis cultrices & imitatrices. impuri ferpen- 
tis leminumque illius capita contrita , cüum anié 

er mille tormentorum genera. carnificum lif 
antes manus , letz gaudentefque tamquam per 
rofas decurrerent , quàm quidquam de cafticate 
fua concederent,aut defruftrari patereatur, Bea- 
tz animz, quz vni Deo defpon(atz, Angclis in 
terra fociantur; imó quàdam maiori i!lis przrro- 
gariuá donarz, vt quz in carne & terris didice- 
runt, quod Angeli non nifi in fpiritu & czlo. 

17. Pro patribus tuis nar [unt tibi filv. Vli 
parre fant. Apoftoli, filj autem. Epiícopi & patres funt 
re&ores animarum , quibus imperium & nobi- poflet, 
liffimus ille principatus fuper omnem terram di-. ffl erm 
uinitus eft conce(fus, ita enim cum Cominenta- SPfet 
rio Graco grauiffimi Do&ores, Hicron. Auguit. 
Euthymiuíque p . Pulchré autem 
Chaldzus Paraphraftes co loco Apoftolos quaü 
maguifico honoris titulo ;ules appellat, dicens, 

Pro patribus twis iu[lis. quod idem prope cít ac 
fi nuncupaffet. reges. Tobi enim in diuinis Ora- Infli veri 
culis perípicué dicuntur reges, và Beda ani- re 
maduertit. nam quod. dicitur apud S. Lucam, 
cMnln Prophete C reges voluerunt. videre, jac, qo, 
&c.D.Matrhzus rem camdem exponens fic ha-. i4 
bec: AM ulis Prophere c 1h cupierunt videre. Matth.13, 
& quidem , vt ait Beda ,hi magni reges lunt, !7- 
vtpote , qui tentaiionum fuarum moubus non 


pos 


Gen. 5,15. 


confenticndo fuccumbere , ícd regendo przefie 
duci,co quod babeant pedes sntegros C [anos 3d — nouetunt. 


IN PSALMVM XLN. ARGVMENTVM. 


d. Yig TÉAQ? "uasp uv dy 
Kee, "se vu» xtudpév. 
A'8NGe- Td vaxorroid áy dy 
Kop, 
A*WGP* Y'ake verrimay dia- 
pa. 


* Vulgata 
emittit pto 
* (C addit 
Piaimus, 


1, 1n finem * pro filijs Core, 
to arcanis * 


Alius: Vi&oriz effe&ori filio- 


rum Core. 


Alius : Pro adoleícentjs Can- 
ticum. 


12. 12 moy xyedvor lobidpa eesayopsDon, Ea que multo pifl tempore. futura. erant 


eic «9. Oy» óntporle iy axe C- 

p TE xp.gion QV , Vrrei arx pota. wg) 

AgySdsorra al) v) woNdv don 
Swari(4, aiwryugvelde ^*ys, Wyor 


Towuvs Il. 


predicens, in finem infcrip(it bunc y 

mum; vto arcanis ver, quoniam ab[con- 
dita "vaticinatur, c? que plurimori effu- 

giwnt cognitiont enigmatice dic£s fomtum 
Rrrrr o 4qua- 





868 


TARA- — aQuárum, (p commotionem gentium, eo 
PHAA- j à 3 

sis sa, — Frremotum. Sciendum aute, quo[d«m ad 
TAVM. 


Achaz, e5* Phacee Pfalmum bunc retulife; 
alios ver? ad Gog (s Magog; alios deniqs 
ad Ezechiam cs Affyrium. Sed vero[imi- 
lias efl, ipfum potius predicere [editiones 
Aduerfn Ecceham, Q- vocationem Gen- 
tium,que m imfidelitate tamquam im aby- 
fo continentur , co. exhibitum ipfi AUXI- 
lum. 5* pacem in qua modo everfatur. 


PARAPH 


MEVS nofter refugium, 
5 SC virtus; adiutor in tri- 
bulationibus , quz inue- 





nerunt nos nimis. 
Alius: In affli&ionibus inuen- 
tus. 
Dim — Detur enim, inquit , etiam decem tribus 


mibw pra- in vhum conueniiffe, & Syros (imul cum his 

— confpiraffe ; attamen przítantius eft noftrum 
auxilium , quia Deum habemus refugium, 
& virtutem in tribulationibus, quz nos ap- 
prehendunt. 

;. Proptereà non timebimus 
dum turbabitur terra, &: transfe- 
rentur montes in * corda ma- 
rium. 

Ex hac cauffa, inquit, rfon folüm vos non 
timebimus, fed etiamfi vniuerfa terra con- 
turbetur,& (quod fieri non poteft) contingat 
montes fuper mare conítitui, quafi diluuio 
quodam hominum in nos ingruente , nec fic 


formidauimus: nam auxilium noftrum ma- 
ius eft omnibus ingruentibus. 


4. Sonuerunt & turbatz funt 
aqua corum: 

vfqu4: modó vocat. multitudinem tam 
decem tribuum quàm Syrorum ; quoniam 
inftar maris procellofi in nos irruerunt , fed 
nihil profecerunt. Cur, & qui c? 

Contutbati funt montes in for- 
titudine cius. 


DIAPSALM A. 
Nam fortitudo eius , inquit , & virtus, 
commouit ipforum nobiles ac prima- 


* Vulgata 
cor maris, 


Nil timen- 

m quan- 
do Desa 
Adefl no- 
bu. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


Ud ds Q ximow iyav x cd? or yel cor 
Jt, d mc ei mit A yat ng) axe en 
Akpaua v Maps ci di eic To»y wg) 
Maya * ol d eic ECxlas xz) Tit A'c- 
cvejor, N'guirrd di u&£oWoy vac x?! Tác 
Cano ia dese ppáoeim emitucacti, 
vow dy 79 xaSapydior de cr 
dG/ose 7f dmcia , «gj «09 913 guy 
iui BonSeras , Q ld vu ium e 


iilo eigliaa, 
RASIS 


p. O«soc Sy xa ach, 
xel duras » Borse 
Rr SV, Gic &3ps- 
coi "uae coo? eg. 

AG Ey $2óysow. &igic- 
lp". 

As 6 w * dp , Qwn, xg) sic d etg quM 
Vor 10 aur) cun) Sa , xg) 4c Ves 
& u.a Té (pu, cvuzrVpemxeay dX xptirmy 
Sow 1 »perteg BohiSeiat , by Sui» 20 1 
xam Quylo) , X; locua Sor Tas x2 a^guCa.. 
rácuic nde 9A -pten, 

y . Aid S06 d cpoe nov Cosa. 
Ó va (a eges Tl yl», € Us- 
(arí3edy oe à» xaphe; Sa- 
Aaosdy, 

E'x sui7uc 056 alríar, quais , à uóroy Ve 
uc à QoCrSmob ida, d9d xdv 9 7rücu yf 
quu (gea Dein, xg) và dim zervoy "fun), vi rà 
pn Kari «lu S'd^gosas xg acras, olor xa(a- 
xAvcu8 Troc Vra orros 6p fas lesomu, 
421 dro di opp. 035 P NE Qok- 
Sen, ucl m 521 7 VrspyorDpor, 

3. H'yncow wo fog uror 
(a. 99 ag. aura 

T'Jasa vu xaA6 Ti 73394 25 m dV 
X29. QuAd , xg) Tj) XVesv, 6n «€ Sa Agosa 
xvucusoudUw d'punzus &Q dc, dAN uów 
dyngus. erac, Q viva edm, 

EG egy onCan (Gg. 3e Gi 7$ 
xeo guonm aurav, 

AYAYAAMMA, 

KH. 59 xegiGuóm, durd , Qwn , wg) $ orit, 

vuutrimaw iw) 765 Gre 0euc, xgi véc tyi 
| gras, 


IN PSALMVM XLV. 


eras. O'pn 59 rra 3u à aes? rue xurly 
26, X) 186 ap ortas. 

£ T4 nouus (a opusuata 
&Xpeotiraci Tli rou € 365 

[15A 78. 9 xaA6 ? Tseguru viu, O'ga 
puo, TRE, vui T cd. T 938 doa 
Sd A14. BéAtra, uv Créir, 62 2) ggeolv T 
iav Mora Vus, uei o Bou » ^ 9i daló. 
mucy6 dum mous jtd vv i9 nude Qtes- 
pin, & dUpesmudn xlii alo mon. 

H'yiacs v oxtuspua duré o U- 
Jis". 

TIa2uy exire T8 988 ig A6 rl Y epu 
euAdu, cT 9ws Gaéi xgvuxérT ON, x2j 
xaTusyMmrvT Qe. H'alactr dr, pron, lurré To 
exi opua, Ti ríe dytmaor QUARE xg] xg- 
fucór 7raonc Ad enc, 

, ^os , , 5 ^ 
€. O S3toc oy uico QUT, NOU 
8 cadis") 

ride 2p; Quar, $16 TUeayoy um. 
qDifen 76D, lid uri 6 x)e1oc gone, 

Bonbjcd aór& ó 3*0 G«ecyc- 
mTCUÍ qQUi. 7 

Tb s. yoc 2A 1)? tori driboar]or. 
Aud 8T 50 &uTy, Quoi é Gear magii ? 
Bofletan, £j Eoi rad smóagrías. 

C. E Geor Sura» Syn, var 
[Baioiou 

E'rrsiDiv , Quow, ol 7o^usyris Wuir ceeai 
ric Gà cao X (aegri ciienmur 1 aj Pa- 
Aia) (riw Wy x) UoryTU yeatr. 

Ewxev epuleo aud. 0 v Js", 
éga Augu 9 *9. 

£Y'c 33 cem), Quam, desz Ov ex 75 
erbosuc iuGolauc elc vi aa S. Tolo, 
9 ubvoy yr, cuMTU egt, dNvÀ. X, 7rüguy 
elu) yl) cuwskA mote. : 

í. KogiO" qus wausoy uel 
3U- 

OC, Qro, 6 a5 Goo à 0l). Bofeian 
npi vium. 

A'vn dista iU o 306 l'axe. 

AIA*AAMA, 
Kaj 0 9c 912,7? eejdmioesc T axaiG du. 
moe ow à sla aria] uds 2neu datos. 

U. Asdvs xg) ders (i £pya GÀ 
3:8, 


869 
tes, Montes enim hic primores ipforum in- »ARA- 


telligit atque duces. dps 
$15 PA- 


$. Fluminis impetus * lztifi- avx. 
cant ciuitatem Dei: laxión ^ 
Ciuitatem Dei vocat Ierufalem. Impertsu now laii- 
fluminis mod dicit bona quz à Dee pro- £^ p 
manant. Vult itaque dicere , quód malis in &&/e&if- 
nos ingruentibus maior it benignitas Dei; ^^ 
quz more fluminis fluentis ad nos delata, af- 
ficit lztirià ciuiratem. 
San&ificauit tabernaculum fuum 
Altiffimus. 
Rurfus tabernaculum Dei vocat leru- 
falem ; quippe Deo ibi habitante & com- 
morante. San&ificauit igitur, inquit, hoc ip- 
fum tabernaculum , id eft, inta&um cufto- 
diuit, & purum omni noxà. 
6. Deusin medio eius, & non 


commoucbitur: 
uomodo enim,inquit, conturbaretur ci- 4*4 
Pisis ipfemet Dorm inhabitat? Me 

Adiuuabit eam Deus manédi-Z. ^. 
luculo. 

Celeritatem dicit & velocitatem auxilij. 
Idcitcó enim , inquit, ipfi celerem przbet 
opem, & velociffimam curationem. 

7. Conturbate funt gentes, 


inclinata funt regna: 

Hinc, inquit, aduerfarij noftri ftatim con- feuis. 
turbati funt, & regna nobis fe fubdiderunr -— 
ac fubiecerunt. 

Dedit vocem fuam * Altiffimus, ' «te» 
mota cít terra. ifiius, 

Quemadmodum enim dux, inquir, opti- 
mus de ciuitate infonans in aures hoftium, 
non folüm ipfos conturbauit , verüm etiam 
totam terram concuffir. * 

$9. Dominus virtutum no- 


bifcum: 

Hic, inquit, Deus eft, qui auxilium no- 
bis impertit. 

Suíceptor nofter Deus Iacob. 

DIAPSALM A. 

Et Deus, inquit , pfogenitoris Iacob , ipfe 
eft qui defenfionem nobis przbet. 

9. Venite, & videte opera Do- 
mini, 


Rrrrt 3 Con- 





870 

Congregamini igitur;inquit,omnes,& per- 
Cipite qualia pro nobis operatus fit Dcus. 

Que pofuit prodigia fuper terrá: 

In terra, inquit, noftra, id e(t. Ierufalem, 
oftendit, inquit, mirabilia & prodigia, tan- 
tam multitudinem hoflium conatu fuo fiu- 
ftratam auerrens. 

1o. Auferens bella víque ad fi- 
ncm terra. 

Hic, inquit, eft, qui omnes hoftes, quando 
vult, in fugam vertit, & facit tranquillam 
effc terram quandocumque voluerit. 

Arcum conteret , & confringet 
arma, & ícuta comburcet igni. 

Hic eít, inquit, qui ipíis armis hoftes 
quando vult fpoliat. 

1i. Vacate, & videte quoniam 
ego fum Deus: 

"Pxiflimate i igitur, inquit,dicere ad omnes 
Deum. q. d. Cüm vacatis ab inimicis fecuti, 
in hoc occupemini , vt cognofcatis qualem 
Deum habeatis. 

Exaltabor in gentibus, * exalta- 
bor in terra. 

Et hac, inquit, putate vos audire ab ipfo: 
Quoniam ego fum omnium altiffimus , tam 
gentium |. quàm terrx. lerofolymitanz , & 
prout voluero negotia difpono. 

1. Dominus virtutum no- 
bifcum , füfceptor nofter Deus 
Iacob. 

Hic, inquit, Deus nobifcum cft, qui 
omnium virtutum habet poteftatem , qui 
progenitoris noftri fufceptor cft , & beneficia 
etiam víque in nos deriuat. 


PARA- 
PHRA- 
$1S PA- 
TRVM. 
Opera Dei 
conjideran- 
da eum 


graticudi- 
DS 


* Vulrata 
adds & 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


Xupd rn 3r quom Ararn C womrud. 
$vns, oia Ve ngo epydaure 0 Stc, 
A' 8ieo r£en a. eh riis yis 

E'z) 4 iic 4 utrfent Duo), mwrier coc 
Treguru2du ims) eias, qnos, Suv uaa xg) 
Tiegrm , TUTÉ TW TÀROOG 7TOAfuiuY aos pe- 
dar uess n. 

íÀ Y(eyaipay ToMpuus 2277 
Tuy msed ma Tiic Slc. 

Osréc, Qnoir, ig o 0 vraíTa6 qEC TDDM- 
uíuc, Ór B Mra) , ava vuy C oid eipt- 
reo 3 lu iq ücwr a$ t Aot, 

ToZoy inns € evyxo d (a 
Uy, € Suesde xa xad o» mo. 

OsTG 6d» , Quai, 6 Grot , G2A.0i THE 


moMuiuc ovt Quaerat, adaugoy, 


id, Xivonat( are, yvdré om 
£y ep 0 Seog* 

NouiauTe sr, Quom, ip£ir cest d7rarrac 
? ys, Un bred uos oA ders T]) 70M- 
uiv mer aUuiroi, €iC TSTO dor oAW Corm eic To 
ord ra sroioy htm Syày. 

Ya iGua, c o $i; £3 yenio- 
Vas iGpuan 6 ri yi. 

Kaj va ru , Quoi , sopáowm &xxcm azap 
durd- O^n be €i O ras vnd rxmoC, 
7 nibydy eg) $ yi 2 ig? l'ieguruodip, 
Q oc aj ibo dfaríonui vui ea uai. 

(8. KvesG" au Qvuoausuy 
usb wd, dimid sU 6 3*0 
Taxe 

Occ, Qno, 0 9àc Ld Ted , mac T 
duod uit» Vy nl eere, 608 s oerrd. 
TE abribifap, da Gi alu» Tac Utpr- 
c ías d'y eA Xj sl. 


COMMENTARIVYS 


1 B ues hic folità vtitur philofo- 

za phià, à rebus quidem ad hanc 
vitam pertinentibus abducens;in fpem autem 
fupernam erigens auditorem. Si velis, inquit, 
inexpugnabilem videre virtutem , ad Deum 
confuge,vires eius attrahe-Redé autem dixit, 
Refuciii c virtus oftendens, quàd aliquádo 
quidem fugiendo vincimus, aliquando veró 





Dou "a: 
fium c 
virtus in 
Afiicieni- 
bw. 





NE OrOX HMOM KATAOTTH. 
BUE E T5 cuví24 xbox?) órtestirme 
E AS Cuocopía Tp) QA Durmxdy 
d7zde»ysy «xeasyutmuv , eie di vl.0 augur 
Doria avioyur ? dxesarlu, Ei GM, Qno), 
alu) d'a yov id €iv d uua uy ori TOv Sv ta- 
Tu Que, Gxeini onamal lu) low. Kaj wg- 
Ad eiae, xa(atwyh Q dudaua, , deni cón 
mot udi. QdUsoric vmdqdp , mor d$ ica- 
geo, 


IN PSALMVM-. XLV.- 871 
gBpoi. Ka] 3 démon d6 auis , xj óuóct — ftando, Vtrumque enim "oportet facere , & €ow- 


* : MENTA» 
yupéi, xdi CxaDdven , rt xa. O'dÀ contràtendere & declinare, quando tempus d Pas 
aac elror , üro «gj vu Aye. Cc | 


eft. Quod autem fzpé dixi, hoc & nunc dico, 1&vX. 
wai] vl 9Aijei im A9 eir, doa! cxog- — Non prohibet quà minus veniant afflictiones, 


fed vbi aduenerint, adüiftit. Vocula autem 
valde adiutori attribuenda cít : neque enim 
quomodocumque iuuat, fed excellenter plus 
prabens folatij ex ope lata, quàm fit fufcepra 
moleftia ex afflidionibus. 

3. PROPTEREA NON TIMEBIMVS. ] Pro- 
pter hanc cauffafn,inquit,quód Deum babe. 


flou ma pieza . T5 di etideg sl 
Bold. aesoriam tor xj 29 V, oicéru as Bon- 
Se , do^ MB "GeipCoPic TAeioa mapUorwr 
3 Ya d ovuua yas G-ogxM , Th; Doré T 
SAP dunt. 

y'. A14 TOYTO Or 603HOHZOMEOA.] 
Aud av clu) al) al rias , Quar, jn vov vov 
oup Boni , d uovov ic Beguc s qo- 
Cn9ncópiün , dd xdv 7dvu y) cuu- 
(Rea fein* ig) vb dw aver, Tal Bpn ri nl 
Oa^zosar utraguim, utum » BonSeis n- 
UU D Cnpyoipas à emdv, O'esc 7rd« 
gAciora napi; vl) Boileias , OU 58 ubvor 
&iayr, dy dAuabjida, do dd reiópida O 
xonir 601 4 Quawot , 79 Qo6s9 irj. l8 di 
&rmÜSu, C pn, wd) Sd Agosar , 9 T€ coi- 
xtd, ow" dod Gic vous Gic , 796 
siqoptrou, xdi wc alsévreray, Ebay 94 n 
xdy "ra gx 1d opp ovyxeydpd pia , xdr vla) 


mus adiutorem, non folüm inimicos non ti- suuur. - 


mebimus; fed etiamfi vniuerfa cerra contur- 
bata fuerit, &, quod impoffibile eft , montes 
in mare transferantur, auxilium noftrum 
maius malis ingruentibus. Vides, quomodo 
maius fert auxilium? Non folüm enim dixit, 
Non capiemur ; fed ne id quidem patiemur 
(quod eft naturz proprium ) vt terreamur. 
Terram autem hic dicit & montes, & mare, 
non elementa. fed hifce nominibus intolera- 
bilia pericula infindi: Quando autem dicit, 
Etfi omnia videamus confufa,eti;mfi mundi 





vríav cvppryropdiluo , d d'eau. Tite 78e 
J'uuduioc dund. vuU. d/aMoA)); Un às 9 


fabricam conuulfam , non timebimus. De Dew a4- 
" : ^ . . . sutor pe 
potentia eius modó differit,quoniam inexpu- ri. 


62i. Kaj emorec € d'eeixoqóp , 8n ecl 
va, ruMU|, Mtariorow Pr PueraJ, 
&'ruc iuro falfa "rad, Aoxéi Jà ud 0Woy 
Yonudyuv 73 169713 02202 waA€iv Tui 79m 
SY qeheuiar , rà; aydhttec , és Uspn^e. 
£Y'; SuAaost )dp , Qn , iavADGrTIC Xu 
sordiin, div dirisay, viva 16mcv 9 29 xen 
muiómc dud" ug) Ior0€ cuvtrXegtt Tc Gr- 
diüEus huy) , ng) rc dpyorvas , 8; fg T1 
üpiun iofuusrtr .— O' pn i$ aj Grana] Quo 
uic, df8 3 d dia Lnias Üyxor, E T8 TU Qu T0 
VAIn2íp, "Y "dura Ji TJ ai osi mtr aj jd - 
pu, 18 di wax£os quoddpat, € ad S) m 
dardmc ordern noxa. 07 

Rye. Tl Cra ase xameniras vi 
glad. of , quow , ei xg) rorüov iopía ean 77o- 
Myrni, dz xgj opn jiBiz dv, wg) 3dAaosas 
utzaxuveir , dA Wy 0 ig vede 9uoc eic Eon- 
xupla» dpxíd.  O' pn os mueghemim ea Ti 
XegraiUTIm durd * sa ya TU Cp xoz 4t 78- 
€19ur€ic, xd) uta tesi Srt Eoi i xri d6- 
Ew. oi dl mw ugm dyremifor. HW" ggpdiag 
Suaosdv , ric d Cvosuc ópt di ioa nxet- 
tApas d'usapes, 245A. 


$, T^ nOTAMQT TA OrMHMATA. ] 


gnabilis eft. Et meritó non timuerimus, quia 
concutit omnia, conquaffat , transfert quan- 
do vult. adcó funt illi omnia facilia. Videtur 
autem potius manendo in figura aqwas ap- 
pellare. multitudinem. inimicorum, fortes, 
fublimes. Quemadmodum enim , inquit, 
mare procellofum ingruentes , nihil profece- 
runt. Qui fic?nam fortitudo eius & robur con- 
turbauit nobiles eorum atque principes,quos 
per montes fignificauit. Montes etiam funt ad- 
uerfiriz poteítates, propter fuperbiz tumo- 
rem & inflationis altitudinem, 44»« verà 
hominum fententiz hac illacque delatz, & 
à deceptionis fpiritibus fufcitatz. 

Alius. Terram dixit inhabitantes terram; 
qui, inquit, licet tantüm bellando przuale-. 
rent, vt etiam montes transferrent , & mare , 
tranfmouerent ; nobis tamen Dcus fortis ad 
auxilium fufficiet. Montes veró conturbati 
(unt in fortitudine eius ; forte hi qui in mun- 
do illuftres funt, & inani glorià efferuntur, 
qui predicaeni reluctarunt. Vel corda 
marium, abyffos ; montes veró intelligit ad- 
uerfarias poceftates. 

p FnrvMiNIS LMPETV S] 

: Alius, 


872 
ców- Alius, diwiffones fpiritus. At pro tabernacu- 
n. lum tuum, alius ait, fantfum babitationis Al- 
TRYM. tiffimi ; pro sane veró alius, circa auroram; 
alius, dum imminet matutinum. Poftquam 
magnitudinem fortitudinis eius commemo- 
talfct , ad eam quam circa Iudzos gerit pro- 
uidentiam conuertit orationem , bona ipfis 
data paucis perítringens. Fortis, inquit, hic 
Deus innumeris ciuitatem. noftram repleuit 
— - bonis. F/uuiu enim hic vbertatem largitio- 
bona pre- nis & profufionem declarat, ac (i diceret: 
pie, Tamquam é fontibus omnia nobis bona pro- 
fluunt. Non folüm autem przbet nobis fecu- 
riratem. & auxilium , fed etiam fpiritalem 
gratiam. Vnde fubiunxit, Sandfificauit taber- 
naculum fuum. Q ui enim, inquit , tam altus 
eít, & nullo loco continetur , dignatus eftta- 
bernaculum fuum vocate ciuitatem , & vn- 
dequaque illam continet. hoc enim fibi 
vult illud, 7» medio eius. Proptereà non fo- 
. lüm nihil patietur mali , fed neque commo- 
uebitur. Cauffa autem cff, quia cclerrimum 
auxilium confequetur. Hoc enim illud Ma»? 
diluculo per. geminationem indicat. Vide- 
tur autem fecundüm litteram. ffewium vo- 
care regem. Áffyriorum , quemadmodum 
152 5,6. [(aias, Eo [ inquit] quod populus bic mon 
vult aquam Siloam, que vadit cum fflentio, 
fed vult. babere. Raafin c filium. Romelie ; 
proptereà adducit Dominus fuper vos aquam 
fluminis multam , c fortem, regem cthf- 
riorum.Cüm igitur Raafin & filius Romeliz 
confpirantes obfederinc Ierufalem ; Affyrio- 
rum verà fuper cos impetus in fugam illos 
egerit, & foluerit obíidionem ( quod laxi- 
tiam ijs attulit) hoc eminus Propheta pre- 

uidens, vaticinarus eft. 

7. CoNrVRBATA SVNT GENTES.] Alius, 
purs 4- Congregate funt gentes.Oftendit híc vim eius 
Dew cm- auxili. Non enim quibuflibet inuadentibus, 
uw, fed regibus & gentibus cocuntibus, & vnam 

ciuitatem circumdantibus , non folüm nihil 
paffa e(t , fed etiam fuperauit. Siquidem & 
gentes conquaffatz fünt, & regna fubiuga- 
ta Vbi enim exercitus in inimicorum au- 
ribus infonuerat, non falüm illos con- 
turbauít, fed etiam terram ipfam conquaf- 
fauit. Dedit vocem fuam «Aliiffimu. Non 
quód voce vincat Deus , fed à craffioribus 
ipfos abducens , füblimiorem vocem pofuit. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


N'?^ Oy , aj fapiens 18 71140 uan D Avr 
dVmi oxroua curd - 420 (By Quo, 79 doy 
4j xa(goxmuctuG 78 ieu dyr) dt ag 
cezi* die, v axejciplem* d», 
v) v go ze eias, Eig vo Miea2ot durd d 
ly (Ov, eic alu) cog Yidales eejrouas 
utzriSam ^i» Abyor , TÀ did oy Aa ami 
dala 4/4 Bexytu» macis de. — O' lovest, 
Quaw , GER Suie juvet cl) mor 
&rtzhuat d'yaS dr. Tiegubc 39 6 dao 
4 sopir)ías y xg] 79 Cnmtyudpor mesmo, 
doct Ve , Kalamp cx mrydv iui d- 
ar Vnppé vi doa9u. Ox dzQdAeias 
Ji uiros mo penera), na] BokSems, doha wg) 
"riso uomulu) yay. Cow irijando, H'o da. 
e* o exÁyoux avr! .. O' 29 muc, Qnoiy, 
VnAhe, wj pndurl voro abd Ou, 
xomtiucs oxirujua durd xa3lon, Y 7íhw, 
x2) vrárroSw lulu) ew. 86 ydp f2w, 
€» uia c) au Tiic, Aid. Ti To 4 uoror uid Vw 7rclgt.. 
14) deni» , dX. sól cuadGSdobra. To dà 
almo», 8n Tu yienc YaroAavav)) CU. MAE, 
Téro 30 eestaepi aput 1g 18 dradra- 
evt 48 onuaivj. Aoxéi dx? vo "y eda qo 
(aur Ptyem ? Bana 7. A'osvelan. ac H'- 
cuias, dfg TO pda on abr si Gv 3 
Üfep v& XiXwdp, v) mopdiglpos ovy, 
eA Ty P aaciy y) Ti» go! TE Poule, d. - 
àv did A Joi it dudo mi (up GG 
ORE TO "TOU, wg) Igveir, ? Bana 75 
A'oyvelay, E'zrei &y 6 P'aagiv Xj 0 78 P'opt- 
Mw cvutesricurre; Grojuopxar 2. Yipucu. 
Ny , 9 d 08 A'osveju evesttré vus ópyài, 
Quylu) Gueiyur 6ipydauro , Avem d vfi s- 
Ajoptías, 8 wg) elc sUpeoowilu iuri yieon, 
7ÉTo "rÜDpu ow 0 «vesphmo idav eepiSi- 
aricsr. 

C. ErArAxenzaw rexu.] Av, 
CUu Mn Urn, Aebuvuy Grai Su ^ DonSeíag 
durd ^l) duiajs. OU 33 dj Tundra 
norm , dod. Baeieos, Y) yl» cusir- 
Twv, xg) 7roMopxéruy 7r6)uy uias , 9 ubvop 
5d iy trav , 49^ wd e bae uero. Kat 0 
x9) Te (Urn Ga aub xarignaur , eg) aj Qa- 
e1A&a] U7réias, KY'c 98 ceanrysc tuConeug 
&iQ vu vf vroMuiuw Ga, w poros Cxelyue 
izteate , aA xg) clu lo cuv Omcwr. 
EJcr quil) dvd. 0 Uie Ov. Ov» 9n 
Qvi wx 0 SiC , a2 T9 may vitem 
ré c dr doy , Uy oriegs ríe iem. 

Eel 


IN PSA 
Ez &i 28 óz0uCQgdpor durrie eios, d'eirucw 
n uera qogaxale cxeira eiqe), 0 59 Sube w- 
d'abc deiru, sg] Qanff Quod udo D» Jfasé- 
gui 1l li. Ol dà Q hi qui mm ta- 
AC uc m, Kay là mau | 8 , 36^ 
9r. Kaj af t'araptía dà vu 4nd 22- 
90 Qinszu ÜncUE ÜztuPaver 2 Ava 
qul awnoro Cvyd - sui; 20 vrancdazait 
SuvueTep, iut, vo olxeio DA. D a cid eite 
6 voc. EUwoipu di 3 L'axoG izreuricin, dq 
cepra sli Tjj. i9ydv estharizurr Qe 
xAWow. Urmce di xui TU cl ltesuzu? nua 
ceszwt(Ov. TaCm d evuCi mar ui, 
Quzw , 9n xve1 (Qe 74 d'uuautam AE aZ. 
O' E'Gegio; XaGCadÜ XtjÀ, 0 nuu cea- 
mar. A'yd^ A 50 x? pixogy Yarà d ic A4- 
9o E7ri vir Eogri» eit uc doreloou TE) d- 
90. Ófupu. TÍ upi Myeu, Quadr, a) Sex - 
vrac Nero updyec s émongor durd alui qus 
Yao $ à 8ecorg QaeAeias, KaAdlc di dv- 
rauti, Dyóuao? T ionuo üvTj) Cro evatpt- 
'O». Tí di ei dudara) JA , 4 Foerat d t 
Quai, xtigg iptza) pdt TEro qoCu, «o imri- 
gary, A'rniiitep Ted. Tí dv aj Wpaeic d- 
vdZiài; dd mupgas ej àuró" , Qnar, 
Yxodp Quim dub eescidwm , O ixic 
laxe, 

Ü, AEvTE, KAt lAETE.] Xuudofri, 
Quai, xg) xaxd Svre , ola xa. Vui) 0 9uüG 
eipjdawro SuvMa(m, moMiuwc dicpisum, 
mica cuwpiGav x, Ad Sopsc, Eqvere] 
di rli ari Sow G[e n ovi vroNi, nd) dfe - 
S tetoc vfi; ceic fr, C A64 rac rixas, dic 
Vep asi cpydeur. KaAdt diriza e, C 
&xl vitac, OU 50. x7! dichas Lyirtro T 
oatudpa 20i Sia pomi, Téea(e uv «Ad, 
dc 29g (zu cy ual. E Ze d An Ce 
&uT) 49) vx drag ,— Ka] jo mróAeuge 
Xa TiAugt yaAeros , Tbv Tj). dupirar. Up 
dV cla) àpy hu). curd GaU ngAÀ, bine 
xorUta7ur vixMersuG Tu. 02A qoo, A v- 
v1 di 38, vé eo, A'uDa, tampydt7 ug 
ZXvuug y Qu, d damezZab , igya dt m- 
mAMepxt, Ka], rug zm? dyauptDivaj 
M yeic Erat d yis, Tleonegn 20 x7 7ró- 
Aei Q Torr ap yas aer ybulpoi di o C oevporis 
MiAes «el íésuy , Ui para T Oe Xeie d,» 
pisapyoc Ty) P'uaitey Banca. danrEavo 
$8 eiphimc mu idong üury T& dUaty ciue) 
xrp/yus Qv, ds! dci zAéisu ciptrn cvídl- 

TowvsL 


LMVM XLV. 873 


Q uia enim armatum ipfum induxerat,;often- 
dit quód ilJa ditta fint. metaphorice : Deus 


COM- 
MENTA- 
RIVSPA- 


enim nullius eget , cüm vel voce peffit con- 1, V. 


cutere terram, Solet etiam terram vocare 


multitudinem,iuxta illud, Et erat omo ter- Gen. 11, 
1. 
ra labium vnum. Quin & regna,quz Euange- 


lico fermoni contraria fentiebant , falutari iu- 
go colla fubmiferunt: fiquidem omnis genc- 
ris miraculis altitudinem fuam Deus demon- 
ftrauit. Opportuné autem Iacobi mentionem 
fecit, vtpote qui primus vocationem Gen- 
tium vaticinatus eft; Ierofolymitanorum ve- 
rÓ progenitor extitit. Hxc autem, inquit, 
nobis acciderunt, quia Dominus virtutum 
eft nobifcum, Hebrzus legit $a542£b, quod 
fignificat exercizuus. Paulatim enim à terra 
ad czlum adducit orationem. ad. infinitos 
Angelorum caecus. Quid enim,inquit narras 
mihi homines qui pereunt ? confidera eius 
vires ex regno quod inczlis obtinet. Pulchré 
autem mir/s£es appellauit, vt vires corum 

oftenderet.Quvid porró,fi poffit quidem, non 
velit autem, inquit, manum porrigere? atqui 

ne hoc timeres, idcircó fubiunxit , $w/ceptor 

noster. Quid (i nos fumus indigni ? Sed ha- 

bemus, iiquit, paternum in ipfo amorem; 

quaprópter addidit, Deus Iacob. 

9. VENITE, ET VIDETE. ] Congre- 


gamini , inquit, & difcite, qualia pro no- yaris 
bis Deus patrauerit miracula, bella euertens, ppt 


arcus conterens, & fcuta confringens. An. lenda. 


plificat autem hoc argumentum ex magna 
voluptate & affc&u in Deum,& narrat vido 
rias quas pro eis obtinuit, Redé autem [ di. 
xit]prodigia,& non vi&orias.Non enim quz 
fiebant, ex certo ordine fiebant , fed diuino 
nutu. Prodigia igitur appellat, vc quz praeter 
ordinem eueniebant. Liceat veró hoc etiam 
accipere fecundüm anagogiam. Difficile 
cnim dzmonum bellum confecit. 7gsem au- 
tem hic vocat iram eius:vel quia plurimi deui- 
&i arma combufferunt. Ceterüm pro prodi- 
i4, Aquila, opera; Symmachus, Ea que fecit, 
opere vero compleuit.Et bella fublata víq; ad 
fines terre. Cüm enim prius per ciuitates & 
loca pugnarét,ita vt etiam ruricola bella me- 
ditarentur; vbi Chriftus apparuit, Monarchi- 
cum Romanorum Imperium pacis primitias 
obtulit,cum ipfa concurrente Euangelica Pre- 
dicatione , é qua plurimi cum pace vitam a- 

$5sss gunt. 





cutn rre - 


874 EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


coM- gunt. Vel tunc denique demum eluxit, omni 

isdin 4. bello fopito. Q uód fi ea qux decent facere- 

invw, mus,imó ne quidem afflictionibus moneri 
opus haberemus. 

11. VacaTE ET VIDETE.] Alius, Propi- 
tiamini C» cognofcites alius, Sinite vt cogno- 
feat. Ceterüm, videtur etiam ad gentes lo- 
qui : illud enim f/zte (quod alius dixit) hoc 
fignificat. q. d. Dimittite errorem, vacatione 
vobis opus cft, indigetis animà fanà. Cogno- 
Ícite verum iorcem, liberamini à caliginc. 

Alius. A bello ceffantes , & altà pace 

Vrungnd ftuentes, vult in bonum tempore vti. Diuina 

min. — fiquidem cognitio exiflit ex vacatione rerum 
aliarum,ob quam Pharao increpans Hebizis 

Exdi;, dixit: Otio dediti eitis. Hoc vtique eft otium 

A512. vule, fecüs quàm. Athenienfium : hi. enim 
ad nibil aliud vacabant, wifi aut dicere, 
aut audire aliquid noui. quo etiamnum 
otio nonnul vtentes , noua dogmata com- 
minifuntur, Vacatione igitur opus eft ad 
nofcendum Deum. Illud veró. exa/zabor, id 
elt per opera vobis magnus oltendar. Domi- 
nus igitur virtutum  nobifcum , non vcró 
idola: ne igitur timeatis, 


cr. H' yj vios aj dytogpelt, natz^u9ts- 
voC "raProQ "WoAiuw, Ei T «»ej0hkoY A d. 
«vetu, wg) uà vi ro 3E Sab 
id i a Nero shoe. 
ld, SXOAAZATE KAI TNOTE .] 
A /20O, Dolo ga] va m doAocidonme 
fa ral re, Aoxei d Q eese vu 1n dfe 
Gaj* 15 29 temo me 5 érweoc clTe, TE To d'wAc/. 


A'pers ali. z2.avluo , Bé Eus qcosic , Aie 


Üyamicnt doysic, gv v riy dAnS i lrvegr, 
ana?ayme Ti d yAv Ov. 

AMO. TlauzeAuc TS "oA s wg) 
Ba 9elas urre ybrras elghmc, Duotray eic d. 
gal» achat qul said. Gela. 39 yhreray 
yia a, d/À d ard T). doWvy qqoMic , ege 
lu) 6 daegd Jf eAndoe cic E'Cegloe 


[OM à oae a) ict. AUm m Ey » 2e223 


uobuu(gu » dt Tf A Swaios wyl* dc 
diy 50 a29o sOnalesus 8 AA n xy dxseiy 
aguónegr, V Q vu Wi yeslidpot, xtrim- 
ea &oíexun dVoyuermt. troi, Sy neta 
«vest 0 dva, Sv . To VJoOreoun) dt, 
aj1) v8 4/3. v9. pur Vuiy d'eryDicoua) ui- 
Mu. Kvesoc uy 9 A'uozutes my np, 
dNV E X ciduAa- uà Ev qo Gris. 


CATENA PATRVM. 






Bg EV$ NOSTER REFVGIVM ET VIA- 
EY rvs. ] Tutoponzrr. Superior 

Plalmus erat de Regina ex Genti- 
bus Ecclefia, & de principibus eius; nunc 
autem declar: 3t hic fermo tumultus , qui in 
principio przdicationis faQi funt, fidcli- 
bus ex omni parte oppugnatis; & ait, Dee 
nofler refugium , &c.. Defcribit quonam 
pa&o coetus eorum qui perfecutionem fuf- 
tinent, diuinà fpe irezus , imminentes pro- 
cellas defpiciat ; habens. Deum | pro. vallo 
inexpugnabili : vnde intrepidi erant in 
conturbatione terrz , & dxmonum in abyf- 





Meier ^ (üm expulfione. cMozres enim hos. vocat, 


Pri propter mentis tumorem ; 44545 vero 
homines mente'femper inftbiles, & à 
fraudulentie —fpiritibus obfeffos. Cete- 

Aà.:75 rüm declarant etiam. Ada. Apoftolorum, 

Miettele quemadmodum nimirum ipfis percgri- 

psc eul nantibus , replebantur cumultibus ciui- 

fw ehor- tate$, prout in Ephefo Demetrius totam 


" vrbem commouit. Lyttris item, & Derbz, 


O£OZ HMQüN KATAOYTH 
Se kA1 arNAMiz.] Ozoaa- 
Me ruTOr. O' aernmtyidi S. 
"a^ uie afoi vi BacAid'oc cfe é9vdy ca- 
xAwcíar , xg) v] cle uri dphaíruwr vus 
d denn vic Sop/Guc 6 ^y (go , rac &» 
dpi Tg npo uat Ov » ?)/ mod» vrarm- 
x6Sr mroPspa Dp toy a; Quow, O. Sic Fg. 
xzTiQu)h X C. Anyekti vira edm» à 
viU. dJizeudAptm 2096 , 78 eic 9v mtesl- 





meon Deridi, T) «eso Gapormer nam- 


Qeoréi xupat rur , yov üuTc? aoi 6oAo! yu» 
€dv , 8$vr dde neu» £28 qu! Tue yo Lr. 
yii, xd) Tii 3jU d'auuóvaw eig d Goo iu Cc. 
2$. O'pu 38 Truc xa 3/2. và qi rau 
Xapoy xor * Üda(z di vuc ailes mou dei Ti 
d/zvoiap utva Sous, x) zo T) ^ dodme 
xuxAuudpue 7rvsoua qur. Aun d gg) c 
Yaocó^un aj VlegEei, uic doa avarogsrruy 
dur v, GeioriumAarmo Sop/Gam aj «xóeic, 
xao «s E Qizo Tl). d'aucuy ordi An. 
uérey e inima, irm Ages y ng AtpCn, 

12 


IN PSALMVM 'XLYV. 875 
& Philippis & Theffalonicz fimilia conti- c471- 
gerunt, fallacim fpiriibus procellas has 747 
fufcitantibus. Er hzc przdixit Habacuc, 


dicens: Superduci im mare equos tuos, Habac.j, 


gg) Di OI, E) Ores aMorixy ) getto Aoi, 
vf d dorm orto suy ala ditsciefr- 
quy TÀ xuMeTR,- Ka] ruUTA copy 
A'uGaxdu eiawr— EzrsGiGaCas eic SdAac- 


euy Tic Toa 09. Glos 38 oi YadeoAoi 9t- 
gorazin nua , iO dy à d'iaróm T2. dfa- 
Qoea ch; dowGeias d'uoxtdast dóyugma. 
Op d mezlea io vii xealaiómm dud. 
AfÁ Té y2 ug] 19& Óo xózuto c'Esqaréic, v) 
piysteprras Eod AEn xe, JY dr 
eure dd iy dynoa. Tl) dpy ui) 39 wine dy 
T , 7 s0254xd» Qvarizud var e yira- 
ev iegcaj. 
BaztArior.TT23; Bonfelas d'?) arc 
al Soo moeoc 3/2 vl) Cx QuUowec «veszucuy 
&usd d Owen, dy iw cesariifa- 
uy dyiae y «gj Vonzr iv. Thu) iy Cx 7ra- 
Tuv T. aXueemtdv xara quylu) VanOnyl, 
En 9v S/p gala t50)A , uino yip Oe 
€2) dva mau mr, vli) 5o irm! Afaughii. TloA- 
Mà d ahaielao wd av y yvom 0 esc &n- 
"mire «bi 110 Cmhoylu) 3$ aw (ovr. 
EmCuAslun 52 e "oM (Bo , 7rd?uy ad; 
UmnCaAdUirrac cama, avr eeszost- 
Ar dc qUAaxi ,. Aid Ero ve? d'augrag 
xa(a 4L umw oi d'ncot, wg) oi Frye oxorrec 
di mv Sé», dii li 9] qpeaypa got Jfa- 
Xé1aw o QdAxor), a raid 4T wc rac ai Thioei 
9yJ cvutiodrrus aosulpoi, O' Sc 3 
xau» wa) Qusaju; Tu! d'uvajfpo X- 
34» , Tara leva dy Tul Gdusaudyn ut 
Xeigol. Aunapi, 2w 0 voc, Th d1 ori d 
uic dfi Dire eire m. mes qum, mds 
&APyus . O'2Íooi 9€ oí uà envi T2 
aj Sema, a? Coi ipmdpoi T8 Sw, xg) 
&uro dra iori, € 7rácuy ixmrida à m- 
oi9nzw tym. Ka] Ofyy] 9e Dude vu 
qoe 2^ MB , Grat Cp (is 9 r|tow Vr mra 
71 Ados rov Sis Piu .— nue vy. 
rona ormic T6 9er ta aqu , po JY 
eic Tif drqiAd? wdj uamium on9eiar 
Vncmwuuo. E'w« di uw Jwaío dA»Syh 
Bot9em 6 9156, O' Suc onfoc X 23. 
Ka) Xvuugy Se ral Td. cegrioogdyo 
x?! «5c utSod'eias T8 d a Gon , "Eros ioDuwn 
TY Aerrspuxd riébuan vesc ali) cwm- 
&as Ty] deogdpom. — EUgtoxd dà à Sie 
Tra (e d inan, df oleo TE Día EOrridol ow, 
O dU: 53 01 cula? x2) mÜPuupd lu o 
eiouera ao 7] SAP ey: dA 6 ofluriac 
Tonvs I 


Apoftoli enim diuinum vehiculum fadi'^. 
funt; per quos Dominus varia impietatís - 


dogmata diffipauit. Mentes autem contar- 
bati funt im fertitudine eius. lntelligit 
forcaffis etiam. mundanos nobiles, & de 
vana gloria fe iactantes, per quos fatanas 
nihil profecit. Cüm enim initio reflitif- 
fent , Euangelicorum oraculorum amatores 
facti funt. : 


Basrrrr. Mulco auxilío eget omnis Hemesnul- 
: : à Q0 plici eget 
homo, propter infitam ipfi füapte naturà de? auxilio. 


bilitatem , multis ipfi ingruentibus mole: 
ftijs ac difficultatibus. Ex omnibus igitur 
calamitatibus effugium quzrens , ad Deum 
confugit, folam exiftimans effe requiem, 
dum in ipfo permanet. Plurimüm enim 
erróris & confufionis inimicus inferüit 
circa eledionem filuantis. Dum enim in- 
fidiatur vt hoftis ; eis rurfum quibus texuit 
infidias fübdolus imponit, vt ad ipfum 
ceu tutelarem confugiant. Idcircó incre- 
duli ad damones confugiunt, & qui Deum 
agnofcunt , circa rérum difcretionem om- 
nino errant, dum  ineptas rerum con. 


ducibilium inftituunt poftulationes. Dem eria i» 
igitur mesfer refugium (b virtus illi qui D'*Pdfv- 


poteft. dicere , Omnia poffum in eo qui met 
confortat Chrifto, Virtus eft Deus. Hoc 
autem. eodem affedu cum Propheta di- 
cere, perquam paucorum eft. Pauci enim 
funt qui humana non mirentur, fed toti 
ex Deo pendeant, & ipfum fpirent, & in 
ipfo fpem omnem & fiduciam habeant. Et- 
enim res ipfz nos arguunt, quando in af- 
ficionibus ad qualibet potius quàm ad 
Deum recurrimus. Deum quidem verbo 
tenus refugium appellantes, reipsà veró ex 
inutilibus vanifjue rebus auxilium adfcifcen- 
tes. Eft autem iufto verum auxilium Deus. 
Deus auxiliator nofter eft, & adiutor omni 
contra diaboli infidias pugnanti, emittens ad- 
miniftratorios fpiritus ad faluté indigentium. 


hilip. 4, 
;* 


Inuenit autem tribulatio iuftum omnem, ob vir iuftw 
o; . : .. mulie eb- 
vitz inflitutam rationem. Quicumque enim ,,,;,, ,g 


per viam anguftam & arat ambulauerit, à 
tribulationibus inuenitur; fed qui generose 
Sssss a & 


tribulatie- 
ni 


bu. 





CATEÉ- 
NA PA- 
TAVM. 
Kom. $, 
37. 


Deu: fir- 
suAmentum 
in tribula- 
tionibus, 


Menutes 
' quid tro- 
pie. 


876 
& imperterrité uribulationis tentationem fuf- 
tinuerit, dicet : 4» hus omnibus fuperamus, 
propter eum qui dilexit nos. Proptereà non 


 timebimus,&c.Hic Propheta magnum often- 


dit in Chrifto fiducix firmamentum. Quo- 
niam etfi omnia furfum deorfum prouoluan- 
tur, non timcbimus , eó quód Deum refu- 
gium habeamus, & adiutorem , & virtutem 
in tribulationibus. Cuiufnam cor im pauidum 
adeó ? Nos autem hominis iram. non (üfti- 
nemus, non canis aut alterius cuiufdam fera 
incur/entis , neque ad Deum refpicimus ad- 
iutorem noftrum in tribulationibus; fed ftu- 


, pidi ad nos ipfos conuertimur. Sepuerunt & 


turbate funt aqua ipforum. Dixerat telluris 
conturbationem, ac montium tranflationem: 
narrat ctiam maris commotionem & cucr- 
fionem, montibus in medio: mari incidenti - 
bus. Sonmuerunt , ci turbata funt. aqua ipfo- 
rum,ícilicet marium. Plurimam autem ex- 
citant in aquis commotionem montes ipfi 
dum in mari haudquaquam fundati fanc, fed 
proprià agitatione multum violenta quaffa- 
tionis in aquis promouent. Quando igitur 
terra quidem turbatur , aqux. veró marium 
fonant, & é profundo pelagi ebulliunt,mon- 
tes quoque trapsferuntur , & per exuperan- 
tem, Domini potentiam multam fuftinent 
turbationem ; tunc, inquit, increpidum cft 
cor noftrum ,. quód fecuras firmafQue in 
Deum fpes habeat. Turbati funt. montes in 
fortitudine eius, Potes etiam. fenfum didi 
huius cropicé interpretari , montes appellans 
eos, qui propter magnitudinem fuam in- 
folefcunt, Dei veró potentiam ignorant, & 
fefe contra Dei fcientiam extollunt ; qui 
deinde füperati funt ab his qui cum virtute 
& fapientia przdicant verbum fapientia: 
& mox yt fuam intelligunt inopiam, ti- 
ment Dominum , & humiliter fc poten- 
tix ipfius fubmittunt. Vcl forté principes 
f&culi huius, ac patres fapientiz periturz, 
mentes ctiam dicuntur,conturbati in Chrifti 
fortitudine, quam ipfe in agone , quo decer- 
tauit per crucem contraeum qui poteftatem 
mortis habebat, oftendit. Exutus enim veluti 
generofus quifpiam athleta, principatus ac 


poteftates vicit, confudicque illos, in fiducia: 


de ipfis in ligno triumphans. 
Orniczwis. Deus folus refugium , qua- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


ejl draljlie vn dn. 9. BA c en- 
cuv Vaopelras jipéi* Ey qéroi 7rdom "Gp 
vixdl Vp , 4/9 38 doazriouri Qe fudc , 4/2 
T&ro € Qo6rSnobuida, C i£. Misa mde 
xyv/) 50 cspleuuz 7. eic Xesgty oremibiawog 
6 cestirmc, O'nxá» zraíra dye qgj xáqa 
finta, d qo6n9moó uta, Jfà T6 xen ? yi» 
xau lad , Xy BaBov , xg) d'uu/aju i nt 
Sata , Tiro rac dáloGe à ngpdia -. 
H'uéi dà asÜes aru àpylod à varied, 
hi xaubc Eindeguórr Qv , 5 d20u 9ne/'u myic, 
8 cej t Sd Yee) oroadp Tr gd Gonr 
& (aic Dd deom- do9ud sonore mess iw. 
ad King pttb ila. H'owray 9; tmtegoDwruy 
vu (da(g hup , im "ylic egy 9; üesy 
pari Ütaw , 247 £y SaAaosi, cdDur 9 dra 
ceszla) pcm vj]. üpkr vois vro mw üp- 
muiforur,  H'owouy x, trred y 9neuy vd 0. 
dh(& auras, vj). Su2gosadv duAoYóm. E'm- 
aos dV roii ray old 5p moi ida aen yw, 
&ure Td Upn , o oid hudpja. Tfl SuMoxt, 
dd quf oixeía capuc , ma) moist roy 
xAbrop vu, Üdacw. Or morup Y 4D 8 
muedoseraj , dag 91 SuAgosdy Vyhed Xj 
dra egéolotra] éx BuUdv. pn A parui), 
xgj oM Vader Ty Tüegyor, df To 
ap Cdyoor qii J'usdput T& xvoju, UT», 
quoly, d zrvorrot RÀ xapdia, df T) d- 
0 Qa2is xj; [aGalas Vyem EX 9r mois ixni- 
dac, E'raggiy nous à Üpn Co 8 xegrmaió- 
mmn dud. ufagu, xj ey mudo Ema Gri 
eld dfiroiap 9 peri , üpn óvopd Ca it ue- 
gaAopeorürras V7 qui um» uti, 
&yovrag di cl) 7E 9E xeg(gunma , D 
Nopu-]qdfuc x7) 18 ntiwue à Sy5 * e 
mu vxo per mo Tj) a! diana utes gg) 
cupías aps; Guürray Toy vriic aopíag Aóopt* x) 
4QU rli) suvaknom viis avro dloxyeías, 
QoCucd/us rs xi gar , C m ramremadyus 
ajl xegruibómm curd . HT ya xj o dpyor- 
Tic aldr(O éTs ,  maTáq« qno 
qApne eogías, Gps C. uro) Moprraj mtegos o. 
tipos i fl Xeie e xegguómm, ló 5 qud 
dyaw 74. dd 78 cauegü erejc ? 7) Xe ToG 
txorg 78 Sasa'ov iri eiEamo, daxduca- 
UN» 59 darip s nie dymmieX y 
xgTeTaAdi$ Tic dpydt , X) Te ceu as, 
xj idee) ud notr, é mappneia SepauGsUou, 
ure C» T. E/Aa. 

QrirxzNorz, Oshe (bro xgíatuyi, dio 


Cu 


—- 


IN PSALMVM XxLv. 


123 qnd irt do9oy waaoetryaudp, 68 uud pd 
6 d'uudqAp (O9 J'usasa) , 9c dÀ T. doyiv 
d$ duas , ud 0 d(Bye d'usaraj. A?Aai 
i BnSic 5o 9b dr à 93x , Ira o iua 
3a0)yw3 co AD aou dpiovric üwTde, E'mien- 
e» dV mo, Lou] aj. SAPRlen vU. d'ou 
qipa| Sg Qa. Tà6 udsryas T dap Ra- 
Ad, Kaj 4/8 vo ewlu) Q mpl ilo 12) ? 
ódbr lui. dordyuray ele (ul , lud GA oi 
' ei xovn. Mmm sDelauovom aj 9Aiden 
T9 c dntgiuc , 2/2. T&To d QoGa Oma odia , xg) 
ifA. E» c5 cuwumAeía oi AJ d raAc! 
órre; 58 Ges ühzorr a) , oí dà yo óyrec Op] 
perxmÜncorto, al) uiri Doe TR Evwhy. 
Merurille/) Ji, Seoc à l'oegiA Jf o 6 
Vero won T0 , o 75 Xegzuónm dvrd . | 9, 
JJ T8(o & qoon9nzójida. , CF vol egest 
ala *y lad, y uslirrí Dt i. Dp 5o T xeg- 
quuómm avrd . 

f. Tor r'oTAMOY TA OPMHMATA. ] 
OroaarHrOr, [lom m$ dac Aux 
Pho xÁpuy ua, mroN6 div dUovGd y To mo- 
MrsUua, là JV dua sca erar, (GUT wa) 
eyotv to jut, E'yontlous * dip, Qn, er luit, 2 
tj cberarlon, Ka] dc üuric Qn dpdwoa) 
st) dije LeDc varo téquy 0a 9x6. O' Sx 
€» pce RuTf, nd) EEnc. TETo a3) 0 xe) Ojo 

eipnu O'rs don peic eio) cwnnydiioi eic 
ov) pie roug, 2x61 epa &o poo aui, To 
Ji, Bofftad aufi vomeso aeri eegi, aici 
7E , OLélas cli) BonSreias Tl haurd m2 
«ba qn à jj Au» xwexQe. 0 39 eor 
«epi, T) TYU gj 0EU eesamyopsoor. 

BAziAzxrIOr. Ta JA dAuveg d at 
etod'es, aam vd. vrvsbpatmy Gurxegosó- 
pApa Vonor qd ined ots , voi 01 08 
LT ópunj«zro. delognr). eecióvzz , ug] 
Tovys , roit doi: vic erodo xit Son péora, 
éUQeairsos vl) z6A T8 9E, Ka] vu£ 0 di- 
xou» ori] To Cv Ud top* ng) Pevegr dA - 
qo 7157) gii dpSora meo , vvixa. a 7oX- 
Qeatuls à» cfi m 5A] v8 9uS.. Tic d'af ein ó 
troupe TE S8, lio TRU JLAE TO dijo, C m 
"ricwuoe 1]. eic Xesir ans Soxoaw Vyoi- 
vóulor Toig diio, ; 9 59 mecUay eic ipá, 
wo, mora up C T oras dur). iion, Ov- 
TU, Tofvuo 0 zer uic, éDpegird 7rdouv ous 7 
gréuy 8 S8, WO ruo jtm lap T]O. 704- 
aL jua Vyorrmm és degsoic.  rdouy 7 yorriy 


xrlow 7] "Gmpxospuoy duae", piygA 


8577 


propter ad nullum alium confugiamus.Q uód ca: 
íi potens virtute potens eft, Dcus autem isis] 
San&orum virtus fit, vtique per Deum San- ,,4;,er 
&us potens ef. Quin & adiutor Deus in ent 10. 
tribulationibus, vt in ipíis gloriemur eas 
fu(tinentes. Scito etiam illud , ulta tri- Pal 7,20. 
bulationes iuftorum ; quz diuerfz funt à fla- pai, ji, 
gellis peccatorum. Et quia anguíta & arcta yj, 
eft via quz ducit ad vitam , quam pauci re- 4 
periunt ; nonnumquam iuftos inueniunt tri- 
bulationes, proptereà non timebimus, &c. In 
confummatione fzculi , cüm peccatores qui- recareres 
dem terra fint, conturbabuntur; Sancti vcro, 47^ fn 
cüm fint montes, transferentur translatione ene. 
Henoch. Tranflatus etiam fuit mons Ifrael 
propter gentes.Subaudiendum illud, js» fzr- 
titudine eins, vt fenfus fit; Proptereà non ti- 
mebimus dum turbabitur cerra, & transíe- 
rentur montes in fortitudine eius. 

f. FivMiNIS 1MPETVS. ] Tuzgoponzri. 
Flumen Euangelicam defignat przdicatio- Qvi fie- 
nem, ciuitas veró,piorum inftitutum. Quam sl dini 
aurem vocauit cjuit4em, hanc etiam. z4er- ^"^ 
naculum nuncupauit. Habirabo enim, inquit, 1. Cor. 6, 
in illa, d» inambulabo. Eofdem quoque dicic '^ 
irrigari & fan&ificari à Deo omnium con- 
ditore. Deu im medio eiu, &c. Hoc ctiam 
Dominus dixit: Pbi duo vel tres congrega. Mauh.is, 
ti funt in. nomine mto , ibi [um in medio? 
eorum. lllud autem, Adiunabit eam man? 
diluculo; id eft, celerem ciuitati fuz opem 
feret vniuerforum Dominus. nam ae di- 
luculo, celeriter & velociter dixit. 

BasiLi1. Salz quidem aqux vehementer 
à ventis perturbatz fonuerunt,& conturbata 
funt; fed fluminis impetus fine ftrepitu ac le- 
niter procedentes, & illis, qui eorum fufce- 
ptione digni funt , affluentes , latificanr ciui- 
tatem. Dei. Et nunc quoque iuftus bibit a- 
quam viuam ; pofteà ver copiofiüs bibet il- 
lam nouam, quando adícriptus fuerit ciuitati Matth. 25, 
Dei. Quis porró fit fluuius ifte Dei alius Spoim 
quàm Spiritus fan&us, qui cordibus fe dignis PAM 
inferit eorum qui per fidem in Chriftum cre- Larifcam. 
diderunt? 9 »i enim, inquit, credit jm me flu 102.7,58. 
mina de ventre eius fluent. Hic itaque fluuius 
omnem fimul ciuicaté Dei lztificat videlicet 
Ecclefiam eorü qui fuam in celis habent con- 
uerfationé. Velomnem creaturam intelledu 
przditi;à virtutibus fupermundialibus víq;ad 

$ssss 5 anitnas 


878 EXPOSITIO PATRVM GRAEECORVM 


cATrs- — animas humanas, ciuitatem intelligere opor- 
25 "^- tet findi Spiritus inundatione lztificatam. 
TRVA. i oe 

Cuia — Dcfiniunt enim nonnulli ciuitatem effe con- 
$"4 —— gregationem ftabilem, fecundüm legem ad- 
Co miniftraram. Hac autem tradita ciuitatis de- 
fw rw. binitio, illi quas furfum eft Ierufalem czilelti ci- 
uitati quoque congruit, Nam & ibi primoge- 
nitorum ac defcriptorum in czlis congrega- 
tio, & ob immutabilem Sandtorum vitam,& 
fecundàm legem caleftem gubernatam , fta- 
bilis quidem ac perpetua eft. Oculis igitur ani- 
ma in fublime arreGis, prout dignum eft re- 
bus fupernis , quare qua. funt ciuitatis Dei. 
Quid porrà beatitudine iflà dignum cogi- 
tare quis poffit? quam letficat quidem Dei 
fluuius , artifex autem. & opifex eius eft ipfe 
Decus.Sancific suit tabernaculum fuum Altif- 
Jimus. Carnem forté dicit deiferam (an&fica- 
tàm per coniun&tionem ad Deum. Vnde in- 
tellizes rabernaculum Altiffimi, aduentum, 
fiue manifeftationem Dei, qux cft per car- 
n LA nem. Dews im medio eius vfque mane. Et 
Tum. quoniam Deusin medio fuz ciuitatis eft,eam 
ftabilitate donauit, auxilium quoque in pri- 
mo lucis exortu przbens. Siue igitur illi quz 
furfum eft Ierufalem,üue Eccle(iz, qua infià 
eft,ciuitatis nomen cohaferit , (an&tificauit in 
cà tabernaculum fuum Altiffimus; & per hoc 
tabernaculi quod fixit, feu inhabitauit Deus, 
in medio illius fuit, donans illi vt non commo- 
ueatur. In medio autem ciuitatis eft Dcus, z- 
quales vndequaque emittens radios fuz pro- 
uidentiz ad fines vfque orbis. Sic enim Dei 
iuftitia conferuatur , dum omnibus eamdem 
bonitatis fuz menfuram difperfit. 44iuuabit 
JD eam Deus ,&c.Sol enim ifte fen(ilis matutinum 
4f fel iwfti- tempus apud nos facit;poftquá fupra noftrum 
m horizontem eminuerit: matutinum autem in 
anima iuftitiz fo] perficit ortu lucis fpiritalis, 
edens diem apud cum qui ipfum recepit. In 
nocle autem nos homines veríamur, tantifper 
dum ignorantiz tenebris obuoluimur. Poft- 
quam veró exertà mente glorize f; plendorem 
€xcepe: imus , & luce illà fempiternà circum- 
fufi fuerimus,tunc adiuuabit eam Deus,poft- 
quam filij lucis fa&i fuerimus. Vel forté,quo- 
niam fummo mané refurrectio erat ; adiuua- 

bit cam ciuitatem mané duluculo. 
Oni:iczNI1Ss. Flewipy impetus 
funt iuxta diuifiones gratiarum , & diftii- 


TU aileprarirur duyd ,miow 26? voci &&. 
Cegmopd luo Vua Édppoie 7? dom mysz.- 
eec. O eat or?) ydp mrt ron D CVouA 
ida lun pr vójov j 161295.) pof, A'pubt^4 d 
xj 13 dva V'tesucuMja aii Ursegria "r6, 
o 3wrodolleic Desc d 7ró2sux. Xsnua y) xd. 
x&i kJ Geo Orion, X5 Zervewyeauqipitoy C, 
segvoik , xg) ldyuydUor Tio df. Tc usui 
vio 4 dayaryis oj dyiav , Q gni vbug 2 
wegvioy dionuduov. E"rdogedy vut óQ3uA- 
pui dloyiic, eie vf duo, Erréi rdi a) 
T 7íAwe.Tü Si, TíÓ'aP ce Cue] Métug- 
eom C» ira Eiv 76 Cpyon fg ; lj) €. 
Ces] up à srozuuix, Ta 93, TOv TC di yj 
d'iuspyóc Een 6 Sá, H'íagt To oxh»tóa 
dud o vie Qu. Ta 1lui odpg A 6A Y 
Swpóes? dyadcur Ma v$Q ced, 9 
Gua Qc 24 , dist volic eic euo T8 Uie, 
75i fj aupsóc Congdvei T8 S9, d E 
€ uico Uii loc ael, da Ureid à 
&r cq Tis rÓósule E21 To aaa Ur 2a- 
giéira, ài, alu ones url Tupiyd- 
LÀj Qv &r Tas, es raus dya(o2ais $ quá, 
E/rs y Tij dvo l'tegusuAdMA , eir T xaTs 
CxAun2ía T) Tilt 7T0AfG iQapudaj org. 
Wylaaey ép àurii T) exytjua dund. 5 Alcor, 
xd) Jfd T8 cwm ii jtocroc mira, d xarmaxiru- 
cw à 9x, C» uiro uris ilum , yaeitio- 
tÀp B auf ro uà euAdUtX, Ev usq di 
E21 mrt ó Sic, lone qrurma xó9w 52d 
TU 7kegr 18 xU Au d Gourd. emesnelag rac 
drbac dezriprw. Od sae à và d'igguor và 
S8 docu") , 2. üwrri uregr di aga 95m. 
* 9- Jfeiurr Ge dirnn. Bof &vris 6 
Sc, a) ui dz. Tho aX. Sv map su 
Geoiay ó aiit Wy mue? , radar ? 
x25" Wadi oorr axi |n 3 48 cp Tij 
doxü ceskw b c; D ntgacounc fou S» 
aja, 78 deae TS Quo, 18 vorrü 
mud viukegy Cs TU cad tfasdy o avTs.. 
E rox] yap ic uer 75d 3 wgiejy d dra. 
cias oi al S'oormoi, E'7reid a) 5r drazmezdicur- 
Th avr] TP Wosugnór , Varod iod pida ri 
dnuvsSac ua T. dtnc, x2) Gis^gutÜdudi 
Tu. Qul qu. didi , Bonfiod üyri 0 Sx, 
Prod aj fos uibe Tixva Quz, H' Ta, 
ÜErtei di üpllesu 5 dyaguon lai » BonS ad 2$ 

TÓM To zestaeo! cepi. 
Ürrzworz. Tümo(2u TH Oppo jar 
X9 i6 digipirds 77]. aeuo ui rur, gj max 
dei 


pup xi 


IN PSALMVM XLYVY. 879 


dapes]. dgnondiw, BorDéieay 9 zone 78 
Si, Uy onc Yukon. yedtera) dà y Bon- 
Sod urit sul wescal ro. cad 29 àuiiic 
To xaAoc dregror, vrina. xoa Ty) aymxei- 
pham T egost)). 

C. ErAPAXOHXAM EONH,)] Oroan- 
ruTOr, Ti, Seiac , qw21, Bouleiag Eonga- 
veianc , vag ded uggow oi groNguot , xg) aj 
graAo) TA. yu na Qegrásug Dacia, 6- 
xAwas TOY Rura , wg) Tr curTTOAO GUY 
Vxridilarr., Tal, jà 9auugrovpyiaat , oia 
quril, yenztpMp Gv 6 vic , i olxeior Odo 
mi aJ Üocimcie ar 4d eit, D duc iur v uc 
"oye (nhaos. Kpefrzcu dé, Quai, 7]J rM 
uitoy d satis ond, Vo rmtscor yorTec TOY TU 
vroAquicoy xU Joy , TOY TOv laxa 6 T. TToAg4u0y 
pur dqdpor. 

BAziAELOT, NónzÓ uoi rd xouy 
ansa sLopf ilu) cS TJ. Éheegrdlórnn 
uil rotam, Tic Lp) GUAXO VC eUam 
yrlu) q^^dv ile» € Beovdor , 79 xoU 
Teaser tÜroc v2. oxiflen J/san y ruv" 6i 
mid ceo» duscyor clu yrdiula, dÜegooc 
Épara(a cic DohD eus 78. eóAe6 rmUmY, 
Aor(a pU) 3 roPuopxías cie. Quyld dà vc 
Baci cuit^aor , dn. uova T8 Gu Gore 
urit, uo duudutac, Tla) viaUtlu d ma- 
ecu «i$ 70M 5&8 9«8 ocSg TE owiip e 
drin], , m. 264r *. dez mur $0n , 
fxAaar Baca (duys Quvlu) aun! , irn. 
Aion » y. xvenQe vj duod uev u3' 
Wd. d'eewvc, Un GEEE &2w 5 mi, dolor 
qvesQiraas yy mxreAdpocanc Seba elc, Av 
sil up Ye , twmw , 8yl dAAQe Sd 
eg wr os UJ ceste oosóids 
tApor, do 0 €x, l'axuG, 6 5r Tu 2eva- 
mud cg ? iavrd Svesiaorm d/aotobeic 
E'54i &ipa 0 9€ A'Goadu, , 6 Sticleudx, 
Q à Sx T'axoC, 

QrirrNOrX. EY» 75 Xeigs Üonóvia 
"hours aj BanAcTsy .. EÓcns Qurlu) auri à 
Xesgix , tous dU9n 9 5$. dri v£, 01 928i Te 
yrs ad ma ay dxxAneid» duwisedpar, 

Ü. ArYTE, KAl IAETE TA EPTA TOT 
eror.] Groaarutor. Tatilu us Giruo 
lerne , à alley, sb loup ,v; Sy- 
Spot cl) dons TI axeuyua muy ut Co- 
Mui , à) tli Sa (dont pt yiglo tallo 
eye fyoridilo, Q T& n2? un Td dyd mewAar, 
à, * eiphs o da egr- di üory) umor v 


butiones minilleriorum. Adiuuatur ciuitas cArz- 
Dei appropinquante die. Scriptum ett etiam, "^ ?^- 
Adiuuabit eam vultu (uo. Siquidem illzfam gp 
feruabit eius pulchritudinem, quando ab ad- 
uerfarijs turbatur. 

7. CoNTVRBATESVNTGENTE s.] 
Tutropoanzri. Cuüm diuinum, inquic, Gee Des 

i ; [nti a. 

auxilium apparuiffec terga dederunt hoftes, 
& antiqua regna aduerfaria ceruicem iu- 
clinarunt , & fjlutare iugum fufceperunr. 
Dcus cnim miraculis camquam voce 
vfus, fublimitatem fuam hominibus oflen- 
dit , atque timore illorum animos im- 
pleuit. Ceterüm , inquit , inimicis fuperio- 
res apparuimus, adiutorem habentes ad- 
uerfariorum Dominum , qui Iacob ab hofti- 
bus liberauit. 

BasiLi1. Cogita ciuitatem aliquam infi. var 
dijs circumuentam abinimicis ipfam oppu- D«« nci 
gnantibus, quam eatenus obfederint plurima "f" 
gentes & reges, qui fingularum nationum 
fceptra fortiti funt: deinde ducem quemdam 
animo inexpugnabilem confeftim confpici 
fuppetias ferre huic ciuitati ; qui obfidionem 
quidem foluat, reges veró in fugam agar, ipfis 
dumtaxat cum potentia infónando. Talem 
igitur defenfionem exprimit proueniffe à 
Saluatore ciuitati Dei, dum dicit: Com- 
turbate funt gentes, inclinata [unt regna: 
dedit vocem fuam, commota efl terra. Do- 
minus virtutum nobifcum.  Oltendens. pla- 
né hunc effe, qui fanctis Prophetis & Pa- 
triarchis apparuit. Sufceptor nofter, inquit, 
non alius Deus przter eum qui à Prophetis 
traditus eft ; fed Deus Iacob , qui in oraculo 
illo ad famulum (uum reddito dixit: 

Ego fum Deus cCAbrabam,; c Deus Ifaac, ep Gen. 31, 
Deus lacob; — s 

OnicrENrIS In Chrifti aduentu. in- 
clinara funt regna. Dedit vocem fuam 
Chnítus, commota eft terra, id eft. ter- 
rigenz, ctim vbique terrarum Ecclcefiz con- 
fhicuiz. funt. — 

9. VENITE, ET VIDETE OPE- 

&^ Drgr.] Tuzoponzrr. Hoc igi- Dew cg- 
tur meum robur, ó homines, cüm vide- € 
ntis , cumque frequentem rerum mu. fane. 
tationem  intuiti fueritis, & à maximis 
flu&ibus. tranquillitatem fadam , & belli 
ceffationem, atque pacis donum ; difcite à 

rebus 


CATE- 
NA pPA- 
TRVXM. 


Deu: ne1 
Ad [ui cog- 
ninenem 
dnnirat. 


Fortitudo 
De cum 
bumanita- 
ie coniun" 
&a. 


Externa- 
fum rerum 
eccupatio 
notitiam 
Dei impe- 
dit. 


880 


rebus ipfis me effe Deum vniuerforum , 
& omnium opificem, non amphuüs folis 
ludzis, fed & Genübus omnibus poten- 
ti: celfitudinem | demonflrantem ;. cum 
quibus Apoftolorum cborus contra aduer. 
farios canens clamat: Domimus virtutum, 
&c. Declarat quidem per ea quz fuperiüs 
dida (unt Romanum Imperium, quod 
Chrifti tempore. particularia regna ceffare 
fecit, & pacem przbuit; tropicé veró defi- 
gnat belli contra Ecclefiam ceffationem, & 
datam ipfi à Deo pacem. 

BasiL11. Eosqui procul funtà verbo 
veritatis híc fermo inuitat , vt propiüs fe ad- 
moucant cognofcenda veritati , dicens, Fe- 
site , GF videte. Quemadmodum enim in 
corporalibus oculis magna diftantiarum in- 
terualla. obfcuriorem. faciunt rerum vifibi- 
lium apprehenfionem ; acceffiones veró in- 
tuentium rerum  vifendarum exa&iorem 
reddunt cognitionem: fic ctiam in mentis 
fpeculationibus , qui per opera fe Deo fami- 
liarem & propinquum non reddit, ipfius Dei 
Opera puris mentisoculis videre minimé po- 
teft. Idcircó venite & appropinquate priüs; 
deinde videte*epera Domini quàm prodi- 
giofa int & mirabilia; quibus, aduerfarijs 
primüm perculíis, feditiofis quoque gentes 
ad quietem tranftulit. Vox hac eft paterna, 
paffis vInis ad fe inuitantis eos qui ha&enus 
rebelles fuerant, Vides eius ad pacem affe- 
Gum? vides forcicudinem fimul & humani- 
tatem? quód , cüm Dominus fit virrutum, 
nequaquam vllum vulnerct aduerfariorum ; 
fed arcus quidem conterat , vt non iam am- 
pliós ignita tela per eos excutiantur; arma ve- 
ró confringat , quibus cominus pugnatur, 
vt nequeant ij qui propé funt vulnera recipe- 
re , infidis circumuenti. Ez fcuta. comburet 
igni, aducrfarios nudans fuis munimentis , & 
omnia in beneficium inimicorum faciens. 
Vacate (videte, quoniam ego fum Deus. 
Quamdiu quidem alienis à Dco rebus va- 
camus , Dei notitiam recipere non valemus. 
Quis enim eorum quz mundi funt folicitus, 
(eque carnis tentationibus immergens , at- 
tendere poffit verbis Dei, fatifQue facere tot 
tanrarumque contemplationum exa&z com- 
prehenfioni? Is qui paffionibus vacat, hic 
demum capax eft notitiz Dci. Quomodo 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


cegyudme, Unio vp Gun clyi S», E 


qu deriymes Jvpuspyho , xin ubror T'a- 


à aoi , da e 7a gy 10:e21, 10 T d tud puc 
OO d'en e. M dv à TU Yero óhar c 
edt, xal vid. amd Acn 7raauil on Bc 
Kvex Qe vy dQuudpsur , Xy Td Ej Anio? 
pA Toc dios elpydpois alu) Vopuginlu) Qa.. 
eelar , 8h Edi Xei9 8 Tut utzixac (an- 
Acías wgntmaugt , wo) eiplilo matio - 
Teymatrsesr d'i ag 7 Gxxowaias , vous 3 
mu/Aas , xdi o pest9 our iuri 969v 
elpluil, 

 Baziarior. Tec Mgxeg» 0vtae T$ A5- 
yu d d2rÜtía; , eq hd dfà ^ Yonyre mus 
tyjUmm cescxaMira 0 A0, Moar, 
AsUn, y, ders, Carp 3 2i Tj. ouwuam- 
xdv 292 , aj up. For ^u Saosacdc 
dyutd ear anion rl) 9) Gosopd pov warn 
d^ d dt cesotypiouuol vj). Sueegusmur 
épapysi api vorat T. Amplia clu) Sài. 
grocw, Vrae xg; Vor Tj). xara vir 9woprua- 
Twy , 0 à) fg TJ. pour oixeiueic y zw- 
eiu; Sid , idv 2 pa. avr. wo2u- 
€9/& o; óp9uAugit TX, dfarolas 4 dusa- 
74j. Jf 19m, Adm, 650) icut *ej- 
meor da ijdem u fpya xvc/« , Tiedo 
ÜrTZ gx) c-Sudoba , 0€ Gy xa TaTAGoYo- 
TX TU «vejTWe9m To) 6ju , X) euicà n Erw 
e«»e96 Wrvylar utriGaAs . Tlargeuoi » Qa- 
yh, voDveudpmus iyxaaus ve) tauTor xg« 
Ayr (Go dc lax dgmalorras , O'pax di 
T) eipmuxór dud ; ópdc To ud pio» pgó 
x2) quA dy S ogrmrov : ic^ xv (Qe o» D) 
d'uudutoy , ddaug nra mregax] 7) mM- 
uio», dA Tíza LA) curre1G] , lc unxim 
TU orymveseull/a Do Gori uror, d) durol y 
62a di cuv SAdiod] T d'yyiuaya , cc p 
duvadx, téc cuviyyu reavuauln DiysDal 
EAiCuAbopdput, Ka] Suptic wxTuraUcd Cr 
721 )Uurdly ré ab meus, Sao vj) coec- 
Bonuisuy , va) rasa VY dDpoacia Td 
iaBess énpydy, | XyoAdoum pg) rd v 5m 
$yof eiua 6 Sd. E'0 oor QU Gic iz Sd 
soNiLouy ces^yuaow , d Juuduiüa ya. 
pio, ralem 93. Tíc dp pierusdr r$ 
X07 M9U E iuGal,u wr vic artieaa ugiz Tii 
mupót, dusaTa qoi, EA Od Abooi; c€?- 
céxen, xy 15 dxeyGeía Ty] vyMvu mur Swopr- 
przy dexéiv, X yoAdaurra Sari 7 mad i 
Tw; d yag ev al) Ear yveaw Tg S59. Tlo'g 


3 





| 


————ÁÀ 15M a 


RENE wr i sg Le 


HD oan at aw 


IN PSALMVM XLY. 881 ] 

39 eetA2n cit Mduyl) cwoyuesudplo | enim animam coc diftradionibus przoccu- c«r:- 
Vaso s] avegnataaCórms abri fgAcyT- — patat & oppreffam Dei cogitatio fübintra. Meis am 
1A 9 afei 3e8 iron; Am up dr v xo^ — bic? Hac igitur vacatio bona. vrilfjue va- ] 
4l, aUn, vu! sonat orn , x; dou, 9ev- canti, quz quietem ac falutarium doclrina- 

aiias iparoiiau. evejc vli 9)! ewmotav dc- — rum generatfulceptionem. Abfic autem , vc 

oyuustey dvi Aor. Mh ofi di iudico — nos per vacationem aditum aduerfario prz- 

qiia, To! dynxeudyo «vesc 1l eicwd'or, | beamus;fed domui noftra interiori vacemus, 

«X d'ovohievad]o Wu] 2 fao olor, mestmoi- — vt in. nobis Chriflum per Spiritum prome- 

xizuyry, 6$ üuGic , dg T "rré/ugTO- vr. rcamur habere inhabirantem, Poftquam igi- 

Xeaeór, Mtrdi cud To yagk ous Y eipilu — tur ijs qui ab hoftibus hactenus perturbaci 

(3; víat T enosopdyoi ze Tl) me^ulor, funt pacem elargitus eft , tunc dicic: Vacate 

Téni AA v? XgoAdcun 9o 9j oézaroir- à diftrahentibus vos inilnicis, vt in quiete 

vr Uude iofipav, ira Co iov la via; TC — verba. veritatis contemplari pofitis. Idcic- 

dnÜelac Swplarm oou. Ai TEG 47] 0. có etiam. Dominus ait: Qu mon renuntiat Loc. 14, 

xvé4(B», Tldc dew, dx Paoruoséral , Qon — omnibus que pofidet, mom potefl meu ? V 

7tÀov nis Üdpyuom, d dusavo| uu 0) ua- — e(fe diftipulus. Perfpicué autem de paffio- 

Smr&., Xaqdo 4128 db TE «alÜ tav? ne fua. Dominus dicit illud , Exalrabor; 

7rabuc b xvesQ , Tà. oLubkooa* xac quemadmodum in Euangelio fctiptum eft; 

e Tu. day "yeyeaifay Om dé Ita exaltari oportet Filium bomims. Quo. lou.jta 

Ua Y do! si aiÜeshmu. Eme dv m9 7. niam igitur à gentibus erat exaltandus, 

Vnd pour P1 5r , Xj p manc 1ieyle — & pro vniuerfa terra fufcepturus illam exal- 

3 C ocv »21ad 1, 3f v&Tó Qn, Y 49- — tationem ; idcircó dicit, Exalrabor i genti- 

Éfoua, o voi fortow, U YaOneoua, o 7878. bus, exaltabor in terra. 


fürirexorz, Award] xb dyramupdy — OR icE Ns. Poteft iftud, Nuferens seta quis. 
mmAput Net , imei vradouvG vu P'u-— bella , dici ; quoniam ceffarunt fub Roma- 75, c5;- 


[cente Chri- 
pupa ci. evegriogy sus yis yeoudpor mo. — nis bella, qua priüs fuerant continua , dum * 


qoi , ^u ias meiwcdyruy facias sie fub vnum imperium priora multa regua poft 
efnep odo Y tri cwrip(ge. natiuitatem Saluatoris redegerunt. Facta 
ytoon 59 dóEa. à o-lieuic S19, xg) Vai ys; eft enim. gloria in altiffimis Deo, C in oc.s, tu. 
elpim , 5» ai esi mic düdoxia.O' xvexG ev terra pax , in bominibus bona "voluntas. 
Yno Gc $0io va £31 3, vieta ,dvrarapdy Dominus igitur Iefus pofuit in terra prodi- 
46 loc T) iegrus vüc ysc moAMugu , uc gia, auferens vfque ad fines terrz bella, 
Vro^wusvG ol aegro, A'yranuegs 966. quz. gerebant homines. Auferendo autem 
moXgu cusvreils T) mEor, d$ s (7(u- — bella , contriuit arcum , exquo ignita dia- 
mor Tx mvrverjdpa D0aTR a6. xg) boli tela emittebanuir; & confregit arma 
CuUOUa 08 To U7ov awrdl , CELL Oup6xg. eius, & Ícuta combuffit. lllud autem 
aixgugt, T5 di Y ufhooua, S4 qorn ^&-.— Exaltabor Dei vox e(t dicentis hzc, 
991 Gv va0(, 12! m dvravapiira] Tóc io, — poltquam.— füftuliffet bella vfque ad f. 
9J arvogartey d yis moMuc , & ouorgi ay  nesterrz , & contriuiffet arcum , & arma 
T£o, C ovymóadipal pur, conftegiffet. 


ANNOTATIONES CORDERII 


vsrsivsnotnt,vbiintitulo eft, — tibia ; quomodo S. Hieron. etiam interpretatur, 

varie 3 dev, pro fils, aliam appo- — Symmachus «wig 7f alovlor, pro etermis, tranf- 

fiam effead marginemle&ionem, — tulit: in Hebraeo eft niat y bhbal bhbalamoih, 
(s, filis, abfque prepofiione — id cft fwper balamor; quod hebraizantes purant 
pro, hcux habet Vulgata : notat etiam Symma- — eí[e nomen infttumenn mufici, vel initium car- 

chum & Aquilam dixille àv, filierum. Quod — minis, ad cuius modulum cani P(almus hic de- 

CPía-. antem additur mio 397 tugiov, pro arcanis,quod — beat. Significat quoque vox illa virgines, quas 
ma oid S. Auguft. & Ambrof. pre eccaltis vertunt; ob proteífionem caftiraris occoltas effe deceat, 
wu, — Aquila reddit, mie 39^ rarer rw, pro iMuentt- — nectemertip publicum prodire. $. Ambrof. au- 
Tlonxvs l. E ET11: tem 


à SNNO- 

QATIO- 
ES COR- 
UEREE. 

^tuth; $, 

6. 


Dew [uis 
tii vefu- 
gium, c 
ViFEM. 


Fugiendo, 
refiflendo 
erpupnan- 
ne vinci- 
mset. 


In carni 
tentatione 
fu^ [etu- 


Tw. 


882 


tem expendens particulam illam pre ocewitis, 
putat hic Dauidem pracipere , vt in loco occul- 
to preces ad Dcum Fundamus, iuxta illud Chri- 
fti: Tw autem cum oraueris, intra in cubiculum 
tuum, CF clam[o oflio , ora Patrem tuumin ab[- 
condito , C '"Parer tuns qui videt in ab[condito, 
reddet tibi. Vbi przcipit Chriftus Dominus , vt 
in occulto oremus. Cuius cauffam hoc loco red- 
dit Ambróf. eam , ne quis videlicet alius prxter 
ipfum ea nofcar quibus indigemus , & Jb ig 
folo opem expe&emus: Qu, inquit, te im abf- 
condue vit rogare: quoniam foius ej , qui ab- 
fiondita. c. occulta cognofcir.. Nult nimirum 
nos preces fundere, vbi nullus fit hominum, 
T poffit verba noftra percipere, & miferijs no- 

ris fuccurrere; vt toram noftram fpem & fida- 
ciam in lolo Deo reponamus. 

i. "Deja nofler refugium , C virtus, &c.] 
Vbi cernitur ordo admirabilis à Propheta ferua- 
rus. Deus enim fidelibus fuis primüm  refu- 
gium eft ; deinde virtus, dum falicet ad fc fu- 
gicntes ac timentes excipit fouetque, ac deinceps 
pugnantes adiuuar & tuetur. Scilicet non folüm 
pugnando vincimus, fed etiam fugiendo; proin- 
deque non modó ftrenué pugnantes , fed etiam 
caute fugientes, à Deo coronamur. Quod vt fi- 
guificarec Dauid, Dcum (imul refugium appellat 
& virtutem: refugium quidem, vt fugientes be- 
nigno excipiat amplexu ; virtutem vcro, vt pu- 
gnantes brachio adiuuct extento, Itaque. rcfu- 
gium pariter & virtus cít, vt veroque. foucat. à 
coronet, Quare D. Bafilius ad hunc locum: 
Ree, inquit, refmpinon c virtutem dixit , vt 
offenderet, quód aliquando fugiendo , aliquando 
jJlando C pugnando vincimis ,. nam. vtraque 
sfha fant facienda. Simul enim C congrediendum 
eff, dum tempus vocat ; C rur[(ns declinandum, 
dum illnd reuocat. Vxrobique fortitudo eminet 
& elucet, vti bené ad hunc locum. $. Chryfo- 
ftomusannotauit dicens: Fagsentes , C refiflen- 
tes fl'antz[que vincimus; duoque a nobis expetun- 
tur , [cilicet C» declinare , C contratendere, Scd 
facilius pugnz genus eft, imó & certius vidtoriz 
pignus, ciim diabolica, prfertim lubrica car- 
ni$ , incurfiones effugiuntur. Vnde quó quis 
fan&ior eft ac iuftior; eo debet effe in his tenta- 
tionibus timidior atque fugacior. Id quod vlti- 
ama verficuli huius verba infinuant: Deus. enim 
certum & fuperabundans fuum. nobis pollicetur 
auxilium , non quidem in quocumque generc 
tribulationum conftitutis; fed in ijs qwe no: im- 
wentrint: non autem in ijs,quas nos vltró quz- 
rimus, & inuenimus; & in quas fcientes , tam - 
quam ín exitium voluntarium,pracipites ruimus; 


. vbi tagen fufficiens numquam decit. Cüm igi- 


Deus an- 
xilium tei;- 
tationibus 
admernur. 


tur valdé necelfarium fit à periculis anima ca- 
ucre; prcipueé tamen virginibus caucndum elt, 
vbi diaboli laquei obtenduntur, 
Ceterüm illa verba, 4m smwenerunt nos ni- 
mis , diucrfimodé ab interpretibus explicantur. 
In Graco cft, 7a; duet euc hpuze m263 gg; ia vt ver- 
bum imaenernnt ad.tribulationes referatur; in 
Scholio tamen exponitur dpi» , smuentas eil, & 
dumiui Q^, dum imsenitur, quod ad adiutorem 
fine Deum tefertur : vnde S. Hieron. interpre- 
tatut, exilium sn tribulartombns inuentus eil 
validum. Similiter aduerbium. e$5Jes , id eft 
valdt; quod interpres Vulgatus bic & alibi 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


a(fim vertit mimis; aliqui conftruunt &um ver- 
insenerunt , vt anifceras magnitudo & mul- 
titudo tribulationum : alipveró ( vt Euthymius 
de Chryfoftomo teftatur ) voluerunt hoc. referri 
ad dictionem adistor , vt fignificetur Deum ad- 
fuiffe validum adiutorem : quod magis confenit 
cum Hebrzis, quz habent 4&n "a nya 
TUNY GeZrab verfarotb nim[la meod ; id cft, an 
xilium in tribulationibus annentus eil. validum, 
vt S. Hicron. vertit. S. Ambrof. illud aduer- 
bium mmis tam. ad nomen adiwtor quàm ad 
verbum ;imwemerunt referendum putat; vt fit 
fenfus : Quando tribulationes inuenerunt nos 


nimis, etiam nimis adiutor extitit. nobis Deus; 


íta nimirum vt pro menfura tribulationis ,auxilij 
quoque diuini ratio excrefcat. Sic habent verba 
S. Ambrofij: Bent nimis ad. virumque retjbon- 
dit; € vt in rribulationibus, qua nos mimis snue- 
nerunt, c adimtor mmis pojfit sntelligi. Quanto 
enim maiores tribulationes fwerint, rantó maiora 
nobis ck vebemeniiora adiumenta funt nece[faria, 
Sic ille. Quà porro ratione Deus refugium no- 
firum eR virtus, fen fortitudo, nec non adiutor 
fit, & dicatur, (uperiüsad Pfalmi 17.verf. 1. & 5. 
expofuimus. Hic S. Auguft. interpres accedens, 


Sunt quedam refugia, mquit, vbs monefl virtus, 


quà quique cum fugerit , | magit infirmatur 
quam confirmetur. Confugis verb grata. ad 
aliquem in [aculo magnum , vt facias tibi poren- 
tem amicum, refugium. ribs videtur. T anta ta- 
men buius. («culi ancerta [unt, C sta porentum 
ruina quordiana crebre[cum , vt cum ad 1ale 
refugium: confugeri , plus ibj timere. incipias, 
Antea. enim canffa tua tanium timebar cum 
vero ad salem vefugerió , c de ilo - timebis, 
Multi enim cum ad talia refugia. cohfngiffent, 
cadentibus sllis ad quos confwgerunt,G" spi quae 
jité [nmt quos nemo quaereret, fi mon ad talia con- 
fmgiffent. Non eff refugium noffrum. tale ; (ed 
Ac dmi noflrum virtus eff : cum slluc confuge- 
rimus, firms erimus. Hanc ob caufam rex Da- 
uid ingenti fpiritu fubdit: 

3. Proptereà non timebimus dum turbabitur 
terra. ] Sià 


crlum terraque mifceantur, turbehtur & con- 
fundantur omnía, 


Quóàd cüm dicit pius Vates, non ita mentes no- 
ftras ab omni folicicudine vel metu penitus cxi- 
mit, ac fi fenfu careremus ( ftupor enim à fidei 
conftanda longiffimé abeft;) fed ranrüm docet, 
quidquid acciderit, numquam nos Dei fretos 
auxilio, terrore prorfus obruendos aut omnino 
exanimandos ; quin pociüis vires collecturos , & 
animum fumpturos, qui ad quidlibet pro Dco 
generose tolerandum & - faperandum fufficiat. 
Hzc igitur animi magnitudo in folo Dei prz- 
fidio fundata eft, vt veré iactare queant qui re- 
cumbunt in Deum, non modó fe impauidos, fed 
etiam tutos & faluos fore, càm ruinz totum 
mundum obruent. 

4. Sonuermnt C- turbat [unt aque corum, 
&c. ) Symmachus, idrzwr 3, Sowuror 91 vJà- 
mor, 7j gioudvoy éptar Go d GdeLazug auro, [onanti- 
bus. C turbatis aquis, C- agitatis montibus sn 
glerificatione eiu: quod S.Hieron. vertit, fonan- 
tibia C intume [centibus. gurgitibus eimi, C7 agis 

tati 


* 
rtc ( inquit) noftra ftet Deus, etfi Q6à De - 
montes confliganrt , & in mare pracipitentur, P: mi- i 
idantur inferi , ruat Orbis; y rime 
impauidos tamen ferict ruina, mom timebimu. bi. 


—o— dÁli— — € 


"4T 


Ew n0 


:; EOS nc turbantur montes, 


IN PSALMVM XLV. 
tatis montibus in porentia tinc ; Aquila & Scex- 
Olwritas tà editio , Ze jaepnzarin, in elatione. Obícuritas 


883 
dotion si onu e diagézer dixitquod & S Hicron. A N N o- 
vertit, fluminis diuifrones, Sic autem poéticé co- TA T10- 
ex. relatiuo ( inquit Ianfenius ) in hoc verfu magna proue- — piofam Spiritus fancti gratiam appellat, quam N£s cog- 
corum W- pir, c quód non pateat quà referantur relatiua — tucbulenus tumultuofi maris fluctibus opponit. D 2 a 11, 
lufiraiir.— Pura) X eru. Et purant plerique, relitiuum — Sicut enim mare fuos accolas procellis ac tem- Flumen ej 
eorum. teferri ad montes. Verüm fic oportet — peftatibus horrifonis non raró terret; ita. e di- mener 
Scripturas interprerari, vc non pereat vís & gra- — uerfo , luminis dulcis fluxus ciuitatem. quam $^ fei- 
tia meraphorarum. Ex Grzcis autem & Hebizis — przceclabitur non parum recreat, & mulaplicem 
faus patet, relatiuum eerwm rcferri ad. maria: adfert incolis commodicatem .. Aliqui. locum 
nam quamuis Latini habeant fingulatiter, t» cor — hunc exponunt de copiofo concur(u populorum 
marii; Grzca tamen. & Hebrza habent: plurali-.— ad Eccleíizm fefe conuertentium; vt lictenfus, ac 
ter, £n corda marium. vnde & Rom. Pherium fi dicat : Populi velut lumina & fcatcbrz eo- 
habet, 44€ eius , maris fcilicet, Proinde pro — rum venient, & latificibunt. ciutratem Dci, & 
concordantia Launz litere cum originilibus, orabuntin domo anctuarij, ia tabernaculo Aiuif- 
vox maris accipi deber collectiue , vt eerwm ad — fimi. ita Chaldzus. Verüm ad literam agit de 
mare referatur fecundüm rem. Multa enim di- — interiori Eccle(iz. fanctificatione. Vnde D. Au- 
cantar, fccundüm proprieratem linguz Hebrai- — guft. Vulgarz lectionem, quz fingulari numero 
cz, maria, proptcr diuerfos maris finus; vnde — exprimitur, cum originalibus, que pluc;li vtun- 
diuerías fortitur mare appellationes. Iam rela- tur, conciliang : eAfb vno, inquit, flemre Sp:ri- Ab vno 
tiuum eiu in fecunda parte pofitum , quamuis — tse f(antls muli impetus gratiarum, C ij quiciem flumine 
' communiter referatur ad Deum,cuius fortitudi- — amimas fidelium, perinde ac multe aquarum de — 
iuxta illud, Que refpicit — déilyones cimitatem aliquam interluentes , puyi- peri T 
terram, Gr facit eam tremeres qui tangit montes, — fice lenficant. Solent enim vrbes, quas eiufmo- peru, epa 
C fumizani, Hebrza. tamen magis exigunt, vt di fluenta interfecant, ceteris hilariores effe & riarum. 
ad illud referatur ad quod relatiuums prioris — falubriores. Quod autem Prophcta metaphorice 
partis, nempe maris; cuius impetu nonnumquam — dixerat, ftatim per pleonafmum proprio voca- 
ctiam montes deijciuntur, & quafi contremifce- bulo explicans fubiungit; Sanihficamir. raberna- 
re videntur. Itaque clarior eflecfenfus, fiin La- — colum fssero 2dltiffimu; quali idem fit fanth;fi- 


tino vtrobique legerecur fingulari numero ene, — care, ac fpiritualem gratiam infundere. Idcircà 
quomodo legit S. Auguftinus. 


[ 


etiam S. Auguft. ubdic: S; ergo feqmitur [an— 
Dwbexex-— Annotandum &illud circahunc verfum, pof- — &hficariemis nomen, mamfelum cjh, fiumimo illos 
T fe nimirum ipfum bifariàm accipi, Primüm, vt — mperss de Spirits fanilo cffe. 


fa. pendeat fententia cum fuperiori verfu, & lit 


6. "Deu in. medio eius, non commonecbitur. |] 
Qui diceret, non (olüm non diruendam , vc- opi, f. 
nuerint & turbatz fint aquz maris, &c. nam  rüm nec commouendam eam vrbem, quz pr£- mure «fà 
& Hebrza habent verba tuturi temporis. Sed — fente Dco fulciatur, & eiufdem giauz flucnus Deprajene 


nouum non eft in Pfalmis, futura pro przceris, — irrigetur. Sexiat mare (ait Auguit.) comtsrben- 
& vicc versd accipi. Et fic duplex cffe poceft ho- 


ter montes; Dens in medio ens,non commoncbi- 

rum verfuum intclligenua: vna quidem , quà in — twr. Propter hoc prafidium monet lfaias , vt 

fcníu proprio (umantur aquz; alia veró,quà me- — plurima Deo laudes decantentur. £xwlra,inquit, Lai ta, 6. 
taphoricé per cas populi fignificentur ; quibus — C landa habitatio Sion; quia magnus in mcdio 

timore correptis, hdeles fe à metu. liberos fore 


tsi fantlus Ifrael. Quafi hoc vnum Dei pre- 
glorientur. Secundo, fic explicari poteft , vt non fentis patrocinium contra omnia pericula firmit- 
ad przcedentem, fed ad (equ. verlum pertineat, 


fimum illi przftaret munimentum.Zeata cisitas! Beata ciui- 
qui fententiam eius impleat hoc modo, ac fi di- — ( inquit Hugo de S. Vidore ad hunc locum ) tar exin 
cat, aquas quidem maris graui fonitu commo- — qw regem baber Deum: quia cum foris bella pa- Dt Rex 
Uus, & montes etiam firmillimos nonnumquam — rirwr, pax (ins inru non conturbatur. Felix ille, Pan 
fuiffe conturtatos; tunc tamen. Dei ciuitatem — qi talem babet animamita in amore Des folida- . 
omni metu liberam. minimé fuiffe conimoiam, — fam, vi. quecumque foris moleflsa. periirepánt, 
Dco eam de fan&tuario gratiz (uz fluentis in — tamen v[quc ad filentiwm. interne. quietis non 
medio eius lztificante. Hunc fenfum magis ex- — irrwmpant: quia Dens, qui pacis amator eil, cor 
primit interpretatio Vulgata, propter verba prz- — turbatum inbabirare mon potefl : fed qmia tam 
teriti temporis,quibus hic vtitur; cüm prioríen- — pacificam babitationem. Dess non innemret mifi 
fus Hebrzo textui fit conformior, qui xem effert ipfe eam faceret ; efdimuabit cam. Dens mant 


Monte fj^. in futuro. S. Bailius per montes hoc locoillosait — duleculo. AM ane, tempe[hme ; dilucnlo, im lmce. 
pfeme — intelligi, qui ob potentiam vire(que infolefcunt: 


fenfus: Non timebimus dum , vel , etiam fi £o- 


H^. 


eACant , qiia adimtor in opportunitatibus ; diln— 
exe potuit, qui ob ingenium, & opinionem — culo, quia ;n tenebris operars nefcit. e^fdiuwabit 
fapientiz, fuperbiüs efferuntur, & magnos(pi- — voleniem; quia newo muitis bonum facit. Ad- 
ritus gerunt, & infolenti quodam faftidio caput — rmstat ciwsratem, C^ edificat ciuitatem; vequiefcit 
in nubes tollunt, Talis fuit Eufebius hareticus — im citate , C7. pretegit. cimitatem, Sic. illc. In 
Opinione fui magnus, qui os fuum pofuit in cx- — Greco pro mane. dilnculo , cft moescorol pof, 
um, & gigsntum mote ftructis montibus,luci- — ad mane masc , id cft valde mane;S. Hieron. 
da cxli templa voluit refcindere : vnde ilum — vertit, awxiliabirs ils. Dein im ortu matutino; 
Gregorius Nyflenuslib. de Fato. iem émsíag Symmachus, ai m» &$pw, circa diluculum; 
Spes magnum perfidie montem appellauit. Aquila, vd risas epulas , Com d ad diucu- 
$« Fiummis impetus iersficant cimiratem Dei.] — [nm; Sixána, Eoliire ài» 634€ mà eM RUM, 
Similiter Hebrza bic plurali numero vtuntur; — adissabit cam. Dess vnlt». (uo. Meminerunr 


cüm Vulgata tamen fingulariter efferat, Theo- — huius verfionis Arnobius , Ambrofius , & de 
Toxvs I. Tittt az 


Grzcs 


ANHBO- 
TÁTIO- 
NESCOR- 
DERI. 


Fox Demi- 
si tonitrull 
dntelligitur. 


PÁR.75, 5, 


Nibil n- 
gunáum 


sim Deu 
mobifewm 
ej. 


Primum 


ad Deum, 
e rnc 


eptra ein 
videnda, 


Optra in- 
carnarisnis 
funt mira- 
bilia. 


.conturbadone, 


t 


884. 


Grzcis Cyrillus; illamque fequitur Auguft. Caf- 
fiodorus, & Pülterium Rom. & Ecclelia in Of- 
ficio diuino cádem vütur.Complexus eft vtram- 
que verlionem Apollinarius: 

EZ iic ÓSuampor ret muricriexomot pagan 

Ex aurora auxiliare babet prouidum oculum. 
Locus hic apprime quadrat in B. Virginem,qaz 
mant dilucuto , fcilicet iplo primo initanti , quo 
concepaa vitam habuit , diuino eft przíidio ad- 
iuta,nc caderet in originale peccatum. 4414 emm, 
( inquit S. Bonauentura ) poff ca(mm erecti funt; 
Virgo autem fnjleutata eff ne caderer. 

7. Dedi vocem fuam eAitiffimu.] Hzc vox 
Alriffimis deeftin Vulgata & Sixtina editione; 
fcd repecitur apud S. Auguftinum &  Ambrof. 
& in /Exhiopico & Rom. Plalterio, & in plerifque 
libris Grzcis. Per vocem autem Dei danificue 
folet Scriptura tonitruum:quo in Píalmo 17. & 
alijs canit Propheta Dominum hoftes perterre- 
fecilfe. Iuxta quam intelligentiam in fenfu my- 
ftico. Euangelica. przdicatio fgnificatur; quà 
perfonante,falubriter hoftes populi Dei commo- 
ti func & fuba&i. Quamquam congruentiüs per 
voct' Da hoc loco videatur fignificari. Dei 
imperium & fententia, quam pro populo fuo 

rotulit ipfo effectu contra hoíles cius. Hunc 
enim (enlm infinuat etiam in alio Pfalmo: De 
calo anditum fecils iudicium: terra tremuit c 
uicit cum exurgeret in iudicium Deus, vt [al- 
o5 faceret omnes manfueros terra. 
8. Domina virtutum nobifcum.]  Oftendit 
ic Propheta, in tanta gentium & regnorum 
uam przced, v. deícripferat, 
nullam eifz. fidelibus trepidandi cauffam; cüm 
Deus fcmper ad eos liberandos paratus fit, & 
uidem inui&tá potentià inftru&us. .Ne autem 
ormidinem incuteret potentiz Dci commemo- 
ratio, flatim meminit adoptionis , quà Íegrega- 
tus erat lrael à communi gentium omnium for- 
te, fubdens, Sufceptor mofler "Deus Iacob; vt ni- 
mirum petíuaít imus ex eorum nos elfe nume- 
ro, quos Deus paterno amore amplexus foucre 
velit, Hinc igitur gloriandi fiducia, quód nos fibi 
in peculiarem populum delegit, vt virtutem 
fuam ad nos feruandos excrat.. Quanam autem 
racione Deus füfceptor nofter fit,& dicatur; vide 
fuperiüs in Annorationibus ad Pfalmi 5. verf.4, 
theologicé explicatum. 

9. Venite , c vidzte opera "Domini. ) Pul- 
chré ád hunc locum. Hugo de S. Victore, ex- 
pendens quznam opcra Domini nobis hic vi- 
denda proponantur; € quz prodigia fint quz 
pofuit zn terram. Primysm , inquic, venue, 
pofleà videte. Vos emm im tenebris efti , C iln 
epera "Domini videre non Pie Venite asgstur 
ad lucem, G videte per lucem , que lux fecit in 
Iuce: videte opera Domini. Que opcra Domim? 
Numquid calum C^ terram? ANon , fed qne dc- 
feper aluo pofita [unt [uper terram. "Primam 
emm Denicalum C terram feciusdesnde quedam 
$n celo C in tera, de calo C» itrra produnt. 
Sed bac quia terrena (unt vbique terrarum vi- 
deri poffunt ; nec vt sfIa videantur alicunde alio 
homines snuitantur. Supt quedam alia, qua non 
de calo vel de terra produxui; fed defuper celum 
fecun afferens fuper terram pofuit: non decens 
ca, fed inchnans ; nec terram per ea premens, 


Habac.,i fed relemans, Qua [nni sfla opera Domini ? De- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


minc audiui auditum iuum , C timui. "Domine 
y uei tuump in medio annorum notum facies:quan- 

o videlicet in medio dmorum animalium cogno- 
feeris. Quomodo pofita fuper terram? Verbum 
caro faclum eff, c babitaust in nobw, Quomodo 
prodigia? Parunlns natus eff nobis, C Filima da- 
tu. ejt nobis, & vocabitur nomen eius admirali- 
lis, Deue fortis, pate futuri fecnli, princeps pa- 
cu. Super terram pofita (unt ; quia terrena ad 
pacem. componunt. "P'rodigia funt; quia. pater 
futnri faculi. Super terram pofita [unt quia 
princeps pacis ; auferens bella , pacificans bomi- 
mcm sntW. CF extra: ac perram earns dominio 
anima v[2ucquaque [ubiscient. efrcum conte- 
ret, G- confringet arma, ver(utias C machina- 
tiones. diaboli anmibilans, Scmta. combsret igni: 
dura corda molliet igne Spiritus fantli. Sic ille. 
Richardas veró Victorinus lib. 2. de Emmanue- 
le,patte 1.cap. 19. hac de B.Virgine (ine peccato 


* 
Ioan.1,9. 


lx 9,5. 


originali concepta exponens : Que eff tílaob[e-. Concrptia 
fecro, inquit, terra,de qua bella omnia fine tenus B-Virginis 


aufertur, ni illa, de qua idem Propheta alibi 
proteflVatur ; Veritas de terra orta e)? De bac 


ü 
15 € 


terraomnis pugna tollimr, in bac pax plena ve-. Dui. 


paratur. Hzc ule. Admiranda fané funt prodi- 
gia in hac facerdotali terra feminam ex viro & 

emina concipi; & camen nec peccato originis 
infici, nec fomitem peccati habere, nec vel le- 
uiffimum aduerfus rationem motum in aliqua 


corporís vel animi parte fentire . Pe[wir fines Pf3L147, 


two pacem, ait Píalmifta, ita nimirum vc à 
mire bellum nullum exurgere potuerit, Pergit 
Richardus cap. 51. de B. Virgine loquens: /» 
ceteris (antkis magnificum babetur, quod à vitur 
mon pojfint expugnari; yn Virgine nmrificum vi- 
detur, quód à vitis non poffit spfa vel in modice 
impugnari, &c. Aducrte mmen Richardum 
cxiftimare, fomitem Virgini tunc ablatum, càm 
Chriftum concepit: fic enim fcribit cap. 27. 
Mira illa obumbratio Spiritus fantli fuit , qua 
[ub vno memento deterfit, C exttrminauit à 
Virgine tam ignarantiam boni quam. concupi- 
feentiam mali,&c. Eadem eft fententia D. Tho- 
ma 3.p.qu.27. art. 5. quo loco ait, in prima fan- 
&Gificatione, fcilicet in vtero matris, fuiffe fomi- 
tein Virginis ligatum ; in fecunda veró fandtifi- 
catione, hoc eft in conceptione. Chri(ti, fuiffa 
exünétum. Art dignitati Virginis congruit ma- 
gis, exiftimare tunc fomitem ellc penitus extin- 
Cum, cüm illa concepta eft. 

i1, P'acate Q7 videi. ] Grzcà, Xysadmz 
à »r&n. Pro quibusalius interpres apud. Chry- 
foit. habet, iafuzs x r6, curammi C cogno[cs- 
1c; alius autem, idexe fa. )ro7t , finite "vt cogno 


I4 


fcatis.. E quibus melliduus ille Doctor colligit, Casus 
duas res nobis effe neccílarias ad diuina cogno. plawistie 
Ícenda, ssalai, orum, & dysairecur 1 vy ho, (anum. S" * 
animas, Nam otium quidem illud, 1nquit, ,4. 


iesu, finite , lignificar, cum, rcpudiatis ijs quae 
impedire aut rerardare pium impetum folent, 
iam quietus anirgus vim mentis & cogitationis 
in Numinis cegnitionem intendit. Illud autem 
idBur, curamimi, [anennm, mihi dubium nullum 
cft, quin ad motus turbulentos & vitiofas animi 
affectiones referendum fit; quas dici morbos, 
Sophorum veterum fcholz, & Eccleíiz quoque 
Hicrophanta notarunc. Ament. igitur hoinines 
facri, & dclc&ti ad fuüblimia , hanc honcítam 

——. vülem- 


x Y *. 


IN ;-.PSALMVM KXLVI. -885 
vtilemque fecretionem à populi confuüetudine & — cant, non qui vagantur. vt bené. monuerit Ri- »AnA- 
moribus, & fe domi contineant; tum vr remoti — chardus lib.z.de Concemplat. cap. 2. F'acare c PhRA- 
à communi pefte. vitiorum & labe (zculi, vitz — videre, qwoniam ego fum Desa. Vacantes fiqmi- 515. PA- 
fanctimoniam tueantur; tuin vt Deum nacti in-— demcerpere, fed vagantes vbique corde, nequa- TRVM. 
habitantem , bonz menti fapientizque vacent,  qwam videre merentur. quam. dulcis efl Doni- 

& felicis in facris muneribus obeundis veríen- — mu; qwám bonus J[rael Deus bis qua reto fuut 


tur. Expers enim diuinz dulcedinis eft, qui ora- — corde. Sic ille. Signantet ctiam. Apoftolus ait, 
tioni corpore tancüm vacat , fed vagatur mente. Vt vatetis orationi. Non dixic, Vt orecis, que 1.Cor.7, f. 
e, Vacationi,non vagationi , Dei deliciz promit- ea res defideret animum ab omnibus mundanis 


Lt tuntur. Pacate, inquit, Vates. Ec,vc inalio Píal- — curis vacantem. Scilicet non vacat orationi , qui 
[L1] 


, mo eft, Gnilare C- videte, quoniam [uami.efl — pet terrena vagatur ; ncc veré preces fundit, qui 
Dominis. Vident& experiuntur qui mente va- — effunditur in peritura. 


I5? 
IN PSALMVM XLVI. ARGVMENTVM. 
&. Eis TéAos rip Ta» jd» Kop. — 1. Infinem pro Filijs Core *.— 27r 
A" Td wxero v3» udy — Alius: Victoriz cffe&tori filio. 
Kop. rum Core. ; 
Tf ure Saee, Q. ODE O Mac oe- 


Hic etiam "Pfalmua eiufdem babetur arqu- 
menti, cim. dicat. cvi&lorias (Qr trophea, 
que contra. bofies contigerunt ; G9 cvm- 
werfum orbem terrarum cvocet. ad lau- 


danda ea que gefla funt. ' 
PARAPHRA S S. 


P ANTA (X En xeori-- 1. MN E S gentes plaudite 
A A rotTe veces manibus: 
t Evyagsn e Tc d xc 
&mwmyraz , Qoi xd c Eam) Vu T ÁYno- 
ys cegm dv , ic onde d ng 9i vow, 
A'ARMEaTS i 35d 6» Quy 
d'y a. Nia (suc. 

A'2g?aryióc 01 ve E uc Quy 2n Gy . 
Adm Er, Qn ,7raX( T Urn qol an]. 
xiv usi! dpessuure dya7rtu lam vol 8d, 
"de dzmadpo T Eanxegdpar uir 2a 
Try Yer TA oun, Cir es om Trad T6 

d'dUrs, dxéouis T9) Eorahiuor Ü'uyor PA má C 
aliia, fasaddit:  - 

y. One C osOr, Qe-.— 3. Quoniam Dominus excel- 

Bec , Gam, u£yas Ji m&-.— fus, terribilis, Rex magnus fuper 

cos lo yl». omnem terram. 

O'n do9w, qnow , dC uuTp jy ees- ——— Quoniam, inquit, apparuit ex rebus Teribila 
quávavuje) y d dviregmleu o ràcór- — ipfis Dominus , quibus euertit eos qui in- 5, ,,. 
Xxhérras Tus doc Gin , wg) vMiwAcTp Q^ — fcftabant pios; & in(üdij eorum celüor 
idm d Gmeivon GinGuNie ; v; toCsejc bugU apparuit, & terribilis fimul inimicis ; atque 

Ti jaarioit Q cuovouee c6» Qam40c, compendiose dicendo Rex , qualem vni- 
oiov d'au 3 s ox yl. Ezreimwp GR xgj't  uerfa terra non haber. Quoniam hic ctiam 
muvic, Ga dvaptm. xg vene dr, Qu, 2i. vniuerfiratis Dominus eft. Ex cüm talis , in- 
monet ; quit, effet; quid fecit? 

CTitttt 5 4. Sub- 


qd), sxge Aur wg] Ti Tegma]a , TU it 
vl sAsiian cuui enud, v) Y olxuudpnw 
epácu» xgAuy (TP T ejynpdp o 
éoquuias. 





Conuocant ctiam omnes alios, 
quotquot malé muldati fuerant à militibus 
Antiochi, ad victoriam Dei declarandam. 

Iubilate Deo in voce exulta- 
tionis. 

Iubilus eft proprié vox vi&oriz. Eia "n 
igitur, inquit, omnes gentes vocem trium. 1^ 
phalem cum letitia emittite. Deo , tam- 
quam liberati à malis quz. vobis ab inimi- 
cis imminebant. Cüm ergo dixiffet , Venite 
omnes, audite canticum. triumphale , cauf- 





886 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


PARA- 


ema. 4* Subiecit populos nobis, & 

sis »A- gentes fub pedibus noftris. 

Tem Dicit milites Antiochi, & qui cum ipfis 
belluri inferebant. Multos enim liabebant 
commilitones & auxiliares. 

$. Elegit nobis hereditatem 
fuam, 


Illud sob. dicit pro ses. Elegit enim ' 


nos, inquit, qui poffeffio eius eramus ,& 
hereditas, . 

Speciem Iacob, quam di- 
lexit. 

DIAPSALM A. 

Nos, inquit , illos cuftodiuit, qui orna- 
mentum eramus lacob; quoniam tot tan- 
tijue ex vno qui à Dco diligebatur propa- 
gati fümus, 

6. Aícendit Deus in iubilo, 

Quomodo Iftud 4fcemdit non fecundüm locum 

m intelligit, fed (ecundüm rem. Vult enim di- 
cere, quód , ficut defcendit & vicit pro no- 
bis , iterüm receperit fedes proprias, quz in 
excelíis confpi ciebantur. 

Et Dominus in voce tu- 


ba. 


Et veluti tubà ipfum tamquam victo- 
rem przcedente, fic proprias altitudines 
rcpetijt. 

7. Pfallite Deo noftro, pfal- 
lite : píallite Regi noftro , pfal- 
lite. 

— Ob hanc igitur, inquit, cauffam etiam 
Pslemium hymnis dignus e(t, & vocibus criumphali- 
"* bus; vt qui & Deus fit, & Rex. 
8. Quoniam Rex omnis terre 
Deus: pfallite fapienter. 

Et quia dixerat Rex, fubiunxit, non folüm 
nofter, fed omnis. terre . Qui enim facit 
prout voluerit , hos quidem vincere , illos 
verà vinci ; quomodo non vniuerütatis hu- 
ius Rex agnofcatur? Illud autem , Pfallite 
fapienter ; id eft ;. percipientes, & in mente 
habentes illa quae facta funt. 

9. Regnauit Deus füper gen- 
tcs: 

Poftquá dixerat, Pfallite fapizter dicit etiam 
quid debant cogitare pfallentes, Quoniam,in- 


0. Yn£Gozs haze Wal», C £jyy 
Va CPV rodac d. 

Tix x?! A'rríoner tA S 'eomrss , y sic 
dite. uoi morie. T1000) 99 ric uic 
HA Cyr xg guvvmoAas, 

£ ETeAEo 6 ipiy rho XAnp9- 
vouiap $aurg, 

To nui, dv iude 2t. EE tan 53 
Wut, Quo , rfe. durd Ürras , 9) X2x65- 
Toa), 

Tw xa2)ol,à laxe Là »ya.- 
7Y0 £V, 

AIAYAAM A, 

H' udit,qnow, iqv2oEtr d GAa Ce oi nd- 
M95 tofjubusda T& T'axaE* in vvcuto. dE ek 
iaalusUudo 6 d^amiSrr Ge» Od 
Aw, 

s. A'Y£en 0 9s0c 6) aa ay ud, 

T9 avt, s x? Tégor. MÀ , doAd sola 
edo. BuAera, 53 Eiei nt, olo» xomu- 
Gas , 1) vut c "CP Tj, 72m xaTa C: 
TS6 oixeiuc Dedyat , EC Op mit V4euan 
Suvoesuu dy wc. 

Kad xveiO? 6s uy cd )any- 
ye. | 
Kj ewe? cXmy p coepi 
fpemesdw. dund dc ym , dr T3 olxeia 
xe TiAgGw Ud auae. 

C. Vd^ars vd 98d SX, Ja- 
AaTt Naaars và Banaa Ww, 
jJaaatrs, 

Aid (girlo 8v Quo, 1l) altías Ó Cu. 
vay djóx 623, xg) Quvaly Vans ,. ox xo. 
fX Varapys, x; Baci, 

f. O^n [BamA4us zratons 7 yis 
0 Soc [acri cwwerd. 

Kaj £6) ew Bamsbc, Vina», n 
dy Tp uror a2 rae, ys. OO! 99 
mia xe Sue DAera) , tÀc 4A rid , ác 
di hrridt , md d 0 marre OMOACyC Ta] 
Banc , Tà 01 dogm euwrde, dyr) 15 
aide Agubayoyn 7 eefond ur, PELO 
& davolas oor Tic vol yefionedua. 

U. E'GaciAducey à 9505 e) (ac 
£9yy: 

E'zreid 3 eim a ogm cuwirdt , 264 é 
vi ópelowow iulio Md aonorr, n,9io], 


, 
7j ay- 


IN PSAL 

wann 3I Wed fes e ej) Bano 
ép ege Sn. 

O' 3c xL 9n) li 3 edv dye 
&UTÀ. 

Kaj $n Bembo £31 xj idegio, d- 
«battu, uon To Qad yer Zo olt E2w dei, 

í. A'pyyorréc Nay uui, Ong a» 
UT S 3«6 A Genau 

TÓ cuf nsus dyr) 78 3 suse; Bcwrh 
Aormbs AfyÁ. Amb 98 yum , Ours , oi 
mabxa 7 i9dr dpyorrc dug Wr cuva- 
afirmc rov ta P ayteo ydp Sar, 9$ 22 19 Tu 
exbaJoomulz cuedjA axarmyósw 6i 
Ujyadín , T8 muU — Vetus 


, 


O' "y Z 9e e xeg Quoi $ yi 
codex imiporCan. 

Kegzuiüc T8 Owi aC) TQ map dud 
xegrudJpsc , x) Qeorntordius, Twrkew, àu- 
TH( Té, l'oggnAi rac ,. AA 9» , On na£ic oi 
cg Té 3 xearduApoi o 009 eg Uorvp và 
yl. Vripnudp, dyr] 78 J4] rada 22 
"ep nd ejoa 6rd Ope Tuis oap 
7rdauy ql yl ime. 





MVM KXLvI 887 


quit, omnium eft gentium Dominus, & Rex »4n4- 


nofter Deus. 


PHRA- 


$IS PA- 


Deus fedet füper fedem fan- IAYA 


&am fuam. 

Et quia conftans eft & (tabilissimmurabi- 
lis apparens in quibus femper eft. 

10. Principes populorum con- 


gregati íant cum Deo Abraham: 

lilud congregati funt dixit pro. deinceps 
congregabuntur. Ex his enim , inquit , quz 
contigerunt , omnium gentium principes fi- 
mul nobifcum congregati, vnum Deum lau- 
dabimus. Siquidem illa fuper nos mirifica- 
tio conducit vndequaque ad celebrandum 
illum qui tanta bona exhibuit. 


Quoniam * 


Fortes Dei vocat illos qui ab ipfo con- 
fortabantur & curabantur , id eft ipfos If- 
raéliras. Dicit itaque nos, qui à Deo con- 
fortamur, valdé fuper terram eleuatos effe, 
id eft exaltatos : illa enim quz nobis con- 
tigerunt gloriofos nos'reddiderunt fuper 
omnem terram. 


COMMENTARIV S 


QOAÉA ANTA TA EONH XPOTH- 
Ab zarr. ] A» Jewe avd£ior 
EESME JE mo) rg 28 7rvUuamot 
Mer au(aoi. Tis Gow ;. H'dorlu &- 
d'etuv?), à; viu ev ue oAor. Eae 0 triep- 
B momusc ciadÀ xeprürTag , at 3 omp- 
CoAluà d soit ud fogli. Kaj 4a 7/ ui &i- 
v ydprm , dXW dAgAdEam , Tho uir 
Nap GoAR; R'orhu eder dp Ov. 
AO». Xagi d^a2otan vd Sid, ir 
Quanti dyaPadotan inp» , cvuaran. 
Tl oxsudplu) d' vacas xa^6 ct old ip 
ul vpoflonidlam dU tnular. i Aum, On 
xuejoc Oie Oe, drin vor dxesanlu) ex 
«xegoAluy «reso Tor Toy DyxOV day poudv 
nad. Kaj 52 0 dry poni Aó9oc TüTO 
pod rra , Muy , exiprieu Ti E TO 
eoo sr «ogni xg) 7mjdv, 
(Xd ci yaego m Ennio dnd, 
Kaj o» TTONASG Wd'orhe dZior TO Qvógdpor. 
CO'elu Pu» $topá P177 : 7rácu ic9r. 
&ub Quay, Tl à Vm xeg ricum. »elegr, 








Kk MNES GENTES PLAVDITE.] Sed 
1S E. nonnullis fortaffe indignum vi- 
debitur Spiritu fan&o plaufus 
& (lrepitus.Quid ergo fibi vule Voluptatem 
indicat, & victoriz fymbolum. Q uandoqui- 
dem ctiam alibi fluvios inducit plaudentes,vt 
exceffum voluptatis intelligamus, Et cur 
non dixit gaudete, fed. isbilate?. Vt excel. 
lentem oftendat voluptatem. 

Alius. Mans iubilate Deo in voce exulta-- 
tionis , alius , ffgmifícate. Vniuerfum orbem 
euocat ad eorum quz fa&ta fuerant celebra- 
tionem, Deinde cüm ait, Quoniam Domi- 
nus Altifimus , ftatim. à principio excitat 
auditorem, ad bonorum nuntiorum tantam 
vocans magnitudinem.Nam hoc quoque fer- 


Dci fortes terra crga 
' vehementer eleuati funt. 


Plan ou C 
la- 


Rr. figno. 


mo iuber Euangelicus , dicens , Exw/tate; Manh.;, 
non omnino iubens faltare & exilire , fed '" 


vehementiam latitie declarans. Quod 
enim fit, magnam meretur lzritiam. Tota 
terra , quam fo] refpicit , faluara eft. Id- 
circó dicit: Omnes. gentes plaudite manibus. 

Illis 


^ 


888 


Illis ipfis execrandis , quibus filios. oc- 
niis p. Cidebatis, plaudite. Vel plaudere manibus 
.r&vu, lubet, pra&icis nempe virtutibus , quafi vo- 
pm cem emittendo. E is voce exultationis, Id 
Pla - "P eft, Lingui illà, quà execranda guftaftis , & 
wltandum. blafphema verba protuliftis, eà iubilate can- 
ticum victori . Solent enim exercitus, 
quando inclinat pars hoftilis,"non amplius 
pugnáre cominus ; fed concordi voce & iu- 
bilatione proftratas iam illorum animos con- 
quaffare. Iubilate igitur ; id eft, illi offerte 
gratiarum actionem. Non eft bellum huma- 
num, neque pro rebus humanis, fed pro cz- 
leftibus. Vbi nunc funt qui detrahunt Vni- 
geniti gloriz ? Ecce Rex mags» Filius. 
Quando igitur paffionem audiueris , ne 
concidas animo: qui enim Alciffimus na- 
*  -turà eft, à propria altitudine numquam 
receffit. Inuitans igitur omnes ad canti- 
cum, etiam rationes reddit , 94oniam De- 

minus Altifimu, &c. 

4. SvpiECIT rPoPvVLOs Nonis] Vel ho- 
ftes intelligit, vel hoc quafi ex Apoftolorum 
perfona didum. Non enim erat illud opus 
Apoftolorum,vt pifcatores hominibus perfua- 
derenc,& illos ad idem adducerent ; fed eius 
qui animos illorum prz parabat , & vinccebat. 
Illud autem fab pedibus fummam defignat 
obedientiam. 

5. ErEcir Nonrs.] Id eft, nos Ifraelitas 
elegit , & prztulit. Pro voce ffeciem, alius 
legit, elorificationem Iacob. Obferua hic ac- 

curationem. Superiüs dixerat , 5wbiecit po- 
pnus pulos nobis. Primi enim [udzi accefferunt, 
Go vi^ deinde etiam Gentes. Etenim a/ias, inquit, 
'dqoan.ro, emes babeo, C illas oportet me. adducere. 
- Deinde, ne quis,cüm audiuerit hereditatem, 
, dubitet,quomodo ergo ludzi nunc non cre- 
dant?corredtione foluit dubitationem, Maxi- 
mé enim ipfos etiam in partem fuam elegit. 
Quuóàd fi finem quoque requiras , audi , /pe- 
ciem Iacob. Hic videtur fideles dicerc. Species 
Non. 5, cnim populi funt fideles. 2(4m» no» emnes qui 
funt ex 1fvael, funt 1fra£l. Hereditatem au- 
tem vocat gentem. Non quafi alios neglexe- 
rit, fed quód vehementem erga ipfam dile- 
&ionem oftenderic.& fignificans non omnes 
faluandos, dixit fpeciem . Quid enim fpecio- 
fius fidelibus? 
Alius in illud , Omwes gentes. Ad 


CO M- 
MENTA- 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


Ta ényéic, di div maidas ietaZam, Jg 
TéTt XeorisuTt, H'xepreir »tpoiy da 
sa Leray , Tas, apesnenkgli, e permit darip 
Qurli) dgrirras, Ka] &a Quifi deu Xuacvuc. 
&vrl 3? 4f $ drm cuehmc, di he i40. 
vnd 7]J. éarydo , xe) Odo teu hug 
cEmtyxam, Ji uri; dAgAdEaTe Yowiuo. 
Kaj 53 10 B» voz cegrrkd oic, Day uw ri 
ukeyc vl Coawritn, unxin avc adu uda. 
dai, d£ éugpovo (on Q &Ag^aud , vic 
ld » taa mS Honc wp) uginoekd uy, 
A'AgMdEam dr , dvrl v8 , Cxeio 7 402g) 
glas dya7ruc am. OUx as Sesym(D» 0 ré- 
Mj (Qe, 41 aft) ai Soprirur , di xai 
Segric, (18 eiow ci ola *. uro ju abau- 
escrmc dofar; 148 BapodUc uyac à dor. 
Os d» ordo; dxwcno, LÀ ngrazionc 


EET on 


3E oix eh» Ü-]uc,  Tlegosa2araadp B» w» d- 
muyraz «esc Tor Cuyoy , MO)À v) Tác airíag, 
£n xvetoc Cue, Q m9 tese. 

j^ TnrrAz& AAOTZ HwiIN,] H'm- 
Aruiut AA, hue du. 2j) Yerocóuer TEC. 
QV 52 ld Tf. Xarog or tacó prout, rà d - 
eit ad Jes mceu Tréiou|, C ave;ouyacir T] 
7rigd , d^ 78 anesod omoi (O9 , Q vxi- 
voc TuQ GUT) Mjuyac, To dà, um TG 
zódas , 9 Famagdpoy duo? d Voi- 
ic. 

& EazAzzATO mnMiN,] Avrls8, nus; 
3c o I'cegià elethavo, x) afbxemoiaum. 
A'rr) dA 38. xg?^orli , dox (Gy, vov Cad o- 
£ac uiv l'axojd, Opa vu dxeíGeias, Avo 
Vuofjo, T risas Agic "us, Tles?roi 52 Ya- 
d'aZoi evega A Swr , iz qq) ióm.. Kaj don 
dip, Qnai , "rej Gau yo , xdxéird. p dé 
ayayeiv, el , va. ui dude xOonegropías 
7t, dfgopil rdc dy vu Y sdaloi d/ymeso; 
aii éd toplazd alu) Yerog/as $uct. MaPugu. 
9» xdxeinec ro durd. usegc JEMEaG . ei dV 
mi T$ Oneíc , deoa , lu) goo 
laxd, ErmÜSu dox; vc mec Atyen. 
Ka2^oril;à Agi oi mnseí. OU 30 zra/TW oi cle 
T'cegh^, 8i l'reghA, KAwegroulas ÀxaAét 
Tv E21 Ov. uox c TJ. door d t rtrroc, 
did vl) Cammow cüg wbl Auro d^ dry 
&d enpvad Oe . »d) JnAdv dn. d arafme 
auÜncorra, , c8 vl) wgNNorlo, Ti à o- 
egiómes 79 mea; 

ATO ec mi, myra T3 i9vn. E 

$Tíegr 









jUEERCEDREY as 


IN PSALMVM XLVvVI. 
iclogs utraCar] vixloo 0 A9y B. H' zrdyva 
mul i9 Üinxegrél xg) Voy yrs] dión 
&yi6n 0 Soc 0r dra gryud. Xagh di ó vii; 
dyaGXosuc 0 A5) Ov J/g T8 , O' waraCat, 


$39 

aliam tranfit hic fermo vi&oriam. Vel om- cox- 
ncs gentes plaudunt , & annuntiant afcen- n. 
diffe Deum in. iubilo, Perfpicuus autem eft z5v,, 


fermo afcenfionis , proprer illud : ui de- Ephet.,, 
1o. 






TT - 


f 





&uoQ fo1 494 0 dra Gat. OU 50 eir), Qna, 
d'uuaTy s) draGia , &à p vo kara ira 
«eoram yhoume, Q "Jaen uu? austatar 
exscr ddp Gy, vesc v-|nxoriogr utra- 
Gals] xa Tieuaw, 
€. ANEBH O OEOXZ EN AXAAA r«a.] 
OUx eizw dnGiGadn , dAN dvicn Tii oieo- 
vouid , Wy tríosu »yetegouopuUr (Be dx 
&uTb, rav luo 62 dU olxeía Gusia, Tld'g 
dé dog^go ud; Tí lAdAgEtr dyzCaivor- 
tO»; Ev eril )9 550r , ta] frdwa uóray 
muera , Veseiprra] , n à dog uic ? 
. ixl duo, 5 vo Ted7rmuoy. E? dia tyud 
&, dyr) 38 , Cn vnm dien , brfjoydiu 
Surdrs 9) 39] 2ordy 5l quon dva dy 
ali iurríogs, Kaj và, &n Qvi di cdomry- 
29», 19 iyi duo? , dyr) 38, o vix Aau- 
«43, H'r) Jf d nor s&To "joker €, cuti 
dg Térs jriZa(. Oix aj fà apdpro, xg) 
cd Amy ao TÀ cóutora T YrogbAon eksuv, 
Q uc 7 dyo Juux tuy , Cn m drives xeg- 
qürvuy y), cOQnudrrur, Ka] d/g 71 5x eizs 
cu byyam, à. p Quifi edm, je; vo 
Oubjuner duAdv. 

f. EBAXIAETZEN O eroz.) tloía» Qa- 
inAeías Grraü Ud. Quam , OX «hd dwusp- 
lac, aa clo) d olxevi wot. — A re 58 d'»- 
pepybc Gaz Ds 7rdysur , suu] dà ixórrum, 
é Xdew did órrow , à utyienc db Qnuiag E2iv. 
On oi (Ge ovre, oi 9ngaoí d eu; uem. 
qu», Y UavxDiSwoar , cid E E21 T, Ó hls 
xa 9nra £i Segre; dyri 78,020 44, xeg- 
TÉ. Kaj kaAd'c cizrw , diu, 8 59 xegrét 
prov, à? gg dsiuc Bancs A,raía xo- 
Supdc. | Avesraei dj) 29 78 duod mel 
ad nas xkoelr?), Gnaím Ji 0 dpyà, rarri 
oT drerit (Os. 

APWMS. A'mucmaiSrezimie 0 olucias 
Jets BaciAelas, oic &wrroc 23 2e id) xÜ- 
€Ov , mi; Baciuxok; tynalsiAp Qe Su- 
Xàk, , Cy OYEid ric utyaosuunc. KaNdc dà 
xg) 9, ^re cuvevra c , Didaco uà uó- 
yn 8 yAd rry avecaqigen ? Uva ias, 

Íí. APXONTEZ AAQN XYNHXOHZAN.] 

- Aelia sl) £riaow 78 bande , Un ux 

Vier) uro MaG , aon C wr] 3 ral 
TouvsI 


fcendis, ipfe eff e qui aftendit. Non enim, 


inquit , poffibile erat afcendere , nifi defcen- 
fus przceffiffet. Huic dum pfallere iubet 
cum fcientia, ad fublimiorem ftatum tranfir. 
6. AscEND1T Dzvs iN i vn1LO.] 
Non dixit, Affum ptus eft, fed difpenfatione 
4ftendit , nullo alio manum przbente ; fed 
ipfe proprià poteftate hoc iter peregit. Quo- 
modo autem is iwbile ? Quis iubilauit, 
quando afcendit? hoc enim filentio fatum 
eft, & vndecim folüm przfentibus. Przdi- 
&um, quód iubilus vi&toriam fignificet , feu 
trophzum. In iubilo igitur , id eft, in vido- 
ria, aícendit, deuictà morte & ceteris, no- 
fram naturam ad fuperna deducens. Il- 
lud autem i» vece tube id ipfum fignifi- 
cat. q. d. in illuftri victoria, Vel per hoc 
infinuauit illud clarum & perfpicuum fu- 
turum. Nec veró aberraueris, fi tubas 
vocaueris ora Apoflolorum, & virtutum 
füpernarum , inaícenfu plaudentium & col. 
laudantium. Cur verà non dixit Tubis , fed 
in vece tuba? vt conuenientiam fignificarer. 
$. RecNaviT Dzvs. ] Quale re- 


gnum hic dicit? Non illud quod obtinet Sisals fie 
ratione creationis, fed familiaritatis. Nam Chrifli. 


ramquam creator Rex fuerat omnium ; nunc 
autem. & lubentium , & gratias agentium. 
quod maximz laudis e(t. Quoniam iniurijs 
dediti & effcrati, conuerfi fünt & fübiedi, 
Quid portó fibi vult iftud , Dewe fede: fuper 
fedem? id eft, regnat, imperat. Red autem 
dixit famam. Non folüm enim imperat, 
fcd etiam fan&é regnat, id eft puré. Homines 
enim poteftate ad. iniuriam abutuntur : ille 
autem principatus ab omni eiufcemodi rc 
immunis eft. 

Alius. Omnibus hominibus fuum mani- 
felauit imperium ; quomodo nimirum ipfe 
fit Deus ac Dominus , folijs regalibus inti- 
dens in dextra magnificentiz. Pulchré au- 
rem & illud, Pfa/ite fapienter; docens 
non folà linguà proferre canticum laudis. 

1o, PR1NCIPES POPVLORYM CONGREGATI 
svwr. JOftédic extenfioné Euágelij, quód non 
folàm priuatos attigitfed eos etiam qui erant 

: Vvvvy diadc- 


— —— — 
o Lam 





COM- 
MENTA- 


890 


diademate redimit. Ceterüm oftendens v- 


nivs pA- Dum effe Deum noui & veteris ceftamenti, 


TRVM. 


Ier.31,3 t. 


Iubilut c 
plauína 
quid. 


Olim in 


I1udaa nunc 


ptr totum 
erbrm Dei 
momen he- 


fübiunxit, Cu» Deo Abraham. Hic enim ipfe 
& Deusproauorum eft. Dabo enim [inquit] 
vobis teftamentum nouum , non fecundüm 
teftamentum quod pepigi cum patribus ve- 
ftris. Qui enim legem dedit, idem eft qui in- 
carnatus fuit. Vcl cum his, inquit , etiam 
principes populorum congregati funt fub 
vna Ecclefia, fadi populus Dei Abrabam, 
& deos patrios relinquentes. Et. quomo- 
do hoc contigit? J9uenmiam dei fortes 
Hi fuerint Apoftoli, qui omnes ceperunt , & 
per orbem difpofiti , omnes fuperarunt , à 
nullo fübadi. Vel fortes ; qui (pirituale ro- 
bur obtinent, qui à terra valdé eleuari 
funt , ex virtute viuentes, & nihil ter- 
renum fapientes . Duplex enim ledio 
eft. Vel enim dei fortes cerrz. vehemen- 
ter eleuati funt: vel fortes ceriz Dei A- 


braham valdé eleuati funt, vt Herodes & 
Caiaphas. 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


dfad coe ase eyd iv, eoüc di noie 
ag) maaua t dva Sip , VrrinaoA, aO TS ovd 
N'Geadu. Aímt 30 CUb kg] TI) eueymao- 
ey» Sibc, AuaDhooua "yap, Qnow , Uy dfg- 
Sáíxloo xgarlul, i m? dfsÜixlo, lul dui. 
ulus Tol, mopa aw pd) . 0 20 voy vüugs did 
xa, Gwrie Éowv ó aupualeic, H* n2 rem, 
Qn] , «gj dpyorric Agalv gui 9wrus vc 


Mia» dxxAnciar , joóuspos Dwb6 7E Dad 


A'Geadu, xgj TkG mure ur XaTRAITU T 
Suc. Kaj 7rd'c río "toov , O n38 $y6 ol 
Xxegmuo O0(Qi ó'a$ dit oi YerosoAo! , ol 
"ré yyuy Gnegdanany, v vec alu) oid 
er aia pot aráirstey aee porro, und'tri 
xeiesÜDirnc .. H' xegraii ol orscbuamala) 
yon asd peiar, oi Tio 29e a Qód eg Urt 
Swous, QeGweoTt gv. diptrlo , wg) undi 
Ceorsve Ebor, diri ap &ow 9 5enpk. 
H' 38 oi 38. 9&8 xegran) 4 yit ood eg 
izrípSuray * à xegrauo] afe y 08 VE A- 
Gead i cood eg Vríp9mour, dc H'ogid w qs) 
Kai qas. 


CATENA PATR V M. 


ABS MNES GENTES PLAVDITE.] T HEo- 
MEE ponti. Propheticus quidem 
xs, (crmo hzc przdixit ; tacité veró 
Apoftolicum chorum oftendit , qui omnes 
gentes ad hymnos canendos adhortatur. Pro- 
prium autem vidtoriz fignum eft plaufus, & 
iubilum vincentis eft vox. Seníus igitur 
huius Pfíalmi fuperiori congruic. Nam & 
ille poft tempeftatem  & tumultus vido- 
riam praedixit: & hic (imiliter. vidoriam 
confecutis fuadet , vt vi&oriz largitori lau- 
dem offerant. Excelfus enim , inquit, & 
terribilis: Rex vobis omnibus demonftra- 
tus eft. 

OniczNis. Quafi vocem emittant exulta- 
tionis bonorum operum manus noftre. (fiqui- 
dem iubila;tes,& quidpiam agentes, vcl Deo 
facimus,quando fecundüm Deum efl;vel dia- 
bolo , quando malum operamur.) Sic autem 
eciam Deo pfallimus, & Regi Chrifto,fübau- 





 diendoin voce exultationis; vt fenfus fit: Plau- 


dite manibus Deoin voce exultationis. Vox 
hzcomnis effe poffit fecundüm Deum,quam 
fequitur exultatio; contraria ver eft eiula- 


mrawr. 'tio. Atquc olim quidem non erat Dominus 





NOE AxTA TA zoxH krorHza- 
ji rz.] Oroaarnror. O' 4 
M cevtmnxó; TaUa «ew. 

mrs vis, dV "VerosoPuóy aod ei 
xruc: xoedy , divarra oi m. elc d uradiar 
eese ez odor. Níxnc d dior 6 xef1 s, 
x9) dAgogrube vro. qur, Emeraj 
volruu Tu] «ved ré& "jaA ud. Kaj 20 exei» 
vv 42 «là Col , & vic Sop/ Gut, sd 
foils mepr ipd ilu. n b i. 


cw Qc TU, TETUMRODI Tic Yhutc ma pey vd. 


dU sopryd íi vium, vir Dutoy erego Qipes, 
Üucoc dp, Quoi , € qoGres c Baci mra- 
e» Jus dudes Sn. 

QrirsxOrz. Oiwel Quvla) dQiérucuy 
doaNud tac ero T sad épyuv aj x&pic 
(ud. (1 99 dogMiorm , Xj Bm mr. d 
«vedi r Gr , Voi mf Sud suiqdp, f xm 
Sy 7, 8 Tu. dg GU, Dar waxias Cry 
o.) m A) wi ud dSedip, É vg 
Baa^éi Xesg d , Sai xomi T0 6» Qai 23aA- 
Pudaut i 9 T0, xeormaeum yéioac ro! Suv 
&y Qunji dua Nuaatuc. 6) Jusa?) "rácu à 
x2! Sy, 3 Gi?) 00 dhaNudr 9 dV érarría 
xAuuÜpó. Ka] 7raAc| qUp xVes Ge LÀ ix 

6H 


IN PSAL 


V2 ador «bà yb, x; U-lisoc dA poit, xg) 
QoCted c dUngGiow dUaciÜuirut , x7) Baei- 
Adüc € qo», € utat azator, omoi Oe 
30 uigat Taudx Q 0 ufgac Magic, vau) 
PIU aod melo: TRU TAY TA DC" 23 
dt gg) dal dziale zrasà d» mda . Tlej- 
meogo uU 123 0b» T'reghA uovor là uina, T6 
dvo durd , ard À* aic Xote d mueguzíae 
pigac Eoi Gori maur Y hà, Bunoc 38 
Vui) 7r4gnc ^ ^io 6 936 , 0n iCaziAsoztr Ó 
Sic Ear mt Un. 

d'. TnerAzE AAOYZ rMIN.] Oro- 
AorHTOr, Téc Agsc fanMic ó Xupuayoe 
elpmav, A'yrl d$ ggooriic laxa à Aw. 
Aac 7b Vaipiparov, O' "EagoAuoc Tolruw 
MÀ xoz$c , Un d'ixgior xegvürTas xg) xo- 
pérorrac vo» Eon iuor Üuyoy. eeesc Dipew Tod 
Sd , rd! Bacv.éic nus or arn, xg) T) 
Voy slo dp) d'aJunén: € ee$c vu 
9 xgo^orli Yaxd C , vv 7$ l'oegh cieaips- 
qu. (duoi d «dc o l'oeil mese) vic 
dUrn à) Ande ? curxt, C Ti 6 m wmv du- 

yen, 67) ^4 yan, x7 T 78 xugln qunlu) và 
Mopucur idu didwpa vun T ceziar ma- 
TÉ izrayo ipta, C TÀ Ei. 

XmzozrowOr, IDldo 5 4 uias ,ó 
ax inrras, €i, do papae, didus, fr- 
d'etg rov deiDuiw, dafpeuc, YeroPudas jio fiam 
dQuvortegu, upro y rruvas,, dvvarod kruc, yup 
vic, ravra y8 cic obusqdpnc Yerog eiu , wg) 
&antp oe onm ugr Oy 7rdvras Ago. 
T8 d2vld c BanAcDc ue, as, (ar oiu. 
slo) d zimo exvglleoc , vla) don einn 
Vrarajay d 6o Bonyeka atop? por? , wj T8 
Jfa66Au vl) quegrrida waDe dy. 9) mei T 
"Var wur jubryae Qaae , i dn Toc d42oi6 
Vyur v dpyiic alu) locua , ax. 6». 9 fpuorm itg] 
iuarrioic , dw Oy auri ril QUod. E'9 dp, 
qw , ec slm 9e flomum, . Té dao* 
piae , 6 uà irelzux (Gr yur Tl) vulul, à 
urd ec d'ibup Ov, va 9 QamAdUc, 6 rav 
mia» $ou B2«7). oos, erm dp Qv, a 
SmrdLours rara roi Dom, e 0 A9) ipgov 
éfjutm. OA , xg9ueidim. Zo) Mya v» 
S'auuórior vo yzoQ)r AAA Os Yer" dur , wm, 
"répipuooo, YlopáUtra eic r2 717p T0 KT0442- 
tÀ/or vof fa An. AU r^wegroudioun 2 
BGuugop/lo iu» Baociar, ee) xara 
GoXic dz us. O fác rav ys vh) Guclar; 
üpdc th Jugapur , OU jà € Vm - 
| Towxvs L 


MVM XLVL 891 


fuper omnem terram , & excelfus paucis , & cArz- 
terribilis pijs, qui paruo erant numero ; & z x 
Rex non multis, & magnus viris raris; qualis 

erat magnus líaac & magnus Moyfes; mo- 

dó autem muli pluribus hzc omnia exiftit: 

imó etiam femel erit abfoluté omnia in om- 

nibus. Priüs quidem in folo Ifraéle erat ma- Pát. 75i. 
gnum nomen eius; ab aduentu autem Chri- 

fti magnus eft fuper omnem tcrram. nunc 

enim Deus Rex eft vniueríz terrz , ex quo 
regnauit Deus fuper genres. 

4. SvmsiECIT POPVLOS NOBIS.] Turo- 
DORETI. Populos vocauit Symmachus reges. 

Pio ffede veró Iacob Aquila excellentiam 
vertit. Apoftolicus igitur chorus dicit, par 
effe, nos plaudentes & tripudiantes trium- 
phalem hymnum offerre Dco, qui reges 
nobis fubiecit, & Gentium principatum do- 
nauit ; & ad hzc fpeciem Iacob , fiuc excel- 
lentiam lfracl (fignificat autem Iíraélitas 
qui crediderunt.) Nonnulli gentes & po- 
pulos dicunt effe fatanam  & virtutes illi 
fubditas , fecundüm vocem Domini dicen- 
tis: Ecce do vobis potesiatem calcandi fupra 1a ^ 10, 
ferpentes, &c. 

CunvsosToMr. Quid ni igitur ma- Chrifw 
gnus, qui pauperes , pifcatorcs , illitteratos, ped ^ o 
idiotas, numero vndecim, obícuros, percgri- liorum 
nos, pifcibus magis mutos , vnicam tunicam /wi«ir- 
habentes, calceis carentes, nudos per vniuer- 
fum orbem mifit, & veluti mandato omnes 
cepit. Hoc eft veré effe Regem magnum; - 
quando vniuerfum orbem terrz errore libe- 
rauit,& breui temporis momento veritatem 
reduxit, & diaboh tyrannidem fuftulit. Qui 
etiam antequam effent qui ci parerent, erat 
Rex magnus, non habens in feruis vim impe- 
rij, non in fpecie & veftibus, fed in ipfa natu- 
ra. Ego cnim, inquit, js bec matus fum. Floc Ioan. 8, 
eft effe Regem magnum, qui non habet ho- ?^ 
norem extrinfecus allatum, qui nullà re opus 
habet, vt fit Rex, qui facit omnia quzcum- 
quevult, Ewntes enim, inquit, docete 0»mes wan, sg, 
gentes. & fermo in opus exibat, Volo, mua- n. - 
dare. Tibi dico dzmonium fürdum, egrede- Mari ,& 
re ab eo. Tace,os obftrue. I/e iz ignem eter- Luc, 44. 
numyqui paratus et diabolo. Venite, poftide- rp 
ze paratum vobis regnum , à conflitutione [re 
mundi. Vides vbique audoritatem ? vides 
potentiam ? lta enim cepit eos qui pa. 

Vvvvvaz ructunt, 
E 


Regnum 
Chrifis im- 
ftThNFI. 





892 EXPOSITIO PATRVM GRACORVM 


tATs- ruerunt, vc perfuaferit vel animar potiiis pro- 
inl fundere , quàm quod iuffum eft trantilire. 
Eminestia Rex enim habet honorem ab ijs qui eius 
^ eie fübijciuntur ditioni ; hic autem przbet ho- 
«7» "P- norem ijs qui ei obediunt: & ideó illud qui- 
dem e(t folum nomen, hoc veró res. Magnus 
e(t Rex qui vniuerfum orbem terrz & calum 
fecit, & vt Barbari Philofophi fierent, & An- 
gelos imitarentur, curauit. $»biecit. populos 
nobis, c gentes [ub pedibus noflris. O mira- 
culum: Eis qui crucifixerant , adorare perfua- 
fit: cos qui contumcelijs afficiebant , qui infc- 
&abantur maledictis, qui lapidibus affixi fuc- 
rant;docuit vel fuas animas profundere,prout 
ei videbatur. Non enim hoc ab Apoftolis 
gerebatur;fed ab illo qui ipfos przcedebat, & 
Qu eorum animum moucbat. Quomodo enim 
Fang pifcator,vcl tabernaculorum conttru&or,tan- 
d 4$* tum orbem terrarum ita mutaffer , nifi illius 
verba impedimenta omnia füfluliffent ? Ec 
praítigiacores, & tyrannos , & oratores, & 
philofophos, & omnes denique qui refiftebát 
tamquam puluerem difcutientes, inftar fumi 
cuanefcere facientes, ica veritatis lucem diffe- 
minauerunt ; non armis, nec vi pecuniz , fed 
folo ac fimplici fermone vtentes, Imà veró 
non erat fermo fimplex , fed erat quouis ope- 
re potentior. Q uo tandem pado?Inuocabant 
homen crucifixi ,& mors fugiebat,fugabantur 
damones,morbi propul(àbantur;quz crant in 
corporibus mutila ac vitiata, corrigebantur; 
malitia exterminabatur, pericula protinus re- 
cedebant,& mutabantur elementa. 
OniczNis.Subiecit populos Mraélis myfte- 
rijs inftructos. Hec autem dicunt Apoftoli de 
Chifa —difcipulis fuis; qui plurimi erant. Ipfe autem 
ji ("^ Domipus nofter,ciim non fciremus nobis eli- 
um gere hereditatem, elcgit nobis partem quam 
hereditate acciperemus , fcilicet fpeciem Ia- 
cob, quam dilexit Dominus. 

6. AscENDiT Devs tN ivaito. ] THso- 
ponrrt.Cuüm hzc,inquit, Dominus perfecif- 
fct , primüm quidem incarnatus fuit, hoftif- 
Que tyrannidem euertit ; deinde in czlosab- 
ijt, czleftibus vircutibus przeuntibus,& Tol- 
lite portas concinentibus. Has igitur voces 
iubilum tubzQue vocem appellauit ; vt quz 
in totum orbem terrarum peruadit. 

Afanfo  Crixxsosrowr. Non dixit,dedu&tus eft,fed 


Chrifti iadiza. : 
fu,  Afiendit ,vt oftenderet eum afcendiffe, nullo 


euyta£ o6 7r6iou) 3 xi» eoejt9t ud?^or, 
ho Einer mpi lei», 6 uA 92 Banastc 
crap dur. vp] Vmków» *ye Tic mau 
CEzE J'Y rod; UzTWLOOIG map? nuld, df dà 
3€(o , Tro y Uros.a. utrov 23v , Gnéiro 08 
ced^ug. Bande utyac dr, 9c old 
ortu dla d'amauy , ng) segrbo Vaoings , wg) 
BapGalesus QiocoQéiy ao ogexsUagt, x) d^- 
yut upueidt avec p ele Jm att Asc i- 
Mii x) Urn vao dc oró das Tui]. T Sav gr 
T6 , Tut, caupgguyTas, Ti TuG VIoInTS VaOga 
exuta vàqUGe/lorras ,rd c BAaoquusyrar, 
TÀ Aj Sok, eeoonAutipwc, ruruc ididazs Q 
duxydt. esser xa vt uuu! d'oxEr, OU 93 T 
Varog Áo vy lj. à taropSuju2 A00 7E meo. 
d'oni&rrot uro; 9, iur bp] xivzrioc duy. 
"rd e à à d2us0c à ó exwomibt Coni nn ai 
puri Omar ortum , d2W 5 vui Cneiva plua 
(à mr rr oU rat oer pd Tol tes? ger; Ka] 
)orraz eg) rvesmn, ug) plzege , xg] QuAo« 
cóQut, Q ordrrag quc dyacuyd ws roS amp 
xóny "Saroco Corm , x) xa7rvo dfaAdorm, &- 
quc tareiggr 9 dAnS las vo Qd c, & y iz2ol 
8d 2entd ruv asbiucía , dAXd. Aye nioen- 
ta id .— Mir di vx hà uA 6 26- 
209«, à» tpyou crar; dusara np. 
Ide àv; E'xdowr v) Uvoua ewvep 21s 
xg] 6 SdyaT(Os i esmriedls , wg) daluoras 
iQjad dUorro, vorjqión Ato, Al aj aua- 
p vay d'splérro, xgxía dephavnQ, xady- 
voi 3paviCovG, C. soy éia. umo d Norme, 

QrireNOrz, T'arératt Aagt , ec Md 
Snoop /uc mois YreghA uvsnekon. Tai- 
qu di oi YarísoAo tggüow ,. 3r Toit 2:9 
aéboydyior;, aya Aoiz. Auc di à xeu e 
i à Four trs ded d 
x2xesrotiroulp eEsMzato nur utesda ld? 
xAnesroukcoudp , Vac 621 T6 1axoG aNWwo- 
vit, Là Wydzmow 0 wwexOe. 

&'. ANEBH O erox EN AAAAArMa.] 
OzoaarnTor, O' Àb saD ni, two), xgTact- 
cuc dtavóm, evermiegs up) nl S'esémot, 
€ 3 7 dAasoesc n rUwot Tvegnída- Vaq- 
qu eic weave disAsAuSy T Garuegsiom myu- 
plor uud psan jj vi desm r/Aas eeyc- 
Quy/Tut. TG 90u TuxUTa, Quy da. 
2u7y uiv avoue, qa) euAorty yu Qurlu) aic 
tic dnueurs deaugcar vl lu. 

XerzosroMor, Ovx étz dyiCiCain, 
«AN ario: Qenocc 6n wy ripa móc xeege 
tre 


M Meo 


IN PSALMYVM XLVI 893 


yaryirroc drin Eo. Gurric as/tlo 6d Ua ? 
dv. Ó' Jp 93 H'Aue 6dà (poni m iA9 aiv 
em à Xeaewt, vQ érieas VG duod utut. 
3 50 là ad S owrimc Quota dua Ealw 
0d sUem ódor*. 0 d ugrojjoig dvi n. olueia 
GE ucia. tud di v8Oo xo 0 Auxdci rtc At- 
ej. Kaj Jiaur dw? ovre, vropáuopdys duré. eic 
9 Megróv, OUx. im dra ease Dp dur , 
831 acu o dis. Tlopeía 52. durd id ia vo i 
yóudpor LJ. € dÀ ae? 78 euves. P0 v 
UdW ruv épáptro , marzo» £n wg) Dag) eA- 
xiiudp Gy cal ua, Ti Sauer, € x a! vo 
d'eGup(r üum ^aG6ir, viv dieu irum ; Tl 

i ip d'a ud; Tí SAaAaZer Os dir, 
&afroi aryl T8, fuero, wg] 6d na. Ted my 
Manz ovas. Ops Un 4x daalc d 
T3 ( PáZett G^ apu dem , d^ eid iva, To c 
&usp] anpzavapi por. — Op 29 G9 tvesouuich 
78 Na^ui $2»r, dn fnieós nó d5aM yp 
Auot vli víxlan, v0 ved tuor. O* ivan &y- 
quu (z,Qnow, C» dAaAayud Tiro 601, 0r Gy 
vixy déEn aeayjooudp S Surd're, xamj- 
plas vl d tian, ac d'uiugrss vesma- 
cap Ov, vli zAdru duGahdy Tran 
psa aA dv eoedc vo (kno , eei clu dp- 
aun mapa. udo) di eei, mod 
[iris là quow avatay dv ? Wertegr, 
0/6 3$ arrel ogni dern, d 
& tias Tvearric , & Sardra dusagut , d 
toT ege 1907,  Q9vo3r , 8 xgilac Vou 
015, 8x d'ho 3]. Quiruy ud ir. A?Wa 7rad (a 
ub a aarip degyrlu dfajpnZas , wg) d'ui- 
pvo» Qd yat, wo) fa 53^ vódea ug) d. 
muy aU j/ghvcUG dris varopÜocas 
dap iE. Aib i4 6 Tla0^ Qe dur 79 
es uo d mys pO, Ow fo- A mxdvo d 
po B Tic dpydc nu) vic dE nzias , idery- 
piádmogr &r mapjno ia S eua GL hri Gn 
iaumu/. Kue1oc às Qui] adAmmyy y». XlaDuv 


alio eum ducente, fed ipfum hanc viam effe car:- 
NA PA- 
TRY M, 


ingreffum. Elias enim, qui pon cà. quó 
Chriftus procefferat ; ducebatur ab alia po- 
teílate; non erat enim humanz naturz , vià 
alienà ingredi; Vnigenitus autem afcendit 
proprià poteftate. Q uocircà Lucas quoque 


fic dicebat : Cumá, intuerentur in. C&luP Axio, 


euntem illum. Non dixit, Cüm ipfe affume- 
retur , neque Cüm portaretur. Erat enim 
eius proprius inceffus id quod ficbar. Si au- 
tem antequam crucifigeretur , ferebatur (u- 
per aquas, adhuc patibili & graui corpore 
circumdatus ; quid mirum , fi, poftquam 
fumpfit ab interitu alienum , aérem fecue- 


rit? Vbi autem in iubilo? Quis iubilauit «emet» 
ajcemderat 


quando afcendit ? atqui hoc filentio fà. ,,;;,. 


dum eít, & vndecim folüm przfentibus 
difcipulis. Vides,non oportere di&ioncs im- 
pliciter accipere , fed fcire quid ex eis figni- 
ficetur. Quod enim in. prooemio P'almi 
moncbam, iubilus aliquid aliud fignificar, 
nempe vi&oriam, crophazum. Quod ergo 
híc dicit in iub:lo, hoc eft, afcendit in victo-. 
ria, cüm mortem viciffer, peccatum proftra-- 
uiffet, demones fugauiffet , errorem expulif- 
fec, omnia in melius commuraffet , in anci- 
quam patri?» m,imó ve: ó longe meliorem, no- ^ 
ftram naturam traníluliffet. Nemo enini 
ipfi aduenienti refiit ; non peccati tyrannis, 
non morts potentia, non vis maledidii, non 
interitus , non vitij vehementia, non aliquid 
aliud eiufmodi. Sed cüm hzc omnia ceu te- 
lam aranez perfregiffec, & dazmonum ca- 
teruas, & neruos diaboli, & hzc omnia dif- 
foluiffet, afcendit , ea quz volebat perficiens. 
Quocitcà Pau!us quoque eius cropharum nar- 


rans , dicebat: Expolians Principatus c Po- Coloff.s, 
teflates, traduxit confidenter , palam trium- an 


phans illos in femetipfo. Dominus in voce tu- 


v) &uro dno], ceiem Cr vixa Anaya. Ev- — ba. Idem rurfus figrificat;/ hoc eft in pracla- 9uomodo 
vuU 9u J* gj 1rvedr m vonitor. v aiitar, — ra victoria. Hic autem eftaliud quoque. in- 2/777 


in verc Ev 


7) cu, rà diu yv, xg) Toig Sdtic iy — teligendum , nempe id fuiffe clarum , aper- ^« 


qéroo oou ye, dA Srt ejutro ou pic, oic 
adAmryy Gy Wysont. udohoy dà xg 9d 
mAéoy. Ex£io 59 70 Ad 9ea xfjobudpor Tut, 
Educ wsdy sj  oheirmer ch oixsuDplo 
Pfyrónctr , dM dec pro Comaovds c3 
«20271 te Y QU, 6 adm) Ov Wy4- 
enc, uZ^^oy d C oro» d zÀtor,. OV 52 dÀ 
&Ta CdAm) hara. daurras a) Cxdagcw 


tum, illuftre. Atqui nulluscunc id novit cüm 
fieret, fed cam euafit manifeftum,quàm fi tu- 
ba c:ciniffet, quin imó multà magis. Illud e- 
nim quod runc clanculüm fa&um cít , nemo 
feré eorum qui orbem terrz habitant, ignora- 
uit;fed iplum perinde reuclauit rerum natura; 
ac (i cuba ceciniffet, quin etiam multà mags. 
Neque enim tuba canens ita omnes vocatfcc 


Vvvvv 3 ad , 


CATE- 
A PA- 
TRVM. 


1$. 


894 


ad illud fpe&aculum , ficut pofteà rerum 
vox oftendit aícenfum , magis etiam quàm 
ronitru rem claram efficiens, Neque enim 
tonitru ita vocaffet orbem terrarum , vc 
rerum oftenfio cos qui tunc exiftebanc , & 
poftmodum futuri erant. Tonitru enim cft 
tantüm przfíentibussmanfeftum ; ipfa veró 
omnibus generationibus tubà clarius & 
tonitru aperuus oftendit. quod fadum eft. 

OnrcENrs. Quemadmodum Domi- 


1/Thefi.4, nus veniet i» voce ngeli, c in tuba Dei 


deftendet. de celo ; ita aícendit. Deus in iu- 
bilo. Dominus autem ;» vece tube, & for- 
té iubilo omnium gentium plaudentium 
manibus , iubilantium Deo in. voce exul- 
tationis. Ceterüm his «etiam afcendere 
Deum arbitror. Ciim autem quis cum lau- 
dauerit in fono tubz , etiam ipfe afcender 
qui afcendit in voce tubz. 

7. Psarri1TE Dro wosrRo.] 


$»s rni "Tu gopongTI. Laudum igitur canticis 
ne p/allen- 


dum Dw,  & tripudijs fpiritualibus. vniuerforum. Im- 


Omni 


, peratorem. honorate.. Omnibus enim ho- 
minibus regnum fuum manifeflauit , omni- 
bufjue gentibus perfuaüc , c Deum & Do- 
minum effe, in regalibus fedibus fedentem, 
qui fedec in. dextera. magnificentiz, Pul- 
chré autem pofuit illud, Pfa/ite fapien- 
er; docens non folà linguá hymnos pro- 
fcrendos effe, verüm etiam mentem in 

.eorum quz dicuntur intelligentiam exci- 
tandam. 

O n 1cEN 5. Vtroque modo Deo,quia 
Rex vniuerfz terrz Deus. lllud fapienter, 
id eft, pfallite mente. Quin & exhortatio 
eft ad intelligentiam, Et regnauit in Chri- 
fti aduentu. Sedes autem. Dei funt ij qui 
regno eius fubíunt, quibus Deus ipfidet. 

10. PRINCIPES POPVLORVWM 
CONGREGATI SvNT.] T HEoDORE- 
T1. Promiffiones, inquit, quz Patriarchz 


fus "A Abrahz factz funt, fuum finem acceperunt. 


nd Chri- 


pec Promiferat autem vniuerforum Dominus, 


dum con- 


4^pefoli ' 


*ecArtoni 


mini 


fe in femine cius omnibus gentibus bcne- 
didurum. ldcircó ha gentes, & earum 
principes , patrios deos deferentes, cum 
Deo Abraham congregantur. Miniftrri autem 
vocationis earum fuerunt diuini Apoftoli, 
miraculis theologiz altitudinem  firman- 
v5. Hos Septuaginta fortes, Aquila. fcuza, 


EXPOSITIO PATRVM GRJECORVM 


VH alu Sas Eucirlw, ac oL mo » 7. 
eo pid son Quyà 3 dvd Cacn decet, Des 
dz aav, Vyuec wegr xaTa TwAoy T LIST. 
saga, OUdijà ai (jesrrh Vra 3l olx. 
tAplo Gnaatr, die 8 T) «ea uam Yo. 
defi, mt m Urrac vón,Téc T D! UA 
iew)puc . 0 uA 59 Bewrh Cit maescon £2 
qa T4 à 2 o. dum di zracui vfiutaic odA- 
ml B» ^au vene Q Deyrrit eugisuesr 
Émá eixyv?) à epe fomuópor. 

QrirsgNOrz, Care à 36€ lAduer)) 
€ Quri] dy) us, wg) Go cdrry A 9. xa 
Blow!) Ya" degoü, inu, dsién à nk tod. 
Aaa ud, Kugioc di a qur ca Az), 
xdj Tu a dAaayud oram rdv xegm- 
edv x&eac, d aM arme 9nd ài qarit 
ed^aXuasvoc. TéTot digg) dyaCalyeo cJuaj 
3 9ióo, bad d mq avrrir aiii Or yo cx)omy- 
3», to) awiic drank ro] 6 dyaGaivuy Ó 
qi odoomry, Qr. 

C. 'YA^ATE TD e£n HnMQx. ] Gzo- 
AnrHTOQr, T'urad aic omo 19) r1oug- 
mutat sopelauc vor qup GaovMa T üAaw ^4 
eviprm, A"mai 98 ad Sez mc bà cixeias 
fdeigi Baaclas, xg) à £9vn 7rbreme d- 
murm dic üuyoc 621 9vàc 49) xvex Qe, mit 
Baoianoiz VytaDiudpoc Sauer, o upra 
T), Uc Oma vow Cy dii. 0 ueyaMorwirc. 
Kahdc di xgj vo "]a^avs cuverdc siDens* 
didi owe ji orn. 7 "yAoirry nego Qipem 
? Juvad ias, d/Via x; 7 dfircias eic mgrravón- 
en 7 Moyen vyelper. ! 

Drirtxorz.Exortevc vu 9wd df9 7 
BaciaDc zrdonc 4 860 91éc.. TO ruweral'c 
icuy TU! "doa vul (d. E'a di ug erecps- 
ami, elc row. Ka] iGaciAdocu ip T8 
Xei1gd muesucia, Sesv(Q» dà doce $i oi 
ÉiacMbbupoi Um durd , ci; rid pyra, à 
dx. 

Í. APXONTEZ AAQN zTNHXOHZAN.] 
OroanrHrOr. [lieac yp, Qrow, aj aejc 
Tiv muv£4d plo A'Gegdp (aor oot 
eit. Y'ziotm dió vjd 6A» xV/etoc Co Tof 
arípuom durd. dUAoytaem 7rárra voi é9vn. 
Tor dproi àvrd , xg) Gurus. apyorrie céc 
muTepuc xgraArmorméo Qc, 1D) TR Da 
A'Gezdu allzsior"), Y'orupool dà d qum 
xAcwoc Jfà Sau Marrapyaly , oi S6ior Serí- 
Soci, o 4 9woAo las ÉsGausowese Un. 
Odt oi iG dou la eo uec A xU Aa guptét, 

x7] 


IN PSALMVM XLVI. 


& Theodotion prozecferes appellarunt. Ex €^7*7 

-.^ . . NA PAÀ* 
hocautem non folüm inuidium eorum ro- ia vy, 
bur, fed etiam praidium oftenditur. Nam 


veluti quedam fcuta & propugnacula cre- 


xg) Otodorion *'apaaricusc evesonyópi- 
euy, Ex vHTS dU £i. uÓroy To dir TITO GT). 
d'ioitai 4204 Q T) QuAaxnxóy, Ole 50 m- 
s Suptol 1 eeiuaaoi T ave exor nA- 
vójdypo! wx €&acas Cr và T9) demaly eoesGo- 
Aj pryles Y QdAalja, dod 6g woM- 
pia, Pelzqdpon, maumiZem asc óuprrigots 
upeylua o1, 

XrzorzrOMOY. Xuwfi9wm» 4! T8 


-OSR8, Qnow, A'Cegau, O dE Coni Ov dye) 


78 42! T8 98, s iol A Begen, Kaj zac 
T&(o )ioortr , On s3 Sd oi xeg(ziol d yi 
e tid'ea imlgSusas. cine di cl xepeuo) 78 
Sii ; ol Xrico?ot, ol msol zrdyre , E'reidà 
93 mo Gv kae] n d| wo auc au7p| , Qua, 
éwexmou; dcarmes. Ka) xaAdc &wrse 
Xexau; CxdAtow, Tla6 29 € xegmeu0] , oi 
«re$ daucur al) cius) plo canta 
tApoi, «velo sic dalugrac , «vec vov dfa- 
Coe», re?c df usu , "vesc roe , ejt 
lUrn, cec Tvegrru: , ved mp seas, vet 
xoAdagei , "vesc íeava , «vesc Xapnat, 
«vele cuui eu , eves« quovuc Tuegrrid,, 
xd) radi xa5yArT& , gg) Con? emen raf - 
mur "fjodudpoi , C und) xeiem Sri; rdc 
€ xeaían), Q adi malu) mravtls £m- 
d'emmnu.oi 0l Iyub ; zd 8 xegmuco), ay 
i juga aduparmc 60 esjpómen , € v- 
d'ici? yes (Bo I?) Eo , dA X) wa! 
ixaclo Ya id on lu Ypiept , 7 dUay^- 
Auxg wwpoyuaTOe eram xg) Tarn 
dapi (Qe eic ri. 18 obospw 2nesi- 
MS , exp dU rwrts dzravrar db oneis 
ew,dy T QiNuÜes ro $4. 

QrireNOrz. Ej nC 521 xeseruiot $ fie, 
53 fui $2w Gxén (Ow 0. 29 die , édémo 
durd 621. xegruibs di vi is, 0 x?! 78 Qo9- 
suu cs cupuóc xexegruiepJp Ce . 
Td» é& «ii f xegud» e&ci nre vi 938. 
ein y dadic tziípSyaw, dia cQod ea 
€ tA Gina aper iponoar. 


dentium facti , phalangem in calamiratum 
impetu infringere non fiuerunt;verüm hofles 
con:erendo , eiufdem fidei participes adhor- 
tantur, vt pzzana decantent. 
CuRYsosTOM I. Congregati fantjn- 
quit, c«m Deo Abraham. Hcbrzus autem 
pro eo quod eft cum Deo, em eloi Abra- 
ham. Et quomodo, quzfo, hoc factum cft? 
Quoniam Dei fortes terre vehementer ele- 


895 


sati funt. Quinam autem funt fortes Dci, Apoftoli 


les [nnt 


nifi Apoftoli, fideles omnes ? Quoniam enim fora Do. 


potentia eorum víque adeó refplenduit, om- 
nes vicerunt. Redlé autem cos appellauit for- 
tes. Quid ni enim fortes, qui adueríus orbem 
terrz aciem inftruxerunt aduerfus dzmones, 
aduerfus diabolum,aduerfus populos , aduer- 
fus ciuirates,aduerfus gentes, aduerfus tyran- 
nos,aduerfus cormenta ac füpplicia , aduerfus 
farragines,aduerfus fornaces,aduerfus confue- 
tudinem , aduerfus naturz tyrannidem , & 
omnia diruebant, & fuperiores omnibus eua- 
debant, & à nullo vincebantur ? Quomodo 
non fortes, qui vel poft mortem tantam 
oftendunt virtutem? Quomodo non fortes, 
quorum verba funt quolibet adamante du- 
riora,nec vllum ea cempus aboleuit,fed quo- 
tidie maius incrementum fufcipiunt, dum 
omnes vbique orbis terrarum oras Euange- 
lica przdicatio peruadit?Pro his omnibusbe- 
nigno & clementi Dco gratias agamus. 
On1czNis. Si quis fit fortis terrz , vtique 
Dci eft ille: nam qui imbecillis exiftit,is non- 


dum eius eft. Fortis autem terrz eft is qui ei feris 


contra prudentiam carnis roboratus eft. Non- 
nulli terrz fortes funt Dei, qui nimirum 
non fimplici modo eleuati funt , fed vche- 
menter; non tamen fupereleuati. 


ANNOTATIONES CORDERII. 







793) 3 
ON: jit 
SE 


£X-— 





ra] w título nihil eft peculiate, quod non 
in prioribus expofitum fit. Eufcbius | omnes 
tantüur hic notat,fibi.videri,non vig 
B jo, pro filus , fed dis, filijs , aut dew, gnum coopta:z fint. 


nus iniunctum eft. Inuitat autem hoc Pfalmo 
gentes ad Dcum celebrandum, quàd in 
fan&orum líraélirarum communionem ac re» 


fisornm , infcribi debuiffe, iuxta priores infcri- 
tiones. Cyrillus autem adinonet, dici fieri pro 


illis, quoniam per cos fiat, quibus cantandi mu- 


1. Onsnes gentes plaudite mambsa, ). Inuitat 
Dauid omnes gentes ad laudandum Deum, 
à quo ad. veram illius fidem conueríz fuerunt. 

Plsa- 


rr. 


inb 


896 
ANNO- Dlaufusautem manuum geftus exultanzium eft; 
TATIO- Cui proinde vox exultationis adiungitur: quía 
NES COR- nimirum ( vt exponit S. Hieronymus) nec ver, 
DERI | bur, nec lutteris, nec follalue potefl bomo compre- 
bendere, quantum Deum laudare debeat. Nam 
quz laus, quz gratiarum actio digna reddi à 
gentibus Dco poíiit, quód, relidtis Iudas , ipfas 
in Ecclefiam fuam elegerit? 
Tropologicé Vates monet , vt bonis operibus 
fw vtri Dco (eruiamus , & vero gaudio perfundamur. 
Plavfin quem (eníum ex his verbis exprimit $.Augulli- 
5 nus, dum ait: Quid eff plandite?. gaudete : fed 
guare manibus ? quia bonis operibus: ne gandea- 
pu ore, C* ceffesis manibus, manca lzrtitia eft qua: 
bonorum operum copi deftituitur. Vis gaude- 
rc? bonorum operum actibus mentem exorna; 
vircitibus animam anima, Nam, vt ait Philo li- 
bro de Sactificijs Abelis & Caini, feftum anima 
1 perfec, letars virtutibus, Cui affine eft & 
illud Senece Epift. s9. Gandium non nafcitur 
ni ex virtutum confcsentia, ZN on porejt gandere 
niji fortis, mji sm]Ins, mfi temperans. Vera laticiá 
perfunditur, qui, (ataná neglecto, foli Deo (er- 
uit, quem Dominum & Regenr nouit. Hinc il- 
lud Philonis lib. de Cherubim: Nibil purifica- 
pm mentem maers efficit letitiá, quam quid 
Dominum babet , quim agnofcit. Regem verum 
emnium, atqueadeó etiam (ui. Vnde fubdit: 
gua X Quomam Domina excelfus, &c. ] Vbi 
Chrifw à exclamar iurc optimo Dafilius: ^p, fune igitur 


Bona opera 


med qui gloriam Vngeniti demolimntur? Ecce. Rex 
gewibus — "apnea Dominus vocatur, Qnando igitur paf- 


eoratwr, fionem eiut andis , me concidas animo : natura 
Jiquidem excelfus eft. Quod autem. naturá ex- 
celfum eit, fublimtatem fam numquam amit- 
stt. ludzi lcf(um quidem Nazarenum cruciaffi- 
xum occiderunt ; La, ne refurgeret in vitam im... 
mortalem , impedire non potuerunt. Vitam illi 
ad triduum eripuetunt; at illius fuper omnes 
pues regnum , honorem & gloriam non fuftu- 
erunt, R ex magnus [uper omnem terram, Nam 
(vti pulchré ad hunc locum animaduertit S. Au- 
guft.) non illi [afficit vnam gentem babere fub fe: 
sdeh pretium ex latere dedit, vt emeret. orbcm 
Ttrrarum, Tanto Regi, Dco fcilicet homini ,an- 
guítum erat Iudzz regnum, pauculi fubdici ipfi 
tantüm Iudzi: repofica illi erant clectiflima quz- 
que, totus fcilicer terrarum orbis in imperium; 
gentes omnes in famulatum. O mira laus! ó pre- 
tium inzítimabile Chriftianorum à voribust 
etí illorum conuerfio, fides , Ecclefia Tries 
Dco homini propter vnionem diuinitatis ; ad 
maiorem tamen: Chri(tianz gentis commenda- 


tionem (uo ipfe (anguine dc aperto latere,de cor- 
dc demum profufo,nos eu Dominus, Rex 


czli terrzQque emptos maluit potlidere, 
] 4. Subiecit populos nobis. ) Non eft dubium, 
Viile e quin fübie&io vtilis, lta. & optabilis notetur, 
De QUÀ Chrifto gentes omnes per fidem fubditz 
P5. unt, qui per gratiam fuam cunctis pepule do. 
ci 


Dadetut- Eo quen ab vmbra differt corpus, 
tantum. diícrimen fuit inter fidtitium "n 
quem olim dederunt profanz gentes Dauidi , & 
cum quo fideles Chriftum excipiunt: quia ex 
voluntario cordis obíequio manat. O rem admi- 
randam ( inquit S. Baülius ) eos qui fe erucifixe- 
.fWnt ad bocinduxit, vt fe adorarent c eos qui 
lapidibus adbe[eruns docuit! £1 boc opus non fuis 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


"A poilolorum, fid eiu qui viam illorum direxir, 

C* animos ilorum permouit. Itaque non de arca- 

na prouidentia hic agitur, quà Dcus torum mun. 

dum gubernat ; fcd de fpeciali poteftate , quam i 
per verbam fuum exercet. Cüm enim ünpe- | 
rium fuum erexit. Chriftus in toto orbe, com- 

munis effe carpit cunctis gentibus adoptio, quz 

propria vnius populi ante fuerat. Hoc autem 

modo libertas omnibus fimul data eft, vt fraer- 

no iure intér fe coniuncti, ad czleftem hercdi- | 
ratem adípirent, 

$. Elegit nobis hereditatem fuam.)Daulo sli 
litereft in Hebrzo. quod diligenteraduerit Eu-.— 
fcbius. A'rri. và rho xonpsrslay VavTi , oj Aust) vla) 
nAnprouíay Nur, 8 vla) xwpevyía iusr in Marga. 

Pro to quod pofitum efi hereditatem (uxm , reli 
qui imierpretes hereditatem noltram, vel [oricm 
noftram edidersmt. Non autem dixit, E!rgit nos 
hereditatem [nam , vel fibi, vt in alio Plalmo 
dixit: Beata gens, cuiu ei Domini Deni eus; Pl, js, 
popstus quem elegit án bereditatem fibi, (ed elegi V | 
nobis bereditatem [mam, cu noflram. Nobis igi» Qum 
tur clegit hereditatem, vt illam 1 
noftra effet: & non cafu, fed clectione illam no- sid 
bis diuifit ac tribuit ex omnibus terris vnam o- fuam. 
ptimam & przftantiflimam. Atque Hebraicus — 
quidem textus habet noffram , qu'a Ifraélirz il- 
lam poffederunt; Septuaginta verà finem, quia 
tamquam propria Dei erat illa promiffionis ter- 
ra,quamuis Ifraelitz illà fruerentur, & illam in- 
colerent. Pulchré autem litterz hiftorizque fen- 
fum, & fimul figuratz rei , qua pet litteram 
adumbratur, intelligentiam his suba compre- 
hendit Eu(cbius: Taízlo zl dy iE i3rdy Gexincíap 
Wir Tels A' mg ihore aura Su)aE aqurG- Jiirenur. Exxxrà 
33 Ew dv», xar €kAzyl) in ard rrr TAI Aro Vara 
9, E 8 A71 udiyLa o jowe, [ Kad per" uan] (arp 3 
43i vi aerri Adi Tl ybg Tür bryftar xdigp dit 
tiro ol aT Tues ri Nay 76e. qplr olirsgge cafa- 
AMrzw , iv Guriv spirey X, oi Tliy 78 3y6 Bazmetag ipoxas 
Tlai ei vacuy olxuuislos dAABérrW. vyruanpairurm , Tis 
Gy irm Aie, Tic deare jj dapes ansuíee 
basow7w. Hanc, inquit, ex gentibus Ecclefians 
nobis Apojlolus fuis per eletlionem dimifit, Elctla 
namque M enm per elefionem ex omnibus gen- 
nibus conjhtuta fit , mon per fnccejfionem generis. 
[ Et poft pauca:] Zr enim in priore. illo populo 
terram illam promiffionus forte dimiférunt. [efi 
Naue C qui cum illo fuerunt , prioribus eicítis 
habitatoribus, ad eumdem modum illi pradicato- 
res regn Dei,cum vniser(um terrarum orbem 
percmrriffent, fortisi funt praditlos populos , in- 
sifibilibus ynimicis expulfs. Sic ille, 

Sequitur: $peciem Jacob ,quam dilexit; Aqui- 
layrà émipesjie, vel vmegizaror laxa, excellentiam, 
vel elationem Jacob; Symmachus, zi i»dsEazuiv, 
&lorificationem; Q uinta editio, xasynua, gloria 
rionem; S. Hieronymus gloriam Jacob tranftulit. 
Genebrardus notat in hoc verfu Vcr ejnt 
fiue ordinem inuerfum. quem fic refhtuit , ac fi 
Propheta dicat: Speciem , id eft magnificentiam, 
& cxcellentiam Iacob, quem dilexit, ii no- 
bis in bereditatem fuam; fiuc. pro fua heredirate, 
Hicenim accufatiuus exponendus eft vt Pfalmo 


fecundo, verfu. octauo ( vbi vide quz annota- 
- d. hoc nos hereditare ac poflidere, 


uimus,) 
fuaque illà przrftanti hereditate frui voluit, Vbi 
clarius celebrat Propheta peculiarem illam gra- 


uam, 


*"**x 


poflideremus, & De wa. 


— 


Ae oum 


IN PSALMVM XLVI. 


. dam, qui ficut in. veteri Te(tamefito dignatus 
fucrat Deus ele&um & fanétum genus Abrahz; 
fic in nouo ctiam pofthabito toto mundo, pau- 
cos quoídam homines, coíque ignobiles, fibi in 
Apoltolos adoptauit, quos conítituit Ecclefiz 
fux patres, quorum femen funt omnes electi, 
Itaque illud tam infigne paterni amoris pignus 
fegregari oportuit à communi beneficentia , quà 
torum humanum genus profequitur. Hoc cm- 
p exprimit illud cligendi verbum; vt figni- 

cet, Deum non cgiífe nobi(cum, vt promiicue 
folet cum alijs gentibus, fed quafi hereditario 
iure nobis digniratemn. contuliíle, quà reliquos 
omnes przcellamus, Ceterüm vt hanc heredita- 
tem conuenienter adiremus, 
Chifliad- — 6. ef [cendit Deus in inbilo,] Chriftus fci- 
fenfo in. licet fccundüm naturam humanam , in quà de 
ibi" 6 ^ di;bolo, mundo & carne triumphauit , cüm ab 
E. inferis vi&or,(polijs opimis illuftris, redijc,& in 
czlum glorioíus afcendit. Per s«biiwm autem, & 
vocem tube, D. Cyrillus lib. io. in Ioannem 
cap. 9. intelligit vocem ípirituum feu Angelo- 
rum , quà fuperioribus tubebant virtutibus , vt 
czli portas aperirent, & Regem gloriz Chriftum 
lzd (ufciperent. S. Chryfoftomus in Catena 

&ícenfionem Chrifti in filentio factam docet, 

ideoque de fpiritali iubilo & fono Angelorum 

intelligendum cffe; qui forté corporalem (trepi- 
tum nullum ediderunt,ne Apolftolis contem- 
plationi intentis di(tra&ionem adferrent. Non 
dubium eft tamen, quin multitudo czleítis exer- 
citus Regi fuo triumphanti. cum miris latitiz 
fignis occurrerit, & ineffabili illum iubilo exce- 

rit, & in cxlum comitata fit. Quin & per iu- 

ilum hoc non incongrue intellexeris quoque 
lztitiam diícipulorum , gloriofum Domini fui 
afcenfum cum ftupore intuentium.Hi enim,Do- 
mino io celorum (ublimia eunte , magno ( vt 
docet S, Leo Serm. 1. de. Afcenfione) gaudio 
replebantur. Huius aurem Afcenfionis Chrifti 
typus erat Arcz in montem Sion illatio; quz 
cum maxima folemnitate ac tubarum clangore 

Écbar ; ad quam hic alludit , fub vmbrarili illa 

€zrimonia verum Chriíti afcenfam de(cribens, 

& commendans. Vnde fideles ad. pfallendum 

exhortatur fubdens: 

7-. P falle Deo noflro. ] Ydcft cum mentis 
Iubilo congaudcte Chrifto, quód humanitatem 
fuam ad diuinitatis gloriam in czlum fubuexerit. 
P fallite Regi HIE qut one rcgno in ter- 
ris probé ftabilico , ad celefte (uum rcgnum re- 

. Wigrarit. Caullam crgo fidelibus íuppetere 
: docet Propheta, cur alacriter Dei laudes per- 
fonent, 

8. Quoniam Rex omnis terre Dens , pfallire 
f'apienter. ] His autem vetbis fignificat Prophe- 
ta, long? nobilius fore Dei regnum poft aduen- 
tum & afcenfum Chrifti, quàm fub legis figu- 
ris; quia propagandum fit in vltimos terrz fines. 
Idcà maioris vchementiz cau(sá, quinquies hiíce 
duobus verübus repetit verbum pfallie ; cui 

Pfslmism nou fruftràin finc sddicillud, fapsnter, Grace 
Bo, quATG:, titellizenter, attentà mente, non linguà 
tantüm & inftrumenüs, fed etiam. corde & ani- 
mo,curm attentione corum quz canuntur.S .Hie- 
fonymus vertit, erudit? , quali hoc de canendi 
pM peritia dicarur. Nemo enim canen- 
i unperitus coram rege cantare prz (umplerit: 
|» Tonuvs L . 


897 


omnes peridiffimi in arte faa (int neceffe eft, qui A x w o 
coram rege canunt, Kex autem, inquit, omnis TA T 10 
terr& 'Dens , ideo coram illo pfallite, non infi- us coa 
pienter aut imperité, fed pro viribus, fapienter & psg, 


erudicé, 


Quare quod pfallendo canis, non Ío- Quid fit 


lüm mentis attentione, liue cogitatione, verüm Pfllers 
etam affetu, & interno fenfu per fingulas íen- fepe». 


tentias fapite ; ira vt pro verfüum & fententia- 
rum, quz rccirantur, varietate,nunc gaudio,nunc 
compunéione, nunc fide, nunc charitate in 
Deum, nuncin proximum recitantis varietur àc 
dilztetur affectus. m expofitionem fuo cal- 
culo approbar S. Baíilius in quationibus bre- 
uioribus interrogatione 279. dicens : Qwed eff in 
cibis fenfim. cmim|qne cibi, boc sm. verbis [antla- 
rum litterarum cjl intcligentia, $s quis sguur 
ad vim verbi cun[que animo yia etiam afficia- 
tur, quemadmodnm gulam afficitur ad qualita- 
tem cuin[aue cibi, pror [un mandato uls (atssfacst, 
Pfallite fapienter. 


10. Principes populorum congregati (unt 9 


Deo e^f brabam. Dcfinit hic, qualiter libi Dcus. Gentiaes 
rcgnum acquifierit fuper gentes;dum fcihcetilli, ve«ne 


ui prils alieni erant, in eumdem fidei confen- 1 
um coaluerunt cum lIudzis, Vocatio enim Gen- 
tium nihil aliud fuit , quàm initio irf familiam 
Abrahz. Quo fcnfu nimirum Apoftolus ait, 


Gentes ejfe coberedes , CF concorporales, C 'com- Ephef. 3,6. 


pérticipes promijfionis. esG6 $n. Chriflo Iefw per 
Euangelium. Quod autem. (equitur, Des forres 
serra vehementer cienats (unt; Grace cft in ge- 
nitiuo fingulari vox Dei,rs &w ei «gara T9696; 
quod Vulganus in nominatiuo plurali zxtulit, 
Di fortes terra. Sed Graca ledio videcur ve- 


rior, & Hebrzo conformior. S, Cyrillus exponit pipi 
illos, qui diuinitus incredibili animi robore. & /ffelici fumt 
vircutum przfidio muniri (unt, vebemenrer, hoc ferte Deá 


eft plurimüm à terrá eleuatos effc in fublime, 
& à vilium rerum contagione fecreros , propilis 
ad Numen accedere, $. Athanaíius ait valdà 
eleuatos effc in terra quz mitibus affignatur ; ita 
vt coniunctim hzc legenda fint, 755 9t eeideg 
riplncur, V bi Scholion notat duplicem effc ícri- 
puram: vnam quidem quz fic , e T 9i 
xegraul 2 yis eosleg Vrithnowr ipfius Des fortes à 
terra ( aut fuper terram ). valde elenats funt. 
Alteram veró quz fic, xegraul-oi Tc ys« à 98 


- ACegdp colBeg Vadim, fortes qui terra. Dei 


"Abrabam valdeclcsats funt. Theodoretus hunc 
locum & alij Patres de Apoftolicis viris intelli- 
guat, qui przconio longe gloriofiffimo nómi- 
nantur à Regio Vate xesraoi, fortes, ab Aquila, 
Supvl, cuta ,à Theodorione & Symmacho, oewp-. . 
«unus , propugnacula, 1n Hcbrzo & Chaldzo 
eft clypes terre. Sunt. nempe tcftudo quzdam 
maditaris inclyconim bellantium , omnia obíta- 
cula perrumpens, Deo freta, vndique armis tura 


vebemen- 
ter elenatis 


& cataphracta: que arma D. Paulus porentia 1. Cor.1o, 


Deo nuncupat, Vnde hic à Septuaginta vo- 4. 
cantur fertes Des, ob. fingularem in. pralian- 
do inui&tamque conftantiam ; fcwia , (cu clypei, 
ob Eccleie prafidiüm ; vebememser. elenati, 
quia terram neícimnr , à colluuione humilium 
rerum Íe quàm longiflimé abducunt, à for- 
dibus vitiorum & mcephiti abhorrent , fandi 
snonià in terris vitàm imitantur czleftium. B 
tot veró fulgenübus clypeis, auro diuino co- 
lorais, quantus fÍplendor ozarmr Ecclefie, 
XXXX quan- 


- 





PARA- quanti animorum tutela , quantus inimico- 
PHRA- rum terror , facile poteft intelligi, Neque mi- 
$15 PA- rum lam vidcbicur, fi à diuino Spiritu , Va- 


IN PSALMVM XLVI 


1. Pfalmus cantici filijs Core, 
fecunda abbati. 


Hic quoquz fromficat. liberationem à. bella 
, Qr pugnis. , Quomiam. emm à "Babylone 
reutrft, C à longa captimitate liberati, 
terram paternam receperant , e?» multa 
bella. euaferant ; pro bit ommbus Deo 
borum bonorum. auffori gratias agentes, 
boe bymuos canunt. 


PARAPH 
EXTR AGNvs Dominus, & lau- 
DV ; dabilis nimis 





Pro magnitudine corum que 
contigerant ait , Mazmu Deminur. Ceterüm 
cüm dixiffct etiam Jaudsbilu , fubiunxit si- 
Puit ; vt oftendat magna cffe quz. per ipfum 
facta func, Deinde quia potuiffent rogare, vbi 

hzc miracula facta fint, fubdit: 
In ciuitate Dei noftri, in mon- 
te fancto cius. | 
Ciuitarem Dei noftri vocat Ierufalem, vt- 
pote Deo ipíam inhabitante , & mirabiliter 
faluante. 

iUe, 3. * Bené radicans exultatione 

vniucrfz terra 

Illud Be»? radicams pro dilatans dicit. 
Vult enim fignificare , quód dilatet. Deus il- 
lius exultationem , & lztitiam, vniuerfz ter- 
1z; & idcó fubiunxit: 

uie - * Montes Sion,latera Aquilonis, 

Quàm admirabile hoc, inquit , quód 
cüm vniuerfz cerrz Deus fit, in vno loco mi- 
racula faciat , & quidem illo in latere Aqui- 

- lonis fito; vt oftendat ipfum loci fitum ma- 

gis effe abíconditum , vtpote ex obliquo 
Aquilonis conftitutum.. 

Ciuitas Regis magni. 
. Accámen, inquit , cüm fic fita fit, & nul- 
lius pretij habeatur propter fitum ; hzc qiui- 
tas declarata eft magni Regis. 


X .^. 


Ierufalem 
fiui/si Del. 


. A«id'efy Sn 18 utysl ^s Bam. 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


mum piorum magifto, Ecclefia Chrifliana 


pingatur : Terribius t caffrorum acies or-. Cant, e, P 


dinata, 


IL. ARGVMENTVM, 


d. Vaud ad is Gi; dois Kapi, 
doris cat eara. 


Kaj GG Ou d mA anMptr, D ua yn 
iAdo caesar d'u)ct, Ere o mort? Unc 
av 4 Ba GyAnvíay , € 7 uatedc d maA- 
Mf mt al y aDaciac, Y murepas dark- 
AaGos là aj moz duo oA usu 
d 4o. tigOrme "G qrarun TU. eiiam ai 
Áo T djaligv, TéTk; dd uni TÀG UuvuC, 


RASI,.. 





5 Tc 09d ea. 
É — Ile v) ue? O^ 7 
opfyondyé oo Mo, 19 uias wies Qo. ATHÁM 
yj aintróc &rris , ria 0 06d eg. va dei 
pt da va rap. aurd "oria, €à Creidà 
phi ipgrds. xg) 7E if ero Tt Suj ues 
ani (a, (7d 

E» 79M $ 319 9H, & od 


, eti aus. 


T1625 5g gd. a6 mv Yepuontdit, 
dc à Sv noms Gs üwrin, Xj cui corr (oe 
e esl itur. ; 

y EveACov aya oue uam m - 
0; TW fig 

Tà Uy Law api maru A6. Du- 
247) 33 eréiy Un zm aisi 09 da 
AMagugt 3 dU peosudlu à "rant 4 iic 9uàc, 
ad) 49. 796 ioriacfu* 

O'en adv, (a 2*.6:eg. E Boppa, 

Q0 «S gidolor TETÓ, Qni, Ünn 7rd; 
9c Uardipoy coy Subs ele yat Topo S'avuatup. 
98, kd) Ev xeíApos Ge sal T8 Bopp 
dra d'eizy Un "n Sio, àuri 3g Tz ui 209 
dawxdxpui/o , eg Ox suya xen Go 
Bojis. m 
H' zo (aa Méec Y ueyana. 

AW. Bpuse, fno ly, m rec xenon wg] w- 
d'apus vopafoyipn 4/2 alu) Sizw, dvmzró- 


4. o 


IN PSALMVM XLVII. 


.. €, O'9«oc 6) (ait (Gaipsaw 9- 
Tii; 2h), o (gy dna Can.) 
Q0 Tic. 

E'y vui Daptow ari si Co Git olxiowom, 
A oixok, Aehtau?) ydp, Qnam , 0 9x zr &ouy 
&url) oixalryiQ wv a nAguGarera] üyTik. 
T3 SjyG iraA. 
&.. O'n ids ($) (Qnae 7 yn 
cupi O(ow*. dui Son. eH e 
au. 

E'2oc Tj Seía 5gatil Bamoéic wav Téc 
Suoaréc, xn Ji ^ doi c BanAdo; 
im üASw Arf To wonsii d à eva npéíu, 
dX Ümyp cimo "rad Td, rA orras Qa- 

mit 44A€, oc duuavac, 

c. AUi idoyre; $rag $920- 
pa Can, 

Kaj Gparc uo], fupa yS Tw; 9o) du- 
va Gi ga. àuiiit, etm aaouy TÀ ioa. 
Kaj 30 ló 2 bad oor Saugrixlu Tornv- 
elio id iv Corée ud pai mas, Mn ag) ipyas Duy 
al Conr Ümip (9v u27a2, 

E Goat, nao, 60 domat 

C. Te9u €" &rsnacee Go aurdy. 

Oi jà Giàmi, pna, Q (pori SA P pe- 
e m mmxgs a aoro uir aiÜosim y, e, 
caAq agr slot pun Tij cocos d oxía T q0- 
Biezs. ] 

E'x& adírmc dg mxréonc, 

Kazéin4 59 üuTéc, Qnnymor Qe x2) xo- 
d'uuoc «3d O, oloc ay. xegrizen ala) 
qíxTégur. 

*, ; , , ' 

$. E» mou (3o auuei- 
Ape soia. 3apréás. 

Opa» 756 2-99.9uAgosiu, ACA Toro. 
Ba2u7) d» eizréir, Um waptp & aAoia gui 
ig dre] Co moi; 2 og OuAoxíoc TUTO, , X9) 
al ome 7e 14g Bíaum da Aio run veÁ 
di mara «gj daciNo], rte, 7b», i flotmo xg) 
Vn dli. BaGoAuniov. 9 2 0pyh 1 $8 imt- 
Eo Bou, ol; ora (aov moin. Ca arro ire 
J'e£a o wg) dm etan. : 

U. Kalkize iéraudp , rac 


ji edel 


TaUrx Aormiy dq ix. cvesr Tu 2VÀ T 


eli 7 


899 
4. Deus in domibus eius pi 


* cognofcitur, cüm * füfcipiat ss sis pA- 
eam. . IEPM. i, 


* Vulgata 
In domibus feu palatijsjid eft habitátioni- "d 


bus feu habitaculis. Oftenditur enim, inquit, * facipies 
Deus totam ipfam inhabitare ; vnde fufcipic 
eam. Quid enim factum (ic fübiungit: * 


5 Quoniam ecce reges terre 
Pim: funt : conuenerunt in 
vnum. Ó 

Solet Scriptura ien reges appellare po- 
tentes. Ceterüm, fecundüm veritatem, tunc 
vnicus rex Sennacherib illam aggreffus eft. 
Sed, vii dicebam, omnes inuadentes appellat 
reges , tamquam potentes. 

6. Ipfi videntes fic admirati 
funt, 


Et fimul,inquit,congregati multi potentes Dow mi- 
" 
aduerfus eam , obftupuerunt illa quz. conti- f, Jie 


[nos liio- 
gerunt.Etenim mirum erat fpe&taculum;tan- "^ 
tam victoriam videre fine fanguine. Deinde 
etiam exponens quidnam admirati int. 

Contuibati funt, commoti funt; 

7. Tremor apprehendit eos. 

Qui enim , inquit, tales ac tanti. erant, 
tunc nihil differebant ab hominibus pertur- 
batis, & in tempeftate rerum terribilium ex- 
fpe&atione fe cruciantibus. 

Ibi dolores vt parturientis, ! 

Comprehendit enim , inquit, ipfos labor 
& periculum admirabile, quale parientem 
corripere folet. 

8. In fpiritu vehementi conte- 
res naues Tharfis. 

Tharfn vocat loca maritima. Vult ergo 
dicere, quód quemadmodum fi contin- 
gat naucs in locis maritimis conftitutas effe, 
& derepenté fpiritus. vehemens exurrexe- 
rit, conteret omnes & pelfumdàbit : ic, 
inquit, quoque contigit Babylonijs. Nam . 
ira Dei egreffa, quai fragorem nauium in 
ipfis etiam exhibuit interitum. 

9. Sicut audiuimus, fic & vi- 
dimus 
Deinceps hzc tamquam ex perfona ciuita- 


ur obarsum wg) durd 78 EQexe, (n. tem inhabitantiá & ipfius Ezechiz loquitur. 


xgldorsp soaéopdp «62 € mresec NA, de q.d. Quemadmodum audiuimus de ciuitare 


Tonwvs L 


Xxxxx ai noftra, 





;900 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


»ARA-  poflra, Deum nga mirabilia patrare, fic re- — à vic &» àwrf S'auugerugyéi , nét omis 


inp bus ipfis percepimus, : Vra dy vo kpopit, 
7».  Ín ciuitate Domini virtutum, ^ Erg9d meis var Cuiaueon, 
* 1n ciuiate Dei noftri: &y TOM $300 ip 


Experientià enim didicimus, inquit, quód Ileipa 59 ua Soyly Quy, Un à 2 Jud. 
Domunus virtutum ipfe t Deus nofler, & — pier x/exQy, awroc £2 79d. 9x, € dw. 
ipfe ciuitatem no(lram inhabitet. ,o0 mb) ri^ Fu. Croix, 

Deus fundauit eam in ater- . — O' 306 ileuuwesr aro ci; 

TI aidya.. 
DIAPSALMA. AIAYAAM A. 
Quoniam ipfe etiam ipfam inconcuf- Kaj /n lurri dad Asoyoy. iwl). &ipydc- 
Suomi (4m & ineuerfibilem fecit . Illud autem is — eum, xg) doge eiTor. Tà 01 eic mov ajdsa, 
gemperamea - : , ' W urn , 
aliquando dlernum, non de omnimodo zterno dicit. d xem vari; A54 si adv. Ej dc 
de"  Quomodocnim poft Mig fuiffet ci. — A! sua FrePvopxiSy 9 moIuc, qa) aod 2 
uitas,& ab Antiochi militibus, & à Roma- A'nóxye ceantyav , xj ao 7)! P'eualur; 
nis? Sed mos cít Scripture, vr temporanea — A?W lut il 3egqii 7E. aesougiea mM 


lzpé zterna vocet; quemadmodum de ipfo Aez8 aidra; &ousTew , wi EA av 
Vál. 1o,5. Ezechia dicit : iram petyt à te , c tribuiffi | ECwiu 2d Qulul vetowgs cw gj Id unas 
ei longitudinem dierum in faculum feculi. üwra! uoxes ma Puspay elcaldya aid: (Gs. 
Verumtamen quindecim. annorum tempus xam d'éxgzrórm ifj]. yecor aus! veg 
ci adiecit; nihileminüs prateritam vitam — eíS»we. d^^' uoc C vir ma psMrr. iov 
eius ficulóm appellat, & adiectam iterüm — €viV. a4gya xgAel, Q 70v evesesO tm ra - 
feculum ; atque idcó. dixit jw feculum fa- 22 aidva: gj 4g vro éimrw, elc aidva aid. 
vw. q. d. Priori euo adiecit aliud zuüm, *(». 9n an vé v evevrigo aldi esc - 
non indefinitum dicens tempus , fed vtrim- (Sour , doWor aldva, 5x dógisor 2yuv vo 
que definitum. xefror, dw deisy dor Goerkentir. 


10.* Sufcepimus Deus mifericor- í Yreueopdp à ó S06 ^ £Aóg 


s P4 diam tuam in medio * populi tui, cesó&uíro Fas Qv. 
Illud Sw[cepiseme » Cognouimus, inquit, T Vavieogdp , Vyrag] , Quos , xg] 05 
& experientiá didicimus humanitatem tuam vreipa ipa Soup vla) quaa eprias cu sli 
erga populum tuum. Vd 78 ^us cs. 
" rr Secundüm nomen tuum — (c. Kat ( oro m 0 38e, 
Deus, fic & laus tua in fines Sc C 9 atscíe cw d (x zida- 


terre: (à 7c 2 c* 
Conceptam enim , inquit , de te opinio- Tlu) 29 c-Sa2a Esar, Qna , qi ew 
^nem non fefellerunt opera; neque minor dar, zx i ancidd TE pas uoi rr 
apparuifti opinione, quam habemus omnes | 979» 75 aoroías, ne f vroppo 7r a7 qi 
de te Domine. cu díavora. 
Iuftitia plena eft dextera tua. Avtauogusss gipno 9 ecd dv. 
Ree iuftitia. Cüm enim vbique füppli- KaAd'c dutgaomudm. E'7reidh 59 7rarra- 
' cium demiretur, adiecit hic , quoniam & x8 sl muwgílas Sauud?d , «vescidmur 
iuflitiam haber; fiquidem inuadentes & in- érmSuUn Q v) d inguor clos. 766 23 Gn- 
iurijs afficientcs puniuit, non quietos, & res. Sórras xg) &d n2vras An bpatatr V Tie ov 


ntum. 


Tas agentes. X2 Corraz, xg) vo. $au7]) aesivrmorTas. 
12. Latetur mons Sion, & (€. Evdegr95Ta óp9c Zuay, 
i4s^^ cexultent filiz * Iudzz, C dyaukcroras a) yaris ? 
ludwiae, 


t Te- 
l 


DH 


'IN.PSALMVYM XLVII gOI 


Tonaeoun i, dUtesouw XaTÍcrm ma- 
2uy oi vo Üeoc YE xarmorrTMC, ug) 7r&aas aj 
4. T'ud a£xc ual. Varo d'à yi páegu, vov 
qrasa d'Wugy aea uz, 

E vexey quy xejpudvüy gà X048. 

Erzed éner, 9n cUtedsrn, imiyarfo 
$n fito 77) xeipd sur 7$ S98, di diy uiv 
fxout, 

ty. KvxAs( ars Zudvqgj m&- 
ga aere aul. 

A'yri Tl vogguc Shut x? mmu, eb- 
qesauwnc ada uscote, 

Auryicasys 6 Gic supr au Tic. 
' Kajir m ae29lc puow , evo d ihn, T 
elabi iuf dj) ej eun mrodun, 
oia cv uCalsd. 

id". Oscre (c xapdiac ny ds 
vlà duaquy arc 

Ele el) dusagury wf, afr) vi eic vl 
d'udapur cli) ézrdpEacus iuri expe. 91S. 
Oc Tic xopd lac óuiM, ait) TS Co vd 
PguGdvorrec dfa7rasvoc d. je jynuopa, din- 
96 uma wal om Vyaupéi. 

Kaj xa (adi£^ssye (a.c [Ba9e dius, 

Ere eigo ioure xyopsc x1 síquy, 
AA Sn wg) aT. olxov d'iupeldhurur oi yo- 
e9) , Gt a) vráz émoe iom nl dDposcV- 
flu), 

O'zac dà dry eds eic peay 
érfegn. 

£Y es, Qui , vi. ayovórts do Gira) ng) eic 
L2: - f darysed , x9) vit dca 
v T epd. 

i O's d iw à Ses Um 
eic 9» aida, xo) eic v9) aiava [^ 
aidyG- 

o Yee, trol, rein) v 5 TéC Jl iui in 
&uvé c 603 9c, i Ty ,0 Q0 T. mrafeoot 
Savugrapyficuc. alirrera) d ra x20 al. 
uifoy Sui gn. 

— Aj; sous. Dpus d; c 
eudyae. 

T) ouam V. omdWagrias 28. 
Bios) i ize 6n Gurt E22 9c, 0? xud'e- 
Mgr Yr vla) üupias Gi; maTegow Yu 
2eoto pg. dumm , xp) dx si- 
Aot, 


: H "un A n 
Igitur in lztítia rurfum eftote, qui mon- ?4n4- 

! s . Li * A- 
tem. hunc inhabitatis , & omnes ludex rp 
mulieres. à parte autem. totum populum 5ay x. 


i comprehendit. n A pe en - 
Propter iudiciatua Domine. — £r 
rm Aio 


Poftquam dixit e245isi , fubiunxit »em pr» 
propter iudicia Dci, quibus nos iudica- —— 
uit. 

1j. Circumdate Sion, & com- 
ple&imini eam: 

. Id eft, choros conftituite fecundum locos 
lztitiz plenos. 

Narrate in turribus eius. | 

Et in choris , inquit, (it narratio eorum 
quz pro nobis facta funt, vel etiam canticum 
frequenter , vti accidit. 

14. Ponite corda veftra in vir- 
tute eius: 

In virtute eiue, id cft, in virtute quz 
ipfi à Dco fuppeditata eft. Penite corda ve- 
fira, id eft in mente. habentes femper 
ea quz fada funt , narrate illa quoad fie- 
ri poteft. 

Et diftribuite domos eius, 

Poftquam dixit , Con(tituite choros fiue 
tripudia fecundum locum; ait ctiam, Diftri- 
buantur chori domatim, vt omnis locus 
habeat iucunditatem. 

Vt enarretis in progenie al. 


tera. . 
Ita, inquit, vt ea quz facta funt,tranfeant 
etiam ad poftetos noftros per narrationem, 
& cantica tripudiorum. 

1$. Quoniam hic cft Deus 
nofter in zternum, & in fzculum 


fxculi: 

Vt, inquit, perfuafum fit etiam pofteris 
noftris ipfum effe Deum; qui & nobis & 
patribus mirabilia fecit. infinuat autem mi- 
racula /Egypti. 


Ipíe reget nos in fxcula. 


Paftoralitiam Dei curam intelligit. 
Vult igitur dicere, illum éumdem effe 
Deum, qui nobis folicitudinem fimilem 
quam patribus noflris exhibet affidué & vf- 
qucinfipem. | 
Xxxxx 3 C O M- 











902 








COM- 
MENTA- 
RIVS PA- 
TAYM, 
1 | ES (| ^cNvs DowiNvs ET LAVDABI- 
Dew quo- LN ui LIS NIMIS, ] Magnus , Vtpote ex 
ma- , 
pna. zw j magno Deo ac "SM genitus,non 


fupra lerufalem (olim,fed etiam fupra Eccle- 
fiam;quz cft etiam mons propter diuinorum 
dogmatum füblimitatem. Ceterüm quód ma- 
gnus quidem fit dicit; fed quantitatem eius 
minimé edifferit. Hanc enim nemo fcit;atque 
idcó fubiunxit,e Zaudabili vald?. Nam ma- 
gnicudinis eius non eft finis. Q uod autem di- 
Git clt eiufmodi: Oportet eum. & honorare 
. & laudare,idQue fupra omnem modum, cüm 
propter magnitudinem cífentize, tum propter 
fumma cius in nos beneficia. 7s ciuitate Dei, 
Ierufalem. ícilicec Ierufalem. Ciuitas autem baec Dei eft 
einitas Dei EY E 
per appro. Per appropriationem : nam fecundüm crea- 
pristine: ionem omncs func Dei. Q uid ais? illic tan- 
tam eius laudem concludis in ciuitate & in 
monte?nequaquam,inquit;fed quóderz cete- 
ris nos hoc cognouimus, Vel idcircó dicit, 7» 
cinitate Dei noftri; quia per ea qua in ipfa fa- 
&a funt , oftenfa eft eius magnificentia. Bes? 
radicans id eft,rcQé radicans & firmans atque 
ftabiliens ipfam in gaudio & iucunditate vni- 
uerfi orbis, Alius enim legit, pulchro germi- 
ne, gaudio vvniuerfa terra. Inde enim exiftic 
fons & radix notitiz Dei. 
3. MowrEs S10N, LATERA. ÁQvitowrs.] 
* Alius ait , &Montes Sion, femora. Aquilonir, 
Pari 4gii. Meminit nunc Aquilonis , quoniam affidue 
loma inirs- ipfis bellum hinc füfcitabatur', inuadentibus 
dau. — barbaris vti & Propheta, Eum qui ab Aqui- 
Io£l.2,10. 
lone eff. repellam. Sic enim Perfia refpeQu 
Palztinz (ita eft, Admiratur igitur id quod 
fa&um eft;quoniam adeó vexatam , inexpu- 
gnabilem reddidit, ac (i quis diceret: Partem 
imbecillam fecit inexpugnabilem. 
Alius. lerufalem Auftralem fitum obti- 
Gemtei 4-. net, Gentes Aquilonarem. Cüm igitur ludzi 
qi" infolefcerent, ramquam foli Sionem inbabi- 
Tour I" tantes; oftendit hic fermo, Sionem elfe gen- 
lw» —— tesquz Euangelium füfcipiunt. Latus Aqui- 
lonis erat etiam Paulus, fed modó mons eft 
Sion. Latera igirur Aquilonis , fiue Gentes, 


4pw ad Ciuitas vocabuntur magni Regis, vt- 
parem A . 

4wlmüí pote Deo in ipfis habitante. Etenim lex 
fium. agnum immolari iuffit ex latere altaris, 





EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


COMMENTARIY S. 


f ETAX KYPIOX KA] AINETOZ 
AS zooara.] Mizac ac ex jec- 
is yo wefindy Or 0B i9) 
7" 769€, dx 5n LtegoruAdu uóvor, d)0d y) 
E01 cj Gaaoda , ne x2] oec 60i dI 
Puis Df. Seton doy rr, A70 ve LAU 
uias eimi, và dà róowr M4: Oud eic 58 
tím Ksu)), d) x9) ijany , xg) aivtris 
ot6dea. T3 59 utjaAucwm dunl sx ia 
zieat. O' d 2€4 Giaror Gr Aalen 
lur ó& Q airéi, xg) T£To pt Nap CoA, 
df Tt m uio 4906 $ ciae, xg) Tl vl. eie 
jac Gap CoA dspoyod y. Ev 76A? y, 
Woous 15 L'igeraAna.Ll024, di dum 9:2 y? 
3 aixeidewo Ado" xard 50 3 9 dypaepylag 
74g 76 98, Tí AA; Eni ovynA ele; 
&ord Ti» mux& Gr orar o 8. mA ug] 
TU op] ; Ovx, Qnew, dA9' Un ae? jl dA- 
Aun, Tu£G Tiro Creyroudp. & df2 eT, Qn- 
ai, e Ód 08 o I Um df v) eic o. 
lu) yefionidicm ide 9» dud. 5 utgaMte 
euun, EZ jit dr, quiis: xac pica x2) 7m- 
9róc xgy Beni url Yi apa ng) 0. 
Qesauun 7rágnc vic oup. (Oo 58 
Utt wgAd [-Aachuon xdpuan zrdon, & 
yk. éxciu 29 1 mr! xa) 9 pila «5e 31o- 
uociac, 
^q. Orn zinu, UAEYTA TOY 30r24.] 
AA) qualy , O'pr iir, oi unep) 7? Boj- 
fd. Mrnagrt4 vu 78 Bojpá , torei cymiow 
üvroit 0 6j. Qo. dutpprmritero aussy dic 7 
BapGaiosn Vinirrur" di ag) oi mesgiman, 2 
yai Bojpa indus, Ora 3 TIepek ek 
al (la2uug irl) x6itaj. Oaupd (d voraus To 
eyefined'or , 9m dtc 50x Adm dy elesros 
Vminct. eC eim 24A. 20 vic nip 
E ' . r] 
doeiesrroy Virvinotr, 
ATA». Yiguouo?p voría xéiraj , va 


Vin ari vé» Bojpdv. Eres uv l'adalos utzas 


iteórey dc uóvot al) Xiv clave , d'eixy- 
e» 0 A9) B», Un Xi 621 Tai 10,4 tipa 
v) Da AMor. YlAcbeds hà à Bojpd ws) 
IlatA 9, d^à vui Gee idv. Tat d 
ed mao T8 Bopp, Wrei Tài $0yw,"r62ut x2at- 
Siw v8 Baci 78 pt)d2s, dc 78 9VE xg 
(x eroe Co hwroke. Kad 0 rópoc 9 djaron Cn 
Ads otd( ia) in oDaryia TE. Svniaenoje, 

f^t- 


IN PSAL 


Botnorma et Bojpiir" Nod rit 8 TU- 
eru, 0 423 Uri l'adaía c taryiw 0 Xengis, 
eic ma. (Dópeus utp] vi olgdponc megejeren. 
At d$ auris 7t//ur T8 Daaiioc 18 uoyd- 
Au, drawmpuvrur auri, TÀ diia. eT 
d'en rdc &r) fov, ird A, E» ruic fat 
geov &uriis 5adcx4)* mp ó Ziuugy Ov, 
E; famAelon ui; yradiovra] , Qr , eic 
àyepus * dA, cic và eot wm. 
Th zov $1 Gdeiwrv?) vestis, ón 0m 
dY duc col | oy BAonAMipu póvor auri xn- 
dép Ov, dial na idem olxías ? evej- 
yoiap Vondeow) p (Ov fg 59 74 Bapton, 
qat Ene upus oxi as iojtavw. E'y aic dpi 
ew dy , aic) v8 €^ Git oixoic deiev?) a9ni- 
2gu ouo Oy . 1 Sruc d qavéc órroc t 9, 
&, doegr& , (T1 pd)usu V ma eguc la dur 
surala xa), Gir oro aptbooy Eon up uy ri 710- 
M, ala) adsbarla durd. mopiyr, Bapes 21 
gróDaey a2) aj GxAnciat, c. Sort Gk, TTA 
Tug , 4 dci uiroc 0 Sui. 

£, Or1 1401 O1 BAZIAEIZ THZ rH2.] 
APA», i38 ci. Diti eit cuve Earmo, 6i- 
quy 9m ajmAguCas?) àusic, 2A xg) arde 
ai n^guGdn(o. pugxas ,quaiy, Drds iznA- 
Sórm (781032. 4/2 T8 79n9uc 7 Bacitos 
d'wAsl) € cvyxexeonpdyitn a2Ao( uai - 
ym 59v GesjusmTE ac Sauudeurrag 
&oréc T9 og dobor dave), va pure za- 
eírraz , x9) dd meom yunauoc dd duce 
vor dfamlivras  ó9w 'foor oq 9x aiÜos- 
sno épsor ad , dut 9c bà 6 cesrnrydr, 
xgj ? vir &uTy xg(acelav v uid faz éynleic, 
xo) QiGor &uoi, T3 53. à2U xj erud uwor Tf 
mute fac , Ja Ti, udo idem, Kal 
quos) 7rrórSucw, olor aj 6i $0 vaumeov 
inodor(e drtuos iuavzav , cupi 4 à- 
muyra T 7012. Un gg] $049 2e dqd pi, 
cp mn zv3)uom Bio ví opi 78 $8 
rame dzwAorm, OCaprW; ài ^ E ro mOU 
Oros ov S vm? (z jore * à Gapreio eld 
AGuxiy A4 Kapxyndüra , imc són vaun- 
xd 0o mehU Tjj dmucdy ziwon dVÁ- 


ATO. XuvajArri , Quois , oi za 
&uTü; Üzcwdc, Xm) duxm) CLA 
gums su sjopróma, Extra 93 lo dy 
eipgdruy vium. suutTiLuem di xg] x? 
qi, GuxAuÍas DaiMit, dia vral(a xirér- 
Tk , dU fiduuiDuour , dAN. May gouy 


MVM XLVII. 903 
quod fpe&abat Aquilonem ; typo hoc infi- cow- 
nuante;quód poft fuam in Iudga necem Chri- M*vTA7 
ftus ad Aquilonares orbis pártes fcfe effet con- anda "i 
uerfurus. Vocat autem ipfam ciuitatem Re- 
gis magni, deprzdicanseius dignitatem. De-— 
inde demonftrans quomodo hoc effet ;füb- 
dit, In domibus cius cognofáitur, quod Sym- 
machus; 7s regsjs ejus cognofcetur, nquit,ad 
munimentum , alius ; ad. eripiendam ipfam. 
Multam vtique oftendit prouidentiam, quo- 
niam ipfam totam ex omni parte feruat , non 
illius cantüm totius curam gerens , fed eriam 
in vnamquemque domum (uam oftendens 
prouidentiam: nam per Ózpe« ; id eft palatia, 4re« 
infigniores domos fignificauit. In £a;«zw igi- » 
tut;id eft domibus, declaratur fufceptus, Vel 
cüm tam occultus fit Deus , vt inafpectabilis 
fit, tunc vel maximé prz'fentia eius cognofci- 
tur, quando;dum hoftes ciuitztem obfident, 
przfidium fuum prabet. Palatia autem ciui- 
tarum funt etiam Eccleáz, quz (unt pium il- 
lud inftitutum,;cui femper Deus medius eft. 

j. QvoNIAM ECCE REGES TERRA.] 
Alius , Ecce reges fimul infiructi funt. Cüm 
dixiffec illum eam fufcipere,tradit etiam mo- 
dum quo fufceperit. Cum innumerabiles, in- 
quit, gentes eam inuafiffent ( hoc enim per 
multitudinem segum fignificat) & inter fe 
congreffi effent , res ciuímodi gefta (unt, vc 
ipfi miraculo obítupefadti abirent, torpore 
pleni,non fecüs affedi quàm mulier qua par- 
turit: vnde clarum erat non fuiffe opus huma- 
num,fed Dcum extitiffe ducem exercitus,qui 
& animum eorum perculit, & dolores illis ac 
timorem incuflit. Celeritatem enim & dolo- 
res fupplicij per partitudinem (ignificauir. Ac- 
que idem ipfis contigit , ac fi claffi nauticz 
cgredienti ventus incidens,naues omnes con-- 
fringat: vel quód etiam claffe vfijirá Dei,tam- 
quam fpiritu vehementi, omnes interierint. 

Tharfis autem, vel nomen loci eft, vbi hzc r^f 
contigerunt : vel Tharün vocat Libycam ? 
Carchedonem, quz tunc claffe nauali ceteris 
omnibus ciuitatibus multim antecellebat, 

Alius, Reges,(iue potentes, inquit, qui ad- 

ueríuscam congregati fuerant , obílupuerunt 

ea quz facta (unt. Stupofi autem erar vidtoría 

finc fanguine. . Ceterüm etiam reges aduerfus giro i 
Ecclefiam confpirarant; fed cm omnia mo- rrr 
uifícnt,nihil efficere potuerunt; verüm reipsá ciam». 

mira- 








COM- 
MENTA- 
RiV$ PA- 
TAVM,. 


Dei mife- 
ricordta in 

populum 
MNT. 


904 


mirati fuerunt & conturbati , umquam qui 
Deo bellum mouerant ; erantQue quafi in 
doloribus , dum. iudicij rationem deinceps 
ante oculos haberent. Per contritas autem 
naues , interitum intelliges. diuitiarum ac 
principatus regum przdictorum. 

9. SicvT AVDIVIMYS, siC. ] Cum dixif- 
fet illa quz contigerant, tum ad antiquas nar- 
rationes reuertitur, demonftrans. hzc illis 
effe affinia, Quz cnim. audiuimus , inquit, 
hzc rebus ipfts vidimus, fcilicee. vi&torias, 
prouidentiam, &c. 

10. SvscEpiMvs Devs MISERICORDIAM.] 
Id cft, fperauimus, expectauimus,cognouimus 
tuam humanitatem & clementiam erga po- 


pulum tuum, Q uoniam enim dixerat, fwnda- | 


sit, radicauit , oftendens tantam prouiden- 
tiam non proficifci ex meritis eorum qui eam 
affequuntur, fed ex bonitate eius qui illa fa- 
cit, vt faftum eorum comprimeret; Tuzirt- 
quit,mifericordix przclara hzc facinora funt, 
tuzQuc gloriz;quarc fubiunxit,Secssdum no- 
men tuum.fic e laus tua.q.d. Tam funt magna 
& admiranda pizclara tua opera , quàm fit 
ipfa magnitudo & laus tua,fiue celebritas ope- 
rum tuorum, etfi hzc in Palzftina fa&ta fint; 
tamen horum gloria propter magnitudinem 


. & dignitatem ad. ipfos orbis terrarum fines 


Proprium 
Duc be 
8i facers. 


peruenerunt. Re&é autem fubiunxit, 1u/fi1ià 
plena efl dextera tua.Ollendit enim,illa quz 
contigerant, non fuiffe ex meritis illorum qui 
beneficijsaffe&ti fueran, fed naturz fuz. Hoc, 
inquit , eft munus cius, in hoc delc&atur. 
Quemadmodum enim folis eft illu(trare, ita 
etiam eius eft benefacere. Imó vcró ne fic 
quidem,fed longé ampliüs,& idcó dixit: P/c- 
t4 CIE dextera tua; ciusabundantiam & con- 
naturalitatem demonftrans, Vel cüm vbique 
fupplicium demiretur, adiunxit hic etiam iu- 
ftitiam quam habuit: fiuejiufto iudicio plena 
eft dextera tua.Fuetit veró etiam vnigenitum 
Dei Verbum dextera illa quz iniurià affectos 
vindicat, conclufos fufcitat, & obtenebratos 
illuminat. 

12: L &rETY &. MONS Si0N. ] In 
lztitia, inquit, eftote , qui montem incolitis, 
& omnes ludzz mulicres:à parte enim to- 
tum populum nuncupat. Vel filias lu- 
dzz vocat eas, quz in ludza funt, ciui- 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 
égyo x) érxodofnsur , dz 9v garacarr 


sro quoi , xg) Vous cc C» coo 1i TOY DA TP. 
XJ 7/6 Aboor r2) ETT Aorzrir fyor- 
Tk. da di S cuvreiGoudp ur noia vli 
d'auiAetas vois es Té 70r Q9 dusaceíag 
ql ^efrsm Bano, 

Ü. KaeAnz? HKOYZAMEN, orraz.] 
Eizu ri: cv Gaya , vvTW Ui T8 2d) 
ajaPtjd Àmyiua a , d'emic Un uUa x2) 
énéira 7v) jiu?. d 39 maucngdp , fro , Ei 
TU dur iaegeoyDp, ii Tí vig , old 
ynd'iuoriao , y 10) AZ, 

í. YnEAABOMEN 0 OFOZ TO EAPOZ.] 
A'rri T ieriomup, eoesatd oxioudp eyra- 
My 3 qiarSos mias Tl ÉXi vr Aabr aw, 
E'zrel 39 cies ivi now , (joi oct , dei- 
Xri6 Un À mooni'm evegrous à x7 T dias vl 
Wero^ auórmet , doo x21 dsalóma 7 mus 
1 Qv yin), et alas 6 C vor TU qot àu- 
7I , Cwow, iu 023 ru C 2 a Cpl aa , d 
dUZw Ti asc dibimmase, Kara 39 Oodd 
Cu, WTaC Xj V alvi au , dvri T8 mw eia] 
pt)a^a d xao pa ua(z., dra Sauuaca, 
xz! ví ute e mi cor , à) 9 adno , Foi à 
Yard vf (yan dUtruia, € «gj vaC(a Cv Tla- 
Mugbn *yisortr, dXX 9 Yard vírav à a Jg 
T NL xg] ov 0 xov ag) ura G 7 olii 
1n xoi a6 rae iaa tias. KaAdc dier. 
ga)&*  AurguocupsvG mre à. dizi eov, 
d'exvun 39 Un d 9 dias T dUepeyrradilon 
là TÀ wapa DO nücicias Surd . Témo, 
Quaw , &pyor url , Co mw TO) yalpd. € 28 
WA và Qui ew, umo X) durd Tà dUtpoeréir, 
8 Ttc d, d.a 4j sod 70 or, dio Erf. 
ga*A 7Oipnc n dii ooo *. à dac , d 
guuwgvotDior auri dexvoc, H'irei vrasa- 
a qm mpoejar Send] ?»esoi omar, 
€r(a Qu En ij T9 d itguor £1 er Wo, Juega 
xetglac nhat 9À digit cw. eim di ; deua 
x; 6 ugro io, 78. Ovi M O9 trud 
Gic 8d naudpoie, dragfeuau méc xoTWpeg- 
) du, Ky borízaca TéG icxene usc, 

i£. FrorANOHTO OPOZ ziox,] Er 
dogescu/m , Qro), ware oi vo Cp Oye 
oixürreG , y vrGgu, aj v Tudakas "yuvazrac, 
Wero 59 ápac iv ordyma Duo vou. 
H' 9vjaneaz l'sdalac vic GÀ 7 Yudaías 
vrb^.exc Quoi. Aid qi; Erg. v xexuamwr T 
Sw di dr sp gun , x) 4 Ol dao gui- 


tates. Qui fic? Propter iudicia Dci quibus .nos iudicauit , & propter bona quz. con- 


eue 


IN PSALMVM XLVIL 90$ 


eaplp djaSuk, x vüe TE DS Jugis. — fecuti fumus à dextera Dei. Intellige autem. coxt- 
L4 3 MJ , ^ ÁC9 . 
v6] d beoe Zidy vl) Gnx2uias , wg) 9vy- per montem Sion Ecclefiam , & filias eius MENTA- 
, DLE H H ! . " INS PA- 
vient vis 7 dias duyde, mi d éuxPonías — fan&orum animas ; quz proles funt Eccle- 1, /,,. 


viua , d mapt)fo dU pedit 7 xeuuivrr — fi, quibus promiuit latitiam propter iudicia; ee Sien 


drixer , oic 2enzdidpoc ? 9 oz nc ien 
) Mgiébou(o cwmo tay, 

ry. KrkAüzATE Xiow,] A^, 
. qi dA, eiua tm, dir) 78 
qeéryimwme, duryncudt Cy GÀ, 7IUp5pic iu. 
sic dA, Prastenn. O&O Tue xap- 
días , Tevtes vOv d» Cu eie vli. dusapuy 
&rfic Gy, ei c riv dei GoAor: 42, 
eic sl) dUmopiar. Ka] maradAAsDt Tuc 
apes &uvis* dB , papioum m2 a. 
cíAeut GTC. Umuc a) d nryfandt eic foit 
iriggr" doAQe, Dj: uerefiute fpa. 

4. Orr orroz EzTIM O eroz.] 
T! dion Tu0 cS guaP«bs) aXbtra, or 
arbouv, desi rác rUpyue, evesot yes (ai, 
oixad quee vl). dU aptrrevar &ui, draDo- 
/UBt , Tue dbi CoAaC avTiic xg) md Tel yn 
*Jntitew , Tucolaaz xg) v. Baci^ews us- 
Per, s neci viz Sp) lppawelaa, eizaiv 5À 
muUa avepziomuer, Gc, ad d'orytonc, Ó 
d fA ruüró Gowr (amem M wriic, eup- 
qücum, xgvauagvni auris TO ivup* i- 
vreid à 2 ipeimor ovt ,. oc ia] Xeroyrdl- 
va, &yTég Tho Foi vo (éAmow uim oA 
dzrtoapoy d'i vlaó orb)ur, vra?uy oro? (5A.- 
cíora, € Saéi TU And, &uri d uia 


quibus vfus, vniuerfi falutem procurauit. 

1. Ci& Cv M DATE Sr1oR.] Alius, 
obite,; alius, comple&fimini, pro munite 
[ pofuit] WXarrate im turribus eiue ; alius, 
laudate. Ponite corda, id eft aure ve- 
ftram, i» virtute eius; alius, im ambita; 
alius, i» abundantia. Et diffribuae do- 
mos eius; alus, dimetimini regias. eius. 
Vt enarretis in progenie altera; alius , is 
generatione pofleriori, 

15, QvoNrAM Hic esr Dg vs.] 
Quamobrem hzc przcipit, circuire ciui- 
tatem, numerare turres, attendere. zdificia, 
confiderare cius decorem, moenia & mu- 
ros cius expendere, domos & palatia me- 
tiri? Non opus eit no(lrà interpretatione. 
Cüm enim hzc dixiffet, adiecit , v£ enarre- 
?/&. quod autem dicit eít eiufmodi : Im- 
pleamini voluptate, exultate, vim eius per- 
Cipite : quoniam enim fuerat diruta, vt 
ctiam deíperarent de aliqua in melius 
commutatione; receperunt autem ciuita- 
tem rurfus multó mceliorem , adhorratur 
populum , vt hzc ipía cognofcerent : atque 
hinc, inquit, Dei vires agnofcentes, narrace 
pofteris veftris. 


xaTa uoc eir ya xderwÜe, qun, riri, 78. S8 Tl iorud , dori moie iy yore Vadg. 


CATENA PATRVM. 






a TT ] ErAS KYP10z,KAI AINETOS 
) N (l| zeoara.] Oxoaarnror. 

i Aa H' dn eoeceiprnsudyo, ec 7r02aY 
mu dixic » 962 yeath 8 al oigod'ouli, 
«d cl) moriar xg, Toryaproi x2) 
vu pray Sero id eiUay AA iv 0d. Econ 
xugim df vj) U7T duré «EA TA (avr 
exó)uy pe yovqdAtor , lu? Eaenpgr dzrktms 
7 d'oyudvus m OOV , dc Ex legis v da- 
A8 nds utyiew xeu. Kaj aulae, qnoi, 
2 d gesou/n 7r aw; 9 yc. 4U ng) taodc 
idelugm- 6 59 4. pi dr, air) 78 ma yiuc 
Swanidy, Gic avro degiuli a9) ag ajo 
dfauciva, 

Krirzsorz, O^ra Swpeiray 9 uta. 
Aim T8 xug fa , Ónet uie uiyas Q ai 
Towvs L 






d«AcNvs DoMINVS, ET EAVDABI- 


E^ 
N iP Lis NiMIS.] Turoponzri. Su- 
d y 


B pcriüs etiam. diximus, quomodo 





ciuitatem diuina Scriptura frequenter, non Chbhwjw 
pi litis. 


zdificium feu ftru&turam, fed ipfam politiam 
feu adminiftrádi rationem nuncupet. Propter- 
eà etiamnum afferit,Dominum omnium ma- 
gnum oltenfum effe per ea qua ab ipfo circa 
cius ciuitatem fada funt:quam infignem red- 
didit altitudo dogmatá,tamquam in edito & 
excelfo monte pofità, Hanc auté,inquit,in le- 
titia vniueríz terre bené ac pulchrézdificauit; 
náillud Jen? radicans poíuit pro folidé fun- 
dans,vt ipa intrepida & incócuffa permaneat. 
On1iczNrs. Vbi confpicitur magni- 
tudo Domini , ibi maxime magnus & lau- 
Yyyyy dabilis 








CATE- 
NA rPAÀ- 
TAVM 


Chriffus 
. oni Dei 
f5n&w. 


Montt: 
"tpofloli 
€ Prephe- 
£a. 


Sion ince- 
lunt. fide- 
lus. 


i, Keg.ts. 


Dua Rex 
magni. 


906 


dabilis exiftit Dominus ciuitati Dei;ab ijs qui 
in illam adfcripti funt. Cüm igitur. ciuitati 
Dei maxime magnus & laudabilis exiftat Do- 
minus; ecquid aliud fit mons fandtus Domi- 
ni bené radicans exultationem , non folüm 
partis, fed vniuerz terrz , quàm Chriftus ra- 
dicatus in Patre; in cuius aduentu. exulrauit 
vniucría terra , propter Ecclefias Dei vbique 
terrarum 1n. nomine eius conftituras. Forté 
nonceít bené radicans (inintelligibile enim 


hoc ) fed bené radicato, vtpote, pulchram ra- 


dicem habenti, quz ramo rcfpondeat. 

3. MowrEs SioN, LATER A AoviLoNis.] 
T uoponrrI. Acque ctiam montibus ipfim 
circumdedit, vt Aquilonis damnum declinct. 
Montes autem qui Borcam arcent , iure di- 
ceret quis Apoftolos & Prophetas,vel Ange- 
los credentibus przfe&tos. Vel fic,vt Ierufalem 
quidem in Auftro fita fit, gentes veró in Aqui- 
lone. Cüm autettt Iudzi Sion inhabitantes 
infolefcerent, hic fetmo oftendit, quomodo 
montes;id eft firmitas Sionis, fint clima Aqui- 
lonis,quod per quatuor fignificarur. Oftendit 
igitur, Sionem cffe partes illas quz. Euange- 
lium fufceperunt : deinde Deus in domibus 
eius cognofcetur.Vna quidem per toram ter- 
ram atque mare eft Ecclefia , quz fecundàm 
omnem locum diftribura eft, Has domos no- 
minat, qu: veris dogmatibus in vnam con- 
ueniunt confonantiam. In his afferit, vniuer- 
forum Deum apparere proprium auxilium 
porrigentem. Ex his autem declarat hoftium 
mutationem. 

CunvsosroMr. Nobisquidem et- 
iam abfque eo eft cognitus, inimicis autem 
ex eo fuam oftendit. virtutem . Tempore 
enim Ezechiz , cüm Barbarorum nubes eam 
inuafiffet, & eam veluti fagenà circumde- 
diffet , recefferunt , fuis mortuis maxima ex 
parte relidis. Quin multi quoque alij eam 
fzpé ingreffi , ignominià affe&i recefferunt. 
Hxzc,inquit,omnia gefta funt Dei prouideutiá, 
eamque przclaram & illuftrem reddiderunt. 
Non folüm autem quód praclara, (ed etiam 
adcó przclara facta fint, magna euafit. 

OniczNwis. Montes Sion, latera 
Aquilonis, ciuitas eft magni Regis. Se- 
cundüm hoc poteft in Euangelio di- 
&a effe Ierofolpma magni Regis; wti 
hic montes Sion, latéra CAquilona , ciui- 


EXPOSITIO PATRVM GRACORVM 


rexic Vows ó av/esoc vfi mU T8 8 vm Ty 
mumyegtnS sy Gr iori, El dea aW 
«x0 T8 n8 udoucm ub as xa) ainroc ovy 
ó xv ey Ov , xo) 0i à do9io aj €i Gggc dur 
xugju eU pav da iata , € uir uápus 
4$ )8c, d'Wd 2, done wie, n à Xg1s c ip- 
piLojdp Qv & vd muTel, iQ o Pandwuh- 
cuyn YjaNudauso v áau 9 ^i , 4/9 Tic d- 
muMAXí eugdca, ki v Odiugn dur 
énxucías T8 9wi, Mirmurs uix iem dU Lv 
( ddfgyósoy 59. 86 ) d9 bei Co , olorei 
xpo lu bilan y orm xara 20d sul dido. 

y. OrB ZiaN TA DARITA TOY BOF- 
14. ] Gsoaarsror. Kaj pA i xs) Spin 
aftisiCan, dcs 3 Ba Glu v& Bopp Jfatu- 
g&iv. O'pn d'i ra? Bojpár qoAa mrs cimi 
ail nc Chí rac eogUn uc X evesQrmas Wh rut 
msvi, éQienxórag a'y)t^uc , À Spec n Jp 
Y'teguruAsp à Td v0v0 xiva] , T4 V tm 
i mM Bop. E'med d usga tpegrey T'u- 
d'aioi clu) Xudy. eixivmc , d'etewaw 0 Ao99t, 
Gc Ti pn , mwrier vo idegic pua iie Xidy à 
xAiua. 76 Bopp £2w , Uarsp eiua 3f 7 
mtaxdleey dura). ein d» Un 5 Zidy 
Ti o bad did pdpa. T Day ox Abpev* 
£r 6 Soc 5p mue Dips auis yriowa). 
Mua Ap £23 x? qr&cas yl) wg) SraAaosas 
dx waa, fem d nfptrag x2) rómr dovara, die 
Bapei ivoudt1, aj eic pas wmm cvpi- 
Quiay , Tei aAnSmroig déy gw. Ev muv(zuc 
dn cbr. Un S4 Enquire, Y. oixelas 
anxuejas óptom. Ex mwmur di Ono? 2 T 


- groAeuier uta ou, 


Xrrzoxrowor., Hv Qd n3] y eic 
mir. sep (Bo, Gi; di tplesiz ng) én- 
mü9w dunl «loj ior Aden, Ka] 29 8 
và E'Cexía vp Gy» BapGaoyr ervASOr , ug) 
vrázas Wil xaSdzrp &y cay XUXAG - 
carm, dariaDor vo aor aur] xgyaM7rÓ- 
m jexegíc, — Kaj éruegi d aoo0ol abut 
ei üuTlu) eiov) orn algo Sirm diy 
proa», Taba di "ral (a v8 78 9v meproia, 
xac vago 2n Qno), € Pautzegs auro) vom- 
ew. OU mJ ^auazeg dà uoyor, dX jj ud. 
drw 2aueg "jotét, utyd2n ye)ortr. 

QrirzNOYx. Td üpr Xody v Abe 
v8 Bojpa rur $53 T8 ptyd^u facosuc, 
Kad Tiro Jus ara, &r Td. days eiii 
da) , I'tegrhupg $2) T& uy Backen, 
wc ép Ups iiv rà. mAdoed i Bojpá, » 

78s 


IN PSAL 
Salut Dnaiwc T uta hu. dartp di ui- 
gait itptue Atta] cec drudf/gsoMu T 
üyroy kegrdU uar Do , ne xg) utas Éa- 
eus; BaavAdbe yap 52s Boiorum. 

&. Orr 1401 01 BAZIAEIZ TH rHz.] 
OroanruHTOY, Xuldezyugr (Up d moAt- 

, phcoyrc , Saca udpoi d mrs er 
m dug yov xa aA dowsur, ego Snaur gj 
iE. Otac dudpol, Qui, T. d fpa Tf Cx- 
xoangiag SwasAua, ug) woruuLa S Urmis To TW 
e»espphawoc aid, d'or gj tejalw $di- 
Eurre , xaDimp ol di rfi Su^aosnt dfyme- 
esniqfipoi dà , sy waaryi Ba dulpor, 
xgj maru e/as eveosyD porre. OU 29 xa 
£u 78 oM uen i, Daonem zrancdudpoi, iu. 
vol unpu t oum d Zr Su. oM pg ong lad 
dua, Q Bodo 

Ü. KarAnrP HKOYZAMEN,, OYTOZ 
XA1 EI40MEN,] CQ rireN orz. EZo dp 
gràoaoc Wsiau Sy , eid oudpo fjoópdpoi Ca 7i 
s5M, d ee; vtegr luwdlasdp. Ka] »Roópduor 
d» uico TE rad cu , VarsAd Goo To roja: 
Cu Gs 71 Xeic a maeguo ia, digi TS Or0j49- 
Q r8 3:2 oorr 91 adire avra y, 

KrriaAor. H'umuudp, 8 Coonoeudp, f 
JanSnidp PsC ac, Un aor (€ (Bo or dtd 
qii &y uto q 7 rad Anoróow res0d (buda, 
Qyeiy, rovalw gu alu Vànxso iar a d faro- 
(x, T] ca isa sud y eid brrec vo Bi eauor 
xs d|sUdíc, X0 20 imas, a. Va) Cua 
crgag Ti, "utes Vu Tic cuuTIAEgE TE 
lar. 

OroanrHTOr. Tdc ae vri, eve:b- 
phcexc d Buaiupoi d'íyect y JI lum ima- 
cd ila 3j). aveuy pisa alu) inetioy df. 
Seas, Un 0 Sóc iuit weld eic vor 
aigysa, AUs& jó ^Qowà* Kaj fori uv y Ti 
«xiga olxod'opttau jum 11d Gana lar Qr 
2a, du d ugmoioun uri. e cresAtA 
"moi o) d/; cumejas TuxÓrm aehcorra| 
2opic, vb» dUgy n luo iuri, "s A Go- 
pp ó 93cy5 Ec. Oi dab dwvu usi, Qno, vol 
ix Vui cui Gaireruy 78 evescnooeia alui 
d'udaguy, 3 yo elaw oi tay). vu dod 
inüuon d. J'éavora, Vavroy tg] pat xmpv- 
ora vli) 4 esonoopkas dAh Seu, O6 dà 
ase J'otaluc cui eg. 7rten; Tii, oixs- 
tóptc 6 Up» e exesoqipsray. 

A1àYMOT, Oro cl) Sedan détas ^M 
yr í3oc ti Sela pag). Upréisa, di etg 

Towvs I. 





MVM KXLVII 907 


as Regi magni. Quemadmodum autem c^r*- 
magnus Sacerdos dicitur ad differentiam iadhisg 
facerdotij fub ipfo conftituti ; fic etiam ma- 
gnus Rex: Rex enim eft regnantium. 
f. QvoN1AM ECCE REGES TERRE] THEO- 
DORETL Concurrerunt quidem , tamquam 
bellum allaturi ; confpicati veró inexpugna- 
bile robur eorum qui oppugnabantur , con- 
flernati funt & conturbati , &c. Cüm, in- g«lfís 
quit, perfpexiffent infra&a Ecclefiz funda. pir 
menta,& vaticinationis veritatem didiciffent, 
timore & horrore correpti funt: quemad mo- 
dum qui maris terga tranfmitcunt,& flu&ibus 
circumdati extremum interitum | przítolan- 
tur. Hac de cauffa à bello & incurfionibus 
ceffantes , ipfi potentiam eius quz oppugna- 
batur deprzdicant, & exclamant: 
9. Sicvr. AvDIVIMVS , sIC. VIDIMVS. ] 
OniczNis, Extra ciuitatem quidem audiui- 
mus ; vidimus veró in ciuitate exiftentes ea 
quz prids audiueramus. Er cüm effemus in 
medio templi tui , fufcepimus nomen tuum 
inaduentu Chrifti. Digné nomine Dei facta 
eft laus corum. 
Cymittr. Audiuimus, vel intelleximus, Preifa 
fiue certiores fa&i famus,;mifericordiam tuam m funt. 
adfuturam ijs qui in medio templi fuerint. 
Expe&tamus , inquit , cuum hoc auxilium, ó 
Domine, promiffionum tuarum certitudi- 
nem àc veriratem. cognofcentes. Tu enim 
dixifti, obifcum fum omnibus diebus v[que Marb. 
4d con(ummationem feculi. 
Turopomntrri. Cum de ipía przdi- 
&iones credere nollent , rebus ipfis vidimus 
earum veritatem, Quoniam Deus fundauit 
eam in zternum. Ipfius enim vox eft: Ez fs- ^ Matth.16, 
per hanc petram. adificabo. Ecclefiam meam, 
Q* porte inferi non prenalebunt aduer fus 
eam. Deinde przdicit, quibus verbis vten- 
tur ij qui falutem confequentur, benefici au- 
&orem laudantes. $wfcepimus Deus,&c.Falfi, Veit, 
inquit, nominis dij non habent potentiam 
appellationi refpondentem ; non enim funt 
quod vocantur. Nomen autem tuum ó Do- 
mine opera fequuntur, quz appellationis 
veritatem predicant. Quamobrem iure 
inerito tibi ab vniuerfo orbe hymnus of. 
fertur. 

Dipvur. Nomen diuina Scriptura voca- 
re folet gloriam diumam. Laudatur autem 


Yyyyy D ab 


908 EXPOSITIO PATRYM GRECORVM 
eATr-— ab ijs qui exclamant, Dese, quis fimilis tibizFi- — vj Bodvmes, 5 9oc, vis üusisS tra; cui. 
N^PA- nes autem terra intellige etiam illos, qui à «eem dt c v6 wg] 13e redoorsaz Yard 


TRAVM. 
Kin nera t€rra in czlos commigrant, ad quos perue- — 2€ eic £egvac, i" douc [ir T UCM T 
SV, x; 1 alvo, i] 


7)H8 — sit nomen & laus Dei. 
(1€. ErerAwoHTO Orox Xiew.] 


qui. ; 
iz. L£TETVR MONS Si0x.] 

MoiSim TugoponrrIL Montem Sion vocauit | €£oaarnror. O'esc Zidy «c 0) C4 

avnzsUydyes v. SvoÁo) las GndAtov" una 


e» filia 1 

dual cos,quibus Theologis altitudo concredita 

91" cf. flias veró Iuda: Ecclefias quz: per or- — 7íezc di lad adag ic x2 3. elxeg]Alo da- 
xAwciag ,aG vu TJ mug i)uy Tu 60a4, 


bem terrarum. funt , tamquam ab Apofto- 

lis fundatas, qui ex ludzis oriundi (unt. 
Admonet autem & Euangclij przcones, & 
auditores , vt lztentur. ob iufla Dei iudicia; 

We(r, — quibus vfus, orbis falutem operatus eft. Cir- 
rore cumdate $iog , &c. Sionem hic rurfus vo- 
zus[uM "cat piorum Rempublicam , hoc eft Eccle- 
' — fiam,quz per totum terrarum. orbem eft, 
Turres autem ipfius appellat homines fum- 

mà virtute preditos , & Angelorum condi- 

tionem imitantes fuper terram , qui turrium 

inftar cingunt & cuftodiunt ipàam. Domos 

veró (vt iam fuperids diximus ) Ecclefias 
nominat, quz per vrbes, & agros & oppi- 

da diufr funt: nam eamdem & vnam 

vocat & multas. lubet itaque diuinum 
oraculum, vt illi, quibus falutaris przdi- 


catio concredita eft, circumeant , & con- 
curfent, & turres cius do&trinà flabiliant, & — € T9c zupysc urs eneiien 18 fid am. 
reliquam ipfius poteftatem confirment, at- Ala, «lui & dolo) auri; d'ivapur Di Grudy 
que infuper diftribuant Ecclefiarum curam: 9e Ji éroic , 1) dfgvei tat Y uiu 
hoc enim fignificat illud, Diribwite do- exl y huir vo à duoi. v6, taie 
mos eiu: nimirum vt hic quidem hanc ^*&y Tuc Bape« üurit* wc rim pp Tai me, 
gubernet , ille veró illam. Et hoc non femel — exero d vic dt eoeguéi or, Kaj TE 
atque iterüm , fed fingulis generationibus fa- d'auE, ad gy guo" inaslo "otav Fm. 
ciendum iubet; proptercà fubiunxit,vz eyar- — A€( A4 dà Q emite, Enc ai Jn- 

Pere — Ytfi5 , &c- Oportet enim vt quodlibet fxcu- yfanzh , o iz. 29 »9 gut dnas ln TÜ 

perpe lum tradat fequenti fzculo ca quz accepit à — ^2 m ideray , d oxSg d mepié- 

ria. priori , adceó vt in omnes aates falutarc 646 "afeiAwgtr , dew Cp dradovug Tui; n- 
tranfinittarur; omnefjue homines cog- "deme ueina) 7s ewrteur, € jrd- 
nofcant , hunc noflrum effe Deum ac *" mares ab Oesmu , 6n ó6b rl xo. 
Dominum, & paflorem bonum ac fem- P dino. xe) moli) dja Sis wg] aia. 

LII A 


piternum. 
OnicENiIS. Lztetur Sion mons, & £rirrxorz. Eufegimi) so. Xue à 
, 3 


exultent fir lude propter iudicia Dei, € 4a*udew aj 9vjavíg v Taduias tuer 
dum conremplantur corum fermones, & vJ) xgaud y 78 Si, suf Saepeir àuT]) quc 
fecundum fermones opera. Et qui intel. — AÓjwe, gj à? T&k 25) s fyga. Ka) ol rofrar- 
lexerint Sion, circumdant illam, & com- 7 7? Xu», xuxAZzw avro, C aua. 
pleduntur ipfam ; & aícendentes cius tur- — Édrazw àuvls, vj dyaCay ri, Y oic TUp- 
rs , narrant defüper ijs qui necdum 24 àwrk , d'anouza] alat vci und tro 
eius turres poffunt afcenderc , dicen-  JuwnSeiew draGrra) Fnac mo pye mri, 
tes : Ponite corda veflra, vr intelligas ^fporne S68 se agpd las gll , imt nga- 


oi ce Yud atum. gryjorro, ma peysud dt gg) 
voli, xowpu Gum x; (GIs, auum , dUtesivida) 
6irx CE Dmales 3$. vÀ xe , oic 
agna dy Qu , ol) d oixeidpw: ea ua- 
TácuTo cwmWpÍas.  KuxAGcuTe Xidv, yz) 
(Qe. Zu» OrzuÜ0Qu md) walhe qo 4D. 
e16ke moAirsoug, qwrisi alu? xn abd gi 
xejdplo éxxhancias, Vlupyez di &usit ; vut 
*íc dxegG dperse trei pee , ga sla! 
7 dyy/uy woMreías WA cs S Qu 
pasupdpiuc , oi mrUpoun dixo. xtxMiow àu- 
vl) y, QudrTw, Bápes, d (jc WÀn elg. 
xgudy)) us x2 vrP2«c y) d'yesue, Q xulpas 
Citta ias donpnidy/ag wgAei* Y 53 xorlà Q 
Mía AyÀ qq) moohalc, muptyyud otruo à 
«esp imuóe A6 (Oye viz vo owrreuor xfpuy- 
4s ngd)S fin, dance , wg) iiu, 


roin Té 


IN PSAL 
vinm tl) duda dund , gj itasoz di dv 
enean Td aooursooplp Oy uEias vl urls 
Dal Cn V az dfaiplottos d rios * dg de 
qfüc vore vit GuxAnnacnis cxomd,nxi 
ant & d 2S lac , xg) Jg Ero idv tae- 
tonc , abaDacfior autiic C» dfsvola va do- 
Aag. E'msnugred e volum wg (erolaarme 
mir Go mc didriaas , dfeipeninal c Vegueoy 
dE Ces. Bdpens 20 urhe , aj xor Gago 
Svveíai &n aic olx&i v dÜovGeiae TU dol a- 
qu. y, Ure lí cegiteg jud n riv 6A, 
aiv d'u&apar àptiic G-ou^aG9ru , Tome 
Iysfn, Fhehsarn vf duudu] 9 vriÓsac, 
xj xad rris vo Bd pes uris , yon 
qu abi mv xAiceuc Ti) dolar, FncGoririea 
diia cg ? eestíegr. eizsp e nrykat- 
d dn zc Cow à Vc , 6 T esed ya 
«Xd oa moikaas, SavGapdy Y cerrien 
Pfjutad, aia Bye dr , X) del rav Tu yt. 
Kaj àuriG T0496 61 WA x7) T0 gncera) wg) 
Ua?) , jy moaonéi vo oiarior durd. Ga locii 
xe Ou. 

XrrsozroMor, [laegsé T4 Aad, 
suU(g Aye * Td n muc dum , 5 dm- 
uocadyin, 9 dzm^onaylyn, v ipiznor za, 
vac f Agucermes iruANw e$ 
Aómi dy xUTa xa(zua ovra, TW obcodopoty 
urit, rib Anu mvesmma , civ eEipaveias, 
la: xdrdiSw ugSirnc 78 Sw viv leu) 
(rdg «n doreyrocpdpeo. uei ora. Veroinox) 
doryis mi; Eyyoroic Vul ri» d'urauur Tü 
Si£, vo fopiic und. 9 emesrolas , Un dfa- 
mavicc ddr Tudp nd ovo ON i meris a» 
ap Ov, xg) moiuairav, TaUre 59 rd Qary- 
Mg wd voie 2! vuÜUTA xdxetvoi, T20k; 
'Éca] quAoco gag vaso dwnc , xu]. 9wyrezias 
dxeíCig dà'mnc d topudi , X dperiis SonpiAeia. 


MVM KXLVII. 


virtutem cius, & vnufquifque per ea quz c4rs- 
agitinftitutus, dignam iemoriam obtineat 
in diftributione ciuitatis: fiue etiam fic. q. d. 
Cüm Ecclefia in veritate contemplanda 
verfetur, & idcircà Sion nuncupetur, dog- 
mata eius mente compledtenda funt. Scité 
igitur doctrinam eius expendentes , diftincté 
fingula examinate. Domus cnim eius funt 
fingula contemplationes, in quibus commo- 
rantur dogmata pietatis. Ec cüm prior 
generatio , quz ciuitatem & virtutem eius 
receperat , iniquitatis conuidta fit; vbi ex- 
ploratam habueritis potentiam ciuitatis , & 
diuiferitis domos eius, cognofcetis vocatio- 
nem fan&orum, quat cít altera. generatio 
quàm prior. Quin & annuntiate , quoniam 
hic eft Deus, qui przdida mirabilia fe- 
cit, reijciens priorem generationem , cüm 
fit zternus , & femper eodem modo fe ha-. 
beat. Et ipfe reget nos , iuxta illud : Statuet 
& videbit, & páfcet gregem fuum in forti- 
tudine Dominus. 


909 


CunavsosroMr, Adhortatur popu- 


ANNOTATIONES CORDERII. 





Seg*uig wscnirrIO illa Ways 3755, Pfal- 
765 X mus Cantici , habetur ctiam in Vul- 
a Ls gara , & apud S. Ambrofium , & in 
hiisPiangs picrifque libris Gracis. Pro quo le- 
giur apud Éuíebium, nJà. Vau , Canticum 
*P falis; & apud S. Augultinum, lans Canrici. 
Illud autem. quod fequitur , fecunda: fabbati, 
additum & ritu Hebraico; fecandüm quem hic 
Píalmus diebus Lunz cani folet : erat enim is 
vnus € celebrioribus diebus feptimana. Siqui- 
dem Iudzi poft 5bbatum przcipuo cultu diem 
Lunz ac Iouis celebrabant. Declarat autem Dco 


chariffimam effe Ierofolymam , vt T eam fin- 
gularibus victorijs, donis & beneficijs exorna- 






uerit, Optime autem congruit hic Pfalmus Ec- 
clefiz. 
i, eMagnm Dominus, & laudabilis mimis.] 


NA PA« 
TRVM. 


lum, hzc dicens: Ecce hac ciuitas, de qua n4 "- 
erat omnis fpes abiecta , quz diruta & cuería cia pofierie 
fuerat, quomodo in fplendidiorem fpecie 
ftatumque reftituta eft? Hzc ergo ipfa difci- 
te, eius zdificationem , fplendorem , clarita- 
tem , vt.cüm hinc Dei virtutem didiceritis 
(nempe quemadmodum cuius nulla erat 
fpes relida, eam maiorem fecerit ) narretis 
pofteris veftris Dei potentiam, & perpetuam 
eius prouidentiam ; quoniam noftri curam 
femper gerit, nos regit & defendit. Ha enim 
narrationes pofteris quoque erunt magna ar- 
gumentum Philofophiz, & occafio cxactiff- 
ma Dci cognitionis, & ftudij virtutis. 


narr. 


Quanam ratione Deo competat nomen illud Que fefe 
m-gnus, diuinillimé exponit S. Dionyfius lib.de Dev dua- 


Diuinis nominibus cap. 9. dicens: eM agni 
quidem. Dna. appellatnr , feewndum fiba pro 
priam magnitudinem , qua magnis ommbus de fe 
communicat , C omni magniundins extrinfecus 
fuperfunduur, C fuperexpanditur , locum om- 
nom compleilens , omnem numerum. excedens, 
omnem tranjfilsens infinitatem , CF iuxta fnper- 
plemiudinem [uam ac magmficentiam , fontale[- 
quc [nas difiributiones , quatem ba omnibus in- 


Yyyyy 3 finitá 


tur má- 
gn. 


91IO EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


Awwo-  finitá profufione communicate , manent. prorfus — ribus inlammabatur : & latera e^fauilomis , id 
TATio- minuta, eamdem babent fuperplemitudinem, — c(t, altera pars ciuitatis, ad Aquilonem dj amu 


N&scom. "qwe participationibus minuuntur, quin imo — vergens ; hoc eft, caro Virginis , nullo fomitis 
ardore calens, fed niuco incredibilis puritatis 


magis redundant. Hac magniundo C infima eff, 
€- quantitatis ac. numeri expers : ( beceftex-.— candore tecta, D. Hieron. ita vertit : Af agnis 
ceílentia fecundum effujionem ab[olutam CF fuper-.— Dominus 5 laudabilis nimis im cinitate Des no- 
excen[am agi nti non comprebenfz Sic ille. — (Iri, im monte fantlo eius, [peciofo germine , gan- 
Dew ef Vbi varias diuinus Doc&toraffignat caullas, cur — dio vnmimer fa terra.Specioius mons Chrifto ger- 
caufsem- Deus dicatur magnus. Prim, quia omnis ma- — mine Virgo eít, vniuer(zQue terrz. gaudium, 
Deis ^, gnimdinis cauffa: omnia enim magna ipfius | iuxta illud Eccleíiz: N'arinmitas tna. Der gemirix 
s 6 Doriione habent, quàd fint ; d iwit vni do 1n Regij 
gione habent, quód magna fint: at propter — gasdiwm annwntiamit vnimerío mundo ln Regijs 
$ 


a om- 
p^ ains quod vnumquodque cale, illud magis. Sccundó, — Biblijs fic etiam vertitur: Pulcher cismate, gau- 
; dium vniuer[ía terra mons. Sion ,. Pulcher eft 


uia non folüm magnis omnibus coéxtenditur, h 


DERI. 


fulM  icleiam exrinfecus fine termino fupra circum- — mons Sion climate , pulchra Virgo climate: in 
! funditur & expanditur; ficut lumen circumfun- — clemenriffimo enim fplendidiffimoque cali & 


ditur pila vitrea ad folem pendenti. Tertió,quia ' terrz climate. concepta atque orta cit; in quo 
omnem znbit locum,intellige non folàm verum — nulla peccati tencbiz, fed lux grau fplendidif- 
( id enim etiam. celum exumum vel conuexa — fima femper fult. 
cius fuperficies facit) (ed. etiam imaginarium, 3. Bene radicans.|]Grzcé E'vpiToriin quibu(- 
quantumuis magnus extra czlum locus cogite- dam Commenmarijs Patrum Gracorum pacti 
tur. Quartb, quia omnem excedit numerum: — hoc modo pone &e Cr, atque exponi- 
nam & numeri magni dicuntur. Hanc nume- tur à Chryfoftomo, Ke»gs fuCwr , xgAs mwysis, n 
rorum magnitudinem excedit magnitudine po- — Asc fiCauay dul ir asd X, dr epuruoy zug Tis oixu- 
renüiz, fapientiz, bonitatis & exienfionis. Plura — uim. "Behe radicans, bene folidani , bene confir- 
enim poteft , plura nouit, pluribus equiualet, — man; spfam im gamdso C letitia. vnimerfi orbi 
pue coéxiltere & coéxtendi, ac plura intra — ferrarsm. Theodoretus , veles Sur , folide 
inum s kenn fuz admittere poteft, quàm — fwsdans; in aliquot libris eft ( quod Scholiattes 
numero aliquo,quantumuis magno,poffintcom- — ait cíIc in Hebraica letione ) Eedwr jain, 
prehendi. Quintó , quia omnem cranfilic infini- Bene radicatam. exmitationem: &. S. Ambrofius 
tatem tam in. fubftancijs quàm in qualitatibus, teftatur in quibufdam exemplaribus legi &vei£o» 
in numeris, in extenfionibus, &c. à quauis men- — 4jaxvamr. Apollinarius: 
tc concepribilem. Ver igitur, vt etiam alibi ca- TlayzeUsr cbpauer ydrja! Gr ny Dor) ru vCoiijn. 
nit idem P(ilmifta, Magnus Dominus, c* magni- Undique dilatans gaudium. in terra multos 
tudinis ein non eit finis. Conucnit autem Dco nnutrichte, 
hzc appellatio non folüm ratione immenfitatis, | Similiter in quibufdam Commenrarijs Grcir 
vcrüm ctiam fecundüm alia attributa: eftenim — illud dw ita explanatur, ac fi effet 4 uzor, vel 
pouüs pit : ita enim habent. pro sharuduy i 


€ potentià, magnus fapientià, magnus 

fanétitate , maieftate & ceteris pisdibulber djandajua, x, ditporusüu duTRf , dilatans exmlta- 
Dew abfe- Vnde quando in Scripturis abíoluté magnus di- — tiomem  - Jatitsam eius, & ita. S. Ambrofius, 
i«? ma- citur, hoc intelligendum eft fecundüm omnes: dilarans exwltarionem ; S. Augultinus, dilatans 


—(— perfectiones qua: ei conueniunt, Omnia enim — exwltationes. Inalijsitem libris Gracis eit, iv- 
perfidlio- in Deo infinita, zcerna,incomprchenübilia funt: — pfe dyanudgurm, bent radicata exultatione; Eu- 
his & indc idem Dominus laudabilis eff mmis, vc — lcbius hoc cum przcedentibus coniungit hoc 

non füfficiant omnes Angeli, & omnes homi- — modo, ir jpe dyie ura diuo , in monte. fanilo 


Pal. 144, 
4. 


Dew i» nes, faris cum laudare, Quamuis autem in vni- — &s& bene radicate, quod. deinde fic explicat: 
emmibw — ugería mundi gubernatione fapientia cius, boni- — T«Jíer md d mÜwaivopiro X) IC mln, 6) Tod inopi 


lanisbili, (25 & iuftitia fic xg, ry. vt nulla pars vacua — pam vw T8 595, id eff bene fundato , C* radi- 
n mE. fitabeius laude, fed vbique cius laudandi ma-  €ato, C* exultatione aiias terre, Didymus 
elfia fwn- teria occurrat; in Ecclefia tamen fundatione & — veró & alij coniungunt. hoc cum fequeatibus, 
datnese 5. protectione manifefliüs reluceat, quam velut — vp deXu&jam , cadem. vocabuli nouone, id 
guberno- f lum nobis ante oculos ponit, in quo Dcus — eft, vt. fcribitur in quibufdam Commencarijs 
vresks magisad viuum faciem fuam exprimit ac reprze- — Gracis, fsCale, pato, dpamasenlro, firmo, flabiis, 
immobili. Tale enim cít id quod firmas radices 


fena. Montem port fnilum nominans, (ub- 
infiauat quo iure lerofolyma fit Dei ciuizas;jnem- — habet, Quinta edido, iuuad p, bené ped 
q 


pe quia etus mandato arca faederis erat ibi loca-— Aquila. quag foariuam ydiquari zw 7 yis, 
12, ac fi diceret, Ierofolymam , non proprio fuo — S.Hieronymus vertit, fpeciofó germine , gaudio — 
merito füblime eife theatrum,in quo Deus ma- — vmimerfa terre; Symmachus, de' dye dseeiui- 
gnitudinem fuam fpcétari velit; fed quiaarca re 4jAaieuam vámw T )W, ab imitw prefimito 
taderis czlefti mandato illic in fymbolum fin- — fplendore vnimerfa terra: Vulgata legit, Funda- 
Dweex-— gularis gratiz. depofita fuerit, Ceterüm hic & — twr exwitatione vmner [a terra: Íciliceclerufalem, Ionfalom 
— e, (quens verfusetiam optime in B. Virginem qua- — qu peculiariter appellatur cimirae Des noffri, & in mtt 
LebalM. drant. Veré enim "p Dominus in magnis, | ciitas magni Regii; qui zdificauit cam ss monre Sis pnl 
in B. Virgi- quz. B. Virgini contulit, donis ; /amdabilss in — famtlo eius, qui altior erat omnibus alijs monti- finmitre 
gine Virgine plena laudibus. Fswdata eff , concepta — bus circumftantibus, quapropter dictus eft Son, fundat. 
& nata , cum exultatione. gaudioque onimera — id eft (pccula ; aut A£oria, id cít locus confpi- 
terre, cinitas hzc Dei, Sion hac, id cft fpecala — cuus & excelfus: cuiusob eamdem cauffam filía 
eclíilima, Virginis mens alriflima; que meri- dicitur Ierufalem; quia nimirum ex monte Sion 
dicm vt mons Sion fpectabar, diuinifqueardo- — oriri videbatur , (upra quem fundata crac & cx- 
tructa, 





IN PSALOMVM XLVII. 9II 


tru&ta. Predicat hicergo dotes, quibus tunc ex- 
celluit mons Sion; quia in illis fpectabilis fuit 
Dei gloria. Etfi aucem naturalis hzc fuic fitus 
gratia, quam Propheta primo loco recenfet ; fi- 
nifica tamen,in ipía vrbis fpecie infculpras ab 
initio fuiffe noras diuini fauoris, vt intuitus ipfe 
oftenderet, fpecialiter locum illum fuiffe diuini- 
tus ornatum, vt aliquando in talem vfum confc- 
craretur. Quare coniun&tim, meo iudicio , vnà 
cum vrbis fitu aduentitiam dignitatem comple- 
&itur, quz ex templo originem duccebar, Ergo 
cüm laudari audimus vrbis pulchritudinem, 
vcniat nobis in mentem fpiritalis ille decor, qui 
p vaticinium. de perpetua Arcz ftatione ad 
oci naturam acceffit. Quamobrem dicitur fun- 
data exwltatione vnimer[a terre; quia nimirum 
homines in ea Deum veluti in loco. proprio ha- 
bitantem confpiciebant; & aram habebant, ad 
quam in omnibus fuis neceflitatibus rccurre- 
. rent, facrificia offerrent, vota perfoluerent , & 
Moi Sio fanderent orationes. Verumtamen co ipfo quód 
: — fupra illum montem ciuitas extollebatur , impe- 
: tenda exponebatur tempeftuofis flatibus frigi- 
diflimi Aquilonis. de quo fubdit: Lerera 4440i- 
lonis ciuitas Regis gagni. vbi dubium eft, po- 
náine in laudibus montis Sion, quàd veríus 
Aquilonem expofitus fuerit; an ita refolui de- 
beat oratio: Quamuis ad Scptemtrionem . fpectet 
mons Sion , hoc tamen de cius pulchritudine 
nihil diminuit. Quamquam prior fenfus magis 
genuinus videtur. Atque hoc etiam clogio mon- 
tem ipfum infignit Ifatas , przftantiam cius no- 
] tarc volens, cüm in perfona Sennacherib ita lo- 
P M» quitur: /n celnm con(cendam, fuper ajira Des 
* exaltabo folium meum, [edebo sn monte tefla- 
ments in. lateribus Aquilonis, Quoad literam 
iraquenihil aliud hic fignificatur , quàm ciuitatis 
lerufalem przcipuam partem fuiffe montem 
Sion, qui ad Aquilonem rcfpiciebat. Allegoricé 
autem $. Ambrofio Ecclefiam defignat, quz ec- 
iam ex peccatoribus conflata eft : Pt qui antea, 
inquit, erant latera Aquilonis, id efl, [o64 G- n- 

barentes diabolo, facli fint Chriffo fideles. 
4. "Deus in domibus eim cognofcitwr.] Grace 
Bitte; quod Arnobius vertit. grawibis. Dc hoc 
verbo vide quz à nobis & à Lorino dicta funt 
Pal.44. veri.9. Quinta editio, à 91x i nis Can- 
Merc ávris yrachievrau, eis éxyvtoua, Dem in pala- 
tjr eius cognofcetur ad munimentum ; alius, à 
Odi» Tai Bkpunr duris ran, cis i Vae avrla, 
Dens in palatus eins cognitus e9l, in ermendo eam; 
Aquila, eis Jripimuperr ad elenatsoncm; S.Ambro- 
fius, Auguftinus & Gregorius legunt, Deus ;n 
Dauidgra- gradibus eius cognofceinr. qualinon tepente, fed 
datim in-— gradatim per (ua interualla diuina cognitio ho- 
fms. minum animis infundatur.. Ex quidem hoc ex- 
pertus eft, vc afios omittam, ipfc Dauid, qui ali- 
1 Reg.11, quando Prophetam Nathan audicbat, & vix in- 
" telligebar,quafi in ignorationis tenebras demer- 
fus: aliquando vero ipfum Deum in media luce 
1Reg. 25, videre & audire fibi videbatur: Sicwr, inquit, 


*. lux anrora, oritnte fole, mane ab[que nubibus 
ad rutilat. Bcné probat ex hoc loco Bellarminus 
) "non tom. t. de Ecclefia militante lib. 3.cap. 1 3. Eccle- 

k. fiam;qua cft ciuitas Dci, effe vifibilem;vti S. Au- 


guftinus etiam exponit,& res ipfa clamat:nam to- 
tus hic Pfalmus eft de fundatione Ecclefiz Chri- 
flianz tamquam nouz, & vi(ibilis ciuitatis, 


$. Quoniam ecce veges teyra corgrrgati [unt.] ANwO- 
In Pfalterio Arabico habecur , reges er; 1n Hc- TA T10- 
brzo deeft vox. rerr«; Symmachus, ijv 53 ej £a- zscon- 
viMis cuutraEarm, WABor Cus, cC€€. Chim reges eon- DERI 
innili funt, venerunt. fimul. Pleique (inquit 
lànfenius ) id quod hic dicitur de regibus tcr- 
rz, intelligunt à regibus qui tempore Salomo- 
nis venerunt Ierofolymam ; cofque conturbatos 
intelligunt admiratione , cüm viderent ciuitatis 
magnificentiam. Verüm contextus magis figni- 
ficat fermonem eífe de regibus inimicis. Etfi 
autem certó nón liquet, quam hiftoriam com- 
memoret Propheta; aptiflimé tamen quz hic di- 
cuntur, tam in tempus Achaz , quàm Ezechiz, 
vel Afa conueniunt. Fuit cnim mirabile illud $45? Dese 
Dei opus, cüm duo potentiflimi reges Syriz & Lercfoly- 

LN 4 * A . mam miraá- 
lírael, ingenti exercitu inftrudti, ranto metu per- js jj. 
culiffent vrbem , vt rexcum populo feré exani- 4, auir, 
mis iaceter, eos repente frangi, & fruftrari certá 
LM potiundz vrbis. Vnde & lfaias pez ludibrium 

nu caudas titionwi fir xoti vocat; cüm [iz 7,4. 

duz quafi faces accen(z. eflent ad confumendam 
incendio ludzam. Nec minus ftupendum fuit 
miraculum , innumcras copias Sennacherib 
nocte vnà fine hominum manu ab Angelo delc- 
ri. lam cüm rex Athiopum collectà myriadc ad 
oppugnandam lerofolymam veniflet , memora- 
bile faic potentiz Dei fpecimen, tantum appara- 
tum difijcere. Quidquid fit, ludzos claro do- 
cumento expertos fuiffe dicit, Deum fuiife fan- 
&z vrbis cuftodem. 

Porrà in fenfu myftico, quàd dicitur Deus Quemedo 
fufcepiffe Icrufalem , primüm acci Pans de Dew dica 
ca fufceptione & liberatione,quá Eccle am fuam wr fwfe- 
Deus redemit à diaboli poteftate per Chrifti in- p 
carnationem & paffionem: & tunc reges terra in- 
telligendi funt demones , qui videntes crucis 
potentiam, & Dei (uos liberantis virtutem, con- 
turbari fant , animoque fra&i. Secundó accipi 
poteft de ea liberatione, quá Ecclefiam Deus ab 
oppugnatione regum & tyrannorum huius fx- 
culi iam tandem exeinit,pace à períecutione prz- 
ftird Ecclefiz: tum dial dicitur reges commo- 
tos & conterritos, de falubri timore & contur- 
batione eft accipicndum , quá fcilicet ad pani- 
tentiam funt commoti. Teruó etiam accipi poteft 
de ca füfceptioné, quà Ecclefiam in nouiffimo 
die ab omnibus vitbilibus & inuifibilibus ho- 
ftibus liberabit; quando impij reges terrz vi- 
dentes electorum glorificatignem, maxime com. 
mouebuntur & dolebunt. 

6. Sic admirati funr, ) Ica etiam Vulgata ha- 
bcr; Aquila, i&auGiBneur, obfImpmernnt, vt S. Hic- 
ronymus vertit; Symmachus , fw $Sa/pacur, 
km gd oor , kabel nour, ejist xgTiet ávris, fie 
admirati funt , tuvbató funt , objinpefatls funt, 
borror occupasit eos. Vbi S. Ambrofiusfenfum — — 
mylticum expendens, quart, cur timerent , qui Primi fde- 
fuo corpori tamquam reges imperabant , qui 7 
in vnum Ecclefie finum concurrebant; & qui 1n. p, uy. 
eumdem charitatis affe&um | iungebantur. Et wajamr. 
rcípondet apte, dicens: Sicut gratiam in $i quiin 
virtute proce[ferant, mirabantur; ita etiamne 
quis relaberetur in vitia , de fuperiore virtutum 
deictlu fafhigio, commoucbaniur. Procliuis enim 
C mutalilis in virumque eff bumana conditie, 
vt quocumque intenderit, eo propendeat G* ver 
gat , vel ad [india virimtum , vel ad Mc 

itle- 


nm— 


912 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


AWXO- deliilorum : c ideo non mediocri quatiebantur | nymus , efhimanimiu ; alius apud. S. Chry(o- 
TAT10» affellu, confiderantes sllud quod. fersptumm eff:-— (tomum, eixazuper, imaginati (umi ;. Hebraice 
NES COR- Quia sn locis impiorum ingemi[cent iw(li. Hinc — eft 1229 dimmninn, id. cft rz earn fperaut- 
DERII. vtique fideles illi, qui in Éccleliz hafcentis ex«.— mus, vti pulchre exponit Chtyfoftomus : Ti £v 
Prou. 35, ordio floruerunt , ficut virtutem. maxime cole- Vital oqer Ata iupar cepridinsonqar, Gyrouti Y. quhar- 


1$. bant, ita & diuinum timorem maxime confer- — Bporríar tla) adr. E2619 59 622r, tuti lm AI unir, 
tiabant. kreim, P'enoe mà rozaim geram, 4 y 1l dias 37 


8. In [piritu vcbementi conteres naues T har-— savirner, Dd x? 11,0 djaSénma Tü moiivTo€ iren, 
fir. ] Aquila, à man. xxvcmrQ- cuurpíces r8ag — d, dua Ser iy TUtor duTf/ za Tuc Rae, Vrut € my. us- 
Supseis, mm fpyrite vredinis conteris naues T har-— vorwylrér jor X8. T8 ive aU TÀ bà T 290920 ama 
fi: quomodo S. Hicton, vertit; S. Auguftinus, — 4 Jé£m rfe aic, 7 djaSoruum 7 ois. Quid efl [ in- 
in fpiritu violento; Symmachus , f viue fiae — quit ] Sw[cepimin ?. [peramimm , expetlauimus, 
Xa7i zen vade Sapseit, per ventum violentum con-.— nouimmui benignitatem iuam, [Nam quia dixerat 

ringes naues T barfs. De qua quidem dictione — fusdanir, Pda, mwuhinit, vt offenderet tan- 

Thes — T hari: iain Scholio exponitur, xamexerà 5a- — tams illius curam ac promidentiam non ex merito 

ie Dithi- pas, xg musxvrà ditporucms, [peculatio gasdi, [pecu- — eorum qui illa fruerentnr, fed ex bonitate eiim qmi 

*——— datio letitie ; & videtur effe Didymi , quantum — preffiterat, profeam cfe; ac fimml vt eorum in- 
€x Catena Darbari conijcitur. S. Ambrofius — midam opinionem comprimere , fic dixit. id pra- 
veró videtur interpretari fpecwlatorium. gratie. — pemodum dicenszT ma mufericordie funt bac ope- 
Ceterüm,cüm non legamus vmquam naues ho-— ra, te glorie, tua benignitatis. 
ftium populi Dei pro liberatione lerufalem eflc I s1n£ M. /n redio populi tui. ] Grece,ss 
confradas, omnino cum lanfenio dicendum — aw ew. itaetiam eft in Complutenfibus & Regijs; 
videtur, in hoc veríu effe allegoriam, quomodo — atque ita legiffe S. Auguftinum conflat ex cius 
do&iffimi Hebrzorum intelligunt ; nempe vt — interprexatione, itemque Thcodoretum & A pol. 
fignificetur,cos qui venerant contralerufalem; — linatium; atque ita etiam eft in Pfalterio /Ethio- 
terrore & dolorc incredibili atque impetu irZ — pico & Arabico. Apud Didymum veró & Cyril- 
diuinz perculíos fuille atque deicctos , quomo- — lum eft ra? es, templi t ; quomodo habet Vul- 
do in mari maximas naues vehementi vento gata cum S. Hieronymo; item Symmachus, 
conterete Dcus folet. Hac feré fimilitudinelere- — Aquila, Theodotion & Sexta editio. : 
mias víus eft, cüm inducit Dominum fic mini- — 13. Cempletlimini eam.] Grace, oenatert iu- 
Ter. 18,17. tantem: Sicut ventus vrens difpergam eos coram. sLo,quomodo eft in Vulgata, & etiam legit atque 
inimico, Vbi pro vento vrenti Hebrzis eft , ficut exponit Eufcbius: T4 Jà eeseiqera veyrpureiz xc cis 
& hoc loco ventus O')p. khadum , id e(t Orien-.— ecsowris mar , de &y 3hà eeyaty3e0ao mbar T8 9w 
talis, qui Eurus dicitur: cui in Scripturis fum- — JjsaaGster nxAwrarTie Gp, Xy rais spriv efeunaCir- 
ma tribuitur vehementia, Non. diflimilis mul — zw, dg dv mari efticorrkutros guAiTur, Pro- 
tüm eft explicandi ratio, quam fequitur Euthy- — pofitse verbis [ inquit] compelluntsr. quidam 
mius, qui monet fubaudiendam particulam fi-.— ( fcilicet Angeli ] ve pradictam vrbem Dei di- 
militudinis; vt fit fenfus , m fpiritu vehementi wifim comprebendant , circumdantes eam,C- ma- 
Tharfs — conteres eos velut naues. Thats autem. Cilicia — nibus completlentes , vt vndique illam cingentes 
elim Cili- olim dicta eft, «efte Iofcpho libro primo Anti-  cwifediant. Pro eeazCw nihilominüs putat 
€4;6 v9" quirarum, à Tharíis nepote laphet; vnde & me- — Agellius see. legendum ; có quód. apud 
de foe dicia. "Hg: : : nr 
tropolis eius, qua infignem portum habebat, & |^ Chryfoftomum ita legatur. quod alius interpres 
mercatum maximum, Tharfis nomen habuit, dixit eiiA5ezs, circuite ; Symmachus, eererye- 
quz Paulo patria fuit. Solinus fcribit, Tharfum — eaze, smssro circumdate, cui le&ioni confonat 
Olim matrem vrbium dictam, & Ciliciam víque Apollinarius: 

ertinuitlchabuiffeque iub EXmwreri unt Sura aferaliy dutifassty. 

- "Properate mihi Svmem in cyvcmtn cinrere, 
liam & Cappadociam ; vt mirum effe non de-— Praclaré ad hunc locum. S. Ambrofius : Sjen, Sim fw 
beat, quód peculiariter nauium Tharfis fiat men- — inquit, fpecula eff, C Ecclefiam expriamt, cui di- iai end 

Naum —tioinScripturis. Idenim fit, quód ez naues & — sumit prafechs am difciplina (peculatorie virtu- d " 

Tharfis ce. celebertimz. & maximz effent inter eas quibus — ri« praffantes effz debent. Et $. Hieronymus cof- 

lebritsi.— in mari Mediterraneo nauigabatur, & quas no-.— dern appellatiturres ait, quód fepti vndique & 
tant Líraélire. Vnde apud Ezechiclem, vbi nos — munia prafidio effe alijs "rm Illud cnim Da- 

Ezech. 17, legimus, names maris , principes tui in negotia-.— uidis, Narrate in turribni eiui, fic exponit: 4i 

tione ta; Hcbrza habent, naues 7 barfis. Sunt — (unr. Principes Ecclefie , quia turri fortis efl, 
qui Tharis intelligunt Africam aut Carthagi- — € vndique [peculatur. lllud idem clariffimo 
nem, quz & ipfa celebris in negotisrione mari- — fymbolo in Canticis Salomon adumbrauit, cà 
na. "uds eodem capite Hieronymus vertit Car- — vult ex imperio fponfi in Ecclefiz muris inzdi- 
tbaginen[es; pro quo Hebrzis cít 7 barfs.Certé, | ficari propugnacula argentea: 55 muro eff, «di- Cutis. 
ob nauium Tharíis celebritatem , Scriptura per — ficemue fieper emm propugnacula argentea.S. Amn- 
eas fignificat mundi huius gloriam , potentiam — brofius lepit receptacula argentea , vt fint illu- 
liz 2,16, atque fupcrbiam; vt a ud Ifaiam, Er /wper em- — ftres quz vcluti fpeculz, in quibus anima- 
nes naues T barfis. Quz omnia non parum fa-— rum przíides verfentur; tum ad hoftium conatus 
ciunt ad huius loci & aliorum explicationem. Ex — eludendos, tum ad pacem & falutem populi in 
his ctiam patet,conítare poffecorum interprera- — ternum tempus fanciendam. Nec fine. cauífa 
tionem,qui naues Tharíis metaphoricéaccipiunt — fpeculz dicuntur argentez, quód Antiftites rcli- 
potentes & diuites huius fzcult. tonis & virtute (int pretiofi, & moribus candi- 


10. Sw/cepsmmi.) Grece, V magesw;S.Hiero- di, & przdicatione refonantes. 
14. Poni- 


ad Peluíium Egypti P 
imperio Lydos, Medos, Armenios, Pamphi- 


1j. 


CYNOPSALM. VoM ^CXNDVTIT.? 913 


Ya. "Ponite orda veftra in virtute. ebus, ] in modum edificata ruvqiuns 'autmanium publi-. ANwo- 
$. Hicronymus , ponite cor veflrum in moenibus; — corum, Bope appellantur. koc igitur nomine rAT10- 
quomodo fer& Symmachus, 74£an 72« xsi3íu; — Caelitum zdes nuncupantur à Dauide : "Diflri-. xis cog 


V éi e my deifhor àyris, ordimate corda veftra in : | buite domor eimi. vbi $. Ambrofius legifle ide- pipa. 
murum circumictdum eius , Aquila, eig dizuas — tur. non, vt eft apud Septuaginta, fae , bareis 
&rüs, ad opulentiam cius. fcd fases, bafcs, fiue gradus; & ita verit, Dif 
i»rp& mw. Er diiribnite: domos eiui, ) — tribwite gradus ei; vocabulum tamcn & tem 
S. Hieronymus, fiparate palatia eins y Symma- — ipfa in huffc modum illuftrat: Baja. Gracie 
chus , Jamarpizazy 7à. Basiea àuinc , dimetimini — dicit bodicque excelfas C turritas domos; Pro- 
regias 6i. Quem locum fic exponit Eufebius: — pheta, cwm de ciuitate Dei. & snbabitantibie 
Tavra; tuoi Tas XP pÁtQ- Exxnnzia; ówapus eescdsla — cam lequeretur, Diflribuite, mquit, gradus enu, 
Ais na udisAiOr DOnzas 39 Vxasor vi. AylUur dpu- — hoc cfl manjones esu altas atque [nblimes jm c«- 
gus ivons cucai9r mray oreply Gsnzas. Hasyimquit, — lefbsi. Ouo docer ordinem [eruandum effe me-.. 
partienlares Ecclofoas iubet. bic fermo vt diftri- — ritorem.. Calituin ergo manfionés pro varietate c ,jfte; 
buantur: vult eim vuumquemque e/fngelum — meritorum funt variz, & aliqua ratione diffimi- manfenes 
feovfwm E£celefus. quibufdam prac[fe. Noua in — les, fed pulchrz omnes, mirandz, eximie : qux fs» 8áper. 
aspe quid. Grzco effe aeec:quam vocem Suidas interpre-.— cüm £dp« & nominentur , hoc eft domw c7 aita 
tatur àuAde, mupysc , aulas , turres, iuc cella & — C» rurrite, vult (ignificare diuinus Spiritus, eflc 
rurrita palatia. D. Hieronymus epift.140. (2e — illas regali magnihicentià fplendidas , & &rmií- 
bodie, inquit, domus ex omni parit conclufe s &-.— fimas ad fccuritatem, 


IN PSALMVM XLVIIL ARGVMENTVYM. 


d. Eic ? TÉA C", Gis jo Koss. — 1. In finem , filijs Cote. Er 
AA Eau". Alius: Epinicion.. | | 


Kaj cé à "lau Sos rad 40] , ix Yu — Hic etiam "Dfalmus mores inffruit, non tan- 
d'akav uror , do^ ng) ifrdiv, gj mafwn — tüm Iudeorum, fed etiam gentium , om- 
ases mu, Kaj 3 0i eesQiir Seo exo — niumque bominum. Etenim Prophetá di- 
rd ar npe opos , uA 40 arae — wino JUN fubféruientes,volebant quidem 
wiDSesaou wq, Dre dV E gucsU —  ommibus. bomuuibus prodejfe s fed. cim 
Vmptor(Q , mi adp zA6su mejslw- — tempus nondum permitteret plurima qui- 
Pala Juioo mn dV gy rào ai- — dem ad Indeos locuti [unt , m quibufdam 
Sesimu obgnéor. Q'; dy 6 Secr]f — tamen etiam omnes. bomines admoneat. 
Vabsó^u» xoejé mi m wupryyw — Üuemadmodum igitur. diuirip Apoflolo- 
moy Éinóios Üuvoy evesotrryxei vu yd, — rum chorus admonuit gentes, vt. trium- 
xg) nai oou aes voi, uris Vite evepe- — pbalem bymnum Deo afferent; (jy nunc 
Olei o puinan,mesDévai ri mcd * Bu — (tmiliter eafdem gentes. hortatur,cot fidei 
eli dpt, € Jiddox( 8 muíresiud- — probitatem cuite adiungant ; 9. docet 
muov, X, TücTE xócugecoplas v deep. — diuitiarum coanitatem , 2» mundane  fa- 
Jw. TlegAtA Ji eli ioudWao xeícw, — pientie inutilitatem .— Predicit: autem 
ag vl «eje dfías deídosw , df sé- — etiam futurum iudicium , cv» condignam 
€ gj eic riA e 6 MjaMuie Yhreeg- — remunerationem ; quocircà quoque im fí- 
Wa, oc gras Té fie vo Ti2oc cvesru- — nem bic Pfalmus snfcriptus eft , quippe 
| aopsvor. ——— totius "vite finem pred«ens. 


PARAPHRASIS |. 


i 


€. korzaTE(gd ama 2. vDITE hzc omnes 


B4 , zn e i 
(& (& simóneri( acie gentes ,.auribüs perci- 
. marég (D xa ikE- M pire omnes qui habi- 
Tác Tl) oixuulolw. tatis orbem. : 
Xv gt vraírag quc rapi yóowr. eic Conuocat omnes .vndique ad diícen- pero ^4 
pí qoy Té 4gÀ8 véra apr Qu fd." dam banc pulchram doctrinam ; quód ni- f od 
T.wvs L : Zzzzz mirum 








! 
1 
! 
7 


PARA- mirumfpeccátii fit 

i jd quód non poffit pretio pecuniarum fübijci, 

*w*. — 3. Quique terrigenz, & filij 
hominum: 

Idem dicit : terrigenas enira vocat à ter- 
ra oriundos: vult enirh neminem. doctrinz: 
huius exortem effe. & manifeítiüs hoc ip- 

fum declarans, fubiungit: 
s^. * Invnumdiues& pauper. 

Vt nemo, inquit, refiduus fit, qui noh 
audiat ea quz docturus fum. Vbi hadenus 
omnes vndique ad pulchram hanc doütri- 
nam conuocauerat , rem ipfam aggreditur, 
dicens: 

4. Os meüm loquetur fapien- 


tiam; & meditatio cordis mei pru- 


dentiam. . 
DeHrse — Omnis fapientia ex animi conceptu & 
proferenda . ! $ . 
pm tlocutionc cognofcitur. , Vult igitur di- 
""H — eere: Cüm nonnulla fapienter cogitaue- 
rim, & hsc prolaturus ftm , volo vos 
omnes dictis meis attentos effe; & idcircó 
meditationem auncupauit ; vt vnufquif- 
que fciret ipfum minimé imparatum ac- 
cedere ad. docendum ; íed ex multa 
meditatione, & ex multa rerum expe- 
rientía, ad docendum adduci. Quocircà 
fubdit: 
f. Inclinabo in parabolam au- 
rem meam: ' 
" ld eft: Inclinaui enim etíam ego ipfe in 
- parabolam aureni meam. Tempus enim va- 
riatum eft. Quid autem fibi vult illud, 12c/i- 
naui in parabolam? id cft,Edo&us fum ctiam 
ipfe iftiufmodi narrationes. Parabelam enim 
hic narrationem vocat; potiffimüm veró, 
quia per Spiritum fanctum edoctus erat; & 
figurat orationem, ac fi auditu percepiffec 
ifliu(modi narrationes. 


Aperiam in pfaltetio propofi-. 


tioncm meam.  , 
Prepofitiouem | vurfum | doGtrinam |. ip- 

fam vocat. ait itaque: Quoniam & ipfe 

quz didici à Spiritu (anco , ea cum or. 

gano, id eft, palterio, profero, vt ^ cunt 
voluptate auditores erudiantur .  Iftiuf- 

modi enim. difiplinz maiorem feruant 

7* . menioriam. Cüm hactenus prefatus cífet, 


914. EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
hominibus fórmidandá;& ' 4fyría qo6sev & ajS ewm, X, 4 Dupd. 


tipo do aenud ry ro Cala, , 
Of rers, € tjol my aipa- 
7z ay | . 
Tà uv? ^A: rfiptic 99 wa 26 9c rd 
5 xgorbras* 4247) 39 undis dri éiraj 
7$ ToüZTM mud dia (Ge . xa] cujissgo 
&uro qvid», (7rd yA-. 

Emi 9 ow? aha Qaáns. - 

£c, Qno], uxd eic SafPuumn teo dyl. 
xa (Qe oi» uiuo d'iduontm ,— A ves rd soy 
Taítug cvywgAicas vc mur(ryiOw cie 

| wíonay TÉ 488, dpurra] Tg ced Marror, 
Atoun* 4 

d. To sóua us Aaa G- 
Qm 157 née fe xal uou 
guisa. 

IIdeu copa of coSupnucor (Qe x ter 
€oest yrug iz era). BuAtra) d» edt On 
eod osa (hbsAdbua, , X mon eestipem 
piFan *. "radras V uda iuiidut $) Bé^o- 
ut) )J xz" (a8 Moopdi/ay , Kaj df Emo 
k&Abrlo Rv) Cndosctr , dq aij ixgs 
Hd Soi, Pa vx aw Gorté i d reds oli dii 
dhc gMas , d^ Cu gcP0iic d Mm; , uz) 
€x ToX tfe TE. qeu vay T6egc 2H, 
v) didWoxen wesdo rn. Aud Em Yd 
eil * 

£ Kod ac asa oA) 9 d; 
ke ; : 

A'rr] 38*. Eur 29. itg] dre fyc £g 
«Sa 6oAlu m? Gc Uus, E sfoDarxra) 59 6 ye. 
Y 9e. TÍ dé Edi mo, E'oura ei aeos 
aj1) T£ ididu Blu Q avrie d muial'rx d. 
fusa . TaegGoMu) 38 deg o9u T) du. ^ 
9nu9 204: udo di fn og 7à má. . 
M21(ÓV din i'idiiodw, y) ZuuaTiLd Ty 
2oot, diaarti dY duci ud Daly scd Toi 2U pol 
eraud eU oret. . 

A volu) Gy ymo oo 9 azej- 

(B^ uo, | 

LeéCAnug 7rdowy Gwrla) ola) didurga. 

Mar yaAei, A6Á $i On eg) bez, dep 
lus Sor ard T8 orare oi dit uera 
ópydre, Twrées T8 daNmeju C e9a^0 T 
&'ew 440 Tori més d'xsorrag Trad lay, 
Td 5 suada v. mud rey selogat rho? 
uvínlur deg xyrkytra, Euy C ai(z ra! 
. «vepoí. 


IN PSALMVYM XLVIIL . tj 
eresoi&. àye1 má Tw) , dnd Xorrir xri deinceps rem ipfam aggreditur, & ait per eAna- 


zi à oesyuss Qv, x) xj A6À aur c tesímon. interrogationem. te 
S. Yrari doSipuu 6» Suspe — G, Cur timebo in die ma- xv. 
| zomeis la? 
H'pegy emej» aA i6 dm — Diem malam vocat, in qua labor nobis Nil ime " 
Aut à cvugoes m, ÉinzusaS egi). i9,  & calamitas aliqua irrogatur. Quid igi- € 
qno , dà Jiozoa] 5» fipipa cuttoeSr, — tur, inquit, timendum eít in. die calamita- «e 
ra A: tum? fubdit: 
H' duopii&t 786 7lipms ux xv- — Iniquitas calcanei mei circum- 
XMeca Me. . dabit mc. 


Ticigras lu) 6d'p wa, er n dfip- Calcaneum vocat. viam , ab co quód cal- 
wi rej Gew vl.) 6d» Gr di nl) meg» caneo viam terimus; viam autem vocat 
x2A6&., BüAraj 9s eizréw, 5n éexgupal vuu-.— aGtionem, Vult igitur dicere , quód. in tem- 
Quest , xg] &» Muegi, ox)wogis idi Jéi pore calamitatum, & in diebus duris ni- 
d'ed'onra), & uà eren qaAlo, C dpag- hil timendum fit, nifi opus malum, & 
1Ías cvesoaov]as. Ekzeiy 7i 6r QoGse oy c» peccatum anteà perpetratum . Cüm dixif- 
al Sesmu "d enn Aor Unus, Vt ya- fec quid formidandum fit hominibus, often- 
Aer. On m) udo xgxi» dw] do dit deinceps quàm fit graue. Quoniam 
again am 6dowras, iV cv I^ fiofic £ poor iftiufmodi malum nullo diuitiarum pretio re- 
ul, xdy doy diet, dt dA Ov ÀJ elc, sDóy dimible cft;nec à cognatis tolliturquantum- 
ei^ p) utrivoia n rx male uis fan&i (int;neque alius quifquam delet,nifi 
avejc xov ri xeirlo, A'pysraj dy Yeà ?/ — pocnitentia fuperueniens inflexerit iudicem ad 
7Àuciur , ng) d/sfryrap Gv(Dis Tl erepri-  miferendüm. Incipit igitur à diuitibus ; & fa- 
xoa* ei9' dre dfa Gain] Ya vi 7] zwí- — lutaria ipis edifferit : deinde fic tranfit ad 
qur ce?stema, Tétec d eA 7 7ucíor. perfonas pauperá. Priüs autem de diuitibus. 


C. OimeraiSóres dH i dv- 7. Qui confidunt in virtute fua: 


vaLa durady* Xj c7 md 2594 60. & in multitudine diuitiarum fua- 

aus Gu dura xAUaplpo. rum gloriantur. . 
A uisum dy, (low, oi zum, Uer rop. —— Audite igitur, inquit , diuites , qui exifti- Disi 

(tmi i Ju/ad Vyev Ya 78 manc wg) matis potentiam in diuitijs & multarum pof- Lut 

ciurude3t ad T8 aoN a! sexriSt , ón idit. feffionum gloriatione fitam effe; quoniam ex 

C 7]. ena rs chpiousotós duapriyo- — diuitijs nullam vtilirafem referetis, (i pecca- 





TK , tg) ropicormic clever v? dd; J/g — ueritis, & fecuritatem pecunijs venalem pu« ' 
aqnis, dXX udi ovyyiresi nt pde d- — taueritis. Sed neque cognatio vlla vobis pro- 
Quei. 7r59ur Tm) EA . derit. vndc hoc fubiungit: 
Ó, Adeo; d AvreEra4, ^u- — 8. Frater non redimit, redimet 
qeaize^) d Jpu Q^; homo? 


KaAalc elsuv n ddtÀAqic 8 Agua, Cüm pulchre dixiffet , ouid frater non. 
&rigagA xai ün dd" di^or m; al9ep- redimat; fübiunxit omnino, quód nec alius ! 
7». vllus homo. 

Ov ddsd rd 9sà cEa(uw, ^ Non dabit Deo placationem 
saurg. fuam. 


i53 co*e 


Ü. Koj rl nuls 7 Ange- 9. Et pretium redemptionis : j 
* gae T puse atur" . animz füz: 


TEro ubyop Qua)y, ón daria, «JY yen- Hoc tantüm dicit, quód geccatum neque cesar»; 
m dyvesteras , Jh vue cvyjeíae pecunijs permutetur, neque 4 cognatione o- en. 
Box ira, , 4c xg] do^ayd 6 darim qw- pem accipiat; ficut etiam alibi Dominus ait: 

Touvs L : Z21221 Qued 


916 
Quàd neque 6. furrexerint No&, & Da- 
niel, & lob, liberabunt filios fuos ab 
$15 PA- , . . . E . 
invw.  lhiquitatibus fuis. Cüm hadenus ad di. 
Ezech. 14, vites locutus effet , illofue docuiffet, ne 
. ob diuitias infolefcerent, tranfit hinc ad 
pauperum períonam, & ait? 
Et * laborauit in feculum, 


Io. Et viuet* in finem. 

Porrà pauper, inquit , qui iuftitiam co- 
lit, etiamü afflidionem habeat in hoc (z- 
culo; fi propter paupertatem ad nihil illi- 
citum adadus fuerit , ad meliorem vi- 
tam tranfit, mhil ex hac paupertate lz- 
fus, ficut diues nullum ex diuitijs commo- 
dum tulit. 

1t. Non videbit interitum, cüm 


viderit fapientes morientes: 

In hoc ipfo inflruit pdvperes, ne mole- 
flé ferant, neque animum difcrucient , 6 
viderint diuites iniquos fne in finem víque 
opibus affluere ; fed expectandum. exitum 
vniuer(i, donec mors fuperueniens omai ipíos 
externo ornatu. denudabit, & nudos fimul 
ac d:folatos exhibebir; idcircó dicit, No» vi- 
debit inseritum, cum viderit fapientes mo- 
vrientes, Sapientes hic diuites vocat , ex He- 
braico idiomate nomen -diuitis Grzcé non 
effcrens, fed ipfum fapientem appe!lans. Di- 
cit igitur;paupercm non amplius molefté fer- 
re, quando viderit etiam diuítem cadem 
morte fuccumbere, & in eumdem pulue- 
rem redigi. Quid enim deinceps cogitat 
iftiufmodi? 


Simul infipiens, & ftultus 


peribunt. 

Con(iderat enim, talem nullam ex diuitijs 
Vtilitatem retuhiffe ; à propria autem infi- 
pientia condemnatur communi morte, & 
communi fupplicio afficitur. Vocat autem 
ipfum infipientem propter id quod fequitur. 
Quid enim fübinfert? 

Et rclinquent alienis diuitias 


fuas: 

Q uomodo enim,inquir,non infipiens iftiu(- 
modi,qui congregzuit quidem plarimas diui- 
tias ex cauffis quandoque non iuftis , quin et- 
iam ex iosdis plurimorum lacrymis diui- 
Gas accumulans: deinde poftquam ex iniqui- 


PÀRA- 
PHRA- 


* Vuleata 
laborabir 
in zter- 
num, 

* adhuc 
Paupertas 
zil obeft 
wire infe. 


Tempore 
mertü wil 
profunt 
Mihitias 


4p) allemi 
finge: 
tias 
funs. 


fate opes congregauerat, nequc fibi neque — gm, x) 2ensür «diy i 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


eh* O'n id aj ajazij Nd, € Aarii, ag) 
T8; juaun?) Tu víxya. avr v Yard yy dic 
poly avrü».. A yes exru eje ue zÀu- 
císc dfsPazfieic , y) Qidutac üurye Li ut- 
?9?a tepén i quf TOTO , ut a oai Cp- 
mi3w Ui vi TJI ayimey evejawmer Ó tncí* 
Ko) &xogria.gsv &ig v9» aidia, 
i. Ka (s eray eic £A Gv. 
O' udo rive, Qnois, 078 diego Qeor- 
Til v, ei & SAP 6d 6r mu! aids THTO, 
ia) pd ago d oneriaz dy yyac?f aegra, 
T dromun , €ic 2ensorkegy usa Gaír] Cul, 
ud'ir c» cii; GrnÜSw omar axoa6^gCei, 
daptp uw ó ahuoa(Ov cx v8 s/w rw dpa. 
Se, ; 
it, Ox oNveray xa (adloogy, 
à (ety in (obs iwowwexo ge ——c 
Ey &ustl vu2veéi Té c 7rénratc, ui dui- 
mec undi chí doylu) dX» , ei ópdo 
/TsCiwG "PHogUG "r2XMOUC d'ygí TE Tiu 
zÀwzEyTQ4" dyaDpen dU clo aCacw TE 
muproc, Voc mA9d» à Sd (Qv «rdc. 
&yré, vi View exof, Yavyupyaien, x9 
dVEn Gwtéc. "tfr Mie m Q ipiugu 
44 rim Mv ix bd) sp ve, er 
id'y evpéc YonÜniewerras, Xopi, GrmÜ9u 
Té, scite xa), du 78. iGepixs idusa- 
1» x cEe?usionc Tà Oro 38 qusc iu, 
d^^a cogis &uros xaouc. Ab dr n à 
dpfirn uixim duxrera) , Gízy d. » x2) Ty 254- 
ex» vU &wrM! cio SuraTO, x2) 
«ec alu &urlu! vaa pied diuo xor, Tí 
29 ^ov érSyudi ray Tus TS; 
Em Gau acp xg) avec Nor- 
A9. TM. 
Acyiferay 23, ón sd ie Sad 2f aua. 
Tuy dzuv&To Ó mwur(Qw- vu d rS DL 
x€iaz d'Qeoruunc va(zxekvtra) sol xong Su- 
Vé5rw,Q 75 omi numen aibiCaN uer Qo. 
Kad Ji àvrr d'oesra Yd v) (Emi. ví o9 
Trepi; 
Koi xe aMeluay dWoreiag 
1 os , 
PY ZINTPV QU TRV* 
I1: 5dp , qnow , sx d'tgowó vusTOM, 
&c euuioanA MW aeinams vráumooa oE 
aindy ddi duegioy foo, did Q md 
aiu? Cors dxpucm Yero2-udl (v sul 
mure eia euet OE dyoulag 2efe 
| aurov ) EZ 
fnesr 


IN PSAL 
Ves. Bs sooadp Or, xavUum Tiv 258- 
qw, uidi Gxeiroi oic IGu2tro. — Aid. 29 TET 
aw. d'^oreíor , Ureimp T) volt olxeioic 
xa laAerm 6r y; xa aUuuioi, Qíp] mà ca- 
pio as Td SeÜrhrworn, T dÀ odogmriu- 
ay mo &2on 8i (fest 9h oic 4 20woxl, 
"Er. Qip| ao^0dr ala) xgméyreg d avciag 
"8 Ur cuvatyayorv Oy, nz) dre xacraAMdi- 
Arr Gy. Eizo & En xj tolaierleow dA- 
Aoreitue oy A rov iw). Vrat 
^ a€. Kou o (a oi abra», oixiau 
durdv ec ty aidya. 

Kama zu arua *dp,gnai, 9c ui Quc 786 
xowrdc, dp dv wx 6a Aorrór day copiizu), 
4^ de à Juzuermei QuAda(orra, vul 
xoibd $ xolavoc Svuvalirmc drddyrer, 6t 
oi, C»69 TM Tw [7d d épodrur. 

Xyvopua i. away. eic yos € 
pedir 


T$ àyy) AtyA 9n xgTu^guCarei Tr6 ' 


exmdt , Terisi TU. oix/ceig vue alayiuc, Gy 
wx oy imupas Wo, » 

E meu Carm (o driuara, 
duy c) Hi vuv youdy . 

Tb «qoi ui) dEagopsl4 À txesso 
& cfi Qul au ^54 23 Cn voy Gix xrf- 
uan üus]d , Q vols 2wreoic, C vals oixeiauc 
bui] , uyir C mo doXaic Gic roii Emi- 
alOwray Tai idfg ÓrtaTa , die cle aT] xa- 
2a d'y ga oro'A3* b qii ov seu qr 
Gol; TG wrnzuc, € qe orouoe aud Eon- 
agüor, 

iy . Kad dodpor Q^ à mu à» 
8 CUUXXS, eg Tupe6 Nin Gi; à- 
Vois XTWWe0W, xp] QuioidO" au- 
Qoi. 

A'ÓN' 0 moraU mc, Quoi , atiu3eic n- 
usc aos fus de Aix 2oix9c , Eanvolt- 
ec tauro» rej70» mà. ugxes Gi mma dfá d 
9. óruiimur anficeoc Ea moi; xTfuacw, 
VJ rc latro T£ mueurr Be , da dÍ- 
xl, dADya Tov ior vov taurd. dfgSeic , édiy 
xo» Lpódior a piviic, do Tuc oixéiuc X&TÉ- 
0n6 mxQw. 

i. Aum odog twr exaMda.- 
A99 oris" 

Ag Y TM dyil v n AS 3 Gam, 
v9 wien Gb Ebo uris, nd S 


MVM XLVIII. 917 
alteti cuiquam bené confuluerat, ne illis qui- rAnA- 
dem quibus cupiebat diuitias reliquit. Id- PA A^-7 
ciró enim dixit a/iemz , quandoquidem iu E 
proprijs ijfque charis illas relinquere aliquam 
adfert morienti confolationem. Sed cüm 
tranfmittantur nonnumquam vel ad inimi- 
cos, vel ad ignotos, ipfas fic congregantis & 
fic deferentis infaniam plurimum redarguit. 
Cüm igitur dixiffet ipfos alienis — fuas 
reliduros, fubiunigit: 

12. Et fepulchra eorum domus 


illorum in zternum. 

Recipiunt enim , inquit, fepulchra com^ 
munia, é quibus deinceps non eft regreffus; 
fed tamquam in carcere referuantur in tem- 
pus iudicij , omnibus fpoliati in quibus fu- 
perbiebant. 

Tabernacula corum in proge- 
nie, & progehie: 

* Idem ipfum dicit , quód recipiant taber- 
nacula, id eft habitacula zterna , € quibus 
non licet refurgere, 

* Vuleata 


* Inuocaucerunt nomina fua in 454 


teíris fuis. 

Superbiam eorum exaggerat quà vfi S«pei 
funt in vita fua: ait enim, illos poffeífio- —— 
nibus, & balneis, & domibus fuis, forté edle sd 
etiam alijs iftiufmodi rebus, fua nomina v. 
impofuiffe, vt ab ijs longo tempore ap- 
pellarentur; arbitrantes fibi res fuas per- 
manere , fi nomen corum illis impofi- 
tum fit. 

1. Et homo, cüm in honore 
effet;non intellexit:comparatus eft 
iumentis infipientibus, & fíimilis 


fa&us eft illis. 


Atqui , inquit, qui à Deo honore tanto Hemeixf- 
dignus erat habitus, vt ratione przditus exi. pair 
fleret; cüm fibi quodam modo quamdam vi- 
tx longitudinem ex nominum rebus fuis im- 
pofitione imaginaretur; ne fic quidem hono- 
rantem fe agnuouit, fed inftar bruti vitam 
fuam zí(timans , cim nullum haberet viati- 
cum virtutis, fepulchra fua inuenit, 

14. Hac via illorum Ícanda- 


lum ipfis: 
Hac via, id. eft fententia iftiufmodi, svperbia 
& hzc fuperbia ipfos exczcauit, vt nihil j,pisn, 
Zz222 3 eorum 





5 918 
: Hi corum quz deeebant cogitarent , fed bruto- 
£i pA- Tum mortem fübirent; & nihil tamen hoc 

polleris profuit. Quid enim ait? 

Et poftcà in ore fuo compla- 
cebunt. 

DIAPSALMA. '* 

Id eft, pofteri etiam. nullam à przdecef- 
foribus vtilitatem acceperunt ; fed & ipfi ora 
decefforám approbarunt, id e(t appclla- 
tiones atque cognomina , quz peffeffioni- 
bus fuis impofuerant ; quin & ipfi illas ad 
fe deriuare. contenderunt tamquam fuc- 
ceffores decefforum . Quidni igitur pofteri 
ex tali fententia commodum tulerunt ? 


TRVM. 


quia nimirum fimilia paffi funt. fubiungit 


enim: 


1$. Sicut oues in inferno pofiti 


IM fünt: mors * paícet Cos. 
Quin & hi, inquit, ouium inflar irratio- 


nalium coaceruati,etiam ipfi in vnum locum. 


concurrentes , eundem cum przdecetforibus 
paftorem nadi funt mortem. Et quid fit de 
tcbus ipforum fecundüm iuftum Dei iudici? 

Et dominabuntur eorum iufti 


in matutino: 
In matutino,id eftcicó. Et tS ,in- 


Infli pau- 

Pues Quit, fibi melids confuluiffe, qui à via recta 
Xa, — minimé recefferunt. Nam illud Zemizabun- 
jsmt, quàm ; " MES uen 
divites in-. ttr idem cíl, quód melioris conditionis re- 
- perientur hi qui prudenter vitam infítituc- 


runt, quim qui imprudenter vixerunt. Si- 
quidem , inquir, virtus eorum ftabiliores ip- 
fos reddit quàm illos poffeffiones. Quoniam 
cum infipientibus euancícunt diuitiz; at vit- 
tute przditos manet gloria. Q uocircà fub- 
iungit de diuitibus: 
Et auxilium eorum veteraícet 
ininferno. — 
Auxilia cC/fuxilium corum , id c(t, 
diuitiarum 
i» more quod ipfi putabant fe habere ; ( ex diuitijs 
M""" inquam) reperitur ipfis inutile effe , prz- 
fertim temporc mortis. Quomodo & qua 
rationc? 
A gloria * fua deturbati funt. 
Pulchré [ dixit] dezwrbari funt: € diuicijs, 
tamquam e domo aliena,quodammodó ex- 
turbati, & in fepulchra proiedti.. 
16. Verumtamen Deus rcdimet 


auxilium 


* Vulgasa 
eorum, ei 
reliqua 
emittit. 


EXPOSITIO PATRVM GRAECORVM 


d'ibvr cusid iy , do lumi vj. dA ryiv 
by Sayazr, i ^ Opt SJ QOO Oxcut 
mia. Tí 34» 9r; 

gone (e 6p vd Tà S0JATI OU- 
ad éilowilovav. 

AIA'YAAMA, 

A'rr] T8 i cl a! uoa dde a ao. 
2aCorme dttAkOnar , dd mud Gweuy 
&vroi Ta. cóueri v]. dori ome , drri si 
Tic uices y, TU (UTOYOMEÍaS dc terium 
cuéiyot foi Tai; ld axe wréotow *. (Gia murso 
4d) érot uitxa] eic favrdc , e dfsdona 
Pfloidpor v. da Dar, Tí vv oi drei 
Wer vic Quaume runc ux. defi oruy; 
dd 39 wg) T Quia. marin Qucw. Ya 
?dp 

i£. C'c veiba a en ad $336, 
Savas" mous avs. 

AW dutc , Quo] , Q roi ves Gai mtr di- 
xlu Ado» auvalegicrirni x, &v(o) ei dra 
xaleor wa(gyrhournc, monpdya ? upto Gi; 
«»e9 avril » $ed Sdya(y .. Kaj ví ue) i. 
aural y xoa ola) 78 Sw d'ugícoy xg1ow; 

Kal ia GxveudU(oumw ou) va» (5) 
&J)ác 9 geui- 

T «egi aps) T& (2 y Gc. x9) dDeioxo- 
raf, Qoi, rémey Deriora y) xpeiroa (De. 
Guo udo: ,oi T8 sLU/mr 3 dra up 
CuyTV., TO 29 walaxvEAdUoucm ali TS (I^.- 
aíuc dUptDicorra) oi a! BuAic Bilaurry, , 7 
dGuAía cvnodymy, T d rwr 50, 9wcw, 9 dper 
Moviptertegu, , Awrdc ipyd( era) 8 cuelvuc 
iaoísy aj xTHcen, To; 20 dQegoi euvaQas- 
Cera] 0 2A Qu , Cic d vl) dperluó mus- 
eui Ap AA 1 doa. Aid sio Santi 
pi i di 7C Íam * 

Kai 9 [2oífeat cu) ray gra aua - 
Sm sroA i md av. 

H' Borea à7)J , dyri 38 , lod Ónetroi 

Coon? Yyem BokSesir (ml) éx 8 2- 


.TH Qnid ) d'aemsoc ajz& &u(Qi, aDeauara| 


pit Augu ey Tu Kgupa $ Sura, 7rdc, E Ti- 
ya oy Tej/m; 
E'x $$ do£ac aweuy JI aucsar. 
KaAalc 39 c/gafwrus aedaoy mea i 9n- 
dirt cc cfe oix d2^oTp Xu dn TÉ 204/19, 
Yavjpitirsse eic cuC Turc. 


i5 TIAl 6 3806 Avremes )vl) — 


dudo 


DNOOPEAL 
vy TR MR dà , 1^7] 
^a ease us. 

AIAt AAM A. 
UCADX "" y-, nol , ürera) Ea E cv- 

't8 7$ Oeorriouyr O9 78 Qutgfa* m0 29 
Garde quoi 6. dJusróm; 9v v.oltesa qua 
AasÜop ria drin ouo fd lu) uz] eipt- 

* tli dx 8 Surd cru , ag) eic «là Lala) ueri 
gnotr , Gc vy EQias, Q. 6i mc vudt e. 
Ernódw. lom cas 4 qnn p 
SaupBH[em «b» mero, i) uà ceercicw 
dpi TU. 7Óuaré , x) bonefan sg. eden 
burov d'ioixéir, 9 Fanrpip]. 

C. Mà eS Pr ahri de 

* pen" s ; o (gy mosrauli i jdn, 
- Oix8 QUTD. 

TÓ et, ET 7, pm uy etdbs, 
pd SopeGe, undi d'or aD0a 6vas id) coi- 
Boeifor mra. oi Aéro mo^d. «gj xrho 
9uoAS. dfz tí; 

—m.O n cix. 6s md onbrínd ad? 
Aie.) (& mara vit suyxa aori- 
8.) ard " doza, eturS oig ciurg. 

Ovdi j3eredà, oem, ey ooi; Cal e vs 
76 , df3 TiTO Kg) x4 Straw dipSietray 
Miri vurapríoy qXp) Sv Trdrra xa(a- 
Ací^]as , Gr raU9u , prés e" ogrhov) ml 
Burm si ings. 

iB. On yon auis 6» 75 Ca 

dui 4o Cerea cÉouchoyt- 
ceraá (oi, ooa dyaSwus "s aord. 

Do deze Vd ó cix Qu à Cx. TC 
ptr qoedc 9 teegixu* QuAtra) ^9 cuvmpve 
evréi , Un cxgro uiros auru! dUpt9fotro) 
€ 74. aid ri md ipod yo ip e aj diptloin 
vegas ri aao" o) rilouy donem e 
aiTumódoon , 93i di ri m doa mrdoas ci 
imd, 

X. EiceMocs.) tuc "jpsas na- 
TÉ£UV dT" 

£T'ew, quoin, e uh dUpsSrein coe Las 7l 

'doaSiv , sura buta i)" dQUn2iot- 


vu* worXlera] i msc emey durd xeit-" 


1, 


eyes à xim dos Tii, xol otuc, iQv E 


Kai £a aidyÓ" Gix opera 


MYM' XLVIIL 919 


animam meam de manu inferi, 


cüm acceperit me. 
DIAPSALM A. 

At non fic, inquit , contingit f2pienti 
iuflitiz cultori : nam multos, inquit, iftiuf. 7, 
modi, Dominus Deus ob virtutemi ^ eo- 
rum benignitate fuá reuocauit à morte, 
& ad vitani tranftulit, vr Ezechiam , & (i 
quis fimilis. Hinc deinceps . monct . paur 
perem , ne diuitias. admiretur , fi diui. 
tjs non adíür virtus, & induftria fcien- 
di iphs prour pem difpenfare , vndé 
fubiungit: 

i7. Ne timueris cüm diues fa- 
&us fuerithomo : &»cüm multi- 
plicata fueritgloria domus eius. 

Illud Ne £imueris, id e(t, Ne turberis, ne- 
que tumultueris, néve indigneris, quando vi- 
deris quempiam diuitijs plurimis & amplà 
poffeffione confpicunm. Qui fic? a 

18. Quoniam cüm interierit, 
non füumct omnia: neque deícen- 


det ctim co gloria eius. 


rers 


Du sis TA- 


OTRYM. 


Parra 

wftos Deut 
apr 
rit. 


Neque enim, inquir , quia in viuis Diweme- 


F 
diues eft , idcircà etiam poft mortem De idt, 


beatus reperierur; fed contrà, cüm hic 
omnia acceperit , nudus fifletur tribunali 
iudicis. 

19. Quia anima cius in vita 
ipfius benedicetur: confitebitur 
tibi, cüm benefeceris ei. 

Magnara obícuritatem habet hic ver- 


fus ex metaphora Hebraica : vult cnim Pefwer- 
fimm pre- 
compendiose dicete, illum id dumraxat 44 prier 


in feculo venturo reperturum quod benà 5" 


gefferit ; quippe pro illo reperturus remu- 
nerationem, de alijs porró omnibus quid 
fubiunpit? 

20. Introibit vfque. in proge- 


nies patrum fuorunt: 

Atque adeó , inquit , nifi inueniatur ali- 
quid feciffe boni , ex diuiijs. nullum ferec 
emolumentum ; fed inueniet deceffores fuos 
qui in puluere iacent víque ad iudicium. 
vnde infert: 

Et víque in &teznum non vide- 


bit lumen. 


Nequc 





$20 EXPOSITIO PATRVM GRACORVM 


tox- . Neque proderunt illi, inquit , diuitiz ja- 
XINTÁ-. centi deinceps , & fecundüm natura Iegem 


RIV$ PA- 

TRYM. . minime valenti videre lumen. 

* "Vulgata * Et liomo, cüin in honore 
emitir Ec 


d non fhtellsgir :comparatiis eft 
iumentis infi ipientibus, & fi milis 


factus eft illis. 
^ Repetijt id quod dixerat füpériis. Gris 
niam, inquit, talis qui fic moritur, vbi'colle- 
getit opes, & has minimé decenter difpérifa- — 2 
uerit, nihil differet à bruto: quandoquidem 
onorem;quefn acceperat à Deo;nori cogno- 
uerit , comparatus vetà brutis animantibus; 


quins finis viuendi tarmim eft mors." ' 


Q7 939 a qadeg rí qum join üuriv 
agp: 5$ Aoi , dim j £3; iiy 4. 
piu dx E funt »óugt. 

ad. Kal apu O" 6) mus a, 
8 TULARS" a ege Sn Gic xri 
»£8 Gic diyoris s 9i a)L0Id OU a0- 
(ic. 

A'rt2g Ger Zaep be draiop, do; t 
eh, iro, à d rac Sandy ; 6 Gta 

gard aeuaTt , wg ui duoiciedr (QUA 
P'érnec, udi uini dabo alà 1d mulio 
Ldifiger og *w » fry, Gua fele 
d ni; dAbook , cR v arfege ric Cae 9d: 


Msiers A 


COMMENTARIVS 


ME vbirE Hac oMNES GENTES] 
; A Alius , audite boc, auribus per 
pup cipite omnes qui i | babitatis orbem; 

alius, fubterrancum Jocüm ; alius, latibu- 

lum ; feu fpecum. Quique. terrigene e ffl 
bominum ; alius, c. humanitas, c praterea 

fle vuiufininfque viri. In vnum x e 

penpes, alius, fimul. 

Magna quzdam & atcána modó riatra- 

M^ — turus eft Propheta. Neque enim quotquot 
emalie — vbique futir ad audiendum vocaffet, nifi ma- 
»w. ^ gnum quid, & ptzclarum , & tanti conuen- 
iK. tus magnitudine dignum dicturus effet. Nc- 
que folüt vocat , fed etiam attendere iubet: 
non enim dixit tantüm audite , verüm étiam 
auribus percipite, fiue aufcultate. quod idem 
eft ac diligenter attendite , & in aures recon- 
dire. Primüm excitauit animum ad audien- 
dum; deinde, ne quis iuxta fabulas externas 
putaret homines é terra germinaré, quód ter- 
rigenas appellaffet, appofuit f//j  beminum. 
Patres,inquic,vobis homines fünt; mater au- 

. tem nobis & illis terra eft. Confiderans igitur 
matrem,faftum reprime. Tali enim auditore 
opus eft. Vbiautem eiecit id quód inzqualita- 
cem habere videbatur, fubiungit: 7» vsum 

diues c pauper.Communis fit conuentus. Vi- 
de autem qualis hic do&tor,quàm dignas tan- 
to coetui promulgat doctrinas; Quid ait? 0s 
meum loquetur fapientiam, c meditatio cor- 
dis mei prudentiam; alius, ef cantillabit cor 
meii prudentis. Statim extulit oratione. Non 





rj KOYZATE TATTA IIANTA TA 

zexn, | A?^oc, dxscu Ts TET, 

ipTidUD: qyXyTO; Ob XGTUL- 
Xy. oiupdplu* doboc , Y Vytari dvor 
doge, xpridvmor: cim yrjluéi & oi ij 
T a4 Jed rur d29ot, ra an Sero mc, anes- 
'cín dà gj qol ixazou aid 'edc. Von To ku 
s déc C mmo dARux, Guil, 

Mr da d igi Veclinis MP dfgAi- 
Sc rad ó estime. QU iul clcscn. 
x8 ront ek, duedaow ei tà Mya m ag) 
2 toes? , wg) 8 pt) ku Tl cvPAe yu ipély 
Was dEioy. Ka] i gei uivor, ad ig) 
evejoiysm xAAdU]s oU )0 Fr, diuum 
pror, d) x Crit. B ir Vol of a 
afeds; dxéoum , eic 69v. Tin» 
renes al otiud aveje vli) dxesagw" 
&ira. ya y vouton m, x? Tuc Yo pU Sor, 
Ya yi [Ages Tic abSosmou, M9 v 
ere rJip&t mesa imam dol df dyes! 

mer. Ylavípte ad qvav dy Seg, unrip d 
Wpdy xa xeirci » *y8. 'Evvofouc ey «lu mis 
€2, Xiugei^or Tv aU Qor. Toiisu 92 atia 
dxegarg. E'xCaAa di xg) v d'oxé» kyem 
drougilan, Eirbac p Ee? &wyo 70d. c 
eYO)» xg) nívnc.  Kombt c^ Bv Teu, 
Oen J* omAixoc à din Qu, ac atia 
Torru/nig Oux2otolag OipsDei dida yea. 
Tí (rc , To cou uu 2g oopíar , wg) 
pshém qiie wapdías uu guste -. dX, 
ag) eveiod à xo pd ia Ms Cubigwe, Apa. 
9» (34cm ^o. QU aii aqua vu . 

m 


H 


IN PSALMVM XLVIII 92I 


JfeMEoun/ , Quam , 8 «fbi m Oy dos zy 
iyxocuiuy , dd copias ut^? A! dxgi- 
Celas ipéin, dy dzAGC, udi en vi exou- 
acia ima ad» ugi, A'NGyo* Tiny «là 
QUam CuxAncM ag wgj G6 Síares 9» voy 
xác uy üor afeiena aud p Oy» , xonil vov. A6. 
9»v iuCoz-  A'xsawme 7rávrét. Tai, )À Fiol 
cuLuylaue 7ràouy dfaAgod y] ofjondie 7 78 
s dfegoezr. Td tUm grdrma, xo) 18€ xa- 
Guxerrac cl enegdplo, To Dp iuam 
73J pd» roe e eryentde Ti séaur: df dà 
iQiDic Tc v]J. mou olx roegc, moti 185 
apud ec , qai) noixdc, xg) dAonu toot, M- 
oA dos c di dySesh mir, vue cul lod piuc, xad 
mra 2aeaxriea dfgaoLorras v dsÜosymirme 
QU, üatp! 62v n Aveo; vo S'éior Oppiu- 
ax., 5 di x7! arsrías wg) ziv avit ome yfjoi- 
' xügro 21 786 7]J. dy Jesiws dvo godar. 
Tí di £2w 0 duungoesy;. O' ya mU 
evQpjac Q cuvictuc dei ? x q resto yii 
xj usen xgopS wqdplo, Yes Go dp Qua 
xAur), y, Tori divoi o. T íc Y OUIATM y TI TO 
Aves ow , OU old, Qnow, 9 7€ 9&8 xvi- 
ex, gowegr Wpsegr" (aia 59 xod Mar) 
do 9» djapria vuv tls wg) 0 Upuc movwegy 
iavinaur, &ira. cuu uAdUd ui» eei do 
Avgela) Bate ( dOsAqie 22 8 Av£Eral , 
dm do9voc dyes mor, do9! ia). mc d d tauris 
eEl^ac uo TU. 9d ) 6er al T& (in dva- 
ugs. On d'Woreioi à 2A (O9 xara- 
Aeiaryrai, duo) dé rc vi Quc oixfoucw, n 
qui Ovojuarra au Ty] ux cr vegaoit df m/u- 
eiae U-]nhorkege , dXX £o cy 2) Orojtateol 
ofj/&St Emró9mour.  Témuv 7rdyrus aiziar, vc 
p ouslera, 156 id ias music cir dySeseam, 
d^a «eic Tit xny ad eu, ndovaq éuugioc 
"Vac jjuira y. B xj aimo d T xaxd» etcídu, 
TU arowemyo 9'jva rio ad Seems. Ei Qd 70 
integer GTUuM9 T) cóua 2a)cina ouQiay, 
eic doli uo avs! eoesuonli n wopdin 
pex ma Dustgw: 6 j2 Cue utAerd aus 
ew , 5x cEpyor?) xéidw JfsAoy us] mo- 
vaeol. 
& KAIND EIX HIAPABOAHN TO OTZ 
"Mor.] AQ», cOa6oAf T) Sc uv 
dX Qe, £y xu94pa Jfz "la^meiu vi dif. 
nud. uu, Tlofa dum duoMdia; drrl 59 di- 
duexdAu, dxeeaalu) pd ,oq6d ea curd; 
&9] dxoNi Suc, E 7rei 0 cim Agave eofías, 
dpa jai v dr egimwos vo 2yópüyoor 62) voal- 
Touvs I 


loquar, iriquit;de pecunijs, neque de alia qua- 
piam re mundana ; fed de fapientia fum ex- 
acte didturus: quz non temeré neque ex tem- 
pore mihi aduenit. Alius: Naturam omnem 
do&urus, & veluti theatrum quoddaus Or- 


COM- 
M'!NTA- 
RIYS PA- 
TRVM, 


bem vniuerfum exhibiturus , publice fermo- . 


nem promulgat: /4adite omnes. Tribus enim 
claftibus generatim omnem compleditur vi-- 
tz differentiam, Gentes omnes, C inbabitan- 
tes orbem.Nomine quidem gentium,locorum 
deícriptiones;illo autem quod fequitur loco- 
rum incolas, zerrigenas,carnales,& terrenos, 
ac brurales appellat; ff/jes veró bominum, 
cos qui faluandi funt, & feruant humanz na- 
turz notam , quz eft diuina fimilitudo. Ea 
aurem quz fecundüm paupertatem & diui- 
tias exiftic inzqualitas, maximé vniuerfalis 
inter homines. Ceterüm quis eft hic concio- 
nator? Is qui habet fpiricum fapienuz,& gra- 
tiam prudentiz, ex attentione ac. mediratio- 
necomparatam. Primum enim ait 7»diza- 
bo, ac tunc aperiam. Q uis fenfus, quz propo- 
fitio? Non nouit, inquit , creatura Dei diem 


malum; ( omnia enim bona valdé; ) fed pec- Ger.:,;1. 


catum hunc & ferpens malum reddiderunt. 
Deinde fuadet non ad alium redemptorem 
refpicere; ( frater enim. non redimic, neque 
alius hominum, fcd fi quis dederit femetip- 
fum propitiationem Deo; ) videns vitz in- 
zqualitatem. Quoniam alienis diuitiz. re- 
linquuntur , ipfi autem fepulchra incolent; 
quia nomina eorum non in czlis per fubli- 
me viuendi inftitucum, fed in terra celebrari 
defiderant. Horum omnium cauffa eft; quód 
homo proprium honorem non intellexerit, 
fed ad pecuinas voluptates fponte fe deiecerit: 
quz etiam cauffa eft ingreffus malorum;quód 
nimirum homo ad pecora degenerauerit. Ad 

aliorum quidem. vtilitatem loquatur os fa- 

pientiam , ad noftrum veró ipforum profe- 

&um, cor prudentiam meditetur: cüm enim 

ipfum prudentiam meditatur, non egrediun- 

tur inde fermones praui, 

f. INCLINABO IN PARABOLAM AVREM 
MEAM. ] Alius,parabol.e aurem meam; alius, im 
cithara per p[alterium narrationem meam. 
Qualis hzc fequela? Pro doctore enim video 
auditorem. valdé prudenter & confequenter. 
Cüm enim dixerit, Loquar fapientiam; 
nequis exiftimaret effe humanum quod dici- 

Aaaaaa tur, 


Omne 
lum ex pec- 
tara. 


Gen. 3,'€. 


eco MH 


TÉÁESES o 0c 


922 EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 


€oM- tur, & meditationem cordis, ipfius effe ad- 

MENTA- , . F - . 
nivs pA. IDüentum , oftendens diuina efle quz: dicun- 
TAVM. Lur,& quz audiuerat receníens: Imclimani, 
inquit , aurez meam Deo. Audiui ab illo, & 
ea quz audiui dico. Illud casziZabit idem 
eft quod canet. Meditationem veró,quia illa 
qua à fpiritu aeceperac meditabatur ; & cüm 
diu animo verfaffet, alijs. proferebat. Vcl 
meditationem vocauit , ne quibufdam vide- 
retur imparatus , fed ex multa experientia 
accedere ad docendum ; idcircó ait , 7sc/i- 
nabe ip parabolam: id c(t,Inclinaui & ego au- 
rem ad explanationem, & edo&us fui (mani- 
feftum quód à fpiritu ) ideó aperiam in pfal- 
terio propofitionem meam , fiue qua à fpi- 
ritu didici cum organo, id eft pfalterio, pro- 
fero, vt cum iucunditate doccam auditores. 
Nihil autem. proprium profero; in(trumen- 
Prima. tum fum graiz, quz de furum eft. Vel pro- 
LM blcma elt fermo fübobicurus & anigmaticus; 
parabola veró nunc eft fermo fapiens, & mi- 
Iob 17, t. nimé fimilicudinarius. Tale eft & illud, Af- 
fumens parabolam fuam, dixit. Vel parabola 
fit fermo znigmaticus. h pfalterio autem 
fpiriralem do&rinam infinuans, in morem 
quoque cantici dat confilium , orationem 
, reddens fuauiorem . Quodnam eft igitur 
confilium, & quidnam fuperné audijt? Hac- 
tenus enim exordio fa&to rem aggreditur, & 

ait per interrogationem , 

6. Cv& TIMEBO IN DIE MALA?] 
Alius, maligni, mali. Alius pro. calcanci, 
Diesmala veffigiorum meorum. Dies mala dicicur, in 
T qua labor nobis vel calamitas aliqua accidit, 
vcl zrumna ; calis autem eft illa quz ma- 
net peccatores, terribilis & intolerabilis. 
Oftendit igitur etiam quz oporteat time- 
re, non illa quz vulgó. terribilia funt , pau- 
pertarem , ignominiam, morbum; quz vi- 
dentur multis grauia. Hzec vtique, inquit,mi- 
nimé timenda funt,led folum peccatum. hoc 
enim fibi vult illud:7piquizas calcanei mei cir- 
cumdabit me.Hacc citoratio enigmatica. Quid 
peri igitur jinquit, timebo in die mala? Vnum fo- 
peccantem. lum, nc forté vim mez & vitz iniquitas me 
circumder.Solet Scriptura fraudé vocare cal- 
uà *7, caneum,iuxta illud: Supplantauit enima meen 
Altera vice. Tale quid etiam eft peccatum, 
fallax, & aptum ad arripiendum. Hoc vereor 
Heb. 12, 1,fraudulentum, circumdans, circumftans , vt 


ev, x uihdrlo xapd ac dur tuprua, d'ei- 
W« dn 96a và Mybul yia 9j d'xuct, Mus, 
E'Qura tuol vi iq us mof vd. Hike mug! 
Cxeina xg) d Weucu, Ayo. Tó uurvelzd dyr) 
TS dgwraj, MiAirlu) d 6A, ivre. d nC 
cx 38 7ridUuo T Oe , itn, x apaxiriauc , 
eic 4€ d^ eepeprr . h aoo iwi 
ExdAezw , ira p JEn moy uGoedfa en 
«vesc vli JidnoxaMas , d^W cn oreiegc 
«vci, EG ipytOa), dió Qu. ward ei 
exoaConlu, dyri 78 $a2,.va xd») T) 8C €fG 
difonug , Xy ididuoflu X450. ( dios di 
6c o*bg T& "rYóou21 ON ): d avoí£u 5v 
aXmeia T) cejoAnad uu, itt d Tug 
Sw eS TÀ "ri uen Qo , M opydru, 
auto *laXNmeru,mecaooa, dew utr vdo- 
foc 9C dxuoyras mud óUod. Oudis di Ido 
d5tysouai, prar eua € rrr zdotvoc. 
H' eejC^nud. £23 2059 cwouaz LA B 
xg) aivryuarudnc, expa Coni d rus 0 0. 
qàc Ae,» &y O 64910 MA nXÓG. Tong ger 621 
xg) 70 dya2g Gov al.) s e CoAu) durd , ei. 
mw, 8 cao 0 airrugtud i Ao. 
Er -laNmei'o d qo 7rvébjcgvióy &uqairay 
vis didnoxaPias , xg) àn door" Ta Ze 
mieira, vlu) evuCaMu idwioy vv Aogor. 
Tóc Sy 3 evuDa^3 , xd) dí druSwr Yacv- 
c*; eveoipacaudy (B 59 dye: «Gu f- 
atra) 58 aes uan v, xo) quoi xo tgp - 
Tow , 

€, INA TI 60BOTMAI EN HMEPA 
noNH?A;] A'AA ON, momesc, noxot, ATA. 
Aoc dyr) si afipric , 9 Vyvdv upo.. vuteg 
Agra] zromed , &n 9 mov(O» Suiv 9 cvugo- 
ed mi EAryveraj, 8 abísuce Giavm di 
£2w 9 Myura T5; dugpneAdc. 9 QoGrog 
xz) dqópyr Qe. Aebevaw. $ gg) Tira dé 
q.Céicog. d ol quoDai; Qo Ced. wlan, ddo- 
Elar, vósor , d doxes voi m?9oiz qoprd. 
Ov maja Sv d £i QoGeicdaj, Qno , dow d. 
Aprilia nisl, ro "ydp éqor* 9 dvopía ví 
vifipm jugu xvxAAlgd ut-Téro ali ugesaid ve 
A6, g». TÍ &x, trai, QoGEpa, Co. «i Dope 
qf mownpd ; Ey Móvor , uizrore 9 dyouóa. 5c 
Gd 9 uu, 1 T8 Do un xxu] ut. o1 € dA uj 
viipsas xai» ? ?egph alo dzrátlo, de 
q?* E'zifiprima "ydp us Hn dd) meos, Toiv 
JV ao) 9 dupprín, dormm^tw geo iovis uv. 
epzágu,. Tavrlu didoma vli dau - 
eny, alu) xyaNéur, 7l) dogbigumy , ec 


^^ 


Iz. 


IN PSALMVM XLVIIIL 923 


TIaO20e Oni, là dÜxoAn aei a usur, 
elu) oir coram iporemy, 
A'Av , xaT ioxrmahy Quay op yt), 
Tra i) Xeroxenam Pan, vi qoGus,; uie) 
mu Gu Ó &i c igat. ei mc iaporá ux, Quoi, J/3 i 
qoCEua, ? aitias Sm rd vai uo er lc 
er vic Wpiseg gomeg, là ty) pour, ya uh 
» dyouia TW, aifipme pas xbxAuia ut y oi 
, mupixres7r) aic 9eiac 636, b e baGac 
qr Si vóugr Emeinmu. c] gor Ely pu iden 
albi xo^gow Sudvyéir. Tlomegs dà aic arorm- 
ed» (oi wol opi poi; Nr ap sour. ag) 20 
x9) 0 TlaU^ B» "uioav dpysc asl Cni 
«ct, Gncauo je ydp, Quai, ovaw ol ópyly 
&y nu! pat ópy 8c. 

Ü. Oi nzmoj60TEZ EHI TH ATNA- 
Mti] Tlegsvmexsckor To dxsawTe, eimuv 
jÀ ci £a qoCsedr, Ün d uapría defen Aoi- 
griv , mue 623 y ario , Un dj iiri 2en- 
pais sasoGaoDuray , ud ovysfjuéie potra), 
mALó e n mupugwAUuzu uerxroin Eon. 
xdu|n «»e3c £o T0y xexrlud , Elan àv Qu- 
cd rd! mA ro, d 23 df rera] MU U 
&ic dxéiro rà Jae nesor , ud aveoz iow.) oi- 
xeimc h asy peut, E'arei 59 6» dixgsnoson 
"ro?)oi df 14 vuv To Digo dispUqeo , dei- 
xyum o Cxeimnc 786 o|hQu dd'ivacer, n2) 9n 
xad tva Q6Goy claw QoGeicot, Tür "ard «3€ 
duaprias" dvi 99 düleg cxi, d eneocusia, 
£n cuunogia,d^N dx T ipyan h warxxo1- 
ex , 8 drrgivmc. Ox dem exei xamÓa. 
Arma plua , dà dEiucua , sdi mn- 
plui Noysic euin] com. ei dà do ayg oí. 
Auc mui£iy D oa6i Ox TE uauad , du 
Gusto Cra du 29, WX Cuci TkTo moKElY 
e bgsd. Eab Ji Xa t9 wc und iipyacrd. 
pe Qs, uJeic cu emesciov). TaUre d 
axciutod olv Tuc za fuc Quir, ol zrimcilone, 
xoTu)AAd» wg) xaSamcT Op» d; fai 
exid 7rriSóni , 9o) Eoi xaorid uateo- 
vani. KaAdc d eiae, xg) 114) mulu) 4 -|u- 
Xf eiie Avresictat dund. s das]. Tigit 20 
"lys , éd à 6nór quse 02 (Oo. 

&. AAgAeOZz Or ArTrrOrTAL] Oi iAj 
S]U. mariesy 6 a loue ad amtioxucw ton - 
muuarmxd'e , d^X Yeoparmkdec, v, Bu2ovraj 
T) Auresgt)) ai Üeserot, vu! xugjto evega - 
diifem , Uc ideoua. o mipuoy al a ad Tí wpor 
We. Aoxéi dà a ac apa xormx drca 
yody* €i 6 judoWoy sj). dan. eic fofi eran 
E Tonuvs I. 


Paulus ait, facilé ambiens, in gehennam im- co «- 


. mittens. 


MENTA- 
RIVS PA- 


Alius ait, per interrogationem incepiffe , xa v i. 


ita vt acciperet refponfum, Cur timebo ? Hic 
ponenda eft interpundtio. Si quis roget me, 
inquit, cur timeam; volens cauffam fcire ciat 
diem quemdam effe malum, quem cgo 
formido, ne forté iniquitas calcaneí méi 
circumdet me, fiue aucríio diuinz viz, quam 
commifi Dei legem violando , nec (init me 
cffugcre vltionem. Vocat autem malam ; vt 
quz mala fit ijs qui puniendi funt. Quin & 
Paulus vocauit cam diem irz : Thefaurizas 
enim, inquit, tibi iram in die ire. 

7. Qvi coNriDVNT IN VIRTVIE SVA.] 
Subaudiendum a«dite. Cüm enim dixiffet 
quid timendum fit ; ceterüm oftendit illud 
peccatum effe, quoniam graue cft, nec vlli di- 
uitiarum redemptioni fubijcitur, neque ab eo 
liberapt cognati,nifi fuccedens poenitentia in- 
clinauerit iudicem ad miferendum . Fruftrà 
igitur inflamini diuitijs, quoniam non rranfi- 
bunt vobifcum ad tribunal iftud;neque fami- 
liaritas aut cognatio patrocinabitur. Cüm 
enim in iudicijs plurimi propter huiufmodi 
iuftitiam corrumpant, fententiz illius finceri- 
tatem demonftrat, & re&té vnicum timorem, 
qui ex peccato eft, metuendum dixit: fiqui- 
dem ibi neque muneribus, neque patrocinio, 
neque fuffragio locus eft; fed. ex operibus 
ipfis,vel damnatio, vel iuftificatio pendet. Ibi 
jam non datur ampliüs diuitiarum profufio- 
ne propitiationem autanimz falutem confe- 
qui. Quod autem alibi confulat amicos face- 
re.de mammona, nil obítat huic: fiquidem 
híc, non ibi , illud facere hortatur. Quód 6i 
hinc decefferis nil operatus , nemo tibi patro- 
cinabitur. Hzc autem ait reprehendens eos 
qui diuitijs confidunt;deridens & perflringens 
illos, tamquá qui vmbrz confifi fint & fumo 
fefe extulerint. Redé autem dixit, Eft pretium 
redemptionis anima fue non dabit. Siquidem 
pretio animz neq; vniuerfus fatis eft mundus. 

$. FRATER NON REDiIMIT. ] 'Nonnulli 
Patres non hoc de more legunt interrogatiué, 


fed enunciatiué; & volunt iftud, redimet bo- 


mo, accommodare Domino , qui pretiofum 
fuum fanguinem proredemptione noftra de- 
dic. Videtür autem de more legendo fic intel- 
ligendum:; Si is qui ceterisad opem ferendam 

AÁaaaaa i prom. 


Rom. 1, 5. 


Pércatum 
oium me- 
tuendum, 


Diuitia 
amici mil 


iuuant fina 
bonu eperi- 
bus defun- . 
élum- 


Lac. 16,9. 








924. 
promptior exiflit , adiuuare non poffit; quif- 
e ui: nam alius fufficiet auxilium? nequaquam 
TAYM. Vtique redemptionem anima. fuz dare pote- 
rit is qui totà quidem vità fuà laborauerit, 
fed inutiliter;vtpote qui in rebus inanibus la- 
borauit. Nez dabit Deo placationem fui.Fru- 
ftranezne igitur & füperuacanez fint fan- 
Sascerum. Ctorum preces? abfit; fed valde potentes funt, 
mer aed quando etiag cu illis coopcraris in hac vita 
'""i" paenitentiam agendo,& eleémofynas largien- 
do. Quid enim quis poffideat , vt fufficien- 
tem habeat commutationem pro anima na- 
turà fuà pretiofa?Q ualis verà labor füfficiens 
habeat viaticum pro futuro ? Quantum la- 
borans homo dignum quid fecerit anima 
futurz? Ne quzfiueris igitur pro redemptio- 
ne fratrem, vel exilem hominem ; fed homi- 
aed qs nem Deum Iefum Chriftum , quem propo- 
mi, fed be- fuit Deus propitiatorem. Frater erat Moyfes, 
pee fed redimere mingné potuit. lilud igitur 
Crfw.  redimet bomo? intertogatiuum e(t, Datus igi- 
tur in propitiationem pro nobis pretiofus fan- 
guis Chrifti , & pretio eius redempti fumus. 
Q uàd fi frater non redimat; is qui redimit 
no$ non homo , fed Deus eft. Frater autem 
1-Cor.5,*. non redimirquia vnufquifque propriam mer- 
cedem accipiet, & non dabit quifquam propi- 
tiationem fui in illa die. Inanes igitur poffef- 
rud wj; [oribus fuis diuitiz , nifi quis ex ijs iuuetur vt 


Bbeefen- prudens difpen(ator. Cüm huc vfque contra 
n 


CoM- 


Dinitia 


uet ip finem; alius, & requieuit in faculum, 

alius , fed c&m quieuerit in boc feculo,viuens 

ip eternum manebit. Cüm locutus fuiffet de 
diuitibus, & oftendiffet illis inde nullum fore 
emolumentum deinceps dicit de ijs qui in vir- 

n tute vixerát;achletas inungés. Ne mihi dixeris, 
fianisb- inquit,quód laborem habuerit moleftiarü ed 
€—— * cogita fru&um foreimmortalé.Quuantó igitur 
habiuré.— prac(tat híc paululüm laborátes zterng quietis 
frudtá percipere , quàm hic fibi ad tépus exi- 

gui indulgentes perpetuó in doloribus verfari. 

Alius. Cüm dixiffer, quàm inutiles finc 

diuitiz , deinceps docet, quàm vtile fit labo. 

riofam & ftudiofam vitam ampledi , femet- 

ipfum compungendo. Deinde oftendens non 

tantüm inde brauiorum, fed hinc etiam cer- 


taminis przmiorum initia, fubiungit: 


1j. NoN VIDEBIT INTERITVM , CVM VIDERIT SAPIENTES MORIRNTBS. | 


iuites egiffet;tranfit modó ad perfonam pau- 
perum,& ait: E: Jaborauit in feculum, c vi- 


EXPOSITIO PATRVM GR/ECORVM 


fri Qe, d d'usata BonSéi , vic 1p 2s 
ixeric ica) Bonleiv , ddaudc, dd jsesy 
dva d duy aun TÀ wemdaurre diy às 
muvti o. Jio, elc domm di dt Ai ua. 
uíoi, xoziégurT(OM . OV duci m/ d 
e atua uurd, Mash Ey Q qeATÓR) aj 
TA d'yiuy dUyaj ; wi, da xg) tod eg 
lécdugu, Uray avrai; gg) cU Bonlijc orraó Sus 
tiro v a) sdly. Tí à al m XTÉcwiT, 
c du(apksc yer ap Tia ua. Tii 4lvjfic 
*$ QUod muías;mo? Gy» d xajuamc dureput; 
(A ipüduov & uv oorr» ; móru xomdy 
alÜesmroc d'en aromow ic uooulom, -]u- 
adc , Mà Orr] mora €ic "XeroAwreson doi 
Qir à sor aiÜesraor, 329€ al Seprmy Sxw 
I'»c&y Xe1gi», Uy eveskOv Oo 6 2vie lAgetesoy, 
A'dsqie lo à Maas , dA dx iJ uem 
Avregsudt. Tó Avreictra, d» aj Sev; 
iewmMeanxor. E'dó9n &r 6i, GEDacux 
M TO cípuor aig TS Xosew- &g) "uis 
Woegdhwdp , ei Ji ddvwpic 9 Avrecórai, 
GAvrescdadp( B nude, ux alSew v, 
d^^dà $, A'dsApoc Ji u AvpOTar-, izrel 
Veasoc viv 1duor uar Ar]s?). xj 8 duni 
7i; Gear jugi uawrd xao cxcirlu) 2 Wpegs. 
Má'vauoc d'eg voi, x mpdyloic à 2^1», e 
p nC írmiow Tiro Bor9nlein Qe?ri. 9 
xa (aca olxordp Gy» .eioredv p yos TH xn 
mw vuv Tr ata eair] Fo o T. ortum ej 
gugor, x, Qnaí, Kaj ixo7riagtr eie voy aldya, 
£j (9t. eic TA B d^^ Bs ya] Pav outre 
eic iv aldya*dAA By , do muc audor es 
TU alae T&TQ Cdy eic adl yag dfgn^ded. 
eixdv «bi vj] mAuciar ,Q JeíZac dq 3d 
xipd'oc GneiSw, AA ^orriv abl vy &na. 
piri BsCuouÁ mw 3A equo» T3 dÜXrrdit, Mj 
Mpi Mrs, olv, 6m xomov Vot upofdiy , dox 
Cp bnowy ty wapzróo 8n ai Üdya1 (» tea ro- 
cu 5» [mor puxejr. éyuU 3a amarae 
dicas xapméda aitew , 8 2agurz;Aop 
iavTa! uxecr fg zrarvéc 5o dua eraj, 
7" APA (B. errniy oj, abupehie 6 028v 
didit'ox] horto 00 9 QOwugr r6 byxoTor, wg) 
armor x00 Blor , vul éawrir xarxt$- 
ai. €&i2 D'emlz Un ex indio uórop qi 7 
BesGeiov, dd xdymüSw va 7J ird ag 
«veyolpua, Gra: | 
iX, OTK O*ETAI KATAOOOPAN , O- 
TAN IAH ZO9OTZ AnOONEIKONTAZ.] 


0'o 


IN PSALMVM XLVIII 


O' 53 Qihorotd y , Qoi, td) Tai; Eni nr 1A 
mín PiosudpOv, Vd x Sdramr méowraj 
Srirasor d) 0ggóy XeroÜvita ovras 5 7reiow") 
ui moNAdy. Xopéc db érmav Qu , d 736 
Urn c A€)À coquit , dd Tác itus. ^ 
TEC 1, oi ipuegrSnour. 
^ Ac. O' vriric i dro biowra) rr Ü " 
gj Ty ss ow xg) abr coqor To) &u vel ai- 
| asiiifora vi , X) esc vli) duvli) wo(ae- 
edulpor xóm & vuc, O' desGic udw) qv- 
 eepileBz ole «b Fev Md xg] eut i 
esi Sarko oras , udi viU iavrd. Ea m 
dyeros uiro] , xar iler LX Toi 7Tom- 
ex dunl ipya , X) ápevid un à xpeir ra, 
En: TO AYTO AOPQN KAI ANOTZ.] 
EZ, rdc és abl v 2efug(n. uasropd iuc, 
à es ra mraegr(a VilorudW uc dyoiruc tae; 
T1 58 dyommoreegr ados zr rov8y oc Y uud 
2ov(oc (regie olc wx (Gusto ;TÍ d uaauomi- 
es iur Ly) id esi ruv di oec unas oyrx 
&Dén dn oris daxploy , dNwrejor di 
TuU(z SwrauoiLem j£) eMudoi iom; Tí d 
621: Ear 13 üvro doen xg) dvsc SoroAórru ; 
Mexz. 9j iumesce eipnudMpos 79. dovGaly 
dvor, &y rica Adv, 4 v Q 8c T Qu oj- 
Xíac vouít en $ j Qon ab4 auri boe 
dyowrório9. H* TET xnyc neitav agotoiay 
Qno, rop uo Tl C 06 gerat, ToC QuG ig) oi 1» 
4»e92d exa vr& dideuew, O. dà uuo y Or 
&70; . O'us dYümr Gà) dua 9e ro )uv- 
qj, dyduroy xg.AQ) TOY CoQie , GA guuiSya) TO 
dior Zx ioyAMeuvz , dca d vov ovis 
duum , xgxia di eoejc advo ovi four, 
oi )uuyaSirnc dr &iyor , 98 7)J. ai ta- 
vay olio? Toig TQoi; «o aore7rouyoot, 
olxeiy mirae dY advo dvayxo/Ovourran, 
y ux tcr dasag iyaj, 0 dir grAtoy 8 adc 
iavr]l Tupac (soi Tu. 00 uar, C4 ol; G0 - 
mp ToQoic aj Mluxya] tappe yarar 2d i 


cxwoHue( au cr oic xaroxw Erlecis. 


d'ofnawra, eic "futaio wa) )yadir. Gn ng) ink 
ec Yaoroías eld'oz eescídnow* E'mutghi- 
cu iu» Ta Obuanx aw Ud Ty 
gatud, To «een riva Tos (mro pia Toe Oi 
xodbufitaam , d egic Q Mrregic ,' xgj sh 
exis» diaxem as) $ donÜeiac, Ay eorr, 
€i urkun ipzc , dpiric Fhui * udin 50 
Ttc dchuricor Soa 7roi£i.. Tlóoot amici 
F2 ovóugrn 7róAec; aricnour , da ctaí- 


perpetuisatem nomini adfert, Quot Regesin fuo nomine guitates erexerunt, & filen- 


925 


Qui enim, inquit, philofophatur , & fpcbus cow- 


exinde alitur, mortem quoque non putabit 
mortem;fed cüm viderit morientes, non pa- 
tietur illa quz multi- $apiezzes auté hic non 
vocat cos qui veré tales funt,fed qui iftiufmo- 
di putantur;(iue extraneos;qui infatuati funt. 

Aliter. Pauper non oftendetur, quando vi- 
derit etiam diuitem & fapientem eidem fini 
coincidentem,& ad cumdem puluerem ver- 
gentem, vel fic. Impius nullà re fapiens red- 
di poteft; quin imà cüm fapientes viderit 
morientes, nequidquam in melius fua cranf- 
fert, dum quidem praua fua opera corrum- 
pit; proba veróà facta extinguit. 

Siwvt iNsIPIENS ET. STVLTVS. ], Viden' 
vt diuitiarum ftudio infanientes, & rebus 
przfentibus ftupide inhzrentes,ftultos appel- 
let ? Quid enim ftultius homine laborante, 
& alijs, quibus non volebat , congregante? 
Quid veró vanius, quàm eumdem fudores 
fuftinere ex pauperum quandoque lacrymis 
congregando; alienis veró hzc ipfa chefau- 
rizare, & nonnumquam inimicis? Quid 
porró illud, Sims! infipiens c flultus per- 
ibunt? Cüm przdidos impios ftultos nuncu- 
paffet, ait,quód etiam fepulchra domus arbi- 
trarentur, &;quod ftultius eft, de ijs conten- 
derent. Vel. hoc fecundüm illorum opinio- 


.nem ait: Corpora etiam fua fepulchra exifti- 


mant, qui non expectant refürredionem. 
Symmachus autem fic legit, Simul fultus c 
indoíf us peribunt ,'ktultum vocans fapientem, 
vt qui id quod decebat intelligere noluerit; 
indoctum veró fapientiz expertem, atque in 
malitia infuper viuentem; qui ijs quz habe- 
bant exuti;e fuperbis zdibus ad fepulchra de- 
lati, eadem inhabitare cogentur in eternum, 
é quibus non licet ipfis refurgere.Siue nil ipfis 
fupereft prater fepulchra, quz funt eorum 
corpora; in quibus non fecüs atque in fepul- 
chris animz ipforum defodiuntur ; taberna- 
cula veró corum in quibus habitaueranr, da- 
buntur alijs in progeniem & progeniem. De- 
inde etiam alterius ftultitiz fpeciem adiun- 


MENTAÀAe 
RiVS PA- 
TRVM, 


Impim em- 
nia cer- 
rumpit. 


icy «ft 
mi dinis 
[arii 





gít, dicens: Imuocauerunt nomina [ua in ter- Vatis, 


9i [uis ; imponendo fcilicec nomina fua do- 
mibus, agris & balneis, atque vmbram pro 


veritate (e&ando. O homo,(i memorià amas, Vírtw fila 


" ; : * ,. meminu ad. 
virtuti ftude: mhil enim zqué memoriz /; zari- 
iudintin, 
Aaaaaa j tio 


EXPOSITIO PATRVM GRECORVM 
glw?): à dà d2usDc Tereoc Nap uer 2g 


926 


.€oM- tio premuntur; Petrus verà pifcator fupra fo- 


dam tuam auaritiam, que lapfu temporis ob- 
liuioni dari poterat, obliuionem capere non 
finunt. Eorum igitur faftum;quo vfi funt;ex- 
aggerans, hac ait: vel quia nomen impij non 
deícribitur in libro viuentium , neque caliti- 
bus annumeratur; fed eorum nominain tet- 
ra manent, quam zternis bonis prztulerunt; 
neque à virtutibus ,fed à terrenis rebus nomen 
fortiuntur. Deinde quafi deplorans Prophe. 
ta,quód animal particeps rationis,ad regnan- 
dum ordinatum , ad brutorum vilitatem fe 
deiecerit, ait: 

13. HoMOo cvM IN HONORE ESSET, NON 
INIELLEX rr.Honor enim hominis eft virtus, 
ac futurorum meditatio;fed qui, inquit,tanto 
honore dignus erat habitus , ad brutorum fi. 
militudinem deiectus eft. Opportuné enim 
hoc infertur:nam fi intellexiffet,manfiffet vti- 
que in paradifo, feruans illud quod ad fimili- 
tudinem acceperat, neque iftud zerra es au- 
diuiffet.Ceterüm brutisipfum comparat,quo- 
niam inlipientiz iugo fe fubmitrens,ipfis bru- 
tis deterids agitur. Cüm autem. mentis ipfo. 
rum craffitudinem anteà narraffec ; ad terre- 
na propenfionem amplificare volens, hanc 
infert reprehenfionem. At qualem ait hono- 
: rem?0mpia inquit ,fubiecifli fub pedibus eius. 

Maximus vtique honor erat, omnium rerum 
vifibilium ipft fceptra committi:quem hone- 
rem non zítimans, & tantam nobilitatem 
prodens,ad brucales fponte. (uà proruit. affe- 
&iones. Iftiufmodi fané,qui corruptam vitam 
agunt , funt lupi propter. malifritatem , afini 
propter ftoliditatem , canes propter impu- 
dentiam effcái. 

14. H&C VI^ ILLORVM SCANDALVM.] 
Qualis via? ftudium circa talia, labor ina- 
nis, diuitiarum infania , infatiabilis glo- 
riz ebrietas, etiam ante futurum fupplicium, 
ipfis haud paruo fcandalo funt & impedi- 
mento ad virtutem exercendam , dum fibi 

vincula compedefjue inijiunt. Vel viam 
vocat cuiufque vitam ; quoniam infipien- 
tibus vitz ipforum tempus fcandalum 
& impedimentum extitit falutis. Hanc 
enim fibi ipfis afperam fecerunt : verum- 


MENTA- 
nivs pA. lem lucet? Atqui poft mortem non folüm te. 765. Kaj 42! mAebrlu , si uóvo v* 2gu- 
rnVx. illuftre
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

See other formats
